Қазақстан мен Түркия арасындағы ынтымақтастық мәселелері

КІРІСПЕ

1. ҚАЗАҚСТАН МЕН ТҮРКИЯ АРАСЫНДАҒЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ
МӘСЕЛЕЛЕР ТУРАЛЫ
1.1 Қазақстан мен Түркия арасындағы дипломатиялық қатынастардың
қалыптасуы мен дамуы
1.2 Мемлекеттер арасындағы саяси байланыстар

2. БІЛІМ МЕН ҒЫЛЫМ ИНТЕГРАЦИЯСЫНЫҢ ҮРДІСІН МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ
2.1 Қазақстан мен Түркияның білім және ғылым саласындағы
мемлекеттік басқару
2.2 Елдер арасындағы білім мен ғылым байланыстарын мемлекеттік басқару

ҚОРЫТЫНДЫ

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

ҚОСЫМША А
ҚОСЫМША Ә
ҚОСЫМША Б
Тақырыптың өзектілігі ХХ ғасырдың аяғы, ХХІ ғасырдың басында халықаралық қатынастар жүйесі өтпелі кезеңді бастан кешіруде. Екі дүние тәртібі бұзылып, капитализм мен социализм арасындағы идеологиялық тартыс тарих еншісінде қалды. Енді мемлекеттер саяси, әскери, экономикалық ынтымақтастығын идеологиялық ұстаным емес, ұлттық мүдделерге сай дамыту мүмкіндігіне ие болды.
Ел тәуелсіздігінің екінші онжылдығына қадам басып отырған бүгінгі уақытта, яғни халқымыздың рухани өрлеуі мен тарихи санасы қалыптасып жатқан өтпелі кезеңде, қазақ мемлекетінің алыс және жақын шетелдермен қарым-қатынас жасап, байланыстар орнатуға қызығушылығы артып отыр.
Әрбір елдің, қоғамның, мемлекеттің дербестігі мен тәуелсіздігі оның жүргізіп отырған халықаралық қатынастары және сыртқы саясаты арқылы көрініп, бағаланады.
Қазақстан Республикасының тәуелсіздігін жариялауымен басталған Қазақстан - Түркия ресми қатынастарының орнауына өткен уақыт куә болып отыр. Бауырлас халықтардың ежелден келе жатқан мығым байланыстарының ресми сатыға көтерілуі маңызды тарихи уақиға болып саналды. Бастапқыда сезім мен эмоция болған қатынастарымызды бүгінгі күні байыптылық пен ұтымдылық тұрғысынан қарастырып жүргеніміз белгілі.
Қазақстанның тәуелсіздігін алғаш таныған мемлекет Түркия болды. Мұны қазақ және түрік мемлекет қайраткерлері орайы келген сайын айтуда. Әрине, бұл бауырластығымыздың мызғымас дәлелі, қатынастардың бастауы, бірақ, мұны нақтылы қадамдармен қуаттап, үнемі бекітіп тұру керек. Арадағы жылдар өз жемісін беріп те үлгерді. Оған дәлел екі ел арасындағы оңтайлы көптеген келісім – шарттарға қол қойылып, Қазақстан мен Түркия арасындағы көп жақты саяси, мәдени, экономикалық қатынастардың терең тарихи тамыры бар екендігі айғақ. Сол себепті бұл тақрыптың өзектілігі бүгінгі таңда күн санап артып отыр.
Аталмыш тақырыптың зерттелу деңгейі тарихнамалық сараптама жасамастан бұрын бұл тақырыпты зерттеген авторлардың еңбегі екі топқа бөліп қарастырылды. Олардың бірінші тобын отандық ғалымдардың еңбектері құраса, екінші тобын түрік ғалымдарының шығармалары құрайды.
Ел басшысы Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына жолдаған Жолдауында [2 ] біздің сыртқы саясаттағы басым бағыттарымызға талдау жасап, аймақтық және халықаралық ынтымақтастықты дамытуды басты міндет еткендігі баршамызға белгілі. Сонымен қатар Н.Ә.Назарбаевтың «Ғасырлар тоғысында» [1] және «Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы» [2] атты еңбектерінде еліміздің сыртқы саясатындағы жетістіктері мен алыс – жақын шетелдермен арадағы байланысты жетілдіру және өз қызығушылығымызға сай тәжірбиелердің жемісін ала білу қажеттілігі баса көрсетілген.
1. Назарбаев Н.Ә. Ғасырлар тоғысында / Н.Ә. Назарбаев. – Алматы: , 1997. -624-с.
2. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы. / Н.Ә.Назарбаев. – Алматы: 1994. – 489 б.
3. Тоқаев К. К. Дипломатия Республики Казакстан / К. К. Тоқаев - Астана: Еларада, 2003.-304- бет.
4. Токаев К. К. Внешняя политика Казахстана в условиях глобализации / К. К. Токаев – Алматы, 2002.- 684- с.
5. Токаев К. К. Внешняя политика: время размышлений, время действий / К. К. Токаев// Казахстан и мировое сообщество. – 1997 №2(3).
6. Токаев К. К. «Внешняя политика Казахстана: подходы приоритеты и направления/ К. К. Токаев// Внешняя политика Казахстана – А, 1997.- с. 24-25
7. Байғарина Г.А. История взаймоотношений Казахстана и Турции в 60-90 – е гг. ХХ столетия./ Г.А.Байғарина – Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандита исторических наук. – А, 2004 – 27с.
8. Иембекова М.О. ХХ ғасырдың 90- шы жылдарындағы Қазақстан – түрік қатынастары./ 0М.О.Иембекова – Тарих ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алу үшін дайындалған диссертацияның авторефераты. – А, 2000. – 23 б.
9. Мамыров Н.Қ., Мадиярова Д.М., Қалдыбаева А.Е.Халықаралық экономикалық қатынастар./ Н.Қ.Мамыров, Д.М.Мадиярова., А.Е.Қалдыбаева – А, 2000. – 568б.
10. Қабдиев Д.Қ. Проблемы стабилизазаций и экономического роста. Экономика Казахстана на порге ХХІ века./ Қ.Қабдиев – А: Экономика, 2000. -
11. Аманжолов Қ. Түркі халықтарының тарихы / Қ. Аманжолов пен К.Рахметовтың Т. І – ІІІ. – А.:, 1998-2002. – 255б.
12. Бұлұтай.М Қазақстан – Түркия / М.Бұлұтай.// Ақиқат – №12 -32-35б.
13. Қасенов. У. Россия, Закавказье и Центральная Азия / У. Қасенов // Казахстан и мировое сообщество – 1997,-№2(3)
14. Мұхамедов М. Қазақстан әлемдік қауымдастықта. / М. Мұхамедов – А,2001. – 95б.
15. Садықов. Т. Әбдірахманов Х. Түркі әлемі / Т. Садықов. Х.Әбдірахманов. – А,1997. – 99б.
16. Карицкий А. Новости из Турции /А.Карицкий // Азия и Африка сегодня. – М.,2003.- №1,с.26 - 31
17. Құттаяқов Ш. Анадолы самалы //Zaman-Қазақстан.-1994.-11-желтоқсан.
18. Смайл С.Ататүрік / С. Смайл. – А, 2000.- 102б
19. Османова А.А. «Турецкая диаспора: прошле и настоящее» А.А.Османова
20. Абдилдабеков М. «Диаспора» дегеніміз не?/ М.Абдилдабеков. // Түркістан., 1997. – 28 маусым.
21. Мендикулова Г.М. Исторические судьбы казахской диаспоры. Пройсхождение и развитие./ Г.М. Мендикулова – А.;- Гылым;-1999.-425б.
22. Қ.Х. Жақып. Қазақ диаспорасы./ Жақып. Қ.Х.// Қостанай Мемлекеттік университетінің ғылыми хабаршысы. Серия: қоғамдық – гуманитарлық ғылым. 2002. - №1.- 107-109 б.
23. А.Арыстанбекова. Қазақ бауырларымыз жат жұртта. / Арыстанбекова А.// Қазақ тарихы. – 2008.- 16 қаңтар. 5-11б.
24. Демирель. С «Түркияның әлемдегі орны»/ С. Демирель. // Заман Қазақстан. – 2000. – 15 мамыр.
25. Неждет Сезер. А. «Түркістан қаласының 1500 жылдық мерей тойы»/ А. Неждет Сезер.// Түркістан – 2002. – 19 қыркүйек.
26. Х.Джиндарук. Казахстан станет развитым и процветающим государством. / Джиндарук Х.// Советы Казахстана. 1996. – 3 сентябрь – С.1
27. Ташкент К. «Бүгінгі Түркия: күшті және дамыған ел»/ К. Ташкент//
28. Абиесова Н.Ш. Турция – Центральная Азия: вчера и сегодня / Н.Ш. Абиесова// Казахстан – Спектор. Научный журнал. 2005. - №3 –с.14-19
29. Сарыбай Қ. Қазақстан – Түркия: бауырластық қатынастар даму үстінде/ Қ. Сарыбай // Дипломатия жаршысы. 2002. - №1. 49-51б.
30. Аупбаева А. Қазақстан – Түркия: рухани байлық бастаулары / А.Аупбаева // Ақиқат. – 2002. №12. 68-69б.
31. Сейітбатталов Б. Шетелдегі қазақ диаспорасы / Б. Сейітбатталов // Дипломатия жаршысы. 2003. - №6 41-48б.
32. Қалижан У. Таныс, бейтаныс Түркия / У.Қалижан // Егемен Қазақстан. 2005. – 14 наурыз.
33. Бүгінгі Түркия: күшті және дамыған ел. Түркия Республикасының Қазақстандағы Төтенше және Өкілетті елшісі К.Ташкентпен Сұхбат (Сұх.Х.Дикташ) // Заман – Қазақстан . – 1998. – 25 қазан.
34. Қазақстанның егемендік туралы Декларациясы // Социалистік Қазақстан. – 1992. – 25 қазан.
35. Казахстан – Турция: 5 лет дружбы и сотрудничества. - Анкара: «Билиг», 1998. –446 с.
36. http // www. Tbmm.gov.tr/ anayasa/ constitution.htm
37. Байболова Ш. Казахстан и Турция: грани сотрудничества /Ш. Байболова// Казахстанская правда. – 1994. – 12 март.
38. Бахтияров И. Президент Назарбаев – об итогах своего визита в Турцию / И. Бахтияров // Панорама – 1996. – 22 октябрь.
39. Омаров М.М. Интересы Турции в Центральной Азии / М.М. Омаров // Вестик КазГУ. Серия: Современные международная отношения и междунароная политика. 2007. - №2. с 46-49.
40. Нарибаев М.К. Сотрудничество Казахстана и Турции: как состваная чать интеграционных процессов / М.К.Нарибаев // Вестик КазГУ. Серия: экономика. - 2001. - №1. – С. 61
41. Левент Коч. Қазақстан мен Түркияның халықаралық экономикалық қатынастарының теориялық аспектілері: экономика ғылымдарының ғылыми дәрежесін алу үшін дайындаған диссертация. / Коч Левант. – А. 2005., - 34б.
42. Касабулатова. С.А. Анаталия европейской интеграции. / С.А.Касабулатова. – А.-2006., 972б.
43. Hasan Kucukyildiz. Orada, bir koy var uzakta./ Kucukyildiz Hasan .// Arman. – 2007. №2 – 22-25б.
44. Veli Ekin. Kazakistan Cumhurbaskani N. Nazarbaev Ahmet Yesevi Universitesinde./ Ekin Veli. // Jelmaya. – 2007. №14 – 23-25б.
45. Казахская диаспора: проблемы этического выживания. / под.редакции К.Л. Есмагамбетов. – А: Атамұра. - 1999. - 224б.
46. Воротнай И. Казахстан и Турция заитересованы в друг друге. / И. Воротнай. // Известия Казахстана. – 2007. – 30 май. – С.12
47. Пилге З. Иностранный инвестор Казахстану: Опыт Турции./ З. Пилге // Казахстан и современный мир. – 2007. - №1. –С.304-309.
48. Данилов В. Турция и постсоветская Центральная Азия. / В. Данилов. // Азия и Африка сегодня. – 1996. - №2. – С.29-32.
49. Тажутов А. «Пантюркистский» ажиотаж и действительность. / А. Тажутов // Новое поколение. – 1998. – 19-26 январь. – С.7
50. Тарахов А. Турция и Казахстан за поступательное разносторонее сотудничество: визит премьер министра Турции в Казахстан. / А. Тарахов. // Казахстанская правда . – 1997. – 16 август. – С. 3-4.
51. Ахметов А. Особенности консульских отношений между Казахстаном и Турции./ А.Ахметов // Дипломатический курьер. – 2007. - №3. – С.196-197.
52. Еркин.Т. Казахстан является одной из наиболее потенциальных стран СНГ. / Т.Еркин. // Деловой мир. – 2005.- №28.- С65.
53. Анкарское Заявление //Казахстан-Турция. Анкара: Билиг.-1998.-с413-416
        
        МАЗМҰНЫ
Кіріспе
1. ҚАЗАҚСТАН МЕН ТҮРКИЯ АРАСЫНДАҒЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ
МӘСЕЛЕЛЕР ТУРАЛЫ
1. Қазақстан мен Түркия арасындағы дипломатиялық қатынастардың
қалыптасуы мен ... ... ... саяси байланыстар
2. БІЛІМ МЕН ҒЫЛЫМ ИНТЕГРАЦИЯСЫНЫҢ ҮРДІСІН МЕМЛЕКЕТТІК БАСҚАРУ
2.1 Қазақстан мен Түркияның білім және ғылым ... ... ... арасындағы білім мен ғылым байланыстарын мемлекеттік басқару
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер тізімі
Қосымша А
Қосымша Ә
Қосымша Б
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі ХХ ... ... ХХІ ... ... қатынастар жүйесі өтпелі кезеңді бастан кешіруде. Екі дүние
тәртібі ... ... мен ... ... ... ... еншісінде қалды. Енді мемлекеттер саяси, ... ... ... ... ... ... ... сай дамыту
мүмкіндігіне ие болды.
Ел тәуелсіздігінің екінші ... ... ... ... ... яғни ... ... өрлеуі мен тарихи санасы қалыптасып жатқан
өтпелі кезеңде, қазақ мемлекетінің алыс және ... ... ... ... байланыстар орнатуға қызығушылығы артып отыр.
Әрбір елдің, қоғамның, мемлекеттің дербестігі мен тәуелсіздігі ... ... ... ... және сыртқы саясаты арқылы
көрініп, бағаланады.
Қазақстан Республикасының тәуелсіздігін ... ... - ... ... ... ... өткен уақыт куә болып
отыр. Бауырлас халықтардың ежелден келе ... ... ... ... ... ... тарихи уақиға болып саналды. Бастапқыда сезім мен
эмоция болған қатынастарымызды бүгінгі күні ... пен ... ... ... ... тәуелсіздігін алғаш таныған мемлекет Түркия болды. Мұны
қазақ және түрік мемлекет қайраткерлері орайы келген ... ... ... бауырластығымыздың мызғымас дәлелі, қатынастардың бастауы, бірақ, мұны
нақтылы ... ... ... ... тұру керек. Арадағы жылдар өз
жемісін беріп те үлгерді. Оған ... екі ел ... ... көптеген
келісім – шарттарға қол қойылып, ... мен ... ... ... ... ... экономикалық қатынастардың терең тарихи тамыры бар
екендігі айғақ. Сол себепті бұл тақрыптың өзектілігі ... ... ... ... ... тақырыптың зерттелу деңгейі тарихнамалық сараптама жасамастан
бұрын бұл тақырыпты зерттеген авторлардың еңбегі екі ... ... ... ... ... ... ... еңбектері құраса,
екінші тобын түрік ғалымдарының шығармалары құрайды.
Ел басшысы Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына жолдаған Жолдауында [2 ... ... ... ... ... ... ... аймақтық және
халықаралық ынтымақтастықты дамытуды ... ... ... ... Сонымен қатар Н.Ә.Назарбаевтың «Ғасырлар тоғысында» [1] және
«Қазақстанның ... ... ... ... мен ... [2] атты ... ... сыртқы саясатындағы
жетістіктері мен алыс – ... ... ... байланысты жетілдіру және
өз қызығушылығымызға сай тәжірбиелердің жемісін ала білу қажеттілігі баса
көрсетілген.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... [3], «Внешняя политика Казахстана в
условиях глобализации» [4], «Внешняя политика: время размышлений, ... [5] және де ... ... ... подходы приоритеты и
направления» [6] атты еңбектерінде тәуелсіздік алған күннен ... ... ... ... ... мен бағамдарына талдау
жасалынып, келешектегі сыртқы саясаттың бағыт-бағдарлары ... ... ... де өте ... ... Осы Қазақстан
мен Түркияның өзара қатынастарының тарихын зерттеген Г.А.Байғаринаның
зерттеуі [7], ХХ ... ... екі ... саяси, экономикалық
және мәдени байланыстарын ашуды мақсат еткен М.О.Иембекованың еңбектерін
атап ... ... [8]. ... ... қатысты Н.Қ.Мамыров,
Д.М.Мадиярова және А.Е.Қалдыбаеваның еңбектерін [9], Қ.Қабдиевтің еңбегін
[10], Қ.Аманжолов пен ... үш ... ... [11], ... [12], ... [13], ... [14], Т.Садықов пен
Х.Әбдірахмановтың [15], С.Смайлдың еңбектерін [18] атап ... ... ... ... ... Ш. [17] еңбектері өзіндік
септігін тигізді.
Тарыдай шашылған қазақ халқының алыс ... ... ... ... ... қай кезде де өзектілігін жоғалтпаған.
Түркиядағы қандастарымыздың тұрмыс ... салт – ... ... – сенімі
жайында көлемді ... ... көп ... берген А.А.Османова [19],
М.Абдилдабеков [20], Г.М.Мендикулова [21], Қ.Х.Жақып [22] ... ... ... БҰҰ ... тұрақты өкілдерінің бірі
А.Арыстанбекованың «Қазақ ... жат ... [22] атты ... ... әлеуметтік жағдайы баяндала келіп, демографиялық
өрлеудің еліміздің экономикасы үшін қажет екендігі сөз ... ... ... орны» [24] атты мақаласында аталмыш
елдің қазіргі таңдағы ...... ... ... ... ... ... «Түркістан қаласының 1500 жылдық мерей тойы»
[25] атты мақаласында екі ел арасындағы мәдени ... ... ... ... жазылған. Х.Джиндаруктың «Казахстан станет ... ... ... [26] атты ... ... ... ... халықаралық аренада алатын орнын болжау мен ... ... ... ... ... ... Төтенше және
Өкілетті Елшісі К.Ташкенттің «Бүгінгі Түркия: күшті және дамыған ел» [27]
атты мақаласында Түркияның ... ... ... сөз қозғалып, келешегі
мол ел екендігі жайында сөз қозғалған.
Курстық жұмысымның ... ... ... мен Түркия арасындағы
интеграциялық үрдісін барлық саласына жан – ... ... ... ... ... ... болып табылса, осы мақсатқа қол жеткізу ... ... ... ... Қазақстан мен Түркия арасындағы дипломатиялық қатынастардың
қалыптасу тарихы мен танысу;
- Екі ел ... ... ... даму ... болжам
жасау;
- Мемлекеттер арасындағы саяси байланыстардың түрлі салаларына,
яғни, ... ... ... әріптестік, әскери –
техникалық серіктестікке баға беру;
- Қазақстан және Түркия ... ...... мәдени, білім беру саласындағы серіктестіктің
рөлін анықтау;
- Қазіргі таңдағы Түркиядағы отандастарымыздың ... ... ... ... ... жасау болды.
Курстық жұмысының алдына қойған мақсаты мен міндетін орындауда негіз
болған деректердің ... ... ... ... бірнеше топтарға бөліп
қарастырылды.
Деректердің бірінші тобына архив материалдары жатады. 2007 – 2008 оқу
жылының барысында Алматы ... ... ... ... ... ... бөлімінде және кітапхаларынан
мағлұматтар алынды. Сонымен қатар Алматы қаласындағы ... ... ... ... ... ... ... қайраткерлерінің сұхбаттары мен
еңбектерін жатқызуымызға болады. Мысалы: үстіміздегі жылдың ... ... ... ... ... 5 жұлдызына дейінгі аралықта Түркия
Республикасындағы Қазақстан Республикасының ... ... және Вице – ... ... барысында материалдар толықтырылды.
Түркиядағы мемлекеттік тілде шығарылатын «Арман» атты ... ... ... Ербаш мырзамен сұхбат алынды.
Деректердің үшінші тобын мерзімдік басылымдар құрайды. Олар - 1992
жылдан бастап шығып келе жатқан ... ... ... ... ... ... ... басылымдардағы газет, журналдары
қатар қолданылып отырылды. Оларға: «Түркістан», ... ... ... ... ... «Казахстан и мировое сообщество», ... Азия ... ... ... ... жаршысы», «Ақиқат», «Желмая» және
«Арман» сынды газет – журналдарды жатқызуға болады.
Түпдеректердің келесі тобын интернет материалдары құрады.
Зерттеу жұмысының әдістемелік негізі: ... ... ...... саласына талдау жасай отырып, арадағы байланыстың ... ... ... ... жасау; Жұмысты жазу ... ... ... және тағы ... ... ... Ғылыми жұмыста
қоғамдық ғылымдар саласындағы зерттеушілердің ... және ... ... ... өткен және қазіргі ... ... ... ... ... орындау барысында жалпығ мәлім зерттеу әдістері
қолданылды. Ғылыми ... ... ... көшу ... ... ... ... салыстыру және басқада әмбебаптық зерттеу
әдістері барынша пайдаланылды.
Зерттеудің ғылыми ... 1993 ... 2007 ... ... - ... ... ... жан – жақты сипаттама жасай
отырып арадағы саяси, сауда-экономикалық, ... ... беру ... ... ... ... ... статистикалық және
фактілік материалдар арқылы жан-жақты баға ... Екі ел ... ... қалыптасуды жай ғана баяндап қоймай оның жету жолдары ... ... ... ... ... ... ... жан-жақты ашу болып табылады.
Зерттеу жұмысының қолданыстық маңызы: Жұмыстың басты ... ... ... ... ... және мемелекеттер
арасындағы ... оқып ... ... ... ... ... жазу барысында пайдалануға болады.
Жұмыс тақырыптың сарапталуы. Аталмыш тақырып бойынша жазылған жұмыс
барысы, бір жылдың ғана жемісі емес. 2006-2007 оқу жылы ... ... ... ... 2008 ... 29 наурыз күні өткен әл-фараби
атындағы Қазақ Ұлттық Университеті ... ... ... ... ... атты секциясында баяндама негізінде
талқыланды.
Курстық жұмысының құрылымы: кіріспеден, екі тараудан, бес бөлімшеден,
қорытынды, ... және ... ... ... ... ... МЕН ТҮРКИЯ АРАСЫНДАҒЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ МӘСЕЛЕЛЕР ТУРАЛЫ
1. Қазақстан мен Түркия арасындағы дипломатиялық қатынастардың
қалыптасуы мен дамуы
Әрбір ұлт ... ... ... ... етеді. Осы тұрғыдан бір-
бірін таныған, құрметтеген туыстас, ... ... ... ... ... ... Сондықтан да түркі елдер деп аталатын түбі ... бір, ... бір ... бір - бірінен ұзақ жылдар ажырап қалуы -
өзекті өртеген өкініш еді. ... ... ... ... орта азиялық
кеңестік мемлекеттері мен ... ... ... ... ... мәдени қатнастардың аса қарқынды қанат
жаюы – ... ... ұлы ... болды. Бұл байланыс осы елдердегі нарықтық
экономиканың қалыптасуына өзіндік ықпалын тигізді.
Тек, социалистік экономикадан нарықтық экономикаға көшу – ... ... жыл бойы ... ... қатнасты түбірімен бұзып, ел
үшін жат, қыр-сыры белгісіз жаңа экономикалық ... ... ... ... ... ... ... тиімділігін анықтау үшін басқа
елдермен де қарым-қатнастарын қайта құрулары тиіс еді.
Түркия мен Орталық Азия ... ... ... ... ... ... тәуелсіздігін алысымен басталғаны белгілі.
Тоқсаныншы жылдардың басында Түркияның түбі, ... ... ... бір
аймақ елдерімен жақындасуы, әсіресе түркі мемлекеттерінің басшыларының
бірнеше рет жоғары дәрежелі бас ... ... де, ... да, басқа
мемелекеттерді де алаңдатып тастағаны анық.
Қазақстанның тәуелсіздігін бірінші болып 1993 жылы 16 ... ... ... ... бері екі елдің байланысы үздіксіз дамып,
халықаралық ... ... ... ... ... ... жазбаған
қандас қос мемлекеттің көп мәселелерге қатысты мақсат-мүдделері де ... жылы 25 ... ... ... ... ... егемендігі туралы Декларациясында ... ... ... және ... ... еріктік пен тең
құқықтық принциптерін сақтай отырып, өзара тиімді шарттар негізінде құрады,
сыртқы экономикалық қызмет мәселелерін дербес ... ... ... [34.45б.], болашақ халықаралық ... ... ... ... ... ... өтіледі. Декларация Қазақстанды өз мүддесімен
қабысатын өз сыртқы саясатын өзі белгілейтін, дипломатиялық және ... ... ... ... ... қатысатын халықаралық
қатнастардың дербес субьектісі деп таныды. Осы сәтті асыға тосқан Түрік
Республикасы Қазақстанмен ... ... көп ... ... ... өз ... ... ел ретінде дамуды аңсады, бірақ
бір кездері өзара шырмалған ... үзіп шыға қою ... ... ... ... ... Қазақстан мен Түркия арасында жасалынған осы
келісімнің маңыздылығы өте зор еді. Бұл ... ... ... екі
елдің келешекте саяси, сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық, ... ... және ... да салада ұзақ мерзімді негізде ... ... ... және ... ... ... осы ... барлық салада ... ... екі ел ... ... ... ... дәйектелінеді.
1993 жылы 16 желтоқсанда Қазақстан Республикасы өзінің тәуелсіз
мемелекет ... ... ... Бұл жас ... ... күннен-ақ әлемде ең алғаш болып Түркия мемлекеті мойындады. ... де екі ел ... 1992 ... 5 ... бастап, 1993 жылдың
көктемі мен күз айларындағы екі жақты қатынастың тығыз дамуы Түркияның
бірінші ... ... ... ... ... ... еді. Сонымен
бірге бұл екі ел арасындағы қалыптаса бастаған ынтымақтастықтың нығая
түсуінің белгісі.
КСРО ыдыраған ... ... ... ... ... ... еске түсіріп, аймақта “құру туралы идеясын жүзеге асыруға, оны
басшылықты өз ... ... ... ... байланысты Ресей баспасөзі “пантюркизм” деген қайтадан бас
көтеріп, жалғасын табуда деп жар ... ... ... ... ... ... бас қосуы алаңдатушылықты тіпті өршіткендей. Бұл
кездесу жайлы Ресейдің «Независимая газета» ... ... ... түркі кеңесінің Иранды мазалары хақ десе, Франция газеттері
Анкарада бес ... ... ... ... қосу ... сол аймақтарда өзінің ықпалды күш болып қалғысы келетінін аңғартып
отыр,-деп хабарлады.[17.12б.]
Алайда, алғашқы кезде ... ... Азия ... ... ... ... оның барлық әрекетінен сезіліп тұрады.
Бұл туралы Н.Назарбаев: «Тұрғыт Озал Қазақстанға бірінші рет келіп
қайтты. Ол, ... ... ... Азия ... тек ... тату-тәтті қарым-қатнас орнатуға ғана емес, бір кезде Кемал
Ататүрік мирас етіп келген ... ... ... аса қуатты
бірлестігін қалыптастыруды жүзеге асыруды көздеп ... Ол ... ... ... Жерорта теңізі мен Дунайға дейін созылып
жатқан түркі әлемнің басын ... Ұлы ... , ... мұраттарын
жақтайтын», деп түркі басшысының түркі мақсатын ... ... бұл ... Стамбулда түркі елдері басшылырының ... ... ... ... ... ... ел Президенті Н.Назарбаев бұл
құжатқа қол қоюға бас тартқаны белгілі. ... ... ... ... тоғысында” атты еңбегінде былай деп түсіндіреді: Мен ... қол ... ... Біз тек ... ... ... жақтаймыз дедім. Түбіміздің бір екні рас.
Ұзақ уақыт бір-бірімізден қол үзіп қалғанымыз белгілі. Мен жаңа ... ... ... ... әрі ... егемендігін қатты
қадірлей отыра, өркениетіміздің ... ... ... ... ... ... ... нақты жауаптар мен ұсыныстардан кейін ... ... ... ... ... үкімет басшылыры ендігі
жерле, ептеп, дәйекті түрде өз саясатын ... ... ... ... ... ... ... маңызды серік екндігін көрсетуге
ұмтылуда.
Өмірдің өзі көрсетіп отырғандай ... ... ... тілдес
мемлекеттерге деген ерекше ықыласы, оның экономикалық және ... ... ... ... ... ... ... бұл мемлекеттің қарым-қатнасы тек
этникалық бірлігіне негізделіп отырған жоқ, тең ... дара ... ... ... ... осы ... ... Орталық Азиялық мемлекеттеріне ағалық
көрсетіп, басшылық жасап, қолдап көмектесіп, бұл аймақта Ресейге ... ... ... ... Оның бұл ниетін әлемдегі беделді мемлекеттердің
бірі АҚШ ... ... ... ... ... дербес мемлекет ретінде
таныла бастаған, өздеріне тән артықшылықтары, ... бар ... ... мүмкін емес. Сонымен қатар, АҚШ бұл елдерге ислам
фундаментализмінің таралуынан қорқып, қандай жағдайда да өзіндік ұқсастығы
бар бұл ... үшін ... ... ... көшу анағұрлым тиімді екндігін
негіздеуге ұмтылуда.
1998 жылғы 21 қазандағы Ташкент кездесуі Орта Азия ... ... ... ... ... ... ... негізіне
сәйкес келді. Мемлекет басшылыры осы уақытқа дейінгі байланыстың жеткен
дәрежесіне қанағаттанарлық ... ... ... ... ... апат ... ... жоюға көмектесу, Арал
теңізі проблемасын ... ... ... ... ... ... ... аймақтық және халықаралық ұйымдарға
мүше болуына жан-жақты ... ... бұл ... ... ... мен
халықаралық қатнастағы маңызды ұсыныстарына үнемі қолдау жасауда.
Сонымен қатар, Түркияның ... ... ... ... Каспий маңы
көмірсутегі шикізатын өз территориясы арқылы ... ... ... тағы ... ... мұнай құбырын салуды тез арада қолға алу
Орта Азиялық аймақ елдерінің экономикасына үлкен көмегі тиері ... Орта Азия ... ... ... ... ... бұл ... 2001 жылы қарашада Стамбулда өткен ОБСЕ-нің мәжілісі
кезіндегі ... тағы бір ... ... ... ... ... келісілді.[4,.558-559б]
Соңғы уақыттарда Түркия елінің жалпыеуропалық процеске араласуын
күшейте түсу мақсатында ... ... ... НАТО, ОБСЕ секілді
халықаралық ұйымдармен белсенді ынтымақтастыққа ұмтылыс байқалып келеді.
Түркияның сыртқы ... ... ... ... мәні зор ... бірі ... саналады. АҚШ Түркияның ЕО-қа кіруін қолдап отыр
[42,25-28б]. Сонымен ... ... сала ... да ... белсенді
ынтымақтастық факторы елге аса ірі ... және ... ... құйылуына ықпал етуде. Сонымен бірге Орта Азия ... ... баса ... ... ... Қазақстанды бұл аймақтағы маңызды
әріптес ретінде санайды [37,3б].
Қазақстан Түркия ...... кең ... ... екі ... ... ... мен сәйкестігіне негізделеді.
Экономикалық байланыстарды дамытуға екі мемлекеттің де ... ... ... ... ... ... бірқатар құжаттармен бекітілген
жан –жақты ынтымақтастық пен әрінтестікке серпін береді.
1993 жылы ... екі ел ... ... Қазақстан мен
Түркия арасындағы өзара ...... ... мен ... ... қабылданды [34.5б]. Бұл құжатта достық ... ... ... жаңа ... туралы Париж Хартиясы, БҰҰ Жарғысы
және принциптері мен мақсаттары шеңберінде, құқық басымдылығы, егемендікті
құрметтеу, ынтымақтастық пен татулық ... ... өзге де ... ... атап ... жылы ... айында Н.Назарбаев Сырқы істер министрі
Х.Четиннің басшылығымен Алматыға ... ... ... ... ... ... Екі жақты келіссөздер өзара тиімді ... ... және ... ... қамтиды. Н.Назарбаев
Қазақстан үшін өзге елдерге қарағанда ... ... ... ... Бұл тек тіл мен ... ... жақындығында ғана емес, ең
әуелі Түркия саясатына байланысты.
Қазақстан Республикасы мен Түріе ... ... ... ... пен Х.Четин елшіліктер деңгейінде дипломатиялық
қатынас орнату туралы хаттамаға қол ... осы ... ... ... ... ... ... – тұру жөніндегі келісімге қол жеткізілді.
1994 жылы 21 ... ... ... алғашқы сенім грамотасы
тапсырылды. Дипломатиялық практика үшін ... ... ... ... елші Арук ... ашты [3,114б].
Осыдан кейін, Қазақстан Республикасы мен Түркия Республикасы
арасында дипломатиялық ... ... ... 1994 жылы 17 ... Республикасы Президентінің Жарлығымен Анкара қаласында Қазақстан
Республикасының Түркия Республикасындағы елшілігі ашылды ... ... тағы бір ... ... Қ.Б.Саудабаев Қазақстан
Республикасының Түркия Республикасындағы Төтенше және Өкілетті ... ... жылы 29 ... ... ... премьер-министрі
С.Демирель Алматыға ресми сапармен келді. Оның келуі екі ел арасында дамып
келе жатқан сауда-экономикалық, ... және ... ... серпін берді. Түркиямен ынтымақтастық Қазақстан үшін аса маңызды
қадамдар болды. ... ... ... ... мен шетелдік
инвестицияларды тартуға негізделіп қайта құрылған түрік экономикасының
тәжірибесі өзі үшін аса ... ... ... деп есептеді [47,304-309б].
С.Демирель Түркия мен Қазақстан Республикасы арасындағы
көптүрлі байланыстардың дамуына және оларды ... ... ... ... ... ... ұмтылысқа қанағаттанатындығын білдірді.
Сонымен бірге, ол Қазақстан ... ... ... ... ... жұмыс істейтін элекростанциялар салу құрлысына
қатысуға, Түркияға қарай салынатын ... ... ... ... ... өз үкіметінің 200 млн. долларға дейін несие беруге дайын екендігін
және өзге де мүдделі ... ... ... ... ... заманғы
кеме қатынасын ұйымдастыруға ықыласты екендігін атап өтті. Сол күні Алматы
қаласында Түркия елшілігі ... ... ... ... мен ... ... 1995 жылдың басты оқиғасы
сәуір айында Түрік ... ... ... ... ... ... ... Ол Қазақстан Республикасының Президентімен және
Жоғарғы Кеңес Төрағасымен кездесті. Келісімсөздер барысында тараптар екі
жақты ынтымақтастықтың ... алға ... мен оған ... отырған кейбір жайттарды сөз етті.
Халықаралық қауіпсіздік мәселелерін талқылау барысында ... ... ... ... ... ... ... ықпалдастық пен сенім шаралары бойынша Кеңес
шақыру туралы бастамасын қолдайтындығын айтып, Түркияның бұл ... ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысында болып, Қ.А.Иассауи атындағы
халықаралық қазақ-түрік университетінің ашылу рәсіміне қатысты [30,68-69б].
1996 жылы 16-18 қазан аралығында ҚР ... ... ... тұңғыш ресми сапары, өзінің қысқа уақыты мен жалпы
сипаттағы ... ... ... бұл ... барлығы бірауыздан ерекше маңызды саяси оқиға ... ... ... ... ... 17 қазан күні Н.Назарбаев
Президент С.Демирельмен келіссөз жүргізді, Ұлы ұлттық ... ... ... үкімер төрағасы Т.Чиллерді және ... ... ... ... қабылдады. Сонымен қатар
Н.Назарбаев түрік іскер топтары өкілдерімен де кездесуі өткізілді.
Келіссөздер мен ... ... ... ... ... ... бұрын қол жеткізген келісімдерді
жүзеге асыру мәселесіне аударылды. Екі жақты ... ... ... түсу үшін осы ... ... қол ... ... Республикасы мен
Түрік Республикасы арасындағы достық пен ... ... ... зор ... Осы ... қол ... кейін болған баспасөз
конференциясында С.Демирель “бұл ... ... ... жаңа және аса маңызды саты іспетті болды” деген баға ... ... әр ... ... тұрақты саяси кеңестер өткізіп
тұруға. Халықаралық ұйым шеңберінде іс-қимылдар өзара ... ... ... Осы ... ... екі жақтың сыртқы саяси
ведомстваларының кеңесі туралы хаттамаға қол қойылуы бұл ... ... ... ... жылы ... айында Президент Н.Назарбаевтың шақыруы
бойынша Түркия Президенті С.Демирель Қазақстанға ресми сапармен келді. ... ... 13 ... күні ... ... ... түркиялық
әріптесімен бірге ҚР мен ТР арасындағы ... одан әрі ... ... ... ... қол ... Сонымен қатар екі жақ Ақтөбе
облысында қуатт 954 МВт ... ... салу ... ... ... қол ... ... жылы тамызда ТР Президенті С.Демирель мен Премьер министр ... ... ... ... ... ... ... қатысты екі
жақты салық салудан бас тарту ... ... іс ... ... көмек
беру және қылмыс жасағандарды беру, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі
мен Түрік Республикасының ... ... ... банкі істер бойынша
келісім секілді бірқатар үкіметаралық келісімдерге қол қойылды.
Қазақстан мен Түркия арасындағы ... 1998 жылы одан ... ... жылы 16 ... ... өз резиденциясында Түркия
Президенті С.Демирельмен кездсті. Кездесу басталар ... ... ... С.Демирель өзінің Қазақстанға Н.Назарбаев пен барлық
қазақстандықтарды айтулы дата – ... 5 ... ... ... Реті ... ... Түркия мен Қазақстан
арасындағы достық мәңгілік болатындығын сендірді [4,121-122б] ... жылы 3 ... ... ... ... үкімет делегациясының Түркия Республикасына ресми
сапары басталды.
Делегация басшысының Түркия президенті мен ... ... ... ... ... ... жұмыс
істейтіндігі, дипломатиялық қатынас орнағалы ... ... ... инвестициясының жалпы көлемі 2 млрд. доллардан асқандығы
әңгіме өзегіне айналды [40,61-63б].
1999 жылғы ... айы ... ... ... Ұлы ... Төрағасы М.Калемлидің келуімен есте қалды. Сонау Қазақстан ... ... ... ... өтпелі деңгейде екендігімен бағалады.
Кездесу қорытындысында ... ... екі ... арасындағы
ынтымақтастық туралы бірқатар құжаттарға қол қойды.
2000 жылы 29 ... ... ... ... 75 ... Осы ... ... салтанатқа Әзербайжан, Грузия, Қазастан мен
Өзбекстан Республикаларының Президенттері келді [39,46-49б]
Стамбуда осы мемлекеттер арасында Декларацияға және ... және ... ... ... ... ... ... сондай-
ақ Түркменстан мен Түркия, Әзербайжан мен Грузия арасында Транскаспий газ
құбыры бойынша төрт ... қол ... ... ... ... ... ... теңгермелі
сипатқа ие. Онда келешек Баку-Жейхан мұнай құбыры бойынша Қазақстанның
нақтылы қанша көлемде мұнай ... ... ... ... бірге онда транзиттік елдердің ... ... ... қамтамасыз етуге міндеттілігі мен Түркияның Қазақстан газын
қабылдауа дайын екендігі көрсетілген. Тұтастай алғанда Стамбул ... ... ... ... және ... ... көп
нұсқалылығы саясатына сай келген жағдайда Баку-Жейхан ... ... ... ... заңи ... бекітеді.
2002 жылы 27 қыркүйекте Президент Н.Назарбаев Түркияда болған
қысқа мерзімді демалысында түрік елінің президенті ... ... ел ... ... кездесу дәстүрге айналған өзара сенім
жағдайында өтті.
Қайта сайланған Түркияның оныншы президенті А.Н.Сезер туысқан
екі ел ... ... одан әрі ... түсу үшін бар ... ... Қазақстанға жасалған ресми сапарының соңында ... ... мен Орта Азия ... ... өзара қарым-қатынаста
Қазақстанға ерекше назар аударылатындығы баса айтты [28,14-19б].
Н.Назарбаев пен А.Сезер Орта Азия ... ... ... пен ... ... ... және ... пайда болуының алдын алу мәселелерін қарастырды.
2002 жылы 19 ... ... ... Қазақстан мен Түркия
Президенттері лаңкестік пен күрестегі ынтымақтастық туралы Декларацияға қол
қойды. Екі ... ... ... Азия ... ... ... ... А.Сезер принципінде өзінің “Талибан” режиміне
соншалық ашық ... ... ... ... ... ... ... осы ресми билікті танитындығын мәлімдеді.
Екі елдің халықаралық ... ... ... ... тағы бір ... ... ... шақыру туралы
бастамасы болды. Анкара Қазақстанның еуразиялық кеңістікте қауіпсіздік пен
өзара сенімді қамтамасыз ететін ... ... ... толық түсінікпен
қарайды. Түркия өзі де белсенді қатысушы болып отырған процестің қарқынын
қанағаттандырарлық деп бағалайды.
Аймақтық проблемаларды шешу ... ... ... ... ... кең ... тұрақтылық пен қауіпсіздікті сақтаудағы Ресейдің ... ... ... ішкі іске араласпау, аумақтық бүтіндігі мен
егемендігін ... ... ... ... ... ... ... түсуге дайын екендіктерін білдірді [13,6-7б].
Түркия Қазақстанның ортақ экономикалық кеңістік құру туралы бастамасы
бойынша негізі қаланып отырған Орта Азия ... ... ... жоғары бағалайды. Сондай-ақ Анкара Қазақстанның Ауғаныстандағы
оқиғалардың дамуына алаңдаушылық білдіріп ... ... ... ... мен ... ... ... түрде
дамып келеді.
2. Мемлекеттер арасындағы саяси байланыстар
Саяси, сондай-ақ аймақтық және ... ... ... ... Азиядағы өзара іс-қимыл және ... ... ... ... ... Ислам Конференциясы
Ұйымы( ИКҰ) және басқада халықаралық ұйымдар шеңберінде тығыз ынтымақтастық
үрдісін жалғастыру ... ... ... ... ... Ирак ... да халықаралық проблемаларды ... ... және ... ең ... БҰҰ, ЕО шеңберінде ынтымақтастықты дамытуға дайын
екенін білдіруде. Сонымен қатар, Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық
Ұйымы, ... ... ... мен ... ... ... ұйымдарда
Түркиямен жақын ынтымақтастықты жалғастыру үлкен маңызға ие [14,95б].
Бұл тұрғыда, 2006 жылы маусымда ... НАТО ... ... ... ... мен Түркияның ... ... үшін ... атты ... шеңберіндегі өзара тиімді
ынтымақтастығының ... ... ... ... ... 2006 жылы маусым айында Стамбулда өткізілген ИКҰ сыртқы істер
министрлер жиынында ИКҰ Бас Хатшысы болып Түркия өкілінің сайлануына ... 2007 жылы ... ... ... Парламенті мәжіліснің
төрағасы О.Мұхамеджановтың ресми сапарымен Түркияға келді, өз кезегінде
түрік тарапының ЭЫҰ-ның төрағасына Қазақстан ... ... ... ... 22 ... Алматыда өткізілген АӨІСШК сырқы істер ... ... ... ... ішкі ... министрлері
басқарған делегация қатысты.
Болмыш елдің ... және ... ... ... ... 2007 жылы 18 ... Қазақстан халқына арналған
жолдауында қамтылған мәселелер, әсіресе Елбасының Орталық Азия Одағын ... ... ... талқыланып, қолдауын тапты. Түрік тарапының
пікірінше, бұл идея іске асырылған ... оның оңды ... тек ... Азия ... ғана емес, сондай-ақ бүкіл ... ... ... әсері болары сөзсіз.
Екі жақты қатнастарда ... ... екі ... ... ... топтары арасындағы байланысты одан әрі
жандандыруға көңіл бөлінуде. Бұл тұрғыда 2007 жылы 31 ... ... ... ... ... ... Төрағасының
басқаруындағы Қазақстан Республикасының Мәжілісі делегациясының ... ... ... ... ... тараптар екі жақты
ынтымақтастықтың ... ... ... пікір бөлісумен қатар бауырлас екі
елдің парламентаралық байланыстарын одан әрі дамыту көкжиектері ... ... ... ... ... екі ... халықаралық құрылымдар шеңберінде ортақ ... ... ... жылы ... ... Түркияда болып өткен сұрапыл жер сілкінісі
кезінде екі ел ... ... ... ... ... көрінгенін
атап айтқан жөн. Түрік халқы Қазақстан Үкіметінің зілзала салдарынан зардап
шеккендерге гуманитарлық көмек ... ... ... ... мен ... ынтасы бойынша қаражат жинақтау науқанының ұйымдастырылуын
бауырлас ... ... ... көрсетілген шынайы достық сезімі ретінде
қабыл алды. Жер ... ... ... ... елді ... ... Республикасы Төтенше жағдайлар жөніндегі агенттігінің
құтқарушылар тобына арнайы алғыстарын ... ... ... ... ... ... ... бірі әскери
және әскери-техникалық саладағы ынтымақтастық болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... 2006 жылы 25 ... ... Республикасының Қарулы Күштері Бас Штабы мен Қазақстан
Республикасының Қарулы ... Бас ... мен ... ... министрлігі арасындағы Түркия Қазақстан Қарулы Күштеріне 2006 жылы
бөлінетін ... ... ... ... ... ... қабылданды. 2007
жылы 13-15 маусымда Түркия Республикасының Бас Штабының бастығы Х.Өзкөктің
Қазақстанға ресми сапары өтті. ... ... ... әскери саладағы
ынтымақтастықты одан әрі тереңдетумен қатар, қорғаныс өнеркәсібі саласында
бірлесе отырып іс-қимыл жасау ... ... ... ... Қарулы Күштер Бас Штабының мәліметтеріне
сәйкес, бүгінгі күнге дейін ... ... ... оқу ... ... ... ... үшін 86 офицер дайындалып, ... ... ... екі ... ... Республикасының Қарулы
Күштерінің құрлық әскери Академиясында білімдерін жетілдірді. Қазіргі кезде
қазақстандық 41 курсант Түркия Республикасының әскери оқу орындарында ... ... ... оқу ... Қазақстан Республикасының Қарулы
Күштері үшін Түрркия Республикасы әскери оқу орындарында тағы да 7 ... ... ... жыл ... ... ... ... Бас Штабы
Қазақстан Республикасының Бас Штабына риясыз әскери көмек көрсетуде. Атап
айтқанда, 2006 ... ... ... көмектің мөлшері 750 мың АҚШ ... ... өзі ... ... ... ... ... тілдес
мемлекеттерге деген ерекше ықыласы, оның экономикалық және мәдени
гуманитарлық ... іс ... ... ... ... ... бұл мемлекеттердің қарым қатнасы тек
этникалық бірлігіне негізделіп отырған жоқ, тең құқылы, дара ... ... ... ... ... отыр.
Өзінің осы ниетімен Түркия Орталық Азия ... ... ... ... ... - ... бұл ... Ресейге қарсы өз
ықпалын күшейткісі келеді. Оның бұл ниетін әлемдегі беделді мемлекеттердің
бірі АҚШ қолдап отыр. Өйткені, ... ... ... ... ... ... өздеріне тән ... ... бар ... ... ... ... ... қатар АҚШ бұл елдерге ислам
фундаментализмінің таралуынан ... ... ... да ... ұқсастығы
бар бұл елдер үшін ... ... ... көшу ... ... ... ұмтылуда.
Түркияның Орталық Азия аймағындағы мемлекеттермен ... ... ... ... ... ... ... дәрежелі
кездесулерін /саммит/ ұйымдастыру процесінен байқалып отыр. Бұл бағыттағы
Түркия мемлекетінің жүргізіп отырған ... ... ... ... ... ... ... ниетінен туындағаны белгілі. Бұл бір
жағынан, екіншіден Түркия мемлекеті шынында да ... ... ... тиімді жолын таңдап алып, дүниежүзілік даму үрдісіне
дәйекті ... ... ... ... ... 30-31 қазан аралығындағы Анкарадағы жоғары дәрежелі
кездесу байланыстарды одан әрі нығайтуға жасалған ірі ... ... ... ... ... ... жалпы бірдей
екендігін негізге ала отырып, халықаралық және аймақтық ... ... ... ... ... Бұл ... Ресейді де, басқа
мемлекеттерді де алаңдатып тастағанына қарамастан, нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... барлық сфералары бойынша ынтымақтастықты нығайтып, ... ... ... ... ... ... басшылары аймақтық дәрежеде кикілжіңдер мен даулы
мәселелерді өзара келісе отырып ... ... ... бірін бірі
қолдай саясатын басшылыққа алуды негіздеді.
Ежелден ... ... ... да, ... экономикалық
мүдде тұрғыдан жақындастыратын сауданың маңызы ... оның ... ... ... ... жан ... ... көрсету ойластырылды.
Ортақ тарих, ортақ мәдениет негіздерін үндестіре ... ... ... мәдениет ассоциацияларының тәжірибе
алмасуын ұйымдастырып, мәдениеттің жалпы ... ... ... ... ... жылғы18-19 қазан аралығында Стамбул қаласында өткен екінші
кездесуде негізінен аймақ мемлекеттерінің ... ... ... БҰҰ ... бейбіт принцип негіздерін басшылыққа ала отырып, бір
біріне қолдау ... ... ... ... мен ... қақтығыс, Тәжікстан мен Ауғаныстан арасындағы проблемалар барлық
елдердің пікірлесуі арқасында бейбіт шешімдерін табуға ... ... ... .
Бұл мәжілістің мақсатының бірі түркі тілдес мемлекеттердің Анкара
кездесуінен кейінгі кезеңдегі байланыстарының ... ... ... ... ... қатнастардың жалпы стратегиясын белгілеу болды.
Осының өзі Түркия мемлекетінің қайтсе де аймақтағы өзінің басшылық
рөлін тағы ... ... ... ... ... ... аша ... тәуелсіздікте өткен үш жыл ішінде Қазақстан, Орталық
Азия мемлекеттерінің ынтымақтастығы өзара келісімдер негізінде ... ... ... ... және ... байланыстарының ауқымы
арта түскендігін атап өтті [24,12-14б].
Түрік бизнесмендері Орталық Азия мемлекеттерінде осы үш ... ... әр ... ... ... ... ... белгілі болды.
Олардың жалпы құны 3,5 млрд. Доллар ... ... ... ... ... ... ... үш есеге өскендігі анықталды [38,37-39б].
Түркияның жоғарғы оқу орындарында білім алу, тәжірибе ... ... ... ... ... ... ... жылдары Түркияның көмегіне сүйеніп, оның ... ... сәл ... ... ... ... Түркияның
экономикалық көмек мүмкіндігі, уәде бергендегіден төмен екендігі ... ... ... ... /бұл ... ... беру ... Азия мемлекеттерінің өркениетінен төмендігі белгілі болды.
Соған қарамастан Түркияның аймақтағы беделі артпаса, төмендеген ... ... ... ... ... ... ... мемлекетінің
байланыстардың барлық саласындағы белсенділігі.
1997 жылғы 28 тамызда ... ... ... ... жоғары
дәрежелі бас қосуға түркі тілдес ... ... ... ... ұсыныстарымен келуі, кездесудің маңызын арттырды.
Қабылданған «Декларацияда» Стамбул кездесуінен кейінгі байланыстар
дәрежесінен қанағаттанарлық ... ... мен ... арасындағы
қақтығысты БҰҰның Қауіпсіздік Кеңесінің резолюциясымеен ... ... ... ... ... ... Қырғызстан және Өзбекстан
арасындағы одаққа қолдау жасайтындықтарын білдірді. Экономикалық, саяси,
мәдени ... ... ... ... дәрежеде мемлекет басшылары бұл кездесуде газ және мұнай
құбырының құрылысына назар аударылып, Түркиядан Европаға ... ... ... жаңа ... ... ... ... тілдес мемлекеттердің бұл дәстүрлі кездесулері бүгінгі таңда
басқа мемлекеттер үшін қауіп тудыратындай ұйым еместігін өзінің ... ... ... үлесімен дәлелденіп отыр. Бұл ретте Түркияның
белсенділігі және Қазақстанның қолдауы анық байқалды.
Түркия Орталық Азия елдерінің ... және ... ... ... жан ... қолдау жасады, бұл елдердің әр түрлі ұйымдар ... ... ... ... үнемі қолдау жасауда.
Түркия мен Орталық Азия ... ... ... ... талдай келе, бұл қатнастардың екі жақ үшін де қажеттігін көреміз.
Қазіргі халықаралық қатнастардың ... ... ... Азия ... ... ... көршілерімен дәйекті байланыс орнатып дамытуы, бұл
елдердің ертеңгі қауіпсіздігі, ... ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН МЕН ТҮРКИЯ АРАСЫНДАҒЫ МӘДЕНИЕТ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ
САЛАСЫНДАҒЫ БАЙЛАНЫСТАР
2.1 Қазақстан мен Түркияның білім және ... ... ... ... ... және ... ... Түркиямен
қатнастарды дамыту айрықша орын алып ... ... ... атап
өткеніміздей Түркия мен Қазақстан арасындағы ресми байланыс 1992 жылдың
желтоқсанында орнатылды. Мәдениет ... ... ... ... пен Қазақ
мемлекеттік мәдениет комитеті арасында екі ел ... ... ... ... ... ... мамандар мен ғалымдармен тәжірибе алмасу,
ортақ мәдени шаралар жүргізу ісі жөнінде келісімге қол ... (9). ... ұзақ ... бойы ... ... ... байланысты қайта жалғастырды.
1993 жылдың 31 қаңтарында Қазақ мемлекеттік мәдениет комитетінің
басшысының ... ... және осы ... 14 ... ... ... ... қол қоюы екі ел арасындағы ... ... ... ... ... ... бұрын Түркияның мемлекет басшысы
Тұрғыт Өзалдың 15 наурызда Қазақстанға ресми сапары және ... ... ... мен ... ... қарым-қатынасы туралы”
келісімшартқа отыруы қазақ-түрік қарым-қатынастыраның достық бағытта ... ... ... ... алып ... Бұл ... екі ел арасындағы
мәдени байланыстардың кеңеюіне және елшіліктер ашуына жол ашты.
Тұрғыт Өзалдың бұл ... ... ... ... жаңа ... жол ашты. Түркияның мерзімді басылымдары Қазақстан мен ... ... ... ... ашық жазып, Қазақстан президенті
Н.Ә. Назарбаевтың Түркияға ресми түрде ... ... ... ... Тұрғыт Өзал Нұрсұлтан Назарбаевпен Түркияның нарықтық
экономикаға өтудегі тәжірибелері, ... ... ... ... бөлісіп, болашақтағы түрік кәсіпкерлері үшін Қазақстанның
лайықты инвестиция ... ... ету ... ... сұхбаттасты.
Тұрғыт Өзал журналистерге берген сұхбатында Түркия мен Қазақстан арасындағы
байланыстар одан әрі ... ... ... (11).
“Тержуман” газеті Тұрғыт Өзалдың Қазақстан мен Әзірбайжанға келесі
сапарға барудағы ниеті осы екі мемлекет ... мен ... ... ... ... ... деп ... Газеттің былай
тұжырымдауы Қазақстан Сыртқы ... ... ... ... бұл ... ... мен ... халықтары арасындағы
қатынастардың дамуы тұрғысынан тарихи мәні бар және екі ... ... ... ... ... аяқ бастық” деуі мен Қазақстан Мәдениет
министрі ... ... ... ... ... ... ... уақыт олардан ажырап қалдық, енді қайтадан қауышамыз” деген сөздеріне
назар аударғандықтан болды (12).
Президент сапарына қатысқан тілшілер де алған ... ... Бұл ... ... ... ... бізді ыстық құшақпен қарсы
алды. Түркияның оларға көмек қолын ... екі жақ үшін де ... ... ... және демократиялық Түркия үлгісінің олар үшін ... ... ... ... ... деп ... атап ... (13).
Хасан Жемал «Жумхуриет» газетіне жариялаған келесі бір мақалаларында:
“Қырғи қабақ соғыстың аяқталуы Түркияны Кеңес Одағына алыс көрші ... ... ... Орта Азия ... арқылы Әзербайжан мен
Түркияны жақындастырады. Барлық жақ үшін де жаңа көкжиектер ... ... ... ... ... ... – деп келтірілді (14).
Міне, осы тұстан бастап екі ел арасында білім және ғылым істеріне үлкен
мән беріле бастады. Елбасымыздың салиқалы саясатының ... ... мен ... жыл ... ... ... ... бірлескен жобаларымыз көп. Тәуелсіз
еліміздің тұңғыш президенті Н.Назарбаев айтқандай біздің ... тең ... әрі тегі мен түбі бір ... ... ... ... әрдайым қадірлеп,мақтан
тұтады.
Осы екі ел ... ... және ... ... ... ... ... бастап, осы уақытқа дейін 1000-ға жуық қазақ жастары Түркияда білім
алды. Қазіргі ... 500 ... ... ... алуда және бұл салада
ынтымақтастықтың алғашқы жылдардағыдай болмаса да, өз деңгейінде ... ... ... ... Тоқмейілсімей, бірқатар жүйелі және ... ... ... деп ... Атап ... ... бірлескен
жұмыс комиссиялары құрылып, екі елдің сапалы білім беретін ... ... ... сол ... ... ... жіберсе. Осы
ретте, қазіргі таңда ҚР білім және ғылым министрінің ... ... ... Бұл ... ... екі ... ... көкжиектері
кеңінен талқыланады деп ойлаймын. Әрине, Батыс Еуропа, ... ... ... да ... ... ... беру жүйесінің жақсы дамыған
салалары да жоқ емес. Бұл жерде экономика, маркетинг, менеджмент, туризм,
программистер, ... және тағы ... ... ... ... ... ... өнеркәсіп, оның ішінде тоқыма, тағам, машина өнеркәсібі, ... ... өте ... ... ... түрік жоғары білім орындарының
материалдық базалары да кең. Мұғалімдердің басым көпшілігі Еуропа, ... ... ... ... ... мен ... ... достықтың үлгісі ретінде екі елдің
Мемлекет басшыларының қолдауымен Ясауи атындағы ... ... ... ... ол ... ... танылған беделді
университеттердің қатарында енді. «Сондай-ақ Қазақстанда С. Демирел
атындағы ... емес ... және шет ел ... мен іскерлік
университеті ашылды. Сонымен қатар, 24 ... ... мен 11 ... ... 9 орта мектеп жұмыс істеп тұр. Бүгінде Түркияның ... ... 670 ... ал ... 460 ... ... білім
алады. Тек биыл 122 түркиялық жас ... ... ... ... ... мен ... ... осы бір білім және ғылым саласында,
атап айтқанда Қазақстан Республикасында қандай оқу ... ... ... және ... оқу ... тәртібі қандай? Білім берудің алғашқы
сатысы мектеп. Қазақстандағы алдымен Түрік лицейлеріне тоқталсақ.
Қазақ-түрік лицейлерінде Қазақстан ... ... және ... ... оқу ... бойынша білім беріледі. Оқу төрт тілде
жүргізіледі: “Қазақ тілі және ... ... ... ... ... “Азаматтық қорғаныс”, музыка, сурет және дене
шынықтыру пәндері қазақ ... ... ... ... ... ... – ағылшын тілінде; “Түрік тілі және әдебиеті”, “Жалпы тарих”,
“Жалпы ... ... ... – түрік тілінде; “Орыс тілі мен әдебиеті”
– орыс тілінде.
Қазақ-түрік лицейлерінің маңызды ерекшеліктерінің бірі - шет ... ... пен ... ... ... Сондықтан да оқытуда әлемде озық
деп танылған әдістермен бірге, түрлі ... ... ... ... ... ... мен ... да оқу
материалдары пайдаланылады.
Орыс тілінде білім беретін мектептерді бітіріп ... ... ... ... және ... мен оқушыға арналған кітаптардан тұратын
арнайы әдістемелік комплекс жасалған.
Оқулықтар мен оқу құралдарының мазмұны әлемдік стандарттарқа сай. Олар
тек ... ғана ... ... қатар көптеген елдерде жетістіктерге қол
жеткізген. Оқушыларға жаңа ... ... ... ... CD, ... және ... берілген. Лицейлерде ғылыми-көпшілік
және көркем әдебиет кітаптардың үлкен қоры бар ... ... ... ... ... ... мен тәжірибелер
өткізу арқылы жаңа нәрселер ... ... ... ... ... ... ... тыс уақытта түрлі шаралар
ұйымдастыратын тәрбие және психологиялық ... ... ... ... даму барысын қадағалайды, тәрбие және тұлғаның жан-
жақты қалыптасуы бойынша кеңес береді.
Оқушылардың әлеуметтік және ... ... үшін ... ... ... және ... ... сапарлар,
дискуссиялар, көрмелер, театрлар, мұражайлар және кинотеатрларға қыдыру
шаралары ұйымдастырылады.
Оқушылардың ақыл-өрісі мен ... ... ... ... ... да ... ... бөлінеді.
Қазақ-түрік лицейлері жеткіншектердің қабілеттері мен бейімділіктерін
анықтап, оларды жетілдіру үшін шынайы ... ... ... ... сан-алуан спорт секциялары мен әдебиет, музыка, ... және ... да ... ... ... Бұндай
үйірмелердің көмегімен оқушылардың бейімділіктері мен талпыныстары артады,
сондай-ақ қоғамдық өмірге дайындық үрдісі жылдам ... Осы ... ... ... ... және ... ... дамыған және
өздеріне сенімді тұлға болып өсе алады.
Дарынды және қабілетті жастарды жетілдіру мақсатымен барлық қазақ-түрік
лицейлерінде олимпиадаларға ... ... ... Халықаралық
олимпиадалар туралы мәліметтер тиянақты түрде сарапталады, оқушылар барлық
қажетті оқу және ... ... ... ... Жыл ... ... ... пәндер бойынша олимпиадалар өткізіледі. Жыл өткен
сайын оқушылар ... ... және ... пән бойынша білім
олимпиадаларының жеңімпаздары болуда.
Қазақ-Түрік лицейреінің түлектері ... оқу ... ... ... жылы ... ... емтихандарына дайындық ретінде қосымша сабақтар
жүргізіледі. Оқушылардың қызығушылықтары бойынша ... ... Ол үшін ... семинарлар ұйымдастырылады және жоғарғы
оқу орындары туралы кітапшалар ұсынылады.
Жыл сайын қазақ-түрік ... ... 97 ... ... мен ... сондай-ақ шетелдік жоғарғы оқу орындарының
стипендияларының иегері ... ... ... ... ... бірге, біздің түлектеріміз Түркияның, Еуропаның және Американың
танымал университеттерінде ... өз елі мен ... ... ... Осы оқу ... ... Олимпиадалардағы
жетістіктеріне келер болсақ, Қазақ-түрік ... ... ... бері ... ... және ... пән олимпиадаларының
жүлделі орындарына ие болуда.
Ал, осы оқу ... ... ... ... ... ... ... оқу орындарына түсуді көздейді.
Қазақ-түрік лицейлері 1998 жылы алғашқы түлектерін ұядан ... ... ... осы күнге дейін лицей түлектерінің жоғары оқу орындарына ... ... ... ... ... Қазақстан, Түркия, Еуропа мен
Американың ... ... ... оқып жүр. Ал, ... Қазақ-Түрік университеттерінде оқуды жалғастыруды
көздейтіндер үшін төмендегідей білім ордалары ... ... ... ... ... ... білім ордаларының бірі – 1998 жылы ... ... ... ... Құрылтайшысы «KATEV» болып табылатын
бұл университетті Қазақстан Республикасы Президенті ... ... ... сол ... ... ... Демирел ашқан еді
және бұл оқу ... ... ... ... ... (СДУ) ... еді.. СДУ ... адымдармен қысқа мерзімнің ішінде еліміздің алдыңғы
қатарлыуниверситеттерінің біріне айналды. Университетте білім ағылшын
тілінде ... ал ... тілі ... ... ... пән ... ... факультеті алғаш болып 2002 жылы ... ... ... ... ... осы ... ... және шетелдік фирмаларда оңай жұмыс тауып, өздерінің еңбек жолын
бастады. ... ... ... ... бере ... кейінірек өзінің қызметін экономикалық және инженерлік
факультеттер ашып ... күні ... ... беру ... ... ... тілі мен ... факультетте:
инженер-компьютерші,
бағдарлама жасау және математика.
экономикалық факультетте:
экономика,
менеджмент.
Төменде бөлімдердегі студенттердің саны берілген:
Университетте 60-қа жуық ... мен 85 ... ... ... ... 3 жылдан бері «Cisco» аумақтық академиясы ретінде
қызмет көрсетеді. ... ... ... және ғылым министрлігі
ұйымдастырған Республика университеттері арасындағы компьютерлік ... ... ие ... аталмыш жылы біліктілік емтиханынан абыройлы өтті.
Қыздар үшін 60 ... ұл ... үшін 130 ... ... ... ... алаңы 15 000м2 жерде орналасқан жалпы көлемі 6000 м2 ... ... иесі ... ... кезде университеттің бар-жоғы 1000 студентке білім беру
мүмкіншілігі бар және ... ... ... ... ... шаралар өткізу және жатақхана талаптарына сай оқу ... Бұл ... ... ... ... ... ... жатыр.
Екі арасындағы білім және ғылым саласын дамыту мақсатында сөз жоқ білім
министрлерінің бірнеше кездесулері болып өтті. Ондағы ... – екі ... ... ... мен ... ... күні кеше Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрі
Жансейіт Түймебаев Түркия ... ... ... ... ... кездесіп, екі ел арасындағы ... ... ... одан әрі ... ... талқылады
Кездесуде әңгіме өзегіне айналған мәнді мәселенің бірі осы төңіректе
болды. Кезінде тағдырдың ... ... ... ... ... көші ... ... жетіп тоқтаған қазақтардың бірталайы ... ... ... ... ... өмір ... екені мәлім. Білім және
ғылым министрі Жансейіт Түймебаевтың айтуынша, аға буынның жасы ұлғайған
сайын ... ... ана ... ... ... барады. Солардан отырған
жерлерінде қазақ тілін ... ата ... ... пен ... ... мен оқу орындарын ашу ... ... ... ... бұл – ... ... ... базына. Соны Түркияның білім
саласы басшылығынан құралған делегацияны бастап келген Түркия Ұлттық білім
министрі ... ... ... ... ... сөзі ... оң
ықыласқа ие болды. Өз кезегінде, түркиялық мейман ... ... ... «біз - екі мемлекетпіз, бірақ бір халықпыз», дегенді қашан да
айтады. ... ... ... ... ... ... қатар
қоймайды. Біздің елдердің білім саласындағы ықпалдастығы басқа бағыттарға
қарағанда басымдықта болуы керек және екі мемлекеттегі ... ... ... ... білім алып жатқан қазақстандықтарға ел Үкіметі
ерекше ілтипатпен қарайды және ... ... өмір ... ... алып
жатқан түркиялықтар үшін Сіздерге алғысымды білдіремін», деді. «Біз ... ... ... ... ... түгел өз мойнымызға алар едік», –
деді Түймебаев.
– О не ... Біз мұны ... ... артық ететін нәрсе деп
санаймыз, – деді жүзіндегі жылылығымен-ақ үшбу ... ... ... ... ... мырза. Ол Түркия Үкіметінің қазақтар көп шоғырланған
жерлерде ұлттық ... ... ... тілі мен ... ... өткізуге
бұған дейін де көмек көрсетіп келе жатқанын айтып, қосымша қандай да ... ... ... ... ... Және ... ... келген студенттерге Түркияның әрдайым бөлекше назар аударатынын
жеткізді. Бұл орайда, Қазақстанға Түркия тарапының еш ... ... ... ... тілінде сабақ беретін онбіржылдық тоғыз орта
мектеп бар. Олар ... ... ... қалалары және Алматы, Жамбыл
облыстарында орын ... ... ... да ұлттық салт-дәстүрді
сақтауға, этникалық түріктерге өз тілін оқытуға, өз ... ... ... барлық жағдай жасалғаны тағы баршаға аян.
Қазақстан–Түркия мәдени-гуманитарлық байланысы мен ... ... сол ... кездесуде екі ел арасындағы ынтымақтастықтың
негізгі бағыттарына тоқталып өткен Ж.Түймебаев ... ... ... таныған туыс жұртпен арадағы әріптестіктің 1994 жылдан бастау
алатынын еске алды. Бүгінде елімізде 6084 бала оқып жатқан 24 ... бар. ... ... ... ... ... ... алтын, күміс, қола медальдар әкеліп жатқаны да ортақ мақтаныш.
Лицейлерді тамамдаған 4600 түлек Қазақстан, АҚШ, Жапония, Германия, Түркия,
Ресей, т.б. ... ... оқу ... білімдерін жетілдіріп жатыр.
Оған қоса, Түркияның қолдауымен ашылған Х.А.Йассауи ... ... ... ... ... ... һәм Шет тілдері
мен іскерлік қазақ-түрік университеттері жұмыс ... ... ... ... экономикалық колледжі, «Достық» білім беру
орталығы, «Шахлан» бастауыш мектебі ашылды. Еліміздің ЖОО-сында қазір ... ... оның 30-ы ... ... ... білім алып жатыр.
Аталған грант «Филология: түрік тілі» мамандығына бөлінген. Биыл, бұйырса,
122 ... ... ... диплом алса, керісінше, қазақстандық 125
түлек ... ... һәм ... деңгейінде Түркия ... Онда ... ... 670 бала оқып жүр.
Түймебаевтың айтуынша, 1994 жылдан бері Қазақстаннан Түркияда 4000-нан
астам студент білім алған. «Халықаралық қазақ-түрік университеттері ... ... оқу ... және олар ... ... ... ол өз сөзінде. Бұл орайда, Түркия тарапының бұйымтайы да бар екен.
Олар жыл сайын студент алмасу ... ... ... Қазақстандағы түрік
студенттері санын көбейткісі келеді.
– Шынында да, біз түрік студенттерінің санын көбейтуіміз керек. Өйткені
Қазақстанда қазір ... 7 ... ... ... оқып жүр, – деді ... ... тілегін құп алған ... ... және ... ... ... ол Қазақстан тарапының былтыр өзі ... ... қол ... ...... ... беруден
тәжірибе алмасудағы ынтымақтастық бойынша әріптестікті нығайтқысы келетінін
білдірді. Талқыланған жайттардың дені Қазақстан мен Түркия арасында ... ... ... ... 2010 ... ... ... қабылданбақ
келісімде бекітілетін болады. Әңгіме барысында «екі мемлекет болғанмен, бір
халық» екенімізді, ұқсас, ортақ нәрселеріміздің ... ... ... ... ... ... ... басқа елдермен қатар
қоймайтынын, ілтипаты бөлектігін ... ... ... беру ... ... ... алда болғаны жөн» деген ойын жеткізді.
Сонымен қатар, ... ... тек қана ... және ... ... ҚР сыртқы істер министрі Марат Тәжиннің Түркияға
таяудағы ресми сапары екі жақты қарым-қатынастарды одан әрі ... ... ... ... әріптестік пен диалогты жалғастыру
тұрғысынан пайдалы ... ... ... ... ... жаңа президентін
сайлайды, одан кейін жаңа парламент сайланып, жаңа ... ... ... ... мәселелердің өте ауқымды және шұғыл болуына қарамастан, М.Тәжин
мырза бір ... ... ... ТР ... орынбасары,
сыртқы істер министрі Абдуллах Гүлмен жүзбе-жүз және кеңейтілген құрамда
келіссөздер өткізіп, ел Президенті Ахмет Неждет ... және ... ... ... кездесті. Түрік жоғары басшылығы «Қазақстанның соңғы
15 жыл ішінде Президент Н.Назарбаевтың басқаруымен қол жеткізген ... ... ... шын ... қуанатынын» ашық мәлімдеді.
«Бүгінде Қазақстан Орталық Азия аймағындағы жарқыраған жұлдызға айналып,
бүкіл ... ... ... ... ... деп баға ... Осы ретте, түрік
жағы қазақстандық инвестицияның Түркияға келіп ... да аса ... ... ... ... 2010 жылы ЕҚЫҰ ... ... БҰҰ
Қауіпсіздік кеңесінің 2010-2011 жж. тұрақты емес мүшелік ... ... ... ... ... ынтымақтастықты
дамытуға, түркі тілдес халықтардың достығын ... ... ... ... 2008 ж. ... түркі тілдес мемлекеттер
басшыларының Саммитіндегі ұсыныстарын жүзеге асыру бойынша нақты шараларды
жалғастыруға келісті. Ең маңыздысы – ... ... ... ... одан әрі ... ... бірлесе отырып іс-қимыл
жасауға уағдаласты. Екі елдің ... және ... ... ... ... ... қазіргі таңдағы ынтымақтастықты прагматикалық деңгейде одан
әрі қарай нығайтуға мүдделілік танытты.
Ал, екі арасында ... ... ... оқу ... ... ... Мысалы: 2009 жылы 10-14 қыркүйекте әлем елдерінің
жетекші ғалымдары Алматыда өтетін «Ғылым, техника мен білім беру ... және ... ... ... атты ... бас қосты. Ғылыми жиынды әл-Фараби Қазақ ұлттық ... ... ... ... ... бөлімшесінің есептеу технологиялары
Институты (Новосибирск қаласы) ұйымдастырды.
Осы күнге дейін дүниежүзі математиктерінің басын ұосатын бұл форум
Ресейде өтіп ... ал 2004 ... бері ... түрде Қазақстанда
ұйымдастырылды. Биылғы жылы конференция жұмысына қатысу үшін Ресейдің ... ... оқу ... мен ... ... 50-ге ... ал ... 40 шақты ғалым мен профессор қатысты. Бұл әрине, қазақстандық
математика ғылымы мен осы сала ... ... ... ... ... ... өте жоғары деңгейде
ұйымдастырылды. Олардың қатарында есептеу және ... ... ... ... Өзбекстан, Қазақстан, германия, Италия, АҚШ,
Жапония, Түркия, Қытай, Сербия, Словения, Норвегия, Таиланд, Швеция және
тағы басқа ... ... ... ... ҚР ҰҒА ... ... пен РФ РҒА
академигі Ю.И.Шокиннің кіріспе сөздерімен ... ... ... ... шетелдік ғалымдар – профессор К.Ханжалик – Delphi ... Рим ... ... ... Ф. ... - ... ... математикалық модельдеу тобының жетекшісі (Ленгли ... ... П. Гиви – ... ... ... ... ... - Кожаели Университеті (Түркия), профессор У. Масс – ... ... ... ... ... және т.б. ... жұмысына қатысатын ғалымдар қазіргі заманғы қолданбалы
ғылмының ең өзекті мәселелері – жаңа ... ... ... ... қарастырды. Бұл ғылыми жиында ... ... ... ... ... ... аспектілері,
техникалық жүйелердің қауіпсіздігі, жаңа техника ... ... ... ... ... және ... ортаны қорғауда ақпараттық технологияларды
енгізу мәселелрі талқыланды.
Бұл форумның маңызы өте ... ... ... ғылым мен білім беру
ісінің ... ... ... ... ... ... модельдеу, экология мәселелері қамтылған. Бұл конференция
ғылым саласындағы іскерлік байланыстарға бастайды.
Халықаралық конференцияның тағы бір ...... ... ... қалыптасқан дәстүрін қайта жаңғыртпақ.
Биылдан бастап ... ... ... ... университеті жыл сайын
кезінде мамлекетаралық мәртебе мен халықаралық ... ... ... оқу ... ... математика мен механикадан
конференция өткізу бастамасының қолдау табуы болып табылады.
1994 жылы 24 ... түкі ... ... мен Түркияның көршілес
мемлекеттерінен бастап дамушы елдердің ... ... беру ... істер министрлігіне қарасты Түрік ынтымақтастығы және даму агенттігі
(ТІКА) құрылды. Бұл агенттікті ... ... ... ... ... Арык жүктелінді. ТІКА Қазақстанның рухани астанасы болған Түркістан
қаласында Ахмет Яссауи кесенесінің жөндеу ... ... ... ... ... ... сол қалада Қожа Ахмет Яссауи атындағы Халықаралық
қазақ-түрік университетін ашуға мұрындық ... ... ... Қазақстанның алатын орны айрықша. 1994 жылы
ақпанда Қазақстанда Түркия елшілігі де ашылды. Екі ... ... ... ... ... ... Қазақстан
президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа Түркия ... ... ... ... сенім қағазын (грамотасын) ұсынды.
Түркия мен Қазақстан елдерінің өкілдері екі елде кезектесе ... ... ... конференцияларға қатысты. Бұл
халықаралық жиындар қазақ-түрік қарым-қатынастарының бағыттарын ... ... ... таңда Түркия-Қазақстан байланысы қарыштай дамып,
екі ел халықтарының ... ... ... ... Елдер арасындағы білім мен ... ... ... ... ... құрайтын тіл, дін, өнер екені белгілі.
Әсіресе, ол туыстас, қандас, тарихы мен ... ... ... ... ... ... Түркия біздің Қазақстанға жақын сондай мемлекеттердің
бірі. ... ... ХХ ... кеңестік тәртіп билеген жетпіс жыл ішінде
бұл елмен қазақ жұртының араласып тұруына, мәдени қарым-қатынастар ... ... ... ... өнер ... ... ... шектеу
қойылып келді.
Тіл мен діні ортақ Түрік елі мен Қазақстанның рухани байланысы біздің
егемендікк алуымыздан кейін ғана мүмкіндік болды ... әсте ... 1992 жылы 25 ... ... ... әлі ... ... Қазақ КСРО-ның мемлекеттік егемендігі ... ... ... ... ... құрамында Ғылым Академиясының белді
ғылымдары, ... ... бас ... бар
Президентіміз Н.Назарбаев бастаған Қазақстандық делегация президент ... ... ... рет ... ... аяқ ... Осы сапар сол жылдың
5 желтоқсанда қол ... ... ... жол ... ол ... ... шарт ... негіз қалады. Міне, осыдан кейін Қазақстан мен
Түркия арасында мәдениет, білім, руханият салаларындағы байланыстар ... өріс ... жылы 5 ... Ниеттесу шартынан кейін екі ел арасындағы
рухани байланысты одан әрі жандандыра түсу мақсатында тағы бір ... ... ... Ол ... мен ... ... президенттерінің
1994 жылы 1 мамырда қол қойған Мәдени ынтымақтастық шарты еді. Осының
нәтижесінде ... ... өнер ... ... ... ... ... жүйелі түрде жолға қойылды. Оған мәселен 1996
жылы Қазақстанда Түркия мәдени күндерінің ... сол ... ... «Ақжарма» ансамблінің республикалық «Отырар ... ... ... ... қалаларында концерт қоюы, сондай-ақ 2001 ... ... ... ... ... ... қатысып
қайтуы нақты мысал бола алады [25.3-6б].
Өткен мерзімде болмыш елде ... сан ... ... ... ... және қоғамдық ұйымдары ... мен ... және өнер ... ... ... саяси қоғамдық іскер
топтары және бұқаралық ақпарат құралдары өкілдерінің де барғанын ... ... ... 2006 жылы екі рет ... ... ... -
қараша) Түркияның «Диалог Евразия» платформасының ұйымдастыруымен Еуразия
кеңестігіндегі елдердің белгілі ... ... ... ... ... ... ... да Қазақ елінің әдебиетін танып-біліп, қазір
олар біздің ақын-жазушыларымыздың шығармаларын ... ... ... ... ... Түркия оқырмандарына қарай із салған туынды ол – атақты «АЗ и
Я» еді. Ақын ... ... осы ... өз ана ... сөйлемей
тұрып, 1994 жылдың басында ... ... ... үлгергендігінің өзі
қаншалықты. Оны тәржімеші С.Сефероглоның еңбегі деп білген жөн. Міне, осы
«АЗ и Я»-дан ... 1997 жылы ... ... «Қара сөздері», 1998 жылы
Жамбылдың «Дастандары», 1999 жылы ... ... ... ... бір ... жарық көрді.
Қазіргі кезде түрік тарапының қатысуымен белгілі қазақ авторларының
таңдаулы шығармаларын түрік тіліне ... ... өз ... ... дейін түрік тіліне отыздан астам қазақ ... ... ... Президент Н Назарбаевтың еңбектері, Абай, Жамбыл, М.Жұмабаев,
М.Әуезов, О Сүлейменов, Ә.Кекілюайұлы, М.Шахановтың және т.б. ... ... ... ... ... ... ... жұмыстары аяталу үстінде. Осы ретте, Елбасының «Еуразия
жүрегінде» атты кітабының аударма ... ... ... ... көп ... бері ... ... тарих мәселелеріне байланысты
қол жеткізген жетістіктеріне байланысты аталмыш салалар қайраткерлеріне
берілетін ел Президентінің арнайы ... бар. Ол ... ... ... ... деп ... ... Соңғы кездері осы сыйлықтың қазақ
қаламгерлеріне де беріле бастауы біз үшін ... ... ... ... ... ... үш адам ие болды. Олар ақын ... ... ... ... және ... Рақманқұл Бердібаев
ағаларымыз.
Екі тараптың Түркі мәдениеті және өнері ... ... ... ... ... ... ... ТҮРКСОЙ Тұрақты
кеңесінің кезекті ХХІ-ші отырысы 2006 жылы маусымда Қазақстанда өткізілді.
Тек қана 2006 жыл ... ... ... ... ... 23 ... ... фестиваліне» Астанадағы Ұлттық ... ... атты ... ... ансамблі қатысуы, Анкара
мен Стамюулда өткізілген жетінші Халықаралық музыка фестиваліне Акмола
облысының «Көкшетау» және ... ... ... ... ... ... қатысуы. Алматыда өткізілген кең ауқымды Стамбул мәдени Күндері,
Анкара, Стамбул және Ескишехир қалаларында ... ... ... ... ... «Ақжарма» атты ... ... ... ... ... ... Алматы
облысы мәдени Күндерін өткізу және Қазақстан ... ... орай ... мерекелік шаралар шеңберінде Қазақстанның
белгілі «Саз Отау» дуэтінің Анкара мен Стамбул қалаларындағы ... ... ... мен ... ... мәдени қатынастардың
өзара тиімділігінің айқын көрінісі болды.
Алғашқы нақты қадам ретінде Тұрғыт Озалдың бастамасымен Қазақстаннан
және өзге республикалардан ... ... ... ... болады.
Білім саласында Түркістан қаласындағы Қ.А.Яссауи атындағы Халықаралық
қазақ-түрік университетінің (ХҚТУ) дамуына байланысты жоба ... ... ... ... Қазақстан және 28 шет мемлекет пен автономиялық
республикадан 11 ... 107 ... ... 25000 жуық ... ... білім алуда. Олардың ішінде 836 студент пен аспирант шетелдік
азаматтардың 269-ы Түркиядан. ... ... ... ... ... 63 ... ... мамандары [25,3-6б].
Бұл жобаның саяси маңыздылығы, сондай-ақ, екі ел ... ... ... ... назарға ала отырып, университеттің одан
әрі дамуын қамтамасыз ету үрдісі екі елдің үкіметтері және ... да ... ... тұрақты түрде қадағалануы қажет.
Түркия Жоғары Білім Кеңесінің мәліметтеріне ... 1994 ... ... ... Қазақстандық 3000 жастар Түркия жоғары оқу
орындарында ... ... ... жіберіліп, жобаның шеңберінде 1315
қазақстандық ... ... ... ... 538-і білім алуды
жалғастыруда (олардың ішінде 354 оқушы ... ... ... ... бакалавриатта оқып, 65 магистрант және 31 аспирант ... ... ... ... бірі – ... ... ... орындарының бірі болып саналатын Билькент Университетінде Президент
Н.Ә.Назарбаев атындағы ... ... ... ... оқуы. Бүгінге дейін үш Қазақстан өкілі оқуларын ... ... оқу ... ... тағы да екі ... жас ... ... бойынша магистратурада оқуды ойдағыдай жалғастыруда.
Бұл күндері Түркияда оқып келген ... ... ... ... ... ... экономикасының дамуына және екі елдің
байланыстарының нығаюына үлкен үлес ... Бір ... ... оқу орындарын бітіріп келген жастарымыз дипломдарын ... ... табу ... ... қиындықтарға душар болуда.. Осы себептерге
байланысты соңғы ... ... ... ... ел ... имиджінің
шайқалғаны байқалуда. Алайда, екі ел ... ... жаңа ... екі ... оқу ... дипломдарын мақылдау және басқа
жақтарынан тиімді нәтижелерге қол жеткізуге болар еді. Бұл ... ... ... игі шара ... ... қатынастар тек жоғарғы білім саласына ғана емес, ... ... да ... ... ... ... ... дейін, шетелдерде және осында жоғары оқу
орындарына 5472 ҚТЛ бітірушілері ... ... ... ... |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 |
| |$ |% |
| |Бар ... ... емес|Бар |Өндіріс ... |
| ... | | ... | ... ... |17 |6 |11 |2 |0 |2 ... |83 |17 |66 |12 |1 |11 ... |120 |46 |74 |22 |9 |13 ... |178 |16 |262 |21 |1 |20 ... |136 |29 |107 |21 |6 |15 ... | | | | | | ... |26 |10 |16 |4 |3 |1 ... |103 |16 |87 |- |- |- ... | | | | | | ... |200 |32 |168 |29 |4 |25 ... |18 |12 |6 |2 |2 |0 ... |67 |48 |19 |9 |4 |5 ... |77 |47 |30 |3 |2 |1 ... |377 |19 |18 |4 |4 |0 ... |75 |30 |45 |5 |2 |3 ... | | | | | | ... |68 |46 |22 |13 |10 |3 ... | | | | | | ... |280 |23 |257 |56 |10 |46 ... | | | | | | ... |2591 |154 |2437 |311 |33 |278 ... | | | | | | ... |4176 |551 |3625 |514 |91 |423 ... көзі: Қазақстан Республикасының Статистика жөніндегі агенттігі.
Қосымша Б
Шетелдерде тұратын қазақтардың саны
|№ |Мемлекет ... ... ... |
|1 ... ... адам |
|2 ... ... адам |
|3 ... ... адам |
|4 ... |87 00 адам |
|5 ... |83 00 адам |
|6 ... |42 600 адам |
|7 ... |28 00 адам |
|8 ... |20 00 адам |
|9 ... |10 500 адам ... ... |10 000 адам ... ... |4 000 адам ... |Иран |3 450 адам ... ... |3 000 адам ... ... |2 000 адам ... ... |1 000 адам ... ... |800 адам ... ... |700 адам ... ... |700 адам ... ... |500 адам ... ... |300 адам |

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 38 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Германияның орталық Азиядағы саясаты (1992-2009 жж.)167 бет
Германияның Орталық Азиядағы саясаты (92-2009 жж.)137 бет
Қазақстан мен Түркия арасындағы білім және ғылым саласындағы ынтымақтастық76 бет
Қазақстан Республикасының Азия аймағындағы сыртқы саясаты6 бет
Қазақстан-Туркия елдері арасындағы мәдени байланыстардың орнатылуы79 бет
Туркия және Орталық Азия елдері арасындағы қарым-қатнастың экономикалық аспектілері50 бет
Қазақ-түрік қатынастарының қалыптасуы мен дамуы16 бет
Қазақстан мен Түркия арасындағы экономикалық байланыстар16 бет
Қазақстанның түркітілдес елдерімен мәдени-рухани байланыстары3 бет
1925-1933 жылдар арасындағы халықаралық қатынас3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь