Америка Ирак дағдарысы


Ирак мәселесінің туындауы сонау 1973 жылы қазан күйзелісінен кейін басталды. Әлемде мұнайға деген тәуелділік пайда болып мұнайға сұрасныс өсті. Атап айтқанда мұнайға деген сұраныс АҚШ-та 5 есе артты1.
Ирак төңірегіндегі негізгі іс-қимылдар 2002 жылы 30 қаңтар күні АҚШ президенті Джардж Буштың мәлімдемесінен кейін басталды2.
Бұрынғы күні ұлыстың ұлы күні қарсанында 22 – наурызда шығыстың жаңа жыл кезеңінде жеке адамдар түгілі елдер де өз ара соғысты тоқтатып, татулық пен тыныштықты ту етеді екен. Осы керемет дәстүр қазіргі кезде де жалғасын тауып жатса жарасары анық. Алайда алпауыт АҚШ керісінше ұлыстың ұлы күні қарсаңында адмзаттың ақ тілегін аяққа басып, Вашингтонның Бағдатқа 48 сағатта «Саддам Хусейінмен оның балалары елді тастап шығып кетсін» деген Ультиматиумуның мерзімі аяқталғаннан кейін 1,5 сағаттан кейін яғни, 20-наурыз күні саг 835 – те Астана уақыты бойынша Америка алғашқы шабуылын жасап соғысты бастап жіберді3 .
2003 жылы 20-наурызда АҚШ-тың Иракқа қарсы әскери күш қолдану шешімін әлемнің 45 мемлекеті қолдап отырғандығын мәлімдеді. Қалай болғанда да АҚШ пен Ұлыбританияның қандай да бір түрге (саяси қолдау әскери қимылға қатысуға әзір екендігін білдіру әскери базаларын немесе әуе кеңістігін беру) Азербайжан, Албания, Ауғанстан, Исландия, Испания, Калумбия, Кувейт, Латвия, Литва, Македония, Нидерландия, Португалия, Румыния, Сальвадор, Славакия, Словения, Өзбекстан, Филиппин, Харватия, Чехия, Эритра, Эстония, Эфиопия, Оңт. Карея, Жапония қолдап шықты4.
Ирак мәселесін бейбітшілік жолмен шешуді Франция, Германия, Ресей, Қытай балсенді түрде жақтаған болатын5.
АҚШ және коалициялық күштердің Иракқа соғыс ашудың басты себебі Ирактағы жойқын қарулар химиялық, биологиялық болған жағдай да ядролық қаруды жою және Саддам Хусейіннің диктатурасын құлату. Халықаралық конвенцияға жауап беретін үкімет құру. Ирак халқына гуманитарлық көмек көрсету болатын6.
Бірақ Вашингтонның кең ауқымды әскери операциялар бастауына ешқандай лайықты есеп және құқықтық негіз жоқ. Джордж Буш Иракта қарусызданбады деп айыптады. Бірақ кез-келген елдің, тәуелсіз елдің қорғануға қақылы екені белгілі. Бұл соғыста БҰҰ – ның хартиясында көрсетілген бір елдің тұтастығына қауіп төндірмеу принциптері бұзылып отыр. Қалыптасқан халықаралық құқық нормалары бойынша егер бір ел әлемдік қауіпсіздікке қатар төндірсе ғана оның ішкісіне араласуға жол беріледі және мұны БҰҰ-ның қауіпсіздік кеңесінің шешуі тиіс. Ирактың әлемге қатер төндіріп, жаппай қырып жоятын қару сақтап отырғандығы дәлелденген жоқ7.
2002 жылы 27-қарашада БҰҰ-ның арнайы инспекторларының өз жұмыстарын аяқтауына мүмкіндік берілмеді. Инспекторлардың жетекшілері Мұхаммед Әлбаради мен Ханс Бликс Иракта жойқын қару бар-ау деген пікірге итермелейтін бірде-бір күдікті ой атқан жоқ. Бағдат қолында барлық қарулар

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Америка Ирак дағдарысы

Ирак мәселесінің туындауы сонау 1973 жылы қазан күйзелісінен
кейін басталды. Әлемде мұнайға деген тәуелділік пайда болып мұнайға
сұрасныс өсті. Атап айтқанда мұнайға деген сұраныс АҚШ-та 5 есе артты1.
Ирак төңірегіндегі негізгі іс-қимылдар 2002 жылы 30 қаңтар күні АҚШ
президенті Джардж Буштың мәлімдемесінен кейін басталды2.
Бұрынғы күні ұлыстың ұлы күні қарсанында 22 – наурызда шығыстың
жаңа жыл кезеңінде жеке адамдар түгілі елдер де өз ара соғысты
тоқтатып, татулық пен тыныштықты ту етеді екен. Осы керемет дәстүр
қазіргі кезде де жалғасын тауып жатса жарасары анық. Алайда алпауыт АҚШ
керісінше ұлыстың ұлы күні қарсаңында адмзаттың ақ тілегін аяққа
басып, Вашингтонның Бағдатқа 48 сағатта Саддам Хусейінмен оның балалары
елді тастап шығып кетсін деген Ультиматиумуның мерзімі аяқталғаннан
кейін 1,5 сағаттан кейін яғни, 20-наурыз күні саг 835 – те Астана
уақыты бойынша Америка алғашқы шабуылын жасап соғысты бастап жіберді3 .
2003 жылы 20-наурызда АҚШ-тың Иракқа қарсы әскери күш қолдану
шешімін әлемнің 45 мемлекеті қолдап отырғандығын мәлімдеді. Қалай
болғанда да АҚШ пен Ұлыбританияның қандай да бір түрге (саяси қолдау
әскери қимылға қатысуға әзір екендігін білдіру әскери базаларын немесе әуе
кеңістігін беру) Азербайжан, Албания, Ауғанстан, Исландия, Испания,
Калумбия, Кувейт, Латвия, Литва, Македония, Нидерландия, Португалия,
Румыния, Сальвадор, Славакия, Словения, Өзбекстан, Филиппин, Харватия,
Чехия, Эритра, Эстония, Эфиопия, Оңт. Карея, Жапония қолдап шықты4.
Ирак мәселесін бейбітшілік жолмен шешуді Франция, Германия,
Ресей, Қытай балсенді түрде жақтаған болатын5.
АҚШ және коалициялық күштердің Иракқа соғыс ашудың басты себебі
Ирактағы жойқын қарулар химиялық, биологиялық болған жағдай да ядролық
қаруды жою және Саддам Хусейіннің диктатурасын құлату. Халықаралық
конвенцияға жауап беретін үкімет құру. Ирак халқына гуманитарлық көмек
көрсету болатын6.
Бірақ Вашингтонның кең ауқымды әскери операциялар бастауына
ешқандай лайықты есеп және құқықтық негіз жоқ. Джордж Буш Иракта
қарусызданбады деп айыптады. Бірақ кез-келген елдің, тәуелсіз елдің
қорғануға қақылы екені белгілі. Бұл соғыста БҰҰ – ның хартиясында
көрсетілген бір елдің тұтастығына қауіп төндірмеу принциптері бұзылып
отыр. Қалыптасқан халықаралық құқық нормалары бойынша егер бір ел әлемдік
қауіпсіздікке қатар төндірсе ғана оның ішкісіне араласуға жол беріледі
және мұны БҰҰ-ның қауіпсіздік кеңесінің шешуі тиіс. Ирактың әлемге
қатер төндіріп, жаппай қырып жоятын қару сақтап отырғандығы
дәлелденген жоқ7.
2002 жылы 27-қарашада БҰҰ-ның арнайы инспекторларының өз жұмыстарын
аяқтауына мүмкіндік берілмеді. Инспекторлардың жетекшілері Мұхаммед
Әлбаради мен Ханс Бликс Иракта жойқын қару бар-ау деген пікірге
итермелейтін бірде-бір күдікті ой атқан жоқ. Бағдат қолында барлық
қарулар турады 12 мың беттік есебін ұсынған болатын ол да соңына дейін
зерттелмей аяқсыз қалды. АҚШ БҰҰ-ның санкциясынсыз соғысты бастап
жіберді8.
Джордж Буш әкімшілігінің сөзіне сенсек ақ үйдің көздегені -
әлемдегі диктаторлар жайлаған елдерге демократия орнату. Америка тарапынан
келтірілген мәліметтерге 2-3 күн қатарынан құлақ түрсеңіз шынымен-ақ
Иракқа демократия керек екен-ау деп ойлап қаласыз9.
Алайда АҚШ пен Ұлыбритания өзге әлем елдеріне үлгі етіп көрсетіп
ақиқаттың және адамзат идеалының ең шарықтау шегі ретінде танылып келген
демократия яғни халық билігі принципі сақталған жоқ. Бұл елдерде
биліктің бірден-бір қайнар көзі халық ал ол соғысқа қарсы кейбір сауал
намаларға сенсек Американдықтардың 70% Британдықтардың 78% БҰҰ –на мүше
елдердің 90% соғысқа қарсы және әлем халқы күніне 2 млн. адам соғысқа
қарсы шеруге шыққан болатын. Алайда Бүш бұларға пысқырыпта қараған жоқ10.

Америка зұлымдық ошағы деп атаған елдер қатарында Иракпен қатар Иран,
Солт. Кареяны жатқызған болатын. Алайда ядролық қаруды пайдалануда
соңғысының мүмкіндігі басымдырақ еді. Бірақ АҚШ Солт. Кареяны теріс жолдан
түзу жолға салудан бұрын Ирак маңына жасақты әскерін үйіріп қойды. Жалпы
АҚШ-тың әскерін шахмсат тасындай Ауғанстаннан Иракқа ысырып қойғаны
қисынға сияды. Өйткені Ким Чен Ирдің отанында тез арада ақша табатын
байлық жоқ. Ал, АҚШ – қа әлем қауымдастығына жасаған жақсылықтың яғни
терраризмге қарсы соғыстың орнын жабу керек. Сондықтан Ирактың мұнайын
қайткен күндеде алуға тура келді11.
Осы қадамнан кейін және Ирактағы іс-әрекетінің АҚШ-тың соғыс ашудағы
негізгі мақсаттары айқын көрінді.
1. Аймақта геосаяси үстемдігін орнату
2. Осы соғыс арқылы әлемде өзінің әскери құдіреттілігін көрсету
3. Жаңа қаруларды сынақтан өткізу бұл соғыста көпшілігі жаңа
техника пайдаланылды
4. Әлемде мұнай қорына 2-ші орындағы Ирак мұнайын игеру
АҚШ өзінің айтқанында Саддам Хусейін диктатурасын құлатты және
жойғыш қарулардың жоқ екендігіне көз жеткізді ендігі кезекте олардың
Иракты тастап кететін кезі келді. Алайда, Буш конгрестен Ирактағы әскери
қимылдары үшін тағы 124 млд. сұрап отыр.12
АҚШ конгресінің өзі Буш алдында дәрменсіз болып отыр. 2007 жылы 20-
наурызда АҚШ конгресі 218 дауыс (қарсы 212 дауыс) соғысты тоқтату керек
деп шешті. Осы уақытқа дейін АҚШ-та конгрестің шешімісіз ешнәрсе
шешілмейтін. Бірақ қазір олай болмай отыр дегенмен Буштың диктаторлыққа
қарсы айтып жүрген сөзімен ісі сай келмеді. Оның Ауғанстандағы, Ирактағы
іс-әрекетінен кейін өзінің қаншалықты диктатор тиран екендігі көрініп-ақ
тұр13.
Бұл соғысты базы бір саясаткерлер екі билеуші Саддаммен Буштың
арасындағы қақтығыстан пайда болыд деп баға берді.
Қай уақытта болса да соғысты саясаткерлер бастайды. Ал оның зардабын
алдымен адамзат тартады және ол аймақта саяси тұрақсыздық алып келеді.
Мен мынаны түсінбеймін АҚШ – сияқты елдер соғыс үшін орасаң зор қаржы
бөледі ал дамушы елдерге көмек көрсетуге келгенде олар дәрменсіз бола
қалады.
АҚШ соғыс бастамас бұрын Саддамды Ирак халқын кедейшілікке түсірген
және елдің экономикасының артта қалуында қаралап айыптаған еді. Алайда
өткен тарихқа үңілсек бұл жерде АҚШ-тың қолы бар сияқты. АҚШ-тың ежелгі
екі жақты саясатының аясында Иракқа көз тігуі сонау Ирак, Иран
соғысына бастау алған сынайлы бұл соғыста ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ирак
ИРАК, Ирак Республикасы
Ирак Республикасы
Соғыстан кейінгі ирак жағдайы
Қазақстан дипломатиясының кезеңдері. Ирак Республикасы
Америка Құрама Штаттары (АҚШ)
Отбасы дағдарысы
Ирак бюджет жүйесі
Парламент дағдарысы және фашизм
Америка
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь