Экономикалық ғаламдану

Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Әлемдік экономикадағы ғаламдану үрдісі, мәні, негізгі белгілері және алғышарттары
2. Экономикалық ғаламдану және әлемдік шаруашылық тәртіптің өзгерісі, бағыттары мен мәселелері
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
XXғ-ң екінші жартысындағы әлемдік шаруашылықтың эволюциясы жеке елдердің, әсіресе өнеркәсіптік дамыған елдердің экономикасының қарқынды дамуымен байланысты. Оның дамуының негізгі тенденциясы шаруашылық өмірдің интернационалдануы болды. Капитал, тауарлар мен адамдардың алып ағындарының бүкіл әлем бойынша қозғалысы және ақпаратпен қарқынды алмасу процесстері «ғаламдану» терминіне ие болды.
Тарихи көзқарас бойынша шаруашылықтың интернационалдану процесстері (ғаламдану) айырбас сферасынан бастау алады.
Ғаламдық үрдістердің түп-тамыры тарих тереңіне кетсе де, дегенмен ғаламдану—XXғ. феномені. Бұл көзқарасқа сәйкес өткен жүзжылдықты ғаламдану ғасыры деп анықтауға болады. Өткен ғасырдың идеялық-саяси нәтижелері қысқаша мынадай: адам құқықтары ең маңызды орында, демократия тираниядан күштірек, рынок әміршіл-әкімшіл экономикадан тиімдірек, ашықтылық өзін-өзі изоляциядан жақсы. Құндылықтар мен ұстанымдардың бұл жүйесін тарихи құрушы және белсенді таратушы Батыс болғанымен, бүгінгі әлемде бұл жүйе кең таралып, қолдауға ие болды.
Бүгінгі адамзатқа тән, көзқарастар мен әдіс-тәсілдердің жақындасуы қоғамдық тәжірибеде көрініс табады. «Социалистік лагердің» күйреуінен кейін рыноктық экономика, саяси демократия, идеялық плюрализм, ашық қоғам алға жылжудағы маңызды бағыттарға айналды. Тарихта бірінші рет Жер тұрғындарының басым бөлігі өмірлік құрылымның негізгі принциптерінің жалпы түсінігін шығаруда. Бұл—ғаламданудың идеялық фундаменті.
Жүз және екі жүз жыл бұрын сияқты ғасырдың соңы жаңа ғылыми-техникалық төңкеріске әкеледі. Интеллект, білім, технологиялар маңызды экономикалық активтерге айналуда. Экономикалық ынтымақтастық пен даму ұйымына кіретін, алдыңғы қатарлы елдерде ЖІӨ-ң жартысынан көбі интеллектуалды сыйымды өндірісте жасалады.
Компьютердің телекоммуникациялық торабтармен қосылуы адамзатқа зор болашақ береді. XXғ.-ң басында қол жеткізген әлемнің коммуникациялық бірлестігі сапалық жаңа мазмұнға ие болуда: ақпараттың үлкен көлемін тарату жылдамдығы адамдар мен тауарлардың қозғалу мүмкіндіктерінен айтарлықтай асып түседі. Ғаламдық ақпараттық кеңістік құрылуда.
Ақпараттық революция адамдардың және қоғамның өмірін түбегейлі өзгертеді. Ол уақыт пен кеңістікті қысқартады, шекараларды ашады, жер шарының кез келген нүктесінде байланыс орнатады, қызмет түрлерінің мазмұнын өзгертеді. Ол индивидтерді әлем азаматтарына айналдырады.
1. ҚР Президенті Н.Назарбаевтың Қазақстан халқына Жолдауы, 2006, 2007ж.
2. «Қазақстан—2030» даму Стратегиясы, 1997ж.
3. www. kisi. kz. ҚР Президенті Н. Назарбаевтың Евразия ұлттық университетінің студенттеріне «Білім экономикасына инновация және білім арқылы жету» атты лекциясы.
4. www. vkgu. kz. «Қазақстан және ХСҰ»
5. Ғаламдану жағдайындағы ұлттық экономиканың теоретико-методологиялық аспектілері / Я.А.Аубакиров / «Ұлттық экономика ғаламдық даму векторында»: ғыл.-тәж.конф материалдары, желтоқсан, 2005ж, Алматы.
6. Ғаламдану жағдайларындағы ұлттық экономика /Я.А.Аубакиров/, Алматы, 2005ж.
7. Қазақстанның ұлттық мүдделері мен ғаламдану/Жатқанбаев.Е.Б, Байзакова К. И.,/ Алматы, 2004ж
8. Ұлттық экономиканың ғаламдану жағдайларындағы мәселелері мен перспективалары/Я.А.Аубакиров, М.С. Төлегенова/АльПари, 2005ж, №4.
9. Жаңа ғаламдық экономикадағы теңсіздіктің күшеюі/ Н.Бердсолл / Вопросы экономики, 2006ж.
10. Ғаламдық контекстегі экология мен экономика/И.Валлерстайн/, Вопросы экономики, 2006ж, №11
        
        Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1. Әлемдік экономикадағы ғаламдану үрдісі, мәні, негізгі белгілері ... ... ... және әлемдік шаруашылық тәртіптің өзгерісі,
бағыттары мен мәселелері
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
Кіріспе
XXғ-ң екінші жартысындағы әлемдік шаруашылықтың ... ... ... ... ... ... ... қарқынды
дамуымен байланысты. Оның дамуының негізгі тенденциясы шаруашылық өмірдің
интернационалдануы болды. Капитал, тауарлар мен адамдардың алып ... әлем ... ... және ақпаратпен қарқынды алмасу процесстері
«ғаламдану» терминіне ие ... ... ... ... ... процесстері
(ғаламдану) айырбас сферасынан бастау алады.
Ғаламдық үрдістердің түп-тамыры тарих тереңіне кетсе де, ... ... Бұл ... ... ... ... ғаламдану
ғасыры деп анықтауға болады. Өткен ғасырдың идеялық-саяси ... ... адам ... ең ... ... демократия тираниядан
күштірек, рынок әміршіл-әкімшіл экономикадан тиімдірек, ашықтылық өзін-өзі
изоляциядан ... ... мен ... бұл ... ... құрушы
және белсенді таратушы Батыс болғанымен, ... ... бұл жүйе ... қолдауға ие болды.
Бүгінгі адамзатқа тән, көзқарастар мен әдіс-тәсілдердің жақындасуы
қоғамдық тәжірибеде көрініс табады. «Социалистік лагердің» ... ... ... ... ... ... ... ашық қоғам алға
жылжудағы маңызды ... ... ... ... рет Жер тұрғындарының
басым бөлігі өмірлік құрылымның негізгі принциптерінің жалпы түсінігін
шығаруда. Бұл—ғаламданудың ... ... және екі жүз жыл ... сияқты ғасырдың соңы жаңа ғылыми-техникалық
төңкеріске әкеледі. Интеллект, білім, технологиялар маңызды экономикалық
активтерге айналуда. ... ... пен даму ... кіретін,
алдыңғы қатарлы елдерде ЖІӨ-ң жартысынан көбі ... ... ... ... ... ... адамзатқа зор
болашақ береді. XXғ.-ң ... қол ... ... коммуникациялық
бірлестігі сапалық жаңа мазмұнға ие болуда: ақпараттың үлкен көлемін тарату
жылдамдығы адамдар мен ... ... ... ... түседі. Ғаламдық ақпараттық кеңістік құрылуда.
Ақпараттық революция адамдардың және қоғамның ... ... Ол ... пен ... ... ... ... жер
шарының кез келген нүктесінде байланыс орнатады, қызмет түрлерінің мазмұнын
өзгертеді. Ол ... әлем ... ... ... экономикадағы ғаламдану үрдісі, мәні, негізгі белгілері
және алғышарттары
XX—XXIғ. аралығында «ғаламдану» ұғымы халықаралық саяси ... ... ... ... ... ... ... жаңа
қатысушылар мен қызмет сфераларын қамтып, тартуда бұл үрдіске қарсы күштер
де күннен күнге күшеюде.
Ғаламдану құбылысының ... ... ... ... кейбір белгілері өте ертеде көрінгенін атап өту жөн. Үрдістің
түп-тамыры ... ... ... ... экономикалық
қатынастардың алғашқы негіздерін қалаған ... ... ... ... жатқан бүгінгі халықаралық экономикалық қатынастар сол
дәуірдегі қатынастардан ... ... ... ... ... ... мен ... құрылды. Іс жүзінде бұл қатынастар ... ... ... мен ... шикізат пен басқа да колониалды тауарларға
айырбасты ғана қамтыды. Ал ... ... ... ең алдымен дамыған
елдер арасындағы тауарлы-экономикалық ... ... ... ... ... Бұл ... соңғы өте күрделі өнім
мен озық технологиялармен айырбасты білдіреді. Бұндай қатынастар түрлі
дамыған ... мен ... ... ... ... ... туындайды. Мысалы, АҚШ-ын жапондық электрондық өнеркәсіп
өнімдері қызықтырса, Жапонияны ... ... ... ... ... ... ... «шаруашылық өмірді интернационалдау»,
«халықаралық ... ... ... экономикалық
интеграция» ұғымдарының арасындағы ара-қатынасты анықтау керек.
Өндірістің халықаралық кооперациялануы, халықаралық еңбек ... ... мен ... ... ... қатынастардың дамуы
нәтижесінде ұлттық экономикалардың өзара байланысы мен ... ... ... ... ... ... ... дамуы мүмкін емес
болады. Бұл құбылыс шаруашылық өмірдің интернационалдануы деп аталады. Бұл
ұғымға мынадай жалпы ... ... ... ... ... елдердің экономикаларының
өзара байланысы мен өзара тәуелділігінің күшеюі, ... ... ... ... ... елдердің әлемдік шаруашылыққа
қатынасуы.
Экономиканың интернационалдануы өз дамуында ... ... ... ол ... ... ... ... ең алдымен
айналыс сферасын қамтып, халықаралық ... ... ... байланысты
болды (XVIIIғ аяғы—XXғ басы). XIXғ аяғында халықаралық капитал қозғалысы
күш ала бастады.
Халықаралық экономикалық ынтымақтастық елдер мен ... ... ... ... ... ... өндіру процесінің ұлттық
шекарадан шығуын білдіреді.
Келесі кезең ... ... ... ... ... прогресстің ғаламдық сипаты мен
ұлттық ... ... ... ... мен ... ... қалыптасқан халықаралық экономикалық интеграция
болды. Интеграция латын тілінен аударғанда (integratio) жеке бөліктердің
біреуге ... ... ... ... ... ... өзара бейімделуі, олардың интернационалдық масштабтардағы тұтас қайта
өндірістік процеске кіруі.
Халықаралық экономикалық интеграцияны жекелей ... ... ... ... ... экономикаларының түрлі деңгейлерде,
түрлі формаларда терең де тұрақты өзара байланыстарды дамыту жолымен өзара
әрекеттесуі ... ... ... бірігу процесі ретінде
сипаттауға болады.
Халықаралық ... ... ... дамуының
жоғарғы, тиімді және перспективті баспалдағы, шаруашылық байланыстарды
интернационалдаудың сапалы жаңа және ... ... Бұл ... ұлттық
экономикалардың жақындасуы ғана емес, экономикалық мәселелерді бірлесіп
шешу ... ... ... экономикалық интеграцияны шаруашылық
механизмдердің ... алып ... ... ... ... органдармен ақылдасып реттелетін елдердің өзара
экономикалық әрекеттесу процесі ретінде түсіндіруге ... ... орын ... түрлі елдердің ұлттық шаруашылықтары арасындағы ынтымақтастық;
• елдер арасындағы тауарлар, қызметтер, жұмыс күшінің ... ... ... ... ... құру мақсатында жеке елдердің ... ... ... ... ... субъектілердің арасындағы
айырмашылықтардың жойылуы;
• әрбір ұлттық экономикада шетелдік серіктестерді дискриминациялаудың
жойылуында.
Экономикалық интеграция үрдістері ... ... және ... ... жатыр. Бүгінгі күнгі интеграциялық бірлестіктердің сипатты
ерекшелігіне, олардың аймақтық деңгейдегі ... ... ... ... және ... басқару органдары бар тұтас аймақтық шаруашылық
кешендер құрылуда.
Ғаламдану XX—XXIғ шегіндегі ... ... ... ... ... ... шаруашылық өмірді интернационалдауды
дамытудағы сапалық жаңа кезең болып табылады. Ғаламдануға мамандардың ... шары ... ... ... емес, тіпті қарама-қарсы деп
айтуға болады. Бұл ғаламдану үрдістерінің салдарларына түрлі қөзқарастың
болуымен байланысты. ... онда ... ... жүйеге қауіпті
қатерді көрсе, басқалар экономикалық ... ... ... ... ... оң ... ... сипатта болуы мүмкін. Бұл процестер
белгілі-бір қауіп-қатерлерді алып келеді, сонымен ... ... ... ... ... дамуына негізгі алғышарттар болған: экономикалық
либерализация мен 1992ж басталған ЕЭҚ-ң ... ... Бұл ... ... қамтыды: рыноктарды реттеу мен бақылаудың біртектілігі,
оларға барлық қатысушылардың қол ... ... ... ... ... ... ... интеграциясы, АҚШ банктік
жүйесінің ашылуы, әлемдік ... ... ... Ғаламданудың
пайдалылығы мен кемшіліктері түрлі деңгейлерде, түрлі елдерде және түрлі
фирмалармен бірдей қабылданбайды.
Ғаламданудың дамуында ... пен ... ... ... жетілуі
де өз рөлін ойнады: халықтар, аймақтар мен континенттердің арасындағы
байланыстар жеделдеп қана ... ... ... ... ... қол ... алатын болды. Алайда ғаламдану өнеркәсіптік дамыған
елдердің әлі де ... тар ... ... олар ... ... ел
қатысатын, тиімді дамып жатқан бірнеше интеграциялық топтамалардың негізін
қалайды (ЕС, НАФТА, АТЭС, АСЕАН, МЕРКОСУР т.б.). 1997ж. осы ... ... мен ... ... ¾ ... ... бұл ... ғаламдануды ғана
емес, әлемдік кеңістіктің аймақтануын білдіреді.
Әлемдік экономиканың ғаламдануына әкелетін негізгі ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық және технологиялық:
• өндіріс масштабтарының күрт өсуі;
• өндірістің жаңа технологиялық әдісіне көшу—жоғары, ғылыми ... ... ... ... ... тез ... ... жоятын жаңа технологиялардың тез және кең
таралуы.
• тауарлар мен ... ... мен ... тез таралуын
қамтамасыз ететін көлік пен байланыс құралдарының ... жаңа ... ... ... тарату бір сәтте жүзеге ... ... және ... ... ... ... ... таралады. Тауарлар мен кейбір қызмет түрлеріне бір жерден екінші
жерге жету үшін ... күн, ... ... апта ... ал ... ... ... Егер әлемнің бір бұрышында рынокта айтарлықтай өзгерістер
болып жатса, бүкіл қалған әлем ол ... ... ... ... ... бұл қор ... валюталық және тауарлық рыноктардағы
құбылыстар, ғылыми жаңалықтар үшін сипатты. Демек, ... ... ... ... ... ... ... бір-бірінен
алшақтығы жойыла бастады.
• интеллектуалды ... ... ... және ... да ... ... тез ... озық технологиялардың көмегімен көлік және телекоммуникация шығындары
күрт қысқарды. Ақпаратты өңдеу, сақтау және ... ... ... ал бұл ... ... ... ... Ұйымдастырушылық:
• өндірістік-шаруашылық қызметті жүзеге асырудың халықаралық формалары
(ТҰК): қызметі ... ... тыс ... ... бір рыноктық
кеңістік құруға қызметтесе отырып, халықаралық сипатқа ие ... ... ... емес ... көпұлттық немесе әлемдік деңгейге шығуы.
Жаңа ғаламдық ... ... ... БҰҰ, ХВҚ, ДСҰ, ... банк сияқты
халықаралық ұйымдар ойнайды.
• көпұлттық компаниялардың және ... да ... жеке де ... ... ... негізгі қызмет етуші тұлғаларына айналуы.
3. Экономикалық:
• тауарлар мен қызметтер саудасының, ... ... ... саясатын шектеп, әлемдік саудаға
еркіндік берген экономикалық либерализацияның басқа да формалары.
• ірі корпорациялардың өсуі, соның ... өз ... ... ... ... ... кеңістікті игере бастаған компаниялар
мен қаржылық топтардың артуы;
• капиталдың бұрын соңды болмаған шоғырлануы мен ... ... ... күрт өсуі, халықаралық валюталық
мәмілелерді іске асыру уақытының күрт қысқаруы;
• халықаралық экономикалық ... ... ... ... ... ... ... аграрлық,
антимонополиялық саясатқа, ... ... ... ... унификация мен стандартизацияға беталыстың күшеюі. Барлық елдер үшін
біріңғай технология, ... ... ... ... және статистикалық есептілікке стандарттар күннен күнге
кеңірек қолданылуда. Тіпті білім мен мәдениетке де ... ... ... ... өндірістік, ғылыми-техникалық, экономикалық,
қаржылық ақпарат айырбас құралдарының радикалды өзгеруі; ақпаратты
алу, тарату және өңдеудің жаңа ... ... ... мен ... қаржылық және тауарлық рыноктарды, ноу-хау және кәсіптік
қызметтер рыноктарын қоса біріктіретін ғаламдық торабтар ... ... ... ... ... ... ... пайда болуы, Интернет.
• бір орталықтан түрлі елдерде орналасқан ... ... ... ... ... Олар ... ... коммерциялық мәселелерді сол ел ішінде тұрғандай ... ... және ... шешуге мүмкіндік береді. Нақты уақытта
ақпаратпен алмасу менеджмент, ... ... және ... ... ... жасап, өнімді өткізудің жаңа формалары
пайда ... ... ... ... компьютеризация, электронды шоттар мен пластикалық карточкалар жүйесі,
спутниктік байланыс қаржылық ақпаратты бір сәтте жіберуге, ... ... ... құралдарын қашықтық пен мемлекеттік
шекаралардан тәуелсіз бір шоттан екінші ... ... ... ... ... шекаралар қатаңдығының әлсіреуі, тұрғындардың, тауарлар
мен қызметтердің, капиталдардың қозғалу жеңілдігі мен еркіндігі;
• «суық ... ... ... пен ... ... ... ... Әлеуметтік және мәдени:
• салт-дәстүрлер, әлеуметтік байланыстар мен ... ... ... ... ... Бұл өз кезегінде адамдардың
аумақтық, рухани және психологиялық ... ... ... ... әсер ... ... экономика мен еркін сауда ... ... ... ... ... Жақында орын алған Батыстың рыноктық
экономикасы мен Шығыстың ... ... ... ... ... ... жүйесіне біржақты
көзқарас келді.
• ақпарат құралдарының, мәдениет пен ... ... ... ... ... байқалуда. Ағылшын тілі халықаралық қарым-
қатынас тіліне айналып, мәдениетаралық қарым-қатынасты, ... алу ... ... ... ... оқу жүйесін дамыту арқылы білім алудағы шекараларды ... ... ірі ... ... ... ... ынталандырушы үш оқиға болды. Ең біріншісі 1985ж.
Люксембургта өткен Европалық қауымдастықтар ... Онда ... ... мен ... ... қозғалысындағы еркіндікті
негіздеген Европалық акт қабылданды. Келесісі, 1986ж. Пунта дель Эстедағы
Тарифтер мен сауда жөніндегі ... ... ... ... Соңғысы
Германияның қайта қосылуы, СЭВ мен Варшава пактінің жойылуы.
Әлемдік экономиканың бүгінгі сапалық жаңа ... ... ... ... ... халықаралық экономикалық байланыстар сол кезге
қалыптасқан колониалды империялардың ... ... ... ... ... өздерінің арасында дамыды.
Бүгінгі ғаламдану үрдістері ең алдымен өнеркәсіптік дамыған елдердің
арасында таралып, екінші кезекте ғана бүгінгі дамушы елдерді қамтиды. ... бойы ... ... ... ең ... формасы
халықаралық сауда, яғни метрополиялар мен ... ... ... ... ... тауарларға айырбас түріндегі сауда
болды. Халықаралық сауданың негізгі бағыттары мен ... ... ... ... елдердің өздерінің арасындағы тауар айналымы
басым орынға ие болды. Тауар ретінде машиналар, ... ... ... ... мен ... да ... бұйымдар. Бұл,
салааралық емес, жекелеген елдердің салаішілік мамандануына негізделген
салаішілік сауда.
Ғаламдану ... ... ... ... ... ... ... институционалды формасы, соңғы онжылдықта
қарқынды дамып жатқан трансұлттық корпорациялар (ТҰК). Бүгінгі ... бір ТҰК ... ... бас кәсіпорны мен басқа елдердегі филиалдары
арасында), басқа ТҰК-мен немесе ТҰК мен ... ... жай ... ... мен ... ... жүзеге асырады. Бұндай
сауданың негізінде әдетте бір ... ... ... ... ... мен ... ... келісімдерге негізделген ұзақмерзімді
өндірістік байланыстар жатыр.
Бүгінгі ғаламдану үрдістеріне тән жаңа бір ... ... ... және ... ... ... әсер етіп
жатқан, қаржылық рыноктардың құрылуы мен қарқынды өсуі.
1996-97жж. күнделікті банкаралық операциялар ... ... 1987ж. 600 ... ... 1989ж. 800 ... ... 1993ж 1 трлн. доллар.
Бірақ басты нәрсе, сандық көрсеткіштерде емес, бүкіл ... ... ... ... ... ... ... сапалық өзгерісінде.
Мазмұны бойынша ғаламдану үрдісіне ұқсас, бірақ оған қарама-қайшы процесс
болып ... ... ... аймақтану процесі де бүгінгі
ғаламданудың бір ерекшелігі.
Бұл, бірлестіктер құратын елдер тобын қамтитын, ... ... ... ... ... ... ... мен
адамдардың қозғалысы сәйкес интеграциялық топтама шегінде жүзеге асырылады.
Бұндай тенденцияға мысал ретінде 15 батысевропалық елдерді біріктіріп,
ортақ валюта--евроға ... ... ... келтіруге болады. Барлығы ГАТТ
мәліметі бойынша 90ж. әлемде ... ... 30 ... ... ... ... аймақтары, кедендік одақтар, «жалпы рыноктар», экономикалық
одақтар
2. Экономикалық ғаламдану және әлемдік шаруашылық ... ... мен ... ... ... ... өзара байланыстылығы
бұрынғыға қарағанда күштірек сезіліп қана қоймай, әлемнің ... ... ... бола бастады. Сөзсіз, бірінші кезекте өнеркәсіптік дамыған
елдердің экономикалары өзара ... ... ... әлем де ... және қарқындылықпен жалпыәлемдік үрдістерге тартылып жатыр.
Компьютерлік техника мен электронды телекоммуникациялардың ... ... ... және ... көліктердің пайда болуы барлық континенттер
мен ... ... ... ... ... айырбастардың
жедел өсуіне қажетті алғышарттар жасады
Экономикалық қызметтің ғаламдануы негізінен 2 ... ... және ... ... ... ... ... бүкіләлемдік, жалпы стратегиялық бағытталуы--әлем бойынша
өткізу ... ... ... ... ... орналастыруға
бағытталуы жүзеге асырылады. Ғаламдану үрдісі ... ... ... мен оның макроэкономикалық саясатын қажет етеді. Егер ғаламданудың
басты көзі жеке ... мен ... ... ... ... ... жалпыұлттық деңгейде осы процестің макроэкономикалық
салдарлары орын алады. Бұндай ... мәні ... ... ... ... ... ғаламдануы оның либерализациялануын
талап етеді, яғни халықаралық қаржылық операциялар жолындағы шектеулерді
қысқарту мен жою. ... ... осы ... орын ... алғашқыда бұнымен
ГАТТ айналысты, 1995ж. бастап Әлемдік Сауда Ұйымы (ӘСҰ) ... ... ... ... ... ... оның ... ғаламданудың одан әрі дамуы тәуелді. Бір елдер бұл тенденцияның
мемлекеттік қолдауын жақтаса, кейбір елдер ... ... ... мен ... ... «саналы баланстың» сақталуын
жақтайды.
Қазіргі ... ... ... ... жүйесінде терең
өзгерістер болуда. Ғаламдану олардың айқын қасиетіне айналды. Экономикалық
интеграция мен ... ... ... ... ... ... тізбекпен көрсетуге болады, 1 сурет. Әрине суретте көрсетілген
кезеңдер әлемдік экономиканың интернационалдану ... ... ... ... таза ... ... ... мүмкін емес. Бұл абстрактілі схема
«шаруашылық өмірді интернационалдау», «халықаралық ... ... ... ... ... ұғымдарын
ерекшелеу мақсатымен келтірілген.
1. сурет
Демек, ғаламдану құбылысын зерттеуде ең ... мына ... ... ... елдер мен халықтар арасындағы күшейіп келе жатқан жалпылай
өзара тәуелділік неге алып келеді—ортақ жетістік пен ... ... жаңа ... мен ... Бұл ... жауап Қазақстан үшін ғана
емес, бүкіл әлем үшін маңызды
Экономикалық интеграция ғаламдану үрдісіне ... ... ... ... ал ... өзі ... ең ... кезеңін
білдіреді. Әлем көптеген трансұлттық корпорациялар үшін біртұтас рынокқа
айналады, сонымен қатар аймақтардың көбісі олардың қызметі үшін ... ... ... ... маңызды, нақты сипаттамасы болып,
бүкіл әлемнің даму жолын анықтайтын әсерлі ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекетті, қоғамдағы
бірде-бір үрдісті (экономикалық, саяси, заңдық, әлеуметтік және ... тыс, жеке ... ... ... қатынастардың
ғаламдануы—халықаралық қатынастардағы қоғамдық өмір мен іс-әрекеттің түрлі
сфераларының өзара тәуелділігі мен өзара ... ... Ол ... барлық сфераларына қатысты, ... ... ... ... ... экология, қауіпсіздік, өмір сүру салты және
адамзаттың өмір сүру ... ... Бұл ... ... ... ... тек әлемдік экономикаға қатысты қарастырамын.
Ғаламдық даму ... ... ... ... және ... өзара байланысып, келісілген және жүзеге асырылған сыртқы
мәмілелердің санының ... ... ... ... ... аймақтары мен ... ... ... ... ішкі және ... даму факторларының ... ... ... ... ... ... ... (ірі, орташа және шағын) мен даму деңгейіне (дамыған, дамушы ... ... ... бар ... ... ... ... қажеттіліктен туындап, енді толыққанды бола алмайды. Бірде-бір
мемлекет бүкіләлемдік шаруашылық қызметінің ... ... мен ... ... ... ... ... даму
стратегиясын құрып, жүзеге асыра алмайды.
Ғаламдану үрдістері біртекті бағаланбайды. Екі көзқарас бар.
Калифорния университетінің ... ... ... ғаламдануды
«жаңа капиталистік экономика» ретінде ... Оның ... ... ... ақпарат, білім және ақпараттық
технологиялар өнімділік пен бәсекегеқабілеттіліктің ... ... ... жаңа ... ... өндіріс және бөлінудің торабтық ... ... және ол ... ... келеді.
Кейбір мамандар ғаламдануды тар ұғым ретінде түсіндіреді: тұтынушылық
талғамдардың жақындауы мен ... ... ... өнім ... ... ... ... тауарлар жергілікті тауарларды
ығыстырады.
Менің көзқарасым бойынша әлемдік экономиканың ... ... ... ... мен үрдістерінің өзара тәуелділігі мен өзара
әсерінің күшеюі ретінде сипаттауға болады. Оның ... ... ... тауарлар, қызметтер, капитал, жұмыс күші ... ... бір ... айналуын көруге болады.
Ғаламдану процесі әлемдік экономиканың түрлі ... ... ... ... ... ... ... сыртқы,
халықаралық, әлемдік сауда;
• өндіріс факторларының халықаралық қозғалысы ... ... ... ... ... және валюталық операциялар (қаржыландыру
мен көмек, ... ... ... ... мен ... ... қағаздармен операциялар, арнайы
қаржылық механизмдер мен құралдар, валютамен операциялар);
• өндірістік, ғылыми-техникалық, технологиялық, ... ... ... экономиканың қазіргі ғаламдануы мынадай процестерде көрінеді:
... ... ... ... ... ... Өндірістің интернационалдануы, соңғы өнімді жасауда
түрлі формаларда және ... ... ... ... ... қатынасунда көрінеді. Аралық тауарлар мен ... ... ... мен ... трансферттердегі үлесін
ұлғайтуда. Өндірісті интернационалдаудың институционалды нысаны ретінде
ТҰК шығады;
— капиталды интернационалдаудың тереңдеуі, бұл елдер арасындағы ... ... ... ... тікелей инвестициялар түрінде
(тікелей шетел инвестицияларының көлемі сыртқы ... мен ... тез ... және қор ... ... көрініс
табады.
— өндіргіш күштердің ғаламдануы, бұл өндіріс ... мен ... ... білімдермен айырбас арқылы;сонымен қатар,
шаруашылық бірліктерді тұтастай өндірістік-тұтынушылық ... ... ... және ... формасында; өндірістік
қауымдастық, өндірістік ресурстардың халықаралық орын ауыстыруы ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ететін ғаламдық
материалдық, ақпараттық, ұйымдастырушылық-экономикалық инфрақұрылымның
құрылуы;
... ... ... ... масштабтардың өсуі мен дәстүрлі
халықаралық сауда сипатының сапалық өзгерісі негізіндегі ... ... ... ... ... айналған қызметтер сферасы, материалдық өндіріс сферасына
қарағанда тезірек ... ... ... ... ... ... ... Салыстырмалы
кедей елдердің тұрғындары дамыған елдерде білікті емес ... ... ... күші ... ... ... ... қажет ететін немесе
жалақысы аз жұмыстармен байланысты ... ... ... толтыру үшін шетелдік еңбекті пайдаланатын елдер, иммиграцияны
белгілі-бір шектерде ұстап тұруға ... ... ... ... бұл ... жаңа мүмкіндіктерді ашып,
иммиграциялық үрдістерді оңай ... ... ... ... ... ... ... кез келген компания қажет тапсырмасын
басқа елде тұратын жұмысшыға беріп, жауабын кез келген уақытта кеңсесінен
ала ... ... пен ... ... ортаға әсерінің интернационалдануы, бұл
өз кезегінде ғаламдық мәселелерді шешуге ... ... ... ... ... ... ... мынадай салдарларға әкеледі:
— интеграциялық аймақтық үрдістердің интенсификациялануы;
— мемлекеттердің экономикалық жүйелерінің ашықтығы, ... ... ... ... ... жүзеге асырмаған
мемлекеттер үшін;
... ... кез ... ... ... ... ... және қаржы операцияларын жүзеге ... ... ... ... ... реттеу және бақылауды унификациялау;
— капиталдың орнын ... ... ... пен ... жүйе ... ... мен интеграция—көпдеңгейлі құбылыстар болғандықтан, мына
деңгейлерді қамтиды:
— аймақтық, ұлттық ... ... ... ... және ... ... еңбек рыноктары
(мезодеңгей);
— жекелеген компаниялар (микродеңгей).
Макроэкономикалық деңгейде ғаламдану ... мен ... өз ... тыс ... ... ... саудалық және инвестициялық кедергілерді алып тастау,
еркін сауда зоналарын құру есебінен) ... ... ... қатар,
ғаламдану және интеграциялану үрдістері, әлемнің ірі аймақтарында әлемдік
шаруашылық, рыноктық, экономикалық, құқықтық, ақпараттық, саяси ... ... ... ... ... шараларды қамтиды.
Микроэкономикалық деңгейде ғаламдану компания қызметінің ішкі ... тыс ... ... көрінеді. Ірі трансұлттық корпорациялардың
көбісі ғаламдық масштабтарда қызмет етуге мәжбүр: тұтыну деңгейі ... ... ... ... ... ... олар ... сұранысын
шекаралардан тәуелсіз, кез келген жерде қанағаттандыра алуы ... ... құру мен ... ... ... ... өтуге
мүмкіндік береді ... ... үшін ең ... ... ... олар ... ... негізгі
субъектісі болып табылады.
Қорытынды
Ғаламдану бүгінгі қоғамдық өмірдің барлық сфераларындағы бүкіләлемдік
өзара байланыстар мен өзара тәуелділіктерді ... ... ... ... үшін бұл ... мен ... жаңа ... көптеген адамдар үшін ғаламдану—тым абстрактілі концепция.
Олар үшін ... ... ... ... ортаға
зиян келтірудің салдарлары.
Зерттеуші орталық Гэллоптың 1998ж жүргізген ... 54 %-нан ... ... АҚШ үшін ... құбылыс
ретінде қарастырады, 20% «жағымсыз» құбылыс ретінде, ал сұралғандардың 15%
ғаламдануды бейтарап ... ... ... Business week және Harris ... сауалнамалары мынаны
көрсетті: ғаламдану «жақсы» тұтынушылар үшін (65%), ... үшін (65%), ... үшін (61%) және ... ... жұмыс
орындарын жасау үшін (70%). Және ... азы ғана (47%) ... ... орындарын жасауға оң әсер етеді деп санайды. Ал ... 47% ... оң ... ... 40% теріс құбылыс ретінде
бағалайды. 1999ж ... ... ... ... ... ... 4% ғана ғаламдану олардың өмірде жетістікке
жетуіне әсер етуі ... деп ... 25 ... 25000 адам сұралып, олардың
көбісі экономикалық ғаламдануды қолдайтыны айқындалды. Ең көп ... (87%), одан ... ... (82%), ... (79%), және ... ... қиындықтары бар Турция мен Аргентина ... ең ... ... ... ... 25000 ... ... ғаламдануды жағымды деп, бестен бірі оны ... деп ... ... ... ... ... ... айтты.
Ғаламдану процесінің шығындары мен пайдасы қатысушылар арасында
біртекті бөлінбейді. Бір жақтағы өнімділіктің өсуі, ... ... мен ... өсуі ... ... ... теңсіздік пен кедейшіліктің артуына әкеледі. Шығындар мен
табыстар, мүдделердің бірлігі мен қайшылығы бір уақытта жекелеген ... ... ... тыс та ... ... ... мәселелер де
мемлекетаралық ынтымақтастық көмегімен ғана шешіледі. Ұлттық экономикалық
мүдделерді, ұлттық ... мен ... ... ... ... әлсіз серіктестерді қорғау мен жалпы ойын ережелерін бұзғандарға
қарсы санкция қабылдау үшін жаңа функционалды формалар мен ... ... ... ... ... жүйесінен жоғары баға төлемей шыға
алмайды. Ғаламдану нәтижесінде ұлттық үкіметтердің ішкіэкономикалық сферада
және сыртқы әлеммен өзара қызметтесудегі рөлі ... ... ҚР ... ... ... ... Жолдауы, 2006,
2007ж.
2. «Қазақстан—2030» даму Стратегиясы, 1997ж.
3. www. kisi. kz. ҚР ... Н. ... ... ... ... ... ... инновация және
білім арқылы жету» атты лекциясы.
4. www. vkgu. kz. ... және ... ... ... ... экономиканың теоретико-методологиялық
аспектілері / Я.А.Аубакиров / «Ұлттық экономика ғаламдық даму
векторында»: ғыл.-тәж.конф материалдары, желтоқсан, 2005ж, Алматы.
6. Ғаламдану жағдайларындағы ... ... ... ... ... ұлттық мүдделері мен ғаламдану/Жатқанбаев.Е.Б,
Байзакова К. И.,/ Алматы, 2004ж
8. Ұлттық экономиканың ғаламдану жағдайларындағы мәселелері мен
перспективалары/Я.А.Аубакиров, М.С. Төлегенова/АльПари, 2005ж, ... Жаңа ... ... теңсіздіктің күшеюі/ Н.Бердсолл /
Вопросы экономики, 2006ж.
10. ... ... ... мен ... ... 2006ж, ... экономикалық интеграция
Халықаралық экономикалық қауымдастық (өндіріс пен капиталды
интернационалдау)
Халықаралық еңбек бөлінісі
Өндіргіш күштердің дамуы
Әлемдік экономиканың ғаламдануы
Айырбастың интернационалдануының тереңдеуі
Өндірістің ... ... ... күші ... ... ... ... тереңдеуі
Өндірістік күштердің ғаламдануы
Ғаламдық инфрақұрылымның құрылуы
Өндіріс пен тұтынудың қоршаған ортаға ... ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 17 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғаламдану дәуіріндегі Қазақстан Республикасының экономикалық қауіпсіздігі11 бет
Ғаламдану әлемдік экономиканың интернационалдануының ең жоғарғы кезеңі ретінде59 бет
Әлемдік экономикалық қатынастардың ғаламдану жолында түсуі және өзара байланысы7 бет
«Данон» компаниясының персоналдың дамыту процесін басқару22 бет
«Хизб- ут-Тахри Аль-Ислами» -діни экстремистік ұйым болып қалыптасуы42 бет
Ішкі туризм туралы ақпарат58 бет
Африка Бірлігі Ұйымы11 бет
Жаһандану батыстандыру феномені, қазіргі заман модернизациясының тірегі ретінде ұлттық моделге әсері106 бет
Кеңес дәуіріндегі Қазақстандағы көші-қон үдерістері: тарихи-демографиялық аспект (1917-1991 жж.)38 бет
КХДР ядролық дағдарысын шешуге қатысушы мемлекеттер мүдделерінің қарама-қайшылығы55 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь