Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары

1. Өсу мен даму.

2. Клетканың құрылымы және оның функциональдық маңызы.

3. Клеткалардың көбеюі және қартаюы.

4. Клеткаларда заттардың өзгеруі.

5. Клеткалардың тітіркенгіштігі және қозғыштығы.

6. Организмнің биологиялық системасының сенімділігі.

7. Өсу мен жетілу процестеріндегі тұқым қуалаудың ролі.
Өсу – бұл анатомиялық және морфологиялық көрсеткіштердің, яғни дененің ұзындығы мен салмағының өзгеруі.Ол негізгі жас ерекшелік-жыныстық белгілердің бірі болып табылады және бала организміндегі сандық өзгерістерді сипаттайды.Даму – тканьдердің, мүшелердің, жүйелердің және бүкіл организмнің физиологиялық қалпын, яғни белгілі бір уақыт кезеңінде олардын қызметінің жетілуін сипаттайтын, сапалық өзгерістердің көрсеткіші.
Бала организміндегі өсу мен жетілу процестері бір бірінен белгілі тәуелділікте болады, қарқынды өсетін және қызметі өзгеретін тканьдармен байланысты, организм неғұрлым жас болса, соғұрлым қарқынды түрде өтеді. Қалыпты жағдайларда екі процесс те үздіксіз жүреді, бірақ әр уақытта бірдей бола бермейді: өсу мен жетілудің күшею кезеңдері баяулау кезеңдерімен: алмасады және керісінше. Бұлар тұтас бір процестің екі фазасының гетерохрониялығы деп аталады. Сандық өзгерістердің біртіндеп жиналуы белгілі бір мезгілде секіріске әкеледі – организм сапалық жаңа күйге көшеді. Мұнда дененің бір бөлшектері екіншілеріне үйлесуі, бұлшық ет күші мен қимыл белсенділігі – ақыл-ой әрекетінде байқалады. Өсіп жетілу үйлесімділігіне осылайша қол жетеді.
Баланың үйлесімді өсіп жетілуі және гетерохрониялық құбылыстар биологиялық және қоғамдық ортаның көптеген факторларына тәуелді. Мұнда өсу және жетілу биологиялық факторларының негізгі организмінің өзінде болады да сандық есептеуге болатыны айқын көрінетін өзгергіштерінен байқалады, ал қоғамдық факторлар қоғамдық құрылыс, тұрмысты ұйымдастыру, оқыту және тәрбиелеу принциптеріне шоғырланады. Олар сапалық сипаттамалар, яғни өсіп жетілуге баға беру кезінде ескеріледі.
        
        Балалар және жасөспірімдердің өсуі
дамуының жалпы заңдылықтары.
Өсу және даму.
Өсу – бұл анатомиялық және морфологиялық ... ... ... мен ... өзгеруі.Ол негізгі жас ерекшелік-жыныстық
белгілердің бірі болып табылады және бала ... ... ... – тканьдердің, мүшелердің, жүйелердің және
бүкіл организмнің ... ... яғни ... бір ... кезеңінде
олардын қызметінің жетілуін сипаттайтын, сапалық өзгерістердің көрсеткіші.
Бала организміндегі өсу мен ... ... бір ... ... болады, қарқынды өсетін және қызметі өзгеретін тканьдармен
байланысты, организм ... жас ... ... қарқынды түрде өтеді.
Қалыпты жағдайларда екі процесс те ... ... ... әр ... ... бермейді: өсу мен жетілудің күшею кезеңдері баяулау ... және ... ... ... бір ... екі ... деп аталады. Сандық өзгерістердің біртіндеп жиналуы
белгілі бір мезгілде ... ...... сапалық жаңа күйге
көшеді. Мұнда дененің бір ... ... ... ... ет ... ... белсенділігі – ақыл-ой әрекетінде байқалады. Өсіп жетілу
үйлесімділігіне осылайша қол ... ... өсіп ... және ... құбылыстар
биологиялық және қоғамдық ортаның көптеген факторларына тәуелді. Мұнда өсу
және жетілу ... ... ... ... ... болады да
сандық есептеуге болатыны айқын көрінетін өзгергіштерінен ... ... ... ... ... тұрмысты ұйымдастыру, оқыту және
тәрбиелеу принциптеріне шоғырланады. Олар сапалық сипаттамалар, яғни өсіп
жетілуге баға беру ... ... өсуі мен ... айтылған секірмелілік гигиенада
«ұзару» және «жұмырлану» кезеңдері ретінде белгілі. Балалар мен ... ... ... ... кезеңінде айқын байқалады. ... өсу ... ... 23 ... ... ал ... 25-ке
дейін ) және «ұзару» «жұмырланумен» ауысады. Жас ... ... ... ... ... ... үйлесімді бола бастайды.
Клетканың құрылымы және оның функциональдық маңызы
Клетка – жануарлар және ... ... ... ... ... ... тіршілік системасы. Ол цитоплазма мен ядродан
тұрады.
Қабық цитоплазма мен клетка ... ... ... ... тұрады. Қабықтың арқасында клетка дербес физиологиялық бірлік ретінде
қызмет атқарады. ... ... ... бойынша клетка
цитоплазмасының қабығы үш қабатты мембранадан тұрады. Мембранада өте ұсақ
тесіктер – ... ... Олар ... клетка қоршаған ортамен және басқа
клеткалармен зат алмасуды іске асырады. ... ... ... ... біртұтастығын тез қалпына келтіреді. Оның недәуір бүлінуі бүкіл
клетканың ... ...... ... ... ... ... гельге қайта
айнала алатын коллоидтық ... ... ... ... ... ... клетка өзгерген орта ... (рн) ... ... ... органиодтар – клетканының құрылымдық түзілістері ... ядро мен ... ... ... қамтамасыз ете отырып,
клетканың қалыпты қызметіне жағдай жасайды.
Ядро-тірі клетканың «өзара әсер ... ... ... тұрақты
компоненті. Көпшілік клеткаларда бір ядро болады, бірақ олар екі, үш ... да көп ... ... ... ... сопақша, созылған таяқша
тәрізді т.б.) клетканың функциональдық күйін көрсетеді. Мысалы, ... ет ... ... ядро штопор тәріздер, ал тиыштық жағдайда-
таяқше тәрізлес.
Үнемі болғанмен, әдетте клетканың өзі ... ... ... ... ядро ... содан соң ол, қан ағысымен жылжи отырып ... ... 120 ... ... ... ете алады, бірақ бөлінуге,
бастапқы қалпына келуге ... т.б. Ал ... ... ... кешікпей өледі.
Ядро сырты екі қабат ядролық мембранамен жабылған, ол кариоплазманы
цитоплазмадан айрып тұрады. Кейбір учаскелерде ядро ... ... ... ... ... ... ... ядро ішіне бір
заттарды өткізеді, екіншілерін ұстап қалады және барлық қажетті ... ... ... ... ... ядро ... жойылады, ал
жас клетка пайда болысымен ол бастапқы қалпына келеді.
Ядроның ішкі ... ядро ... ... ... толған.
Кариоплазма-ядроны толтырушы жартылай консистенциялы зат. Электрондық
микроскоптың көмегімен онан рибосомаларды табуға болады.
Интерфазалық ядроны арнайы бояған кезде одан тор ... ... ... ... ... Онда көпшілік бөлігі гистоннан
тұратын, белокпен ... ... ... (ДНК) ... ... ең ... ... Онда ата-анасынан балаларына
берілетін тұқым қуалау информациясы ... Адам ... ... ... ... 14 ... ... (шанамен 280-300 жылдан
кейін) байқалатындығын ... ... ... ... ... ... ... түзіліс. Ядро
көлемдері әр түрлі екі, бес (жетіге дейін) ядрошықтардан тұра алады. ... тек ... ... ... ғана ... ... кезде
жоғалады, ал жас клеткаларда жаңадан пайда ... ... РНК мен ... ... ... ... ... рибосомалар түзіледі.
Рибосомалар-РНК мен белоктан тұратын сфера формалы денешік. Олар әрбір
өсімдік және жануарлар клеткасында болады әрі өте ... ... ... ... айтқанда, рибосомаларда
матрицалық (информациялық) РНК-ден информацияны дәл ... ... ... амин ... ... бір ... пептидті
байланыстар түзілу процесі жүреді. Демек, рибосомалар-бұл ... ... амин ... ... ... ... ... түрлі клеткалардың цитоплазмасынан жарық
микроскопымен жақсы ... сан ... ... ... Сонымен,
электронды микроскоп деңгейінді митохондрияларды ... ... ... екенін анықтады, ал биохимиялық ... ... ... алу, ... синтездеу т.б. функциялар атқаратын белоктардың,
липидтердің, ферменттердің, рибонуклеин қышқылдарының (РНК) ... ... ... ... ... митохондрияларында энергия қоры мол
аденозинтрифосфор қышқылы (АТФ) синтезделеді, ал ... ... ... ... әсерінен АТФ-тың ыдырауына байланысты. Осыған
байланысты митохондрияларды «күш ... ... ... станциялары» деп атайды.
Митохондрияларда ДНК-ның болуы, олардың «өзінен-өзі өндіре ... ... ... ... ДНК ... ... информациясын
тек сақтаушы ғана емес, оның берілулерін де, ... де ... ... ... көмегімен эндоплазмалық тор,
рибосомалар мен қосындылар сияқты клетканың құрлымдық элементтері толығырақ
зерттеледі.
Эндоплазмалық тор - ... және ... ... ... ... ... жалғаса күрделі бұтақтанған тор түзетін, көлемі өте
кіші қуыстар мен каналдардың күрделі системасы.
Кейбір вирустарда тұқым қуалаудың ... ... РНК ... ... бар ... ... ... түскен соң «кері транскриптаза»
деп аталатын арнаулы ферменттің көмегімен ДНК молекуласын синтездеуді іске
асыруға ... және ... ... жеткізу процесі одан әрі
қалыпты жол бойынша жүреді: ДНК→және→РНК белок.
Қосындылар – ... ... ... ... ... ... ... жоғалуы клетканың тіршілігінің әр түрлі түрінде олар микроскроп астынан
көрінеді және көбінесе құрылыс немесе пластикалық ...... ... қоректік заттардың сақтаушысы болып табылады.
Клеткалардың көбеюі және қартаюы. Көбею немесе өзін ... ... тірі ... ... бірі. Ол клеткалардың
бөлінуінсіз мүмкін емес және бірнеше ... ... ... ... ... кейінгі екі формасы ... ... ал ... адам мен ... ... ... процесі организмнің өсуі мен жетілуі ткань
түрлерінің ... және ... ... әрекеті үшін қажет. Мұнда
өсетін организмде ... ... ... ал ... ... ... ауыстырылуы (регенерация) байқалады.
Адам организмінде бүкіл организмнің қанша өмірі болса, сонша ... ... ... ... Олар – нерв жүйесінің клеткалары. Бұл
клеткалар организммен бірге туады, ал оның өсіп ... ... ... ... тек ... ғана ұлғайтады әрі функциясы жетіле береді. Егер
бұл клеткалар өлсе, олардың орнына жаңалары пайда болмайды.
Бала организмінде ... ... кәрі ... гөрі ... әр ... көп болады. Бұл – организмнің өсу және даму белгісі.
Қартаятын ... ... оның ... ... және ... ... ... жүреді. Клеткалардың
қартаюы олар түзілсімен-ақ бірден ... ... ... ... ... бар ... ... организм қартаюын
болдырмауда, көп жасау үшін ... оның ... ... сақтауда
үлкен маңызы бар.
Клеткаларда заттардың өзгеруі. Қалыпты қызмет атқаратын клеткадағы
тіршілік процестері ... ... ... ... ... және ... ... осы ортаға шығарумен байланысты. Осы екі процестің ... ... ... ету үшін зат ... маңызын атақты ғалым биолог-
материалистер өз ... атап ... ... ... ... тағдырын оның денеде кезуі кезінде қадағалау – демек, ... ... ... деп ... алмасу екі процестен – катаболизмнен және анаболизмнен құралады.
Катаболизм – бұл салыстырмалы ірі ... ... ... ... ... ... ... Тотығу процесінде ірі
молекулалар өзінен кіші, мысалы: сүт және ... ... ... ... немесе мочевинаның молекулаларына ыдырайды.
Анаболизм – бұл жай ... ... ... ... ... ... нуклеин қышқылдарын, белоктар мен
майларды) ферменттік ... ... ... ... ... және құрылымдарының күрделенуіне әкелетін болғандықтан, олар бос
энергияны тұтынумен ... ... ... ... байланыстар
энергиясы түрінде беріледі.
Катаболизм мен анаболизм клеткада бір ... ... ... ... әр учаскелерінде жиіректеу шоғырланады.
Сонымен қоректік заттар диссимиляциясы процестерінде ыдырау өнімдері
түзіледі және ассимиляция процестерінің өтуіне қажетті ... ... ... ... байланысы тірі организмнің өмір сүруін қамтамасыз
етеді.
Клеткаларда өтетін ферменттік реакциялардың ... ... ал оның ... ... деп ... ... және қозғыштығы. Клеткалардың ... бірі ... пен ... яғни ... ... және ... ... бір тән әректпен ... беру ... ... нерв және бұлшық ет клеткалары ... ... ... ал ... ... ... тітіркенгенде сыртқа
бөлінетін немесе басқа сұйықтарға шығатын заттар жасап шығарады. Нерв,
жүрек-тамыр және ... ... ... қабілетті болғандықтан
соңғылары гормондар деп аталады.
Тітіркенудің және онан кейінгі қозудың нәтижесінде ... ... ... ... ... пайда болады.
Бір клеткалы организмдердің орын ауыстыруы сияқты ... ...... лейкоциттің орын ауыстыруы, кірпікшелі – тыныс
алу эпителий кірпікшелерінің тербелуі, қыл аяқты және ... етті ... ... ... және ... қимыл қорғау функциясын, ал бұлшық
етті организм тіршілігіндегі ... және ... да ... орындайтынын атап айтқан жөн.
Организмнің биологиялық системасының сенімділігі. Әр адам өзінің ... ... ... ... және ... ортаға (анасының организміне,
әлеуметтік ортаға т.б.) сай ... Бұл ... ... ... және ... барлық жас сатысындағы тұрақтылығын анықтайды.
Организмнің биологиялық системасының ... деп, ... ... ... ... ... резервтегі мүмкіндіктермен
қамтамасыз ететін физиологиялық процесс қатынасымен реттеу деңгейін айтады.
Өсу мен ... ... ... қуалаудың ролі
Ата-ана белгілерінің балаларына берілуі ... ... деп ... ... ... ... аспапсыз, екіншілері цитоплазма мен ядролық
ДНК-ға қатыстылар тек ... ... ... ... өсуі мен жетілуі тұқым қуалау бастамаларына ғана емес, сонымен
бірге қоршаған ортаға да ... ... ... ... және қолайсыз
немесе ауыртпалықты түллері болады.
Ауыртпалықты тұқым қуалаушылық тіпті жақсы ортада тәрбиеленсе ... ... ... әр ... ... ете ... ... ол
аномалиялардың, тіпті кемістіктердің, кейде – ұзақ ауру мен ... ... ... Сонымен бірге балалар аномалияларының себебі – ... мен ... ... ... ... ... улы
химикаттармен жинасу).
Жоспары:
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары.
1. Өсу мен ... ... ... және оның ... ... ... көбеюі және қартаюы.
4. Клеткаларда заттардың өзгеруі.
5. Клеткалардың тітіркенгіштігі және ... ... ... ... сенімділігі.
7. Өсу мен жетілу процестеріндегі тұқым қуалаудың ролі.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Балалар және жасөспірімдердің өсуі мен дамуының жалпы заңдылықтары. Тұқым қуалаушылық және ортаның ролі22 бет
Балалар мен жасөспірімдерді физикалық тәрбиелеуде медициналық бағалау.21 бет
Жасөспірімдердің қылмыстық әрекеті мен мотивациясы3 бет
Өсу даму антропометриясы жайлы4 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет
«Жасөспірімдердің өзіне – өзі қол жұмсаудың алдын алу шаралары»4 бет
Індеттік процестің даму заңдылықтары және сатылығы6 бет
Адам организмінің өсуі мен дамуының негізгі заңдылықтары78 бет
Аралас экономика: қалыптасу негіздері және қызмет ету заңдылықтары18 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь