Дәлелдеме- фактілердің бір тобы

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
І Тарау Дәлелдеме. фактілердің бір тобы ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
4
1.1 Дәлелдемелердің түсінігі, және қылмыстық іс жүргізудегі маңызы ... 4
1.2 Дәлелдемелердің қайнар көздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 8
1.3 Дәлелдемелердің жіктелуі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

ІІ Тарау Дәлелдеуге жатпайтын фактілер ... ... ... ... ... ... ... ...
35
2.1 Бекітілген дәлелдер .факт ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 35
2.2 Дәлелдеуге жатпайтын фактілердің бірі. әйгілі фактілер ... ... ... ... 40
2.3 Отбасы құқығы дәлелдеуге қажет етпейді ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 44
2.4 Дәлелдемеге баға беру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 48

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
54
Пайдаланған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 55
Алдын-ала болған тергеуде, соттың үкімінде сезілген, шындыққа сәйкес, анықталған нақты мәліметтерді қаулы еткен кезде, обьективті шындық анықталады деп есептеледі. Адамзат болған нәрсенің обьективті шындығын дұрыс көрсете білетіндігінің айғағы - қоғамдық ғылымның тарихи нығаюы. Қылмыстық іс жүргізуде сот процесі барысында шындықты анықтау бірінші және міндетті талап, онсыз әділ сот болмайды. Ең алдымен тергеуші болған қылмыстың анық қанығына көз жеткізуі керек, яғни шындықты анықтауы қажет. Сондықтан да өмірдің басқа обьективті құбылыстары секілді қылмыстың жағдайын анықтауға болады.
Дәлелдеу процесі дегеніміз - бір-бірін алмастыратын дәлелдемелердің элементтері: жинау, зерттеу, бағалау. Дәлелдеу, процесстің ең ортасында тұрады. Қылмыстық іс жүргізудің әрбір кезеңіне байланысты дәлелдеу процесінің мазмұны мен орны ерекше болады. Дәлелдеу процесі, қылмыстық іс жүргізудің негізгі құрамы болғандықтан, құқықтық мәнге ие болады. Сол себептен дәлелдеу процесінің басқа іс-әрекеттердегі дәлелдемелерден айырмашылығы заңға байланысты. Сондықтан дәлелдеудің әр кезеңі заңға сәйкес (тінту, тергеу,қарап шығу). Дәлелдемелерді жинау, зерттеу, бағалау, сонымен қатар дәлелдерді жинаудың тәртібін сақтау - заңның принципін сақтау болып табылады.
Дипломдық жұмыс мақсаты: дәлелдеуді жатпайтынфактілер, сондықтан бірінші тарауда дәлелдеме түсінігін көрсетеміз, екінші тарауда дәлелдеуге жатпайтынфактілерді анықтаймыз, оның ішіне әйгілі фактілер, отбасы құқығы кіреді.
Заң фактылары қашан дәлелдеулерде қажетсiнбейдi және олардың растау қойылған дәлелдермен болып есептеледi. Сотпен жалпыға мәлiм танылған айғақтарды дәлелдеулерге жатпайды.
Преюдициялы қойылған айғақтарды дәлелдеулерге жатпайды. Преюдиция - күнi бұрын шешiп қою. Егер оларда тұлғаның солдарын қатысса, азаматтық iске бiр-бiрдендерiн заңды күш сайысшы сот шешiм қойылған жағдай басқа азаматтық iстердiң есеп айырысуында қайта дәлелдемейдi ретiнде тұрлар ол.
Ароцклер Л.. "Использование данных криминалистики в судебном разбирательстве". М.,1964
2. Арсеньев В.Д. " Вопросы общей теории судебных доказател ьств". М., 1964
3. Белкин Р.С. "Собрание, исследование и оценка доказательств". М., 1966
4. Белкин Р.С., Винберг А.И. "Криминалстика и доказывание".М.,1969
5. Винберг А.И. "Криминалистика". М.,1973
6. Дорохов В.Я., Николаев В.С. " Обоснованность приговора".М.,1959
7. Жогин Н.Ф., Фаткуллин Ф.Н. " Возбуждение уголовного дела".М.,1961
8. Горский Г.Ф., Кокорев Л.Д., Элькинд П.С. " Проблемы доказательств в уголовном прцессе".Воронеж,1978
9. Каз И.М. " Пределы Доказывания в стадии возбуждения уголовного дела", Саратов.1979
10. Лупинская П.А. " Доказывание в уголовном процессе".М.,1966
11. Мухин И.И. " Обьективная истина и некоторые вопросы оценки доказательств при осущесвлении правосудия".Ленинград,1971
12.Пашкевич П.Ф. " Обективная истина в уголовном
судопроизвоства".М.,1961
ІЗ.Теория доказательсв в уголовном процессе" Коллектив авторов под ред. Томина А.А. М.,1975
14. Фаткулин Ф.Н. "Общие проблемы процессуалного доказывания" Казань,1973
15. Чельцов М.А "Уголовный процесс",М.,1957
16 "Уголовный процесс" под. Ред. А.С.Алексеева.М.,1969
17. Балакшин В. Истина в уголовном процессе .//Российская юстиция. 1998 №10
18. Банин В.А. Предмет доказывания в советском уголвном процессе. Гносеологическая и правовая природа.Саратов, 1981
19. Васильев Л.М., Громов В.П. и др. Гарантии истины в советском судопроизводстве и ее критерии.Ростов-на-Дону, 1991
20. Давлетов А.А. Уголовно-процессуальное познание.Екатеринбург, 1994
21.Демидов И. ОРД и уголовный процесс.// Законность.,М. 1993,№8 22. Кокорев Л.Д. Кузнецов Н.П. Уголовный процесс: доказательства и доказывание. Воронеж,1995
23. Левченко О.В. Общеизвестные факты в уголовно-процессуалы-юм доказывании// Правоведение 1996,№ 6
24. Лупинская П. Допустимость доказательств: пора обеспечить единство судебной практики // Российская юстиция 1998 ,№11
25. Решетников И.В. Доказательственное право Англии и США.М.,1999
26. Смородинова А., Зайцева С.,Громов Н., Соотношение доказательств и фактов в уголовном процессе // Российская юстиция 1998, №11
27. Теория доказательств в советском уголовном процессе / Отв. ред. Жогин Н.В. М., 1972
28. Францифиров Ю.В. Доказательства и доказывание по уголовному делу: проблемы теории и правового регулирования. Тольятти ,1998
        
        Мазмұны
|Кіріспе……………………………………………………………………….. |3 ... ... ... ... бір ... |4 ... Дәлелдемелердің түсінігі, және қылмыстық іс жүргізудегі |4 ... | ... ... ... |8 ... | ... Дәлелдемелердің жіктелуі |28 ... | |
| | ... ... Дәлелдеуге жатпайтын фактілер………………………….. |35 ... ... ... ... ... |35 ... | ... ... ... ... бірі- әйгілі |40 ... | ... ... ... ... ... ... |44 ... | ... ... баға беру |48 ... ... | |
| | ... |54 ... ... |55 ... ... ... ... ... сезілген, шындыққа сәйкес,
анықталған нақты мәліметтерді қаулы еткен ... ... ... деп ... ... ... нәрсенің обьективті шындығын
дұрыс көрсете білетіндігінің айғағы - ... ... ... ... іс ... сот процесі барысында шындықты анықтау бірінші және
міндетті ... ... әділ сот ... Ең ... ... ... анық қанығына көз жеткізуі керек, яғни шындықты ... ... да ... ... ... ... ... қылмыстың
жағдайын анықтауға болады.
Дәлелдеу процесі дегеніміз - бір-бірін алмастыратын дәлелдемелердің
элементтері: жинау, зерттеу, бағалау. ... ... ең ... ... іс ... ... кезеңіне байланысты дәлелдеу
процесінің мазмұны мен орны ерекше болады. Дәлелдеу процесі, ... ... ... ... болғандықтан, құқықтық мәнге ие болады. Сол
себептен дәлелдеу процесінің ... ... ... заңға байланысты. Сондықтан дәлелдеудің әр кезеңі заңға сәйкес
(тінту, тергеу,қарап шығу). ... ... ... ... қатар дәлелдерді жинаудың тәртібін сақтау - заңның принципін сақтау
болып табылады.
Дипломдық жұмыс мақсаты: дәлелдеуді ... ... ... ... ... көрсетеміз, екінші тарауда дәлелдеуге
жатпайтынфактілерді анықтаймыз, оның ішіне әйгілі фактілер, отбасы құқығы
кіреді.
Заң фактылары ... ... ... және ... ... ... болып есептеледi. Сотпен жалпыға мәлiм танылған
айғақтарды дәлелдеулерге жатпайды.
Преюдициялы қойылған айғақтарды дәлелдеулерге жатпайды. Преюдиция ... ... ... қою. Егер оларда тұлғаның солдарын қатысса, азаматтық iске
бiр-бiрдендерiн заңды күш сайысшы сот шешiм ... ... ... ... есеп ... ... дәлелдемейдi ретiнде тұрлар ол.
І Тарау Дәлелдеме- фактілердің бір ... ... ... және ... іс ... ... ... тұрғысынан дәлелдеме дегеніміз — шындықты
анықтаудың процесі (әдісі), пайымдаудың ... ... ... "дәлелдеме" қандай да бір пайымдаудың шынайылығын айқындайтын
кез келген рәсім, бұл ... ... ... ... кейбір табиғи
құбылыстар мен заттарды сезім арқылы қабылдау жолымен жүзеге асады. ... — бұл ... ... ... ... ... ой қорытындыларының тізбегі1.
Сонымен, философиялык түсінік дәлелдемені екі ... ... ... ... не ... ә) дәлелдеме — тану ... ... ... іс ... ... үшін ... объект деген дәлелдеме
ұғымьның екінші мағынасы тән, кылмыстық сот ісін ... ... ... түрі ... шындықты анықтау процесінің өзі "дәлелдеу"
терминімен белгіленеді.
"Дәлелдеме" ұғымының кылмыстық іс жүргізуінің мәнін ... ... ... ... (анықтаудан) ажырата отырып, А. И. Трусов былай
деп жазады: "...Сот дәлелдеуде жалаң ойлармен ғана ... ең ... ... ... ... А. И. ... ... дәлелдемелердің мынадай негізгі
белгілерін негіздейді3:
1) соттық дәлелдемелер іс ... ... ... жалпы кез келген іс жүзіндегі деректер соттық дәлелдемелер болып
танылмайды, нақты көмегімен ... ... ... тигендері,
қылмыстық істі дұрыс шешу үшін маңызы барлары ғана соттық дәлелдемелер бола
алады;
3) соттық ... ... ... ... ... ... яғни ... бір тәртіппен фактілер анықталады
немесе жоққа шығарылады.
Р. С. Белкиннін пікірі бойынша ... ... ... дәлелдемелер дәлелдеудің яғни шындықты анықтаудың мақсатына қол
жеткізудің құралы ретінде кызмет етеді.
Дәлелдеме — шындыққа көз ... ... ... бірге "дәлелдеме
шындықты жасаудың құралы емес"5.
Қылмыстық процестегі дәлелдемелердің мәні ... ... ... тану ... ... байланыска түскен кезде дәлелдеме —
кылмыстык іс жүргізу кұқығыньң аса маңызды сипаттарының бірі ... ... айта ... ... сот ... ... сипаты. Сот ісін
жүргізуді жүзеге ... ... мен ... ... ... іс ... ... және осы арқылы істі әділетті шешуге бағытталған.
Дәлелдемесіз ... ... үкім ... ... негіз жоқ.
Келтірілген түйінді жағдайлар қылмыстық процесте дәлелдеме ұғымын
занды түрде бекітудің негізіне ... ... ... ... ... ... деп ... "Оньң негізінде анықтаушы, тергеуші, прокурор,
сот осы Кодексте белгіленген тәртіппен Қазақстан Республикасының Қылмыстык
кодексінде көзделген ... ... ... ... бұл ... жасағандығын немесе жасамағандығын ... ... не ... емес ... сондай-ақ істі дүрыс
шешу үшін маңызы бар өзге де ... ... ... ... алынған іс
жүзіндегі деректер қылмыстық іс бойынша дәлелдемелер болып табылады".
Сонымен, дәлелдеменің белгілері мыналар болып табылады:
— дәлелдемелердің ҚІЖК-не ... ... ... дәлелдемелерде анықталатын жағдайларға қатысы бар іс ... ... ... ... және ... негізінде қылмыстык жазаға
жататын әрекеттің бар ... ... ... ... ... ... анықтаушының, тергеушінің, прокурордың және соттың
ғана құқығына беру;
— жасады деп айып тағылып ... ... ... ... екендігін
не кінәсіздігін анықтау.
Заң іс үшін маңызы бар іс жүзіндегі дерек көздерінің толық ... ... ... ... ... ... куәгердің жауаптары; сарапшы қорытындысы; заттай ... ... ... және өзге де ... ... іс ... ... ғылымында соңғы уақытқа дейін дәлелдемені
құқықтық категория ретінде түсінуде ... ... ... ... ... аңғарылды.
1. Дәлелдеме екі жақты табиғаты бар категория. Бір жағынан бұл
фактілер, ал екінші ... ... ... Бұл ілім "дәлелдемені екі
жақты түсіну" деген атақ алады[3].
Осы көзқарасты негіздей отырып М. С. ... ... деп ... ... екі мағынасы бар. Дәлелдеме, бұл, біріншіден, қылмыстың
болғандығы немесе болмағандығы, оны ... ... бір ... ... осы ... ... деңгейіне байланысты болатын
істің басқа да жағдайлары анықталатын ... бір ... ... ... ... ... болып табылады, олардан тергеу мен
сот іс үшін маңызы бар фактілер туралы мәліметтер алады және сол арқылы осы
фактілер ... М. С. ... ... ... бұрынғы А. Ривлин, С.
Альперт және М. Бажановтың еңбектерімен үндес, олар факті
лерді ғана ... деп тану екі ... ... ... ... ... деп тұжырымдады: "дәлелдеменің күрделі және сонымен
бірге біртұтас ... іс ... ... мен осы іс жүзіндегі
деректерді дәлелдеудің айла-амалдары арқылы алуды" айтып отыр2
2. Демек, екінші ... іс ... ... және ... ... ... бірлігіне сүйенді. Бұл көзқарасты М. К. Треушников, ... ... М. А. ... П. А. Лупинская және басқа зерттеушілер қолдады.
3. Іс ... ... ... ғылыми пайымдаудағы үшінші
бағыты — дәлелдемелерді қылмыстық іс жүргізу заңдары ... ... іс ... ... ... ретінде тану-дан тұрады.
Дәлелдемелер мен олардың ... ... ... ... ... келмейді.
Ф. Н. Фаткулиннің пікірі бойынша: "іс ... ... ... ... ... ... қарсы қоюға болмайды. Олар табиғи
түрде өзара байланысқан, өзара тығыз байланыста болады. Бірақ бұл ... ... ... ... ... ... Бұл ой көптеген ғалымдардың еңбектерінен қолдау табады. Ішінара
Е. А. Матвиенко былай деп ... ... ... ... ... алу — осы ... дәлелдеме ретінде пайдаланудың қажетті
шарты. Бірақ бұдан дәлелдемелік ... ... өзі ... ... ... ... бола ... көзқарасты нақтылай отырып Л. М. Карнеева былай деп атап өтті:
"фактілердің өзі ... ... ... ... ... ... Дәлелдеуге қатыссыз, қарапайым жалпы ... іс ...... болмыстың фактілері, объективті шындық". Әрі қарай ол
былай деп жазады: "Объективті болмыстың тергеушінің, ... ... ... айыпталушының немесе сезіктінің санасынан көрініс тапқан
фактілер дәлелдемелер болып табылады. Олар процесс ... ... ... фактілер түріндегі мәліметтер сипатында көрінеді, өйткені
санада көрініс тапқан ... ... ... ... ... ... түріндегі бейне ғана"1.
Л. М. Карнееваның, Ф. Н. Фаткулиннің және ... ... ... ... ... деп ... ... көздерімен теңестіру:
— қылмыстық іс жүргізу заңына қайшы келеді;
- мазмұны бойынша (іске қатысы, сенімділігі және т.б.) ... ... ... ... өзі ... ... дәлелдеу кезінде
елеулі рөл атқарады.
— көздердің өзі ... ... мен ... ... ... адамды айыптау үшін негіз қызметін атқара алмай-ды, өйткені
айыптау туралы шешім ... үшін іс ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Әділеттілік үшін мынаны айта кету керек: өз кезінде ... ... ... туралы" 1969 жылғы 30 маусымдағы және "Қылмыстық істер ... ... ... 1971 ... 16 ... қаулыларында соттардан
қабылданатын шешімдерде олардың көздерін санамалап негіздеуді түсіндірді
және талап етті.2
Сонымен, "дәлелдеме" категориясының ... іс ... ... екі
жағдайдан қалыптасады: 1) дәлелдеме — бүл іс жүзіндегі ... 2) ... ... ... ... ... байланыста болады, бірақ
олармен сәйкес келмейді және ... ... ... М. ... пікіріне қайта оралсақ, дәлелдеме ретінде ... ... ... ... де бір ауыздылығымен ерекшеленбейді.
Әдебиеттерде үш бағытты ... ... А. ... М. С. Строгович, Р. Г. Домбровский жақтайтын бірінші
бағыт іс жүзіндегі ... ... ... ғана ... ... қарама-қайшы Л. Д. Кокорев, П. С. Элькинд, Ф. Н. Фат-
куллин ... ... ... де, ... және сот ... дәлелдемелік фактілерді де іс жүзіндегі деректердің мазмұнына
қосады.
Және ақырында, жоғарыда атап ... Л. М. ... ... ... ... туралы мәліметтерді ғана іс жүзіндегі деректер ... ... ... ... мынадай түсініктер бойынша қабылдауды
дұрыс санадым.
1. Қылмыстық сот ісін ... ... тыс ... ... түрдегі
іс жүзіндегі деректер — өткен уақытта шын мәнінде орын ал-ған ... ... яғни бұл ... ... ... ... тән көрінісі.
Мәселен, қылмыскер мүлік ұрлады делік. Факт ретінде ұрлық, ... бен ... тыс өз ... жеке ... ... ... ... органдарына белгілі болған сәттен бастап
тергеушінің алдында, сөз жоқ, ... ... ... ... ... және ... ... жолмен бекіту міндеті туындайды.
Өткен уақыттың бейнесі таным, яғни адам санасында көрініс табу жолымен
қалпына ... ... ... осы ... уақыт бейнесін тергеуші де сот та
тікелей қабылдай алмайды. Бұл жерде ойша елестету ғана орын алуы ... ... ... фактілер болып табылады деген пікір қате. Мәселе
мынада, олар заттық әлемнің бұйымдары болып табылатындықтан қандай да ... ... ... бар ... ... ... орын алған әрекеттің
іздерін сақтайды.
3. Қылмысқа байланысты фактілерді қабылдаған адамдардың жауаптары
басқа ... де ... олар ... ... ... ... мәліметтерді
хабарлау ғана. Бұл жерде субъективті фактор да аз рөл ... ... ... көз ... ... ... ... қорқыныш,
қиялға берілу бейімділігі және т.т.). ... бәрі олар ... ... өз ізін ... ... ... ... бірыңғай фактілер және фактілер туралы мәліметтер ретінде
түсінуге мүмкіндік бермейді (фактілер туралы ... ... ... келмеуі мүмкін).
1.2ДӘЛЕЛДЕМЕЛЕРДІҢ ҚАЙНАР КӨЗДЕРІ
Дәлелдеме көздері немесе дәлелдеу тәсілдері ҚІЖК-нін 115-бабының ... ... ... және ... ... ... беруі, жәбірленушінің жауап ... ... ... беруі,
айыпталушының жауап беруі, сарапшының ... ... ... ... ... және өзге де ... ауқымды мағынасында дәлелдеудің көздері деп ... ... ... ... ... ... ... барысындағы тексеру
мен пайдалануды түсіну керек.
"Көз" ұғымын кең ауқымды мағынада түсіндірудің құқықтық негізі ... ... ... ... деп ... көзі ... ... мәжілісінде анықталуы мүмкін емес ... ... ... және ... ... ... сипатында қызмет ете
алмайды. Бұл ереже көз- ... ... ... ... деп ... береді. Дәлелдемелер сипатында сақтаушылар емес, оларда негізі
қаланған ақпарат есептеледі.
Дәлелдемелер көздерінің тізбесіне қатысты ғылыми ... әр ... ... олардың мәні негізінен тізбені ... ... ... П. П. ... ... ... ... азаматтық талапкердін жауаптарын, азаматтық жауапкердің
жауаптарын, олардың өкілдерінің ... ... ... А. С. Ландо
осыған ұқсас көзқарасты білдіреді, ол ... ... ... толмаған
айыпталушының занды өкілінің ... ... ... ... Д. ... ... ... заттық айғақтар көздер бола алмайды,
өйткені олар дәлелдеу тәсілдері мен дәлелдеме фактілер арасындағы аралық
жағдайда ... Ол ... ... айғақтарға қатысты олардың
"алғашқы көздері", яғни олар табылған және ... орын ... ... ... ... түрлерінің мәні туралы көзқарастарға сыни талдау
жасау П. П. Якимов пен А.С. Ландоның ... ... және ... ... және заң ... ... алуға тұрады деп есептеуге
мүмкіндік береді. В. Д. Арсеньев көзқарасының жақтастары да, қарсыластары
да бар. Іс ... ... ... ... ... өзі ... іс ... бар іс жүзіндегі деректермен ұсы-нылған, яғни ... ... ... ... ... Р. С. ... мен А. И. Винбергтің
пайымдауы да дүрыс көрінеді. Сараптамалық зерттеуге ... ... ... ... онда М. М. Михеенконың пікірі бойынша олар затгық
айғақтар да, ерекше түрдегі дәлелдемелер де, дәлелдеудің тәсілдері де ... Бұл ... Н. А. ... ... ... келеді, ол
былай деп жазған болатын: "Затты заттық айғақ деп тану осы зат пен ... ... ... ... болуын көздейді. Ал салыстырмалы
үлгілерге қатысты мұндай байланыс ... ... өзі ... Олар ... ... ... ... байланысты және оньң қылмыстық іске
қатысына карамастан белгілі бір субъектіні ... ... ... ... кемектесе отырып, мәні жөнінен үлгілер таным кұралдары
ретінде қызмет етеді және осы тұрғыда оларды заттық ... ... ... ... ... құралдармен, құрылғылармен және басқа
да тетіктермен, сондай-ақ, зерттеуші өзінің ... ... ... ... бар ... және ... деректермен салыстыруға
болады"1.
Дәлелдемелердің дербес көздері ретінде қылмыстық іс ... заңы ... ... ... ... Бірақ қандай да бір нақты
қимылды заң ... ... ... хаттамалары дәлелдеме
көздері болып табылатын тізбе бөлігіндегі ғалым-процесуалистер арасында ... ... орын ... В. Д. ... ... іс ... ... кез келген тергеу іс-қимылының хаттамалары ішінара ... ... ... деп ... Оған ... Ф. Н. Фаткуллин мен В.
Я. Дорохов істің мән-жайын анықтауға бағытталған ... ... ғана ... ... ... ... деп есептейді[6]. Мәселе
мәнісін осылайша түсіну дәлелдеме мақсатына ... ... ... өйткені жекелеген тергеу іс-қимылдарының қосымша сипаты ғана бар
және ... ... ... ... ... ... ... көру оны қарауды және сот-медициналық сараптаманы жүргізу ... ... ... бағытталған). Өзінің көзқарасын жақтай отырьп, В.
Я. Дорохов былай деп жазады: "Хаттамалардың дәлелдеу маңызы ... ... ... іс жүргізушілік тәсілдері болып ... және сот ... ... ... ғана ... мүмкін"1.
Сонымен, дәлелдемелер көздері ҚІЖК-де толық келтірілген және кеңейтіп
түсіндіруге жатпайды, мұның өзі тиісті емес ... және ... ... ... ... ... процесте осы сипатында шыға
алмайтындығы іс ... ... ... ... ... ҚАТЫСТЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ІСКЕ ЖІБЕРІЛУІ
Іс бойынша объективті шындықты анықтау ... ... бет алды ... болмайды. Іс жүргізушілік мағынасындағы белгілі
бір дәлелдемелерді тергеудің және соттың қабылдауы, оларды ... ... ... ... ... ... қатыстылығы туралы мәселені
шешуге негізделген. ... ... ... және ... ... ... қисынды байланыстың болуы деп ... ... ... ... іс ... белгілі бір фактілерді
негіздеу немесе жоққа шығару үшін ... ... ... ... ... мыналар көрінеді:
— дәлелдеменің, ізделетін фактімен байланысы;
— нақты дәлелдермен анықталатын мән-жайдың, іс үшін ... тап осы ... ... үшін ... ... ... ... фактімен байланысының маңызы мынадан көрінеді:
осы өлшемге сүйене отырып, "тергеу мен сот кылмыстық істерді тергеу және
қарау ... ... ... өтетін іс жүзіндегі материалдардың
"үйіндісінен" оларды дұрыс шешу үшін ... ... ... ала ... екі ... ... ... және бір құбылыстың әр түрлі
жақтарын білдіреді.
Дәлелдемелердін, қатыстылығы туралы мәселені шешу үшін ... ... ... ... ... ... ... фактілерді
растауы немесе жоққа шығаруы мүмкін). Қатыстылық — ... ... ... ішкі ... ... Сонымен бірге осы айтылған белгінің
сыртқы көрінісі мынадай: ол істі басы ... ... ... ... ... бар ... іске ... береді[7].
Дәлелдемелердің іске жіберілуі дегеніміз — көздерінің, олар алынған
әдістер мен тәсілдердің зандылығы ... ... ... ... ... іске ... ... ететін
іс жүргізу нысандарының мынадай элементтерін бөліп көрсету қабылданған:
— дәлелдеудің тиісті қатысушысы;
— заңда ... ... ... ... ... ... іс-қимылын (дәлелдеме алуға көмектескен)
өткізудің тәртібі2.
Дәлелдемелердің қатыстылығы мен іске жіберілуі арасындағы ... ... В. Д. ... ... деп ... ... қылмыстық іс жүргізу
дәлелдемелерінің мазмұны ... іске ... ... іс ... ...... осы іс ... іске жіберілуін
айқындайды
Дәлелдеудің тиісті қатысушысы туралы ... ... ... көрсету айыпталушыға аударуға катысты кылмыстық іс жүргізуге тыйым
салады. Алайда бұл ... ... бәрі де ... тиіс ... ... ... функциясы тергеушіге, анықтаушыға, прокурорға
жүктеледі. Бұл сотқа дейінгі кезеңдерде тек осы
қатысушыларға ғана дәлелдемелерді мақсатты түрде жинауға және ... ... ... ... сот ісін жүргізуге тарту туралы мәселені шешуге
кұқық берілгеңдігін білдіреді. Істі сот ... ... ... ... ... ... тігу ... сот шешеді.
Заңда көзделген дәлелдемелер көзі іс жүзінде қолда бар көздің ҚІЖК-нің
115-бабының 2-бөлігінде көзделген тәсілдердің ... ... ... Бұл ... заң ... істің мән-жайын дәлелдеу үшін ҚІЖК-де
санамаланған кез келген көздер пайдаланылуы ... ... ... ... бір ... мән-жай қатаң түрде белгілі бір ... ... ... ... ... ... қаза табуының
себептерін анықтау, дене жарақатының сипаты мен ... ... ... және ... ... ... анықтау
тиісті сот сараптамасьн жүргізу жолымен ... ... Осы ... ... ... ... бір көздері сарапшылардың
қорытындылары болады. Дәлелдемелердің көздеріне қатысты талаптардың ... ... жасы ... ... көрсетілген мәліметтердің
дұрыстығына күмән болған немесе АХАЖ-дың (азаматтық хал актілерін жазу)
кажетті ... ... ... ... ... ... ... кезінде жасалатын сарапшылар қорытындылары да
жатады.
Заңда көзделгеніндей ... алу ... — іс ... тағы бір ... ... ... жинау мақсатында
анықтаушы, тергеуші, прокурор және сот ... ... ... ... ретінде жауап алу үшін ... ... ... үшін кез ... ... іске тартуға; кәсіпорындардан,
мекемелерден, ұйымдардан, сондай-ақ лауазымды адамдар мен ... ... ... іс ... ... анықтауға жәрдемі тиетін заттарды,
құжаттарды, сондай-ақ мәліметтерді талап етуге құқылы. ... ... ... ... ... жәбірленуші және оның
өкілі, азаматтық талапкер, азаматтық жауапкер және ... ... ... кез ... азамат, кәсіпорын, мекеме және ұйым беруі мүмкін[8].
Бұл ереже дәлелдеу тәсілдерінің тізбесімен ұштаса келіп дәлелдеменің
екі тәсілмен ... ... 1) ... ... жүргізудің
нәтижесінде; 2) соттың іс-қимыл жүргізуі нәтижесінде.
Дәлелдеме алудың ... жолы жоқ. ... ... және сот ... ... егжей-тегжейлі көрсетілген.
Дәлелдеме алуға жәрдемі тиген заңға сәйкес тергеу іс-қимылын жүргізу
тәртібі — іске ... ... ... элементі. Заң шығарушы
тергеу іс-қимылын жүргізудің екі деңгейдегі тәртібін көздейді: а) ... ... ... ... ... ... бар жалпы деңгей қылмыстық сот
ісін ... ... ... ... Осы ... тергеу
істерін хаттамалау, хаттамаларды жасаудың жалпы ережелері туралы талаптар
жатады. Жеке деңгейдің ... ... ... ... жүргізудің
регламентіне катысы болады[9].
Сонымен, дәлелдеменің іске жіберілуі — оның факті туралы мәлімет ... осы ... ... құралы бола алу қабілеті және осы тұрғыдағы
түсінікте іске жіберілуі — іс жүргізу нысаны ... ... ... заңда іске жіберілу категориясы жоққа шығару
әдісімен шешіледі, оның мәнісі ... ... ... ... ... іске жіберуге болмайтындығы анықталатын ... ал іске ... ... ... ... ... да іс ... деректерді дәлелдемелер ретінде іске жіберуге
болатындығын тану үшін ... ... ... ... ҚІЖК ... "Іс
жүзіндегі деректер, егер олар осы Кодекстің талаптарын бұза ... ... ... ... ... ... ... айыру
немесе оларды қысу жолымен немесе қылмыстық процестің өзге де ережелерін
бұзумен..." деп атап көрсетілген. ... ... ... ... ... басқа деректер дәлелдемелер алудың процедуралық талаптары,
іс материалдарына тігудің талаптары ... ... ... ... үшін ... бар, іс ... ... алу кезінде жол берілген
ҚІЖК-нің талаптарын бұзу деп мыналар есептеледі:
— күш қолдану, ... ... ... ... сол ... өзге де ... қылмыстық процеске қатысушы адамға түсіндірмеу немесе ... ... ... емес ... салдарынан туындаған оның өз құқықтары мен
міндеттеріне қатысты жаңылуын пайдалану;
— қатысы жоқ адамның тергеу ... ... ... ... тиіс ... іс ... қатысуы;
— іс жүргізу тәртібін елеулі түрде бұзу;
— іс жүзіндегі фактілердің белгісіз көзден не сот мәжілісі ... емес ... ... ... осы ... ... білімдерге қайшы келетін
әдістерді қолдану.
Іс жүзіндегі деректерді, егер осы деректердің көздері қылмыстық іс
материалдарының, тізімдемесіне ... ... ізге түсу ... ... ... ... және өзге де қорытынды шешімін негіздеу
үшін пайдалануға заң тыйым ... Осы ... ... ... ... ... іс жүргізуде маңызы зор жағдайлар да ықпал етпейді:
— сезіктінің, ... ... және ... жауаптарын
ҚІЖК-нің барлық нұсқамаларын сақтай отырып алу, жауаптарды ... ... ... ... ... бекіту;
— сарапшының өз қорытындысын қылмыстық процесті жүргізуші органның
қаулысына сәйкес жүргізу негізінде жасауы, сараптаманың барлық ... ... ... ... қылмыстық процесті жүргізуші органның тиісті қаулысына сәйкес заттық
айғақтарды іске тігу және оларды тиісті процедура сақталған жолмен алу, ... ... ... ... ... және сот іс-кимылдарының қажетті хаттамаларын және өзге де
құжаттарды тиісті түрде ... іс ... ... заң белгілеген көздерін қылмыстық іс
материалдарының тізімдемесіне енгізбеу дәлелдемелерді іске жіберу ... ... ... ... ... ... ... бұзу деп қарау қажет.
Бұл бойынша, қаралып ... ... ... ... ... ... салдары да болуға тиіс. ... іс ... ... ... енгізбеуді анықтау органының бастығы
анықтаса, онда ол ҚІЖК-нің 66-бабына сәйкес анықтаушыға осы ... ... ... ... ... құқылы. Егер занды ... ... ... ... ... бар қылмыстық іс өзіне келіп ... ... ... онда ол ... 281—282-баптарына сәйкес
материалдардың, тізімдемесін қайта жасау үшін өзінің жазбаша нұсқауларымен
бірге істі ... ... ... ... ... ... ... бұзушылықты судья (сот) анықтаса, онда ол ... ... ... ... ... іс ... ... дәлелдемелерді істің материалдарынан алып тастауға құқылы[11].
Дәлелдемелер ретінде іс жүзіңдегі ... іске ... ... ... күші жоқ ... ... ... бола алады:
1) сот;
2) кылмыстық ізге түсу органдары;
3) тараптар.
Сот, қылмыстық ізге түсу ... ... ... күші ... және оларды айыптауды қалыптастыру кезінде ... ... ... алу ... ... ... жол
берілгендігі анықталса дәлелдеу тақырыбының кез келген элементін дәлелдеуге
жатпайтындығын тану туралы қаулы шығарады. Тараптар соттың ... ... түсу ... алдында өз өтініштерін мәлім етеді. Өтінішті қарау
нәтижесі бойынша уәкілетті адам ... ... ... бас ... ... ... ... өтініші қанағаттандырылған жағдайда іс
жүзіндегі деректерді дәлелдемелер ретінде тануға жол берілмейтіндігі туралы
қорытындыны бекітетін дербес ... ... ... ... ... ... түрлі мазмұн береді. Анағұрлым кең таралғаны
мынадай көзқарастар болып табылады:
1. Дәлелдемелердің қатыстылығының талаптар мен ... ... ... іс ... заң ... ... ерекше
құқықтық белгілері болады. Мәселенің мәнісін ... ... ... ... Ц. М. Каз ... деп атап ... "Дәлелдемелер ретінде іске
қатысы бар ... ғана ... ... заң талабы теорияда
дәлелдемелердің қатыстылығы деп аталады"1.
2. Дәлелдемелердің ... ... ... ... айғақтау
қасиетімен анықталады. Мәселен, И. Б. ... ... ... ... іс үшін маңызы бар фактілерді тікелей немесе
жанама түрде анықтайтын қабілеттілігін білдіреді деп есептейді2.
Дәлелдемелердің қатыстылығы — дәлелдемелердің ... мен ... ... ... ... байланыс деп түсіндіріледі.
Мұндай байланыстың ... ... ... іс ... ... ... ... келтіруге мүмкіндік береді1. Осындай
көзқарасты Г. М. Миньковский де білдіреді және ол В. Д. ... ... ... ... ... көзқарасқа қолдау білдіре отырып, Ф. Н. ... ... ... ... мен ... ... жағ-дайлары
арасындағы объективті түрде бар себеп-тергеу, кеңістік-уақыт, тікелей,
жанама ... ... кез ... ... да ... ... ... осы іс жүзіндегі деректер қатыстылық тұрғысынан танылады, мәнісі
бойынша бағаланады және тиісті іс жүргізушілік қорытындылар мен іс ... ... ... ... ... ... ... қолайлы болып та-былады:
— дәлелдемелердің қатыстылығы олардың іс үшін маңызы бар фактілерді
анықтау қабілетін білдірмейді,өйткені дәлелдемелердің бәрі де ... ... ... емес ... ... ықтимал немесе
балама қорытындылары);
— дәлелдемелердің қатыстылығы үшін дәлелдемелер мен іс ... ... ... кез ... ... тек қана ... ... маңызды3;
— кездейсоқ, маңызы шамалы байланыс алдын ала тергеу орган-дары ... ... бар іс ... деректерді дәлелдеу күшінен айырады.
Әдебиетте дәлелдемелердің іске жіберілу категориясының мәні туралы
мәселе түрліше қарастырылады.
Мәселен, Я. 0. Мотовиловкер былай деп ... "сот ісін ... бәрі де ... ... тиіс деген қорытынды дәлелдемелер
жинау кезінде кез келген ... ... ... ... ... ... ... білдірмейді". Әрі қарай ол былай деп
атап ... ... ... ... бойынша алынған деректердің
сенімділігіне күмән туғызбайтын сот ісін ... ... ғана ... Егер ... ... ... ... сенімділігіне күмән сақталғанның өзінде олар ... ... ... іске жіберілмейтіндігіне әкеліп соқпайды.
Керісінше жағдайда барлық дәлелдеу тәсілдерін іске жіберілмейді деп тануға
тура келген болар еді, ... іс ... ... ... және олар ... ... қалған материалдармен жиынтық күйінде бағаланғанға дейін
ешқандай күдік ... ... ... ... ... тәсілінің
іске жіберілмейтіндігі туралы мәселені шешкен кезде бұрмалау фактісінің ... заң ... ... дәлелдеу тәсілін іске жіберілмейтіндей ететін
заң бұзушылыққа жол берілді деген мәселенің шешуші маңызы болады"1.
Я. 0. ... ... ... жағы ... ... ... (іске жіберілмейтіндігінің) өлшемі ретінде кез
келген іс ... ... ... ... ... ... ... бөліп көрсететіні деуге болады. Шынында да егер ... ... ... оны ... күні ... ... оның ... мен
аяқталуының уақыты көрсетілмесе (ҚІЖК-нің 203-бабы солай деп талап ... ... ... талаптар сақталса — бұл дәлелдемені іске жібермеу
туралы қорытынды жасауымыз қажет пе?
Дәлелдемені іске ... ... ... ... ... ... ... ретінде істі жүргізуден мұндай дәлелдемені алып
тастау туралы ұсыныс туындайды. Осындай ... ... ... ... И. ... ... ... келеді: "Іс жүргізушілік нысанды кез келген
бұзу мұндай дәлелдеу ... ... ... ... тыс ... ретінде қызмет істейді және бұл орайда жол берілген бұрмалаушылықтың
деңгейі мен сипатының маңызы ... Л. Якуб ... ... қарсы пікір ұстанады. Оның көзқарасы бойынша
іс жүргізушілік нысанды бұрмалаушылықтың кез келгені, олар мәнісі ... ... ... ... ... алып ... негіз бола
алмайды[12].
Проблема мәніне деген соңғы екі ... ... ... ... ... құбылыстың сыртқы белгілерін ғана алатын, оның ішкі ... ... ... алмайтын механистикалық теорияға бейім сипатын
көрсетеді. Іс жүргізушілік нысандардың ... ... ... ... іске ... ... туралы мәселеге ... ... ... Және осы ... мен үшін Я. 0. Мотовиловкердің
көзқарасы дұрыс, ол былай деп ... 1) іске ... ... ... ... ... ғана өз ... жоққа шығарылуы
мүмкін (мәселен, куәгердің, ... және т.б. ... ... ... ... ... актісіне ғана сүйеніп,
адамның психикалық ауруы фактісін анықтау мүмкіндігі); 2) іс жүргізушілік
нысанның бузылуы орын ... ... ... ... ... ... ... бар дәлелдемелерге қатысты іске
жіберілуі туралы мәселе тек қана оң шешілуі тиіс ... ... ... ... мен ... ... жасайтын жағдай
жасалады); 3) өзге жағдайларда дәлелдемені жоққа ... ... ... бар ... ... ... ... негізделуі тиіс.
Процестен дәлелдемелерді алып тастаудың негіздері ... ... ... С. А. ... ... ... ... аударуға тұратын мынадай
ой білдіреді: "қолданылатын танымдық тәсіл жеткілікті түрде тиімді болмаса.
яғни ақпараттың өте аз мөлшерін бейнелеуді қамтамасыз ... оны іс ... ... үшін ... ... болмаған жағдайда дәлелдеме ... деп ... ... ... іздерді қарап, кейін олардың
сараптамалық ... ... ... ... ол байқаған іздердің
көлемі мен белгілері туралы жауап алу, із ... ... ... бола ... ... ... пайдалану арқылы алынған ақпарат-тың
екіұшты сипаты бар: 1) іске жіберілу көзқарасы ... ... ... заңсыз; 2) практикалық көзқарас тұрғысынан мұндай ақпарат өте
құнды болуы мүмкін. С. А. Шейфер ... ... ... иті жүргізген
адамдар мен заттарды іріктеу тергеушінің қолына оның ... ... ... ... мүмкін. Алайда, оларды алу кезінде қолданылатын
танымдық құралдардың бақылауға алынбайтындығы, "басқарылмайтындығы" ... ... кісі ... ... ... ... өзі оларды
дәлелдемелер ретінде пайдалану мүмкіндігін жоққа шығарады. Әрине, ... ... әр ... ... жасағанда, жауаптар беруі мүмкін
адамдарды анықтауда пайдаланудың мүмкіндігі мен ... ... және ... іске ... ... ... бір мәнде
түсіндірілмейді: бір жағынан іске жіберу ... ... мен ... ... ... ... жағынан дәлелдеу қызметінің принципі
ретінде (мәселен, А. Г. Прохоровтың көзқарасы) түсіндіріледі, ... ... іс ... ... ... (А. Г. ... Осы
көзқарастардың бәріне ортақ бір нәрсе бар, ол М. К. Треушников ... ... ... да ... іс ... ... тарапынан, яғни
дәлелдеу тәсілі тарапынан дәлелдеменің сипаты ... ... ... ... ... да іске ... пікірталас
туғызып келеді. Ю. К. Орлов былай деп жазады: "Өзінің ... ... ... ... қорытынды-лары жанама түрдегі ... Кез ... ... ... сияқты олар негізделетін ... ... ғана ... Егер ... қорытындылар
қалыптастырудың субъектісінен басқа жаққа ... ... ... ... дәлелдеудің логикалық ... кез ... ... ... ... МЕН ЖЕДЕЛ-ІЗДЕСТІРУ АРҚЫЛЫ АЛЫНҒАН ПРОЦЕССУАЛДЫҚ ЕМЕС
АҚПАРАТТЫҢ АРАҚАТЫНАСЫ
Қазакстан ... ... ... ... ... ... ... Кеңесі 1994 жылғы қыркүйектің 15-інде
қабылдаған жедел-іздестіру ... бірі ... ... ... алуды, болдырмауды және ашуды көздейді ... ... ... ... ... асырады: а) ішкі істер органдары, ә)
ұлттық кауіпсіздік органдары; б) ... ... ... барлау
органдары; в) Қаржы министрлігінің салық қызметі ... г) ... ... ... ... (жедел-іздестіру қызметі туралы
Заңның 6-бабы).
ҚІЖК-нің 65-бабына сәйкес (1-бөліктің 1—2-тармақтары) ... және оны ... ... табу ... ... ... ... шараларын қабылдау жүктеледі[14]. Осы ереже
Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан Республикасының ішкі ... ... Заң күші бар ... ... ... ... 10-бабында былай деп жазылған: "Жедел-іздестіру кызметі ... ... ... ... ... ... алуға және
ашуға, ішкі істер орган-дары жүйесінің кауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... бас ... ... режимді сақтауға бағытталған іс-шараларды жүзеге асыруға
міндетті. Бұл ... ... ... ... асыруға кұкылы ішкі
істер органдарының бөлімшелері мен ... ... Ішкі ... ... Одан әрі ... ... ... (1-бөлім, 10-
тармақ) сәйкес өздеріне уәкілеттік берілген қызмет адамдарының атынан ішкі
істер органдары "қылмыстық істер бойынша сараптамалар және ... ... ... ... жүргізуге күкығы бар", талданып
отырған баптьң ... ... ... ішкі ... ... ... ... және тәртіппен қылмыстық іс жүргізу әрекеттерін және
жедел-іздестіру шараларын жүргізуге, оларды ... ... ... ... ... мен ... үшін ... құралдарды
пайдалануға күкығы бар".
Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан Республикасының ұлтгық
қауіпсіздік органдары туралы" Заң күші бар ... да ... ... ... бар. ... осы Жарлықтың 13-бабына
сәйкес ұлттық қауіпсіздік органдары өздеріне ... ... ... ... және ... ... ... жүргізуге" құқығы бар.
Өзге де анықтау органдары қызметі регламентінің зандық тұрғыдағы
көздерін талдау — ... ... ... ... ... ... келтірілгендерге ұқсас жалпы ережелер шектерінен шықпайтындығы
туралы ... ... ... ... ... мен ... емес ақпараттың арақатынасын анықтамас бұрын
төмендегідей мәселелерде айқындалуы қажет:
— анықтау органдарының жедел-іздестіру қызметін жүзеге ... ... ... ... ... емес ақпараттың мәні.
. 1. ... ... ... іс ... ... ... ... жатқызады:
— ішкі істер органдары;
— ұлттық қауіпсіздік органдары;
... ... ... ... ... кеден органдары;
— әскери полиция органдары;
— шекара бөлімдерінің ... ... ... ... ... Республикасының дипломатиялық өкілдіктерінің, консулдық
мекемелерінің, және өкілетті өкілдіктерінің басшылары;
— мемлекеттік өртке ... ... ... ... ... партияларының басшылары, теңіз кемелерінің
капитандары1.
Сонымен, анықтау органдарының тізбесі ... ... ... ... қызметін жүзеге асыру құқығы ... ... ... ... ... ... Бұдан мынадай қорытынды
туындайды: анықтаудың кез келген органы ... ... ... емес, сондай-ақ осындай құкығы бар әрбір орган анықтау органы болъп
табылмайды[15]. Мұны ... ... ... ... ... туралы" Заңньң 6-бабына сәйкес ішкі істер органдары ... ... ... ... бірі ... табылады. Ішкі істер
органдарының жүйесін мыналар кұрайды: Қазақстан Республикасының Ішкі істер
министрлігі; оған ... ... ішкі ... ... және ... органдарының қалалық, аудандык, қалалардағы аудандык, поселкелік
бөлімшелері, сон-дай-ақ ерекше және режимдік ... оқу ... мен ... ... ... субъектілердін кұрылымы —
функциясы тұрғысынан кандай да бір ... бір ... ... және көмекші аппараттардың, бөлімшелердің (оперативті, тергеу, кадр
және т.б.) күрделі жүйесін білдіреді. Ішкі істер органдары туралы ... ... да ... ... оған ... ... ... жүзеге асыруға құкылы ішкі істер органдары бөлімшелері мен
қызметкерлерінің тізбесін ішкі ... ... ... ... ... ... ... айналысуға қүқығы
бар басқа да органдарға тән. ... ... ... ... атап
өтілгеніндей, "Жедел-іздестіру қызметі туралы" Заңның 6-бабында ішкі істер
органдары ... ... өзі ... ... ... ... ... орындайтын бөлімшелерде болатынын көздейді. ... ... ... ... Заңның 12-бабының 3-бөлігінде бір
мәні регламенттеледі, онда: "Жедел-іздестіру шараларын жүргізуге құқығы ... ... және ... ... тізбесін жедел-
іздестіру қызметін жүргізуші ... ... ... ... отырған жағдайда жедел-іздестіру кызметінің субъектілері
болып табылатын Қорғаныс ... ... ... ... ... ... ... қызметі қазіргі уақытта анықтау
органдарының қызметін атқармайды. Жедел-іздестіру қызметін жүзеге ... ... мен ... ... ... анықтау субъектілері мен
жедел-іздестіру қызметінің, мақсаттары мен міндеттеріне байланысты. Ал
шындығында жедел-іздестіру ... ... ... ... сот ісін ... ... тысқары жатыр, Мәселен, "Жедел-
іздестіру қызметі туралы" Заңньң 10-бабы мұндай негіздер ретінде мыналарды
көздейді:
а) ... ... ... ... ... ... жүзеге асырушы органдарға келіп түскен:
— әзірленіп жатқан, жасалып жатқан немесе жасалған кұкык бұзушылық;
... алу, ... және сот ... ... ... ... ... адамдар;
— азаматтардың хабарсыз кетуі және танылмаған мәйіттердін, табылуы;
— шет мемлекеттер мен ... ... ... қызметтерінің
барлау-бүлдіру әрекеттері туралы хабарламалар;
б) өздерінің қарауындағы қылмыстык, ... ... ... ... және ... ... сондай-ақ соттың ұйғарымдары;
в) құқықтык көмек беру туралы шартқа (келісімге) сәйкес халықаралық
құқық қорғау ... және шет ... ... ... ... ... ... мемлекет мүддесі мен оның экономикалық және қорғаныс
әлеуетін нығайту мүддесіне орай ... ... алу ... ... ... ... ... мақсатына жедел-іздестіру шараларын жүргізу жолымен
қол ... ... ... ... ... ... асыру анықтау
міндеттерін шешуге ғана бағытталмаған. Бұл орайда ... ... ... ... ... ... ... анықтау тиісті органдар ... ... ... іс ... заңына негізделген қызметінен
көрінеді, ол қылмыстар туралы ... мен ... ... және шешуге,
кылмыстық істі қозғауға, ол бо-йынша ... ... ... бойынша іздестіру және тергеу іс-қимылдарын жүзеге асыруға,
сондай-ақ қылмыстарды болғызбау ... ... ... ... ... ... қызметінің мазмұнының маңызы аз ... ... ... ... 1-бабында белгіленгеніндей "жедел-
іздестіру кызметі — азаматтардың ... ... ... мен ... мүдделерін, меншікті қорғау, шет мемлекеттер мен
халықаралық ұйымдардың арнаулы ... ... қол ... сондай-
ақ барлау-бүлдіру әрекетінен коғам мен мемлекет қауіпсіздігін қамтамасыз
ету мақсатында арнайы уәкілдік берілген мемлекеттік ... өз ... ... ... ... осы Заңға, Казақстан
Республикасының басқа да зандары мен қалыптық кұжаттарына сәйкес ... ... және ... ... ... және ... ғылыми негізделген жүйесі".
Жедел-іздестіру қызметінің занды түрде бекітілген ұғымына түсінік беру
оның дәстүрлі ... ... ... ... ... А. ... жедел-іздестіру кызметінің мазмұнына мынадай үғым береді: белгілі
бір адамдар мен объектілерді ... ... және ... емес ... ... іздестіру, торуыл және бөгеттерді ұйымдас-тыру, іздестіру
иттерін қолдану, қүжаттар мен үй-жайларды тексеру, кандай да бір ... ... және т.б. ... ... ... ... көзқарасты Р. С. Белкин де қолдайды. Ол былай деп түсіндіреді:
"Жедел-іздестіру ... ...... емес ... ... ... ... жасалған қылмыстарды анықтауға,
қылмыскердің тұлғасы мен ... ... оның ... ... ... ... — дәлелдеу ақпаратының ықтимал иелерін
белгілеу және олардың амандығын қамтамасыз етуге ... ... ... ... ... анықтау мен жедел-іздестіру қызметін
жүзеге асыратын субъектілерінің тізбесі сәйкес келіп қана ... ... ... ... мен ... іс-шараларының үғымдарын
ішінара қосып жіберуге жол беріледі
Жоғарыда айтылғандардан мынадай корытынды туындайды: жедел-іздестіру
қызметін ... ... ... ... де ... ... кұқығы
берілмеген, қылмыстық іс жүргізу заңында анықтау органдары ... ғана ... ... ... ... ... Бұл ... сот ісін жүргізу мақсаттары мен міндеттері үшін ғана алынатын іс
жүргізушілік емес ... ... ... ... және ... ... мақсатында жиналатын өзге де іс жүргізушілік емес
ақпараттан ... ... ... ... бар[17].
"Жедел-іздестіру қызметі туралы" Заңда (11-бап) жалпы және арнайы
жедел-іздестіру іс-шараларының тізбесі ... ... ... ... бет алды ... ... ... шешу үшін
(қылмыстық, сот ісін жүргізудің) "Жедел-іздестіру ... ... ... 12-
бабына сәйкес төмендегідей арнайы жедел-іздестіру іс-шаралары ... ішкі ... ... — сотталғандардың хат-хабарларын цензуралау;
посылка және бандероль ... ... ... ... ... және өзге де сөйлеулерді тыңдау; компьютер жүйелерінен және ... ... ... хабарламаларды алып тастау, байқау, соның ішінде
арнаулы ... ... ... ... кино-сурет
түсірілімдерін және басқа техникалық құралдарды), материалдар мен заттарды
пайдалана отырып байқау; тұрғын және басқа ... ... ... ... ... және өзге ... кұралдарға кіру және оларды
тексеру;
ә) ұлттық қауіпсіздік органдары — почта ... ... ... арналарында сыртқы белгілері бойынша жедел-
іздестіру; телефонмен және өзге сөйлесулерді тындау; байланыстың техникалық
арналарынан, ... ... және өзге ... құралдардан
хабарламаларды альп тастау, байқау, ... ... ... ... ... жазбаларды, кино-сурет түсірілімдерін және басқа
техникалық кұралдарды), материалдар мен заттарды пайдалана отырып ... және ... ... ... ... жер учаскелеріне, көлік
және өзге техникалық кұралдарға кіру және ... ... ... ... ... ... ... оларға жалпы жедел-
іздестіру шараларын жүргізу құқығы беріледі, олардың ... ... ... қызмет адамдарына сүрақ қою, олардан ақпарат алу;
— азаматтармен жария және жария емес қатынастар орнату, оларды жедел-
іздестіру қызметіне пайдалану;
— қылмыстық ... ... ... ... ... бейнелейтін мінез-құлық үлгілерін қолдану;
— кұпия кәсіпорындар мен ұйымдарды пайдалану;
— жеткізілімдерге жедел бақылауды жүзеге асыру;
— арнайы ... ... ... ... алу ... ... кәсіпорындар және ұйымдар жөнінде
анықтамалар жинау және тексеру;
— сынама мен үлгілерді ... үшін ... ... ... мақсатындағы сатып алу;
— іздестіру иттерін колдану;
—-белгілері бойынша ... ... және ... ... ... ... ... ресми емес тіркеу және іздерін алу,
оларды алдын ала зерттеу;
— қылмыс жасап жатқан немесе ... ... ... түсу және ... ... ... жеке ... жүзеге асыру және олардың
қылмыстық кызметке катысы болуы мүмкін заттары мен кұжаттарын алып ... ... ... ... және өзге де ... ... ... тексеру;
— қарулы қылмыскерлерді ұстау жөніндегі операцияларды жүргізу;
— жедел қылмыстық есепке алу және ... ... ... ... сот ісін ... ... қол жеткізу үшін жүргізілетін
осы іс-шаралардың негізгі белгісі ... ... емес ... атап ... ... іске жіберудің өлшемі
оларды алудың және ... іс ... ... іс ... ... ... табылады. Бұл нені білдіреді? Жедел-іздестіру іс-
шараларының "Жедел-іздестіру қызметі туралы" Заңында көзделген іс ... ... ... емес ... өзін ... іске
жіберу талаптары сақталмаса дәлелдеуге пайдалануға болмайды[18]. Бұл ереже
"Жедел-іздестіру кызметі туралы" Заңның 14-бабында ... ... ... ... ... ... ... тергеу жұмыстарын әзірлеу
және жүзеге асыру, ... ... алу, ... ... және ашу
жөніндегі жедел-іздестіру шараларын жүргізу үшін, сондай-ақ қылмыстық іс
жүргізу заңдарына сәйкес олар ... ... ... іс ... ретінде пайдаланылуы мүмкін» делінген. Жедел-іздестіру ... ... ... ... ... ... ... іс
жүргізу зандарында көзделген нысанға келтірілгенге дейін не оларды
қылмыстық ... ... ... болмаған жағдайда ешқандай құқықтың
салдары ... жеке және ... ... ... ... ... мүдделерін шектеу үшін негіз болып табылмайды.
Сонымен, жедел-іздестіру қызметі барысында ... ... ... іске ... ... ... ... зан,
шығарушының көзқарасы тұрғысынан мыналар болып табылады:
1) мұндай ақпаратқа заңда көзделген іс жүргізу нысанын беру;
2) ... ... ... іс ... емес ақпаратты "Жедел-
іздестіру кызметі туралы" Занда көзделген жалпы және арнайы сипаттағы жедел-
іздестіру іс-шараларын өткізу жолымен алу (11, ... ... ... ... және іс ... ... яғни жедел-
іздестіру іс-шараларының нәтижесінде ... ... ара ... ... ... мыналар алынады2:
— дәлелдемені (іс ... ... ... іс ... заңы
белгілеген көзден алу және іс жүргізу ақпараты емес өзге көздерден алу;
— дәлелдемелер тобынан іс жүргізу жолымен ... ... ... үшін құқықтық, негіздердің болуы.
Екінші өлшемге қатысты айтсақ, бұл жерде белгілі бір ... ... және ... ... ... ... толық болып
табылады және кеңейтіп түсіндіруге жатпайды. Анықтау органының тиісті түрде
жүргізбеген жедел-іздестіру іс-шаралары, ... оның ... іс ... емес ... іс жүргізушілік жолмен дәлелдеуде
пайдаланылуы мүмкін материалдар тобынан алып тасталады. Сірә, осы жагдайда,
заң ... ... ... ... ... арнайы жедел-іздестіру іс-шараларын саралауды негіздеудің бірі
ретінде есепке алған ... ... ... ... ... хат-хабарларына цензура жүргізу сияқты арнайы жедел-
іздестіру іс-шараларын жүргізуге кұқылы емес, ішкі ... ... ... ... түріндегі ғана почта жөнелтілімдеріне бақылауды жүзеге
асыруға қүқылы, ал ұлтгық қауіпсіздік органдары почта ... ... ... ... ала ... және т.т.
Дәлелдемелер тобынан іс жүргізу жолымен алынған ақпаратты алып тастау
үшін құқықтық ... ... ... ол іс ... ... ... өтеді деген сөз емес1. Қылмыстық сот ісін жүргізуден ... ... ... құқықтық негізге байланысты әр ... ... ... ... алып тастаудың кұқықтық негіздері
ретінде мыналар керінеді:
— көзі белгісіз мәліметтерге негізделген дәлелдемелер ретінде қызмет
ете алмайтын ережеге сәйкес;
... ... ... ... ... ... ... мәлім болған істің мән-жайы туралы куәгер
ретінде айыпталушының (сезіктінің) қорғаушысынан (адвокаттан, ... ... да ... ... жауап алуға тыйым салу;
— іс үшін маңызы бар құбылысты дұрыс ... дене және ... ... ... көтермейтін және олар туралы дұрыс жауап
бере алмайтын адамдардан ... ... ... ... тыйым салу;
— жеткілікті түрде анық ... ... ... не ... ... ... сарапшы қорытындысын пайдаланудың
мүмкін еместігі;
— сарапшылар арасындағы ... ... ... сараптама
корытындысын пайдаланудың мүмкін еместігі;
— сот ісін ... ... ... ... ... ... бар болуы;
— өзінің келісімінсіз адамнан өзіне, жұбайына (зайыбына) және жақын
туысқандарына қарсы, сондай-ақ ... ... ... ... қарсы жауап алуға тыйым салу;
— дайындалып жатқан немесе жасалған ... ... ... ... ... ... ала тексеруден кейін қылмыстық іс
қозғайтын себептерге ғана жатқызу.
Сонымен, іс жүргізушілік талаптарды ... да ... ... ... ... иегерінің іс жүргізушілік жағдайының ерекшелігіне
байланысты заң белгілеген шектеулерге сәйкес дәлелдеме ретінде танылмайды.
Тұтас алғанда мұндай ... ... ... ... ... ... шешу ол ... қылмыстық сот ісін жүргізуден
шығарып тастау туралы құқықтық негіздердің ... ... ... ... ... ... ... алынған ақпараттың жедел-
іздестіру қызметі үшін маңызы болуы мүмкін емес.
Сонымен бірге Д. И. Бедняков атап көрсеткеніндей "дәлелдемелік және ... ... ... ... ... жоқ, ... ол ... емес акпарат) заңда белгіленген жағдайларда іс жүргізушілік
(дәлелдемелік) болуы мүмкін не ... іс ... ... ... және ... ... ... пайдаланылуы мүмкін"[19]1.
"Жедел-іздестіру қызметі туралы" Заң тұрғысында заңсыз жолмен алынған
дәлелдемелердің құқықтық күші жоқ деген ҚІЖК-нің ережелік ... ... ... ... ... атап ... ... қызметі
туралы" Заңның 11, 12-баптарына ... ... сот ісін ... қол ... үшін ... ... алған жедел-іздестіру
ақпараты заң белгілеген ... ... ... ... ... ... жолмен алуға болмайды. Тиісті түрге кереғар, яғни "Жедел-
іздестіру қызметі ... Заң ... ... ... іс жүргізушілік
емес ақпарат оның заңсыздығына байланысты сот ісін ... ... ... ... ... да пайдаланылмайды. ҚІЖК мен
"Жедел-іздестіру қызметі туралы" Заң талаптарының біз ... ... ... дәлелдеме ақпаратының таби-ғатын екі ... ... Бір ... тек қана ... сот ісін ... ... қылмыстық іс жүргізу талабы
олардың өтуінің бірыңғай іс жүргізушілік жолын ... Және ... кез ... ... білдірілетін іс жүргізуге жатпайтын ақпарат
іс жүргізушілік нысан алған уақытқа дейін заңды деп ... ... іс ... ... бекігенге дейін іс жүргізуге жатпайтын
ақпарат ... ... ... тұрғысынан заңсыз болып табылады.
Екінші жағынан, "Жедел-іздестіру қызметі туралы" Заң белгілегеніндей,жедел-
іздестіру іс-шараларын өткізу нәтижесінде ... іс ... ... ... ... ... ... табылады, өйткені оны алу құқықтық
нұсқамаларына сәйкес келеді. Қылмыстық ... үшін бұл өте ... ... ... ... Заң қылмыстық іс жүргізу құқығы
көздерінің бірі ... ... ... бұл жерде қайшылық жоқ. ... ... ... көзқарасы бойынша заңсыз болып табылатын іс
жүргізуге жатпайтын ақпарат ресмилену, яғни процессуалдық нысан алу
мүмкіндігін өз ... ... және ... ... ... ... іс жүргізу тұрғысынан да мағынасы ... ... ... ... ... қызметі туралы" Заңның көзқарасы
бойынша заңды болып табылатын іс жүргізуге ... ... ... ... және ... ... алған уақытқа дейін ҚІЖК-
нің көзқарасы ... ... ... ... ... қалады. Демек, әңгіме
іс жүргізу және іс ... ... ... ... емес,жедел-іздестіру
ақпараты мен дәлелдемелер туралы болуға тиіс.
Біз үшін ҚІЖК-нің 116-бабының 4-бөлігіндегі тұжырымдаманың өзі біршама
дәл емес сияқты: "Заңды бұзу арқылы алынған ... ... күші ... ... Егер "дәлелдеме" — осы ... ... ... ... ... бар ... болып табылса, онда іс
жүргізушілік көзқарас ... ... ... ... бәрі ... ... ... жоқ. Қаралып отырған норманың мағынасы
мынада: заңсыз жолмен алынған ... ... ... танылмайды.
Керісінше жағдайда дәлелдеме заңды да болады, ... да ... ... ... ... бұл ... қисынсыздық. Не дәлелдеме бар және ол заңның
барлық талаптарына сәйкес келеді, не қандай да бір ... ... ... олар ... ... ... Демек, заңсыз жолмен алынған
дәлелдемелер туралы айтуға болмайды.
ТЕХНИКАЛЫҚ ... ... ... ... ... ... ... ДӘЛЕЛДЕМЕГЕ
АЙНАЛДЫРУДЫҢ ІС ЖҮРГЗУШІЛІК ШАРТТАРЫ
Жедел-іздестіру жолымен алынған дәлелдемелер мен іс ... ... ... ... ... ... үлкен маңызы
бар. Әңгіме шығу тегі ... ... ... ... іс
жүргізуге жатпайтын ақпарат туралы болғанда бұл проблеманың ... ... ... сот ісін ... ... техникалық құралдарды қолдану
қылмыстық іс жүргізу құқығының әр ... ... ... ішкі ... органдары туралы Жарлықтың 11-бабында ішкі істер
органдарының ... ... ... ... үшін ... ... ... емес жедел-іздестіру іс-шараларын, оның ішінде азамат-тарды ерікті
негізде бірлесіп жұмыс істеуге тарта ... іс ... ... ... ... үшін ... кұралдарды пайдалана отырып жүзеге асыруға;
суретке түсіру, ... ... кино ... бейне түсірілім жүргізуге; анықтау
барысында ғылыми-техникалық зерттеу жүргізуге құқығы бар екендігі айтылады.
Жалпы сипаттағы бұл ... ... ... ... ол
бойынша қылмыстық іс ... ... ... ... ... кино-сурет түсірілім, дыбыс-бейне жазба жолымен алынған кез
келген іс ... ... ... іс ... ... ... Және әрі ... кылмыстық іс қозғалғанға дейін, сондай-ақ ... ... ... ... іс-шараларь жүргізу ба-рысында кино-сурет
түсірілімді және бейне, дыбыс бейне жазбаларды пайдалана отырып ... ... ... ... ... ... айтылады.
Телефонмен сөйлесуді және өзге де әңгімелерді тындауға қатысты ... бұл ... ... ... ... ... реттейді.
Сонымен бірге заңда кино-сурет түсірілімдерді және бейне, ... ... ... ... ... ... ... іс жүргізу қүралдарына байланысты бөлігінде кемшіліктер бар.
ҚІЖК-нің 237-бабынан мынадай қорытынды туындайды: аталған техникалық
құралдарды қолдану аркылы акпараттың алынған уақытына ... ... ... ... ... ала тергеу немесе жедел-іздестіру іс-шараларын
жүргізу барысында) бұл ақпаратгың сенімділігі айғақ адамдардың, ал қажетті
жағдайларда — ... ... ... ... ... ... ... Керісінше жағдайда мұндай ақпарат (іс ... ... ... танылмайды[20].
Мұнымен қатар ізделетін жедел-іздестіру ақпаратын анықтаушыға немесе
тергеушіге берудің ұйымдық-процесуалдық шарттарының өзі ... ... ... беру ... қылмыстык іс жүргізу ... ал іс ... ... ... ... ... сипаты
аса маңызды. Дәлелдемелерді сот ісін жүргізуге тартудың ... ... ... ... іс ... ... есепке алу
кино-сурет түсірілімдерді, бейне, дыбыс-бейне жазбаларды қолдану жолымен
алынған ақпаратты жедел-іздестіру ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Жоғарыда аталған техникалық құралдарды қолдану арқылы жедел-іздестіру
іс-шараларын жүргізуге рұқсат берген жедел-іздестіру бөлімінің ... ... ... кейін орындаушыдан тиісті құжатты алады, оған алынған
материалдар қоса тіркеледі. Материалдарды зерттеу жедел-іздестіру ... ... екі ... ... қабылдауға құқық, береді: 1)
материалдарды жедел-іздестіру есебіне алу-дың тиісті ісіне ғана ... ... ... тергеушіге, ал олардың көшірмелерін жедел-
іздестіру есепке алу ісіне жіберу.
Аталған ... ... беру іс ... ... ... ... ... беруді тіркейтін мұндай ұйымдық іс-жүргізу
кұжаты ретінде оперативті ... ... ... берген
егжей-тегжейлі рапорты1 бола алады. Мұндай құжатта, дәстүрлі реквизиттермен
катар мыналар көрсетілуге тиіс:
— техникалық құралдарды пайдаланудың мақсаты;
... ... ... ... ... ... ... техникалық құрал кашан, кай жерде, қандай жағдайларда колданылады;
— аппаратураның, ... ... түрі ... және таспалар, сондай-ақ бар болса олардың заводтық нөмірлері;
— техникалық ... ... адам ... ... , кысқаша
деректер;
— тіркелген ақпараттың ... ... ... ... түріне байланысты рапортқа фонограммасы бар таспа, бейнетаспа,
фото-киноматериалдар коса тіркеледі. ... ... бар ... ... бірге тергеу бөлімі бастығының атына жіберіледі. Рапорт пен ілеспе
хат ... ... ... алу ... ... ... ЖІКТЕЛУІ
Дәлелдемелерді жіктеудің1 теориялық та, практикалық та ... ... ... ... ... ... ... объектілерге жүйелік
көзқарастың негізі болып табылады. Қызмет ретінде дәлелдеу процесінің
күрделілігі мен әр ... іс ... ... ... ... ... дәлелдемелер мен мазмұнының алуан
түрлілігіне байланысты дәлелдемелерге қатысты бұл өте ... ... ... ... ... айта келіп А. А. Хмыров
былай деп атап өтеді: (дәлелдемелерді жіктеу) "оларды ... ... ... ерекшеліктерін алдын ала анықтайды, жекелеген дәлелдемелер
түрлерінің іс жүргізушілік режимін, сондай-ақ оларды ... ... ... оларды дәлелдеудегі маңызын дұрыс анықтауға көмектеседі.
Жіктеу ... ... ... ... және ... түрде зерттеуге
жәрдемдесуі тиіс және жинақталған дәлелдемелер ... бір ... ... ... іс ... ... ... түрде
толық анықталғанын, қайсысы әлі де анықталмағанын не косымша нақтылануға
мұқтаж екенін білуге көмектеседі"[21].
Әділеттілік үшін атап өту ... ... ... ... көп қырлылығына байланысты кандай да бір негізі немесе ... ... ... ... ... ... Мынаны да есте ұстау
керек: дәлелдемелерді жіктеу дәлелдемелердің қайсысы "жақсы" деген ... ... ... ... қою бірде бір дәлелдеменің күні бұрын
анықталған күні болмайтындығы туралы қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... практикалық маңызы
іс бойынша анықталған ... ... ... ... қорытынды
ережелерінің сипатына қолданылмайды.
Дәстүрлі түрде қабыдданған ... ... ... ... ... 1) дәлелдемелер мен олардың көздерінің байланысы бойынша; 2)
дәлелдемелердің сипаты ... 3) ... алу мен ... бойынша.
1. Дәлелдемелер мен олардың көздерінің байланысы бойынша дәлелдемелер
мынадай түрге бөлінеді: а) жеке және заттық; ә) әуел ... және ... ... б) ... және ... және затгық дәлелдемелер1 ... ... ... ... және осы ... ... ... байланысын
анықтайды. Егер ақпараттың көзі адам ... ... ... ... ... қорытындысы), онда ол жеке дәлелдемелерге
жатады. Егер ақпарат ... мен ... ... бұл ... ... ... беруін тіркемеуге тиіс, онда олар заттык дәлелдемелерге
жатады.
Заттық айғақтар туралы айта ... Ф. Н. ... ... ... "Іс жүзіндегі ақпараттың сақтаушысы материаддық объектілер болып
табылатын, ал ақпараттың өзі тілден тыс ... ... ... мен
көздер заттық деп аталуы мүмкін. Мұндайлардың қатарына қылмыстық қызметтің
құралдары мен өнімдері, қоғамдық ... ... ... бар ... жолмен болған кұндылықтар және т.б. жатады. Бұл ... іс ... бар ... ... ... ақпарат қылмыстық істі тергеу және сотық
қарау кезінде тікелей сезіммен кабылдауға болатын ... ... ... ... ... ... және беріледі"2.
Дәлелдемелерді жеке және заттық деп бөлу олардың ... мен ... ... ... ... саралау дәлелдемелерді
жинаудың, зерттеудің және бағалаудың тиімді әдістемесі мен тактикасын жасау
үшін кажет3.
Қаралып отырған ... ... ... ... ... ... ... отырып, П. С. Элькинд "Дәлелдемелер теориясы"
(1973) авторларына кейбір сын-пікірлер айтады: олар "дәлелдемелердің екінші
түрін тек ... ... ... ... біз ... ... алмаймыз,
өйткені заттық айғақгар азаматтардан шықпайтын дәлелдеме компоненттерінің
бірін құрайды. Мынаны да ескеру керек: ... және сот ... ... бір ... шыққан ақпаратты (мәселен, жауап алу
хаттамасы) не заттар мен кұжат-тарда бар ... ... ... ... хаттамасы, тінту кезіңде табылған кұжатты көрсете отырып жасалған
тінту хаттамасы және басқалары) куәландыра ... Кез ... ... ... қол ... және осы ... ... бойынша адамдардан
шыққан дәледдемелерге жаткызуға болар еді, ... ... ... ... ... — ол ... шыққан және заттар мен құжаттарда бар
ақпаратты бекітеді"1.
Сонымен, дәлелдемелерді жеке және заттық деп ... бар ... ... ... ғана бар және өзін ... ... ... табиғатын бейнелейді.
Бастапқы және туынды дәлелдемелер. Мұндай жіктеу Ф. Н. Фаткуллин атап
көрсеткеніндей, "іс бойынша анықтауға жататын факті мен ... ... ... ... ... дәнекерлік деңгейінің белгісіне негізделеді"2.
Бастапқы дәлелдемелерге тікелей бастау ... ... және ... мен акпарат арасында қандай да бір аралық буын жок ... ... өзін ... фактіні тікелей қабылдаған куәгердің
жауабы бастапкы дәлелдемелер болып ... Осы ... ... ... ... ... ... "бөліктері ретінде"
затгық айғақтар да жатады"3.
Туынды дәлелдемелерге "анықтау, тергеу, сот ... ... ... ... ... ... ... куәгердің тікелей тиісті
оқиғаны бақылаған, басқа адамнан не естігені туралы ... ... ... алған акпараты жатады.
Дәлелдемелерді бастапқы және туынды деп бөлудің маңызы дәлелдеменің
тікелей бастапқьі ... ... ... ... ... қажеттілігіне байланысты. Қашықтау деңгейі (дәнекерлік) елеулі
болған сайын қате мәлімет алудың ... ... ... ... ... ... мәні ... мәселеде белгілі бір
күрделілік бар. В. Д. Арсеньев ... ... атап ... туынды
дәлелдемелерді калыптастыру процесінің кездейсоқ, сондай-ақ жасанды сипаты
болады. Қылмыстық процесті жүзеге асыратын ... ... тыс ... бәрі де ... ... болады (мәселен, тікелей куәгер мен
өзге де адамдардың арасында ... ... ... ... ... ... ісін ... туынды дәлелдемелерді сапалы түрде калыптастыру процесі
де жүреді. Мәселен, "егер оқиғаның басы-қасында болған куәгер тергеушіге
жауап ... ... істі ... шешетін сотка қатысты жауап беріп
(куәгер белгілі бір себептермен тікелей ... ... келе ... туынды
дәлелдеменің көзі ретінде шыға алады2. Осы себепке байланысты тікелей жауап
алу, тінту жүргізу және өзге де ... ... ... ... ... ... ... туынды болып табылады. Міне, осыны
назарға ала отырып, С. В. ... ... ... ... ... саналы түрде ұйымдастырылған ... ... ... және сапасыз дәлелдемелер. Мұндай жіктеу "іс ... ... оны ... қабылдау, сақтау және көз алдына келтіру қабілетін,
қаадай да бір басқа себепке байланысты ... ... ... оньң нақтылығын, қарама-кайшы болмауын және тиісінше іс
жүргізушілік ... ... ... ... ... ... белгілерді ғана емес,
сонымен бірге ізделетін акпараттың ... мен ... да ... және ішкі ... жалпы іс жүргізушілік сипаттарға сәйкес
келуі іс жүзінде мұндай ... ... ... ... түрде бейнелейді
және өзінің сапалылығына байланысты іс бойынша корытын-ды ережелерді
қалыптастыруда ... ... ... білдіреді[22].
2. Сапалы дәлелдеме өзінін,сипаты бойьшша мынадай түрлерге бөлінеді:
а) ... және ... ә) ... және ... және ... дәледдемелері. Қаралып отырған жіктеу дәлелдеменің
айыптау тақырыбына ... ... ... ... іс-әрекет жасаған адамнын кінәлілігін немесе
адамның ... ... ... ... анықтайтын іс
жүзіндегі деректер ... ... ... ... ... не ... жұмсартатын мән-жайды анықтайтын дәлелдемелер жатады. Ақтау
дәлелдемелерінін бір түріне алиби жатады.
"Дәлелдемелер теориясының" авторлары (1973 ж.) ... ... ... ... ... ... мүмкін деген Р. Д. Рахуновтың
тезисін сынға алады, А.И. Винберг дәлелдеменің ... ... ... заңның ережелеріне қайшы келеді деп есептейді, аталған заңға
сәйкес іс жүзіндегі деректер қоғамның ... ... ... кінәсінің
және іс үшін ... бар өзге де ... ... ... ... үшін негіз болып табылады. Яғни ... ... тану ... іс ... ... жоққа
шығаруға әкеліп соғады.
Дәлелдемені ақтауға және айыптауға жатқызудың құбылмалы сипаты бар.
Қылмыстық сот ісін жүргізудің әр ... ... ... бір ... сипатында да, айыптау сипатында да көрінуі мүмкін.
Тікелей және жанама дәлелдемелер. Логикалық сипаттағы мұндай жіктеу
дәлелденетін мән-жайды ... ... ... ... ... ... негізге ала отырып, бірқатар зерттеушілер тікелей
дәлелдемені — бір сатылыға, ал жанаманы — көп ... ... Н. ... көрсеткені сиякты "дәлелдемелерді тікелей және
жанама деп ... ... ... белгілі бір адам жасаған (қысқаша іс
бойынша басты факті деп атасақ) ... ғана ... ... ... Бұл ... ... ... ретінде іс жүзіндегі деректер
қызмет етеді, іс жүзіндегі деректер іс бойынша ... бір ... ... ... ретінде нақты адамды тікелей және бір ... ... ... белгілер қатарына жәбірленушінін, ... ... ... ... іс-әрекетті жасағандығын мойындауы,
куәгерлердің нақ осы адамның іс-әрекет жасағандығы туралы мәліметтер ... ... ... ... туралы сарапшының қорытындысы,
айыпталушының алибиі және т.т. жатады. ... ... деп ... ... ... тану ... ондай деректер тергеліп жатқан әрекетті
жасаушыға тікелей қатысты емес, ... ... ... ... ... ... және ... анықтауға жәрдемдеседі. Бұл, айталық,
тас жол ... ... ... ... мәйітті машинаның басып кеткен іздері,
нақты машинадан адам басқандығының іздерін анықтау, кісіні басқан уақытта
бір шамада осы тас жол ... ... жүру ... және т.т. ... бәрі және ... іс ... ... әрекетті белгілі бір
адамның жасағандығы туралы қорытыңдыға әкеледі'[23]".
Мұндай түсінік мәнісі ... ... ... факт ... ... деп бөлетін бұрын теорияда билік құрған тұжырымды дамыту
болып табылады. Атап ... М. С. ... ... деп ... ... ... тағылған қылмысты жасағандығы туралы басқа
фактіні немесе дәлелдемелік фактіні, яғни басты фактіге енбейтін, ... ... да ... мен ... ... ... ... үшін қызмет
ететін кандай да бір қосымша ... ... ... ... және
жанама дәлелдемелерге бөлінеді. Тікелей дәлелдеме басты фактіні анықтайды.
Жанама дәлелдемені басты факті емес, ... ... ... ... ... ... ... дәлелдемесі болып табылады"2.
Мұндай түсінікпен (оны А. И. Винберг, Г. М. Миньковский, Р. Д. ... ... В. Д. ... ... ол ... тікелей және
жанама деп бөлудің негізінде дәлелдеудің тәсілі жатыр деп ... ... ... деп ... ... дәлелдемелерді аталған түрлерге
(тікелей және жанама — Б. Т.) ... ... ... ... ... және ... деп бөлу ... тәсілдеріне де, сондай-
ақ дәлелдемелік фактілерге де қолданылады"3.
Дәлелдемелерді тікелей немесе ... деп ... ... П. С. ... бағыт ұстанады. Атап айтқанда, ол осындай ... ... ... ... "нақты адамның өзіне тағылған қылмысты
жасауы, мұның өзі негізінен қылмыс құрамының ... мен ... ... ... және ... деп бөлу — іс ... ... іс ... ... ... ... негізінде
істі мәні бойынша шешу туралы талаптардың маңыздылығын кемітпейді. Тікелей
дәлелдемелердің болуы жанама дәлелдердің "қажетсіздігін" білдірмейді. Оның
үстіне ... ... ... ... ... ғана ... ... Соңғы жағдай жанама дәлелдемелерді өзара байланысы жоқ
үзік-үзік мәліметтер ретінде қарауды ... ... ... ... ... логикалық дәлме-дәл өлшенген суретін кайта қалпына
келтіруге болмайды.
Дәлелдемелердің дәстүрлі жіктелуі тұтас ... осы ... ... ... маңыздылығын сақтап қалып отыр. Ғылыми ... ... ... ... ... Ю. К. ... белгілі бір адамның қылмыстық заңда кездел-ген
әрекетті (әрекетсіздікті) ... ... ... ... ... ... ... ретінде есептеуді ұсынады. Оның ойынша мұндай
түсінік беру практикада ... ... да ... ... ... ... дәлепдемелер ретінде қандай да бір нақты
адамның белгілі бір қылмыс жасағанын әшкерелейтін ... ... ... ... тікелей дәлелдемелерге қазіргі көзқарас ... ... ... оның бір ... ... көрінеді: толып
жатқан тікелей ... ... ... ... ... ... былай тұрсын, қандай да бір нақты адамға қатысты қандай да
бір айғақ жоқ болып шығады2.
Жанама дәлелдерге ... ... бұл ... кең ... ... ... алған. Мәселен, М. Е. Евгеньев жанама ... ... ... немесе белгілі бір адамның оны жасаған кінәлілігін анықтауына
байланысты жіктеуді ұсынды3. Бұл
көзқарасқа Г. М. ... ... ... ол ... деп ... ... жататын жанама дәлелдеме көпшілік жағдайларда сонымен
бірге кінәліні де жанама түрде анықтайды (өйткені оқиға оның ... және ... ... зерттеуде М. М. Гродзинский ерекше көзқарас
ұстанады, ол жанама дәлелдемелер ... ... ... ... ... және
ішкі жіктеу жүргізілуі мүмкін емес деп есептейді.
Жанама дәлелдер мәнісінің көп ... XX ... 40-шы ... ... ... ... теориясы" де-ген ілімді дүниеге әкелді.
Жанама дәлелдерді "айғақтар" терминімен белгілеудің этимологиялық негізі
болды: ... ... ... ... зат па, әлде ... ма? Өз
кезегінде әшкерелеу өтірігін ашу дегенді білдіреді, ал өтірігін ашу, ... ... ұят ... ашу3. ... айғақ дәлелденетін жағдайды
тікелей анықтамайды, мұның өзі "айғақ" және "жанама дәлелдеме" терминдерін
бір ... ... қою ... бірі ретінде қызмет етті.
Кезінде А. Я. Вышинский ... ... атап ... ... ... туралы мәселе теориясында дәлелдемелер туралы ілімнің бірқатар
маңызды проблемалары ... ... ... ... ... ... ... және кіші алғышарттар арақатынасының
проблемасы; ... ... ... ... ... ... мен ... арасындағы қарым-қатынас проблемасы; сот
дәлелдемелері ретінде айғақтардың ... мен ... ... ... ... ... дейінгі құқықта жекелеген зерттеушілер жанама
айғақтар маңыздылығын ... ... де ... көрді. Мәселен, 1855
жылы А. Жиряев былай деп жазған болатын: "айғақтар әлсіз болса олардың саны
көп болуға тиіс және ... ... ... ... ... саны аз ... Дәлелдеме теориясын дамытудың сол кезеңдегі бірқатар ғалымдары
айғақтар теориясын "айғақтарды арифметикалық есептеу ... ... ... өз ... ... ... ... ала отырып, А. Я. Вышинский былай деп атап ... ... ... да дәлелдермен байланысы бойынша іс жүргізу де
аса ... ... Бұл ... жанама дәлелдемелердің өзара байланысы бір
тізбектің буындары ... ... ... бір буын түсіп қалған жағдайда бүкіл
тізбек тарқатылып жүре береді, айғақтар да және әрбір жеке дәлелдеме ... ... ... ... ... ... біздің қолымызда бөлек-
бөлек, бір-бірімен байланысы жоқ айғақтар үйіндісі ... ... ... тиіс"1. А. Я. Вышинскийдің осы қағидасы, біздің көзқарасымызша, әлі
күнге дейін өзінің маңызын жоғалтқан жоқ.
Қазіргі көзқарас ... А. А. ... ... ... ... ... туғызды. Ол оларды функционал-дық белгісі бойынша
тақырыптық және қосымша деп ... ... Өз ... ... ... ... элементтеріне байланысты топталады: а) қылмыс
оқиғасы; ә) қылмыстың субъектісін және ... ... ... б) ... өзге де ... Қосымша дәлелдемелер: бағдар
беретін және бақылау деп бөлінеді2. ... ... ... ... А. И. ... Г. М. ... және А. А. Эйсман
таныды.3
А. А. Хмыровтың жіктеуіне сүйене отырып осы ... Ю. К. ... ... көзқарас ұсынады. Атап айтқанда, ол жіктеуді дәлелдемелердің
негізгі және көмекші философиялық категорияларымен ... ... ... Бұл ... негізгі ретінде дербес дәлелдемелік маңызы ... ... ... ... ... мән-жайы және
дәлелдеу фактілері туралы емес, басқа дәлелдемелерді ... көзі мен ... ... бар және ... табу немесе тексеру үшін ... ... ... ... ... ... дәлелдеме;
оқиғаның куәгері кім болғандығы туралы мәлімет; сарапшының жеке мүдделілігі
туралы мәлімет және т.т.)".
Тарихи анықтама
"Ресей ... ... және ... жазалары туралы" Заң
жинағының 463-бабына сәйкес (1845 ж.) сот ... не өзге де ... ... іс бойынша кінәлінің ақталуына қан-
дай да бір мүмкіндік бергендігі немесе сотталушыға қарсы айғақтар мен
дәлелдемелердің күшін ... ... ... болса
жазалануға жатады (қызмет бабындағы тізіміне сөгіс енгізеді ... ... ... үш ... бір ... ... қысқартады немесе қызметінен
алады).
Бұған қоса Заң жинағының ... ... ... қиындату мақсатында
ресми қағаздарды немесе заттық айғақтарды ұрлағаны немесе жойғаны үшін жаза
тағайындады. 330-бап қылмыс құрамы мұндай істі ... ... ... ... ... қарастырды.
ІІ Тарау Дәлелдеуге жатпайтынфактілер
2.1 Бекітілген дәлелдер –факт ретінде
Дәлелдеу құқығы ... ... ... ... ... ... С. ... атап көрсеткеніндей, дәлелдеме теориясы "дәлелдеме тарихының
мәселелерін, олардың теориялық ... ... ... ... ... ... ... жүйелерді, даулы теориялык
проблемаларды және т.т. қамтиды"1.
Қылмыстық іс жүргізу құкығындағы дәлелдеме теориясының, ... ... Г. М. ... ... деп жазады: "Дәлелдеме теориясы қылмыстық
процесс ғылымының бір бөлігі болып табылады, ол ... ... ... ... және ... дәлелдеу процесін зерттеуге арналған.
Кез келген ғылыми теория сияқты оның ішкі тұтастығы және тиісті ғылым
шеңберінде салыстырмалы ... ... бар. ... ... тұтас
алғанда былай қылмыстық процестен оқшау қала алмайтыны сияқты ... да ... ... ... тысқары қала алмайтыны түсінікті.
Олар бөлік пен ... ... ... ... ... байланысқан"2.
Сонымен, заң ғылымының саласы ретінде қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... ... да ... Дәлелдеме теориясы
өз кезегінде дәлелдеу құқығының ғылыми-теориялык ... ... ... ... ... ... талдайды:
— таным процесінің бір түрі ретінде объективті ... ... осы ... танымның негізі және шындықтың өлшемі ретінде көрінетін
қоғамдық тәжірибенің өзгеше нысандары туралы;
— қылмыстық істерді тергеу және ... ... ... ... ... ерекшелігі мен мазмұны туралы;
—қылмыстық сот ісін жүргізудегі дәлелдемелер ұғымы, олардың түрлері
мен жіктелуі туралы;
— дәлелдемелерді пайдаланудың және ... ... ... ... ... ... зерттеудің объективтілігіне кепілдіктер беру туралы3.
Дәлелдеме теориясының мазмұны дәлелдеу құқығының мазмұны үшін шешуші
болып ... П. С. ... ... ... дәлелдеу құқығын
дәлелдемелерді жинаудың, ... және ... ... мазмұнын,
тәртібін, шектерін және құқықтық құралдарын реттейтін қылмыстық іс жүргізу
нормаларының жүйесі, сондай-ақ осындай бағалаудан туындайтын ... ... ... негізділігі мен дәлелділігі деп ... ... ... ... ... оның өзіне тән белгілерін
тұжырымдауға мүмкіндік береді. Дәлелдеу құқығының белгілері ... ... ... ... мен құкықтық реттеу тақырыбы қылмыстық
іс жүргізуді дәлелдеу саласында калыптасатын құқықтық қатынастардан тұрады;
— аталған құқықгық қатынастарды дәлелдеу құқығымен ... ... іс ... ... ... дәлелдемелерді жинауға, зерттеуге
және бағалауға бағытталған тәсілдердің шеңберінен шықпайды, яғни дәлелдеу
құқығының ... ... іс ... ... ... құрамдас
бөлігі болып табылады;
— дәлелдеме және дәлелдеу мәселелері бойынша дәлелдеу ... ... іс ... ... мақсаттарының бір бөлігімен сәйкес
келеді және әрбір қылмыстық іс бойынша ... қол ... және ... ... ... қамтамасыз етуді көздейді;
— кылмыстық іс жүргізу кұқығына негізделген дәлелдеу ... ... ... ... ... және Ерекше бөлімдерге бөлінеді; аталған
бөлімдердің қарым-қатынасы да ... іс ... ... ... ... ... ... кейбір деңгейге дейін дербес сипаты
болады, ... өзі ... іс ... ... шегінде жаңа ережелерді
қалыптастыру және қолда барды тереңдету процесіне дәледдеу қүқығының оң
ықпал етуінің ... ... ... ... нормаларының құрылымы тұтас алғанда қылмыстық іс
жүргізу құқығы нормаларының кұрылымына ... ... ... бірге
дәлелдеу қүқығының жекелеген нормаларының ерекшелігі қылмыстық іс ... ... ... ... ... сот ісін ... дәлелдермен жұмыс істеу, әділ соттың ұзақ
жылдық тәжірибесі құқық қолдану ... орын ... ... анықтады. Дәлелдеме және дәлелдеу проблемаларының жиынтығы
осы ... ... және ... аспектілерін дербес түрде
жетілдіру қажетгігін ... ... Әуел ... ... зерттеулер
түптеп келгенде тұтастық және жүйелілікке тән дәлелдеу құқығына айналды.
Ғылыми әдебиеттерде дәлелдеу ... мәні ... ... Атап ... М. Л. ... ... ... мен дәлелдеу құқығы
бір нәрсе деп есептеді. Ол былай деп жазады: "Қаралатын сот ісі үшін ... ... ... мен ... нормалар жүйесі, бірыңғай
принциптері, сондай-ақ оларды қолданудың практикасы дәлелдеме теориясы
немесе дәлелдеу ... деп ... ... ... ... дәлелдеме
теориясының мәнін осылайша түсіну негізіне біздің кезқарасымызша, КСРО-ның
соғыстан кейінгі кезеңіндегі іргелі еңбектердің ... ... ... ... ... көзқарасы алынған. Ол 1946 жылдың өзінде былай деп жазған:
"Дәлелдеме туралы ғылым немесе дәлелдеу құқығының теориясы, жалпы ... ... сот ... ... ... теориясы болып табылады.
Бірқатар процессуалистер процессуалдық ғылымның осы бөлігіне айрықша
мән беретіндігі соншалык, бүкіл процесті дәлелдемелермен пайдалану өнеріне
әкеліп ... ... ... ... іс ... құқығы мен дәлелдеме
теориясының арасында генетикалық байланыстың бар екендігін тани ... ... ... ... бірге дәлелдеме теориясы мен дәлелдеу құқығының
арасындағы ... ... ол ... оның ... ... деген термині сөзімізді растайды[25].
"Дәлелдеу құқығының теориясы" термині осы заманғы ғылымда "дәлелдеме
теориясы" мен ... ... ... ... жол ... өзге мағынада қолданылады. Мәселе мынада, құқықтағы кез келген
бағыт фундаменталдық-теориялық және ... екі ... ... ... Сонымен, дәлелдеме теориясының құрамдас бөлігі
ретінде дәлелдеу құқығын бір мезгілде, бұрын айтылғанындай, екі ... ... ... 1) ... құқығының теориясы; 2) дәлелдеме
қүқығының нормалар ... ... ... ерекшелігі бар мұндай
бөлу нормативті регламент түрінде көрінетін міндетті бөлігінен құқықтық
нұсқамалармен ... ... келе ... ... ережелердің жүйесінен
тұратын факультативті бөлігін ажыратуға ... ... ... ... ... бөлігінің анағұрлым кең ауқымды мазмұнына
байланысты заңды да. Міне, осы ... П. С. ... ... іс ... құқығы ғылымының жалпы міндеттерінен дәлелдеу құқығы
теориясының (тақырыбының ерекшеліктерін айқындайтын) ... ... ... ... іс бойынша шындықты анықтау жататындығы туралы
ережені тану ... қол ... ... ... ... ... ... талал етеді.
Танымның философиялык проблемаларын жалпы көпшіліктің жетілдіруі,
айналып ... ... ... аталған философиялык дербес бөлікке
айналды. Таным теориясының негізінде біздің санамыздан тыс және ... ... ... тану мен оны ... ... туралы
мәселелерге диалектикалық-материалистік көзқарас жатыр. Бірден бір ғылыми
әрі дұрыс маркстік-лениндік ... ... ... ... ... ... ... осы заманғы дәлелдеу теориясының
іргетасын құрайтын бірқатар қорытынды ережелердің ... ... ... тану ... ... таным теориясымен байланысы мынада: соңғысы
ғылыми тандауы дәлелдеме теориясының шеңберінде жүргізілетін ... ... ... ... ... негізін білдіреді.
Гносеология1 — жеке ғылыми әдістер мен тәсілдер ... ... ... кез ... ... ... ... ережелерді қамтиды. Мұның дәлелдеме теориясына да тікелей
қатысы бар. Осындай әдістемелік кілт ретінде осы ... ... ... ... А. ... ... деп жазады: "Қылмыстык іс
жұргізу танымында диалектикалық әдісті ... ... ... ... ... іс ... зандылықтарды дұрыс үйлестіре білуден тұрады.
Таным қызметін реттейтін ... іс ... ... нормалары
философиялық категорияларды қылмыстық процессуалдык ұғымдарға айналдыратын
призма сипатында көрінеді. ... ... ... белгілі бір
мәселесін шешу тетігі мынадан көрінеді: ең әуелі оның ... ... ... осы ... қатысты нормативтік ережелері
алынады, содан кейін философиялық негізге орныққан, бірақ ерекше (қылмыстык
іс жүргізу) ... ... ... ... ... ... объективті түрде пайда болған "терезені"
толықтырды, ол әдістемелік аса маңызды ... ... ...
қылмыстық іс жүргізу күкығының нормативтік нұсқамаларын пайдаланады және
соған негізделеді. Сонымен бірге қылмыстық іс ... ... ... ... таным процесі, ой кызметі, ішкі сенім және басқалары
заңменен егжей-тегжейлі реттелуі мүмкін ... ... ... ... ... бәрі де ... ... немесе "құқықтык, кеңістік" деп
аталатындарды кұрайды. Олардың қүкықта болуы занды және сөзсіз. ... ... ... ... ... ... ... дәлелдеме
теориясына қатысты кілт ретінде біз гносеологияны немесе таным ... ... осы ... ... келіп, А. П. ... деп атап ... ... ... ... ... ... жеке әдістер арқылы өзгере отырып арнайы ғылымдарда және
танымның ... ... ... ... ... пайдаланылуы
мүмкін"3.
Сонымен бірге методологиялық негіздің әмбебаптығын сөзбе сөз түсінбеу
керек. Методологияның ... ... ... ... түрде таным
саласының ерекшелігін ескере отырып түсіңдіруді көздейді. Қылмыстық ... ... ... қол ... ... ... көрінеді: "бұл
жерде таным объектісінің тақырыбы бізді қоршаған әлем емес және ... ... мен ... да емес. Ғылым тақырыбынан бір ерекшелігі
сот ісі бойьшша зерттеу тақырыбы барлық уақытта кылмыстық ... ... ... байланысты фактілердің азды-көпті белгіленген тобымен шектеледі.
Фактілерді зерттеудің ерекше әдістері, ... ... және осы ... ... нысандар мен шарттардың ерекшелігі де осыдан. Алайда
дәлелдеудің ерекшелігі қаншама елеулі болса да ол ... ... де ... ... бір түрі ... ... ... оның мақсаты шындықты
айқындау"1.
Таным теориясы дәлелдеу теориясын зандармен және ... ... Кез ... ... ... тану үшін қажетті ойлаудың жалпыға
ортақ нысандары мен тәсілдерін формальды логика зерделейді2. Тап ... ... ... "пайымдау", "ой қорытындысы", "анықтама", ұғымының
қалыптасуының "ережесі не принциптері" және т.т. туралы ... ... ... ... ... ... теориясының кұрамдас
бөлігі бола отырып, бір мезгілде дәлелдеу теориясының ... де ... ... ... теориясымен байланысының жанама түрдегі
сипаты қылмыстық іс ... ... және ... жөніңдегі
қызметтің ерекшелігін "соқырға таяқ ұстатқандай" етіп көрсетеді.
Методологияның әмбебап сипаты туралы мәселеге ... ... ... ... ... анықтау процесінде калыптасатын әр түрлі жағдайларды
қамту үшін формальды логиканың ... ... тар ... айту ... ... "формальды логика алынған қорытындылардың ғана емес, олардың
негізіне қаланған логикалық сілтемелердің дұрыстығын, ... ... ... ... ... ... ... жолмен танымнан
білім туындайтынын, толық емес және дәл емес білімнен толық және дәл білім
алынатынын ... ... ... ... ... логиканың осы
шектеулілігі: 1) тұтас ... ... ... ... мен категориялары есебінен; 2) іс жүргізу дәлелдемелерін
жинау, бекіту, ... және ... ... ... бар қызметін
нормативтік регламенттеу есебінен толығады.
Соңғы онжылдықтарда дәлелдеу теориясының мәнісіне ... ... ... ... белгілеуге жекелеген әрекеттер жасалуда. Мәселен, А. А.
Давлетов "дәлелдемелер теориясы" деген қылмыстық ... ... ... ... ... ... жетістіктерді ескере отырып түзетілуі және
"қылмыстық іс жүргізу таным теориясы" деп ... ... деп ... ... тәсілдерінің гносеологиялық табиғатын және оның жұмыс
істеуінің тетіктерін зерттеу А. С. Козловты ... ойға ... ... ... ... ... түрі ... юрисдикцияның білім беруде
алатын маңызды орны юрисдикция ... ... ... ... ... ... А. С. ... тұжырымдамасын
қабылдаған жағдайда төмендегідей ... ... ... ... ... ... ... сипаттағы
анағұрлым кең ұғым; "қылмыстық іс жүргізу дәлелдеме теориясы" — ... ұғым және ... ... ... ... құрамдас элемент сипатында енеді.
Тұтас алғанда қылмыстық іс жүргізу танымы проблемаларын тал-дап жасау
екі бағыт бойынша өрістеуде: 1) іс ... ... ... ... тар ... ... 2) қылмыстық сот ісін ... ... ... қол ... әкелетін, таным теориясының
категорияларын дәлелдемелерге және дәлелдеуге ... ... ... ... теорияландыру. Екі бағыт та таза күйінде зиянды. Методологиялық
негіздеудің жеткіліксіздігі нормативтік ... ... ... ... ... Осыған байланысты Л. М. Карнеева былай деп атап өткен болатын:
"...дәлелдеме теориясында ең ... оның ... ... ... ... пен ... ... өзімен бірге бірқатар зиянды
салдарларға әкеліп ... оның әрі ... ... тежейді, заңдарды
жетілдіруге жәрдемдеспейтіні былай тұрсын, заңдарды қолданудың практикасына
теріс ықпалын ... ... ... ...... заңды күш сайысшы сот қаулы қойылған
жағдайлар сонымен бiрге сотпен ... ... ... жағдайлар
дәлелдеулерде қажетсiнбейдi. Сұрақтар бойынша сөзсiз соттың үкiм ... ... ... ... азаматтық-құқықтылары туралы iс
қарастыратын сотқа қылмыстық iс бойынша сайысшы сот кесiмi ... ... ... бұл ... ... алды және ... мәлiметiмен
олары болған.
Егер олар төрелiк сотпен рұқсат етiлген iстерде қатысса, дәлелдеу
тиiстi емес және тұлғалармен таласа ... ... ... ... соттың
заңды күш сайысшы шешiм қойылған жағдайлар азаматтық iстiң ... 2. ... ... қабiлеттi азаматтың мойындауы туралы
iстердiң қарастыруын iс жүргiзу ерекшелiктерi ... ? Іс оның ... ... және ... ... және ... ... арызының негiздесi қозғай алады; · егер ... ... ... ... орналастырса, арыз
азаматтың мәлiметiнiң тұрағының орын-орныменiне (қалалық ) ... ... бұл ... ... ... ... ... анықтауға арналған сот-психиатриялық
сараптаманың тағайындауы (азаматтың ... ... ... жоқ ) мiндеттi түрде емес · Сот ... ... ... ... қамқорлықтың органының өкiлi және
қамқоршылықтың ... ... · ... арыздың қарастыруымен
сабақтас шығындардың төлеуiнен босайды[27].
Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу Кодексінің ... ... ... ... және сот ... ... жолымен
сотқа дейінгі іс жүргізу және сот талқылауы ... ... ... - ... ... ... істі ... шешу үшін тергеушіге, сотқа
нақты мәліметтерді табу керек. Дәлелдемелерді жинау ... ... ... және ... ... ... ... ең қажетті элементі -
дәлелдемелерді жинау. Заң ... ... ... ... ... пікір бар. А.Д.Ратинов пен ... ... деп ... тергеу органдары мен соттың іздеп тапқан фактілері.
А.И.Винберг дәлелдемелерді жинауды фактілерді ... ... ... деп ... ... ... П. А. Лупинская тергеуді жүргізетін ... ... ... ... бекітуге бағытталған жұмысын
дәлелдемелерді жинау деп есептейді.
Ф. Н. ... ... ... ... ... ... Ол ... жазады. Әрбір қылмыстық іс жүргізудің
сатысында жаңадан ... ... ... ... олар ... іс ... ... жатады. Осыған орай тергеуші әртүрлі тергеу
іс-әрекеттерін жүргізеді. (Оқиға ... ... ... ... ... ... алу және т.б).
Э.С.Зелинсон былай деп жазады: дәлелдемелерді жинау- қылмыстық ... ... ... табу мен оларды іс жүргізу барысында заңға сәйкес
бекіту болып табылады.
Дәлелдемелерді табу - ... ... ең ... ... Егер де іске ... бар ... дәлелдемелер іс барысында табылып
процессте бекітілсе, сол уақытта ол дәлелдемелерді табылды деп ... Егер де ... ... фактілер бекітілмесе, олар тек фактілер
ретінде қалып кетеді.
Өйткені ол ... ... ... ... ... сот ... қызықтыратын мәселелерді шеше алмайды. ... ... ... ... айғақты дәлелдерді ... ... ... ... жүргізгенде, тергеу ... ... ... ғана ... ... ... табылған соң
олар бекітілуге жатады.
Дәлелдемелерді бекіту дегеніміз - заң ... сай ... алу. ... ... іс ... ... хаттамаға
түсіру, суретке түсіру, іс құжаттарына тіркеу, жоспар ... ... ... жазып алу жатады.
Жоғарыда айтылған тәсілдер заң ережесіне сай тіркелген болса, сонда
ғана нақтылы мәліметтер дәлелдеме болып ... Егер де ... ... бекітілмесе, іс жүргізу барысында, тергеу барысында олар не
ұмытылып қалуы ... не ... ... ... ретінде адам өлтіру фактісі бойынша тіркелген қылмыстық ... ... алып ... ... ... 16/ХІ - 1992 жылы ... ... демалыс саябағының
күзетшісі түнгі сағат 12-лер ... ... ... әйел ... ... алады. Мәйітті және оның төңірегін ... ... 50 ... ... ішінде жатқан бәкі табылған. Бәкінің сабында "П", "К"
деген әріптер жазылған. Осы ... мен және ... да ... ... К деген азамат қамауға алынады. Ол Андреева С.М.-ді
өлтіргенін ... ... ... ... ... екі ... ... суреттеп (бұрын) жазылмаған. Сол
себептен айыпталушы сол бәкісін бұрын жоғалтып алғанын, мүмкін сол саябақта
түсіріп алған шығар, ... сол ... ол жиі ... ... ... ... ... хаттамаға түсірмеу себебінен, оның
дәлелдемелік қажеті болмай қалды. Бірақ ... ... ... ... ... ... айтайын деген ойым табылған заттай
дәлелдемелердің барлығы дер кезінде іс ... ... ... ... ... мәні өте зор. ... ... сақталған
дәлелдемелерді, не олардың қасиеттерін сот барысында, не тергеу барысында
қолданады. Дәлелдемелерді сақтау мөлшерлері әр түрлі болады ... ... ... ... кей ... ... криминалистік сақтау
болады (дәлелдік мәні бар ... ... қою, ... қорғау
қабыршықпен жазып тастау т.б.).
Дәлелдемелерді жинау үшін бірнеше процесуалдық шартты орындау қажет.
1-шарт. Дәлелдемелерді ... үшін ... ... ... ... ... Заңға сәйкес ... ... ... ... заң ... ... адам ... Ол
дәлелдемелерді жинау үшін ... ... ... сондай-ақ іске
әділ қарауы тиіс.
2-шарт. Дәлелдеме деректері толық болу керек. ... ... ... ... ... тексеріліп, тергеу органдарының көзінен таса
калмау керек.
5-шарт. Заң ... ... ... ... ... Сол ... ... дәлелдемелер жинақталып отыру -керек.
Дәлелдемелерді жинау мерзімінің хроникалык шектеуі бар.
Дәлелдемелерді ... ... ... ... керек. Егер де ол
жұмыс күрделі болмаса, оны сол мезетте тексеру ... ... ... шындық екені шарт болуы керек. Ол шартты
орындау үшін дәлелдемелердің шындығын дәлелдейтін деректер табу керек, ... ... ... ... ... қолдану керек. Дәлелдемелерді
жинау заңға сүйене отырып жүргізіледі[28].
Дәлелдемелерді жинау үшін төмендегідей тергеу әрекеттері жүргізіледі:
көзбе-көз ... ... ... ... алу, тергеу эксперименті,
тану үшін көрсету, сараптама жүргізу және т.б.
Қылмыстық іс жүргізу заңы бойынша әр ... іс - ... ... ... ... болады.
Заң бойынша дәлелдеме жинайтын адамнан басқа ешкім де ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты
зерттелуі тиіс. Ол қысқа тұжырымдалған, болған оқиғаға ... ... ... ... ... ... ... бұл құжаттар қалың бұқараға тәлім-тәрбие беруімен бірге
қылмысты іздестіру бөлімінің жұмысшының ... ... ... ... ... ... рет талқылануынан өтпейінше бұл жұмыс ... ... бере ... ... ... қылмысты іздестіру
бөлімінің жұмысы процесуалдық мәліметтер жиналған соң, ... ... ... ... түрде тұжырымдамадан өтіп барып бірнеше рет
сүзгіден өткізбейінше әккі қылмыскерлер өз қылмыстарын мойына ала қоймас.
Әрине, бұл жұмыстар оңай емес ... ... ... ... ішінде қылмысты
айғақтап, қылмыскерді жазалағанға не жетсін. Дәлелдеу істі ... және әділ шешу үшін ... бар ... ... ... жинаудан, зерттеуден, дәлелдемелерді пайдалануға қабылдаудан
түрады.
Дәлелдеугі қажет емес фактілердің бірі әйгілі фактілер, бәріне белгілі
фактілер. Оған жататындар сел, қар басу, ... тағы да ... ... ... ... ... Жер ... кенеттен пайда болатын және қас
қағымда ... Жер ... - бұл жер ... ... ... ... ... болған қозғалыс пен ... ... ... ... ... ... үлкен
қашықтыққа таралатын жер асты ... мен жер ... Сел – тау ... өз ... ... ... күрт өзгеруі және тау жыныстары ... ... ... ... – бұл қар ... тау ... бойынша төмен
қарай жылдам лықсуы.
Бұлардың барлығы ... ... ... ... саналады, сондықтан
оларға дәлелдеме қажет етпейді.
2.3 Отбасы құқығы дәлелдеуге ... ... ... ... туыстық, бала асырап алу жәнс баланы отбасы
тәрбиесіне қабылдаудың ... да ... ... ... болатын, яғни
отбасы қатынастарын өзіңдік және соған байланысты мүліктік қатынастардың
яғни отбасы қатынастарын реттейтін ... ... ... ... құқығыньң пәнін құрайтын қоғамдык қатынастар өзіңдік (мүліктік
емес), немесе мүліктік ... ... ... жөне өзіндік қатынастар
құқықтың басқа да салаларының, бірінші ксзекге азаматтық құқықтың рстгейтін
пәнін ... ... ... ... ... басымдыгы бір жағынан,
азаматтық құқықта, екінші жағынан, отбасы құқығьнда бірдсй смсс. ... ... ... ... ... реттеу болып табылады. Ол
өзіднік қатынастарды, олар мүліктік қатынастардан туындайтын болса, немесс
қандай да ... ... ... ... ... арнайы нұсқау болса
ғана рсетеледі .Бұған керісінше өзікдік қатынастарды рсттеу отбасы құқышның
негізгі міндеті болыл ... ... ... ... кірстін мүліктік
қатынастар жеке адамньң құқықтары мен міндетгеріне ... ... ... ... құқықтан айырмашылыгы да, мінс. осында жатыр.
Сонымсн бірге жеке ... ... ... сөз ... ... жөн, бұл қатынастардың барлығы бірдсй құқыктық реттеуге
жатпайды. Пррфессор О. С. ... атап ... жеке ... ... ... ... ... объективтік мүмкіндіктері
белгілі бір дәрежеде шектеулі болады да, сырттай ... ... ... олардың бір-біріне деген жеке сенім сипаты да жеке
отбары қатыңастарының ... ... ... ... ... алу, бала асырап алушы мсн асырап алынушының арасын-
да өзара сенім қатынастары орныққан ... гана өз ... ... Бұл ... ... мсн ... мен ... жоне қамқорлыққа ал-
ғандардың арасындагы қатынасқа да тон нәрсе. Отбасылық қаты-
насқа қатысушылардың өзара қарым-қатынасында жеке сенім
болмаған жағдайда немесе оны жоғалтқан ... ... ... неке және отбасы туралы заң нормаларымсн құқыктық
реттеу тиімсіз немесе тиімділігі шамалы болады[29].
Отбасы құқығын зертгеуші белгілі кеңес ғалымы Е. М.Ворожсйкин: ... ие бола ... ... қатынастарды жасанды деп есептеу керек.
Көп ... ... ... ... тиіс ... ол ... жолмсн
реттелуі керек деп жазды.
Қазақстан Рсспубликасы отбасы құкығының ... көзі ... ... 17 ... ... және отбасы туралы" Заңы
болып табылады. Осы аталған Заң ... 1969 ... ... публиканың
Жоғарғы Кеңесі бекітксн неке және отбасы туралы Кодексті алмастырды.
"Неке және отбасы ... Заң 7 ... 29 ... Көне ... ... "Жалпы ережелерде" неке-отбасы зандығылының негізі
жасалып, осы заңмсн ... ... неке ... ... ... ... ... деп аталатын 2-бөлімдс некеге тұру, оны тірксу, некені тоқтату,
ерлі-зайыптылар ... ... және ... қатынастарды құқықтық
реттеу туралы формалар топтастырылган. "Отбасы" деп аталатын 3-бөлім ата-
аналар мсн балалар ... ... мен ... ... ... ... туу ралы ... кітабына жазу жайындалы, ата-аналардың балаға
байланысты құкықтары мсн міндеттері туралы, ата-аналық құкығьнан айыру
жәнс шектеу ... бала ... ... тәртібін айқындайтын ережелер, оны
болдырмау жәнс жарамсыз дсп тану жөніндегі баптардан тұрады.
«Қорғаншылық және қамқорлық» ... ... ... болу ... ... ... сол ... қорғаншылық пен
қамқоршылық жасаушы, қорғаншылар мен ... ... ... ... ... , ... пен қамқоршылықты
тоқтату қарастырылады.
"Отбасы мүшелерінің алимснттік катынастары" дсгсн 5 бөлімде ата-
аналардың балалары ... жоне ... ... ... ... ... міндсттері сөз болады, отбасының босқа да мүшелерінің
алимснтік міндеттемелері көрсетіледі, сондай-ақ ... та ... ... ... тәртібі берілген.
"Азаматтық хал актілсрі" деп аталатын 6-бөлімдс азаматгық хал актілерін
тіркеу, азаматтық хал актілеріндегі жазбаларға байланысты ... ... ... акті ... ... ... ... акті жазбаларын
жүзеге асыру сөз болады.
Жетінші бөлімде шетелдіктср мен азаматтығы жоқ адамдарға
неке-отбасы заңдарының нормаларын ... ... ... ... ... ... да нормативтік актілер
жатады. "Неке жәнс ... ... ... ... ... ... отбасы туралы заңға (заңның өзінсн басқа) отбасы құқығьшың нормаларына
кіретін Қазақстан Республикасының басқа да нормативтік ... ... ... ... атап айтқанда, Үкімет немссе республиканың
Әділет министрлігі бекіткен ... ... ... ... ... көрсетуші органдар туралы ережелер) мен нұсқаулар (мысалы,
азаматгық хал актілерін тіркеу тәртібі ... ... ... осы ... ... ... актілері де атап көрсетілген. Айталық 165-бап
азаматтық хал актілерің тіркеу тәртібі туралы нормативтік ... ... ... Үкімсті бекітуге тиісті екені көрсетілген.
Неке-отбасы заңының дұрыс қолданылуына Республика
Жоғарғы Соты ... ... ... түсіндірмелср
де ықпал етеді.
Отбасы құқығының бастаулары жайлы айтқанда аталган сала ... ... ... атап ... жөн ... ... ... , заң
неке отбасы зандарымен реттелмеген отбасы мүшелері арасындағы мүліктік
мүліктік емес ... ... ... заңдар қолданылатынын (5-бап
арнайы атап көрсетеді. Азаматтық Кодексті қоіщану заң ретіңде немесе құқык,
ретінде д жүзеге ... ... ... өзі ... ... мен ... жәйт.
"Неке жәнс отбасы туралы" Заңнын, 3-бабы Қазақстан Республикасының,
неке-отбасы заңдары мынадай принцнитерін негізделетінін белгілейді:
-еркек пен ... ... ... ... ... отбасындағы кұқықтарының теңдігі;
-отбасының ісіне кімнің болса да өз бетіншс араласуына жол
берілмсушілік;
-отбасы ... ... ... ... ... ... ... тәрбиелеуге басымдық беру, олардың
өсіп-жетілуі мсн әл-ауқатты болуына қамқорлық жасау;
- ... ... ... жөне ... қабілетсіз
мүшелерінің құкықтары мен мүдделерін қорғауға басымдық беру;
- отбасы мүшелерінің өз ... ... ... ... ... ету, бұл ... сот қорғауының
мүмкіндіктері.
Отбасы құқығы бойынша неке бұл "срлі-зайыптылар ... ... ... емес жеке ... туғызатын, отбасын құру мақсатымсн заңдарда
белгілснген тәртіппен тараптардың ерікті жәнс толық . кслісімі жағдайында
жасалған еркек псн ... ... тен, ... одақ" (Заңның 1-бабы).
Некені заңды түрде рәсімдеу дегеніміз оны азаматтық хал ... ... ... ... ... ... бір ... тіркелген
некенің ғана құқықтық күші болады. Бұл ереже неке-отбасы ... бірі ... ... ... жәнс отбасы туралы" Заңының 2-
бабының 3-тармағы)[30].
Қазақстан ... ... ... неке жәнс ... туралы заңда
некені міндетті түрдс тіркеу барлык кезде талап етілмеді, Мүндай ереже 1926
жылга дейін ... да, ... 1944 ... ... ҚССР Жоғарғы Кеңесі
Төралқасының Жарлығы болды. Бұл Жарлық бойынша іс ... ... ... ... ... ... ... Ал, ... ... ... ... уаісыты отырып АХАЖ органдарында
тіркеу ... ... ... ... ... ... ... болган, майданда хабарсыз кеткен жағдайларда аман қалғанының жәнс
балаларының мүддссі үшін іс ... ... ... ... ... шсшіліп отырды.
Мемлекеттік жәнс қоғамдық. мүддслср тұрғысынан алғанда да, ерлі-
зайыптылардын және ... ... жеке және ... ... ... де ... ... ... ... ... ... сақталғандығы тексеріледі.Некеге тұру үшін заңда ... ... ... ... ... ... оң (позитивгік),
теріс (негативтік) деп алу қабылданған. Басқаша айтқанда. оңды жағы ... ... жаға ... жағдайда некеге тұруға болады. Оның біріншісіне
мыналар жатады: ... ... ... пен ... өзара ерікті кслісімі және
олардың неке жасына жетуі."
Некеге тұратын ал ... ... ... ... ... ... ... пен әйелдің ерікті және еркін ... ... ... ... ... Осы шарт ... ... етуінсн болатын неке одағына
заң мән бермейтінін көрсетеді.
"Неке жәнс отбасы "туралы" Заңның 10-бабында белгіленгендей. ... ... неке жасы — 18. ... ... ... неке және отбасы
кодсксінің бабына сәйкес еркектердің неке жасы —18, ... 17 ... ... және ... ... ... ... азаматгық хал актілеріне
жазу органдары некеге тұруды мемлекетгік тіркеу органдарында дәлелді
себептері ... ... неке ... екі ... аспайтын мерзімгс төмеңдету
мүмкіндігі (некеге тұрушылардың өздсрінің жәнс олардың ... ... ... ... неке ... кемітудің қажетгілігінс келетін болсақ, мұндай
жағдай әдсіте неке жасына толмаған, бірақ іс жүзіндс некеде тұрғандар ... аяғы ... мен ... тууы үшін ... тұруга кедергі жасайтын колайсыз жағдайлардың, немесе басқа да
себептерінің болатындығы "Неке жәнс отбасы ... ... ... Осы ... ... мына ... адамдардың некеге тұруына
тыйым салынады: і) біреуі болса да басқа ... ... ... адамдардың;
2) тікелей агга-'сгі бойынша жонс озінсн ... ... ... ... ар мсн ... ... әжссінін жонс нсмсрслсрінің), ата-акасы
бір жоне ... ... ... нсмесс анасы ортақ ағалы-інілілср мсн апалы-
сіңілсрдің (аға-қарындастардың); 3) ... ... мен ... 4) ... ... да ... ... немесе ақыл-есі
кемдігінің салдарынан сот әрекетке кабілетсіз деп ... ... ... ... ... ... деп танылады. Белгіленген заң
тортібімен тіркелсе де, ... қүру ... ... ... ... жәнс ... ... мен міндсттерін туғызбайтын
нске" (заңның 1-бабы) жалган нскс дсп танылады. ... түру ... ... нскс ... бас ... үшін гана ... ... тірксуге түру үшін, армия к;атарына шақырудан жеңілдік алу
үшін т.б.).
Некені жарамсыз деп тану туралы талап ... ... бар ... ... ... туралы" Заңның 25-бабында аталған. Некені жарамсыз дсп ... ... ... ... ... ... жонс ... органдар,
сондай-ақ осы некені тіркеу кезіндс құқығы бұзылган басқа да ... жасы ... шарт ... отырып қиылган неке кә-
мелетке толмаған адамның ата-анасының, қорғаншысының (қам-
қоршысының) және прокурордың талап қоюмен жарамсыз ... Егер ... ... ісін ... ... он сегіз жасқа толса, онда неке тек соның өзінің талабы
бойынша жарамсыз дсп танылады.
Заңныц некені жарамсыз деп ... ... ... ... ... ... ... және отбасы туралы" Заңның ... ... ... ... деп ... сот қана ... егер ... жарамсыз деп тану туралы іс қаралатын сәттс
заңга орай оның ... ... ... ... ... жарамсыз деп тануға болмайды. Мысалы, еріне
неке тұру кезінде басқа әйелімен некелескенін сырған жағдайда,
істі сот қарағанға дейін ол ... ... ... ... ... ... ... некені жарамсыз деп тану осы некені қиюдан туғандығын ерлі-
зайыптылардың барлық жеке жәнс мүліктіке құқығының, сондай-ак, ... ... ... ... ... ... басқа да құқықтық,
салдарлардың жойылуына әкеледі.
Алайда некені жарамсыз деп тану осы некенің қиылуы ... ... ... ... ... 270 күннің ішіндс туған балалардың нұқсан
келтірмейді, оған дәлелдеме қажет емес.
2.4 ДӘЛЕЛДЕМЕЛЕРДІ ... іс ... ... ... баға беру
- жеке процестік ... ... ... ... ... дейді С. В. Курылев.
Дәлелдеу процесінің бір ... ... ... баға ... ... ... ... зерттеу процестерінен айырмашылығы бар,
бірақ басқа элементтерден бөліп тастауға болмайды.
Дәлелдемелерді бағалау төмендегі мәселелерді шешуден тұрады:
1. Нақты ... іс ... ... ... дәлелі
ретінде қолдануы.
2. Дәлелдемелердің салыстырмалылығы, не дәлелдемелердің жиынтығы,
әрбір дәлелдемемен анықталады.
3. ... бар ... ... байланысын білу.
4. Дәлелдемелерді қылмыстық іс жүргізу ... ... ... ... ... ... шындықты анықтау.
Қылмыстық іс жүргізу барысында дәлелдемеге баға ... ең ... ... ... ... ... баға беру процесі туралы бірнеше
пікір бар. П. К. ... ... ... баға беру дегеніміз - ... ... ... анықтау, іспен, дәлелдемемен қандай байланыста тұрғанын
анықтау, ... ... ... ... ... бар, болған жағдайды
белгілеуі не әшкерелеуі ".
"Дәлелдемелерді ... ... - ... ала ... ... ... тексере отырып, практикалық жұмыста тексеріліп, тергеушіге
жағдайдың болған болмағанын ... ... ... не ... екенін
біліп, жауапқа тарту туралы қорытындыға келу, сотқа ... ... ... ... Н. Я. ... ... "Дәлелдемеге баға
беру дегеніміз -дәлелдемелерді тексеруден, қорытындылаудан, ... ... - ... А. ... ... анықтама береді: - "Дәлелдемеге баға ... - ол ... ... Осы іс ... дәлелдеменің, болған
жағдайын, мүмкіндігін, салыстырмалылығын, анықтығын, ... ... ... жиынтығын көрсетеді.
Дәлелдемеге баға беру деген соттың зерттеуінде - ол логикалық процесс,
ол дәлелдеменің мүмкіндігін, салыстырмалылығын көрсете отырып, олардың ... ... ... ... , ... Р. С. Белкин.
Н. С. Алексеев ... ... - ... баға беру ... ... ... ол логикалық ой-сана процессі, болған
жағдайдың мәнін түсінетін процесс".
Дәлелдемеге баға беру деген ... 1980 жылы ... ... ... ... оқулықта толык. анықтама беріледі: ... беру ... - ол ... ... ... жүргізетін кісінің ой-
сана логикалық іс -әрекеті. Осы іс-әрекетте өзінің ішкі ... ... ... ... ... ... тексере отырып, заңға құқыққа
сүйене отырып, олар жағдайдың болу мүмкіндігіне, анықтығына, шындығына көз
жетіп ... ... баға ... ... ... аяқталады. Ол үкімді
орындалуынан басқа қылмыстық процестін барлық кезенінде болады. Дәлелдемеге
баға беру қылмыстық іс басталған кезде ... ... ... ... және сот барысында дәлелдемеге баға
берудің маңызы зор.
Дәлелдемеге баға беру тергеуші мен сот жиналған, ... ... ... ... ... жағдайлардың шындығын, анықтығын көзі
жеткендігінен түрады.
Сот пен тергеуші осы жиналған, анықталған, дәлелденген ... ... ... ... қылмыстың болған-болмағанын анықтайды.
Қылмыстық істің дұрыс баға беруі, болған жағдайға құқықтық баға беруге
мүмкіншілік туғызады. Ол дегеніміз, ... ... ... ... істі ... ... сотқа-қылмыстық істі шешуге мүмкіндік
туғызады.
Тергеу ... ... баға ... ... ... болса, ал соттың бағасы соңғы баға деп есептеледі.
Дәлелдемеге баға беру маңызы тексерудің қандай уақытында, ... ма, ... ... ме, ... байланысты. Оның маңызы
төмендегідей жағдайлармен анықталады:
а) баға беріліп жатқан дәлелдеменің санымен, баға ... ... ... баға ... жатқан хабардың толықтығымен;
в) алдын-ала болған тергеудің әр кезеңінде ... ... бере ... ... істі шешуінің маңызымен;
г) соттың тексеретін жұмысы үшін тергеушінің жүргізетін ... ... ... ... мәселеге байланысты тергеушіге мәлім болған нақты
мәліметтердің жиынтығына баға берудің нақты ... ... ... ... ... қылмыстық іс бастауға шешім қабылдау, нақты
адамды қылмыстық жауапқа тарту, бұлтартпау ... ... алу, ... не ... өзі ... ... тергеуде барлық жағдайды ... ... ... баға ... ... ... тергеуде
дәлелдемеге баға бергенінің өзгешілігі болады, ол алдын-ала баға беру деп
есептеледі. Егер де дәлелдемеге баға ... ... ... ... ... ... туралы мәселелерде, бұлтартпау шарасын қолдану мәселесі де
заң бұзушылық болады.
Дәлелдемелерді тексеру, зерттеу соттың тергеуі де ... ... баға ... ... болады, бірақ, бұл баға беру, барлық
дәлелдемелерді зерттегенше, процеске қатысушылардың ... ... ... сотталушының соңғы сөзін тыңдап болғанша мәжіліс бөлмесіне
үкім шығаруға барғанша, ... баға беру ... ғана ... ... кеткеннен соң, сот тергеуінде тексеріліп, ... ... ... отырып, сот процесін қорытындылайды,
дәлелдемеге баға ... ... ... ... ... қорытындыға
келеді. Осымен дәлелдемелер процесі бірінші инстанция ... ... ... ... ... дәлелдеу процесі қолданады, бірақ ол уақытта
дәлелдеу процесі жеткенше жағдайларға байланысты шектеледі.
Бұл кезеңде ... ... баға беру бұл ... ... тексеруден тұрады, ал егер де үкімді кайта қарау
заңды ... ... сот ... ... ... ... ... баға бере отырып, бірінші инстанциялық сот
дәлелдемелерге қаншалықты ... баға бере ... ... ... кезеңінде дәлелдеу процесі қолданбайды, ... ... ... іс ... ... ... тексеріп, баға
берудің қажеттілігі жоқ. Сот қылмыстық іс барысында, ... ... ... баға ... және ... ауызша жауабы
ретінде баға береді, бірақ бұл
дәлелдемелер жұмыс барысында мәні онша зор ... ... ... оған қытысты адамдарды анықтау, оған беретін жаза шараларын, ... ... ... ретінде қолданады.
Кейбір мәселелерді үкімді орындау үшін кедергі жасайды, кейде шартты
мезгілінен бұрын босануына ... ... ... ... ... жазаның бір түрін басқа түріне ... ... ... Сол себептен үкімді орындау кезеңінде, дәлелдеу процесі,
дәлелдемеге баға беру ... ... пен ... қорытындысы обьективтік жағдайлармен заңның талабына
сай ... ... Олар ... ... сай, ... ... болуы керек. ... әр ... ... ... ... ... ... керек, нақты болған фактілерге сүйенуі
керек.
"Қандай да бір логикалық қате ... ... ... ... ... ... - ... М. С. Строгович.
Қазақстан Республикасының Конституцияның 77 - ... ... олар ... ғана ... – делінген. Қазақстан
Республикасының Қылмыстық іс жүргізу Кодексінің 25-ші ... ... ... тергеуші және анықтаушы дәлелдемелерді қаралған дәлелдемелердің
жиынтығына негізделген өздерінің ішкі сенімі бойынша бағалайды, бұл ... мен ... ... ... Сөйтіп, заң судьяның, прокурордың,
тергеуші мен ... ... баға ... ішкі ... ... ... дәлелдемелерге баға бергенде ... ... ... ... етеді.
И. Н. Мухин өзінің ғылыми жұмысында ... ... баға ... ... ... тергеуші, прокурор мен
соттың нақты логикалық ... заң мен ... ... ішкі ... ... ... толық, обьективті түрде барлық ... ... ... ... ... ... шешу үшін ... бар, дәлелдемелердің байланысын тексере отырып,
атқаратын ... ... Л. ... ... ... ... "Дәлелдемелерге баға беру - ол
анықтаушы, тергеуші, прокурор мен ... осы ... іс ... ... жиынтығын , дәлелдемелердің салыстырмалылығын,
мүмкіндігін, анықтығын біле отырып, әр қайсысы өзінің ішкі ... ... ... ... тұлғалар қылмыстық істің әрбір кезеңінде атқаратын
қызметі әр ... ... ішкі ... ең ... ... С.А.Альпетр берген. Ол
былай дейді: "Ішкі сезім дегеніміз – ... ... ... ... барлық болған жағдайда, барлық дәлелдемелерге, нақты мәліметтерге
дұрыс баға беруіен ... ... ... анықтаушы, тергеуші, прокурор мен соттың байыпсыз сезімі.
Осы сезім жан-жақты, сын ... ... мен ... мәліметтерді,
тексерген кезде қалыптасады. Ішкі сезім әрбір дәлелдеменің зерттеуіне,
барлық дәлелдемелердің жиынтығына, байланыса ... Айта кету ... бір ... ... ... күші ... ... Қылмыстық іс жүргізу Кодексінің 25-бабының 2-бөлігінде атап
көрсетілген. Оларға баға ... ... ... ... формальдық
ережелері ішкі сезімге әсер етпеу керек.
Жоғарыда айтылғаннан мынадай қорытындыға келуге ... ... ... мен соттың ішкі сезімі - дәлелдемеге баға беру принципі
ретінде қылмыстық іс жүргізу барысында қолданылады. Олардың ішкі ... баға ... ... ғана ... ол осы ... ... қорытындысы.
Іс жүргізу барысындағы барлық дәлелдемелерді, нақты мәліметтерге ... ... ... ... ... ... қорытындыға келеді. Бұл
қорытындылар маңызы мен мазмұнына ... әр ... бола ... уақытта жан-жақты, толық жиналған дәлеледемелерге баға беріп,
қылмыстың болғанын анықтап, осы ... ... ... ... ... ... бір жағдайда, жан-жақты, толық жиналған
дәлеледемелерге баға ... ... ... ... не ... ... болғанымен, ол қылмысқа айыпталушының қатысы жоқ екенін
анықтайды.
Бұл қорытынды ... ... ... ... бір ... ... деп ... екінші бір дәлелдеме айыпталушыны кінәсіз
деп табады. Екеуі де анық дәлелдемелер. Тағы да бір ... ... ... ... ... ... ... тексеріліп шығып, оларға баға
берілгеннен соң, қылмыстың болғаны анықталады, алайда, айыпталушының ол
қылмысқа ... ... да, ... да ... баға берудегі заңның ролі.
Заңды басшылыққа ала отырып, анықтаушы, тергеуші, прокурор мен сот
дәлелдемелерге баға береді. Дәлелдемеге баға ... ... ролі ... ... заң ... ... жарамсыз етіп тастайды. Мысалы:
егер нақты мәліметтер заңды көрсетілген деректерден ... ... ... ... заң ... ... жарамсыз деп
табады.
Егер де дәлелдемелер жинау кезінде процесуалдық ережелер бұзылса,
жиналған мәліметтердің ... ... ... ... қылмыстық іс
жүргізудің тәртібі - мәліметтердің анықтығының кепілі.
Дәлелдемеге баға беруде, заң ... ... ... Ол ... инстанциялық сот іс барысындағы дәлелдемелерді тоқтаусыз ... ... ... ... ... дәлелдемеге баға беруді анықтаушы, тергеуші, прокурор мен соттың
іс әрекетімен байланыстырады. ... ... ... істі ... ... ... кездерде процеске қатысушылар әрбір дәлелдеме, ... ... ... ... ... өз ... айта алады. Осы
айтылған мәселелердің барлығы соңынан қорытынды жасаған уақытта ескеріледі
және де олардың ... іс үшін өте ... ... болуы әбден мүмкін.
Жоғарыда атап өткендей, заңның әрбір ... ... ... қажет.
Себебі заңның ережесін орындау дәлелдемелерге дұрыс баға берудің ... ... ҚР ... 2030 бағдарламасы бойынша,
бүгінгі саяси өмір маңызды мәселелерді, алдыңғы қатарға қояды. Олардың
ішіндегі, ең ... ... ... ... ... ... ... құқықтық
негізін қоғам білгісі келеді. Саналы құқықтық мемлекеттің, ... сана ... ... ... саналы рухани кезеңі, мемлекеттің ... ... Оның ... - ... ... ... рөлін арттыру.
Оны мемлекет және ... ... ... етіп қою. ... саяси өмірде,
мемлекет мүддесі, халық мүддесінен, басым ... ал ... заң ... ... қорғайды.
Біздің мемлекетіміздің, ең маңызды міндеті - мемлекеттің азамат
алдындағы, ал ... ... ... ... ... мемлекеттің, маңызды мәселесі болып, қоғамдық және ... ... сот ... қадағалау органдарының, әділет және ішкі
істер органдарының жұмысын ... ... ... ... ұйымдардың
қолдау, қуаттауын пайдалана отырып, мемлекеттік органдар ... жеке ... ... ... үшін ... күш ... салу ... қатаң күрес жүргізе отырып, құқық бұзушылықтың алдын - алу қажет,
және де, құқық бұзушылықтың себептерін жою ... ... ... ... ... ... жасалған қылмыстарды
тез арада әрі нақты түрде ашуы қажет.
Бұл үшін қылмыстық істің, алғы шарттарын ... білу ... ... істің соңында, адам тағдыры тұр. ... ... ... ... адамның жанын жазалап, орны толмас өкінішке ұрындырары хақ.
Қылмысты іздестіру және тексеру барысында, ... ... ... ... ... ... қылмысын мойындатқан соң, ғана
бұл қүжаттар үкім шығару үшін, сотқа тапсырылады.
Бұл дәлелдемелермен мойындатылған ... ... ... ... ... және әрбір азаматтың ар-ожданын тазарту шарт. ... ... ... ойлы ... мол, жаны мен қолы ... ... жат қылықтарынан арылтар еді.
Қолданылған әдебиеттер:
Нормативтік-құқықтық актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы;
2. 1997 жылғы 13 ... ... ... ... іс ... кодексі;
3. Қазақстан Республикасының құқықтық ... ...... ... 20 ... 2002 жылы қабылданған ... // ... ... №40 (93), 5.10. 2002 ж.
4. 1995 жылғы 21 желтоқсандағы №2710 «Қазақстан Республикасының Ішкі істер
органдары туралы» ... ... ... 1995 ... 21 ... №2710 «Қазақстан Республикасының Ұлттық
қауіпсіздік ... ... ... ... ... 1995 жылғы 21 желтоқсандағы №2709 «Прокуратура туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы;
7. 1996 ... 1 ... №2922 ... ... ... бекітілген «Қазақстан Республикасының Ұлттық қауіпсіздік
комитеті туралы Ереже»;
8. 2002 ... 4 ... ... ... Республикасының Қаржы
полициясы органдары туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
9. 2005 жылғы 21 сәуірдегі №1557 ... ... ... ... ... ... ... қылмысқа
және сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес агенттігі (қаржы полициясы) ... 1995 ... 3 ... №2483 «Қазақстан Республикасы Президентінің
Күзет қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
11. 2002 жылғы 18 ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының Заңы;
12. 1995 жылғы 21 желтоқсандағы «Қазақстан Республикасының прокуратурасы
туралы» Қазақстан Республикасының Заңы;
Арнайы ... мен ... ... Л.. ... ... криминалистики в судебном
разбирательстве". М.,1964
2. Арсеньев В.Д. " Вопросы общей теории судебных доказател ьств". ... ... Р.С. ... исследование и оценка доказательств". ... ... Р.С., ... А.И. "Криминалстика и доказывание".М.,1969
5. Винберг А.И. "Криминалистика". М.,1973
6. ... В.Я., ... В.С. " ... ... ... Н.Ф., ... Ф.Н. " ... уголовного дела".М.,1961
8. Горский Г.Ф., Кокорев Л.Д., Элькинд П.С. " Проблемы доказательств в
уголовном прцессе".Воронеж,1978
9. Каз И.М. " ... ... в ... ... уголовного
дела", Саратов.1979
10. Лупинская П.А. " ... в ... ... Мухин И.И. " Обьективная истина и ... ... ... при ... ... П.Ф. " ... истина в уголовном
судопроизвоства".М.,1961
ІЗ.Теория доказательсв в уголовном процессе" Коллектив авторов под ред.
Томина А.А. М.,1975
14. ... Ф.Н. ... ... процессуалного доказывания"
Казань,1973
15. Чельцов М.А ... ... ... ... под. Ред. ... Балакшин В. Истина в уголовном процессе .//Российская юстиция. 1998
№10
18. ... В.А. ... ... в советском уголвном процессе.
Гносеологическая и правовая природа.Саратов, 1981
19. Васильев Л.М., Громов В.П. и др. ... ... в ... и ее ... ... Давлетов А.А. Уголовно-процессуальное познание.Екатеринбург, 1994
21.Демидов И. ОРД и уголовный процесс.// Законность.,М. 1993,№8 ... Л.Д. ... Н.П. ... ... доказательства и доказывание.
Воронеж,1995
23. Левченко О.В. Общеизвестные ... в ... ... 1996,№ ... ... П. ... ... пора обеспечить единство
судебной практики // Российская юстиция 1998 ,№11
25. Решетников И.В. Доказательственное ... ... и ... ... А., ... ... Н., ... доказательств и
фактов в уголовном процессе // Российская юстиция 1998, №11
27. ... ... в ... ... ... / Отв. ... Н.В. М., 1972
28. Францифиров Ю.В. Доказательства и доказывание по уголовному делу:
проблемы теории и ... ... ... ... ... Республикасының қылмыстық іс ... ... ... ... Р.С., ... А.И. ... и ... Францифиров Ю.В. Доказательства и ... по ... ... ... и ... ... ... ,1998
[4] Дорохов В.Я., Николаев В.С. " Обоснованность приговора".М.,2006
[5] Левченко О.В. Общеизвестные факты в уголовно-процессуалы-юм
доказывании// Правоведение 1996,№ 6
[6] Давлетов А.А. ... ... ... ... П.А. " ... в ... процессе".М.,2005
[8] Банин В.А. Предмет доказывания в советском уголвном ... и ... ... 1981
[9] . Банин В.А. Предмет доказывания в ... ... ... и ... ... ... ... А.И. "Криминалистика". М.,2003
[11] Ароцклер Л.. "Использование данных криминалистики в судебном
разбирательстве". М.,2006
[12] ... И.И. " ... ... и ... ... ... при осущесвлении правосудия".Ленинград,1971
[13] Фаткулин Ф.Н. "Общие проблемы процессуалного доказывания" Казань,2003
[14] Пашкевич П.Ф. " Обективная истина в уголовном
судопроизвоства".М.,1961
[15] Горский Г.Ф., ... Л.Д., ... П.С. " ... доказательств в
уголовном прцессе".Воронеж,1978
[16] Лупинская П.А. " Доказывание в уголовном процессе".М.,2005
[17] Левченко О.В. ... ... в ... ... 1996,№ 6
[18] Каз И.М. " Пределы Доказывания в ... ... ... ... ... Р.С. ... ... и оценка доказательств". М., 2005
[20] Арсеньев В.Д. " Вопросы общей теории ... ... ... ... ... И.В. ... ... Англии и США.М.,1999
[22] Ароцклер Л.. "Использование данных криминалистики в судебном
разбирательстве". М.,1964
[23] Дорохов В.Я., Николаев В.С. " Обоснованность приговора".М.,2006
[24] ... И. ОРД и ... ... ... ... ... Л.Д. Кузнецов Н.П. Уголовный процесс: доказательства и доказывание.
Воронеж,1995
[25] Лупинская П.А. " ... в ... ... Каз И.М. " ... ... в ... ... уголовного
дела", Саратов.2005
[27] Винберг А.И. "Криминалистика". М.,2003
[28] Лупинская П.А. " Доказывание в уголовном процессе".М.,2004
[29] Васильев Л.М., ... В.П. и др. ... ... в советском
судопроизводстве и ее критерии.Ростов-на-Дону, 1991
[30] Горский Г.Ф., Кокорев Л.Д., Элькинд П.С. " Проблемы доказательств в
уголовном прцессе".Воронеж,1978
[31] ... Ю.В. ... и ... по уголовному делу:
проблемы теории и правового регулирования. ... ... ... И. ОРД и ... ... ... ... 22.
Кокорев Л.Д. Кузнецов Н.П. Уголовный процесс: доказательства и доказывание.
Воронеж,1995
[33] Каз И.М. " ... ... в ... возбуждения уголовного дела",
Саратов.1979

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Эссе-шығарма «Саяси идеология»5 бет
Заңды фактілер4 бет
HTML тэгтер тобы6 бет
Windows server атты операциялық жүйелер тобы17 бет
«Білім беру» функционалдық тобының шығындары6 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы5 бет
«білім беру» функционалдық тобының шығындары туралы ақпарат4 бет
Автокөліктер тобының двигателдеріне қарай бөлінуі17 бет
Азаматтық iс жүргiзудегi дәлелдеменiң түсiнiгi мен топтастырылуы29 бет
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелер73 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь