Кәсіпорынның қаржылық жағдайы (ҚазМұнайГаз)

КІРІСПЕ 3

І.КӘСІПОРЫННЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН ӨНДІРІС ТИІМДІЛІГІН ТАЛДАУДЫҢ МАЗМҰНЫ МЕН ӘДІСТЕРІ 4
1.1. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын өндіріс тиімділігін талдаудың
мақсаты мен міндеттері 4
1.2 . Қаржылық жағдайды талдау әдістері 7
1.3. Кәсіпорында қаржыны басқару жүйесі 10

ІІ.«ҚАЗМҰНАЙГАЗ» БАРЛАУ ӨНДІРУ АКЦИОНЕРЛІК
ҚОҒАМЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН
ТАЛДАУ 14
2.1. «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамының
шаруашылық қызметінің сипаты 14
2.2. Кәсіпорынның активтерінің жағдайын және
қаржылық тұрақтылығын талдау 19
2.3. Кәсіпорын активтерінің тиімділігін талдау 26

ІІІ.«ҚАЗМҰНАЙГАЗ» БАРЛАУ ӨНДІРУ АКЦИОНЕРЛІК
ҚОҒАМЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН ЖЕТІЛДІРУ
ЖОЛДАРЫ 30
3.1. Кәсіпорын қызметін дамыту барысында жүзеге асырылатын
жобалардың негізгі бағыттары 30
3.2. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту жолдары 34

ҚОРЫТЫНДЫ 37

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 39

ҚОСЫМШАЛАР 40
Нарықтық экономикаға көшу кәсіпорындарға өндірістің тиімділігін арттыруын, өнімнің және қызмет көрсетудің ғылыми-техникалық прогресстің жетістіктерін еңгізуді және өндірісті басқарудың бәсекелесу қабілеттілігін талап етеді.
Маманды экономист, қаражаттаушы бухгалтер мен аудитор нарықтық қатынастарға өту жағдайындағы экономикалық даму тенденциялары мен жалпы заңдылықтарын ғана жақсы біліп қоймай өзінің кәсіпорынының тәжірибесіндегі жалпы, арнайы және жеке экономикалық заңдарды толық түсінуі, өндірістің тиімділігін көтеретін мүмкіншіліктер мен тенденциялары дер мезгіліне байқауы керек.
Экономикада қаржылық өндіріс тиімділігін талдаудың мәні өте зор: кәсіпорындардың қаржылық жағдайын өндіріс тиімділігін талдаудың маңызды түсініктемелері мен көрсеткіштеріне, мүліктік жағдайын білмей, қанша табыс және шығын бар екенін білмей және өндірістің қаражаттық тұрақтылығын, төлеу қабіліттілігін, іскерлік-белсенділігін және тиімділігін бағалауға арналған. Бұлардың бәрі керек жағдай. Әсіресе қазір біз жоспарлы жүйеден нарықтық қатынастарға көшкен кезде. Нарықтық экономикада қорлардың жатып, шіріп қалуын келтірмеу керек.
Нарықтық қатынастар кезінде кәсіпорындар өз-өзімен шаруашылық субъект болып, мәселелерін өзі шешуге мүмкіншілігі бар. Бұл мәселелердің ішінде сыртқы және ішкі нарықта өздеріне жақсы әріптестерді таңдау. Нарықтық экономикада кәсіпорын өз (жұмыстарын) қызметтерін дұрыс және қатесіз жүргізсе, оның жұмысының нәтижесінде тиімді болуы тиіс. Басқа сөзбен айтқанда, шаруашылық субъектісінің қызметінің тиімділігі, басқарушылардың объективтілігі оперативтілігімен, мәселелерді шешуінің дұрыстылығымен көрсетіледі.
Нарықтық жағдайда кәсіпорынның өмір сүруі және нарықта тұрақтылығы қаржы тұрақтылығына тәуелді. Қаржылық тұрақтылық кәсіпорынның қаржы қорларының жағдайын көрсетіп, ақша қаражаттарын маневрлендіріп және тиімді қолданып өнім сату және өндіріс процесстің үзіліссіздігін қамтамасыздандырады.
Курстық жұмыстың зерттеу объектісі ретінде «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамы алынды. Осы жұмыстың бірінші бөлімінде кәсіпорынның қаржылық жағдайын өндіріс тиімділігін талдаудың мәні, мақсаты, әдістері және басқару жүйесі қарастырылса, екінші бөлімде «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамының қаржы - шаруашылық қызметі талданды. Ал жұмыстың соңғы бөлімінде осы акционерлік қоғамның қаржы тұрақтылығын жетілдіру жолдары қарастырылған.
1. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., Жұмағалиев Ж.Г. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау. Алматы, 2005 ж.
2. Бухгалтерлік және қаржылық есеп беру туралы заң Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығы бойынша 24.06.04ж. № 298-11 қабылданған.
3. Закон РК «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности» от 24 июня 2006 г. № 329-II.
4. Дюсенбаев К.Ш., Егембердиева А.К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности. Алматы, Экономика, 2002 г.
5. Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый анализ. М.: ДИС, 2002.
6. Бараненкова С.А. Управленческий анализ. Москва. Финансы и статистика, 2007 г.
7. Балабанов И.Т. Анализ и планирование финансов хозяйствующего субъек¬та; Учебн. пособие. - М.: Финансы и статистика, 2005 г.
8. Бирман Г., Шмидт С. Экономический анализ инвестиционных проектов. М.: Банки и биржи ИО «ЮНИТИ», 2002г.
9. “Библиотека бухгалтера и предпринимателя” №7, 2002 г.
10. Герстнер П. Анализ баланса: Пер- с нем./Под ред. Н.Г.Филимонова. М.: Экономическая жизнь, 2004г.
11. Грачев А.В., Анализ и управление финансовой устойчивостью предприятия. Москва, Изд. Финпресс, 2007 г.
12. Ефимова О.В., Финансовый анализ. Москва. Изд.Бухучет, 2007г.
13. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. – Алматы: Гылым, 2006 г.
14. Ковалев В.В., Финансовый анализ, методы и процедуры. Москва, Финансы и статистика 2007 г.
15. Крейнина М.Н. "Финансовое состояние предприятия. Методы оценки" - М.: ИКЦ "Дис".2002 г.
16. Маркарьян Э.А., Герасименко Г.П. Финансовый анализ - М.: «ПРИОР», 2004 г.
17. «Налогоплательщик», Концептуальные основы подготовки и предоставления финансовой отчетности, 8/2004/ август - Ержанов М.С., Даулетбаков Г.
18. Радостовец В.К. Финансовый и управленческий учет на предприятии. - Алматы: НАК «Центраудит», 2006 г.
19. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии, 2005 г.
20. Савицкая Г.В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. Мн.: ООО “Новое знание”, 2005 г.
21. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Финансы предприятий. М.: ИНФРА-М, 2005 г.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
3
І.КӘсіпорынның қаржылық жағдайын өндіріс тиімділігін талдаудың мазмұны
мен Әдістері
4
1.1. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын өндіріс тиімділігін талдаудың
мақсаты мен міндеттері
4
2. . ... ... ... ... ... қаржыны ... ... ... ӨНДІРУ АКЦИОНЕРЛІК
ҚОҒАМЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН
ТАЛДАУ
14
2.1. «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамының
шаруашылық ... ... ... ... жағдайын және
қаржылық тұрақтылығын талдау
19
2.3. Кәсіпорын ... ... ... БАРЛАУ ӨНДІРУ АКЦИОНЕРЛІК
ҚОҒАМЫНЫҢ қаржылық тұрақтылығын жетілдіру
жолдары
30
3.1. Кәсіпорын ... ... ... жүзеге асырылатын
жобалардың ... ... ... ... жағдайын жақсарту ... ... ... ... көшу ... ... тиімділігін
арттыруын, өнімнің және қызмет көрсетудің ғылыми-техникалық прогресстің
жетістіктерін еңгізуді және өндірісті ... ... ... ... ... ... ... мен аудитор нарықтық
қатынастарға өту жағдайындағы ... даму ... мен ... ғана ... ... қоймай өзінің кәсіпорынының тәжірибесіндегі
жалпы, арнайы және жеке экономикалық заңдарды ... ... ... ... ... мен ... дер мезгіліне
байқауы керек.
Экономикада қаржылық өндіріс тиімділігін талдаудың мәні өте ... ... ... ... ... ... маңызды
түсініктемелері мен көрсеткіштеріне, мүліктік жағдайын білмей, қанша табыс
және шығын бар ... ... және ... ... ... ... ... және тиімділігін бағалауға арналған.
Бұлардың бәрі керек жағдай. Әсіресе қазір біз жоспарлы жүйеден нарықтық
қатынастарға көшкен ... ... ... ... ... ... келтірмеу керек.
Нарықтық қатынастар кезінде кәсіпорындар өз-өзімен шаруашылық ... ... өзі ... мүмкіншілігі бар. Бұл мәселелердің ішінде
сыртқы және ішкі нарықта ... ... ... ... Нарықтық
экономикада кәсіпорын өз (жұмыстарын) қызметтерін дұрыс және ... оның ... ... ... болуы тиіс. Басқа сөзбен
айтқанда, шаруашылық субъектісінің қызметінің тиімділігі, басқарушылардың
объективтілігі ... ... ... ... ... ... өмір сүруі және нарықта тұрақтылығы
қаржы тұрақтылығына тәуелді. Қаржылық ... ... ... ... көрсетіп, ақша қаражаттарын маневрлендіріп және тиімді
қолданып өнім сату және ... ... ... ... ... объектісі ретінде «ҚазМұнайГаз» Барлау
Өндіру акционерлік ... ... Осы ... бірінші бөлімінде
кәсіпорынның қаржылық жағдайын өндіріс тиімділігін талдаудың мәні, мақсаты,
әдістері және ... ... ... екінші бөлімде «ҚазМұнайГаз»
Барлау Өндіру акционерлік қоғамының қаржы - ... ... ... ... ... бөлімінде осы акционерлік қоғамның қаржы тұрақтылығын
жетілдіру ... ... ... ... ... ... тиімділігін талдаудың мазмұны мен
Әдістері
1.1. КӘсіпорынның қаржылық жағдайын өндіріс тиімділігін ... ... ... ... жағдайында кәсіпорынның қаржылық жағдайын
өндіріс тиімділігін талдаудың маңызы өте зор. ... ... ... жөніндегі сұрақтарды қарастырмас бұрын, «қаржылық жағдай»
дегеніміз не екенін анықтап көрейік.
Профессор А.Д. ... ... ... жағдайы қаржыны тарату,
пайдалану және оны ... ... ... деп ... Н.А. Русактың айтуы бойынша: «Кәсіпорыннның ... ... ... ... ... және ... ... қаржылық жағдайы кәсіпорынның қалыпты өндірістік,
коммерциялық және басқа да қызмет ... үшін ... ... ... ... және ... ... сай, тиімді тарту және
пайдаланумен, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі және ... ... ... ... ... оның ... ... көрсетеді». Ал, профессор И.Т. Балабанов ... ... ... ... ... – бұл оның қаржы ... ... ... ... мен ... пайдалану, мемлекет
алдында және басқа да шаруашылық субъектілердің алдында өз міндеттемелерін
орындау»
Жоғарыда берілген анықтамалар қарастырылып ... ұғым ... ... ... ... олардың әрқайсысында бұл ұғымды дәлірек
анықтауға мүмкіндік беретін ұтымды тұжырымдар бар. Бұл ... ... ... ... ... ... ... есептеу
әдісін қолдану арқылы анықтаған жөн.
Қорыта келе, ... ... ... ... және өмір ... жоқ кәсіпорындарға аяусыз қарайтын бәсекелі нарықтық экономика
жағдайындағы кәсіпорынның сенімді болуын, ... және ... ... ... ... ... ... жұмысының үздіксіздігін және оның
төлеу қабілеттілігін көрсетеді.
Жоғарыда берілген анықтамаларға сүйене отырып, біз бұл ұғымды ... ... ... ... осы кәсіпорынның белгілі бір кезеңдегі
қаржылық тұрақтылығын және оның өз ... ... ... ... өзінің қарыз міндеттемелерін уақытылы өтеуі үшін қаржы ресурстарымен
қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы – бұл ... ... ... ... ... мен несие қабілеттілігін сақтай
отырып, табысты ... ... ... ... мен пайдалану арқылы
кәсіпорынның дамуын көрсететін ... ... ... да ... ... барлық өндіріс шаруашылық қызметі
процесінде қалыптасады және ... ... ... ... болып табылады. Ал, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы, ол ең алдымен
әрдайым табыстың шығыннан артуын қамтамасыз ететін ақша ағымының қозғалысын
көрсетеді.
Нарық жағдайында ол ең ... ... ... ... ... ... етеді және оның мөлшері мемлекетпен, жабдықтаушылармен,
несие берушілермен, жұмысшылармен және тағы басқалармен есеп ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның одан әрі
дамуы үшін барлық есеп айырысулар мен барлық міндеттемелерді ... осы ... ... ... оның ...... ... және де әлеуметтік климатты жақсартуға және басқаларға
мүмкіндік ... ... ... болуы қажет.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылық жағдайына көптеген факторлар ... ... ... ... ... болады:
1) пайда болу орнына байланысты – ішкі және сыртқы;
2) нәтижесінің маңыздылығына байланысты – негізгі және ... ... ...... және ... әрекет ету уақыты бойынша – тұрақты және уақытша .
Нарықтық ... ... ... істеуші кәсіпорындардың
қаржылық жағдайын өндіріс тиімділігін ... ... ... ... ... қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру мерзіміндегі
өзгерісі;
- активтер мен ... ... ... арасындағы сәйкестікті,
оларды таратудағы рационалды және пайдаланудағы тиімділікті зерттеу;
- ... ... ... оның ... ... және ағымдағы
міндеттемелермен арақатынасын анықтау;
- қаржы – есептік және несие ережесін сақтау;
- кәсіпорын активтері және оның ... ... ... ... ... ... ... оның ішінде дебиторлық
борыш және қорлар есебі;
- ... ... ... ... ... және
төлеу қабілеттілігінің абсолюттік және салыстырмалық көрсеткіштерін
анықтау;
- кәсіпорынның табыстылығын бағалау;
- кәсіпорын табысының ... ... ... ақ олардың
деңгейінің өзгеруіне әсер етуші факторларды есептеп шығару;
- кәсіпорынның іскерлік белсенділігін анықтау;
- кәсіпорынның ... ... ... ұзақ және ... ... яғни оның ... ... анықтау.
Өндіріс тиімділігін талдаудың негізгі мақсаты - қаражаттың қызметтегі
кемшіліктерді дер мезгілінде анықтап, ... жою, ... ... және ... қабілеттілігін жақсарту резервтерін табу. Бұл ... ... ... керек:
1) Өндірістік, саудалық және қаражаттық қызметтердің әр түрлі
көрсеткіштерінің арасындағы ... ... - ... ... зерттеудің
негізінде қаржылық қорлардың кірісі бойынша жоспарды орындау мен ... ... ... ... үшін ... бағалау;
2) Шаруашылық қызметінің нақтылы жағдайлары мен меншікті және ... ... бар ... ... ... нәтижелерді және
экономикалық рентабельділікті болжау. Қорларды ... ... ... ... ... ... Қаржылық қорларды тиімдірек қолдану және кәсіпорын қаржылық жағдайын
бекітуге бағытталған нақты шараларды қолдану.
Қаржылық жағдайды талдау, кәсіпорынның шаруашылық қызметін талдау ... ... ... ... және ... ... жиынтығы
коммерциялық және өндірістік және қаржылық қызметті құрайды.
Менің ойымша, кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдауды оның ... ... жөн және оған ... ... ... жатады:
- кәсіпорын активтерінің құрылымдық және құрамдық динамикасын талдау;
- кәсіпорын активтерінің қалыптастыру көздерінің ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының абсолюттік және ... ... ... тиімділігін талдау;
- кәсіпорынның төлем қабілеттілігін және ... ... ... ... ... ... ... қалыптасуы шаруашылық қызметін біртұтас кешенді
талдауды, ішкі (басқару) және ... ... ... деп ... ... ... Өндіріс тиімділігін талдаудың бұл түрлерінің әрқайсысының өзінің
негізгі ақпараттық көздері бар.
Әлемдік тәжірибе ... есеп ... екі түрі ... ... ... ... ... ақ сақтандыру ұйымдары
мен үкімет органдарын кәсіпорынның жұмыс жағдайы мен оның қаржылық жағдайы
және есепті кезеңдегі ... ... ... ... ... ... мен бюллетендерде, арнайы анықтамаларда басылып шығатын
қаржылық есеп ... ... ... ... ... ... ... бейнелеп көрсетуге, даму бағыты мен оның алдыңғы ... ... ... ... ... ... ... берудің екінші түрі – басқару талдауы, бұл кәсіпорын ... жеке ... ... құнының нормативтері туралы, сондай-ақ
сапасының төмендігіне немесе тауардың ... тыс ... ... ... ... ... ... құпияландырылған, басқа
тұлғалар үшін жабық есеп болып табылады.
Ішкі есеп ... ... ... ... мен ... болу
орындары бойынша шығындар сияқты жеке бөлімшелердің жұмыс нәтижелерін
сипаттайтын маңызды есеп түрлері болады.
Кәсіпорынның жеке ... ... ... деңгейін
анықтау шығындар мен нәтижелерді салыстыру, кім қалай ... ... ... ... және ... ақы ... ... да бір иесіздікті
жояды. Ішкі талдау басқару есебі, ал сыртқы талдау қаржылық есеп негізінде
жүргізіледі.
Қаржылық өндіріс тиімділігін ... ... ... ... ... ережелерін қалыптастырды. Олардың ішінен алты негізгі әдісті
бөліп қарастыруға болады:
1. Көлденең талдау;
2. Тікелей ... ... ... ... ... ... талдау;
6. Қаржылық коэффициенттерді талдау;
Көлденең (уақытша)талдау – есеп ... ... ... ... салыстыру. Ол өткен кезеңдегімен ... ... ... ... ... және ... ... мүмкіндік береді.
Тікелей (құрылымдық) талдау - әрбір есеп позициясының жалпы ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің
құрылымын анықтау. Ол жалпы баланс немес оның өнімдері ... ... жеке ... үлес салмағын анықтауға мүмкіндік береді.
Мысалы, ұзақ және ағымдағы активтердің кәсіпорын мүлкінің жалпы құнындағы,
яғни баланс валютасындағы үлес ... және тағы ... және ... ... ... толықтырып отырады.
Сондықтан да есептік бухгалтерлік үлгі құрылымы секілді оның ... ... да ... ... жиі ... ...... көрсеткіштер 100% деп алынатын базистік жыл
деңгейінен, бірқатар ... ... ... ... ... ... ... трендтік талдау әрбір есеп
позициясын бірқатар өткен кезеңдермен салыстыруды және ... яғни ... ... ... мен ... ... ... динамикасының негізгі тенденциясын анықтауды көрсетеді. Трендтің
көмегімен болашақтағы көрсеткіштердің мүмкін болатын маңызы ... ... ... ... болжамдық талдау жүргізіледі.
Салыстырмалы (кеңістіктік) талдау – бұл фирмалардың, ... ... және ... ... ... ... құрама көрсеткіштерін шаруашылық ішіндегі ... ... ... ... ... ... және орташа жалпы
экономикалық мәліметтері бар бәсекелес фирмалардың ... ... ... ... ... ... ... – бұл жекелеген факторлардың қорытынды көрсеткішке
тигізетін әсерін зерттеудің ... ... ... ... ... факторлық талдау қорытынды көрсеткіштерді оның
құрамдас бөліктеріне жіктегенде – тура, ал оның жеке ... ... ... ... ол – кері ... ... мүмкін.
Қаржылық өндіріс тиімділігін ... ... ... ... ... өндіріс тиімділігін талдаудың түрі - қаржылық
коэффициенттерді талдау болып табылады.
Коэффициенттер салыстырмалы шамалар ... ... ... есептеу
кезінде шамалардың біреуін бірлік ретінде алып, ал екіншісін бірлікке
қатынасы ретінде көрсетеді. ... ... ... ... ... арасында болатын өзара байланыстарға негізделген.
Олар кәсіпорынның қаржылық жағдайын кезекті факторлық талдау үшін
алғашқы база болып ... және де олар ... ... ... ... ... ашуға мүмкіндік беретін екі шаманың
арасындағы ... ... ... ... ... үшін сәйкес коэффициенттерді өндіріс тиімділігін
талдаудың пайдалылығы оларды дұрыс түсіндіруге байланысты болады.
Бұл – қатынастарды өндіріс тиімділігін талдаудың ең қиын ... ол осы ... ... ішкі және ... ... талап етеді, мысалы, саладағы ... ... ... ... саясаты және басқалар.
Қатынастарды үлкен байыптылықпен талдау қажет, өйткені, тек бір ғана
фактор үлкен әсер етуі ... ... ... ... ... кезеңдегі,
теориялық дәлелденген салалық қатынаспен салыстырылады.
Коэффициенттер (салыстырмалы көрсеткіштердің) талдауы дегеніміз - есеп
берудің жеке деректерінің арасындағы немесе әр ... есеп ... ... ... ... және көрсеткіштердің өзара байланыстарын
айқындау.
Баланстанудың негізгі ... бірі - ... ... қаржылық көрсеткіштердің салыстырмалы көрсеткіштері
бөлу және үйлестіру коэффициентіне бөлінеді. Бөлу коэффициенті ... ... ... қорытындының (абсолют көрсеткіштерінің
топтарын кіргізетін) қай бөлігін құрайтынын айқындау үшін пайдаланылады.
Бөлу коэффициенті және оның есеп беру ... ... ... ... ... ала ... жолында үлкен роль атқарады.
Үйлестіру коэффициенті қаржылық жағдайдың мәні бойынша әр түрлі абсолюттік
көрсеткіштерінің немесе ... әр ... ... ... ... арақатынастарын көрсету үшін пайдаланылады. Қаржылық
коэффициенттерді талдау - есеп беру ... және ... ... ... ... ... салыстыру және олардың динамикасын зерттеу.
Салыстыру базасы ретінде, теоретикалық негізделген немесе ... ... ... ... ... ... ... мәндерін
сипаттайтын мөлшерлер бола алады.
Жоғарыда көрсетілген әдістермен қатар, ... ... ... ... және ... ... түрлі
тәсілдері қолданылады.
Кәсіпорынның қаржылық қызметінің қалыпты болуы ... ... ... ... қол ... үшін қажетті жағдайларды
туғызады, оның төлеу қабілеттілігінің кепілі болып табылатын өнім өндірудің
үздіксіздігін және кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ... ... ... басқару жүйесі
Кез – келген бизнес келесі үш ... ... ... ... ... алдына қойылған мақсаттар мен міндеттерге жетуге мүмкіндік
беретін, кәсіпорын ... ... ... мен ... ... ... ... қайдан табу керек және олардың ... ... ... ... ... ... пен ... тұрақтылықты қамтамасыз ететін,
қаржы қызметін ... және ... ... қалай ұйымдастыруға
болады?
Бұл сұрақтар, кәсіпорынды басқарудың жалпы жүйесінің өзекті қосалқы
жүйелерінің бірі болып табылатын, қаржы ... ... ... ... ... логикасы 1-суретте кескінделген.
Шаруашылық жүргізуші субъектінің қаржысын басқару ... ... және де оның ... ... ... ... ... қызметінің түріне тәуелді әртүрлі әдістермен тұрғызылуы мүмкін. Ірі
компания үшін, барынша ... ... ... ... ... басқарылатын, арнайы қызметтің оқшаулануы және ережеге сай, оған
бухгалтерия мен қаржы ... ... ... ... ... ... ... бас
бухгалтер орындайды. Қаржы менеджерінің жұмысы ... ... ... ... бір бөлігін құрайды, не ... ... ... шешімдерін қабылдау үшін қажетті және пайдалы ... оған ... ... ... ... ... таңдау проблемасымен тұрақты
түрде кездеседі. Оның ерекшелігі сонда, қандай ... ... ... ... бірдей болмайды. Қаржыландырудың әрбір көзінің өз
бағасы бар, және де бұл баға ... ... ... ... ... ... ақпараттық қор объективті
болса, соншалықты ол дәлдікті болады. Объективтілік деңгейі, капиталдар
нарығының тиімді ... ... ... ... ... ... ... әдістері әр алуан. Олардың негізгісі болып
табылатындар: болжау, жоспарлау, салық ... ... ... ... ... ... ... жүйесі, баға
белгілеу принциптері, кепілдікті операциялар, ... ... ... ... ... Қаржылық басқару жүйесінің ақпараттық
қамтамасыздандырылу негізін келесі қаржылық сипаттағы кез-келген ақпарат
құрайды:
бухгалтерлік есеп беру;
қаржы органдарының ... ... ... ... ... және ... ... ақпараты;
Сурет 1 - Кәсіпорындағы қаржы басқару жүйесінің құрылымы мен жұмыс істеу
процесі
Осы арқылы қаржы менеджерімен орындалатын ... ... ... ... ... 1976 ж. ... ірі
америкалық корпорациялардың жоғарғы лауазымды қызметкерлерінің 25,3 % ... ... ... ... ... ... ... қаржы менеджері, қаржы проблемаларын талдауға, кейбір жағдайларда
шешімдер қабылдауға немесе жоғары басшаларға ұсыныстар әзірлеуге жауапты.
Қаржы менеджері қызметінің ... бөлу ... ... және ... ... ... ... есеп беру нысаны
ретінде, баланс құрылымымен тығыз байланысты (2 сурет).
Қызметтің бөлінген ... ... ... алдында тұрған
негізгі міндеттерді де анықтайды. Бұл ... ... ... түрде
бөлшектенеді.
Бірінші бағыт шеңберінде жалпы бағалау жүзеге асырылады:
кәсіпорын активтері мен олардың қалыптасу көздері;
кәсіпорынның қол жеткізген ... ... ... үшін ... ... мен ... және оның ... кеңейту;
қосымша қаржыландыру көздері;
қаржы ресурстарының жағдайын және пайдалану тиімділігін бақылау жүйелері.
Сурет 2 - ... ... ... ... ... ... егжей-тегжейлі бағалауды болжайды:
талап етілетін қаржы ресурстарының көлемдері;
оларды ұсыну нысандары (ұзақ мерзімді немесе қысқа мерзімді несие, қолма-
қол ақша);
қол ... ... және ... уақыты (қаржы ресурстарының қол жетерлігі
шарт талаптарымен анықтала алады; қаржылар қажетті ... және ... қол ... болуы керек);
ресурстың осы түрін алудың құны (пайыздық ... ... ... ... басқа ресми және ресми емес шарттары);
қаражаттың осы көзімен байланысты тәуекелділік.
Үшінші ... ... ... ұзақ ... және ... ... талдау мен бағалауды қарастырады:
қаржы ресурстарының ресурстардың басқа түрлеріне ... ... ... ақшалай);
негізгі қорға жұмсаудың тиімділігі мен мақсаттылығы, олардың құрамы мен
құрылымы;
айналым қаражаттарының оптималдығы;
қаржы жұмсалымының тиімділігі.
Келтірілген ... ... ... ... ... ... және ... қоятын талаптарының
арасындағы ымыраны ескеретін, ... ... ... ... қаржы басқару белгілерін анықтайтын мақсаттар жүйесін
тұжырымдаймыз:
- фирманың бәсекелестік күрес жағдайындағы өміршеңдігі;
- банкроттық пен ірі ... ... ... ... «бағасын» максималдау;
- фирманың экономикалық әлуетінің өсуінің қолайлы қарқыны;
- өндіріс және өткізілім көлемдерінің өсуі;
- ... ... ... ... ... ... ... басымдылығы, туындайтын жағдайларға
байланысты, кәсіпорынның өзімен анықталады.
Қаржылық басқару жүйесінің техникалық қамтамасыздануы оның барынша
дербес және ең ... ... ... ... ... қазіргі жүйелер,
қағазсыз технологияға негізделген (банкілер ... ... ... алу, ... ... ... ... және басқ.), ... ... ... қолданбалы бағдарламалардың жұмыс ... ... ... ... ... кез-келген жүйесінің жұмыс істеуі, әрекеттегі
құқықтық және ... ... ... жүзеге асады. Бұған
жататындар: ҚР Президентінің заңдары, жарлықтары, ҚР Үкіметінің қаулылары,
министрліктер мен ... ... мен ... ... ... ... нұсқаулықтар, әдістемелік нұсқаулар және
басқалары.
ІІ. «ҚАЗМҰНАЙГАЗ» БАРЛАУ ӨНДІРУ АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ ҚАРЖЫЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛЫҒЫН
ТАЛДАУ
2.1. ... ... ... ... ... шаруашылық
қызметінің сипаты
«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру АҚ Қазақстан Республикасында ішкі ... ... ... ... ... Сонымен қатар компания запастағы
қорды сақтау және дамытуға арналған барлау жұмыстарын жүзеге асырады.
«ҚазМұнайГаз» ... ... АҚ ... ... ... газ ... ... компаниясы болып табылады. Компания 2006
жылдың наурыз айында ... және ... ААҚ ... ... Қазақстан Республикасындағы ішкі мұнай мен газды өндіруден үшінші
орында тұр. ... 205,9 млн. ... (2515,2 млн. ... ... қоры бар. ... ... ... зерттеушілер анықтаған.
Компанияның бас ғимараты Астана ... ... ... ... офистері «ӨзенМұнайГаз» Жаңа Өзен ... ... ... ... 2008 жылдың 31 желтоқсанындағы
мәліметер бойынша 22 663 адам ... ... ... Өндіру АҚ Маңғыстау облысы ... ... ... («ЕмбіМұнайГаз» Өндірістік филиалы) 44 мұнай
газ кенорны иегері болып табылады. Бұл екі ... ... ... 837,4 ... ... ... ... геологиясы, барлау жұмыстарын тиімді
жүзеге асыра алатын білімді мамандар тобы қызмет етеді.
Компанияның ... ... ... оның ... және газ ... Қазақстан Республикасының Ұлттық компаниясының арақатынасына
негізделген. Оның мұндай күшті ... ... ... Үлкен мұнай қорының болуы;
- Шикі мұнай мен табиғи газ өндірудегі бай тәжірибесі;
- Экспорттық мұнай құбырларына жолының ашықтығы;
Бүгінде ... - ... ... және ... әуе
қатынасы, байланыс, теңіз - сауда флоты, мұнай химиясы және құрылыс сияқты
сан салалы жұмыстарды қатар ... келе ... ... де ... кәсіпорын.
Мемлекет осындай орасан зор компанияға ... ... ... ... ... ... өзі компанияның ... ... ... ... ... ... алда тұрған мақсаттарды ұтымды шешу
үшін жаңа мүмкіндіктер іздестіруді талап етеді.
Сондықтан да компания өнім ... ... ... ... әлі де ішкі ... ... ... қарастыра түсуі қажет.
Әдепкіде компанияның құрылуына байланысты жұртшылық ... ... ... да ... ... Қоғамда болып жататын
құбылыстарға әртүрлі көзқарастың айтылатыны да белгілі құбылыс.
Акционерлік қоғамның негізгі мақсаты ... ... ... ... барысында мүмкіндігінше көп табыс алу.
Қоғам Қазақстан Республикасының Президентінің 20 ақпан 2004 жылғы
№811 Жарлығына сәйкес құрылды.
Қоғам өз ... ... ... ... Қоғамның
Жарғысына, сондай-ақ компанияның жалпы ережелеріне сәйкес жүзеге асырылады.
Қоғамның ... ... ... - ... Барлау Өндіру акционерлік қоғамы;
орыс тілінде – Акционерное общество «Разведка Добыча «КазМунайГаз».
Қоғамның ... ... 10000, ... ... ... ... ... даңғылы, 22 үй.
Мұнай – газ саласында біртұтас мемлекеттік ... ... ... ... өзекті мәселеге айналып отыр.
«ҚазМұнайГазды» ұйымдастыру барысында құрылымы ұқсас норвегиялық
«СТАТОЙЛ», Қытай Ұлттық мұнай компаниясы және ... ... ... ... ... алынды.
Сондықтан да компания алғашқы күннен өзінің жағымды инвестициялық
имиджін қалыптастыруға ұмтылып ... ... ... ұстанудың нәтижесінде
компания республиканың мұнай – газ секторында қолайлы инвестициялық ... ... ... ... ... ... ... бағыттар
бойынша тасымалданады:
- Өзен - Атырау зауыттарының мұнай құбырлары арқылы Өзен – ... ... ... ... ... ... жүйесі арқылы Қара теңіздің порттарына;
- Қазақстан – Ресей бағыты бойынша.
Жоғарыда атап кеткендей, компания мұнай, газ ... ... ... ... өнімдерді ішкі нарыққа және экспортқа ... ... ... ... ... ... 1 – кестеде
келтірілген.
Төменде көрсетілген кесте бойынша 2007 жылы ... ... 6 489 ... ... ал 2008 жылы 250 мың ... ... 3,8 ... өсіп, ол
6 739 мың тонна мұнай экспорттады.
Сонымен қатар, 2007 жылы ішкі нарыққа мұнай шығару көлемі 2 733 ... ... Ал 2008 жылы оның ... 2551 мың ... құрады және
өткен жылмен салыстырғанда 182 мың тонна немесе 6,7 пайызға қысқарған.
Кесте 1 – Кәсіпорын бойынша экспортқа және ішкі ... ... ... ... мың тонна
|Көрсеткіштер |2007 жыл |2008 жыл ... |
| | | ... ... ... экспорты|6 489 |6 739 |250 |103,8 ... ішкі |2 733 |2 551 |- 182 |93,3 ... ... | | | ... |9 290 |9 222 |- 68 |99,3 ... 2006 жылы 812,1 ... метр куб газ өндірсе, 2007 ... ... метр куб газ ... ал 2008 жылы 952,6 ... метр куб
газ өндірілген. Бұл мәліметтер бойынша қорытынды ... ... ... ... жылдан-жылға ұлғайып келеді деп айтуға болады.
Яғни 2006 жылы 2007 ... ... газ ... ... 69,1 ... куб немесе 8,5 пайызға өсті. Ал келесі жылғы өсім 71,4 ... куб ... 8,1 ... ... субъектілердің қаржылық жағдайының тұрақтылығы, көбінесе
капитал көздерінің құрылымының оптималдылығына және кәсіпорынның активтер
құрылымының оптималдылығына және де ... ... ... және ... ... ... болады.
Меншік капиталының қажеттілігі кәсіпорынның өзін-өзі қаржыландыру
талаптарымен ескерілген. Ол олардың ... және ... ... ... ... капиталының ерекшелігі болып ол ұзақ мерзімді
инвестицияланады және неғұрлым үлкен тәуекелге шалдығуы болып табылады.
Капиталдың ... ... оның ... ... жоғары қарсы
капиталының бөлігі неғұрлым төмен, неғұрлым оның ... ... яғни ... берушілерді шығындардан қорғайды және өз кезегінде оның жоғалту
тәуекелі төмен болып келеді.
Бірақ та ... ... өз ... ... ... ылғи да ... ... әсіресе егер оның өндірісі маусымды
мінезді ... да, онда ... ... бір ... ... ... жинақталады, ал екіншісінде олар жетіспеушілікте болады.
«ҚазМұнайГаз» БӨ АҚ қаржы шаруашылық қызметінің ... ... ... ... есепті жылы «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру
акционерлік қоғамының жұмыс істеуі мен ... ... ... ... ... ... ... жетіп отыр. Өнімді өткізуден түскен табыс
алдыңғы жылмен ... 2008 жылы ... мың ... ... ... ... 2008 жылы ... өзіндік құны 2007 жылмен салыстырғанда
19 пайызға өсті.
Кесте 2 - ... ... ...... ... ... |2007 жыл |2008 жыл ... |
| | | |+, - |% ... ... ... ... ... ... |131,0 ... табыс, мың теңге | | | | ... ... ... ... ... |265093031 |42030567 |119,0 |
|мың теңге | | | | ... ... ... мың ... |482020343 |134130698 |138,5 ... ... ... ... |185144329 |63953708 |153,0 |
|теңге | | | | ... ... ... ... ... ... |161,3 ... табыс, мың теңге | | | | ... ... ... мың ... ... ... |157,0 |
|теңге | | | | ... Таза ... мың ... ... ... ... |166,0 |
|8. Жұмысшылардың орташа |21997 |22663 |666 |103,0 ... адам | | | | ... ... ... |355753261 |444777215 |89023954 |125,0 |
|орташа жылдық құны, мың | | | | ... | | | | ... ... ... ... ... |134,1 ... жылдық құны | | | | ... ... ... ... ... |17396141 |102,1 |
|орташа құны | | | | ... ... ... |25956 |32966,2 |7010,2 |127,0 ... / 8қ), ... | | | | ... Қор ... |1,60 |1,68 |0,08 |105,0 ... / 9қ), мың ... | | | | ... Қор сыйымдылығы, |0,62 |0,59 |- 0,03 |95,2 ... / 1қ) | | | | ... ... ... |0,14 |0,23 |0,09 |164 ... ... | | | | ... Сату ... |20,1 |25,5 |5,4 |130 ... (7қ ... %| | | | ... Өнім табыстылығы |33,3 |25,5 |-7,8 |76,6 ... | | | | ... ... табыстылығы |15,3 |19,6 |4,3 |128,1 ... | | | ... ... ... ... АҚ ... ... (қосымша 2)
Жалпы табыс 2007 жылы 347889645 мың теңгені құрап, 2008 ... мың ... ... ... ... ... 134130698 мың
теңгеге немесе 38,5 пайызға көбейген. Бірақ табыс көлемі ... ... ... ... де 53 пайызға өскен.
2007 жылы компанияның таза табысы 114624126 мың ... ... ... жылы бұл таза табыс көлемі 178719788 мың теңгеге өсіп, яғни таза табыс
190181914 мың теңгені құрап отыр. Ол 2007 жылмен ... 66,0 ... Таза ... өсуі ... үшін ... ... тудырады.
Компанияның орташа жұмысшылар саны 2007 – 2008 жылдар аралығында
өндірістің ... ... 666 ... ... Кәсіпорынның негізгі
құралдарының орташа жылдық құны есепті жылы ... ... ... 89023954 мың ... ... 25,0 ... ... меншікті капиталы 1739141 мың теңгеге, яғни 2,1 пайызға өскен.
Сонымен қатар, компанияның еңбек ... 2007 ... ... ... ... Яғни 7010 ... немесе 27,0 пайызға өсті.
Қор қайтарымдылығы 0,08 пунктке немесе 5,0 пайызға көбеюі, ... 0,03 ... ... 4,8 ... ... ... ... капиталдың табыстылығы 2007 жылы 0,14-ті, 2008 жылы 0,23-ті
құрады. Яғни 0,09 пунктке немесе 64 пайызға өскенін көріп отырмыз.
Кәсіпорынның рентабельділігі де таза ... ... ... Сату ... 2007 жылы ... ... 2008 жылы 25,5 болды.
Яғни 5,4-ке немесе 30 пайызға өскен. Өнім ... ... ... ... жылы ... ал 2008 жылы ... ... 7,8 пунктке немесе 23,4
пайызға өнім табыстылығы кеміп отыр. ... ... 2007 ... ал ... жылы ... құрады. Яғни 4,3 пунктке немесе ... ... ... ... Осы ... ... ... екенін көруге болады.
2.2. КӘсіпорынның активтерінің жағдайын жӘне қаржылық тұрақтылығын ... ... ... мен құрылымының динамикасын талдау –
кәсіпорынның барлық ... және ... ... абсолтті және
салыстырмалы арту немесе кему мөлшерін белгілеуге мүмкіндік береді.
Қаржылық есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді, талдау
барысында, осы активтердің ... ... бар, ... ... және ... өзгерістер зерттеледі. Активтердің жалпы құрылымын және оның ... ... ... ... таратылуын талқылауға мүмкіндік береді.
Активтердің өсуі ... ... ... көрсететін
болғандықтан, ол осы кәсіпорын жұмысының оң нәтижесін сипаттайды.
Келесі аналитикалық кестені құрастыра отырып, ағымдағы активтердің
құрамы мен ... ... ... .3 - ... Барлау Өндіру акционерлік қоғамының ағымдағы
активтердің құрамы мен құрылымы, мың теңге
|Көрсеткіштер ... ... ... (+) |
| | | ... (-) |
| ... ... |Сомасы, мың|Үлес | |
| ... ... ... ... | |
| | |% | |% | ... ... |100 ... |100 |+133877087 |
|активтер, | | | | | ... ... | | | | | ... – |55415154 |14,1 |55988666 |10,6 |+573512 ... | | | | | ... | | | | | ... |75439151 |19,2 ... |17,4 ... ... | | | | | ... |167559640 |42,7 ... |46,5 ... ... | | | | | ... да ... |24,0 |134009541 |25,5 |+81006085 |
|ағымдағы | | | | | ... | | | | | ... ... ... ... ... АҚ ... мәліметтері
негізінде (Қосымша 1)
Келтірілген мәліметтер кәсіпорын активтерінің жалпы алғанда жағымды
динамикасын көрсетеді. Оларды жеке ... ... ... ... жасауға мүмкіндік береді. Ең мобильді активтер – яғни ... 77516694 мың ... ... үлес салмағы 3,8 пунктке көбейген.
Ағымдағы активтердің ең мобильді бөлігінің, олардың құнына қатынасы
арқылы ... ... ... ... ... ... 2007 жылы 42,7 ... 2008 жылы 46,5 пайызды
құрайды. Бұл коэффициент ағымдағы міндеттемелерді ... ... ... ... төлеуге дайын қаражаттардың ... Ең ... ... ... ... және айналым
қаражаттарының мобильдік коэффициентінің ... өсуі ... ... ... ... деп ... болады.
Кәсіпорынның материалдық айналым қаражаттары 2007 жылы
55415154 мың теңгені және ол 2008 жылы 55988666 мың ... ... ... 3,5 ... ... оның ... 573512 мың теңгеге
көбейіп отыр.
Бұл жағдай, материалды айналым қаражаттарының құрамында ... ... ... ... ие ... және де сол ... өтімділігі төмен
болып табылатын артық және қалып қойған ... ... ... ... тыс ... қорлары, материалдар, аяқталмаған өндірістер
жоқ па, соны анықтау үшін олардың ... мен ... ... жүргізуді қажет етеді.
Есепті жылы дебиторлық борыш та едәуір өскен. Егер оның ... ... 75439151 мың ... ... 2008 жылы ол 91632117 мың ... ... 16192966 мың теңгеге өскен және бірақ ағымдағы активтер құрамындағы
оның үлесі 1,8 ... ... (19,2 – 17,4). ... борыш неге мұнша
өскенін және бұл бапты не үшін ... ... ... ... ... ... және ... жағдайда олардың құрамындағы күмәнді
қарыздарды анықтау қажет.
Дебиторлық борыш барлық уақытта есептеулер тәртібінің ... ... ... ... да ... ... нашарлатады деуге
болмайды. Сондықтан да оны меншікті қаражатты толығымен айналымнан ... ... ... ... оның бір ... ... ... болып табылады да, кәсіпорынның төлем қабілеттілігіне ешбір ықпал
етпейді. Кәсіпорынның тауарлы – материалдық босалқылармен қамтамасыз ... ... ... 4 - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі, мың теңге
|Тауарлы – |2007 жыл |2008 жыл ... |Өсу ... ... | | | | ... | | | | ... ... |55988666 |+573512 |1,0 ... ... ... |+573512 |1,0 ...... ... 573512 мың ... немесе өсу
қарқыны 1,0 пайызға өскен. Материалдардың өсуі жақсы, себебі ... ... ... ... ... шикізаттан тұрады.
Активтердің қорлану көздерін талдау кезінде меншікті және
қатыстырылған капиталдың ... ... ... есеп ... ... ... ... анықталып оларға баға беріледі. Бұл
кезде өз меғншігіндегі капиталға ... ... ... ... ... қоры ... оның қаржылық тұрақтылығының барлығын көрсетеді.
Меншікті капиталдың көлемін ғана анықтап қоймай, сонымен бірге
капиталдың жалпы сомасындағы оның үлесін тапқан ... Бұл ... ... ... деп ... Бұл ... қарап кәсіпорын
сырттан тартылған қаржыдан қаншалықты тәуелсіз екендігін білдіреді және ол
келесі жолмен ... 0.5 = ...... ... ... авансталған капитал;
– меншікті капитал.
Бұл коэффициенттің өсуі кәсіпорынның ... ... және де ... ... қаржылық қиындықтардың азаятындығын
көрсетеді. Көптеген ғалымдардың ... ... ... ... мәні ... ... міндеттемелерін өз қаражатымен жабуды
қамтамасыз ете алатын ең төмеңгі көрсеткіш ... ... ... ... қоғамының екі жылдық көрсеткіші де 0,5-ті құрады және
ол өз қаржыларымен барлық міндеттемелерін жаба алады деген сөз.
Келесі ... - ... ... Бұл ... қарама-қарсы болып келеді және келесідей есептелінеді:
= 1 – =1 – 0.5= 0.5 = 1 – =1 – 0.5= ... - ... ... ... ... капитал;
Бұл үлес жоғары болған сайын, кәсіпорынның сыртқы қаржыландыру
көздерінен ... ... ... ... ... көрсеткіші екі жылда да өзгеріссіз қалған.
Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын ...... ... Ол ... жолмен табылады:
==1.1 ... - ... ... ... ... ... жоғары болған сайын, соғұрлым банктер ... ... ... ... ... ... қандай бөлігі өз қаражатымен, ал қандай бөлігі қарыз қаражатымен
қаржыландырылатынын көрсетеді. Кәсіпорынның көрсеткіші 2007 жылы ... және ол ... ... ... ... бірақ 2008 жылы бұл
көрсеткіш 0,95-ке төмендеді.
Батыс фирмаларында қаржыландыру коэффициентіне кері ... ... ... ... ... ... қатынасымен
анықталған қарыз және меншіктк қаражаттар қатынасының коэффициенті:
===0.94 (2007) ===1,05 ... ... ... ... ... ... әрбір
теңгесіне қанша ... ... ... ... тәуелсіздік дәрежесін сипаттайтын ең бір ... бірі - ... ... ... деп ... ... және ұзақ ... қарыз капиталының жалпы капиталдағы ... және мына ... ... (+ ... + ... =1.1 ... (+ ... + 605517482)/1175783744 =1.2 (2008)
Мұндағы: - қаржылық тұрақтылық коэффициенті;
- ұзақ мерзімді міндеттемелер;
Бұл дербестік ... ... ... ... ... тәжірибесінде бұл көрсеткіштің қалыпты мәні 0,9-ға ... ... ал оның ... ... ... ... ... зерттеліп
отырған кәсіпорынның қаржысы тұрақты десек болады және жылдан жылға
тұрақтылай түсуде.
Келесі ...... ... ұзақ ... ... Ол ұзақ ... ... меншіктік капитал мен ұзақ
мерзімді міндеттемелердің сомасына қатынасымен анықталады. Көрсеткішті
есептеу формуласы келесідей:
= /(+ ) = ... + ... = ... /(+ ) = ... + ... = 0.4
(2008)
Бұл көрсеткіш қаржылық есеп берудің активтерін қаржыландыру үшін
меншікті капиталмен қатар ... ұзақ ... ... мен ... ... кезінде меншікті айналым капиталының абсолюттік ... ... оның ... ... ... үлес ... да ... Бұл көрсеткіш кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының әлдеқайда нақты
сипаттамасы болып саналады. Арнайы ... оны іс ... ... ... деп ... ... ... қаражаттарының қандай ... ... ... ... ... мобильді нысанда екендігін көрсетеді
және келесі формуламен анықталады:
= 0.4 = ...... ... меншікті айналым капиталы;
– меншікті капитал.
Қаржылық көзқараспен айтсақ, оның өсуі және ... ... ... жағдайын оңды деп сипаттайды: бұл кезде меншікті
қаражаттар мобольді, олардың көп бөлігі ... ... да, ... ... де ... айналым қаражаттарына салынған. Екі жылды
салыстырғанда айтарлықтай өзгеріс болмаған.
Кәсіпорынның ...... ... мен шығындарының
қалыптасу көздері мен қамтамасыз етілуінің абсолютті көрсеткіштері қаржылық
тұрақтылықты талдау үшін ... роль ... ... ... ... басты көрсеткіштерінің бірі болып қорларды
қалыптастырудың өз ... мен ... ... ... ... ... ... қаражаттарының тауарлы – ... ... ... ... қатынасымен анықталады. Бұл көрсеткішті ... ... ... мен ... жабу ... деп ... Ол келесі
формуламен есептеледі:
==6.7 ......... қорлардың қамтамасыз етілуі
коэффициенті;
– меншікті айналым коэффициенті;
– тауарлы – материалдық қорлар.
Материалды айналым қаражаттарының жабу ... ... ...... ... мен шығындар меншікті қаражаттармен жабылғанын
және қарыз қаражаттарын тартуды ... ... ... Бұл ... ... қорлары үздіксіз жұмыс жасауға жеткіліксіз ... яғни ... ... ... ... Енді осы ... кестеде көрсетер болсақ:
Кесте 5 – «ҚазМұнайГаз» ... ... ... қоғамының қаржылық
тұрақтылығын бағалау көрсеткіштері.
| |Көрсеткіштер |Қалыпты | 2007 | 2008 ... ... | ... | | | ... |Тәуелсіз.коэф.|0,5 – 0,6 |0,5 |0,5 |0 ... ... ... |0,4 –0,5 |0,5 |0,5 |0 ... ... ... | > 1 |1.1 |0.95 |-0.06 ... |Қарыз/меншіктк | < 1 |0,94 |1,05 |0,11 |
| ... ... | | | | ... ... ... ... |1,2 |0,1 |
| ... ... | | | |
| | |–0,75 | | | ... |Қарыз қараж. ұ.м.т |- |0,3 |0,4 |0,1 |
| ... | | | | ... ... (манев.) |>0.5 |0.45 |0.4 |-0.05 |
| ... | | | | ... ... – мат. ... |6.7 |6.2 |-0.5 |
| ... ... | | | | |
| | | | | | ... көзі:«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру АҚ ... ... ... ... талдау жүргізер болсақ:
Кәсіпорынның қаржылық тәуелсіздік коэффициенті екі жылда да ... ... және ... ... ... ... ... Тәуелділік коэффициенті де
0,5-ті құрап, өзінің қалыпты мәнінде тұр.
Қаржыландыру ... 2007 жылы 1,1-ді ... ... ... ... және де қаржыландыруды талап етпейтін. Бірақ 2008 жылы ... ... ... ... Қарыз қаражаттың меншікті қаражатқа
арақатынасы 1 теңгеге қанша ... ... ... ... ... 2007 жылы ... ... меншік қаражаттардың ... ... ... 94 тиынын тартқанын дәлелдейді. Ал 2008 жылы
қарыз қаражаттары меншіктік салымдардың әрбір ... 105 ... ... ... бұл ... мәні 1-ден асып кетсе, онда ... ... мен ... ... ... ... Материалдық
айналым қаражаттарының айналымдылығының жоғары көрсеткіштері және
дебиторлық борыштың ... ... ... ... ... ... де асып ... мүмкін, ол сонда да кәсіпорынның қаржылық
дербестігіне ешқандай әсерін тигізбейді. ... ... ... ... ... ... тәуелділік төніп тұр деп айта
алмаймыз. Себебі ... ... ... және ... жоғары болып отыр.
Кәсіпорынның тәуелсіздік дәрежесін сипаттайтын ең бір маңызды
көрсеткіштердің бірі - ... ... ... Бұл ... жылы 1,1-ді ... 2008 жылы 1,2-ге өсті және де қалыпты мәннен
әлдеқайда жоғары. «ҚазМұнайГаз» ... ... ... ... тұрақты десек болады және және жылдан-жылға тұрақтылай түсуде.
Келесі көрсеткіш – ... ... ұзақ ... тарту
коэффициенті. Кәсіпорын өндірісті жаңарту мен кеңейту үшін ... ... ... пайдаланып жатқанына баға береді.
Кәсіпорында бұл ... 2007 жылы 0,3-ті ... 2008 жылы 0,4-ке ... ...... ... ... кейбір
әдебиеттерде маневрлық коэффициенті деп те ... Бұл ... ... ... бөлігі мобильді нысанда екнін білдіреді. 2007 жылы 0,45-
ті және 2008 жылы ... ... және ... ... ... екені көрініп
тұр.
Тауарлы – материалдық қорлар мен ... жабу ... ... Бұл ... қорлар мен шығындардың қандай бөлігі меншікті
айналым қаражатымен өтелетіндігін көрсетеді. 2007 жылы ... ал ... 6,2-ні ... ... ... талдай отырып мынандай
қорытындыға келеміз: ұйым ... ... ... ... ... ... бұл негізгі қорлардың ... ... ... ... капитал үлесі өткен жылмен салыстырғанда
біршама өскен және бұл қаржы ... ... ... ... ... ... және ... тұрақты деп айтуға болады.
2.3. КӘсіпорын активтерінің Тиімділігін талдау
Қаржы жағдайын өндіріс тиімділігін талдаудың маңызды ... ... ... ... ... ... ... талдау
кәсіпорынның несиелендіру қабілеттілігі деңгейін анықтауға мүмкіндік
береді, яғни оның өзінің ... ... өз ... және ... ... ... – суретте кәсіпорынның өтімділігі, төлем қабілеттілігі және
актив өтімділігі арасындағы ... ... блок – үлгі ... көп ... ғимаратпен салыстыруға болады, онда барлық ... ... ... ... ... ... қабатсыз құру мүмкін емес, ал үшінші
қабатты бірінші, екінші қабатсыз құру мүмкін емес. ... ... ... онда ... ... құлайды.
Сондықтан, актив өтімділігі мен кәсіпорынның өтімділігі мен төлем
қабілетілігінің негізі ... ... ... ... ...... ... сүйемелдеу әдісі.
Бірақ, сол уақытта егерде кәсіпорын жоғары имиджге (деңгейге) ие
болса, және төлемге қабілетті болса, онда оған ... ... ... ... .3 - ... ... мен ... қабілеттілік
көрсеткіштерінің арасындағы қарым – қатынас
Көбінесе төлеу қабілеттілігін анықтау үшін үш көрсеткіш қолданылады:
абсолюттік өтімділік коэффициенті, ... ... ... және ... ... ... ... коэффициенті ақшалай қаражат пен қысқа мерзімді
қаржы инвестициясының қысқа мерзімді ағымды міндеттемесіне қатынасы ретінде
есептеледі. Ол ... ... ... ... ... бағаланады.
Ол баланс жасалған мерзімінде немесе ... ... ... қандай бөлігі өтелетіндігін көрсетеді.
Осы көрсеткіштің дұрыс шектеуі келесі түрде болады.
> 0,2 – 0,5
Бұл – ағымдағы міндеттемелердің қандай ... ... ... ... ... төлем қабілеттілігінің қатаң белгісі.
Мұндағы абсолютті өтімділік коэффициенті;
қысқа мерзімді ... ... ... ... ... ... міндеттемелер.
«ҚазМұнайГаз» Ұлттық Компаниясы Акционерлік Қоғамның абсолюттік
өтімділік коэффициенті мынадай болды: 2007 жылдың ... ... ... = 0,51) тең ... ал жыл ... бұл көрсеткіш (245076334/
266242740=0,92) ... жыл ... ... 0,41өскен. Бұл
көрсеткіштер бойынша кәсіпорын екі жыл ... да ... ... ... ... ... ... ақша қаражаттары мен қаржылық инвестициялар
қысқа мерзімді міндеттемелерді жауып тұр.
Кәсіпорын бойынша есептеуден ... ... ... ... деңгейде екенін көреміз.
Мерзімді өтімділік (аралық) коэффициентті есептеу үшін алдыңғы
көрсеткіштің ... ... ... және ... ... ... ... болып сол көрсеткіш қалады - ағымды міндеттемелер.Ол банкирлер
тұрғысынан төлеу қабілеттілікті талдау үшін қарастырылады.
Ол кәсіпорынның дебиторлармен өз ... есеп ... ... ... ... көрсетеді, яғни ағымдағы міндеттемелердің
қандай бөлігі тек ақша қаражаты есебінен емес, сонымен ... ... ... ... ... ... қызметтер үшін түсімдер
есебінен өтелетінін сипаттайды.
Мұндағы мерзімді өтімділік коэффициенті;
қысқа мерзімді ақша қаражаттары;
қысқа мерзімді қаржылық ... ... ... ... мерзімді басқа да активтер;
қысқа мерзімді міндеттемелер.
Акционерлік қоғам балансына ... бұл ... мәні ... 2007 жылы жыл ... ... + ... = 0,85,
ал жыл соңында (24 507 6334 + 160 711 325/ 262242740) = 1,66 ... ... 0,81 ... ... ... 1 – ден үлкен немесе тең болуы керек,
яғни ең мерзімді қысқа мерзімді міндеттемелердің ... ... ... пен ... ... 50 – 70 ... кем емес ... келуі
керек. Осы коэффициенттің есептелуінен ... ол ... ... өтімділік коэффициенті барлық ағымды активтердің (келешектегі
кезеңдер шығынын алып ... ... және ... ... ... қатынасын көрсетеді, яғни ... ... ... ... ... алып тастаумен). Бұл
коэффициент акционерлер мен инвесторлар жайғасымымен пайдаланылады.
Жалпы өтімділік коэффициенті мына формуламен анықталады:
Мұндағы ... ... ... ... ... ... осы коэффициентті компания көрсеткіштеріне сәйкес есептеп көрейік:
2007 жылдың басында (392829571/326719600) = 1,20 ... ал жыл ... ... (526706658/266242740)=1,87 құрады.
Бұл коэффициент К ағ.ө > 2 шегінде болуы керек. Төменгі шекара, ағымды
активтердің ағымды ... өтеу үшін ... ... керектігімен
шартталады, әйтпесе шаруашылық жүргізуші субъект төлеу қабілеттіліксіз
болып қалады.Ағымды активтердің ағымды ... екі ... ... ... деп ... өйткені ол компанияның өзінің ... ... және оны ... ... туралы куәлендіреді.
Көріп отырғанымыздай, төменгі шекара осы ... ... ... үшін ... әр ... көрсеткіштері тек өтімді қаржыларды есепке алудың
әр түрлі дәрежесінде кәсіпорынның қаржы жағжайының тұрақтылығын жан – жақты
сипаттап қана ... ... ... ... хабарламаларының әр түрлі
сыртқы пайдалушыларының ... ... ... ... ... пен
материал жеткізушілері үшін абсолютті өтімділік ... ... 6 - ... ... Өндіру акционерлік қоғамының өтімділік
көрсеткіштері.
|3 |Өтімділік ... |2007 |2008 ... |
| ... |мәні | | |(+,-) ... ... |≥ 0,2 – |0,51 |0,92 |+0,41 |
| ... |0,5 | | | ... өтімділік |≥ 1 |0,85 |1,66 |+0,81 |
| ... | | | | ... ... |≥ 2 |1,20 |1,87 |+0,67 |
| ... ... | | | ... ... ... ... АҚ ... мәліметтері
негізінде (Қосымша 1)
Кестенің мәліметтері жыл аяғындағы өтімділік жыл басына қарғанда
біршама көбейгенін ... ... ... ... ... ... пунктке, аралық - 0,81 пунктке және ағымдағы 0,67 пунктке көбейді.
Көптеген кәсіпорындар үшін аралық өтімділіктің төмен коэффициентінің
жалпы өтімділіктің жоғары коэффициентіне сай ... тән ... атап ... ... үш ... әрқайсысы шаруашылық
жүргізуші субъектінің қаржы жағдайының анықталған жағын көрсетеді, бірақ
оның бәрі қаржы ... мен ... ... ... индикаторы ғана
болып табылады.
Атап айту керек, көптеген ... ... ... ... ... ... коэффициенттерінің ағымды өтімділіктің жоғарғы
коэффициенттерімен ұштасуы сипатты ... Бұл ... ... шикізаттың, материалдардың, құраушылардың, дайын өнімнің артық
қорының болуымен, кейде ... ... ... ... ... коэффициенттер нәтижелері бойынша,
«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру АҚ жылдың басында және ... ... ... жайғасымынан төлеу қабілеттілікті деп, Баланс деректері бойынша,
жалпы өтімділік ... ... ... ... салдарынан, жұмысшы
капитал теріс мәнде болады. Жаңғырту үшін қаржы қаражаттарының тұрақты
жетіспеуі мен оны ... ... ... ... ... үлкен ықпал етеді.
III. «ҚазМұнайГаз» БАРЛАУ ӨНДІРУ АКЦИОНЕРЛІК ҚОҒАМЫНЫҢ қаржылық
тұрақтылығын жетілдіру ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын жобалардың
негізгі бағыттары
Қазіргі уақытта кез келген әлеуметтік – ... ... ... бағдарлама экономика дамуының кез келген ғылыми болжамы қажетті
қаржылық ресурстары мен олардың қалыптасу ... ... ... Бұл ... ... мен ... ... береді.
Кәсіпорынның қаржылық қызметін ұйымдастырудың табыс әкелетін қызмет
түрлері сияқты басымдылығы болу қажет.
Мамандардың тұжырымдауынша кәсіпорынның ... ... ... ақша ... оның ... ... ... Сондықтан
да кәсіпорын ресурстарының мөлшері барынша көп ... ... ... ... ... кепілі мен жай күйінің
орнықтылығының негізі оның қаржы тұрақтылығы болып ... Ол ... ... орын ... ... қолданып тиімді пайдалану жолымен
өнімді өндіру мен ... ... ... ... ете алатын өзінің
қаржы ресурстар жағдайын көрсетеді.
«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамы ... ... ... әуе ... ... ...... флоты, мұнай
химиясын және құрылыс сияқты сан ... ... ... ... ... ... де кемел кәсіпорын болып табылады.
Мемлекет осындай орасан зор компанияға аталмыш саланың ... ... ... өзі ... ... ... жауапкершілік жүктейді,
сонымен қатар алда тұрған мақсаттарды ұтымды шешу үшін жаңа мүмкіндіктер
іздеуді талап ... да ... өнім ... ... ... арттыру
бағытында әлі де ішкі резервтерді барған сайын қарастыра ... ... ... ... ... ... ... қатысуды көздеп
отыр. Аталмыш жобаға ... үшін ... ... бір мұнай газ
компаниясы ретінде «ҚазМұнайГаз» жеткілікті дәрежеде материалдық ... ... және ... бар.
Каспий қайраңы Қазақстанның стратегиялық ресурсы ... ... да біз ... ... ... ... ... мұнай өндіретін жақын аймақтарда инфрақұрылымды жасауға қатысатын
боламыз.
Елбасы Нұрсұлтан ... ... ... ... ... ... инфрақұрылымдарды салуға, сонымен қатар әртүрлі қызметтер көрсетуге
негізінен Қазақстандық компанияларды тарту қажеттілігін бірнеше рет ... ... да біз осы ... ... ... ... ... Дәл осы
жерде біз өз елінің территориясындағы мұнайдың 50 ... ... ... ... ... ... ... Индонезияның,
Әзірбайжанның тәжірибелерін есепке алуымыз қажет.
Қаншалықты кәсіпорын осындай басқарудың ... ... ... ол ... ауыр ... өміршеңді және оның жеңіске ... ... ... ... кезеңде Қазақстан үшін маңызды саналатын мұнай
– газ жобаларының 10 – 15 пайызына ... ал ... ... ... жыл ... артып келеді.
Жылына бірнеше миллион тонна көлемінде теңіз мұнайы ... ... өз ... ... нарыққа шығару үшін жаңа бағыттырды
қажет етіп отырмыз.
Каспий мұнайын игергенге дейін Қазақстан өз өнімін үш ... ...... (Оля ... Атырау – Самара мұнай құбырлары, Ақтау – Баку ... ... ... ... ... тасымалдады. Олардың қуаттылығы
Қазақстан мұнайын әлемдік нарыққа шығаруға толық жетеді.
Сонымен қатар кейін еліміз өз өнімін әлемдік нарыққа шығару үшін ... ... – Баку – ... – Жейхан құбырының құрылысын бағытын бастады.
2008 жылдың 16 маусымында Қазақстан Республикасының президенті
Нұрсұлтан Назарбаев және ... ... ... И. ... ... ... ... арқылы Әзірбайжан Республикасының
көлік жүйесі арқылы мұнай өнімдерін ... ... ... қолдау
бойынша келісім – шартқа қол қойды.
Бұл келісімнің негізгі ...... ... ... – Баку ...... бағыты бойынша Шығыс – Батыс энергетикалық дәліздері арқылы
Жерорта теңізіне мұнай өнімдерін тасымалдауға жағдай жасау болып табылады.
Бұл жоғарыда ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан және Әзірбайжан жағалауларын қосатын Қашаған
мұнайының сапасын ... ... ... жаңа көлік жүйесін
қалыптастыру қажет.
Қалыптасатын көлік жүйесі бастапқы кезеңде 5 миллион тонна тасымалды
жүзеге асырса, бұл ... ... 38 ... тоннаға дейін тасымалды
жүзеге асыруға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар компанияның қатысатын ірі жобаларының бірі ... ... ... ... ... ... бөлігінде орналасқан Атырау қаласынан
оңтүстік шығысқа қарай 70 шақырым қашықтықта ... кен орны ... ... ... ... нәтижесінде 2003
жылдың шілдесінде ашылды. Бұл ұзақ мерзімді жобаны «Аджип ККО» ... ... ... ... ... қоры ... 38 миллиард баррель
мұнайға бағаланды.
Үкіметтің 2004 ... 25 ... № 248 ... ... Барлау Өндіру акционерлік қоғамы өнімді бөлу туралы келісімде
мемлекеттік мүдделерін бүлдіру бойынша Өкілетті орган болып белгіленді.
Игеру және ... ... – екі рет 10 ... ... ... мен
мердігерлік учаске үшін коммерциялық ашылу күнінен бастап 20 жыл.
Қашаған кен орнын игеру жұмыстары үш кезеңге бөлінген:
1. 2004 – 2010 жылдары 2009 ... ... кен ... ... бөлігін
тәжірибелік - өнеркәсіптік игеру арқылы игерудің басталуы және жылына
21 миллион тоннаға дейін ... 450 мың ... ... деңгейіне
қол жеткізу;
2. 2010 – 2014 жылдары игеру учаскесін кеңейту және ... ... ... (тәулігіне 900 мың баррель) мұнай өндіру деңгейін
ұлғайту;
3. 2015 – 2041 жылдары игеру учаскесін одан әрі ... және ... ... ... ... (тәулігіне 1200 мың баррель) мұнай өндірудің
барынша үлкен деңгейіне қол жеткізу.
Компания ... ... да ... ... тұр. Мұны ... ... ... іргелі жобалардан – ақ көруге болады. Қазіргі уақытта
«ҚазМұнайГаз» Барлау ... ... ... ... шекаралас кен
орындарының және Каспий қайраңындағы Қазақстан бөлігін игеруге кірісу үшін
ұйымдастыру жұмыстарын кеңінен ... ... ... ... және ... жобасы бойынша ел
үкіметінің жұмысшы орган болып табылатындықтан бізге шетел инвесторларымен
бірлескен кәсіпорындардың үлестерін басқару міндеттері жүктелген.
Біз ... ... – газ ... дамытудың жаңа бағыттарын белгіледік.
Ол Каспий ... ... ... ... ... негізгі міндеттердің
бірі теңіз табанындағы мұнайды ... ... ... Бұл ... асыруда ең алдымен жаңа ... және ... ... қажет.
Акционерлік қоғам үлкен жобаларды жасаудағы негізгі мақсаттары
төмендегілер болып табылады:
▪ солтүстік Каспий жобасы ... ... ... мен ... ... ... инфрақұрылымды дамыту жұмыстарын
жетілдіру;
▪ теңіз жобасы бойынша мұнай өндіру көлемін жылына 12 – 13 ... ... ... ... ... бойынша сұйық көмірсутегі шикізатының өндірісін
5 миллионнан 9 миллион тоннаға дейін арттыру.
«ҚазМұнайГаз» ... ... ... ... ... ... үлкен үлес қосуда. Өйткені республикаға
түсетін жалпы ішкі өнімнің 8 пайызынан көп ... осы ... ... ... акционерлік қоғамының негізгі мақсаты
Қазақстанның ірі мұнай компанияларының арасында өз ... ... ... өндіріс көлемін кеңейту болып табылады.
Бұл мақсатқа жету үшін ... ... ... ... ... ... ... көлемін запастарды тиімді орналастыру арқылы
кеңейту;
▪ кен орындарды іздеу барлау бойынша ұзақ ... ... ... ... және ... кен орындарының қазіргі
өндірістік деңгейін қысқа ... ... ... қалу және ... ... ... ... шығындарын өндіріс қызметін тиімді жүзеге асыру және
қосымша қызмет түрлерін жүзеге ... ... ... ... ... халықаралық стандарттарға сәйкес жүзеге асыру;
▪ мұнай – химия өндірісін ... ... ... ... мұай – химия өндірісін жаңа технологиямен
қамтамасыз ету туралы шешім қабылдады. Еліміздің бұл ... ... ... елде ... ... ... мұнай – химия өнімдерін
өндіретін бәсекелесті нарық қалыптастыру.
Халықаралық нарықтың мұнай – ... ... ... ... негізінде Қазақстан үшін полиэтилен, ... ... ... ... шығару экономикалық тиімді деп табылды.
Мұнай – химия өндірісінің негізгі шикізат көзі ... ... ... газ ... ... ... мамандардың айтуы бойынша мұнай – химия өнімдерінің бір
тоннасына 1,5 – 4 тонна шикізат қажет.
Қазіргі кезде «ҚазМұнайГаз» ... ... ... ... ... ... жылмен салыстырғанда 1,5 есеге көбейген.
Компания тек қана алға қойылған ... ... ... ... ... ... ... жылы өсім көрсеткіштеріне қол жеткізіліп отыр.
Қазір қоғам алдында тұрған негізгі мәселелердің бірі магистральды
құбырлар арқылы ... ... ... ... ... ... үш
бағыт бойынша мұнай өнімдерін жүзеге асырады.
Бірақ бұл көрсеткіш өндіріс ... жыл ... ... ... үшін тиімсіз. Осы мақсатта компания мұнай – газ ... ... ... ... ... шикі мұнайды ішкі нарыққа
шығаруға тиіс.
2. КӘсіпорынның қаржылық ... ... ... ... тұрақтылығын бағалау, объективті, ... және ... ... ... ... ... шешімдер
қабылдау үшін оның қаржылық жағдайын талдау қажет.
Тек терең және ұқыпты талдау негізінде ғана оның қызметі ... ... ... тұрақтылығын нығайту немесе жақсарту және
оның іскерлік белсенділігін арттыруға бағытталған ... ... үшін ... ... ... беру ... барысында айқындалған кейбір жағымсыз құбылыстарды
ескере отырып, бірқатар пікірлер мен ұсыныстар жасауға ... ... ... ... ... ... үлесін жоғарылату
қажет және меншікті айналым капиталының өрлеу қарқыны ... ... ... ... ... ... қол ... ұйымның қаржылық дербестігін қайта құру мақсатында, қысқа мерзімді
қарыз ... ... ... бойынша шаралар қабылдау қажет;
- негізгі қаражаттарды жаңғыртуға бағытталатын, қаржыландырудың
меншікті көздерін арттыру ... ... ... ... ... негізделген есептеулермен және ұсыныстармен табиғи
монополияны реттеу бойынша Агенттікке жүгіну.
Осы ұсыныстарды жүзеге асыру «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру Акционерлік
қоғамының қаржылық ... ... ... қаржылық мүмкіндіктерін
жұмылдыруға және қаржы ағынын тиімді қолдануды жоғарылатуға ... ... ... ... тұрақтылығы өз кезеңінде
өндірістік жоспарлауын орындалуына және ... ... ... ... етуге оң әсерін тигізеді.
Сондықтан қаржылық қызметінің құрамдас бөлігі ретінде қаражатарының
жоспарлы ... мен ... ... ... ... ... меншік және қарыз капиталының тиімді пропорциясын жұмсауға, ... ... ... ... ... кезде «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру ... ... ... ... 615 ... ... («КаражанбасМұнайГаз»
қоса алғанда) құрап отыр.
Бірақ экономикалық қызығушылықтар мен сұрақтарға байланысты компания
Каспий теңізінде жаңа кен орындарды іздеуде.
Жоғарыда ... ... ... ... 30 жылға дейін жетеді. Бұл әрине
жақсы көрсеткіш, бірақ жыл сайын қиын өндірілетін ... ... ... жаңа кенорындарды табу қажет.
Компанияда өндірілетін өнім көлемі жыл сайын артып отыр. Соған
байланысты компанияның әр жылда ... ... ... өнім ... ... 7 – 2009 –2009 ... өндірілетін мұнай көлемі, мың тонна
|Көрсеткіштер атауы |2008 жыл |2009 жыл ... |
| | | |(+,-) |
|1 |2 |3 |4 ... ... |6,5 |7,5 |1,0 ... ... | | | ... кен орны |6,2 |7,0 |0,8 ... |0,3 |0,5 |0,2 ... ... |2,8 |3,1 |0,3 ... ... | | | ... |0,4 |0,5 |0,1 ... |0,4 |0,4 | ... Камышитова |0,2 |0,3 |0,1 ... |0,2 |0,2 | ... |0,2 |0,2 | ... |0,2 |0,3 |0,1 ... |0,1 |0,2 |0,1 ... Қамышитова |0,1 |0,2 |0,1 ... да кен ... |0,8 |0,8 | ... |9,3 |10,6 |1,3 ... ... ... ... Өзен кен орнында да, Ембі кен
орындарында да мұнай көлемі 2009 жылғы дейін өсетіндігін ... ... ... ... ... бар ... ... сай деп айтуға
болады. Егер жыл сайын өндірілетін өнім көлемі артып отыратын болса, онда
табыс көлемі де ұлғаятыны сөзсіз.
«ҚазМұнайГаз» ... ... ... қоғамы 2009 – 2009 жылдар
аралығында өндірілетін табиғи газ бен ... ... ... ... ... ... ... көптеген ірі жобаларды жүзеге асыруды көздеп отыр.
Егер кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы айтатын болсақ, онда оны
жақсарту өндірілетін мұнай – газ ... ... және жаңа ... арқылы жүзеге асырылады деп күтілуде. Бұған сәйкес 2009 – 2009 ... ... ... ... ... ... 2009 жылы көзделініп отырған табысының көлемі 978 млрд.
теңге, ал 2009 жылы бұл көрсеткіш 11 ... ... ... ... ... ... ... өсетін болса, 2009 – 2009 жылдары ел бюджетіне
түсетін қаражат көлемі шамамен 535 млдр. теңгені құрауы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... қазіргі жағдайы
болашаққа оң көзбен қарап болжам жасауға мүмкіндік береді.
Сурет 4 - «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру ... ... 2009 – ... табысының өсу динамикасы
Жоғарыда көрсетілген көрсеткіштер жағымды жағдай тудыратыны сөзсіз,
бірақ оның қаржылық жағдайында бірқатар ... бар. Ол ... ... ... ... ... ... бірақ мен
жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... сенімдемін.
Осы ұсыныстарды жүзеге асыру «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік
қоғамы қаржылық ... ... ... қаржылық мүмкіндіктерін
жұмылдыруға және қаржы ағынын ... ... ... мүмкіндік
беретіні сөзсіз.
ҚОРЫТЫНДЫ
Нарықтық экономикаға көшу кәсіпорындарға өндірістің тиімділігін
арттыруын, өнімнің және қызмет көрсетудің ... ... ... және өндірісті басқарудың бәсекелесу қабілеттілігін
талап ... ... ... ... ... мәні өте ... ... жағдайын өндіріс тиімділігін талдаудың ... мен ... ... ... ... ... табыс
және шығын бар екенін білмей және өндірістің қаражаттық тұрақтылығын, төлеу
қабіліттілігін, іскерлік-белсенділігін және тиімділігін бағалауға арналған.
Бұлардың бәрі ... ... ... ... біз жоспарлы жүйеден нарықтық
қатынастарға көшкен кезде. Нарықтық ... ... ... ... ... ... жұмысты қорытындылай келе, мынадай нәтижелер ... ... ... ... ... тұрақтылығын және оның
қаржылық ресурстармен қамтамасыз етілгендігін ... ... ... бұл төлем қабілеттілік және несие
қабілеттілігін сақтай отырып, капиталдың және ... ... ... ... ... ... процесінде «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру Акционерлік қоғамының
қаржылық тұрақтылығына баға ... ... ... ... ... ұйым ... ... көздерінен бірқатар қаржылық тәуелділікте
болады, бұл негізгі қорлардың жұмылдырылуының жоғары ... ... ... ... ... жылмен салыстырғанда біршама өскен
және бұл қаржы жағдайының тұрақтылығын көрсетеді.
Жалпы ... ... ... ... олардың жағымды динамикасы
қалыптасқан. Бұл ең мобильді активтер – яғни ақша ... ... 3,8 ... ... ... ... ... жылы дебиторлық
борыштар да едәуір өскен. Бірақ олардың ағымдағы активтер үлесі 1,8 пунктке
азайған.
Дебиторлық қарыздар неге ... ... және бұл ... не ... керектігін зерттеп, қарызды өтеудің болашағын бағалау және болған
жағдайда ... ... ... ... ... анықтау қажет.
Кейбір қолма – қол ақшалардың ... ... ... ... ... ... активі өтімді емес екендігі анықталды.
Бұл кәсіпорынның ең өтімді активтері тез арада ... ... ... отырғандығынан болып отыр.
Талдау барысында айқындалған кейбір кемшіліктерді ескере
отырып, бірқатар пікірлер мен ұсыныстар жасауға ... ... ... ... ... капиталының үлесін жоғарылату
қажет және ... ... ... өрлеу қарқыны қарыз
капиталының өрлеу қарқынынан барынша жоғары болуына қол ... ... ... ... қайта құру мақсатында, қысқа мерзімді
қарыз қаражаттарын тартуды қысқарту бойынша шаралар қабылдау қажет;
- негізгі қаражаттарды жаңғыртуға ... ... ... ... ... қызмет көрсету тарифін
өзгерту бойынша ... ... және ... ... ... бойынша Агенттікке жүгіну.
Осы ұсыныстарды жүзеге асыру «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру Акционерлік
қоғамының қаржылық жағдайын жақсартуға, меншікті ... ... және ... ... ... қолдануды жоғарылатуға мүмкіндік
береді.
Дегенменде, бұл көрсеткіштер кәсіпорынның тұрақтылығына ... әсер ете ... ... ... ... ... қоғамының жүргізіп отырған
саясаты дұрыс деп ойлаймын. ... ... ... ... ... өз ... ... жоспарлап отыр. Қоғамның алдына
қойып отырған мақсаттары мен оның дамуының алғышарттары ... ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының
мазмұны, оны ... ... ... ... және ... басқару қалай жүретіндігі толық ашылды.
Зерттеу объектісі болған «ҚазМұнайГаз» ... ... ... ... ... айтарлықтай дәрежеде тұрақты және экономикалық
өсу қарқыны ... ... ... ... ... өндірісін кеңейту бойынша ұсыныстар мен
шаралар аталып көрсетілді.
«ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру акционерлік қоғамының жүргізіп отырған
саясаты ... ... алға ... ... ... мұнай, газ
өндіру саласын айтарлықтай дәрежеде кеңейтеді деген сенімдемін.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., ... Ж.Г. ... ... ... ... 2005 ... ... және қаржылық есеп беру туралы заң ... ... ... ... ... № 298-11 ... ... РК «О бухгалтерском учете и финансовой отчетности» от 24 июня ...... ... К.Ш., ... А.К., ... З.К. Аудит и анализ
финансовой отчетности. ... ... 2002 ... Артеменко В.Г., Беллендир М.В. Финансовый анализ. М.: ДИС, 2002.
6. Бараненкова С.А. Управленческий анализ. Москва. ... и ... ... ... И.Т. ... и ... финансов хозяйствующего субъекта;
Учебн. пособие. - М.: ... и ... 2005 ... ... Г., ... С. Экономический анализ инвестиционных проектов. М.:
Банки и биржи ИО ... ... ... ... и ... №7, 2002 ... Герстнер П. Анализ баланса: Пер- с нем./Под ред. ... ... ... ... ... А.В., ... и ... финансовой устойчивостью
предприятия. Москва, Изд. Финпресс, 2007 г.
12. Ефимова О.В., ... ... ... Изд.Бухучет, 2007г.
13. Ержанов М.С. Теория и практика аудита. – Алматы: Гылым, 2006 ... ... В.В., ... ... ... и процедуры. Москва, Финансы и
статистика 2007 г.
15. Крейнина М.Н. "Финансовое состояние предприятия. Методы ... - ... ... ... ... Э.А., ... Г.П. Финансовый анализ - М.: «ПРИОР», ... ... ... ... ... и предоставления
финансовой отчетности, 8/2004/ август - Ержанов М.С., Даулетбаков Г.
18. Радостовец В.К. ... и ... учет на ... ... НАК ... 2006 ... Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. ... учет ... 2005 ... ... Г.В. ... ... ... предприятия. Мн.: ООО
“Новое знание”, 2005 г.
21. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Финансы предприятий. М.: ИНФРА-М, 2005 г.
ҚОСЫМШАЛАР
Қосымша 1
Бухгалтерлік ... ... ... Барлау Өндіру акционерлік қоғамы.
Ұйым қызметінің түрі: Газ және мұнай өндіру, өңдеу және ...... ... ... ... ... мекені: Астана қаласы, Қабанбай Батыр даңғылы, 22.
мың теңге
|Активтер ... |2007 жыл |2008 жыл |
| |дың | | |
| ... | | |
|1 |2 |3 |4 ... ... ... активтер | | | ... ... және ... |010 ... ... |
|эквиваленттері | | | ... ... ... |011 ... ... ... | | | ... мерзімді дебиторлық қарыздар |012 ... |91 632 117 ... |013 ... |55988666 |
|Ағымдағы салықтық инвестициялар |014 ... ... ... ... ұзақ ... |015 |9 404 040 |2075583 ... | | | ... ... ... ... |016 ... |69079208 |
|Қысқа мерзімді активтердің ... |100 ... ... ... Ұзақ ... ... | | | ... ... ... |020 ... |33704762 |
|инвестициялар | | | ... ... ... ... |021 ... |3971471 ... ... әдісімен |022 |910933 |1101857 ... ... | | | ... ... |023 |1464377 |1709222 ... | | | ... ... |024 ... ... ... ... |025 |1978 |7527 ... және бағаланған активтер |026 |616773562 ... ... емес ... |027 |5914207 ... ... ... салықтық |028 |3585823 |529185 ... | | | ... ... басқалай активтер |029 ... ... ... мерзімді активтердің жиыны |200 ... ... ... (100 ... жол) | ... ... |
Кестенің жалғасы
|1 |2 |3 |4 ... | | | ... ... ... ... | | | ... ... ... |031 ... ... ... | | | ... бойынша міндеттемелер |032 ... ... ... және ... ... |033 |950461 |2467796 ... ... міндеттемелер | | | ... ... ... ... ... |65946906 |
|Бағаланған қысқа мерзімді |035 ... ... ... | | | ... ... ... |036 |26899105 ... ... | | | ... мерзімді міндеттемелердің |300 |326719600 ... ... | | | ... Ұзақ ... міндеттемелер | | | ... ... ... |040 |308080505 ... ... | | | ... мерзімдікредиторлық қарыздар |041 |4112980 |3 644839 ... ұзақ ... |042 ... ... ... | | | ... қалдырылған салықтық |043 |64786821 ... ... | | | ... ... басқалай |044 |2557426 |6503569 ... | | | ... ... ... |400 ... ... |
|жиыны | | | ... ... ... | | | ... капитал |050 ... ... ... ... |051 |8604299 |8604299 ... ... меншіктегі үлестік |052 | | ... | | | ... |053 | | ... ... ... ... |054 |627041139 |634769125 |
|Пайдадағы девиденттік үлес |055 ... ... ... ... |500 ... ... ... (300 жол+400 жол+500 жол) | |1575402052 |1702490402 ... ... мен ... ... қорытынды есеп
мың теңге
|Көрсеткіштердің аталуы ... |2007 жыл |2008 жыл |
| ... | | |
|1 |2 |3 |4 ... мен ... |10 ... 374 ... 109 ... ... түскен табыс| | | ... ... мен ... ... 031 ... 464 ... өзіндік құны | | | ... ... (10 жол – 20 жол) |30 ... 343 |347 889 645 |
|Қаржыландырудан түскен табыстар |40 |18 084 998 | ... ... |50 |55 730 468 |2 832 868 ... және ... |60 ... |46 474 169 ... сатудың шығындары | | | ... ... |70 |54 039 379 |60 307 613 ... арналған |80 ... |14 408 839 ... ... |90 |56 087 921 | ... ... ... |100 |- 339 228 |28 853 ... ... ... | | | ... үлес | | | ... ... ... |110 ... 252 ... 745 ... (шеккен зиян) (030 жол+040| | | ... 050 ... ... жол- | | | ... ... ... жол) | | | ... ... түскен |120 |0 |0 ... ... ... | | | ... ... ... ... |130 |307 352 252 ... 745 ... ... ... жол)| | | ... ... салығы |01.10.2008 |180 170 338 ... 619 ... ... ... ... ... | ... ... ... |150 ... |114 624 126 |
|кезеңдегі жиынтық ... ... | | | ... (130 ... жол) | | | ... ... |160 |7 056 069 |3 158 467 ... кезеңдегі жиынтық пайда|170 |183 125 845 |111 465 659 |
|(130 жол – 160 жол) | | | ... ... ... пайда |180 | | ... ... ... капитал
Ағымдағы ативтер
Меншікті капитал
Негізгі қаражаттар
Қаржылық талдау және жоспарлау
Бюджет, меншіктенуші
лер, ... ... ... ... ... ... ... ЖҮЙЕ
Қаржы
ны басқару
дың техника
лық құралдары
Қаржы
лық сипатта
ғы ақпарат
Қар
жы әдістері
Қар
жы құрал
дары
Қаржы бөлімше
лерінің ... ... ... құрылымы
Кәсіпорындағы қаржы басқару жүйесінің құқықтық және жұмыс қамсыздандырылуы
1 В. В. Ковалев. Финансовый анализ. М.: “Финансы и статистика”,1996г, с.12.
Активтерді ... ... ... ... оның ... ... ... өтімділігі
Кәсіпорынның төлем қабілеттілігі

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 41 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы105 бет
Қазмұнайгаз барлау өндіру акционерлік қоғамының қаржылық тұрақтылығын талдау52 бет
«ҚазМұнаГаз» Акционерлік Қоғамының қаржылық жағдайына талдау17 бет
«Қазмұнайгаз» ақ кадрлық қызметін талдау41 бет
«ҚазМұнайГаз» мұнай компаниясы8 бет
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ның 2007 жылы қаңтар-қыркүйек айларында атқарған жұмысының қорытындысы34 бет
Ет өнімдерін өндіретін ЖШС «Казмясопродукт-М» кәсіпорынның ақша ағындарын жоспарлау мен басқару тиімділігін зерттеу және оны басқарудағы негізгі мәселелерді анықтау65 бет
ҚазМұнайГаз9 бет
ҚазМұнайГаз еліміздің ең ірі Мұнай-газ компаниясы3 бет
ҚазМұнайГаз Ұлттық компаниясы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь