Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының салық саясаты

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2

Ι. Салық саясатының экономикалық мазмұны ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1.1 Салық саясатының қалыптасуы, қажеттілігі мен рөлі ... ... ... ... ... ... ... ... 4

1.2 Салық саясаты . мемлекеттік фискалдық саясаттың негізі ... ... ... ... ... ... 17

ΙΙ. Қазақстан Республикасының салық саясаты және оны жүзеге
асыру принциптері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 26

2.1Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының салық саясатының
жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 26

2.2 Қазақстан Республикасы салық саясатының проблемалары ... ... ... ... ... . 35

ΙΙΙ. Қазақстан Республикасының салық саясатын шетелдік тәжірибеге
сүйене отырып жетілдіру бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 45


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 58

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 61
Әлемдік экономиканың жаһандануы, яғни шаруашылық өмірдің барлық аспектілерінің интеграциялануы мен интернационализациялануы, сайып келгенде әлемдік шаруашылықтарының түрлі салаларының өзара байланыстылығын нығайта түсуде. Жаһандану барысында салық саясаты мен салық жүйесінің өзара үйлесімділігі көрініс табады.
Салық саясаты мемлекет қаржы көздерін жасақтаудың ең негізгі құралы болуымен қатар ел экономикасын қайта құрып, оның дамуына, ұлғаюына, саяси әлеуметтік істердің толығымен іске асуына мүмкіндік туғызады.
Нарықтық экономиканың қалыптасу кезеңінде салық саясатының негізгі бағыты немесе салық саясатының басты мақсаты - салық жүйесін құру және оның тиімді қызмететуіне мүмкіндік беретін салық механизмін іске асыру.
Салық мемлекет бюджет кірісінің негізгі көзі ретінде мемлекттік әлеуметтік-бағдарламасын орындауда маңызы зор. Салықтар мемлекеттің өмір сүруінің барлық кезеңдеріне тән құбылыс. Олардың басты міндеті - әр қоғамның дамуын қамтамасыз ететін өндірістік емес саланы қаржыландыру болып табылады. Сонымен бірге салық жаңадан құрылған қосымша құнды алудың тәсілі ретінде салық төлеушілердің қаржылық күйіне шешуші әсер жасайды. Салықтың мәні әлеуметтік-экономикалық мәні мен құрылымы мен рөлі қоғамның экономикалық және саяси құрылысымен, сондай-ақ мемлекеттің табиғаты және қызметімен анықталады.салықтар қоғамдық өнімнің бір бөлігі ретінде мемлекеттік бюджеттің кірістерінің негізгі қайнар көзі ретінде құрылуы, ертеден келе жатқан дәстүрлердің бірі және бұл дәстүр нарықтық экономикада да әрекет етеді.
Жаңа қайта құру жағдайларында Қазақстанның салық саясатының экономикалық даму мен жаһандану құбылысына сай қалыптастыру—еліміз үшін стратегиялық маңызы бар мәселе. Сондықтан өз Отанымыздың салық саясатының қазіргі жағдайын зерттеу және жетілдірудің ғылыми негізделген әдістерін табу - объективтік қажеттілік болып табылады.
Осы жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, мен дипломдық жұмысымның тақырыбын «Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының салық саясаты» деп таңдап алдым. Менің бұл дипломдық жұмысымда салық саясатының экономикалық мазмұнынан бастап, ҚР салық саясаты және оны жүзеге асыру принциптерін, Қазақстан Республикасының салық саясатын шетелдік тәжірибеге сүйене отырып жетілдіру бағыттары сияқты мәселелер талданып қарастырылған. Дипломдық жұмысымның негізгі мақсаты ¬¬¬ ҚР салық саясатының қалыптасу кезеңдерін, рөлін зерттеп, оны болашақта одан әрі дамытудың жаңа перспективаларын ғылыми тұрғыдан негіздеп, талдау жасау. Дипломдық жұмыстың негізгі міндеттері:
– Салық саясатының экономикалық мән - мағынасын ашып, теориялық негіздеу;
– Қазақстан Республикасы салық саясатының қазіргі қызмет ету барысын зерттеу;
1. Ермекбаева Б.Ж. «Салықтар және салық салу». Алматы, Қазақ университеті 2003ж.

2. Ермекбаева Б.Ж. «Салық салу негіздері». Алматы, 2006 ж.

3. Ермекбаева Б.Ж., Бурабаев О.Б., Құлжабаева М.Т. «Жергілікті салықтар мен алымдар». Алматы, 2003 ж

4. Арзаева М.Ж., Ермекбаева Б.Ж. «Шет мемлекеттерің салықтары », Алматы, Қазақ университеті, 2004ж.

5. Ермекбаева Б.Ж. Лесбеков Г.А. Основы налогообложения: Учебное пособие – Алматы. 2002г.

6. Қазақстан Республикасы президенті Н.Ә.Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы, ақпан 2008 ж.

7. Ермекбаева Б.Ж. «Проблемы развития налоговой системы Республики Казахстан в условиях глобализации экономики» Алматы,2007ж.

8. Айкулов Р.А. «Ауыл шаруашылық саласындағы салық саясатының бағыттары». Қаржы қаражат 2007 №1 .

9. Бөлшекбаева Қ.О «Салық саясатын жетілдірудің негізгі бағыттары». Ғылыми конференция – 2004-сәуір т-2.

10. Жанділдин Ж. «Смут Хаулиге еліктеуден бас тартатын кез келді». Айқын 2008-10 қаңтар №2.

11. Закон Республики Казахстан « О внесений изменений и дополнений в некоторые Законадательное акты РК по вопросам налогоблажения» Казахстанская правда 29.11.2005г.

12. Үмбетілиев А.Д Керімбек Ғ.Е «Салық және салықтар». Алматы 2006ж.

13. Вестник Налоговой службы, Бурамбаева А. «Изучаем практический опыт работы налоговой службы Соединенных Штатов Америки Вестник». 2007 сентябрь №9.

14. Нұрхайдарова Н.А, Акишева А.С «Қазақстан Республикасындағы салық саясатын жетілдіру жолдары – конференция Қарағанды: болашақ – баспасы 2007 1 бөлім.

15. Финансы Казахстана Статистический ежегодник – Алматы, 2005г.

16. Вестник Налоговой службы 2007 сентябрь №11 страница 5 «Стратегия развития налоговой службы Республики Казахстан» 2007 сентябрь №11 5 страница .

17. Салық кодексі 2004-2007жж.

18. Қ.Қ.Ілиясов С. Құлпыбаев. Қаржы.: Оқулық - Алматы: 2005 ж.

19. 2006 – 16 ақпандағы Қазақстан Республикасы президенті Н.Ә Назарбаевтың халыққа жолдауы.

20. Вестник нлоговой службы «Стратегия развития налоговой службы РК и приоритеты» 2008 февраль, №2.

21. Финансы Республики Казахстан, Статистический ежегодник. Алматы, 2007ж.

22. Грязнова А.Г и др. Финансово-кредитный энциклопедический словарь. – М., Финансы и статистика – 2004г.

23. Аронов А.В. Кашин В.А. Налоговая политика и налоговое администирование – М.: Экономист 2006г.
24. Егемен Қазақстан «ҚР Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясат» 21.04.2007ж.

25. Кашин В.А. «Как выбраться из налогового лабилинта» 1990г.

26. Садков В., Аронов Д., Збинякова Е., Мельников С. «Оконцептуальных основах эфективной налоговой системы», Общество и Экономика, №7-8, 2003г.

27. www. salyk. kz, www.nalog. kz сайттары.

27. Қ.Қ. Ілиясов., Э.Қ. Ыдырысова. Дамыған мемлекеттердегі салықтар. Алматы. Каржы-қаражат, 1997 ж.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті
“Экономика және ... ... ... ЖҰМЫСЫ
Орындаған:
Усербаев Қ.А.
Ғылыми жетекшісі
э.ғ.к., доцент:
Ермекбаева Б.Ж.
Норма бақылаушы:
Сын-пікір беруші:
Қорғауға жіберілді:
“Қаржы”
кафедрасының меңгерушісі
э.ғ.к., доцент
Ермекбаева Б.Ж.
Алматы 2008ж
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының салық саясаты.
Жоспар.
Кіріспе....................................................................
............................................... 2
Ι. Салық саясатының ... ... ... ... қалыптасуы, қажеттілігі мен
рөлі................................ 4
1.2 Салық саясаты - мемлекеттік фискалдық саясаттың
негізі....................... 17
ΙΙ. Қазақстан Республикасының салық саясаты және оны жүзеге
асыру
принциптері.................................................................
............................. 26
2.1Қазіргі кезеңдегі ... ... ... ... 26
2.2 Қазақстан Республикасы салық саясатының
проблемалары..................... 35
ΙΙΙ. Қазақстан Республикасының салық саясатын шетелдік тәжірибеге
сүйене отырып жетілдіру
бағыттары................................................................
45
Қорытынды...................................................................
........................................ 58
Пайдаланылған
әдебиеттер..................................................................
.............. 61
Кіріспе
Әлемдік экономиканың жаһандануы, яғни ... ... ... ... мен ... сайып келгенде
әлемдік шаруашылықтарының түрлі салаларының өзара байланыстылығын нығайта
түсуде. Жаһандану ... ... ... мен ... жүйесінің өзара
үйлесімділігі көрініс табады.
Салық саясаты мемлекет қаржы көздерін жасақтаудың ең негізгі құралы
болуымен ... ел ... ... ... оның ... ұлғаюына, саяси
әлеуметтік істердің толығымен іске асуына мүмкіндік ... ... ... ... салық саясатының негізгі
бағыты немесе салық саясатының ... ... - ... ... құру және ... ... ... беретін салық механизмін іске асыру.
Салық мемлекет бюджет кірісінің негізгі көзі ... ... ... ... зор. ... ... өмір
сүруінің барлық кезеңдеріне тән құбылыс. ... ... ... - ... дамуын қамтамасыз ететін өндірістік емес саланы қаржыландыру болып
табылады. Сонымен бірге салық жаңадан құрылған қосымша құнды алудың ... ... ... қаржылық күйіне шешуші әсер жасайды. Салықтың
мәні әлеуметтік-экономикалық мәні мен құрылымы мен рөлі ... және ... ... сондай-ақ мемлекеттің табиғаты және
қызметімен ... ... ... бір ... ... бюджеттің кірістерінің негізгі қайнар көзі ... ... келе ... дәстүрлердің бірі және бұл дәстүр нарықтық экономикада
да әрекет етеді.
Жаңа қайта құру ... ... ... ... даму мен ... ... сай ... үшін
стратегиялық маңызы бар мәселе. ... өз ... ... ... жағдайын зерттеу және жетілдірудің ғылыми негізделген
әдістерін табу - ... ... ... ... ... айтылғандарды ескере отырып, мен дипломдық жұмысымның
тақырыбын «Қазіргі кезеңдегі Қазақстан ... ... ... ... алдым. Менің бұл дипломдық жұмысымда салық саясатының экономикалық
мазмұнынан бастап, ҚР салық саясаты және оны ... ... ... Республикасының салық саясатын шетелдік тәжірибеге сүйене ... ... ... ... талданып қарастырылған. Дипломдық
жұмысымның негізгі ... ҚР ... ... ... ... ... оны болашақта одан әрі дамытудың жаңа ... ... ... ... ... Дипломдық жұмыстың негізгі міндеттері:
– Салық саясатының экономикалық мән - ... ... ... Қазақстан Республикасы салық саясатының қазіргі қызмет ету барысын
зерттеу;
– Қазақстан Республикасының салық саясатындағы проблемаларды қарастыру;
... ... ... ... ... ... ... жетілдіру.
Дипломдық жұмыс 3 тараудан тұрады. Бірінші тарауда салық ... ... ... ... ... ... кең теориялық сипаттама
жасалған. Сондай-ақ осы ... ... ... ... ... мәні мен ... және ... саясаты - мемлекеттік фискалдық
саясаттың негізі ретінде де қарастырылған.
Екінші тарау толықтай дерлік Қазақстан ... ... ... қамтиды. Бұл тарауда Қазақстан Республикасы салық саясатының
жағдайын талдау және ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының статистикалық мәліметтері бойынша жасалынған.
Ал үшінші тарау Қазақстан Республикасының салық саясатын шетелдік
тәжірибеге сүйене отырып ... ... ... ... ... ... енгізу мәселелерін талдауға арналған. Осы тарауда
бірқатар белгілі экономистердің ұсыныстары да ... ... ... ... ... ... ... саясатының қалыптасуы, қажеттілігі мен ролі
Салық саясаты және оның ... ... ... яғни ... ... ... ... заңдылықтарын бейнелейді.
Экономикалық тұтқалардың ішіндегі салық саясатына ... рөль ... ... ... ... ... ... әсер етеді.
Кез келген мемлекеттің нарыктық дамуы экономиканы реттеуші ретінде салықты
пайдаланады.
Нарықтық қатынастары жоғары ... ... ... ... ... ... ... қаржылық басқару институттарының бірі
болып табылады.
Қазақстандағы нарықтық қатынастардың қалыптасуы маңызды болып ... өз ... ... ... салық түрлерінің, олардың құрылу
формалары мен әдістерінің, ... ... ... ... береді.
Экономиканың дамуына оның құрылымы өте күшті әсер етеді.
Салық саясаты дегеніміз мемлекеттік салықтар төңірегіндегі іс-шаралар
жүйесі және ол ... ... ... ... ... табылады.
Салық саясатының мазмұны мен мақсаттары ... ... ... ... ... соған негізделген).
Салық саясатының негізгі тапсырмасы, мемлекетті қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етуге, жалпы ел ... ... үшін ... жасауға,
нарықтық қатынастар ... ... ... ... ... ... сияқты іс-шараларға бағытталған.
Қазақстандағы салық саясаты 1991 жылдың 24 желтоқсанындағы «Қазақстан
Республикасының салық ... ... ... ... ... ... бастады. Осы заңға байланысты мемлекетте 1992 жылдың 1 ... 16 ... ... 10 жалпыміндетті, 17 жергілікті және жинақтар
және тағы басқа бюджеттік емес ... 43 ... түрі ... ... Республикасының салық жүйесі туралы» заңы Ресей Федерациясының
заінамасынан көшіріліп ... Бұл заң ... ... ... жетістіктерге алып келмеді.
1992-1994 жылдар аралығында «Қазақстан ... ... ... ... ... ... Республикасының салықсаясатына тиімді
өзгертулер мен толықтырулар ... ... ... және ... ... тарапынан
ұсынылған салықтық реформа концепциясы келесідей 3 кезеңнен тұрады:
1 кезең. (1994-1995жж) – салық жүйесінің жаңа негізгі Салық ... және ... ... ...... экономикаға толықтай сәйкес келетін
салық жүйесін құру.
3 ... ... – жаңа ... ... өңдеу.
Салық саясаты салық механизмі арқылы жүзеге асады.
Салық механизмі деген салық салуды ... ... мен ... ... оған ... салық мөлшерлемелері, жеңілдіктері, салық салу ... ... ... ... механизміне салық заңдылықтары арқылы ... ... және сол ... оны ... ... ... ... етуін жетілдірудің негізгі бағыттарының бірі
ТМД елдері және басқа да ... ... ... ... ... ... саясаты және салықтық механизмі белгілі бір ... ... ... ғана салық саясаты өз қызметін ... және ... іске ... ... ... ... ... келе жатқан
бірнеше қағидалар бар. Олар ... ... ... қағидасы. Бюджеттің кіріс көзін қараудағы, салықтар мен
төлемдердің тиімді түсуінің ең ... ... ... ... ... мен ... механизм арасындағы байланыс қарапайым да
айқын болу ... ... ... ... ... болу ... Бұл ... шаралар қолданылуы тиіс:
• Салықтардың түрлері аса көп болмай, нақты да дәлелді болуы керек;
• Белгілі бір салықтың ... ... ... ... ... ... ... салу объектісін, салық салынатын табысты немесе айналымды
анықтау әдісі ... ... ... ... ... ... ... дұрыс;
• Салық жеңілдіктері не үшін беріледі, оған қандай негіздер бар екені
дәлелді ... ... ... ... ... ... ... Салық төлеуде, салықты табыс көзінен, яғни төлем жүргізілген көзден
төлеген ықтимал.
Әділеттілік қағидасы. Салық саясаты мен ... ... ... әділеттілік қағидасы тікелей және көлденең екі бағытта сақталуы
тиіс.
Тікелей әділеттілік қағидасы дегеніміз, салық ставкасы, салық ... ... ... ... ... ... негізінде белгіленуі
қажеттігін қарастырады. Салық ставкасының шегі аса ... ... ... ... ... ... ... табыс табуға ынтасы төмендеп, табыс
азайтуы мүмкін, ал бұдан салық та сөзсіз азаяды.
Салыстыру қағидасы. Бұл қағида бойынша салық ставкаларын ... ... ... ... ... ... ... жүрген ставкалармен
салыстырып, солардың деңгейінде белгіленуі тиімді. Себебі шеттен тыс жоғары
ставкалар өндірісті дамытуға ... ... оны ... әсер ... ... ... төмеңдетеп, олардың республика
экономикасына ... ... ... ... ... Ал, салық
ставкаларының басқа елдерде ... ... ... ... төмен
болуы, алдымен кіріс көзінің құралуына теріс ықпал жасауы ықтимал.
Экономикалық дәлелденген салық саясаты салықтық жүйе арқылы ... ... ... ... ... экономистер салықтық саясатты жеке алып қарастырмайды, сонымен
бірге салықтың мемлекеттің ... ... және ... шешуді
қамтамасыз ететін мемлекеттік шығындарды құраушы ретінде зерттейді.
Олар мұндай саясатты дискреционды фискалдық саясат деп атайды. ... ... ... ... көлемін, инфляция темпін өзгертуге
бағыттаған үкіметтің арнайы ... ... ... ... ... ... ... мөлшерінің мақсатты өзгеруіне
бағытталды.
Сонымен бірге дискрециондық емес ... ... ... ... ... ... ... автоматты түрде өзгеруі.
Бұндай саясат жалпы ұлттық өнімнің өсу кезеңінде мемлекеттік бюджеттегі
таза салықтық ... ... ... ... басқару және билік органдарының ғылыми дәлелденген,
экономикалық мақсатты, тактикалық және стратегиялық құқықтық қызметтерінің
жиынтығы ретінде қоғамдық ... ... және ... ... ... етуге қабілетті. Салықтық саясатты жүргізу тек қана ... ... ... салықтық төлемдерді төлеушілерді іздестіруді
жүзеге асырмайды, сонымен қатар салық салу әсерімен қалыптасатын шаруашылық-
экономикалық қатынастарды ... ... ... ... ... ... бұл ... заңдылықтарды автоматты көшіруді жүзеге асыру
ғана емес, оларды жүзеге асыру.
Жоғары дамыған салықтық қатынастар жағдайында ... ... ... көбеюі, аумақтық экономикалық дамуы, өндіріс құрылымының өзгеруі
мақсатында халық табысының таратылуы үшін мемлекетпен қолданылады. Салықтық
саясат міндеттері келесідей:
... ... мен ... ... үшін ... қаржылық
ресурстармен мемлекетті қамтамасыз ету;
• толықтай халық шаруашылығын реттеу үшін қажетті жағдайлар жасау;
• халық табысының нарықтық қатынастар үрдісімен арадағы келіспеушіліктің
пайда ... ... ... ... мемлекеттің салыстармалы қабілеттілігі пайда болады.
Мемлекет салықтық саясатты өзгерту арқылы және салықтық механизмді
тиімді ... ... ... ... ... және оны ... тұруға
мүмкіндік алады салықтық реттеу елдің шаруашылық өмірін жақсартады.
Жақсы ұйымдастырылған және ... ... ақша ... болмаған
кезде дамушы елдердің басым көпшілігі ... ... үшін ... қорларды шоғырландыру үшін ең біріншіден салық ... ... тура ... Адам ... ... ұтымды ұйымдастырудың классикалық
принциптерін қолданылу арқылы салық ... ... ... ... ... ... келтірген болатын.
Сондықтан Адам Смит: «Салық – ... үшін ... ... ... - деп жазды.
Философ Ф.Аквинский философиялық тұрғыдан «Ерік берілген тонау формасы»
ретінде анықтады.
Мемлекет елдің түрлі қызметтеріне ішкі және сыртқы саясаттары ... ... ... ... ... ... ... ортаны
қорғау, қаржылық және техникалық. Осылардың ішіндегі ... ... ... ... өйткені салықтық түсімдермен қалғандарының дамуы
қаржыландырылады.
Салық ... ... ... даму ... тән, тарихи дамуға өзіндік
әсер ететін, түрлі объективті және ... ... ... мәселелерді шешуге негізделеді. Сонымен бірге,
мемелекет өзінің нақты бір даму ... ... ... ... пен міндеттермен байланысты ... ... ... ... ... ... ... Ал, нарықтық экономикадағы
салық саясатының негізгі мақсаты – бюджеттің кіріс бөлігін ... ... ... ету және ... ... қол ... саясаты мемлекеттің қаржылық ресурстарын қалыптастыра отырып,
шаруашылық субъектілердің экономикалық қызметіне әсер етіп ... ... ... экономикалық өсу мен өнімдердің сапасын жақсартуға мүмкіндік
жасауы тиіс. Тарихи тәжірибе көрсетіп отырғанындай, салық саясаты негізді
түрде ... ... ... әкеледі, ал тиімсіз түрде
қолданылатын болса орны толмас зиян әкеледі.
Экономика мен ... ... ... роль ... ол - ... ... әсер етуінің жақсы көрсеткіштер үшін артықшылықтар беру
арқылы ал, салық бұзушылық болған кезде ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру жүйесі болып табылады.
Мемлекеттің экономикаға араласуы тек қана шаруашылық субъектілерінің
кәсіпкерлік іс-әрекетін дұрыс ... ... ... ... ... ... қана ... олардың өздеріне және
тұрғындардың әлеуметтік топтарына қайта қайтару ... ... ... ... ... ... мен қаржыларының бір
бөлігін алу болып табылады. Осылай, салық саясаты ұлттық табыс және ... ... ... ... ... роль ... ... ішкі өнімді
бөлу және қайта бөлуде ... ... және ... ... пайда
болады. Мемлекет өз табысын қалыптастыра отырып экономикаға мақсатты түрде
әсер етеді. П.Самуэльсон айтқанындай “… ... ... салу ... отырып, қоғам қажетіне керек ресурстардың басқа адамдар мен оларға
тиеселі ... ... ... ... және олардың мемлекеттік
тауарлар мен қызметтер өндіруіне қалай жұмсалатынын анықтауына мүмкіндік
береді”.
Мемлекет ... ала ... бір ... өзін өзі қаржыландырып
отыратын болса, екінші жағынан олар арқылы шаруашылық ... ... ... Сырттан қарағанда бұл екі функция бір біріне
қатысы жоқ екі ... ... ... ал, шындап келгенде олар бір-бірінен
бөліп алып қарауға болмайтын біртұтас әсер ету ... ... ... қаржылық реттеу негізінде салықты пайдалану мүмкіндігі
салықтың табиғатынан туындайды, ... ішкі ... ... ... ... фискальды қызметті орындай отырып және
мемлекет пайдасына ұлттық ... бөлу ... ... өндірістік
қарым қатынасында экономикалық категория ... ... ... ... ... фукцияларды атқарады, яғни процесте ... және ... ... реттеу, бұл шаруашылық субъектілерінен және қолында
құны бар жеке ... алым алу ... ... ... ... және ... емес тұтыну мүмкіндіктерін қысқарту
жолымен орындалатын іс әрекет .
Салық ставкасын көтеру, ... ... ... ... іс
әрекеттердің кейбір түрлерін шектеуі кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... бір жағынан сұранысқа әсер етуімен
қайта ... ... ... ал ... ... салық
төлеушіге ынталандыру түрінде әсер етуімен анықталады .
Субъект өзінің экономикалық саясатын ... ... бір- ... үшін ол ... ... керек.
А.Вагнер 1890 жылы өзінің саяси-әлеуметтік теориясын ұсынды. Онда ол,
салық саясаты тек қана фискалды саясатты көздемеу ... ... ... керек екенін атап көрсетті. «Салықтың таза ... ... деп ... ол өз ... ... да ... көздейді:
салық көмегімен реттеушілікті жүзеге асыру керек. Реттеушілік қызметінде
сонымен бірге кейбір мүліктер мен ... ... ... Вагнердің
пікірі бойынша салықтар кез келген қоғамда байлықтың ... ... ... ... ... деді. Ойын жалғастыра келе ол салық тек
қана фискалды құрал ғана емес шаруашылыққа тікелей әсер етудің ... ... ... ... ... ... ... де қалыптасты. Өзінің
экономикалық кестесінде ол ... ... ... салықтар
капиталдың ұдайы өндірісіне әсер ету құралы деп атап ... ... ... ... ... таза өнімнің негізінен
алынуы керек және өнеркәсіп шығынының құрамына кірмеуі керек, ... ... ол жер ... меншік иесін, мемлекетті шығынға отырғызып,
өзін-өзі ... ... ... мен ... ... ... атай кету ... олар салық
түсімін дұрыс бөлу немесе түк болмағанда шаруашылық дамуы ... ... ... ... көрсете отырып салықты шаруашылық ... әсер ету ... деп ... ... ... экономикасын реттеуде салық саясатын
нағыз өміршең қаржы құралы ретінде пайдаланудың ... ... ... ... ... берді.
Мемлекет нарықтық экономика жағдайында ереже бойынша, өзінің орнын
тауар өндірушілерге ... ... ... ... ... тікелей
араласа алмайды. Осылай, оның қаржылық қызметі құрылған байлықты алғашқы
бөлуден қайта бөлу сферасына ... Осы ... ... ... ... ... ... орындарының жағдайына байланысты
болады. Егер, мысалға әкімшіл-әміршіл экономикада мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бір ... алады
да, содан кейін өндірістік тұтынудың ... ... ... беру
жолымен және басқа да мемлекеттік қаржыландыру жолымен ... ... ... ... маңызды қызметтерінің бірі тұтыну
сферасындағы тиімсіз қолданылатын ақша сферасын ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік шығындар арқылы
орындау мүмкін емес. Керісінше, ... ... ... тетіктерді
мемлекеттік шығын құралына айналдыру, Кеңес Үкіметінің тарихындағыдай тек
теріс нәтиже бере алады.
Экономиканы ... ... ... ... ... жолдарын
қарастыра келе әр түрлі авторлардың бюджеттегі ... ... рөлі ... ... ... тұжырымдай келе салықтық реттеуге ... ... ... ... ... ... ... немесе
жеке тұтынушылардың қолындағы құнның бір ... алу яғни ... және ... емес ... мүмкіндіктерін азайту жолымен әсер
етуі болып табылады. Салықтар солардың өздеріне ғана тән ... ... ... ... ... көтеру, жеңілдіктерді қысқарту арқылы
мемлекет ... ... ... ... және ... емес ... ... шектеуге мүмкіндік алады. Ал, салықтар арқылы ынталандыру мысалға,
“қарама-қарсы ... кері ... деп ... ... әдіс ... асырылады. Оның мәні сол, салық төлеуші қосымша қаржылық ресурстарды
сырттан емес, өз табысы мен құралынан ала алады.
Осыдан ... ол ... ... ... өзінің және мемлекеттің
иелігінде болатын қаржы ресурсын белгілейтін жағдайды орындауы қажет.
Өкінішке орай, ... ... ... ... ... ... төлеушінің салық төлеуден жалтаруы кезінде айқын көрінеді.
Мұндай ... ... ... ... де ... де тиесілі қаржыны
иемдене алады. Осылай салықтық реттеу ... ... ... ... әсер ете ... ... реттеуге
қарағанда салықтық реттеу өндіріске жанама әсер ету ... ... ... ... де ... ... Сонымен қатар, салықтық ынталандыру
екі жақты әсер ететінін айта кететін болсақ, ол: кеңейту және шектеу. Салық
салудың кеңейту жағы ... салу ... ... ... көрінеді,
салық төлеуші салықтық заңдылықтарға сүйене отырып, төленетін қаржының ... ... ... ... ... Ал, ... жағына тоқталатын
болсақ, керісінше салық төлеуші төлемдердің бір бөлігін ... ... одан ... бас ... ... осы екі жағы да бір-бірін
толықтырады, ал кейбір жағдайларда бірі ... ... ... ... және ... ... ішкі ... қарастыра отырып, біз оларды біртұтас толық объект ... ... ... ... ... бәрінен бұрын
шаруашылық субъектілерінің қызметін реттеу салық саясатының нақты жетілген
тетіктері арқылы жүзеге асырылады.
Сөйтіп, салық саясаты мемлекет ... ... ... ... мен төлеудің әдістерінен, ... ... ... бөлу ... ... тәуелсіздік декларациясы авторларының бірі Франклин: «Өмірде
салық пен өлімнен қашып құтыла алмайсың» деп атап көрсетті.
АҚШ-та екі мейрам мейрам ... ... ... ... төлеген күн.
Мұндағы мақсат дамыған мемлекеттер үшін салық төлеу белгілі бір дәстүр
ретінде қалыптасқан.
Салық саясатының әр-бір құрылымдық бөлімін ... ... ... ... қарастыруға болады. Экономикаға салық саясатының әсер
етуі тікелей емес, жанама түрде жүреді. ... де ... ... экономика
дамуының антициклдық құралы болып табылады, қоғамдық ұдайы өндірістің
құрылымына ... әсер ... және ... ... ... ... ... да мүмкін. Экономикалық салалардың әлеуметтік сферасына ... ... ... ... ... әсері зор. Сондай-
ақ мемлекет тарихи өзгерістер жасаған кезде салық саясатының ... ... ... ... сәйкес, салық салу объектісі болып,
жеке және заңды тұлғалардың табысы, ... ... ... жер,
қосымша құн, қызмет пен ... ... ... жер ... ... ... ... ең негізгі оңтайлы тетігінің бірі ... ... ... ... ... ... және оның базалық мөлшері ең
маңызды нәрселердің ... ... ... ... ... келе,
кеңінен таралған бәрімізге ... ... ... деп аталған
Батыстың экономикалық теориясын қарастырамыз. Осы ... ... өсу ... саясатының функциясы болып табылады.
Қазақстан Республикасының қазіргі кезеңдегі салық саясатының негізгі
бағыты барынша ... ... ... және ... ... ... ... төмендету.
Мүлікке салынатын салық ставкасын төмендетуге жүргізілген талдау
нәтижесінде 2005 жылға қарағанда 2006 жылғы жеке ... ... ... және ... 50 ... құқысы бар жеке тұлғалар мүлік салығын
аз мөлшерде төлейтін болды.
Кесте 1. Қазақстан Республикасының 1.01.06ж ... ... ... ... ... ... |1 000 000 теңгеге дейін ... ... ... ... 0,05% |
|2 |1 000 000-нан жоғары 2 000 000-ға|1 000 000-нан асатын соммаға 500 |
| ... ... + 0,08% |
|3 |2 ... ... ... ... ... соммаға 1300 |
| |дейін ... + 0,1% |
|4 |3 ... нан ... 4 ... ... нан ... соммаға 2300 |
| |ға ... ... + 0,15% |
|5 |4 ... нан ... 5 ... ... нан ... соммаға 3800 |
| |ға ... ... + 0,2% |
|6 |5 ... нан ... 6 ... ... нан ... соммаға 5800 |
| |ға дейін ... + 0,25% |
|7 |6 ... нан ... 7 ... ... нан ... ... 8300 |
| |ға дейін ... + 0,3% |
|8 |7 ... нан ... 8 ... ... нан асатын соммаға 11 300 |
| |ға ... ... + 0,35% |
|9 |8 ... нан ... 9 ... ... нан асатын соммаға 14 800 |
| |ға дейін ... + 0,4% ... |9 ... нан ... 10 ... нан ... соммаға 18 800 |
| |ға дейін ... + 0,45% ... ... нан жоғары |10 000 000- нан асатын соммаға 23300 |
| | ... + 0,5% ... ... ... 29.11.2005.
Мысал: Азамат «А» өз үйінде тұрады. Үйдің ... ... ... ... ... құрады. 2005 ж мүлік құны тең (ескі ставка
бойынша) 1446500 тенге [46 500+140 000 000×1%÷100]
2006 ... ... ... ... құны тең 723300 теңге [23 300+140 000
000×0,5%÷100]
Азамат «А»ның пайдасы 723200 (1446500-723300) құрайды.
Қазақстандағы жеке ... ... ... ... ... ... бойынша өндіріледі. Минималдық көлемдегі ставка 5%, ал максималды
көлемдегі ставка 20%. Басқа ... ... ... жек ... бюджеттегі үлесі басқа елдермен салыстырғанда өте аз, ... бұл ... ... құрап отыр. Өндірістік дамыған елдердегі жеке
табыс салығының үлесі 25-30%-ды құрайды.
Мемлекет бекіткен барлық салық ... ... ... ... ... ... өсуіне байланысты жанама шығындарды көбейтеді. Бұл
жинақтау мүмкіндігін, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... төмендетеді. Қарастырылып отырған теория-
қандай да бір салықтан түсетін пайда салық салудың екі түрлі ... ... ... ... ... мемлекеттің нөлге теңестірілген
табысы, салық ставкасы нолге және 100 ... ... ... ... 100 ... ... ... жағдайында өндіріс әлсірейді және
жуық арада өз жұмысын тоқтатады.
Шаруашылықтың нарықтық жағдайындағы ... ... ... ... ... 30-40 ... ... өндірістің ынталылығының немесе
қызығушылық деңгейінің төмендеу шегі болып табылады.
Көптеген ірі мемлекеттерде түрлі ... ... ... ... ... ... салық ставкалары әлдеқайда
төмендеген.
Біздің елімізде де аз ... ... ... ... ... ... рет өзгеріске түсіп үлгерді. Егер, 1992-жылды алып
қарайтын болсақ, түрлі пайда көздерінен ... ... ... ... ... дифференциалды салық ставкасы белгіленген ... ... ... 30-45 ... екі ... ... ... қолданылды. 1995-
жылғы маусым айынан бастап, салық ставкасы 30 пайыз болып белгіленді және
төмендетілген 20 пайыздық және ... ... ... ... ... ... ... Ал, қазір 5-30 ... ... ... ... қолданылады.
Басқа елдермен салыстырғанда біздегі табыс салығы ставкасы төмен болып
саналады бұл ... ... ... ... ерекшелігіне байланысты.
Егер, салық ставкасын сипаттай келе, бұл элементтің ... ... ал ... ... ... дәл осы жеңілдіктер арқылы
салықтық механизмді икемділікпен және жылдамдықпен қамтамасыз етуге болады.
Нақ осы икемділік ... ... ... ... ... ... ... отырады және оны экономиканы мемлекеттік
реттеудің жалпы механизміне қолдану ... ... ... ұдайы өндіріс процесін іскерлік белсенділікті арттыруға
қолданатын, қаржылық ... ... ... ... жаңа өндірісті, өнімдерді, қызмет түрлерін меңгеретін
мемлекеттерде ... ... ... ... ... ... қолдануының негізгі бағыттары төмендегідей:
– тиімділікті жоғарылату;
– қоғамға қажетті ... ... ... немесе өндірістік
диверсификация ... ... ... ... ... ... ... немесе
болдырмау;
– ғылыми-техникалық прогрессті ынталандыру;
– табыстарды жинақтау мен тұтынуға толық жұмсау;
– өндірістік емес ... ... және ... ... ... ... саясатындағы маңызды роль атқаратын элементтердің бірі
салықтардың төлеу тәртібі мен мерзімі. Кез-келген салық саясатында ... ... ... ... және ... ... оңайлатылған
тәртібін белгілеу негізгі міндеттердің бірі болып ... ... ... ... төлену керек екені бәрібір емес. Себебі, салық
төлеушінің төлеу мүмкіндігі оның ... ... ... ... ... ... ... өндірістің баяулауы, салықтан жалтару деген
мәселелер туындайды.
Инвесторлар үшін тиімді салықтық жоспарлау құру біз үшін ... ... ... нұсқа болып есептелінеді. Ресейдің ғалымдары
А.В.Аронов және ... ... ... ... келетіндей
салықтық жоспарлаудың негізгі бес ережесін ұсынған.
Бірінші ереже: жеке табыс салығы мен ... ... ... ... мен ... ... ... ұзартуды қарастыру.
Екінші ереже: бюджеттің көп үлесін шикізаттық түсімдерден құралуынан
қашу.
Үшінші ... ... ... ... ... асықпау: салықтың төлеу
мерзімін ұзарту салықтан құтылудың кепілі.
Төртінші ереже: активтер орнын ... мен ... ... ... ... ... іске асырған дұрыс.
Бесінші ереже: көптеген елдерде салық режимдерін салыстырғанда басты
назарды салық ставкаларына емес салық салынатын табысты есептеу ... ... ... ... ... және азаматтардың,
кәсіпорындардың, жергілікті және аймақтық ... ... ... ... ... ... құру ... мемлекеттің басты
мәселелерінің бірі болып келген.
Азаматтардың салық төлеуден жалтарылуын азайту қоғамның, мемлекеттің,
кәсіпорындар мен жеке ... ... және ... салық
саясатына тікелей байланысты.
Салық саясаты тұтастай алғанда, ... ... ... санын оңтайландыру және салықтың жинақталуын арттыру ... ... ... ... дамытуды ынталандыруға бағытталған.
Салық салу мен салықтық әкімшілендіруді оңайлату мақсатында ... ... ... ... ... ... шағым жасауға
өтініштер беру мерзімін ұзарту, сондай-ақ есепті салық кезеңі үшін акциздер
бойынша ақы төлеу ... ... ... ... ... Салықты және төлемдерді банкоматтар мен Web-дүңгіршектер арқылы
төлеу ... ... ... отыр.
Кеден ісі бөлігінде кедендік ресімдеу рәсімдерін оңайлату жүргізіледі
және кедендік әкімшілендіру жақсартылатын болады.
Бұдан басқа, салық және ... ... ... ... бағалау
өлшемі өзгертілетін болады. Бағалау ... ... ... ... ... ... ... алмастыратын болады.
Негізгі салықтардың ставкаларын төмендету көзделуде. Атап айтқанда,
өндірісті дамыту және кеңейту мақсатында қосылған құн ... ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік салықты төмендету жалақының көлеңкелі төлемдерін одан
әрі ... ... ... ... болады. Бір ... ... ... ... ... болады, ... ... ... технологиялық дамуын жеделдетуге мүмкіндік
береді.
Сондай-ақ салық пен алымдардың кейбіреуін біріктіру жолымен олардың
 саны ... ... ... ... ... ... жетілдіру жөніндегі жұмыс жалғасатын болады.
Ішкі отын нарығында айқын салық салуды құру салық ауыртпалығын мұнай
өнімдері ... ... ... қайта бөлуді болжайды.
Уәкілетті органдардың өзара ... ... ... және ... және ... төленетін басқа да міндетті
төлемдердің түсуін электрондық бақылауды кеңінен ... ... ... ... қол ... ... Жалпыға бірдей
декларациялауға көшу мүмкіндігі де қарастырылатын болады.
Барлық ... ... ... ... сыбайлас жемқорлық
деңгейін едәуір төмендеткен жағдайда ғана табысқа жететін ... бұл ... бірі ... ... Осы мақсатта салық органдары салық
төлеушілерге ұсынатын электрондық қызметтердің ... ... ... ... мен ... ... жеке байланысын барынша
азайту ұсынылып отыр.
Сонымен қатар, бизнес ... ... ... ... ... «Қоғамдық көзқарасты зерттеу орталығын» жалдап,
арнайы зерттеу жүргізген. Сауалнама қарапайым жұртшылық пен ... ... Сол ... ... да ... ... анау айтқандай деңгейде еместігін көрсеткен. Бізде бұл
сандардың ... бар. ... ... ... және кәсіпкерлердің
үштен екісі салық органдарына сенетіндерін ... ... ... және ... 62 ... салық органдары көрсететін қызметтердің
халықаралық стандарттарға сәйкес келетіндігін айтқан.
Салық саясатының экономикалық мән-мазмұнын талдауды тұжырымдай келе,
салық ... ... ... ... ... ... шешуге бағытталған біртұтас жүйе ретінде қарастыруға болатынын
байқауымызға болады.
Жоғарғы айтылғандардың ... ... ... ... ... ... мемлкетке реттеу қызметін жүзеге асыруға қажетті құрал
береді және ... – ақ, ... өз ... сала отырып дамытуға жағдай
жасайтын арнайы ... ... ... мемлекетке экономикалық
процесстерді реттеуге мүмкіндік береді. Елбасымыздың 2008 ... ... ... ... ... күллі экономикалық жаңару саясатының
маңызды құралы болуы ... ... жаңа ... ... дамытуды ынталандыру, бұл салаларға шетел капиталы мен соны ілімді
тарту мақсатында икемді ... және ... ... ... ... ... мен кеңейту мақсатында қосымша құн ... ... ... деп ... Ірі ... ... ... түсімдерін жинауды тексеру үшін Қаржы министрлігінің Салық
комитетінде арнаулы бөлім құруды ойластыру керек. Ол ... ... ... ... ада ... ... ... тартуға тиіс.
Қатаң бюджет және салық тәртібі сақталуы тиіс.
1.2 Салық саясаты - мемлекеттік фискалдық саясаттың ... ... даму ... ... ... ... ... пайдаланып
экономикалық және қаржы облыстарын реттеу нормасын ... ... ... салық айналымы облысындағы ... ... ... ... және мемлекеттік бюджетті халықтың ... ... ... ... ... саясаттың белсенді
құралдарына салықтық төлемдер, мемлекеттік субсидиялар және мемлекеттік
шығындар ... ...... пен ... ... өлшемі арасындағы
байланысты алдын ала анықтайды, әрине өзгеріп тұратын.
Кесте 2. Қазақстан Республикасының салық түсімдерінің түсу ... ... |2005 |2006 |2007 ... | | | |
| ... ... ... мемлекеттік бюджетке түсіп жатқан
салықтардың, басқа да түсімдердің үлесі жылдан ... ... ... ... жатқан салық саясатының дұрыстығын, салық жүйесінің заңды жұмыс
жасап жатқанын көрсетіп отыр.
ҚР салық саясатының қызмет ету ... ... оның ... дамуына жағдай жасайтынын, мемлекет пен салық төлеушілер
мүдделерін ... ... ... ... ... ... Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта
мерзімді фискалдық саясаты Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан
Назарбаевтың 2007 ... 28 ... ... әлемдегі жаңа Қазақстан” атты
Қазақстан халқына ... ... ... ... ... 2007 ... 6 ақпандағы №310 Жарлығымен бекітілген ... ... ... ... ... бағдарламасы, Қазақстан
Республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының маңызды көрсеткіштерінің
және үш ... ... ... мемлекеттік реттеуіштердің болжамы,
мемлекеттік және салалық (секторалдық) ... мен ... ... ... ... негізінде әзірленді.
Орта мерзімді перспективада бюджеттің теңгерімділігіне мұнай емес
түсімдердің ... ... көшу ... ... болады, ол
мемлекеттің ағымдағы шығыстарын ... ... ... ... қарамастан оңтайлы деңгейде қолдауды білдіреді.
2007 жылы Бюджет кодексіне Қазақстан ... ... ... қалыптастырудың және пайдаланудың орта мерзімді перспективаға
арналған тұжырымдамасына енгізілген өзгерістер мен толықтырулар ... ... емес ... ара ... ... ажыратуға мүмкіндік береді.
Ұлттық қорға жіберілетін түсімдер өнімді бөлу туралы келісім-шарт
бойынша ... ... ... жер ... пайдаланушылардың
төлемдерімен және мұнай операцияларынан және шикі ... мен ... ... ... да ... оның ... бұрын бюджеттік
кіріс бөлігіне түскен ... ... ... ... түсетін
түсімдермен толықтырылды.
Мемлекеттік бюджеттің шығыстарының ұлғаюы, оларың нәтижелілігі мен
тиімділігін ... ... ... ... талап етеді. Мемлекеттік
бюджеттің шығыстары ұлғаюда, бұл ... ... бойы ... келген
бюджет процесін (Бюджет кодексі, бюджеттік ... ... ... және т.б.) ... бір ... ... ... ретке
келтірді, екінші жағынан мемлекеттік органдардың жауапкершілігін ... ... және ... ... ... басқару икемділіктерін тудырды.
Қазіргі ережелер, нормалар мен ... ... ... бюджет
қаражатын пайдаланудың нақты нәтижелілігін төмендету ... ... ... ... егжей-тегжейлі регламенттеу қажеттілігі бюджет
қаражатының жетіспеушілігімен қатар жүрген кең ... ... ... ... ... ... ел қаржысын басқару кредиторлық
берешектің ... және ... ... ... ... салдарынан сипатталған. Берілген проблемаларды реттемей
экономиканы тұрақтандыру және одан әрі өсіру мүмкін ... ... ... ... ... ... ... мен
атқарудың ашықтығы мен есептілігін, сондай-ақ бюджет есептілігінің
жеделдігі мен ... ... бір ... ... мүмкіндік берді.
Алайда, бюджет қаражатын нысаналы ... ... ... жүйесі
бюджет шығыстарының ресурстарға қажеттілікке сәйкес толық ... ... ... ... мен ... ... шығыстардың арасындағы
максималды дұрыс сәйкестікті қамтуды білдіреді.
Сонымен қатар, бұл ... ... ... және оны атқару
кезінде жүргізіліп отырған мемлекет саясатының мақсаттарына жету ... ... ... мүмкіндік бермейді және қолда бар ресурстарды
тиімді әрі ... ... ... ... ... ... жекелей алғандағы көбіне мемлекеттік органның
ішкі міндеттерін шешуге тұтастай, ... және ... ... ... өз ... ... үшін ... қатысты шын
мәнінде маңызды нормаларды орындаудың формальдылығы байқалады.
Мұндай ұстаным ... ... ... ... орнына,
қаржы ағындарына бақылауды қалыптастыру мен сақтауға мүдделілігі ... ... ... айқындап берді.
Аталған жүйелі кемшіліктерді жоюға бюджеттік ресурстарды ... ... ... және ... ... қоғамдық маңызы бар
нәтижелерге қол жеткізуде бюджет процесіне барлық қатысушылардың орнықты
мүдделілігі мен ... ... ... ... ... ... іс-шаралары бағытталған. Бюджет жүйесі формальды емес,
нормативтік белгіленген ... мен ... ... ... іс
жүзінде бірыңғай болады.
Берілген міндетке жету үшін ... ... ... ... үшін ... ... ... ресурстарын бөлу мен пайдалануда
кеңірек тәуелсіздік беру жолымен, және екіншіден, аталған ... ... ... ... ... жауапкершілігін күшейту жолымен
жоспарланып отыр.
Бюджетті жоспарлау және атқару бюджет қаражатын пайдаланудың бағыттары
мен нәтижелері туралы толық ақпаратпен сүйемелденеді, оның ... ... ... ... ... ... ал мемлекеттік органдар өз
функцияларының сапалы орындалуына жауапты болады.
Бюджетті жоспарлау мен ... ... ... ... мынадай
қағидаттарға негізделеді:
- стратегиялық, орта мерзімді мақсаттармен, республиканың әлеуметтік-
экономикалық дамуының және экономиканың бәсекеге қабілеттігін орнықты ... ... ... әлеуметтік-экономикалық дамуының және экономиканың
бәсекеге қабілеттігін орнықты ... ... орта ... ... сәйкес келетін түпкі ... ... ... қол ... ... басқару;
- мемлекеттік органдар мен ұйымдардың ағымдағы және күрделі шығыстарын
қалыптастырудың объективтілігіне қол жеткізу;
- бюджетті ... және ... ... ... ... мемлекеттік органның ішінде және мемлекеттік органдардың арасында
бюджетті атқару рәсімдерінде қайталанатын іс-қимылдарды болдырмау;
- ақпараттық ... ... ... отырып, бюджетті жоспарлау және
атқару кезеңінде еңбек өнімділігін арттыру.
Нәтижелерге бағдарланған ... – бұл ... ... ... басымдықтары мен бюджет қаражатын пайдаланудың ... ... ... ... ... ... мақсаттары,
міндеттері мен функциялары бойынша бөлуді қамтамасыз ететін бюджетті
жоспарлау, атқару және ... ... ... әдіс шығындар мен нәтижелерді, бюджет қаражатын жұмсаудың ең ... ... ... ... ... және олардың сапасын
уақтылы бағалауға мүмкіндік береді.
Бюджет процесін ... ... ... ... енгізу
алғышарттарын жасайды, яғни, орындайтын функцияларды әкімшілендірілетін
бағдарламалардың тиімділігі жөнінде мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндіктерге бейімдеу жөніндегі
бюджеттік бағдарламалар әкімшілерінің өкілеттіктерін кеңейту.
2009 жылдан бастап үш жылдық бюджеттік жоспарлауға көшу іске асырылады.
2009-2011 ... ... ... ... ... әзірлеу
экономика дамуының бюджет кірістері мен шығыстарын орта ... бар ... және ... ... ... әдістеріне
негізделетін және қолданылатын болады.
НӘТИЖЕ
Сурет 1. Бюджет процесін реформалау құрылымы
 Бюджет процесі тұрақтандырылады және ... ... ... ... ... ... болып алдын-ала бекітілген
шығыстар мен кірістердің болжамы болып табылады. Бюджет “жылжымалы негізде”
қалыптастырылады, бұл ... ... ... ... бір ... алға ... саяси жүйесіндегі және мемлекеттік жоспарлаудағы ... ... ... ... көшуге), жоспарлаудың қазіргі
жүйесіне жүргізілген талдауға және Дүниежүзілік ... ... ... ұсыныстарына орай инвестициялық жобаларды ісі асыруға,
сондай-ақ Бюджет кодексінің нормаларына сәйкес ... ... да және іске ... да ... ... болады.
Тұтастай, инвестициялық жобаларды іріктеу және мониториг қағидаттары мен
тетігі қайта қаралады.
Инвестициялық сипаты бар іс-шараларды іске ... ... ... ... ... бағдарламалар шеңберінде қаралатын
болады.
Инвестициялық бағдарламалардың қымбаттау проблемалары ... ... ... уақтылы анықталатын болады, бұл жобаларды іске
асыруға арналған бюджет қаражатын ... ... ... ... ... ... 2008-2010 жылдары елдің индустриялық-инновациялық дамуын
ынталандыруды жалғастыруға, ... ... және ... салық жүктемесінің ұтымды теңгерімін жасауға бағытталады.
Шағын және орта бизнеске ... ... ... жүйесі салық
салудың төменгі ставкасымен ғана ... ... ... ... ... ... жүйе түрінде ұсынылған.
2006 жылғы 1 қаңтардан бастап оңайлатылған декларация негізінде арнайы
салық режимін (АСЖ) қолданатын шағын ... ... ... ... ... ... саласын жалдамалы қызметкерлердің саны мен ... ... ... ... ... салық режимінің қолданылуы жағдайында шағын ... ... ... ... оң тәжірибесін ескере отырып, 2007
жылғы 1 қаңтардан бастап патент негізінде ... ... ... 3-тен 2%-ға ... ... ... декларация негізінде
АСЖ-дағы жеке кәсіпкерлер мен заңды тұлғаларға ... ... ... ... ... 5%-ға ... және ... 7%-ға
дейінгі ставкаларымен тиісінше 3% деңгейінде ... ... ... шара ... ... ... мен ... іске асыруға ұмтылатын
халықтың бастамашыл бөлігіне қолдау көрсетеді.
2007 жылдан бастап әлемдегі ең ... бірі ... 10 ... жеке ... ... ... ... енгізілді.
2008 жылы қосылған құн салығының ... 13 ... ... Бұл шара кәсіпорындарға өндірісті жаңғыртуға жұмсалған
қаражатты айналымнан оны кеңейтуге және дамытуға ... ... ... ... ... салынатын кірістен айлық есептік көрсеткіштің орнына ең
төменгі жалақы мөлшері алып ... ... ... материалдық әл-
ауқатын арттыруға уәждемесін арттыруға бұл норманы енгізудің негізгі әсері
болды.
Жоғары технологиялы және экспортқа ... ... үшін ... ... ... 3 ... ... аймақ құрылды, оларда
корпорациялық табыс салығынан, жер салығынан, мүлікке салынатын ... құн ... және ... ... ... жүзеге асырылады.
Салық саясатының 2008-2010 жылдарға арналған негізгі бағыттары әділ әрі
сыннан өткен кұрал, экономиканың қажетті бағыттарының дамуын ... ... ... ... ... қамтамасыз етуші ретінде
әлеуметтік маңызы бар салықтарды ... ... ... ... ... ... ... бағдарланған бұл мыналармен
тұжырымдалады:
ҚҚС ставкасын одан әрі төмендету;
экономиканың нақты секторындағы жеңілдіктердің тиімділігін ... ... ... ... ... ... ... кірістерін қалыптастырудағы негізгі рөлді кәсіпкерліктен
біртіндеп халыққа ауыстыру шеңберінде жеке тұлғалардың ... ... ... ... құн ... бойынша шартты шығындар 2008 жылы 67,9 млрд.
теңгені (ставканың ... 13%-ға ... ... ... ... – 115,0 ... теңгені, (ставканың орташа 30%-ға ... ... ... ... бойынша – 17,7 млрд. теңгені (баждарды,
біріздендіруден) құрайды.
Тұтастай, мемлекеттік бюджеттің шығындары мемлекеттік ... ... ... ... ... ставкаларын төмендету жоспарланып отырған ... ... ... түсімдер қарқынының төмендеуіне алып келеді.
Кесте 3.
Мемлекеттік бюджетке түсетін мұнайға қатысты емес ... ... ... арналған болжамы, ЖІӨ-ге %-бен
|Атауы |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... ... емес ... |18,9 |19,0 |19,5 ... ... |18,3 |18,5 |19,0 ... емес ... |0,3 |0,3 |0,3 ... ... сатудан түсетін |0,3 |0,2 |0,2 ... | | | ... ... ... ... түсетін түсімдер қарқынының одан
әрі өсуі болжанып отыр, өйткені салық жүктемесін төмендетуден күтілетін
тиімділікке қол ... ... ... ... ... ... ... режимдері реформаланады – біржолғы
талондарды қолдану аясы тарылады, патенттер ... ... ... жеке ... ... ғана қызметін жүзеге
асыратын болады. Ірі ауыл шаруашылығы тауарларын өндірушілер арнайы ... ... ... ... ... саясатына, сондай-ақ Қазақстан Республикасының
әлеуметтік-экономикалық дамуының орта мерзімді ... ... ... Қазақстан Республикасы Президентінің 2005 жылғы 1
қыркүйектегі №1641 Жарлығымен бекітілген ... ... ... қаражатын қалыптастырудың және пайдаланудың орта ... ... ... қолданылуында 2008-2010 жылдарға
арналған мемлекеттік бюджеттің кірістері айқындалды.
2006 жылғы 1 ... ... ... түсетін тікелей салықтарды
Ұлттық қорға есепке алуды көздейтін Қазақстан Республикасының ... ... ... жаңа жүйесіне көшуге ... ... ... тәуелділігін жою мақсатында мемлекеттік бюджет мұнай емес
кірістерден қалыптастырылады.
Мұнай ... ... ... жылдарға арналған болжамы мұнай
және мұнай емес ... ... ... ... жүзеге асыруға
бағытталған бюджет ... ... ... ... ... ... ... қорын қалыптастырудың және пайдаланудың орта
мерзімді перспективаға ... ... ... ... ... жылы ... қорға түсетін түсімдер (инвестициялық кірісті
қоспағанда) ЖІӨ-ге 7,4% деңгейінде, 2009 жылы – ... 7,2% және 2010 ... 6,8% ... отыр. Кесте 4.
|Атауы |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... ... ... |4,8 |4,6 |4,2 ... |1,3 |1,3 |1,3 ... да ... |1,3 |1,3 |1,3 ... |7,4 |7,2 |6,8 ... 4. ... ... ... салықтар түсімдерінің болжамы,
ЖІӨ-ге %-бен
Төмендеу мұнайға әлемдік бағаның тиісінше бір баррелі үшін 60 ... ... ЖІӨ ... ... ... ... ... мұнай секторы кірістерінің ұлғаю болжамына ... ... ... ... бұл ЖІӨ-дегі үлес мөлшеріне әсер етеді.
Орта мерзімді кезеңде жүргізілетін салық ... ... ... ұзақ ... және орта ... басымдықтарына
сәйкес, жоспарланатын нәтижелерге байланысты және салалық жоспарлау сапасын
жақсарту және өнімсіз ... ... ... ... ... бөліктерін күшейте отырып, мемлекеттік міндеттемелерді толық
орындауды қамтамасыз етуге бағытталатын болады.
Салық ... ... және ... өсу ... ... ағымдағы шығыстардың деңгейін тежеу қағидаттарына сай
болады.
Мемлекеттік бюджет шығыстарының ... ... ... ... ... болып табылады:
адами капиталдың өсуін ... ... ...... ... ... ... әлеуметтік қолдау, республиканың мәдени әлеуетін
дамыту, қоршаған ортаның сапасын тұрақтандыру және ... ... ... жабдықтауды қамтамасыз ету, тұрғын үй саясатын одан әрі дамыту;
экономиканы одан әрі ... ... ... ... ... және ... секторларды, инновацияларды
дамыту.
Орта мерзімді кезеңде негізгі күш мына іс-шараларды жүргізу ... ... ... ... бағыттағы мамандармен қамтамасыз
етуге жұмсалатын болады:
Қазақстан Республикасында техникалық және кәсіби ... ... ... ... беру ... ... ... Техникалық және кәсіптік білім берудің Мемлекеттік бағдарламасын
қабылдау;
өңдеуші салада және машина жасауда техникалық және ... ... ... ... және ... даярлау бойынша өңіраралық орталықтар
құру;
жұмыс берушілер мен инвесторларды кәсіптік білім беру оқу ... ... ... және ... ... ... салалар
қажетсінетін кадрларды даярлауда ... ... ... жөніндегі шаралар әзірлеу;
техникалық мамандықтарға ден қоя отырып, мемлекеттік тапсырыстың
кұрылымын өзгерту.
Салық саласындағы қызметшілердің ... ... ... ... кезең-кезеңімен ұлғайта отырып, жетілдірілетін болады.
Сондай-ақ салық саласындағы қызметшілердің еңбекақы төлеу жүйесі кезең-
кезеңмен ... ... ... ... ... ... Адами
капиталды дамытуда рухани даму, ... ... мен ... үшін ... ... сондай-ақ елдің мәдени мұраларына қол
жеткізуді қамтамасыз ету маңызды рөл атқарады.
2008-2010 жылдары ... ... ... ... ... дамыған жүйесін қалыптастыруға, Ұлттың ... және ... ... ... ... мемлекеттік тілдің рөлін нығайтуға,
ақпараттық ... ... ... қоғамдық-саяси
тұрақтылықты сақтауға бағытталатын болады.
Осы жоғарыда қаралған шараларды іске ... ... ... және оны ... пайдалану, оның ішінде тиісті ... ... ... жұмыстар жалғасады.
Үкіметтің салық саясаты саласындағы ... ... ... пен үкіметтік емес ұйымдардың серіктестігі тетігін одан әрі
нығайтуға, ... оның ... ... ... отырып мемлекеттік
әлеуметтік тапсырысты іске асыруды жалғастыруға мүмкіндік береді.
ΙΙ. Қазақстан Республикасының салық саясаты және оны ... ... ... ... ... ... саясатының
жағдайын талдау
Салық жүйесі ұзақ уақыт қызмет ... ... ... оны, ... экономика салаларында, атап айтқанда өндіріс пен ... ... ... ... қамтамасыз ететін,
элементтері біз үшін біршама маңызды болуы мүмкін.
Корпоративті табыс ... ... ... ең ... ... Бұл
пікірімізді мемлекеттік бюджеттегі осы салықтан қалыптастыру экономиканың
келешектегі даму тенденциясын есепке ала ... ... асуы ... ... ... ... тетіктерінің реттеуші рөлі пікір-
талас тудырмай қоймайтын мәселе емес, дегенмен, бұл ... ... ... ... ғана ... аса ... ... салық жүйесі секілді, оның бөлек агрегаттары да өндірістік ... ... ... ... ... тиіс, сонымен
қатар, нарықтық реттеушілерді босатуға және өндірушілерге қандай да бір
шаруашылық ... ... ... ... қажет.
Дағдарысты жоюдың маңызды ережелерінің бірі ... ... ... ... ... тек ... ғана ... күші болып табылады. Бұл кәсіпкерлік қызмет үшін оңтайлы жағдай
жасауға, осы қызметпен ... ... ... ... арттыруға алып келеді.
Қаржы саясаты саласында кәсіпкерлікке оңтайлы жағдай жасау қажеттілігі,
шешуші міндеттердің бірі ретінде, инвестиция салудың басты көзі – ... ... ... көбейту үшін салықтық ынталандыруды қалыптастыруды
алға қояды.
Индустриалды дамыған елдерде салық ... ... ... мен
буржуазиялық экономика ғылымы классиктерінің уақытынан жалпыдемократиялық
дәстүрлер негізінде ... ... ... ... ... ... түсімнің үлесі дәлелдей алады). Өзге ... ... бұл ... ... ең ... ... осы
салықтың бюджетке түсімі де көп ... ... ... ... салығының түсімінің ұлғаюы тұрақты тенденцияға айналып
бара жатқандығы байқалады. 2006 жылы 2005 жылға қарағанда 0,55 ... 2007 жылы 2006 ... ... 10,5 пайызға ұлғайғаны
байқалады.
Салық саясатында корпоративті табыс салығының маңызды орны бар. Бірақ
оның ЖІӨ-дағы үлесі ... ... көп ... оны ... ... ... ретінде қолданады. Республика ... алға ... мен ... ... ең ... жалпы ішкі өнім
болып табылатын макроэкономикалық көрсеткіштердің өзгеруімен ... 5. ҚР ... ... ... ... бойынша түскен
түсімдер (2005-2007ж.ж..)
|Салық | 2005 |2006 |2007 ... | | | |
| ... ... ... ... |үлесі|
| |(млн..тг.) |% ... тг.) |% ... тг.) | ... ... |100 ... |100% ... |100% ... | | | | | ... | | | | | ... ... |42 ... |41,45 ... |31,6 ... 4 – 2005-2007 жылдар көлеміндегі корпоративті табыс салығының
бюджетке түскен ... ... ... ... ... ... ... Статистикалық
бюллетені 2005-2007 жж.
Қазақстанда ЖІӨ біршама құлдыраған жылдары 1991-1994 ... ... бұл ... ... ... ... ... қатынастарға өткізумен ... ... ... ... жатқан болатын. Жекешелендіру мен мемлекет
иелігінен алу ... ... ... шаруашылық
байланыстары ыдырап, барлық ... ... ... ... ... ... ... тетіктері бағаның құрылуы, бюджет, несие
саясаты таратылды және бір сәтте қаржылық саясатты одан әрі ... ... кері ... ... ... ... салық
жеңілдіктері өздерінің ынталандырушы қызметтерін атқара алмады. Салық
жеңілдіктері тек ... ... ғана ... ... ал ... және ... экономикалық үрдістер кезінде олар шаруашылық
тәжірибелеріне көзсіз бағынып және жағдайды тұрақсыздандырады.
1995 жылдан бастап ЖІӨ төмендеуі баяулап және 1996 ... ... 1997 ... дейін ЖІӨ өсуі байқалды. 1998 жылы Қазақстанда оның ... ... ... ... ... жалғасқан болатын, содан кейін
оның өсу ... ... ЖІӨ ... ... мемлекеттің қатаң қаржы
саясатын жүргізуімен ... 1999 ... ... ... ... бірқатар алға басуына қол жеткізілді, және 2000
жылдың қаңтар-желтоқсан ... ЖІӨ ... ... сол ... 2,3 пайызға ұлғайды. Ал соңғы 2005-2006 ... ... ... тағы да ... ... (5 ... 5 - ЖІӨ ... көлемінің 1996-2007 жылдардағы индексі (пайыз
есебімен)
*Алынған көзі: ҚР статистикалық Агенттігінің мәліметтерінен.
Бұл экономикада белгілі бір деңгейде ... ... яғни ... ... тұрақтануы, инфляция қарқынының
төмендеуі және тағы да сол секілді.
Корпоративті табыс ... ... ... ең маңызды түрі болып табылады
- өзге салықтармен салыстырғанда, оның ставкалары ең жоғарғы. Сондықтан да
ол ... ... ... материалды мүдделері тұрғысынан қарағанда
ең ауыр болып табылады.
Батыста бекітілген салық ставкасының оңтайлы көлемін ... ... және ... ... атау алған. Осы ілімге сәйкес экономикалық
өсім табысқа салық салудың қызметі ... ... ... ... ... ... ... инвестициялауды да төмендетеді ол
өндірістің өсімін тежеп, ұсынысты ... Бұл ... ... қисығына» негізделеді, ол салықтардан түскен қандай да бір табыс
түрі екі ... ... салу ... береді – жоғары және төмен.
«Экономика және ұсыныс» іліміне сәйкес, тауарлар өндірісін ұлғайтуға
әсер ету үшін мемлекет ... тыс өте ... ... ... ... (тиым салынған зона), ол өндірісті кеңеюін ынталандыруды әлсіретеді
немесе мүлде үзеді, ... ... ... ... ... ... ... пікірінше, «егер…. Нарықтың табысты
қызмет етуі жоғары және прогрессивті салықтар ... ... ... болса…, онда экономикалық белсенділік құлдырай береді». Ал төменгі
салық ставкасын бекіту мемлекетке жоғары табыс бермейді.
Осылайша, корпоративтік табыс салығының салық ставкасы осы ... ... ... ... ... ... Салықтың оңтайлы
ставкасын еңгізу үшін экономикалық жағдай тұрақты және инфляцияның деңгейі
төмен (3-5 пайыз) немесе мүлде болмауы ең ... ... ... ... ... ... шаруашылықтың нарық жағдайында 30-40 пайыздық
салық ставкасы өндірісті өсіруге ... ... ... ... ... ... қалыптасқан қысқа мерзім ішінде ... ... ... ... бірнеше рет өзгерді. Бәрінен бұрын атай ... 1995 ... ... реформасының нәтижесінде, пайдаға салық салу жүйесі
табысқа салық салумен ... 1995 ... ... кәсіпорын пайдасына
салынатын салық ставкасы бірнеше рет ... 1992 жылы 10 нан 70 ... ... ... ... мен ... көзінен алуға қарай дифференциалды пайдаға салынатын салық қолданса,
1994 жылы екі негізгі салық ставкалары ... – 30 ... және 45 ... ... ... мен ... компанияларға қолданылады).
1995 жылдың 1-шілдесінен бастап Қазақстанда заңды тұлғалардың табысына
салық салына ... ... ... 30 ... ... ... ставкаларда болды: 20 пайыз – арнайы экономикалық зоналарда
қызмет ететін және сонда құрылған кәсіпорындар үшін, және 10 ...... ... ... ... ... ... реформаларының нәтижесі, 2002
жылдың 1 ... ... ... ... ... Салық кодексі болып
табылады. Бұл құжат іс жүзінде барлық әлемдік стандартқа сәйкес.
Негізгі ставка және ауыл ... ... ... ... қалды, бірақ «жаңа экономикалық аймақ» деген ұғым жойылды.
Әлемнің өндірісі ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның табысына салық салу бөлімі біршама
оңтайлы. ... ... ... ... өзге де ... ... ұмытпау керек, сонымен қатар, ... ... да ... ... Егер бұрын еліміздің салық жүйесі іс ... ... ... ... ... ... ... біршама ынталандыратын және
реттеуші сипатта.
Мысалы, инвестициялық салық преференцияларды ... жаңа ... ... қызмет істеп жатқандарын кеңейтіп, жаңартуды ... ал ... ... ... ... ... әсер етеді және олар өсу
тарапына қарай ... ... ауыл ... ... ... ... ... саласы болып табылады. Сондықтан да әу бастан-ақ, елдегі реформаларды
нарықтық қайта құруды жүргізу осы ... да ... ... ... ... ... мақсаты,
экономиканың өзге салаларындағы секілді, отандық өндіріс тиімділігін
көтеру, оның көлемінің ... өнім ... ... мен оның өз ... ... ... ... ... деңгейге дейін төмендету болып
табылады.
Аграрлық реформа кезінде кеткен, есептеудегі жаңылысу мен ... ... ... ... қатынастарды қалыптастыруда таңдалып алынған
үлгімен байланысты жағымсыз салдарлар, экономиканың бұл саласындағы ... ... ... алып келді. 1990-94 жылдары ауыл шаруашылығының
жалпы ішкі ... 45 ... ... ... ... 1991 ... ... жылдары тұрақты құлдырау тенденциясы орын алды, тек 1992 және ... ... ... ... ... ... Сондықтан да қаржы саясаты
саласында ауылшаруашылық өндірушілеріне ... ... ... ... ... ... ... міндет салықтық ынталандырушыны құру болды.
Ауылшаруашылық өндірісінің даму тенденциясын және оның салық ... ... ... ... салықтар негізінен, өзге де
механизмдер баға мен ... ... ... емес ... төмен болатынын, осындай салалық спецификаның бар екенін
ескерусіз тек ақшаны күштеп алу ... ... ... ... ... ... көзі болмауы және несиелік ресустардың
жетіспеушілігі шаруашылықтарға ауылшаруашылық ... ... ... ... ... ... ... етуге мүмкіндік
бермейді, ол ауыл шаруашылығындағы Жалпы Ішкі Өнімнің ... ... ... да ... ... салу көздерін табу
проблемасы алдыңғы орынға шықты. Мемлекеттің инвестиция саясаты ... және ... ... ... ... ... ... және қатаң монетарлы саясат ішкі инвестициялық ... ... Ал ... ... үшін ... ... саласы
ең тартымсыз сала болып қалып отыр.
Жалғыз нақты инвестиция көзі мемлекеттік инвестиция және жеке ... ... ... отыр. Солай бола тұра, өзін-өзі қаржыландыру деңгейі
өзіндік жинақ ақшалардың көлемінен ғана ... ... ... ... ... жасалған қандай да бір жағдайға байланысты. Осындай
әсер ету құралының бірі табысқа салынатын салық механизмі болып табылады.
Осылайша, ... ... ... корпоративті табыс
салығы жеткілікті деңгейде жетілдірілмеген және қайта ... ... ... ... ... ... ставкаларын қолдану жеткіліксіз және
қандай да бір ... ... ... ... ... ... ... дамыған мемлекеттерінің тәжірибесі көрсеткендей,
кәсіпкерлік шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... факторларының бірі болып ... ... қана ... ... ... икемділікті береді, ірі
қаржылық және өндірістік ... ... ... ... және ғылыми-техникалық прогресстің бірқатар бағыттарында ... ... ... ... факторы болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы кәсіпкерлік, ылғи да жайлы бола ... ... ... ... ... қалыптасуда.
Оның қарқынды дамуына түрлі сипаттағы көптеген ... ... ... бірінші орында – табысқа салынатын салықтың ... Бұл ... ... тарапынан көмек қажет екендігін көрсетеді.
ҚР салық жүйесі дамуының алғашқы кезеңінде ... және орта ... ... үшін салықтық құралдар кеңінен қолданылған болатын.
1991 жылдың желтоқсан айында қабылданған «ҚР ... ... ... ... ... үшін ... қолдануды қарастырған болатын. Онда
пайдаға ... ... ... ... ... құрылған кәсіпорындарда,
кооперативтер, шаруа және фермерлік шаруашылықтарды салықтық ставкаларды
төмендету ... ... еді. Бұл ... ... мен шағын
кәсіпорындардың саны біршама өскені байқалады. Бірақ, жеңілдіктер ... ... ... ... ... бюджеттің мүддесін қорғау үшін
нақты шаралар жазылмаған болатын. Осыған орай көптеген жеңілдіктер алынып
тасталды.
Сөйтіп, салық ... ... ... де ... ... ... ... шаруашылық жүргізудің нарықтық әдісі ... және ... ... ... жөн.
Қазақстанның әлеуметтік – экономикалық дамуының ... ... ... ... өндіріс пен ауыл шаруашылығының даму жағдайынан
елдің жалпы экономикалық өсу деңгейін байқауымызға болады. 2006 жылы ... ... ... 44,9% ... ... өнеркәсіп үлесі де
өндірілген барлық ІЖӨ үштен бір бөлігін ... ... ... ... ... ... ол өндіріс қана емес сонымен бірге үштен бірі өмір ... ... ... ... ... 40%-нан астамы тұратын өмір
сүрудің қайнаған ортасы ... ... ... ... ... туындаған тоқырау халық шаруашылығының ... ... және ол ауыл ... да ... ... жоқ, ... барып
тұрғындардың жаппай ауылдарды тастап шығуы, ауыл шаруашылығының өмір сүру
деңгейінің құлдырауына әкеліп соқтырды. ... ауыл ... ... және ... пайдалылығы аз саласына айналды. Жоғарыдағы
кестеден байқағанымыздай ауыл шаруашылығы өндірісінің жалпы ішкі ... 7,9% -ті ғана ... отыр және ... мұнай өндіру саласының
басымдығына және ауылшаруашылығы өнімдерінің ішкі нарығының тұрақсыздығына
байланысты, сонымен ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетсіздігі және агротехнологиялардың
деңгейінің төмен болу себептерінен оның жақын жылдардағы үлесінің ... ... ... салаға мемлкет жан – жақты қолдау көрсетуі тиіс. ... ... ... әсер ... Егер 90 жылдардың басында шағын
кәсіпорындарға салықтық жеңілдік болғандықтан, ... саны тез ... 1993 ... аяғында олардың саны 35089 болса, 1995 ... ... ... үшін көптеген жеңілдіктер алынып ... ... саны ... ... 21260 ... ... ... – шаруашылық қызметтің ең қарқынды түрі, ... ... ... ... құру және ... өндірісті жабу жүріп жатады.
Сурет 6 – Шаруашылық категориялары бойынша 2006 жылғы ауылшаруашылық
өнімдерінің құрылымы
*Алынған көзі: ... ... ... Министрлігінің
Статистикалық. бюллетені 2006 ж
Сурет 7 – 1992 жылғы шаруашылық категориялары бойынша ауылшаруашылық
өнімдерінің құрылымы
*Алынған ... ... ... ... ... бюллетені 1992 ж
1997 жылдан бастап шағын бизнес субъектілері санының біршама ... өту ... Оның саны ... жетті. 1995 жылмен салыстырғанда кіші
кәсіпорындардың саны 2,4 есеге, 1992 ... ... 1,5 ... Бұл ... ... ... ... дамыту бағытында
қолданылған шаралармен байланысты болды, ... да 1992 ... ... ... оны біршама ұлғайту мүмкін болды.
Шағын бизнес субъектілері санының тұрақты өсу тенденциясына қарамастан,
қызмет етуші кәсіпорындардың салмағы ... ... ... ... 101090
тіркелген шағын кәсіпкерлік субъектілерінің арасынан ... ... ... тек 62 ... ... ететін кәсіпорын, олардың тек 44
пайызы белсенді қызмет етеді. ... ... ... ... ... ... көп, ... ол үшін жайлы жағдай әлі де ... ... ... бөлігі сауда-аралық қызметпен айналысады.
Оны түрлі факторлардың әсерімен түсіндіруге болады. Кәсіпорындардың қаржы
көздерінің болмауынан, оларға ... цикл ... ұзақ ... ... аса ... ... ... да кәсіпоркерлерді қолма-қол
ақша түсуге мүмкіндік бар, қаржы айналымы тез жүретін сау да мен ... ... ... Сонымен қатар, коммерциялық қызмет алғашқыда
көп қаражатты ... ... ... ... ... ... әсер
(пайда түсіру) тез болады. ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың өндіріс (жұмыс, қызмет) көлемі көп емес. Жалпы
өндіріс ... ... ... бөлігін сауда саласындағы
кәсіпорындар, сонымен ... үйде ... ... мен ... ... ... ... алады, яғни бұл қызмет түрлері басқаларына ... ... тұр. Ал, ... ... үй, ... секілді салалар.
Бірақ, жылдар қарқынында әрбір қызмет түрінде өндіріс көлемінің артып ... ... ... ... ... ... алып ... шағын бизнес
субъектілерінің біршама жоғары өндіріс (жұмыс, қызмет) көлемі Алматыда
–140966,5 млн. ... ... ... алынған, бұл жағдай екі
қаланың еліміздің ресми ... ... ... болғандықтан, онда шағын
және орта ... ... ... ... ... өндіріс
(жұмыс, қызмет) көлемінің біршама аз деңгейі ... және ... ... бұл ... осы аймақтарындағы әлеуметтік-
экономикалық және ... ... ... ... жылдар
қарқынында өндіріс (жұмыс, қызмет) көлемінің іс жүзінде әр облыста ... ... ... ... өзі ... жақтардың көптігін көрсетеді.
Өзіміз байқағандай, сауда саласындағы кәсіпорындардың үлес салмағы 41,2
пайыз, ал өнеркәсіп пен. ауыл ... тек 21,4 ... Тек ... ... ... ғана ... басым бағыттарында белсенді
қызметке қол жеткізуге болатыны сөзсіз.
Кәсіпкерлік ... рөлі шын ... ... ... ол ... тұтыну және инвестициялық тауарларды шығаруға, кәсіпкерлік
рухты ынталандыруға, салықтық түсімдерді қамтамасыз ететін, инновациялық
белсенділікті көтеруге, бюджеттің табысын ... ЖІӨ ... ... ... ... өзге де ... проблемаларды шешуге
мүмкіндік береді.
Осылардың барлығын ескере отырып, біздің республикамызда өндіріске
инвестиция салу мен ... ... ... дамуын ынталандыратын
корпоративті табыс салығының жүйесін құру ... ... ... ... ал бұл ... корпорация табыстарына салық салу саласындағы
көпжылдық шетелдік тәжірибені зерттеп және оны еліміздегі ... үшін іс ... ... ... Ал бұл ... ... келесі
тарауда қарастырамыз.
2.2 Қазақстан Республикасы салық саясатының проблемалары
Салық саясаты обьективтік және субъективтік факторларға ... ... ... ... ... ... бағынады.
Мемлекет салық саясатын әлеуметтік-экономикалық және басқа да қоғамның
дамуына бағытталған экономикалық саясатпен қатар ... ... ... саясатының басты ... ... ... ... ... ... ... ету.
Осылайша салық саясатының басты субъектісі мемлекет екенін білеміз.
Салық саясатының методологиялық шарты мен мәнін түсінуге мүмкіндік ... ... ... ал ... негізгі - қаржылық ресурстарға
қатысты мемлекет пен ... ... ... ... ... ... ... қатынас жүйесінде белгілі бір қызмет
орындап, нақты мінездемеге ие болады. Айта кететін жәйт ... ... ... ... мен қылмыстарды бағалап және жазалап отырады.
Мемлекеттік органдардың салықтық іс-шараларға қатысты ... ... ... оперативтік есебін өзгертуі және
уақытына әсер етеді. Салықтардың ... ... ... ... көлемі реттеліп, тең дәрежелі талап орнап, төлем
қабілеті ... ... ... ... кезеңдегі салық саясаты мұндай талапқа сай келмей
отыр. Жоғары деңгейде салық салу шаруашылық ... ... ... ... шектейді. Салық салудың ... ... ... ... ... кері әсерін тигізеді немесе салықтық
жеңілдіктерді төмендетіп, шетел инвестицияларының ... кері ... ... ... ... ... Мемлекетті қаржылық ресурстармен қамтамасыз ету;
2. Ел экономикасының дамуына қолайлы ... ... ... ... деңгейін бір жүйкге келтіру;
4. Экономикалық заңмен сәйкестендіру;
5. ... ... пен ... реформаның тездетіліп
шешілуіне салықтық қолдау көрсету;
6. Салықтық база мен ... ... ... ... ... көзіне жұмылдыруды анықтау;
7. Тиімді экономика құруға қатысты ... ... ... ... ... ... ... енгізу.
Салық жүйесінің қызметтері салық саясаты арқылы, яғни салық ставкасының
көлемі арқылы, жеңілдіктер мен айып-пұлдар арқылы, салықтық несие ... ... ... ... ... оның барлық қызметтері іске
асырылады. Дегенмен әр жағдайда ... ... ... ... ... ... жүйесінің фискалдық немесе реттеушілік
қызметіне назар аударылуы мүмкін.
Қазіргі қызмет жасап отырған салықтық жүйені енгізгелі 8-9 жыл ... Осы ... ... саясатта, экономикада, әлеуметтік сферада маңызды
сапалы өзгерістер болды. Ең бірінші айта кететін жай ... ... өтуі ... орай, үлкен ауыртпалықпен көптеген қателіктермен
жүріп жатыр. Олардың ең негізгісі-жаңаны ... үшін ... ... ... ... ... ... арттыратын
құралға айналған жоқ. Қабылданған ҚР ... ... ... және
әлеуметтік-экономикалық сфералардағы құқықтық қатынастарды жаңаша реттейді.
Осыған байланысты ... ... ... түсті, бұрын болмаған
қаржылық институттар ашылып, дамуда, мысалы, бағалы ... ... ... ... т.б. ... экономикасы әлемдік бизнеске
ашыла түсуде. Осының барлығы салық саясатын жаңаша талдап, құруға мәжбүр
етеді. Талдау ... ... ... ... ... ... ... көз жеткізуге болады. Ол басында-ақ мемлекеттің экономикалық
жағдайына ... ... ... ... ... ең ... кемшілігі-
ондағы фискалдық бағыттың басым болуы. Салықтың ... ... ... ... инвестициялық ынталандыру, отандық экономиканың
бәсекелік қабілетін арттыру) мүлде орындалмайды. ... ... ... үлкен қысымы Қазақстан экономикасын ... ... ... ... ... ... және ... саясатын құрудың
негізінде жоғары ҚҚС ставкасы бекітілген. Бұған ... ... ... ... ұсынған еді. Өте жоғары белгіленген
- мемлекеттік өндірістің құлдырауына, оның ... ... ... ішкі және ... ... ... азаюуы.
- барлық өндірушілер мен ... ... ... ... шетелге шығып кетуіне;
- шаруашылық өмірдің криминалдануына, ”көлеңкелі ... ... ... ... ... нәтижелері салық салу базасының азаюына
әкелуде. ... ... ... ... ... болып “көлеңкелі
экономиканың” дамуына. Капиталдың материалдық өндіріске өтуінің ... ... ... ... ... және оның ... ... көбейтуде.
Салықтан бас тартуға, сонымен қатар айыппұл төлеудің жоғары деңгейі ... ... ... жалтаруының мынандай жолдары қолданылады: пайызсыз
ссуда жұмысшыларға беру, ... ... ... ... жүргізу кезінде жалған ... ... ... есеп айырысу. Осылайша мемлекет бақылауынан тыс тұрғындардың
табысы пайда ... олар сол ... аз ... қолында қалады,
екінші жағынан заңды тұлғалардың салығының өсуі нәтижесінде ... ... ... төмендейді.
Мемлекеттік бюджеттің табыстық базасының азаюуына, салықтан жалтарудың
қосымша ... ... ... ... әкеледі.
Жеңілдіктерді орнатудың мақсаты – белгілі бір қоғамдық мақсаттарға
жету:
экономикалық өсуді ынталандыру;
шағын кәсіпкерлікті, жеке ... ... ... ... ... тұрғыда бекітілген экономикалық
стратегияның болмауы жеңілдіктердің ... ... ... 34 жыл ... ... көрсеткендей ешқандай нәтиже
әкелмеген.
Әр дайым салық саясатында белгілі салық төлеушілерге жеңілдік
жағдайлар жасалған ... ... ... ... ... осының барлығы кейбір жеке тұлғалардың салық төлеу
жағдайындағы айырмашылықтар ... ... қол ... ... ... саясатының келесі бір проблемасы әсіресе шетелдік
кәсіпкерлер үшін, оның ... ... ... саясаттың кемшіліктерін жабу. Оған салықтық жүйені
түзету жолдарын қол жеткізуге ұмтылу ... ... бір ... рет ... ... соғуда. Кәсіпкерлер үшін ең қауіптісі
өзгертулер өткен ... ... ... ... ... мемлекет сенімсіз әріптес бола тұра, салық заңын бұзуға
мүмкіндік туғызады, ... ... ... ... Қазақстан
экономикасына ұзақ мерзімді капитал салуынан бас тартуға мәжбүр
етеді. Осылайша, қазіргі ... ... ... салықтық жүйе
экономикалық саясатты жүзеге асырудың құралы бола тұра Қазақстанның
экономикалық қауіпсіздігін төмендетуге ... ... ... салықтық жүйе түп-тамырымен өзгеруді талап етеді. Бірақ
оған экономикалық реформалардың бағытын ... ғана ... ... ... ... ... ... құру процесі, Қазақстанның ұлттық байлығын көбейту, ... ... ... ... болуы қажет.
Осыдан салық салудың концептуалдық жағдайлар, оның бағыттылығы,
мақсаттары, жүзеге асыру әдістері шығады.
Республиканың ... ... оның ... ... ... ... ... жатқан жаңа экономикалық қатынастарға,
мемлекеттің даму стратегиясына сәйкес келуі қажет. Салық ... ... ... ... яғни ... ... және өндірістің
құлдыраумен күрес болуы қажет. Жаңа салықтық жүйе ... осы ... ... керек, жалпымемлекеттік және жеке көзқарастардың тепе-
теңдігіне ұмтылуы ... ... ... жаңа ... ... ... ... және отандық тұтынушыларды ... ... ... тауар өндірушілердің өнімдерінің ... ... ... ... ... ... ұсыныстарды айтуға
болады:
– Салықтық жүйе фискалды мықты және ... оның ... ... ... ... ... қажет;
– Салықтық жүйе тұрақты және салық төлеушіге түсінікті болуы керек;
– Салық салу меншік иелігінің формасына қарамастан ... ... ... ... ... әділ және ... төлеушілер арасында бірдей бөлінуі
қажет;
– Салықтар саны қысқартылып, оларды ... ... ... ... ... ... салық төлеуші салық салудағы
шығындарын пайда табуға ... ... бұл ... қызметтерді
арттырып, ғылыми-техникалық прогресті күшейтеді;
– Салық төлеушіні қорғау керек. Салық төлеуші әр ... ... ... ... ... ... заңды және заңсыз жолдары жабылуы тиіс. Ол үшін
бақылаудың ... ... ... ... ... және әділ ... жүйесі құрылуы тиіс, ол біркелкі
экономикаға негізделген болуы керек. Ең бастысы жаңа салық ... ... ... ... ... салық климатын жақсартуы қажет,
профиляциялық салықтық жүйеде экономикалық белсенділікті ... ... ... ... ... ... қаржылық қажетіліктер қосымша
қаражат тартумен қатар ... ... ... ынталандыру.
Халықаралық тәжірбие көрсеткендей экономикалық өсудің негізі- ұлттық
және халықаралық тауар өндірушілердің өндірісін инвестициялау үшін ... ... Бұл ... ... ... кодекстегі экономикалық
процестерді ... және ... ... ... ... негізгі проблемаларын шешу үшін:
– табыстан алынатын алымдарды біртіндеп азайту;
– ҚҚС-ы төмендету;
– салықтық жеңілдіктерді ... ... ... ынталандыру
үшін пайдалану;
Бұл жағдай тек отандық өндірушілер үшін ғана емес ... ... де ... ... ... ... бар елде ... көбіне
салық жүйесінен оның келешігіне көп назар аударады. Ал Қазақстанға ... ... ... ... олар ... ... ықпалын
тигізбейді.
Көптеген шетелдік мемлекеттер тәжірбиесі бойынша салық жүйесінің
ынталандырушы рөлі артқан ... ... ... өседі.
Жаңа экономикалық жағдайларда салықтық саясатты жүзеге асыруда
ынталандыру міндеті басты ... ... ... ... ... ... көлемінің азайуында маңызды. Қазақстанның салықтық жүйесінде бұл үлес
тым үлкен. Мемлекет барлық ... ... ... ... бұл
ұлттық экономиканы тежеді.
Қазақстанда шетелдерге қарағанда заңды тұлғалардан алатын салық
базасын. Осылайша, ... ... ... ... ... ... алынбайды. Бұл шаралар, ғылыми-техникалық прогресс пен экономиканың
өсуіне бағытталған. Сондықтан, ... ... ... ... ... базасын шетелдік стандартқа жақындату керек. Бұл шаралар
салықтық ... ... ... ... ... жағдай
жасайды.
Табыс салығын төмендетумен қатар ҚҚС–ғын да қарастыру қажет. Бұл салық
нарығы дамыған ... көп ... яғни ол ... және ... ... ... салық саясатында ҚҚС ғылыми түрде дұрыс
қолданылып ... жоқ. Ең ... ол ... ... ... жоқ ... ... көптеген ақша операциялары ҚҚС негізгі қызметі қайта
өндіру ... ... ... ... ... жағдайында монополизм және
өндіріс көлемінің төмендеуі және осы салықтың тым ... ... ... ... ... ... сатып алу қабілетін төмендетті
.Экономиканың ... көп әсер ... ... бірі ... салығы. Мүлік
салығы-бұл жеткілікті ... ... ... ... бастап
кәсіпорындардың негізгі капиталдың салымының өсуі жоспарланған. Есептеу
бойынша бұл ... ... ... ... ... ... экономикада негізгі инвестор мемлекет емес, кәсіпкер, экономикалық
болжамдар мен ... ... осы ... ... ... ... бұл ... басынан дұрыс емес
болған.Өндірістің құлдырауы және қуаттылықты дұрыс ... ... ... ... ... дифференциялануы арта түсті, бұл
қаржылық қиындықтары бар кәсіпорындарды тіпті құлдыратты.
Мемлекет кәсіпорындарды ... ... ... ... ол үшін ... жасамады, әсіресе салық сферасында, (шоковая терапия) саясатын
жалғастыра отырып, инвестициялық мақсаттарға деген ... өзі ... ... ... бюджет дефициті үшін қарыз қаражаттарды тартты.
Сондықтан мүлік салығының оптималды ... ... ... ... ... ... ескеретін ғылыми қарастырылған
жеңілдіктер механизмі болуы ... ... бұл жоқ, ... айтқанда
жеңілдіктер инвестиция салатын және экономиканың өсуін ... ... ... ... бұл ... оң ... ... сонымен
қатар негізгі қорды бағалау кезінде өте мұхият болу керек.
Жаңа мемлекеттік ... ... құру ... ... Ол ... бір ... ... қажет. Оның негізгі тездетілгені амортизация
бола алады. Ол міндетті ... ... ... ... ... ... Ол ... тездетілген амортизациямен байланыстыруы
қажет.
Бүкіл әлемдік тәжірибе көрсеткендей, салық сомасы салық ... 40 ... ... қажет. Егерде табыстан көрсетілген пайыздан
жоғары салық алынса, онда жинақтық қорларды қысқарту, ... ... ... ... ... экономикаға инвестиция
қысқарады, табыс түседі, салықты төлеуден қашу байқалады, мемлекеттен
қаржыны ... ... және де ... ... әкеп ... Өкінішке орай,
бүгінгі таңда Қазақстанда салық және ... да ... ... ... шамамен 63 пайыздай алынуда. Біріншіден бұдан залалды кәсіпорын
мен кәсіпкер шегеді.
Кәсіпкерге ... ... ... ... ... ... түрлері
әлеуметтік-корпаративтік салық, табыс салығы, қосымша құнға салық. Бұлар
шамамен мына ... ... ... 30 ... табыс
салығы 10 пайыз, көсымша құнға салық Жаңа ... ... 13 ... ... ... төлем іспетті зейнетақы қорына аударылатын 10 пайызды
және қосыңыз. Сонда кәсіпкер табысынан (30+13+10+10) 63 ... ... ... Ал ... (ол ең тиімді сала дүкен ұстайтын ... ... ... ... ... 2 ... төлеуі
қалыптасқан дәстүр. Сонда барлық табыстан 65 сыртқа ... Енді ... ... ... ... мың ... ақша ... жеке
кәсіпкерлігін ашқан адам кәсіпкерліктің ішіндегі ең ... осы ... ... Және ол жыл ... ... ... қаражатын екі
еселесін. Сонда таза табыс 100 мың долларды құраған болып шығады. Осының 63
пайызы ... ... ... кетеді. Енді Алматыдай қалада сауда
алаңын жалдау шаршы ... 200 ... ... еске ... Ол ең кемі 10
шаршы метр жер жалдауға тиіс. Сонда ... ... ... 2 мың ... және шығаруы керек. Ол екі айда, яғни, бір ... ... ... оған ... ... есеп ... 100 мың доллар табыс тапқан
саудагер–кәсіпкер мемлекеттік міндетті төлемдерге 63 мың долларын төлегенде
35 мың доллар қалтасында қалады ... ... ... ... үшін 24 ... және ... тиіс ... көсіпкеріміз жаңа жұмыс орнын ... ... ... жете алмайды. Мінеки, бүгінгі кәсіпкер мемлекетке
салықты адал ... ... ... күні осы. ... ... ... ... төлеушіні табысын жақсаруға итермелеуші қызмет атқарып тұр.
бқл дегеніміз, сауатсыз салық саясаты Қазақстан азаматын ... ... ... сөз. Бұл бір, екіншіден, дәл осындай жағдайда ақылы бар
адам өзінің жеке кәсіпкерлігін ашудан бас ... ... ... біз ... орта ... неге ... жатыр?» деген сұраққа жауапты алыстан
іздеп, әуре болмауға тиіспіз. Мен салықтың ешкім қашып құтыла алмайтын және
жұрттың бәрі ... ... ғана ... ... Ал ... басқа салық
түрлері де жеткілікті екені қарапайым бұқараға белгілі болмағанымен, бізге
белгілі. Міне, жағдай осы.
Бұл мемлекет үшін де, ... ... үшін де ... ... ... өнімді орта мен шағын кәсіпкерліктің үлесі кемі 50 пайыздан аспайынша
мемлекеттің даму қадамы сенімді ... ... ... дәл ... ... ... орташаны қалыптастырамыз, деген сөз
бекершілік болып шығады. Ал халықтың 70 пайызы орташа болмайынша ... ... ... ... деу ... ... ... Демек,
мемлекет орташаны қалыптастыру үшін шағын және орта ... ... ... ... ... Бұл көңіл мемлекет салық саясатында баянды етілуі
өажет. Салықтың ең ... ... ... бар болғаны 50 пайызынан
аспайтынын ... ғана ... ... тап ... ... бұзушылар, яғни салық төлеуден бас ... ... ... түсетін бюджет кірісі бұдан артпаса кемімейді. Себебі, азаматтар
айқындық жағдайында жұмыс істеуге ... ... ... инспекциясының
тексерушілеріне пара бергеннен гөрі мемлекетке міндетті салық төлемдерін
уақытылы өткізіп тұру әлдеқайда тиімді ... ... де ... ... кәсіпкерлік қызу қырқынмен бет бұрады.
Енді төменде ... ... ... ... ... ... ... жауап іздеп көрейік. Біздіңше ол былайша өрнектелуге тиіс:
Ішкі рынок үшін отандық ... ... ... ... мүлде алып
тастау қажет. Сонда арақ-шарап, сыра, кондитер өнімдерін, шұжық ... шет ... ... жатқан миллиардтаған доллар валюта отандық
кәсіпкерлердің қалтасына түсетін ... ... ... ... 100 ... ... салынбауы керек. Қосымша құнға салықтан түсетін
бюджеттік кірістің осы жол ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарға қосымша құнға салықтың үдемелі ... ... ... ... ... салығы 2007 жылғы дейінгі үлгісіне қайта көшкені жөн. Табыстың
салық ... ... ... ... ... ... ... табысы көптерден алуға көшсе, бұдан ... ... ... ... және орта ... ... ... кемі алдағы үш жыл бойына 100 мың ... ... ... ... ... ... қажет. Екінші деңгейдегі
банкттердің өазіргі несиелік үстемелерін табысты жасырмай, адал еңбек
еткісі ... ... ... ... Ауыл ... ... мал шаруашылығында шаруа қожалықтарын
мемлекет ұзақ ... ... ... ... ... ... болуы керек. Мал шаруашылығындағы шаруа қожалықтарын,
суармалы көкөніс, бақша дақылдарын өсіруші кәсіпкерлікті дамытпайынша,
елдің ... ... ... ... тұрсын мемлекеттің
даму қарқыны баянды бола алмайды. Бұдан бұрын да айтқынымыздай,
мемлекет ... мол ... ... ... мал ... алып
беріп немесе жазда суармалы ... ... ... ... ... ... ... алуы тиіс. Бұлар да салық
ауыртпалығынан босатылуы қажет.
Республикамыздың агроөнеркәсіп кешені ... аса ... ... ... ... жою, тамақ және жеңіл өнеркәсіптерін дамыту,
саяси-әлеуметтік тұрақтылықты ... ету ... ... роль ... және ... ... 2003 жылғы негізгі бағыттары туралы Қазақстан
Президенті Н.Ә.Назарбаев: «Ауыл ... ... ... ... ... ... ... бен рухани
тіршілігіміздің қайнары.
Қазақстан Республикасының Салық Кодексінде ауылшаруашылық ... ... ... ... ... салу жеңілдіктері
қарастырылмаған. Осы кәсіпорындары шикізаттардың 90% ҚҚС ... ... ... ... ... ... ... дайын өнімдердің құнында шикізаттың құны 50% құрайды. ... ... ... ... ... алатын шикізат бойынша ҚҚС
сомасын есепке жатқыза алмайды. Осының бәрі салықтар ... ... ... ... нәтижесінде бәсекелестіктің төмендеуіне,
айналым ... ... ... ... әкеп ... ... саясатты өзгерту арқылы және салықтық ... ... ... ... тұрақты дамуға және оны ұстап тұруға
мүмкіндік алады салықтық реттеу елдің шаруашылық ... ... ... ... ... ... орта және ... кәсіпкерлік бар
десек, мүлде қателесеміз. Өйткені оларды еліміздегі сауатсыз салық саясаты
қылмыскерлікке, яғни салықтан жалтаруға тікелей ... ... ... ... таяу ... тек ... ... дамуға ықпал етуші салық
саясатын өмірге әкелу ... ... ... ... іс бос ... ... кінінде қазір бізге сауын сиырындай қорек беріп тұрған
жерасты байлығы сарқылады. Ал ішкі ... осы ... ... ... ... шет ел ... ... кәсіпкерлердің адамын аттатпайтын тұсау болып
шығады.
Бүгін де, біздің ойымызша ... ... ... ... ... тұр. Финляндияда, мысалы: табыс салығын 739 көлемде төлету,
әлеуметтік аударым –10 ... ... ... ... ол ... салық
пен табыс салығын біріктіріп, аралас салық жасалынған.
Қазіргі жүргізіліп жатқан мемлекеттегі салық заңы бойынша кәсіпкер және
тұрғындар жергілікті ... және ... ... ... орташа алғанда
біржылдық табыстан 20 пайыздай. Осылайша, табыс ретінде бір жылда ... 100 мың ... ... 60-63 ... салыққа төлейді, бәлкім
сондықтан болар, әрбір жеке кәсіпкер салық салынатын табысты ... ... ... Ал, егер ... ... ... төлем жүйесін
ескеретін болсақ, онда кіріс одан әрі ... ... ... жағы ... ... бәсекелік қабілеттілігін
жоғалтып отыр, неше жылдан бері біз импорт арқылы өмір сүреміз. 1999 жылы
Қаржы Министрі валютаны ... бір ... ... ... ... ... ... шығарады, бұл үшін ақша алады. Қорытындысында бұл үшін
тұтынушы төлейді, тауарды ... ... ... ... ... Бірақ, одан
бюджет көлемінің өскенін ешкім байқамаған сияқты. Жалпы ... ... жүйе ... ... мысалы жалғыз
бастылардан табыс салығын ... ... ... ... 1536 ... тең,
жанұяға айына 3072 марка. Ал, бізде салық салынбайтын минимум ... ... ... ... ал ол ... ... ... аспайды.
Ал, енді ҚҚС салығына келетін болсақ, ҚҚС отаны ... бұл ... ... ... яғни ... заттарға (алтын, құнды тері) 22 пайызы
көлемінде ставкасы бойынша салады. Азық-түлік тауарлары, ауыл ... ... ... ... ... ретінде төмендетілген
ставкамен 5,5 пайызбен ... Ал, ... бір ғана 13 ... салық салу әдісі қолданылады.
Осы орайда тағы да, ел ... ... ... тағы да ... ... ... ... сияқты мемлекеттік бірден – бір реттеу құралының
экономиканы дамытудағы жоғары рөл ... ... ... даму
бағыттанда орын алып ... ... ... ... ... ... ... 1-2 процетке азайту, 2008 жылдан бастап шағын бизнес
субъектлері үшін ... ... ... бірыңғай мөлшерлемесі енгізілуі,
2008 жылдан бастап әлеуметтік ... ... 30 ... ... жалақысын өсіруге ынталандырсын», - деген ұсыныстар көңілге
қонымды, бірақ, салық ауыртпалығын осылай ... ... ... ... ... түсу қажет.
Сонымен қатар бізде қолданылатын жанама салықтың бір түрі- акциздер.
Жыл басында Басқару ... ... ... ... жолымен
әкелінген және шығарылған тауар, әсіресе Ресейден, бұл ... оң әсер ... ... ... ... және шағын
кәсіпкерлікті ынталандыруға көп көңіл бөледі. Бізде де, осы ... ... ... Ол үшін ... жеңілдіктерді қолданылады. Бізде
ауылшаруашылығындағы шағын кәсіпкерлік ... бұл ... ... және ... емес ... көздері ретінде қарастырылады.
Негізінде, ол ... ... ... ... ... қажет.
Бір мезгілде мемлекеттің қоғамдық қызметін және ... ... және ... ... ... етуге байланысты салық саясатын құру арқашан мемлекеттің басты
мәселелерінің бірі болып келген.
Азаматтардың ... ... ... ... ... мемлекеттің,
кәсіпорындар мен жеке тұлғалардың жауапкершілігіне және біртұтас салық
саясатына ... ... Ол үшін ... іс ... ... тиіс:
- салыққа байланысты мемлекеттің қызметтері мен ... ... ... көрсетілуі керек;
- салыққа қатысты салық төлеушілердің құқықтары мен ... ... ... керек;
- мемлекеттің азаматтар алдында міндеті мен ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың мемлекет алдындағы міндеттері мен қызметтерін толық
орындамаса, мемлекеттің азаматтар алдындағы қаржылық төлемдерін, ... ... да ... ... ... жәйт ... аймақтық, жергілікті деңгейлерде
салықтардың «Бөлінуі» сызбасын ... ... ... жылдан жылға аз
түсетін аймақтар санын кемітуге ... ... ... ... ... шаралар республикада өзіндік қорлары есебінен қызмет жасай
және дами субъектлер санын арттырады және де ... мен ... ... ... ... ... құрылымын қайта құру,
экспортқа бағытталған өндірістің артуы есебінен өз ... ... ... кейбір экономикалық байланыста жергілікті және ... ... ... бірігеді. Мысалы: кедендік баж алымдар
осы республикалық және аймақтық бюджет арасында бөлініске түседі.
Жергілікті және ... ... ... ... беру ... ... және ... органдардың өздері жүргізіп отырған салықтық
басқару саясаттары жауапкершілігі артады. Осы ... ... ... ... ... ... Республикасының салық саясатын шетелдік тәжірибеге сүйене
отырып жетілдіру бағыттары
Кез келген мемлекет өзінің өмір сүру уақытында ең көп ... ... ... ... мен одан ... өндіргіш өндірістердің дамуын
реттейтін салық саясатына аударады Бұл мақсат ... ... ... ... ... индустриалды инновациялық даму стратегияға деген
ұсыныстар мен салық және кедендік кодекстер ... ... ... ... ... Бұл жағдайда кезеңі болып өндірістің техника-
технологиялық жаңаруларын реттеуші заңдылық шарттардың ... ... ... ... ... мен ... ... құру үшін
ескірген құрылғыларды салықтық есептеулер есебінен қайта қалпына келтіру
инновацияны тез енгізу тиімді салықтық амортизация ... ... ... ... мүмкіншіліктерге ие болуы керек. Мұндай саясаттың
прогрессивті деңгейі өндіріс яғни ... ... ... анықтайды.
Салықтық амортизациялық саясаттың қалыптасуы бюджет жағдайына тәуелді
болмауы керек Егер де біз жай ... ... ... салық
салынатын табыс есебінен жасайтын талап ететін іс ... ... ... ... ... ол ... әкеледі содан
кейін өндірістің қысқаруымен сәйкесінше салық салынатын ... ... ... Сол ... ... үшін ... ... туып
өзгеріссіз жағдайға келеді .
2003 жылы бюджет профициті ешқандай тәуекелсіз салықтық амортизациялық
саясатты ... ... ... Толық жауапкершілікпен 2004 жылы
сол сияқты барлық белгілеріне қарап экономикалық өсу болады деп ... ... ... болжауларды жасауға әлі ерте Сондықтанда
салықтық амортизациялық саясаттағы өзгерістерді ... ... ... ... ... ... даму стратегияның іске асуының
тоқтап қалуы қаупі отандық өнімнің бәсекелін ... ... ... ... ... кіруде қиыншылықтар туу қаупі болады.
Белгілі бір елдердегі ... ... ... ... ... ... тек қолданатын ... ... ... қарау негізінде ғана шешуі мүмкін .
Дамыған елдерге тәжірибеде амортизацияға мүлдем басқа келу қолданылады.
Оларда ... ... ... ... ... ... мүмкін. Осылайша ел экономикасының ... және жаңа ... ... ... ... ... Европа елдерінің ... ... ... қалдықты түзу сызықты тегіс көшіру немесе
төмендету әдістері ... ... ... ... ... таңдауға құқы бар. Әр түрлі елдерде тездетілген амортизацияны
қолданудың өзіндік мінездемелері бар ... ... ... ... ... ... қалдығын төмендету әдісі бойынша ... ... ... ... көшіру нормасы амортизациялық
есептеулердің жай коэффициентінен оның қолдана бастағаннан бері үш ... бір ... ... ... ... ... ... жабдыққа 10 % көшіру
коэффициенті қолданса онда жеделдетілген коэффициент ... ... ... жылы он ... ... ... ал ... екі жылы
25% бойынша (10%+15%)
Салық салу мақсатындағы негізгі құралдардың амортизациялау механизмінің
қосымша элементтері
1) Швецияда ірі кәсіпорын үшін 3 ... ... ... қолдану мерзімді
және құны 2000 кроннан 1крон 18,53теңге курсымен 37 ... ... 10000 мың ... ... ... активтер тікелей қолданысқа
алған жылға шығындарғыа көшірілуі мүмкін Италияда заңмен ... құны 1 млн ... көп ... жабдықты амортизациялық қорға
толығымен көшіреді. 1 евро=168,79 теңге ... 85 мың ... ... ... ... ... ... тәртібімен өте
жоғары қарқынды аударымдар рұқсат ... ... тек қана ... ерекше шарттарда қолданған жағдайдағы сияқты нақты жағдайлар
есебінен қаржы және экономика министрлігі санкциясымен.
3) Италида ... ... ... ... ... және т.б.) осы активтерді қолдану мерзіміне тәуелді
болады, бірақ егер мерзімін белгілеу қиын ... онда ... 20 ... ... ... Испанияда «гудвилл» амортизацияға жатпайды.
4) Ұлыбританияда 1986 ... ... ... ғылыми-техникалық
зертеулерге кез-келген сомадағы шығындарды көшіру құқығын алды. Барлық
капиталды активтер бойынша амортизация нормасы оның ... ... ... ... соммасының 25 %-ті және ғимараттар ... ... ... ... 4 %-ті ... ... ... салықтық амортизация 1954 жылдан ... ... ... ... ... ал ... басынан батыс экономикасында жалпылама қабылданды. 1986 жылы
салықтық реформа туралы заңмен қатар 3 жылдан 31,5 ... ... ... 8 ... бөлінген , амортизация мерзімі бойынша
негізгі қорлардың жіктелімі қабылданды. Осы жіктелім мәліметтеріне
сәйкес ... ... ... ... ЭВМ және тағы ... және ... топқа жатқызылып , 4-тен 10 ... одан ... ... ... ие ... ... ... жеңілдіктердің 2 түрі бар:
– негізгі капиталға ... ... ... ... зерттеулерге деген шығындар алдыңғы жылғы ... ... ... ... 50 % мөлшерінде салықтық несиге
құқық береді. ... ... ... ... мен құрылыс
амортизациялары, персоналдық еңбек төлемі және операциялық еңбек ... ... ... ... ... ... амортизация тәртібіне
түбегейлі өзгерістер енгізген жоқ. Ол бірнеше топшалар бойынша 5 % -тен кем
емес амортизация нормаларынан ... ... ... ... ... ... ең ... бөлігі жұмыстық және күштік машиналар
мен құрылыстар кірген жоқ. Жөндеу бойынша шығындарды есептеу үшін ... ... ... ... ... ... жөндеуге
кеткен шығындар негізгі құралдарды жаңарту проблемаларын ... 6. ... ... ... ынталандырушы нормаларын
қолданудағы негізгі сипаттары
|Негізгі құралдар |Амортизация нормалары ... | |
| ... ... |Италия ... |Мин. 6,25% | |3-6% |
| ... 8-12% | | ... ... ... | |18% ... |Мин. 6,25% | |10-16% |
| ... 8-12% | | ... ... |Мин. 9% | |20% |
| ... 14-15% | | ... |Мин. 6,67% | | |
| ... 10% | | ... ... | |12% ... инвентарь |Мин. 20% | |40% |
| ... 30% | | ... |Мин. 6,25% |2% |3-6% |
| ... 8-12% | | ... зиян ... | |4-5% | ... өндірістік| | | ... | | | ... ... | |20% | ... ... | | | ... | | | ... қатар азайған қалдықтарға амортизациялық есептеулер тәртібі
өзгертілген жоқ. Мұндай шамалар салықтық ... ... ... ... ... өзінің материалдық өндірістегі жеделдетілген
инновациялық жаңаруларға деген қызығушылығы жоқ екенін білдіріп және нақты
секторға ... ... ... ... ... ... салықтық
амортизациялық саясаттың қызмет ету тәртібі оны 40 және одан ... ... ... және жабық салық салуды көрсетеді. Негізгі ... ... ... ... ... ғана ... Есептеу базасы
амортизациялық есептеулерді қысқарту есебінен көбейеді.
Салық ... ... ... ... қалдық құнға
шектелген нормаларды қолдану ... ... ... ... ... әдісінің қолданылуы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... жоспарлайды. Бұл жағдайда
амортизацияның шектелген, нормасы кезінде негізгі құралдар құнын ... ... ... ( 7- ... ... салық кодексінің 107 бабының екінші тармағын келесідей
редакцияда ... ... ... ... топ ... екі ... ... қолдану жолымен есептеледі, бірақ ... ... ... 110 ... салықтық кезеңнің соңына топтың
құндық балансына».
Кесте 7 – Қалдық құнға есептеу қағидасы мен ... ... ... ... ... ... |Екі еселенген |Іс жүзіндегі |
| ... ... ... ... |
| ... құн | ... | |
|1 |100 |25 |50 |50 |
|2 |50 |25 |50 |25 |
|3 |25 |25 |50 |12,5 |
|4 |12,5 |25 |50 |6,25 |
|5 |6,25 |25 |50 |3,125 |
|6 |3,125 |25 |50 |1,56 |
|7 |1,56 |25 |50 |0,78 |
|8 |0,78 |25 |50 |0,39 |
|9 |0,39 |25 |50 |0,19 ... |0,19 |25 |50 |0,09 ... ... ... ... енгізу АҚШ Президенті
Дж.Буштың әкімшілігімен ... ... ... бойынша болу
қажетті. Бірінші ... ... ... бір ... амортизациясы 30-
40% мөлшерінде қаралса, қалған бөлігі ағымда 4-5 жыл ... ... ... ... ... ... ... құнының 15-18%-
нен кем болмауы қажет. 110 баптың 2 ... ... ... төлеуші эксплуатацияға бірінші рет ... ... ... эксплуатацияның бірінші салық кезеңінде жылдық жиынтық
табысты үш жылдан кем емес ... алу ... ... ... ... ... 30 ... көлемінде амортизациялық бөлулерді
есептеуге құқы бар».
Екі жағдайда да, сондай-ақ МБП мен белгілінген активтер ... ... ... ... ... Ол үшін ҚР СК 10 бабы 20 ... ... қажет.
Негізгі құралдар – бір жылдан аса мерзім ішінде қызмет жасайтын және
құны айлық 160 ... ... аз ... ... ... мен ТМД ... тәжірибелерін қолдана отырып, машиналар
мен құрылысты жаңартуды ынталандыру мақсатымен, мүлік құнының төменгі
шегінің ұлғаюының ... ... деп ... ... ... ... түсетін, негізгі құралдардың құны 50 АЕК –тен басталады.
Бизнесті енгізу ... ... ... жылжымайтын
мүліктің тез өсуі және тағы басқаларды ескере отырып, ... ... аз ... және тез ... ... жатады. Осыған байланысты
дамыған елдердің тәжірибесіне қарай отырып, салық салу үшін кәсіпкерлердің
мүліктері құнының ... ... ... ұсынамыз. Көптеген
бағалауларға сәйкес 150-160 АЕК деңгейіне дейін үш ... кем ... ... Бұл мөлшер қазіргі уақытта маңызды ... ... ... ... ... «көлеңкеден» шығу процессінің
дұрыс әсерін ... ... ... ... ... ... ... Сол уақытта осы мәселеге жүйелік келу негізіндегі ... ... ... Бұл мәселе екі бөліктен тұрады:
Кәсіпкерлер мүліктерін, ең бірінші ... ... ... ... жеке тұлғаларға – туысқандарына немесе жолдастарына
тіркейді. «Бұл мәселені ... ең «тар ... ... осы ... ... ... оның біршама құнының ... ... Иесі жоқ ... ... ... ... жеке
тұлғаларға тіркеледі. Бұл салық жинақтарының және оның ... ... алып ... Бұл ... ... ... ... жинақтар
көбейеді.
Басқа жағынан қарайтын болсақ, кәсіпкерлердің несиелік ресурстарды ... ең ... ... болып, жеткілікті деңгейдегі өтімді-кепілді мүлік
мәселесі болып табылады.
Осы себептен ... ... ішкі ... ... ... шынайы жоғарылауы кіреді. Бұл ... ... осы ... ... ... бұл орташа есептеу арқылы әрекет
етуші шағын кәсіпорындардың мүлігі 2006 ... ... ... 8,3 ... ... ... ( ҚР шағын кәсіпорындар саны 409 мың мүліктердің
орташа бағасы-20 мың ... ... орай СК 2 б ... ... ... ... ... баланс көлемін есептеуге құқықты, егерде
салықтың кезеңін соңғы жылына ... ... ... ... ... ... ... аталған барлық жиындар, кәсіпкер әрбір жақ оң әсер алатындай,
мемлекетпен жақсы ... ... ... ... ... ... ... қосымша шығындарсыз мүлікті легализациялау мәселелерін
шешеді. Өйткені ол өзінің салықтық ынталандырудың жанама әдістерімен
негізгі қорлардың толтырылуы мен модернизациялануын ынталандырады.
... ... ... және ... ... ... және ... сапралы түрде қолдану экономикалық
нақты секторында «мультипликативті» түрде әсер етеді деп растайды.
– Кәсіпкер салықтың жеңілдіктерді қолдануды растау ... ... ... ... ... және бухгалтерлік есеп
берудің кескінінде қызығушылығын тудырады.
Жеке және ... ... ... негізгі құралдарға
амортизациялық есептеулерде заңды емес ... ... ... әкімшілік жауапкершілікті қайта қарау.
Кесте 8 – Шағын және жеке ... ... ... ... ... ... кестесі
| | ... |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ... |
| ... ... құрылыстар |10 |
| ... ... ... ... және ... |25 |
| ... жылу ... ... құрал-жабдықтар, | |
| ... ... және ... ... ... |
| ... ... ... ... | |
| ... ... ... компьютерлер, перифериялы |40 |
| ... және ... | |
| ... топтарға жатқызылмайтын тұрақты активтер |15 ... ... ... ... ... ... ... бұрын
ең маңызды шарттардың бірі біздің үкіметімізбен құрылатын басқа алдағы
елдер мен салыстырғандағы ұтымды ... ... ... ... ... орта кәсіби техникалық білімді ... ... ... ... ... ... ... өтініштер көптеп түсіп жатыр. Мұндай іс-әрекеттер арнайы
қаржыландыруды немесе мүлікті қайтарусыз ... ... ... Қазіргі кезде
мұндай қаржыландыру тек таза пайда ... бола ... ... ... ... ... ... 2% мөлшерінде бағыттай алатын
құралдар соммасы жеткілікті емес.
Мұндай жиындарға шығындарды ынталандырудың 2 ... ... ... ... ... ... 5-10% жеткен көптеген
дамыған елдерде , мысалға АҚШ, Германияны алатын болсақ , ... 5% ... ал ... ... - 10 %, ... және Шығыс
Европа елдерінде-10%-тен жоғары салық ... ... ... ... ... мәжіліс депутаттары бұл бағыттар, мұндай көмек
көрсетудің тұрақты ... бола ... деп ... ... ... Францияда ең маңызды болып 0,1 % -тік қосулармен
еңбек төлемдері жылдық қорының 0,5%-тік ставкасы ... ... ... ... ... ... ... кәсіби техникалық білімнің дамуында,
сонымен қатар, 10 және одан көп ... бар ... ... үй құрылысын қаржыландыруда тура ... ... ... ... Оған ... формасына қарамастан еңбек төлемдері қорының
0,65% бұл ... ... ... ... ... ойымызша, бұл
тәжірибені мақсатты түрде Қазақстанда қолдану - ... ... ... ... ал ... үй ... ... жұмысшыларын тиімді ынталандырып және еңбек өнімділігін ... ... ... ... ... ... деген ынталандыру ... ... бірі ... ... ... қараша айында ҚР-ның «салық салу мәселері бойынша ҚР
актілерінің кейбір заңдылықтарына ... мен ... ... заң ... ... ... мәжіліс депутаттары салық кодексіне
төмендегідей баптарды енгізу туралы ... ... ... мен ... қатынасты жоқ жеке тұлғаларды кәсіби оқытуға
салық төлеушінің шығындары, ... ... ... ... сомма
көлеміндегі төлемдерге жатқызылады.»
Егер де бұл өзгеріс салық кодексіне енгізілетін болса, онда ... әлі ... ... табылмайтын жастарды ... ... Бұл ... ... ... есебінен оқуын төлеуі оған
қосымша табыс болып есептелмеуін және салық салуға түспеуі қарастыру қажет.
Біздің ойымызша, өндіріспен айналысатын ... ... ... ... ... ... ... қажеттілігі туып тұр.
Өйткені бізбен белсенді кірігетін басқа елдердегі ... бұл ... ... ставкаларға ие.
Қазіргі кезде мүлікке деген салық ставкасы кәсіпкерлер үшін (0,5%) ... ... (0,05%). ... ... ... ... шағын
бизнес субъектілері, өзінің шығындарын азайтамыз деп, ... ... яғни ... ... жеке тұлғалар мүлкі ретінде
көрсетеді. Нәтижесінде компания активтері төмендейді. ... ... ... ... ... келесі бағыттарды реформалауды (салық
салынатын объектті сақтай отырып) ұсынамыз:
– 1% ставкадан бас тартуға ... ... ... ... ... ... ... табыстарды қорғау мақсатымен мүліктің
барлық түрлеріне оның құнынан 0,3% ... ... ... ... құны ... теңгеден жоғары мүліктерден бастап, мүліктерге 1%
салық ставкасын теңестіру және ... ... ... ... мақсатымен, бірақ барлық кезде элиталық
үйлерге, қымбат әшекей бұйымдарды сатып алу үшін емес);
– ипотекалық ... мен ... үй ... ... ... қатар, мерзімі 1 жылдан аспайтын, салық салынатын мүлікке
есептелетін ... ... ... ... ... пен еңбек
құралдарын алып тастау мәселесін қайта қарау;
– өндірістік кәсіпорындары үшін тиімді ... ... бос ... ... мен ... жер ... мен ... салықтың
ставакасын 10 есе көбейту бойынша ұсынысты енгізу.
Жеке кәсіпкерлердің арнайы ... ... ... маңызды
мәселелердің бірі болып біздің ойымызша, патент алу кезіндегі зейнетақылық
есептеулер, патент ... ... ... мен есептеу үшін қолдану
туралы ... ... ... ... ... ... 374 ... 6 тармағына сәйкес жеке кәсіпкерге патент тек бюджетке
патент құнын және жинақтаушы ... ... ... ... ... кейін ғана беріледі. Сәйкесінше 375 баптын 1
тармағанда патент ... ... ... 3%-тік мөлшердегі ставканы қолдану
жолымен жеке кәсіпкердің өзімен атқарылады.
Міндетті зейнетақы ... ... және ... ... ... ... 20 ... №136 - 1 “ҚР зейнетақылық қамсыздандыру туралы”
заңымен бекітіледі. Сәйкесінше 22 – 1 ... 2 ... ҚР-ң ... қамсыздандыру туралы” заңы бойынша, жинақтаушы зейнетақы
қорларға төлемге ... жеке ... үшін ... ... ... заңына сәйкес анықталатын, төменгі айлық еңбекақының 10 %-нен кем емес
және төменгі айлық ... 75 ... ... ... емес ... % емес ... бекітіледі. Міндетті зейнетақы қорларына есептеу,
мерзімдері және тәртіптері ҚР-ң Үкіметімен бекітіледі.
1999 жыл 15 ... ҚР ... №245 ... мен ... ... ... қорларына міндетті зейнетақы қорларын аудару мен
есептеулер мен ережелері ... 3 және 3 – 1 ... ... ... ... ... ... салық режимдерін қолданатын, патент
құнын төлеу үшін Салық кодексінде қаралған мерзімде, өз пайдасына ... ... ... және ... Басқа сөзбен айтқанда, патент
алу үшін жоғарыда айтылған патенттің құнын да және ... алу ... ... айтылған 10% мөлшеріндегі міндетті зейнетақы ... ... ... ... ... 400000 ... деп айтатын жеке
кәсіпкер, патент алу үшін әлеуметтік және жеке ... ... ... тең ... 12000 ... және ... ... есептеулерін
40000 тенгені төлеуі қажет. Қолданыстағы заңдағы талаптардан ауытқи отырып,
бұл соммалар төленбесе бұл патенттер берілмеуі ... ... ... ... есептеулеріне жататын төлемдер жеке кәсіпкерлердің ... ... ... бір ... ... ... патенттің құнынан 3 есе
артық болып тұр.
Бізге әрбір жаңа бастаушы жеке кәсіпкерлер қажетті құралдары жинақтаушы
зейнетақы қорларына ... ... алу үшін ... ... ... ... болып патент негізінде арнайы салықтық режимді
қолдану мен ... ... ... жеке ... ... ... ... өзгерту табыла алатын еді. Мысалы, жеке кәсіпкерлердің
жариялаған табысынан 3% көлеміндегі міндетті ... ... ... алу ... ... еді, ал қалған 7 % кәсіпкерлік қызметін ... ... ... ... ... бойынша төленеді.
Зерттеулерден алынған нәтижелер және ... ... ... төленетін салықтардың жеке түрлерін төлеу және есептеу
тәртібімен салықтық заңдылықтың ... ... ... ... ... ... салу ... кардиналды түрде өзгеретіндігін
анықтап берді.
Салық салудың ... ... ... (АСР) ... кәсіпорындардың
потенциялды табыстарының жанама белгілерінің негізінде және бірнеше
дәстүрлі салықтарды немесе ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге әрекет етті басқа жағынан алсақ,
айырмашылық Қазақстан шағын ... ... ... ... ... дәл
таңдау САР –ды қолданатындығында көрінеді.
Бір мезгілде, бюджетпен есеп ... ... ... ҚР ... ... ... ... береді. Ол шағын
кәсіпкерліктің даму шамасында, мемлекеттің салық жүйесін екі ... ... ... және орта ... ... ... айтсақ
капиталға және мүлікке ... ... ... ... ... көрінеді. Соңғы кезде нарық экономикасына ... ... ... ... отырғандардың барлығына мына жәй анық:
орталық ... ... ... ... ... ... салық жүйесін қалыптастырумен тығыз байланысты. Ол жалпы мемлекеттің
экономикасының саясатын анық ... ... ... ... ... ... болып табылады. Оның негізгі міндеті шаруашылық субьектісін
оның меншік түріне ... ... ... ... ... және ... ... арттыру, жеке тұлғалардың әлеуметтік,
расталмаған ақша қаражаттарыын шектеу, инфляцияны ескере отырып табыс ... ... ... бюджеттің табыс базасының өсіп нығайуына жағдай
туғызу, нәтижесінде, салық жүйесі ... және ... ... ретінде мемлекеттің әлеуметтік экономикалық саясатының тиімділігін
арттыруға қажет. ... ... ... ... салық саясаты – бұл
мемлекеттер арасында, мемлекет және салық төлеушілер мемлекет ... ... ету ... жеке салық төлеушілер арсындағы күрделі,
өзәра байланысты әлеуметтік – экономикалық қатынастар. Осы ... ... ... салық саясатының тиімділігі мемлекеттің
экономикалық саясатында арта түседі.
2007 жылдың тамыз айының 13 мен 17 ... ... ... ... ... ... өкілдері әдіснаманы басқару бөлімінің
басшысы Айсұлу Боранбаева, ақпаратты технологияны басқару бөлімінің басшысы
Алена Герун, салық ... ... ... даму ... ... Ержанның қатысуымен Киев қаласына Украинаның бас салық
әкімшілігінің жұмысын тәжірибелік ... іс ... ... ... ... мақсаттары:
- Украинаның бас салық әкімшілігінің Дүниежүзілік банкпен бірлесе
отырып, мемлекеттік салық ... ... ... жүзеге
асырылуының нәтижелері мен құралдарын үйрену;
- Дүниежүзілік банк заемдік құралдарын бағалу және Қазақстандағы ұқсас
проектілердің мақсаттылығын ... ... ... ... ... мен модернизация Депортаментінің
қызметімен танысу;
- Бизнес процестердің стратегиялық жоспарын құрастыру ... ... ... бас ... ... ... әдістері мен талдау
формларын үйрену;
- Украинаның бас салық әкімшілігінің жасап ... оң ... ... ... ... қызметінде қолдану;
Украинаға тәжірибе жинауға жасалынған іс-сапарға байланысты Қазақстан
Республикасының Қаржы Министрлігін Салық ... ... мен ... ... ... Қаржы Министрлігі Н.Рахметов тарапынан
Украинадан жинаған тәжірибелерді Қазақстан Республикасының Салық қызметіне
қолданылуына тапсырыс берілді.
Бүкіл дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... Төрағасы орынбасарының басшылығымен
экономикалық тәжірибелерді қолдана отырып 2007 жылдың шілде айының 2-сі мен
11 ... ... ... бір топ ... қызмет органдарының
қызметкерлері АҚШтың салық қызмет ... ... ... ... ҚР
Қаржы Министрлігі Салық Комитеті орталық аппаратының зерттеу тобы Вашингтон
қаламына іс-сапарға жіберілді.
Іс-сапапр кезінде ... ... ... ХВҚ және МЦНИдің
төрағаларымен кездесу ... ... ... ... ... ... ... үйреніп, Қазақстан Республикасының Салық
қызмет органдарында қолдану мақсатында талдау ... ... ... мен ... ... ... салық органдарына деген міндеттемелерін өз уақытында
орындауына байланысты ... мен ... ... ... ... ... халқының салық төлемдерін өз уақытында төлемдерін өз уақытында
төлеуінің бірінші себебі: Салық органдарының халыққа ... ... ... арқылы салық төлеушілерді сауаттандырып және кеңес ... ... ... ... ... деклорацияларға байланысты тегін
буклеттер таратуы және т.б. Екіншіден: Салық төлеушілерге төлемдерді өз
уақытында төлемегені үшін ... жаза ... ... жаза ... ... ... емес қылмыстың түріне байланысты анықталады.
Салық төлемеген адамды қамауға алып, банктер несие бермей ... ... ... ... ... тең ... ... жайында
барлық ақпараттар бар қылмыстық тексеру жүргізу бөлімі сонымен бірге
есірткіге, жезөкшелікке және ... ... ... бар. Бұл ... ... ... ... және салық органдарының құпиясын сақтауға
септігін тигізеді. Салық органдары кең құқыққа ие. ... ... ... нәтижесінд деклорациядан қаье тапса, төлемді өзі өндіріп
алуға құқығы бар. Егер ... ... ... ... ... ... ... салық органы оның мүмкін тартып алуға құқысы бар.
Инспектор тарапынан ... ... ... ... ... ... бар. ... та бұл кезде барлық ауырпалық салық төлеушіге түседі.
Салық органдарының ... ... ... ... ... ... болуы, салық қызметкерлерінің жалақысының жоғары
болғанына тікелей байланысты. Сонымен бірге жақсы жасалынған ... ... ... ... органы есептелінген салыққа шешім
қабылдағанына түсінік береді.
IRS қарамағында мемлекеттік қызметке ... жоқ, IRS тен ... ... ... ... жылына 2 рет ... ... ... ... қызыметімен жұмыс жасайтын және салық
жүйесіндегі проблемаларды талқылап оның шешу жолдарын көрсететін ... ... ... қаржыландырылуын көрсететін салық төлеушілердің
ұлттық адвокаты оубудсмендер институты ... ... ... ... ... тексеру жүргізуге салық
қызметкерлеріне ордер беру. ... ... ... ... ... баға береді.
Салық органдары салық төлеушілерді сауаттандыруды жұмылдыра жүзеге
асырады. Құрылған ... ... ... ... ... жиындар
арқылы түсіндіру жеке тұлғаларға бағытталады, өйткені бюджетке ... ... жеке ... ... ... ... ... сауаттандыруды СМИ, методикалық
жэеңілдікті өңдеу, телефон арқылы жүргізіледі. ... ... ... ... ... «Аз ... арналған клиника»
атты бюджеттік программа арқылы, жергілікті орталықтарда ... ... ... ... жеке ... ... құру ... беру деңгейі кәсікқойлық дәрежеге дейін жеткен. Ірі және орта ... жеке ... ... бар. ... ... ... дамуына жағдай жасап, сонымен ... ... ... ... көмек көрсету орталықтарының (деклорацияны өңдеу, кеңес беру),
салық ... ... ... қамтамасыз етуге, деклорацияларды
почта арқылы қалай ... ... ... ... шығындарын
мемлекеттік бюджет есебінен жүргізіледі.
Әрбір қызметкердің білімі IRS-ке түсу арқылы шыңдалып және әр жыл сайын
қайталанып отырады. IRS-тің қызметкерінің білім ... ... ... ... ... ... ... керек. Соңғы жылдардағы салық
төлеушілерді ақпараттандырып, сауаттандыруға кеткен ... ... 48 ... ... ... ... шығындарға қарамастан
статистика АҚШ-тың салық органдарының қызметінің едәуір ... ... ... ... ... жасалынған іс-сапарға байланысты Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... мен ... ... Республикасының Қаржы Министрлігі Н.Рахметов тарапынан
IRS-ті Қазақстан Республикасының Салық қызметіне қолданылуына тапсырыс
берілді.
Қазіргі ... ... ... ... ... екі немесе үш есе
салық төлеп шығындалмау ... ... Бұл ... ... ... ... ... артық төленген салықтық төлемдерді
белгілі бір салықтық шарттарға байланысты ... ... ... бұл ... сіз үшін ... ... жасап беріп, қалай
пайдалану керектігін ойланбайды.
Осындай жеңілдіктерді ... ... ... ... ... құрамында салықтық жоспарлау бөлімі, жоғары квалификациялық
және білікті эксперттер мен ... ... ... ... Бұны қолдануға
мүмкіндігі бар компаниялар өркендейді. Ал мүмкіндігі жоқтар ... ... мен ... ... ... ... фирмалардың ірі-ірі сегізінің айналым қаражаты 20 млрд. ... ... Ал ... ... табысы 150 млрд. доллар. Қазіргі
кезде бұл ... ... ... және олар ... өз ... ... ... салықтық қызмет түрлерін елімізде қолдануға ұсыныс
жасаймын. Өйткені еліміздегі көптеген шағын кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... келе, өз ойымды қосқым келеді.
– салық жинаудағы мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сферадағы салықтарды ... ... ... ... атап ... ... табыс салығының ставкасы
әсіресе, өндірістік кәсіпорындар үшін жоғары, сондықтан, ... 20 ... ... ... ... ... және орта бизнеспен айналысатын субъектлерге бірыңғай ставка
бойынша салық салу механизмін ойлап – табу ... ... ... ... төлеушіге дифференциялды түрде қарау керек
және оның қызмет сферасын есепке ала ... ... даму ... ... ... көп ... қалалар
өздерінің түсімдерінің бір бөлігін аз дамыған аумақтарға бөліп ... ... ... ... ... олар ... ... экономикалық дамуға өз әсерін тигізеді. Атақты экономист Людвиг
Эрхард айтқандай: егер шығындардың ... ... ... дамуымен
қатар бірдей серпінмен өссе салықтың қайсысын төмендету керегін көру оңай
болар еді. Тек осы ... ғана ... ... ... ... ... ғылыми жұмыста Қазақстан Республикасының салық саясаты қызметі мен
құрылымына жасалған терең талдау оның ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның салық саясаты әлемдік
стандарттардың принциптері негізінде деуге ... ... ... ... ... ... қызметтің дамуына, мемлекет пен салық төлеушінің
мүдделерін ... өз ... ... ... сарапшылардың пікірінше отандық салық саясаты ТМД
елдері ішіндегі ең оңтайлы да дамығаны.
Қазақстанның ... ... ... саясатындағы стратегиялық
міндеттеріне салық жүйесінің тұрақтылығын ... ету, ... ... ... ... ... 30% ... салық заңнамасын
жетілдіру, салық жүйелерін жетілдіру жатады.
Осыған байланысты қазіргі уақыттағы Қазақстан салық саясатының ... ... ... өтсем деймін.
Шешімі қиын мәселелердің біріне салық ауыртпалығы және оның шаруашылық
жүргізуші субьектілеріне әсерін зерттеу жатады.
Салық ауыртпалығының деңгейлеріне ... ... әсер ... мен ... да ... ... ... құрылымы;
-салық салу мехагнизмі;
-салықтық әкімшілік жағдайы,
Салық төлеушілердің негізінен өндірістік ... ... ... ... ... ... көрсетіп отыр.
Салық саясаты өндірістік сфераның дамуына жеткілікті дәрежеде әсер ... ... ... ... ... ... ... салаға
және корпаративтік табыс салығы мен қосылған кұн ... ... ... ... ... ... ... беретін кемшіліктер салық
механизмін мен салық заңнамасында да бар. ... ... ... үйлеспеуі салық салынатын табыс мөлшерін төмендетуге
қолайлы жағдай жасайды.
Мүлік, жер ... ... ... да ... ... ... ... проблемалардың біріне айналды. Қазіргі уақытқа
дейін халықаралық тасымал салысына ҚҚС-ті ... ҚР ... ... ... ... Айта ... жайт ... әлі
күнге дейін шетел заңды тұлғарына ҚҚС-ті қайтару тәжірбиесі енгізілмеген.
Оны енгізудегі артықшылық- тауарлар экспортына қолайлы орта ... ... ... ... ... кез ... ел үшін ... саналады.
Елімізде соңғы жылдары ҚҚС- мөлшері біртіндеп ... ... ... отырып, біз ҚҚС ставкасын тауарлар мен ... ... ... ... деп санаймыз. Мұндай тәжірбие нарықтық
экономикалық елдерде қолданыста.
Екі жақты ... салу ... әлі ... ... ... ... таппаған.
Бұны акциздермен ҚҚС мысалдарынан байқауға болады. Бұл үшін салық режимін
құратын шет ... ... ... ... сапасын
көтеру қажет.
Жеке тұлғаларға салық салуды шешімін таппаған мәселелерде көп. Барлық
жеке ... 10% ... жеке ... ... ... ... тиімді
болмайтын сияқты. Жоғарыда есептелен тәжірбиелер, халықтың негізгі бөлігі
жеке табыс салығын 2-3% артық ... ... ... ... ... табыс салығын прогрессивтік шкала бойынша салықтық түсімдерді арттыру
үшін салық төлеушілердің мүлігі мен табысын есепке алу ... ... ... салынуға тиіс мүлік пен табысты жасыруды қылмыстық кодекске
арнайы статья енгізген дұрыс.
Біздің пікірімізше салық салу механизмін де ... ... ... және жер ... ... деңгейде бір-біріне қосқан дұрыс, және де
салық салу обьектісі болып негізгі ... құны ... сол ... құны ... ... ... даму бағыттарына қолдау
көрсетуде салықтық жеңілдіктердің өнідірістің ... әсер ... ... ... ... ... көрсетіп отыр. Бұған екі себеп
әсер етуі мүмкін: ... ... ... ... және ... ... ... уақытта еліміздің салық ... ... ... ... көрсететін, ипотекалық несие жүйесін, сақтандыру,
бағалы қағаздар нарықтарын нығайтуға ... ... ... ... ... ... салу жүйесі де жетілдіруді ... ... ... кіру ... еліміздің аграрлық секторының
ерекшелігіне байланысты жаңа салық ... құру ... Ең ... ... ... ... субьектілерді табыс салығының барлық түрінен
босату қажет, ал үнемделген ақша ресурстарын ауыл-шаруашылығын дамытуда
жұмсалғаны ... ... ... ... ... ел ... ... ренталық табыстарға бағытталғаны біз үшін өте тиімді.
Еіліміздің салық қызметінің ... мен ... ... ... ел
салық жүйесінің әлі де тұрақты дамымай келе жатқанын көрсетті. Ел ... ... мен ... ... өзгерістер енгізу-мемлекет
бюджетіне салық ... ... ... әкімшілігінің жағдайына,
еларалық салықтық қатынастарының нығайып, көркеюіне тікелей әсер ... ... ... төлемдерінің уақытылы және дұрыс түсуін ғана емес, сондай-ақ
салықтық бақылауды да ... ... ... ... ... тез
арада енгізген жөн.
Салық қызметкерлерінің көп ... ... ... ... ... ... кететінін, ал салықтық ... ... ... соңғы уақытта жүргізілген тәжірибелер
көрсетіп отыр.
Көптеген талдаулар мен ... ҚР ... ... ... бір
дәрежеде дұрыс жұмыс жатқанын көрсетуде. Ел салық ... ... ... ... ең оңтайлысы әрі дамығаны ... ... әлі де ... Қазіргі кездегі ҚР салық
саясатының негізгі проблеммаларына мыналар жатады:
• салық ... ... ... ... біркелкі болмауы;
• салық әкімшілігіндегі бюрократизм;
Осы негізгі проблеммаларды жою үшін біз ең ... ... ... ... ... кез ... елдің маңызды ... ... оны жеке ... ... Біз ... ... ... да саяси, әлеуметтік, экономикалық мәселелермен
ұштастырып, кешенді ... ... ... Мысалы, салық саясатындағы
жемқорлықты жою бірқатар саяси мәселелерге келіп тіреледі. ... ... ... дамытуда шетелдік тәжірибені ескергеніміз жөн. ... ... ... АҚШ, ... ... ... ... Франция,
Германия сияқты алпауыт елдердің ... ... ... ... ... ... ... Мемлекеттік ұлттық саясаты ұлттық мүдделерді ... де, ... ... ... де қорғауы тиіс. Бұл тұрғыдан ... ... ... Қазақстан үшін үлгі бола алмайды. Бәрімізге
белгілідей бұл елдер технология мен капиталды ... ... ... ... ... мен салық жүйесінің либералды болғаны дұрыс.
Ал біздің Қазақстан үшін бұл тиімсіз, біз қай салада болмасын ең ... ... ... ... әдебиеттер
1. Ермекбаева Б.Ж. ... және ... ... ... ... ... Ермекбаева Б.Ж. «Салық салу негіздері». Алматы, 2006 ж.
3. Ермекбаева Б.Ж., Бурабаев О.Б., Құлжабаева М.Т. «Жергілікті салықтар мен
алымдар». ... 2003 ... ... М.Ж., ... Б.Ж. «Шет ... ... », ... университеті, 2004ж.
5. Ермекбаева Б.Ж. Лесбеков Г.А. Основы ... ... ... ... ... ... Республикасы президенті Н.Ә.Назарбаевтың ... ... ... 2008 ... ... Б.Ж. «Проблемы развития налоговой системы ... в ... ... экономики» Алматы,2007ж.
8. Айкулов Р.А. «Ауыл шаруашылық саласындағы салық саясатының бағыттары».
Қаржы қаражат 2007 №1 .
9. ... Қ.О ... ... ... ... бағыттары». Ғылыми
конференция – 2004-сәуір т-2.
10. Жанділдин Ж. «Смут ... ... бас ... кез ... 2008-10 ... ... ... Республики Казахстан « О ... ... и ... в
некоторые Законадательное акты РК по вопросам налогоблажения» Казахстанская
правда 29.11.2005г.
12. ... А.Д ... Ғ.Е ... және ... Алматы 2006ж.
13. Вестник Налоговой службы, Бурамбаева А. ... ... ... налоговой службы Соединенных Штатов Америки Вестник». 2007 ... ... Н.А, ... А.С ... Республикасындағы салық
саясатын жетілдіру жолдары – конференция Қарағанды: болашақ – баспасы ... ... ... ... ... ...... 2005г.
16. Вестник Налоговой службы 2007 сентябрь №11 ... 5 ... ... ... ... Казахстан» 2007 сентябрь №11 5
страница .
17. Салық кодексі ... ... С. ... ... Оқулық - Алматы: 2005 ж.
19. 2006 – 16 ... ... ... ... Н.Ә ... жолдауы.
20. Вестник нлоговой службы «Стратегия развития налоговой службы РК и
приоритеты» 2008 ... ... ... ... Казахстан, Статистический ежегодник. Алматы, 2007ж.
22. Грязнова А.Г и др. Финансово-кредитный энциклопедический словарь. – М.,
Финансы и ...... ... А.В. ... В.А. ... ... и ... администирование
– М.: Экономист 2006г.
24. Егемен Қазақстан «ҚР Үкіметінің 2008-2010 ... ... ... ... ... 21.04.2007ж.
25. Кашин В.А. «Как выбраться из налогового лабилинта» 1990г.
26. Садков В., Аронов Д., Збинякова Е., ... С. ... ... ... системы», Общество и Экономика, №7-8, 2003г.
27. www. salyk. kz, www.nalog. kz сайттары.
27. Қ.Қ. ... Э.Қ. ... ... ... ... ... 1997 ... өтінімдерді құру және ұсыну рәсімдері
Бюджеттік шешімдерді қабылдау және парламентте қорғау рәсімдері
Нәтижелерге бағдарланған бюджеттеу
Атқару және атқару мониторингінің
рәсімдері
Сыныптаманы қайта қарау
Ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... ... тиімділігі мен нәтижелілігін арттыру
Макроэкономикалық тұрақтылық

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 70 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі кезеңдегі ақш-ң сыртқы саясатының концептуалдық негізі26 бет
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының ақша-несиелік саясаты41 бет
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының салық саясаты жайлы84 бет
Қазіргі кезеңдегі Қазақстан Республикасының әлеуметтік саясаты: саяси талдау48 бет
Қазіргі кезеңдегі ҚР-ның салық саясаты5 бет
Жастар саясаты64 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Мектепке дейінгі кезеңде тілді қатынас құралы ретінде пайдалана білуі. мектепке дейінгі кезеңдегі балалардың сенсорлық дамуы."6 бет
"Экологиялық нормалау түрлері."6 бет
"Қазақстандағы жекешелендіру процесі және оның ерекшеліктері"4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь