Өзін-өзі басқару жүйесі

Кіріспе

1 тарау Өзін.өзі басқару жүйенің теориялық негіздері
1.1. Өзін.өзі басқару жүйенің түсініктері
1.2. Өзін.өзі басқару жүйесінің қағидалары, ұғымы
1.3. Өзін.өзі басқарудың әлеуметтік экономикалық

2 тарау Өзін.өзі басқарудың Қазақстанда даму деңгейі
2.1. Халықаралық өзін.өзі басқару жүйесінің деңгейі.
2.2. Өзін.өзі басқарудың құқықтық негізі
2.3. Қазақстанда өзін.өзі басқарудың қазіргі деңгейі.

3 тарау Өзін.өзі басқару жүйесімен СТК.нің қарым.қатынасы
3.1. СТК Қауымдастығы заңдылық базасы және бағыты.
3.2. СТК.нің әлеуметтік экономикалық қамтамасыз етуі


Қорытынды
Сілтемелер
Пайдаланған әдебиеттер
Тақырыптың өзектілігі: Қазақстанның әлемнің барынша бәсекеге қабілетті 50 елдің қатарына ену жағдайында жергілікті өзін - өзі басқару органдарының өкілеттілігін кеңейту аксиома болып табылады. Жергілікті атқару органдарының сайланбалылығы демократиялық өзін - өзі басқарудың негізгі қағидасы, саяси тұрақтылықты қалыптастырудың тиімді құралы, биліктің халықтың алдындағы жауапкершілігін арттыру.
Бүгінгі таңда Қазақстанда жергілікті өзін - өзі басқаруды дамытуды заңдылықпен қамтамасыз ету мәселесі аса сезіледі. Қазақстан Республикахының Конституциясы оның құрылу мүмкіндігін мойындағанмен одан әрі іс қозғалған жоқ. Тиісті заң жобасы 1996 жылы дайындалып, Үкіметпен Парламентке ұсынылғанымен кері қайтарылған болатын. Мемлекеттік басқару сатыларының арасындағы өкілеттіктерді шектеу және бюджетаралық қатынастарды жетілдіру тұжырымдамасы тек мемлекеттік басқару органдарына ғана қатысты.
Қазақстан Республикасы үшін жергілікті өзін - өзі басқару моделін тандағанда Еуропалық хартияның негізгі қағидаттарын басшылыққа алу қажет, өйткені жергілікті өзін - өзі басқаруға әлемнің барлың алдыңғы қатарлы дамығаң елдерінде заңмен кепілдік берілгең, ол жергілікті өзін - өзі басқарудың Еуропалың Хартиясында ГФР, Австрия Конституцияларында, Швецарияның жер туралы заңдарында және АҚШ пен Ұлыбританияда жеке заңда көрініс тапқан. Әлемдік практикада жергілікті, өзін - өзі басқарудың объективті және субъективті фактордарының әсерімен тарихи қалыптасқан әртүрлі типтері мен формалары бар. Жергілікті өзін - өзі басқарудың формалары мен әдістерінің дамуы азаматтық қоғамның қалыптасуы және дамуымен бір бағытта жүреді.
        
        Жоспары:
Кіріспе
1 тарау Өзін-өзі басқару жүйенің теориялық негіздері
1.1. Өзін-өзі басқару жүйенің түсініктері
1.2. Өзін-өзі басқару жүйесінің қағидалары, ұғымы
1.3. Өзін-өзі басқарудың әлеуметтік экономикалық
2 ... ... ... ... даму ... ... ... басқару жүйесінің деңгейі.
2.2. Өзін-өзі басқарудың құқықтық негізі
2.3. Қазақстанда ... ... ... ... тарау Өзін-өзі басқару жүйесімен СТК-нің қарым-қатынасы
3.1. СТК Қауымдастығы заңдылық базасы және бағыты.
3.2. СТК-нің әлеуметтік экономикалық қамтамасыз ... ... ... ... ... ... бәсекеге қабілетті
50 елдің қатарына ену жағдайында жергілікті өзін - өзі басқару органдарының
өкілеттілігін кеңейту ... ... ... Жергілікті атқару
органдарының сайланбалылығы ... өзін - өзі ... ... ... ... ... тиімді құралы, биліктің
халықтың алдындағы жауапкершілігін арттыру.
Бүгінгі таңда Қазақстанда жергілікті өзін - өзі ... ... ... ету ... аса ... Қазақстан Республикахының
Конституциясы оның құрылу мүмкіндігін мойындағанмен одан әрі іс қозғалған
жоқ. ... заң ... 1996 жылы ... ... Парламентке
ұсынылғанымен кері қайтарылған болатын. Мемлекеттік ... ... ... ... және ... қатынастарды жетілдіру
тұжырымдамасы тек мемлекеттік басқару органдарына ғана қатысты.
Қазақстан Республикасы үшін жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... ... ... алу қажет,
өйткені жергілікті өзін - өзі басқаруға әлемнің барлың алдыңғы ... ... ... кепілдік берілгең, ол жергілікті өзін - өзі
басқарудың Еуропалың ... ГФР, ... ... жер ... заңдарында және АҚШ пен Ұлыбританияда жеке заңда
көрініс ... ... ... ... өзін - өзі ... және субъективті фактордарының әсерімен тарихи қалыптасқан
әртүрлі типтері мен формалары бар. ... өзін - өзі ... мен ... ... ... ... ... және дамуымен
бір бағытта жүреді.
Осыған байланысты жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... жергілікті салт – дәстүрлерге,
мәдениетке, халықтың менталитетіне, экономикалық даму деңгейі мен басқа ... ... ... ... өзін - өзі ... ... ... сыни тұрғыдан ой елегінен өткізіп Қазақстандық ұлттық
дәстүрлер мен мәдениетке бейімдеу қажет және Қазакстан ... ... ... стратегиясын дайындауда ескеру керек.
Қазақстандық мемлекеттің қалыптасуы мен дамуьшда ... өзін - ... ... роль ... ... ... ... - 2030» ұзақ мерзімді
даму стратегиясында, Қазақстанның егемен ел ретінде даму ... тағы ... ... ... баса айтылған. Алайда
саяси және қоғамдық ортада, халықта жергілікті өзін - өзі ... ... ... жоқ, ... ... бірдей ұғымдық аппарат қалыптаспаған,
осыдан "келіп жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... ... қалыптасу мен дамуы республикада
көбінде мемлекеттік биліктің түрлі ... ... ... ... ... деңгей бюджеттері арасында қайта бөлуге келіп
соғады. Жергілікті өзін-өзі ... ... ... Қазақстан
Республикасының Конституциясымен, ... ... ... ... ... заңдарымен ... ... ... ... ... ... ... жергілікті
өзін-өзі басқаруды қалыптастыру мен дамытуға ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылық
және материалдық - техникалық жағдайларды жасауға ... ... ... ... ... ... мен жергілікті
өзін-өзі басқарудың қалыптасуы Қазақстандық мемлекеттілікті дамудың жалпы
стратегиясының құрамдас бөлігі болып табылады.
Жергілікті өзін - өзі ... ... мен ... ... бір ... аясында жергілікті өзін -өзі басқарудың модельдер бір
- бірінен жергілікті дәстүрлер мен ... ... ... әсер ететін экономикалық және басқа жағдайларға байланысты әртүрлі
болуы мүмкіндігін көрсетеді. Осынан ... ... ... азаматтардың
басқаруға қатысуы ретінде жергілікті ерекшеліктерді ескере отырып, жоғарғы
инстанций шенеуніктер емес, ... ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін -өзі ... ... ... ... ... бар ... ғана өте тиімді.
Бүгінде Қазақстан демократияландырудың жаңа кезеңіне қадам ... ... ... бөлігі ретінде жергілікті өзін-өзі
басқару ... ... ... ... ... өзін-өзі
басқару» ауылдық жерлерде тұрғындардың билікке қол ... ... ... ... ... ... туады.
Қазір жергілікті өзін-өзі басқарудың ортақ моделі қалыптаспаған. Әр
аймақ өзінің ... ... ... мен ... ... ... қарай өзіндік жергілікті ... ... ... ... бұл ... 2004 ... ... ауылдарда жергілікті
өзін-өзі басқарудың бір элементі болып ... ... ... [CТК] құру ... ... күнде облысымызда бүкіл елді мекендерді қамтыған 168 ... ... ... тұрғындарға түрлі қызмет көрсетуде.
Тақырыптың мақсаты: Қазақстан тәуелсіздік алғаннан ... ... асып ... ... мемлекеттік басқару», «өзін-өзі басқару»
туралы зерттеп, ... ... ... ... ... ... ала ... еліміздің әлеуметтік және экономикалық дамуы
үшін маңыздылығын анықтау. Алға ... ... жету үшін ... ... алу ... Мақсаттарды жүзеге асыруда мынандай
міндеттерді алға қоямыз.
• өзін-өзі басқару жүйесінің ... ... ... ... ... ... халықаралық өзін-өзі басқару жүйесінің деңгейі
• өзін-өзі басқару жүйесінің құқықтық негізі
• Қазақстанда өзін-өзі басқару жүйесі деңгейі
... ... ... ... рөлі
• СТК-нің әлеуметтік-экономикалық қамтамасыз етілуі.
Тақырыптың зерттелу ... ... ... ... ... басқару заңдары туралы,ҚР-ның конституциясында шетелдік
ғалым-экономистерінің ... ... ... зерттей отырып ... ... ... ... ... еңбектерінде, газет-журнал материялдарда және
интернеттегі материалдар пайдаланылады.
Диплом жұмысының ... ... ІІІ ... 7 тақырыпша, қорытынды,
сілтемелер және пайдаланылған әдебиеттер тізімінен тұрады.
1 тарау Өзін-өзі ... ... ... негіздері
1.1. Өзін-өзі басқару жүйенің түсініктері
Жергілікті өзін - өзі басқару мына негізгі үш аспектті ... ... және ... ... ... ... ... әлементі;
- халық билігінің дербестік деңгейі;
- азаматтардың өзін - өзі ұйымдастыру ... ... ... ... ... ретінде жергілікті өзін -
өзі басқаруды саясатты мемлекеттік жүзеге асырудың біріккен ... ... ол ... ... ... ... ... орындалуын құзырлылықтың айқын айырмасын қарастыратын
бағыныштылық қағидаттарын негізге ала ... ... етуі ... Қоғамдық биліктің дербес деңгейі ретінде жергілікті өзін - өзі
басқарудың халықтың қауіпсіздігін ... ету және өз ... үшін ... қабылдау өкіліттегі болуы тиіс.
3. Азаматтардың өзін - өзі ... ... және ... бір ... ... ... ... азаматтардың бастапқы
қатысуына мүмкіндік жасауды қарастырады.
Жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... басқаруға қатысу мүмкіндігін қамтамасыз ететін
өркениетті ... ... ... бірі ... қарастырылады.
Жергілікті өзін -өзі басқару туралы Еуропалық Хартияда, жергілікті өзін -
өзі басқару деп ... ... ... ... ... жергілікті халық мүддесіне сай белгіленген өкілеттіктер аясында
басқару құқығы мен шынайы жүзеге асыру қабілеттілігін ... Бұл ... ... тең және ... ... беру ... сайланған кеңес немесе
жиналыстар мүшелері арқылы жүзеге асырынады.
«Мемлекеттік басқару» - орталық үкіметтің аймақтық деңгейдегі қызметі,
орталыққа бағынышты ұйымдар шешетін ... ... ... ... қамтамасыз ету.
«Жергілікті басқару», «Жергілікті өзін - өзі басқару», ... - өзі ... ... - ... ... тікелей сайлаған
органдар, халықтың ... ... ... ... ... ... ... органдары» - орталық билікпен тағайындалған
органдар.
«Өзі - өзі ... - ... ... - ... ... ... басқару мен азаматтардың өзін-өзі басқарудың ара
қатынасы
«Билік - әлдебір қайраткердің әлеуметтік қарым-қатынастардың арқасында
өзінің жеке мүддесін, ... ... ... ... және сол
мүмкіндігін күтілетін негізімен еш байланыссыз жүзеге асыра алатын ... ... - ... мүдделер мен құндылықтарды жүзеге асыру үшін
құрылған жүйе.
Билік - ... ... ... ... ... ... органдары мен өзін - өзі басқару ... ... ... ... ... ... қол ... үшін
берілген өкілеттік.
Билік жергілікті басқару және ... ... ... ... көзі ... ... сөзі коптеген тілдер мен мәдениеттерде жағымсыз түсінікке
ие.Бұл мүмкін ... ... ... және тағы да ... ... ... болар. Билік мына ұғымдарда карасты
тенденциясы, олар:
- бұл ұғым өте саясаттандырылған;
- жергілікті саясаткерлер жауакершіліктен гөрі көбіне билікке ... ... - ... ... ... міндетті болуы да ықтимал;
- «билік» - кұштеу, қанау жүйесі;
Билік халық өкілдеріне ең соңғы кезектегі қажеттілік. Өкінішке орай
бұл ... ... ... ... елдердің ресми тұлғаларының билікті
бас пайдасына пайдалану мысалдарын алыстан іздеудің қажетті шамалы. Әркім
билікке баю үшін, ... ... ... үшін ... деу ... ... ... өкімет органдарындағы жемқорлық өз жерлестеріне
бағытталғандықтан барынша жағымсыз сипатқа ие болуы ... ... ... ... ... айқын білінбейді, олар бір - бірін
онша ... ... ... ... қолдану дербестенбейді.
Ақиқатында билік жақсы не жаман болып бөлінбейді. Бәрі ... ... ... мотиві мен әрікетіне байланысты. Сонымен қатар,
билік болмаса мәнді бір іс істеуде қиын. ... ... ... билікке ие және оны тиімді қолдана алатындар белгілі бір ... ... ... ... ... ... халқының мүддесін соғырлым табысты
жүзеге асыра алады.
Мемлекеттік басқару органдарының негізгі міндеттері
1.Мемлекеттік саясатты ... ... және ... ... ... қызметінің перспективасының негізгі бағыттары ретінде.
2. Мемлекеттік әкімшіліктендіру (ағымдың реттеу).
3.Халыққа негізгі әлеуметтік қызметтер ... ... ... ... ... ... жәрдемақылар беру, жеке және занды тұлғаларға
құжаттар беру)
4.Азаматтар мен заңды тұлғалардың құқықтары мен ... ... ету, ... ... шешу және олардың занды жауаптылығын
анықтау.
Жергілікті мемлекеттік басқару мен өзін - өзі ... үш ... ... ... Жергілікті халыққа негізгі әлеуметтік қызметтер көрсету: аймақ пен
жолдарды абаттандыру, ... ... ... ... ету, тұрғын үй
шаруашылығын қолдау және дамытуға ықпал ету, ... ... ... газ, ... жылу, электр энергиясы), жергілікті көлік және ... ... ... ... ... тұрмыс және мәдени
қызметтер, жалпы орта ... ... ... және ... ... ... ... және қолдану, оның ішінде табиғи,
еңбек, қаржы, өндірістік, мүліктік және тағы ... ... ... ету үшін кіші және орта кәсіпкерлікті дамыту, салықтық қорды
кеңейту және әлеуметтік шиеленістерді ... ... ... ұсынатын тағы да басқа қызметтер.
3) Азаматтардың конституциялық ... мен ... ... ... жағдайларды дамыту: құқықтық тәртіпті нығайту,
демократияландыру, азаматтық ... ... ... ... басқару, оның ішінде жергілікті және ... ... ... шешу ... азаматтарды белсенді тарту мақсатында -
өзін-өзі басқару қарқылы.
Жергілікті мемлекеттік басқару ... ... және ... ... бюджет.
2. Коммуналды заңды тұлғаларға бекітілген мүлік.
3. Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес коммуналдық меншіктегі
басқа да мүлік.
Мемлекеттік басқару органдары үшін ... ... ... ... ... ... ... және іштей, қаржылық және инвестициялық
саясатқа ... емес ... ... болдырмау;
• Ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз етуде Қазақстан Республикасының
мүддесін сақтау;
• Қызметтің қоғамдық маңызды ... ... ... мемлекеттік
стандарттарды ұстану;
• Азаматтардың құқықтары мен заңды мүдделерін сақтау,
1.2. Өзін-өзі басқару жүйесінің қағидалары, ұғымы
Жергілікті өзін - өзі басқару: ұғымы және ... ... ... өз ... ... ... және республикалық референдумдар, тікелей, тең
және еркін сайлаулар ... ... ... ... арқылы;
- азаматтардың аймақтық аумақтық өзін - өзі басқару арқылы жүзеге
асырады.
Жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... жергілікті өзін - өзі басқару
Конституциялың құрылыстың міндетті бөлігі ... ... оның мәні ... маңызы бар мәселелерді дербес және өз атынан шешуге құқылы.
Жергілікті өзін - өзі ... ... ... өзін - өзі ... - ... ... ... басқарудың
жоғары тұрған аймақтық әкімшілігі жүзеге асыратын жергілікті әкімшілік ... ... ... ... ... ... жоғарғы өкімет тағайындайтын органдар (әкімдер) жүзеге асырады.
Мысалы, Францияда, аймақтың басқару органы - Республика ... ... ... ол ... пен оның ... ... ... өзін - өзі басқару белгілері қандай?
Жергілікті өзін - өзі басқарудың ... ... ... ... аумақтық құрылымның дербес болу ... ол ... өзін ... ... оның органдарының қоғамды, мемлекетті ... ... және ... ... ... ... тұлға статусынан көрінеді; әкімшілік - аумақтық бірлік
аймағында күші бар, ... ... ... және ... ... ... құқығына ие жергілікті өкілетті орағандардың ... және ... ... бір аймақ халқының ... ... ... ... ... ... дайындау және қабылдау барысына қатысу мүмкіндігі;
- Жергілікті өкімет органдарының барлық ... кең ... ... ... ауыспалылығы мен сайлаушынар алдындағы
есептілігі, басқару аппаратын бақылауды жүзеге асыруы;
- ... өзін - өзі ... ... өз өкілеттілігі
аясындағы жауаптылығы.
Жергілікті өзін - өзі басқарудың объективті қажеттілігі неде?
Бұл тетік не үшін қажет?
Оның қажеттілігін айқындайтын жағдайлар қазіргі ... ... кез - ... үшін ... және оның ... жергілікті өзін - өзі басқару мемлекеттік басқаруды ... ... ... қажет. Қалай болғанда да қазіргі ... ... ... өзін - өзі ... кепілдік бермесе,
экономикалың және әлеуметтік процестердің тиімді, басқаруды қамтамасыз ете
алмайды. Бұл процесстер өте ... және ... ... қоғамдық
дамудың барлық мәселелерін тек орталықта шешу мүмкін емес.
Басқару қызметінің ... ... үшін ... ... ... ... тұрғысынан оңтайлы нәтиже беретін
деңгейге дейін ... ... Ал бұл өз ... ... ... мүмкіндіктерді, әдістер мен тәсілдерді басшылыққа алуды талап етеді.
2. Жергілікті өзін - өзі басқару азаматтардың саяси ... ... ... ... бір ... ... қажет;
3. Әрине, бұл азаматтардың құқықтарын мемлекеттік механизмінің ... ... ... ... шығармайды, алайда азаматтардың
басқаруға кеңінен қатысуына тек басқаруды халыққа жақындату ... ... қол ... ... қай ... өзін - өзі ... деп ... жүйені өзін - өзі басқарушы ретінде сипаттайтын ең кемінде
екі белгі бар, ... өз ... ... өз ... ... ... ... орындау емес) құқығы мен мүмкіндігі;
Ә) берілген жүйеге біріккен ... кең ... ... ... шешуге (яғни, басқару қызметін жүзеге асыруға) қатысуы.
Жергілікті өзін - өзі басқару ... ... ... өзін - өзі ... дербестігі дегеніміз белгілі бір
әкімшілік - аумақтық бірлік халқының өздері қарастыратын мәселелер ... ... ... ... ... ... ... кез - келген
билік құрылымының араласуынсыз тікелей өзі немесе өзінің өкілдері ... ... ... өзін - өзі ... туралы барынша кең ұғым беретін қандай
нормативті - ... акт бар? ... өзін - өзі ... ... ... ... құжат, Еуропадағы демократиялық дәстүрлер мен адам
құқықтарын қорғау миссиясын жүзеге асыратын халыңаралың ... ... 1985 ... 15 ... ... «Жергілікті өзін - өзі
басқару туралы Еуропалық Хартия» болып табылады. Оған 28 ел ... ... ... Дания, Германия, Полына, Словения, Ресей, тағы басқалар
бар. Қазақстан бұл ... мүше ... ... өзін - өзі басқару
Қазақстан Республикасынын ... ... ... Республикасында жергілікті өзін - өзі басқару танылады,
ол Қазақстан Республикасының ... 89 ... ... ... жергілікті маңызы бар мәселелерді халықтың дербес
шешуін қамтамасыз ететін жергілікті өзін -өзі ... ... өзін - өзі ... мемлекеттік емес қоғамдық ұйым ретінде
қарауға бола ма?
Бірден ... ... ... ... ... ... ... қоғамдың ұйымдар азаматтардың қалауымен пайда ... ... ал ... ... ... ... муниципалды ұйымдар
негізінен міндетті түрде ... олар ... ... ... ... өз қызметінің бағыттарын өз бетінше ... ... - өзі ... ... мен олардың органдарының жұмыс бағытын мемлекет
императивті ретпен белгілейді.
Сондай - ақ, ... ... ... ... ... негізінде жүрсе, жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... ... факторымен айқындалады. Адам
тұрғылықты жерін өзгертпесе де ... ... ... ... өзін - өзі ... ... мекен - жайын, ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың қьгзметі
жергілікті деңгеймен шектелмейді, ал жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... ... аймақтық
қауымдастық аясанда ғана жүреді. Сондай- ақ, егер ... ... ... ... тек ... ... үшін ғана міндетті
болса, жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... өз ... ... ... тек бағытталғандар үшін
міндетті.
Қорыта келе, жергілікті өзін - өзі басқару ұйымдары ... ... ... ... Олар - ... ... - ... бір бөлігі. Сонымен бірге, жергілікті өзін - өзі ... ... ... және ... ... тығыз үйлеседі.
Азаматтардың жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... тікелей еркін білдіру нысандары:
- жергілікті сайлаулар;
- жергілікті референдум;азаматтар ... ... ... заң шығарушылық бастамашылығы;
- азаматтардың жергілікті өзін - өзі ... ... ... өзін - өзі ... ... қандай мәселелерді шешуі
керек?
Жергілікті өзін - өзі басқару органдары халыққа қызмет ... ... ... ... шеше ... ... ... тиісті, жергілікті
маңызы бар мәселелерді шешуі керек.
Жергілікті маңызы бар ... ... - ... бір ... ... өмір сүру ... ... қамтамасыз ету мәселелері.
Жергілікті өзін - өзі басқару органдарының өкілеттілігі қандай заңмен
белгіленеді?
Жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... ... ... өзін -өзі басқару таралы заңымен)
белгіленеді. Алайда бұл тәртіп, жергілікті өзін - өзі басқару ... ... ... да ... ... ... жоққа шығармайды.
Жергілікті өзін - өзі басқару экономикалық ... не ... ... көрсеткендей, жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... сәйкес мыналар құрайды:
- коммуналды (муниципалды) меншік, жергілікті қаржы;
- мемлекеттік меншіктегі және жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... өзін - өзі басқару аймағындағы ... ... ... ... басқа да меншік.
Жергілікті қауымдастық коммуналды ... ... ... ... ... ... - ақ тиісті аймақтағы материалдық -
қаржылық ... ... ... ... өзін - өзі ... ... пайдаланатын субъект болып табылады.
Қазақстан Республикасындағы жергілікті бюджет қалай қалыптасады?
Қазақстанда бюджет ... ... ... ... ... ... облысқа, ал облыс өз кезегінде қаржы ... ... ... ... ... ... іс жүзінде Министрлік
жасайды.
Қаржы Министрлігі облыстар үшін салықтар бойынша кіріс деңгейі мен
пайыздарын белгілейді, бұл ... жеке және ... ... ... салығы
да кіреді.
Жергілікті өзін - өзі басқару органдарының ... ... ... ... бола ма?
Еуропалық Хартияға сай, жергілікті өзін - өзі басқару органдарына кез
- келген әкімшілік ... ... және ... қарастырылған нысандар
мен реттерде ғана жүзеге асырылуы мүмкін.
Жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... әкімшілік
бақылау, тек заңдылық пен ... ... ету ... ... ... ... әкімшілік бақылау жоғары
тұрған органдардың жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... бақылауды қамтуы мүмкін.
Жергілікті өзін - өзі басқару жергілікті мәселелерді шешуде ... ала ... өзін - өзі ... ... ... ... барлық
жағдайда көмек бере алатын құрал бола алмайды, алайда ... ... ... өзін - өзі ... өмір ... ... ... бола алады.
Ол жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... Жергілікті өзін - өзі басқару ... жеке ... ... - ... қызметінің болуы, және бюджеттің
орталықсыздандырылуы ... өзін - өзі ... ... дамудың
жергілікті көздерін іздестіру бағытындағы қызметін арттыру, ... ... ... қол ... ... ... ... береді.
2. Жергілікті өзін - өзі басқару ұйымдарының ... ... ... ... ... ... ... ерекше статусы, яғни
билік өкілеттілігі мен ... ... ... ... ... өзін - өзі ... ... жергілікті әлеуетті тиімді
пайдаланын, аймақтың жедел әлеуметтік - ... ... ... ... ... ... ... - ол қанық әлеуметтік сипатта
болады.
Жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау, мәдениет, тағы басқа қамтамасыз
ету салаларындағы әлеуметтік ... ... ... ... шешілуі
мүмкін.
4. Халықты жергілікті өзін - өзі басқаруға белсенді ... ... ... өзін - өзі ... ұйымын қалыптастыру ісіне тарту
халықтың жергілікті де, мемлекеттік те билікке сенімін арттырады.
5. Жергілікті өзін - өзі ... жаңа типі ... өзін ... ... ... ... ... жағдай жасайды..
Жергілікті өзін - өзі басқару басшысының ... ... ... ... дамуға жағдай жасау және оны ... ... жүйе ... ... өзін - өзі басқарудың дамыған жүйесінде әлеуметтік
қайшылықтардың туындауы ... өзін - өзі ... өзін - өзі ... - халықтың бұқаралық билікті ... ... ... өзін-өзі басқару - ... ... ... ... өзін - өзі басқару - өзінің әкімшілік аумағындагы (ауылы,
ауданы т.б.) азаматтардың ... ... ... ретінде.
ЖерГілікті өзін - өзі басқару субъектісі деп, жергілікті өзін - өзі ... ... ... және ... ... ие (18 ... ... барлық
азаматтарды айтамыз. Жергілікті өзін - өзі ... ... бір ... өмірлік сапасын тікелей жақсаруына ықпал ететін жергілікті істерді
жедел және ... шешу үшін ... да, ... әкімшілік -
территориялық бірлік аясында (ауыл, ... ... ... ... қала,
облыс) тұрып жатқан азаматтар үшін жүзеге асырылады.
Егер азаматтардың жергілікті өзін - өзі ... бір ... ... денгейлерде (ауылдық округ, аудан, қала, облыс) жүзеге асырылатын
болса, онда:
біріншіден, халықтың өмірлік қамтамасыз ету мәселелерін жүргізу пәнін
әр деңгей ... ... ... бөлу ... өзін - өзі ... ... деңгейі екінші деңгейге
бағынбайды (жоғары тұрған), өздерінің заңмен ... ... ... ... және сол ... халқының жауаптылығы аясында дербес
шешіледі.
Жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... (АҚШ, ... ... және тағы басқалар) өнбейді, ал кейбір
Еуропалық елдерде жергілікті өзін -өзі ... ... өз ... ... ... жүктеген қосымша мемлекеттік қызметтерді де
атқарады да, ... бір ... ... ... ... ... ... биліктің мемлекеттік органдары мына ... ие ... ... өзін - өзі ... ... ... ... анықтау;
- жергілікті өзін - өзі басқару органдарының лауазымды тұлғаларын
тағайындау;
- жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару органдарынын лауазымды қызметкерлеріне
тәртіптік ... ... ... өзін - өзі ... ... ... ... жергілікті өзін - өзі басқару органдарының бюджеттік, салықтық және
материалдық -техникалық негізін ... қана ... өзін - өзі ... ... ... ... қатарына жатады:
- жергілікті өзін - өзі басқару органдарының құру тәртібі ... ... өзін - өзі ... ... ... материалдық -
техникалық базасы;
- жергілікті өзін - өзі басқару органдары ... ... мен ... ... өзін - өзі ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін - өзі басқару органдарының өкілеттіліктері
(құзырлығы);
- ... өзін - өзі ... ... жауаптылық формалары
(нысандары).
Мемлекеттік және жергілікті өзін - өзі басқару объектілерінің құқықтық
қорғалуының қатынасы.
1. Мемлекеттік ... пен ... өзін - өзі ... ... тең және ... тең ... қорғалады.
2. Жер және басқа табиғат ресурстары жеке ... ... ... өзін - өзі ... ... меншігінде болуы мүмкін.
3. Мемлекеттік өкімет органдары мен жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... тең ... сақтауы тиіс.
4. Мемлекеттік өкімет органдары мен жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... мен ... ... таныстырып отыруы керек.
Жергілікті өзін - өзі басқару берілген аймақ ... ... ... ... ... маңызы бар барлық мәселелерді шешуі тиіс, ал ол үшін
жергілікті өзін - өзі басқару ... заң ... ... ... және
өкілеттіліктермен қамтамасыз етілуі қажет.
Жергілікті өзін - өзі басқарудың жергілікті маңызы бар мәселелерді
шешудегі өкілеттіктердің ... ... ... ... ... ... яғни жергілікті өзін - өзі ... ... ... асыруы тиіс іс - ... ... ... ... өзін - өзі ... ... ... жергілікті өзін - өзі басқару халқымен ... ... ... ... өзін - өзі ... ... ... штатын және
қызметкерлерін қалыптастыру;
- жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... және
пайдалану (техника, объектілер, өндіріс орындары, қаржы, құнды қағаздар,
табиғат байлықтары);
- ... өзін - өзі ... ... мен ... ... құру және тарату; жергілікті өзін - өзі ... ... ... және ... асыру;
- жергілікті өзін - өзі басқару тұрғын үй қоры мен ғимараттарын ұстау
және пайдалану;
- жергілікті өзін - өзі ... ... ... - ... ... ... салалық бағдарламаларын дайындау және
бекіту;
- жергілікті өзін - өзі басқару тиісті ... ... ... ... ... ... өзін - өзі ... аймағындағы елді -мекендерді
көркейту, санитарлық тазалау, жарықпен қамту және көгалдандыру;
- жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... ... мен тағы да ... ... тауарлар өндіретін
өнеркәсіп орындарын, жөндеу шеберханаларын, автобус аялдамаларын, ... ... ... ... ... мұражай, клуб, мәдениет және
спорт сарайлары, әкімшілік үйлері мен тағы да басқа объектілерді ... ... өзің - өзі ... ... ... - ... жолдарын
ұстау;
- халықтың тұрғылықты жері, оқу және ... ... ... ... шұғыл шешу.
2. жергілікті өзін - өзі басқару жолдамалы ... ... ... ... берілген), яғни ... ... өзін - өзі ... ... ... ... ... асыру
үшін ... ... ... ... ... ... ... ашу, ұстау және дамыту;
- жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... бақылау;
- елді - мекендерді газ, жылу, су және электрмен жабдықтау, ... ... ... ... ... жинақ банкісі, банк
бөлімшелері, кітапхана, автовокзал, өрт ... ... ... ... ... ... ... сауда, қоғамдық тамақтандыру және тұрмыстық қызмет
көрсетумен ... ету үшін ... ... ... өзін - өзі ... ... қоғамдық тәртіпті
қамтамасыз етуге жағдай жасау;
- табиғат байлықтарын (су, пайдалы қазбалар, құрылыс материалдары,
тағы ... ... ... ... және баж төлемдерін жинауға көмектесу, мемлекеттік органдарға
сайлау өткізуге ... өрт ... ... ... өзін - өзі ... факультативті өкілеттіліктері:
- жергілікті өзін - өзі басқару аймағында фестивальдар, сайыстар,
байқаулар және тағы басқа іс - ... ... ... ... ... жүлделер белгілеу;
- курстар, қызығушылығына қарай үйірмелер ашу;
- жергілікті өзін- өзі ... ... ... ... бір ... ... арнап халықтан жиналатын жаңа жарналар
өндіру;
- жергілікті өзін - өзі ... ... ... ... мен ... қабылдау.
2 тарау Өзін-өзі басқарудың Қазақстанда даму деңгейі
2.1. Халықаралық өзін-өзі басқару жүйесінің деңгейі.
Жергілікті ... ... бірі ... ... отырған
"өзін-өзі басқару" қағидасының әлеуметтік ғылым терминдерінің ... ... ... ... жоқ, оны әр ... ... әр ... "Оның даму процесіне сәл тоқталып өтсек: алғаш оған ... ... ... ... одан кейін оны Германия және ... ... ... Ал ... оған сәйкес термин жоқ
болғандықтан, ол «орталықсыздандыру» ... ... ... түсіндіріледі. Жергілікті ... ... ... ... ... жеке адам мен мемлекет, жергілікті және
орталық билік органдарының өзара қарым-қатынасы туралы талқылау ... ... ... жартысында пайда болды. Оның дамуына үлкен үлес қосқан
шетелдік оқымыстылардың ішінен Токвиль, Гнейст, ... ... ... ... ... ... оқымыстылары Васильчиков А.И., Безобразов В.П.,
Коркунов К.М., Чичерин Б,. Свешников М.И., Градовский А.Д., Михайлов Г.С.,
Лазаревский Н.И. және тағы ... ... атап ... ... ... осы ... ... көптген зерттеу жұмыстарын жүргізді.
Мысалы, оны Н.И. ... ... ... ... ... басқару,
өзін-өзі басқаратын заңды тұлға деп бірнеше топқа бөледі. Еркін қауым
теориясын XIX ... ... ... ... Оның ... ... ... араласуын шектеудің қажеттігін дәлелдеу болды. ... ... ... ... ... ... ал мемлекет қауымдардың
экономикалық және саяси мүдделері үшін бірігу нәтижесінде құрылды. Кейін
бұл шаруашылық теориясымен ... Оның ... ... Р. ... ... Олар өзін-өзі басқарудың шаруашылық және қоғамдық теориясы деп
аталған теорияның мәнін жергілікті өзін-өзі басқару жергілікті ... ... деп ... Осы ... ... өзін-өзі
басқару жүйесін жергілікті шаруашылық істерін басқаруды ... ... ... Ал кейіннен Лоренц Штейн мен Рудольф Гнейст ... ... ... ... ... оның ... органы мен
өкілеттіктері толығымен мемлекет реттеп отырады деген тұжырым жасаған.
Басқарудың бұл жолы әр ... әр ... ... ... ... ... ... арабиялық сияқты үлгілері бар.
Бұл үлгілердің даму ... ... ... ... ... және тағы да басқа көптеген факторлар ескерілген.
Осы үлгілер басты үш ... ... ... англосаксондық (Англия,
АҚШ, Австралия, Жаңа ... ... ... Италия, Бельгия,
Голландия, Швейцария) және аралас үлгі (Германия, Австрия, Жапония). ... ... ... ... ... үлгі ... ... орталықсыздандыруды және билікті бөлшектеуді, сонымен бірге
жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... ... ... білдіреді. Бұл үлгіде мем-лекет саналы
түрде елде қалыптасқан тарихи және ... ... ... аймақтың
және жергілікті мәселелерді осы басқару органдарына табыстайды. ... ... ... ... ... ... ... органдарын
ұйымдастыруға әсер етуші әр түрлі факторларды есепке ала отырып, әкімшілік-
аумақтық ... ... ... ... ... ... Н.М.
Коркуновтың, Н.И. Лазаревскийдің жариялау құқығы бар занды тұлғасы ... ... ... ... ... ... болады деп
тұжырым жасауына осы жағдай себеп болған еді. Америкада қоғамдастықтар
муниципалдық ... ... ... Себебі, ондай үлгілердің саны елу
шақты. Соның ішіңде ... ... алты ... ... ... олар:
графство, қалалар, бороу, виллиджи, таун, тауншиптар ... 17 ... 30, ... - 13 ... ... - ... тұрады).
Олардың ішінде ең негізгілері - мыналар:
• "комиссиондық" үлгі 1901 жылы ... ... ... рет
қолданылған. Осы схема ... ... 3-5 ... ... ... муниципалдық кеңес менеджерді тағайыңдайды (кеңес-менеджер
үлгісі), сонғысы контракт негізінде жұмыс ... ол ... ... ... Менеджерге кандидатура іздеу жұмысын жеңілдету мақсатында
менеджерлердің Ұлттың ассоциациясы құрылған, онда кандидаттар ғана ... бос ... ... да ... ... ... муниципалдың кеңес өзінің құрамынан мэр сайлайды (кеңес-
мэр үлгісі). Бұл басқару схемасының екі нұсқасы бар: а) мэр (әлсіз мэр) ... ... ... есеп береді және рәсімдеу, өкілеттілік сияқты
функцияларды орындайды, вето ... ие ... ә) ... мэр
(тағайындалған) атқарушы аппаратқа дербес жетекшілік етеді және муниципалды
қауым шегінде өзінің шешімін жүргізеді.
Бұдан жергілікті басқаруда менеджменттің рөлі зор ... ... Ал осы ... ... ... жүзі ... зерттей келе, заңгер
Е.С. Шугрина оларды ... ... ... ... "күшті кеңес - әлсіз мэр" нысаны атқарушы ... ... ... мәр ... ... ... ... мәр - әлсіз кеңес" нысанында мәрді халық тікелей сайлайды;
3) "кеңес-менеджер" нысаны жергілікті істі басқаруға ... ... ... ... ... ... нысан, комиссия мүшелері жергілікті үкі-меттің
өндірістік бөліміне басшылың жүргізеді;
5) құрамдастырылған нысан, мэр ... ... ... отырып,
бас әкімді тағайындайды.
Жергілікті басқарудың ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарумен қатар өзін-өзі басқару
жүйесі дебар. Мәселен, Францияда жергілікті мемлекеттік басқару ... рөл ... бас ... берілген. Жергілікті басқарудың негізі
коммуналар болып табыла-ды, олардың саны-36 мың. Әр ... ... ... бар. ... үлгі ... ... билікті бөлшектеу
бойынша реформалар жүргізу барысыңда ... ... ... ... ... мемлекеттің үнемі тікелей араласуынан
туындайды да, ұлттық ... ... ... ... ... мүддесі ескерілмей қалады. Ал ... ... ... ... және онда жариялау құқығы занды тұлғаларымен жүзеге
асады. Яғни мемлекет ... ... ... ... ... ... бір бөлігін табыстайды. Сонымен бірге
Германияда қоғамдастықты ұйымдастырудың магистрат, бургомистер, солтүстік-
герман және ... деп ... ... төрт түрі ... ... ... ... қарай, жергілікті деңгейлерге жүктелген
міндеттерді шешуге құқылы болғанымен, мемлекет тарапынан құқықтық қадағалау
сақталады. Айталық, қоғамдастықтардың қабылдаған шешімі ... ... ... істер министрлігінің органдарына) берілгеннен соң, ол бір ай
ішінде заңға қайшы келмеген жағдайда ғана орындалады. ... ... ... ... қалыптастыру барысы осындай.
1985 жылы Еуропа кеңесі қабылдаған жергілікті өзін-өзі басқарудың Еуропалық
Хартиясы осы ... ... ... мүдделерін қорғаушы,
муниципалдың құқықтың маңызды дерегі болды. Жергілікті ... ... ... ғана ... ... да ... мәдениеттің, сауданың гүлденуіне
байланысты жергілікті басқаруды қалыптастыру, олардың орталық ... ... ... ... ... ... ... бола бастады.
Жергілікті құқықтың даму заңдынықтарының ерекшелігі мынадай шарттардан
тұрады: қоғамдастық ... ... ... ... гана емес, жергілікті қоғамдастыққа әсер етуші заң ... ... ... ... ... ... органдары
өздерінің өкілеттіктерінің бір бөлігін жергілікті деңгейге беру; жергілікті
басқару оргаңцарын қалыптастыру және т.б. ... күні ... ... ... ... ... ... органдарының өзара қарым-қатынасындағы есеп беру және ... ... әр ... заңмен белгіленген шеңберде өз бетінше жұмыс
істейді; жергілікті жерлерде атқарушы және өкілетті ... ... ... функциясын орындайды.
Мемлекеттік және жергілікті мемлекеттік басқару құрылым-дарының алуан
түрлілігіне ... ... ... ... ... ... ... Олар тек қана тәжірибемен, дәстүрмен,
мәдениетпен ғана емес, сондай-ақ, ... ... де ... ... жергілікті басқару орталық штат пен федерадды органдарға қарсы пайда
болса, ал ... ... ... ... ішкі ... ізінде пайда бодды.
Жергілікті басқарудың кепілдігі занды түрде мыналар болуы мүмкін:
1) жергілікті басқаруды және оның ... ... ... ... ... ... ... органдарының экономикалық және қаржылық
дербестігі;
3) жергілікті басқару органдарының басқа оргаңдар мен ... ... ... және ... ... ... ... шығуы
(меншікті басқару және иелік ету, жеке бюджетке ... ету, ... ... және т.б.). ... ... ... ... басқару Заңында (96-100 баптар) жергілікті жиналыс нормативті
актілерді қабылдайды; жергілікті бюджетті бекітеді; жергілікті ... ... ... ... ... ... басқару мәселелерін шешеді; жергілікті атқарушы органдардың
іс-әрекетіне тексеру жүргізеді; жергілікті ... ... ... аймақтың дәстүрлі мәдениетін, тарихи,
экономикалық ... ... ... жергілікті басқарудың
әралуандығын ескереді. Ал, біздің елімізде жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... Жоғарыда аталып өткен Жалония мемлекетімен біршама ұқсастықтар
бар, мысалы, жергілікті бюджетті бекіту.
Елімізде адам құқығы мен оның ... ... ... ... ... ... тартылады, өкілетті орган құрамын сайлау
процесінде өз еркін білдіру формасымен кепілдендіріледі. Жергілікті ... ... ... тек ... ... ... ... қана қоймай,
қоғамдастыңтың аумағына, сайлауды ұйымдастыру тәртібі мен жүргізілуіне,
басқару ... ... ... мен ... ... ... да ... береді деген сөз. Сонымен жергілікті басқарудың
оргаңдарының ... ... үшін ... ... төменгі деңгейге
біртіңдеп беріп отырады, ол мынадай формада ... ... ... ... жергілікті басқару органдарының қызметін реттеуді және оларды табыстауы -
мемлекеттің өз ... ... бір рет ... ... немесе
мерзімсіз уақытқа беруін білдіреді. Заңнамалық тұрғыда жергілікті
басқарудың іс-әрекеті заң ... ... және оған мына ... ... оны басқарудың жалпы ережелері, соның ішінде, мақсаттары мен
міндеттері, ... ... ... мен ... ұйымдастыру құрылымы,
құрылу тәртібі мен нысаны, экономикалық және қаржының ... ... ... шегі мен оның ... ... ... ... басқа мемлекеттермен шекаралас орналасқан болса, онда
мемлекет тарапынан әкімшілік қадағалау шараларын күшейту үшін жергілікті
басқару ... ... ... орнатылады және т.б. Қазақстанда
жергілікті мемлекеттік басқару мен жергілікті ... ... ... ... ... ... Ол ... факторлардан белгілі,
Қазақстан Республикасының Конституциясы ... ... ... жергілікті деңгейдегі мәселелерді халықтың өз бетімен ... ... деп ... ... ... ... нағыз көзі деген
идея бекітілген.
Жергілікті басқару аумақтарда ... ... ол заң ... өмір
сүрудың міңдетті шарты (жер, табиғат объектісі, ресурс көздері) ғана емес,
жергілікті басқарудың мәртебесіне ие - ... ... ... ... ... бастап әкімшілік-аумақтың бірліктер әкімдерінің аппараты
құрылып, оларға заңды тұлға мәртебесі ... ол үшін ... 2,9 млн ... бөлінді және ол 2005-2006 жылдары да осы мөлшерде
қаржынандырынады. Олай бол-са, ... ... ... бекітілетін
функциялар қатары да көбейді деген сөз. Бюджет бағдарламасы бойынша төменгі
басқару деңгейінің (жергілікті шаруашылықтың) ... ... ... ... біртіндеп беріледі. ... ... ... ... ... ... қоса, зандық
астарларын білу аса маңызды. Жергілікті құрылымға оның ... мен ... ... ... ... бекітілген коммуналды меншіктің
тікелей қатысы болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... анықтау керек. Мысалы, ... күні ... ... ... кәсіпкерлік субъектілеріне беру тәртібі
қабынданған. Коммуналды меншік оперативті басқару және ... ... ... жергілікті тұлғаға беріледі. Егер жергілікті кәсіпорындарға
коммуналды мүлікке иелік етуге, пайдалануға құқық берілсе, онда олар нақты
меншік иесі ... ... Бұл ... атап көрсетудің өзі басқаруға
тек қана кәсіпорын жеткілікті емес, оған жер, ... ... ... ... ... және мәдени құндынықтар, яғни
жергілікті мүлік жиынтығының қажет екендігін білдіреді. Жергілікті ... ... ... ... оны жеке және занды тұлғаларға
уақытша пайдалануға, жалға беруге ... бар, ... ... ... ... келісімшарт жасайды. Оған қоса, жергілікті ... ... ... ... және ... реттей алады;
• ұйымдардың жетекшілерін тағайындайды;
... ... ... ... ... орналасқан ұйымдардың жергілікті әлеуметтік-
экономикалық дамыту шараларына қатысуын үйлестіреді;
• белгіленген заң бойынша сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... ресурстарына келер болсақ, ол
Конституцияда және басқа да заңда қаралған өкілеттіктеріне ... ... ... ... қаржылық базасы, оның қаржылық негізі
төмендегілердің ... ... ... бюджет қаражаттарынан;
бюджеттен тыс, валюта және басқа да ... ... ... кредит ресурстарынан. Жергілікті бюджеттің табыс құрылымы
мынадай: жергілікті салықтардың түсімі; ... ... ... алымдардан, айып-пұлдардан және басқа да ... ... жер ... пайдалану құқығына төлем; жердің, қозғалмайтын
мүліктің және ... ... ... ... ... құрылымға
жататын тұрғын үйлердің пэтерақысы; жергілікті бағалы қағаздар, акционерлік
қоғамдар мен ... ... ... ... ... берген қарызы бойынша пайыздық төлемдер.
Қазір елімізде "Қазақстан Республикасындағы жергілікті ... ... Заңы ... ... ... ... ... мен жергілікті басқару арасыңцағы айырмашылықты нақты
ажыратып берген. Ол ... ... ... ... ... мемлекеттік
басқару органдарының құрылымына өкілетті және ... ... ... ... ... ... елді ... «тиімді жолы осы жергілікті басқаруды дамыту. Оның басты мақсаты
тұтастай алғаңда елдің экономикасын дамыту мен халықтың ... ... ... шарт. Ол үшін алдымен мемлекеттік функциялардың тізімі
анықталып, жүйелендіріледі, одан ... ... ... ... ... мен ... нақты ажыратылады, содан кейін ғана
бюджетаралық қатынастардың үлгісі қалыптасады.
Жергілікті басқаруды жетілдіру үшін шетелдік тәжірибелерді ... ... ... елдерінде жергілікті басқарудың тарихы өте
тереңде жатыр. Соның ішіңде Норвегияда жергілікті ... ... ... 1937 жылы ... Данияда қалалың муниципалитеттерді басқаруға
байланысты заң 1837 жылдан, ал ауылдық ... ... 1849 ... ... етіп ... ... алғаш жергілікті басқару туралы Заң
1862 жылы, ал Финляңдияда 1865-1873 жылдар аралығында пайда ... ... ... ... ... ... туралы ережелер
Конституцияға енгізілген. Жалпы жергілікті ... ... ... әр
түрлі бөліп ... М. ... ... ... ... ... олар мыналар: солтүстік-америка
үлгісі, оңца муниципалиттердің қамтитын ... аз, ол ... ... ... гөрі ... ... етеді; оңтүстік-еуропалық үлгі (Франция және Италияға тән). ... ... ... төмен болганымен, халықтың жергілікті
сайлауға қатысуы ... ... және олар ... саяси мүдделерін
сақтай отырып, ұлттық деңгейдегі саясатқа да әсер ете алады; скаңдинавиялық
және солтүстік-еуропалық үлгі (Данияда, ... ... ... ... ... ... ... органдары белсенді және
жауапкершіліктері де көп.-Жергілікті басқару бірліктерінің тұрпаттамасы
(типологиясы) екі ... ... ... және ... ... деп ... органдардың дербестік дәрежесін, жергілікті
тұрғындардың басқару істеріне араласуын айтады. ... деп ... ... ... ... ... жергілікті басқару
органдарында мәселелер өте ауқымды, ал кейбіреулерінде тек бір ... ғана ... ... ... ... басқару
(Данияда, Норвегияда, Швецияда) саяси сайлан-балы аралық деңгейдегі басқару
органы бар. Ал Финляндияда аралық жүйе жоқ. Оның ... ... ... бойынша (денсаулық сақтау, жоғары білім беру және ... ... ... ... ... Л.Дж. ... бойынша, Еуропаның бірқатар елдерінде ... ... ... ... мәселелерді шешуде үлкен маңызға ие болып отыр.
Скандинавия елдерінде ... ... ... Бір ... ... әрбір муниішпалитетаралық ынтымақтастықтағы ұйымдардың бірнеше
функцияларды қатарынан орывдауын ... Бұл ... ... ... даму бағыттарын кеңейтуге деген көзқарас болса, екінші жағынан,
Норвегия мен Швецияда аралық деңгейді жойып, ... ... ... ... ... бөлу ... ұсыныстар бар.
Бұрынғы кеңес үкіметі құрамында болған елдердің ішінде Эстонияда 1989
жылдың 10 ... ... ... өзін-өзі басқару туралы заң
осы жүйенің негізін қалыптастырды. , ... ... 10 ... ... бірі - ол екі ... ... бір ... ауысуы болып
табылады. 1989 жылы қабылданған Заң бір ... ... ... осы ... ... ... мүліктуралы түсінік енгізілді.
1996 жылдың 1 қыркүйегінде ... ... ... жолмен
таратылып, жауапкершілігі шектеулі компаниялар және акци-онерлік қогамдар
болып қайта ... ... ... ... билік органдары елді
аумақтық бірліктерге бөлуге негізделген; жергілікті талаптарды есепке ала
отырып, ... заң ... және ... ... басқарады.
Муниципалитеттердің негізгі табыс ... ... ... ... табыстарывдағы үлестері; мемлекеттік бюджеттен
берілетін дотация; муниципалдық салықтар; кредиттер; ... ... ... ... түскен төлемақы; муниципалдың ... ... ... ... ... ... бюджетке берілетін дотация
құрамы мынадай:
... жеке ... ... ... жер ... ... суды ... 20%.
Кәсіпорындардың пайдаларына салынатын салық жергілікті бюджеттерге
төленген кезде мұғалімдердің ... ... ... ... ... жергілікті қосымша қүн салығының 3%-ына дейін белгілеуге
құқыңтары болды, ал 9%-ын орталық белгілейді. Орталық қосымша құн ... етіп ... ... ... ... органдарының мұндай құқықтары
жойылды. Жер салығы ресми ... 1993 жылы ... ... оның ... ... ... ал 1996 ... бастап толығымен жергілікті
бюджетке беріліп, муниципалды кеңес салық салуға берілген ... ... ... ... 2%-ға ... ... құқықтары бар. «Селолық
және қалалың мушщипалдық бірліктер бюджеттерінің арақатынастары ... ... ... Заң ... ... жергілікті билік
органдарының жалпы және арнайы мақсаттарына дотация беруге ... ... ... ... ... ... қор арқылы беріледі.
Мемлекеттік бюджет жобасындағы бұл дотациялық қордың көлемі және ... ... ... ... бөлінуі жергілікті билік органдарының
өкілдері және олардың бірлестіктері және үкімет арасында келісімшарт бекіту
арқылы анықталады. Егер бір ... ... ... ... ... ... мен оны бөлу ... өзі белгілейді. Сонымен, жергілікті
шаруашынықты басқарудың ұйымдастырушының-құқықтың негізі әр елде әр ... ... ... жаңа ... ... ... үшін аса маңызды жағдайлар
жасалды. Әкімшілік реформасын кезең-кезеңімен іске ... ... ... ... ... туралы конституциялың нормаларды жүзеге
асыруға мүмкіндік беретін барлың алғыніарттарды туғызды.
Осы бағыттағы алғашқы нақты қадамдар ... ... ... мен азаматтық қоғам мәселелері жөнівдегі ... ... ... ... ... эзірлеу мен нақтылау жөніндегі
мемлекеттік комиссияның алғашқы ... ... ... ... ... осы ... ... аса маңызды бағыттарының бірі ретінде
жергілікті өзін-өзі басқарудың нормативтік ... мен ... ... ... ... ... ... қоғамдастық шеңберіңде іс-қимыл
жасайтын және жергілікті маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... жүйесі болып
табылады. Жергілікті өзін-өзі басқарудың арнайы сайлау ... ... құру ... олардың мүшелерін тікелей жергілікті
қоғамдастықтың халқы ... ... ... басқарады, оны Кеңестің не жергілікті қоғамдастықтың
мүшелері сайлайды.
2006 жылдың ... ... ... ... ... мен ... жөніндегі Мемлекеттік комиссияның Қазақстан
Республикасында жергілікті өзін-өзі басқаруды қалыптастыру жөніндегі ... ... ... Оның ... ... болған мәселелер мыналар:
1) жергілікті өзін-өзі басқару - халықтың міндеті емес, тек құқығы
ғана;
2) ... ... ... нысандарының денгейін анықтау
керек;
3) жергілікті өзін-өзі басқару ... ... (бұл ... ... ... ... басқарады, төраға әкімнің қызметін қайталамас үшін
олардың қызметтері бөлінеді);
4) жергілікті өзін-өзі басқару органы ... ... ... (жергілікті аймақтағы шаруашылық-орындаушылық қызметтің бәрі
жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... саны ... жергілікті өзін-өзі басқару органдарының бірігіп, үлкеюіне жол
беру;
6) ... ... ... ... ... ... ... сәйкес болады (биыл ол қаржының келемі - 8 млрд теңге);
«Жергілікті ... ... ... Заң ... ... ... ... аса ұсыныс жасалып, 117-сі Үкіметтің жұмыс тобымен келісідді.
Жергілікті өзін-өзі басқару ... - бұл ... ... ... да қайталамайтын дербес бас-қару бірліктері екенін есте
ұстау аса маңызды. Бұл ... ... ... ... - ... ... ... органдарының дербестігіне кепілдік беру.
Жергілікті өзін-өзі басқару жүйесінің құрылуына орай жұмыс ... ... ... ... бар қалалар әкімдерін сайланып қойылуына
дайындық жөніндегі ... ... 2005 жылы ... ... ... ... ... алғанда, жергілікті өзін-өзі басқару жөніндегі жұмыстар ... заң ... мен ... сайлаумен аяқталмайды. Ол Қазақстанның
саяси жүйесін жетілдіру бастауларына қарай жасалып жатқан қадамдардың бірі.
2.2. Өзін-өзі басқарудың құқықтық негізі
Жергілікті ... ... ... ... ... және ... жағдайларға байланысты объективтік ... ... ... ... Осы ... ... басқаруды ұйымдастырудың және тиісінше осы құбылысты ... сан ... ... ... бар. ... ... ... не оны ұйымдастырудың идеялық-теориялық ... ... ... органдарын құру мен қызмет практикасын жалпылаудың
нәтижесі болып табылады. ... да ... ... ... ... түрлі тұжырымдамалар бар, бұл жергілікті басқару проблемаларына
әмбебаптық ... жоқ деп ... ... болады. Жергілікті басқарудың
мәні мен мақсаты туралы бар тұжырымдамалардың тек ... ... ... (Р. ... ... ... басқарудың мәні оны жергілікті
халықтың құрметті өкілдерінің өтеусіз жүзеге асыруында болып ... ... ... ... ... ... - мемлекеттік
басқарудың бір бөлігі болып ... ... оның ... ... ... алады деп негіздейді. Бұл ... ... бар. ... жергілікті басқару органдарының басшыларын жоғары
тұрған (орталық) органдар тағайындайды, сол себепті де олар ... ... деп ... ... ... ... ... асыратын
үкімет қызметкерлері емес, оның органдары ... ... ... ... ... ... атқарады деп есептейді. Жергілікті
басқарудын мәнін түсіндіретін басқа да көзкарастар ... ... ... бір ... бар, ол біріншіден, жергілікті басқарудын
мемлекеттік басқарумен байланысты болуы және ... ... ... ... ... ... ... болып табылуы; екіншіден,
жергілікті істерді басқаруға тек жоғарыдан тағайындалатын ... ғана ... ... ... жергілікті тұрғындардың
қауымдастықтары, олардың өкілдері ... ... ... ... ... ... ... Республикасының жергілікті басқару туралы заңдарына карап,
оның идеялық-концептуалдық бастауларын ... ... ... ... 1993 жылғы 10 желтоқсандағы "Жергілікті
өкілді және ... ... ... Заңы ... ... ... ... біртұтастығы принципінде құрылатын ... ... ... Село, ауылдарға дейін жергілікті халықтың
өкілдері сайланатын жергілікті мемлекеттік ... ... - ... кеңестері болды. Осы өкілді органдар жергілікті атқарушы
органдарды қалыптастырды. Кеңестер жергілікті ... ... ... ... 1993 ... 10 ... Заң жергілікті басқару
органдарының мүлдем басқа үлгісін енгізді. Біріншіден, ... ... " мен ... ... атқарушы органдар" деген ұғымдар
жоғалды. Екіншіден, өкілді органдар (мәслихаттар) енді жергілікті ... ... ... ... ... жергілікті
халықтың емес, Президенттің өкілі ... ... ... ... ... ... дейін қалыптастырылады да, селолық (ауылды)
жерлерде құрылмайды; бұл ... ... ... ... ... ... ... халқының еркін білдіруге және
іске асыруға тиіс ... ... ... ... ... де, ... ... басқару органдары деп аталмайды. Төртіншіден, Заңда
енді "жергілікті өзін-өзі ... ... жоқ, оның ... ... ... ауылдық (селолық) округ азаматтары өкілдерінін жиналысы" деген
басқа ұғым пайда бодды. Азаматтар өкілдерінін жиналысы бір ... ... ... ... ... ... болып табылатын секілді.
Жиналыстағы өкілдік нормасын ауыл әкімшілігінін ... ... ол ... ... бойынша немесе алдындағы ... кем ... ... ... ... шақыратыны осыны
қуаттайды. Занда '"жиналыстың" оз өкілеттіктері шегіндегі ... ... ... ... ... ... үшін орындауға міндетті деп жазылған.
Екінші жағынан, ... ... ... ... ... ... ... ықшам-аудандардын тұрғындары, өкілдік нормаларын
алғаннан ... ... ... ... ... ... қалай
іріктейтіні реттемеленбеген) де "жиналысқа" жіберетін. Алайда, осындай
жиналыстар – көзге көрінер ... ... ... түзілім
болып табылады. Ол - халық өкілдерінін бір ... ... ... басшысы өзіне керек бол-ганда жинайды, себебі шақыру мерзімі
жок; "жиналыстың" өкілеттіктерін ол ... ал ... ... ... және ... ... ең көп ... әлде бір ұсыныстар ғана
енгізе алатын. Кеңескеннен кейін "жиналыс" тарайтын; әкім ... ... ... ... ... ... өкілдер келіп, әкімнің ... ... тағы да ... беретін. Осындай жиналысты жергілікті өзін-
өзі басқару органы деп айтуға бола ма? Мен ... атап ... ... ... ... ... бар. ... Кеңесі 1985 жылғы 15 қазанда
қабылдаған "Еуропалық жергілікті өзін-өзі басқару хартиясына" ... ... ... ... ... ... демократиялық жолмен
құрылады, оларға шешімдер қабылдау үшін ... ... ... оны ... ... ... ... кең автономиясы және ол үшін
қажетті ... бар деп ... ... Хартиясы төмендегідей
белгілейді: "Жергілікті өзін-өзі басқару деп ... ... ... істердің елеулі болігін реттемелеу және ... ... ете ... өз ... және ... халықтың
мүдделерінде оны басқару құқығы мен іс жүзіндегі қабілеті ... ... 1993 ... 10 ... Заңы ... ... ... басқару нышандарының бірде-біреуі жоқ. Заң
жергілікті өзін-өзі басқару ұғымын ауыл ... ... ... да оны ... етті. Ауылды жерден жоғары органдар - ... ... ... буындар жергілікті деп ... да ... ... өзін-өзі
басқарудың тіпті елесі де болмады. Облыс, аудан, кала ... ... ... - ... жергілікті өзін-өзі басқару органдары болып
есептелмейді, "таза" мемлекеттік ретінде бой көрсетеді. Заң ... ... ... ... ... ... өзін-өзі
басқару органдары туралы ережені бекітуді жатқызған. Бұл тармақ ... ... ... ... ... ... заңынан ауысты.
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы ... ... жаңа ... бекітті. Ол оларды жергілікті мемлекеттік басқару
мен жергілікті өзін-өзі басқаруға бөлді. Жергілікті мемлекеттік басқаруға:
1) жергілікті ... ... - ... ... қала ... ... ... органдар - облыстық, аудандық, қалалық әкімшіліктер,
ауылдық ... ... Бұл ... алдында айтылды.
Жергілікті өзін-өзі басқару жергілікті мемлекеттік басқарудан бөлінді.
Бұл - тәрізі, Қазақстан Республикасының Конституциясына тән жаңа ... ... ... ... ... 89-бабы жергілікті өзін-
өзі басқарудың Еуропа Хартиясы берген ұғымына едәуір дәрежеде сай келетін
секілді. Біріншіден, жергілікті ... ... ... ... ... жүзеге асырады; бірак, әңгіме қандай сайлау туралы екені онша
түсінікті емес; қалай болса да бұл ... ... - ... ... ... өйткені олар таза мемлекеттік органдар болып есептеледі.
Екіншіден, халық жергілікті өзін-өзі басқаруды тұрғын халық тікелей сайлау
жергілікті ... ... ... және ... ... арқылы
жүзеге асырады. Бұл конституциялық қағида 1993 жылғы 10 ... ... ... ... ... ... ... Конституцияда
жергілікті өзін-өзі басқару ... ... мен ... ... ... белгіленген шектерде азаматтардың өздері белгілейді деп
анық жазылған. ... ... заң жоқ, тек ... ... ... ... және ... тәртібі туралы актілер қабылдануда.
Үшіншіден, ҚР ... ... ... ... органдарынын
олардың заңмен белгіленген ... ... ... ... ... ... барлығы азаматтардың
жергілікті өзін-өзі басқаруды жүзеге асыру үшін даңғыл жол ашатын тәрізді
болып көрінеді. ... ... ... ... үшін қуануға
негіз жоқ деген ой ... ... ... ... ... мемлекеттік биліктің мәні туралы нормаларында,
қағидаларында белгілі бір ... бар. ... ... басқаруды
жергілікті мемлекеттік басқарудан бөліп шығарып, Қазақстан Республикасының
Конституциясы жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қарауында жергілікті
мемлекеттік сипаттағы ... ... тиіс ... ... ... айтқанда, ауылдық және қалалық жергілікті қауымдастықтардың
жергілікті мемлекеттік мәні жоқ ... ... ... бар. ... Республикасының Конституциясының қағидасына сәйкес жергілікті
қауым-дастықтарға ғана емес, сонымен бірге жеке адамға ... кез ... ... мәні бар. ... ... ... ... мемлекеттің ең қымбат қазынасы - адам, және адамның ... мен ... ... ... деп ... ... ... басқарудың жергілікті өзін-өзі басқарудан күрт алыстауы дұрыс
емес және кері әсерлерге жетектейді. Біріншіден, жергілікті ... ... ... ... формалды түрде бөлуге болады, ал
іс жүзінде мұны істеу мүмкін емес. Мүны ... өзі ішін ... ... ... ... басқару халықтың жергілікті
мәндегі мәселелерді дербес шешуін қамтамасыз етеді деп ... ... ... ... ... ... ... мәндегі мәселелердің" жалпылама тізбесі ... 1993 ... 10 ... ... ... ... ... және санитарлық ахуалын жақсарту бойынша іс-шаралар
жоспарлары, азаматтардын барлық ... ... ... қаражаттарын өз аумағының өлеуметтік инфрақұрылымын дамыту үшін
шоғырландыру мәселелері, ... ... ... ... ... ... және т.б. Егер ... ... ... басқару органдарының қарауыңца кала-тын болса, онда
олар шешілмейді. Екіншіден, жергілікті мемлекеттік басқаруды ... ... бөлу біз куә ... ... зандық тығырыққа әкеліп
тірейді. Қазақстан Республикасының 1995 жылғы Конституциясы ... ... ... үшін екі жыл ... Ол төмендегілерді кездейді:
1) мәслихаттардың қүзыретін, олардың ұйымдық және ... ... ... құқықтық ахуалын заң белгілейді; ... ... ... ... ... және қызмет тәртібін заң белгілейді;
3) жергілікті өзін-өзі басқару органдарының ұйым-дық және қызмет тәртібін
заң ... ... ... ... ... 4) ... заң ... шектердегі өкілеттіктерінің шегінде олардың
дербестігіне кепілдік беріледі.
Конституцияның аталған жағдайларда не туралы ... ... бір ... заң ... төрт заң ... ... ма? ... алты жыл ішінде бірнеше
нұсқа сыналды: алдымен бір, одан кейін екі дербес заң жобасы өзірленді.
Ақырында, 2001 ... 23 ... ... ... ... заң ... Бұл ... акыры жергілікті мемлекеттік
басқаруды жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... жергілікті мемлекеттік басқаруды жергілікті өзін-өзі басқарудан айыру
олардың табиғи байланысының әлементтері бар ... ... ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару туралы ... ... ... ... ... депутаттардың, атқарушы органдар, өзін-өзі
басқару органдары, ұйымдар, бұқаралық ... ... ... ... осы ... кеңейтілген отырыстары түрінде
тұрақты комиссияның қарауына жататын мейлінше маңызды және ... ... ... талкылау максатында өткізіледі. (13-бап).
1. Тұрақты мәслихат комиссиялары олардың қарауына жатқызылған ... және ... мәні бар ... ... мақсатында
депутаттардың, атқарушы ... ... ... ... өкілдерінің қатысуымен кеңейтілген отырыстар ... ... ... ... ... ... мәслихат комиссиялары ез жұмысына жергілікті өзін-өзі
басқару органдары екілдерін тартуға ... ... ... ... мәслихаттың жергілікті өзін-өзі басқару
оргаңдарымен өзара әрекеттесуін ұйымдастырады (19-бап).
4. ... ... ... ... ... ... ... мәслихат атынан өкілдік етеді (19-бап).
5. Мәслихат депутатының жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... мен ... ... ... бар (21-бап).
6. Облыс (Алматының, астананың) ... ... ... ... ... ... ... бар қалалар, республикалық маңызы бар
қала ауданы, астананың ... ... ... ... ... ... ... (облыстық маңызы бар қала) әкімі жергілікті өзін-өзі басқару
органдарымен өзара әрекеттеседі (33-бап).
8. Республикалық маңызы бар қала ... ... ... ... бар ... ... ауылдың (селоның), ауылдық (селолық)
округтің әкімі жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... бір мәселе түсіндіруді қажет етеді. Мәслихат та,
сондай-ақ ... де ... ... ... ... ... тиіс. Бұл мәселені бірдей түрде шешу ... ... ... ... ... ... Жарлығымен шешу керек.
Өзірше "Қазақстан Республикасы жергілікті өзін-өзі басқару туралы" Заңның
жобасы бар.
Бұл заң жобасын талдаудың қажеті жоқ. Тек ... ... ... ... басқарудан күрт бөлудің мүмкін еместігі жайлы ойымызды
қуаттайтын ... ... ... ... ... ... органы Кеңес болып танылады. Кеңес жергілікті (ауылдық немесе
қалалық) қауымдастықтың сайланбалы органы болып көрінеді. Қауымдастық ... ... ... ... ... да, ... ұғым ... жоқ.
Кеңестің қарауына жергілікті мәндегі мәселелер табыстау көзделеді: аумақты
көркейтуді ... ... ... ... газ, сумен жабдықтауды бақылау,
әлеуметтік жағынан дәрменсіз азаматтарға ... ... ... ... бұл ... мәндегі мәселелерді қаржылық, материалдық-техникалық
қаражаттары бар ... ... ... де шеше ... Егер
мемлекеттік органдар оған бөліп бермесе, жергілікті халықта қайдан осындай
қаражаттар болады. Оған қоса Кеңес ... ... ... шешуге
тиіс мәслихатпен де байланыса-тын секілді. ... ... ... зан ... ... ... да сондай-ақ сынға шыдамайды.
Айтылғанның барлығы төмендегідей қорытындылар жасауға ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың
бастапкы ұяшығы, буыны ретінде қабылдау керек. Жергілікті өзін-өзі басқару
мемлекеттік басқарудан толығымен бөліне алады ... ой ... ... ... ... ... ... негізделеді. Мемлекет жергілікті
мәндегі мәселелерге немқұрайды қарай алмайды. Жергілікті өзін-өзі басқару,
оның органдары барлық жергілікті мәндегі ... ... шеше ... ... оның жаппай күштілігі туралы аңызбен шектеседі.
2. ... ... бұл ... ... таза мемлекеттік пе
әлде мемлекеттік-қоғамдық па, белгілі бір шешімге келу ... ... ... бойынша мәслихаттар бір жағынан екілді
органдар, ал екінші жағынан ... ... ... ... ... Егер ... ... органдар болса, онда олар ... ... ... өзін-өзі басқару органдары болып танылуға тиіс.
сонымен қатар олар ... ... да ... ... ... ... басқару органдары болып табыла алмайды, оларда
басқару объектілері де, басқарушылар да жоқ.
3. Бұл жергілікті өзін-өзі ... ең ... ... ең ... да бір ... болу ... білдіреді. Қазақстан Республикасының
Конституциясы оны "жергілікті қауымдастық деп атайды. ... ... ... ... ... кенттерде тұратын азаматтардан
тура алады. Осындай қауымдастықтарға бірігетін азаматтар төмендегідей ұсақ
жергілікті мәндегі мәселелерді шешу мақсатында түрлі ... құра ... ... ... ... ... құқық қорғаушылық;
г) аз қамтамасыз етілгендерге көмек көрсету және ... ... ... оның ... ... принциптерде
құрылып, және жұмыс істей алатын еді:
1) демократиялық бастаулар (еріктілік, ашықтық, конценсуалдылық);
2) ... ... ... ... ... ... ... қолдау;
4) зандар белгілеген өкілеттіктер шегінде дербестік (автономиялық);
5) зандылық, тиісті нормативтік құқықтық актілерді ұстану;
6) өз қарауының мәселелерін реттеу үшін өз ... ... ... ... ... ... олардың функцияларын
атқаруға жәрдемдесу.
5. Мемлекеттік басқару органдары жергілікті қауымдастық ... ... ... жүзеге асыра алатын еді:
1) әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... шешімдерін мақұлдау);
2) әкімшілік кадағалау: жергілікті қауымдастық ... ... ... бір ... жергілікті қауымдастық органдарына мемлекеттік
органның шешімін сот тәртібінде ... ... беру ... ... өзін-өзі басқарудың қазіргі деңгейі.
8-бап. Жергілікті өзін-өзі басқару органдары
1. Жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... Кеңес болып табылады.
2. Кеңес оның мүшелерінен немесе ... ... ... және ... қоғамдастық жиналысы қабылдаған шешімдердін және осы
занға және жергілікті ... ... ... өзге де өкілеттіктердін
орындалуын ұйымдастыруды жүзеге асыратын адам - ... ... ... ... ... өз қызметін жүзеге асыру
көзінде:
1) ... ... ішкі Және ... ... ... келмейтін
шешімдердің, соның ішінде қаржылық және ... ... ... ... ... ... ... қаржыны қалыптастыруға,
тауарлар мен қызметтерді еркін ... ... ... ... және ... ... қалыптасуы және дамуына кедергі
келтіретін шешімдер ... жол ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз етуде
Қазақстан Республикасының мүдделерін ... ... ... ... бар ... белгіленген жалпы
мемлекеттік стандарттарды ұстануға;
5) жергілікті қоғамдастық мүшелерінің құқықтары мен заңды мүдделерінің
сақталуын қамтамасыз етуге;
6) жергілікті ... ... ... ... жарғысында белгіленген мерзімде және ... мәні ... ... ... өз ... ... асыру кезінде жариялық және бүкпесіз қағидаларын
ұстануға, қоғамдық пікірді ескеруге, жергілікті, қоғамдастық мүшелерінің
өзін-өзі, басқару органдарының ... ... кол ... қамтамассыз етуге;
8) жергілікті маңызы бар мәселелерді ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясы мен заңнамасын сақтауға
міндетті.
4. Жергілікті өзін-өзі басқару органдары ... ... ... ... ... ... регламенттеледі.
9-бап. Кеңестерді құру
1. Кеңес мүшелерін жалпыға ортақ, тең және төте ... ... ... ... беру ... ... қоғамдастықтың мүшелері
сайлайды. Кеңестің өкілеттік мерзімі төрт ... ... ... саны екі ... ... ... адам
көзінде Кеңес құрамында жеті адамнан, мыңнан астам адам ... ... он бес ... дейін құралады.
Кеңес мүшелерінің саный облыстық (республикалық маңызы бар қала,
астана) ... 1 ... ... ... ... төрт жылда бір рет
жергілікті атқарушы органдар ұсынатын мәліметтер негізінде белгілейді.
2. Жергілікті қогамдастықтың ... ... ... ... ... ... ... Кеңестің мүшесі бола алады.
Кеңес мүшесі мәслихаттың немесе Қазақстан Республикасы ... бола ... ... ... деп таныған, сондай-ақ сот үкімі бойынша
бас бостандығынан айыру орындарында отырған заңда ... ... ... ... ... адам ... мүшесі бола алмайды.
3. Кеңес мүшесінің өкілеттігі оның тиісті ... ... ... ... ... ... Кеңестің бірінші отырысы ашылған сәттен
басталады және жаңа шақырылған ... ... ... ... тоқтатылады.
Кеңестің бірінші отырысын сайлау қорытындысы жарияланған күннен
бастап 30 ... ... ... ... ... ... шақырады.
5. Кеңесті оның мүшелерінің жасырын ... ... ... ... ... ... даусымен сайланған басшы басқарады.
Кеңестін басшысы ... ... ... ... ... ... ... босатылуы мүмкін, сондай-ақ егер бұл
үшін Кеңес туралы өтініш беруге құқылы.
Кеңестің басшысы:
1) ... ... және ... ... ... Кеңестің қарауына енгізілетін мәселелерді ... ... ... ... ... қызметінде регламенттін сақталуын қамтамасыз етеді;
4) Кеңес қабылдаған актілерге кол кояды;
5) ... ... ... жарты жылда кемінде бір рет
атқарылған жұмыс туралы есепті ұсынады;
6) жеке және занды ... ... ... ... ... ... жергілікті қоғамдастықтың
мүддесін танытады;
7) Жергілікті қоғамдастық жарғысымен және Кеңес регламентімен ... ... ... ... ... бірлігі қайта ұйымдастырылған (біріккен,
косылған, қайта құрылған, бөліп шығарылған немесе ... ... ... өз ... сақтайды. Олар жаңа шақырылған Кеңестін бірінші
отырысы өткізілетін күнге дейін қайта ұйымдастыру нәтижесінде тұрғын ... ... ... ... ... ... ... мүшесі болып табылады.
10-бап. Кеңестің өкілеттігі
1. Кеңестің өкілеттігіне:
1) Кеңестін басшысын ... және оны ... ... ... ... ... Кеңестін жұмыс жоснарыи бекіту;
4) жергілікті ... ... ... ... ... қоғамдастықтын қаржы жоспарына өзгерістер мен ... онын ... ... жүзеге асыру;
5) Төрағаны сайлау және оны лауазымынан босату;
6) жергілікті қоғамдастықтын қаржы жоспарынын ... ... ... ... ... қоғамдастықтың қаржы жоспарының орындалуы туралы
бекітілген есепті жергілікті ... ... ... ... ... Төрағаның есебін тындау;
9) Төраға аппаратынын штат санының және оның ... ... ... ... ... ... өзара салық тәртібімен жергілікті қоғамдастық белгілеген
ставкалар мен алым ... ... ... ... жүргізу мәніне жатқызылған ... ... ... бойынша ережелерді қабылдау;
12) жергілікті атқарушы органға экологиялық, ... ... ... ... бар табиғи және өзге де ... ... ... және ... ескерткіштер деп жариялау туралы ұсыныс енгізу;
13) жергілікті қоғамдастық мүшелерін жергілікті көтермелеу және түрлі
құрметті атақтар ... ... ... ... он сегіз жаска дейінгі ... және өзге де ... ... ... бойынша қызметке
уәкілетті органдарға ыкпал ету бойынша учаскелік комиссия құрамына Кеңес
мүшесін жіберу;
15) жер ... ... ... жергілікті атқарушы органдар құрған
комиссия құрамына Кеңес мүшесін жіберу;
16) Қазакстан Республикасының ... ... ... ... қоғамдастық жарғысында белгіленген өзге де өкілеттіктерді жүзеге
асыру кіреді.
2. Осы ... ... ... ... өзге
жергілікті өзін-өзі басқару органдарына беруге жол берілмейді.
11-бап. Кеңестің қызметін ұйымдастыру
1. Кеңес отырысы қажеттілігіне карай, ... ... ... ... ... ... ... Кеңес басшысынын, оның мүшелерінің кемінде
үштен бірінің немесе Төрағанын бастамасы ... ... ... ... ... онын ... кемінде үштен екісі қатысса, ол заңды
болады. ... ... оның ... ... ... ... ... қабылданады, қаулы түрінде рәсімделеді және оған ... қол ... ... ... ... ... мүшелерінің дауысы тең бөлінген
жағдайда, барлық ... өз ... ... ... ... ... ... табылады.
2. Кеңес каулысы Төрағаның орындауы үшін міндетті.
12-бап. Төрағаның өкілеттігі
1. Төрағанын өкілеттігіне:
1) ... және ... ... жиналысы қабылдаған
шешімдердің орыңдалуын ұйымдастыру;
2) жергілікті қоғамдастықтың қаржы жоспарынын орындалуы туралы есепті
жарты жылда кемінде бір рет ... ... ... ... құру, онын қызметкерлерін тағайындау ... ... ... ... қызметкерлерінің кұзыретін анықтау;
5) Қазақстан Республикасының заңнамалық актілеріне қайшы келмейтін
жергілікті қоғамдастық ... ... өзге де ... ... ... Төрағаның қызметін ұйымдастыру
1. Төрағаның қызметін ақпараттық-талдау, ұйымдастырушылық-құқықтық,
материалдық-техникалық және өзге де қамтамасыз етуді Төраға аппараты ... ... ... ... ... ... ... мекеме нысанында құрылады.
3. Төраға аппаратын Төраға басқарады. Төраға ... ... ... және ... ... аппаратына жүктелген
міндеттердің орындалуы мен оның өз функцияларын жүзеге ... ... ... ... ... өкілеттігі
1. Төраға аппаратынын өкілеттігіне:
1) жергілікті қоғамдастықтын қаржы ... ... ... қоғамдастық мүлкін басқару;
3) жергілікті қоғамдастықтын әлеуметтік проблемаларын ... ... және ... ... ... ... ... бұкаралық ақпарат құралдарын құру,
олардың ... ... және ... жергілікті қоғамдастық мүшелерінін есебін жүргізу;
6) жергілікті қоғамдастықтың жиналысын жүргізуді ұйымдастыру;
7) елді мекендерді ... және ... ... елді ... көшелерді жарықтандыру жұмыстарын ұйымдастыру;
9) елді мекендерді санитариялық тазартуды қамтамасыз ету жұмыстарын
ұйымдастыру;
10) елді ... ... мал ... ... ... ... жоқ ... жерлеуді және жерлеу орындарын тиісті
қалпында күтіп-ұстау женіндегі қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру;
12) табиғи және ... ... ... ... ... ... ... етуді ұйымдастыру;
13) малды аса қауіпті ауруларға қарсы ... егу ... ... ... ... жерде оқушыларды мектепке дейін және ... ... ... ... ... ... медининалық көмек көрсету қажет болған
жағдайда ауруларды жакын мандағы дәрігерлік көмек ... ... ... ... ауруларға үйде қызмет керсетететін медицина
қызметкерлерін аурудын ... ... ... ... ... микрокредит беру бағдарламаларына ... үшін ... ... ... ... аз ... ... және жұмыспен қамтуды қамтамасыз ету,
атаулы әлеуметтік көмек керсету, жалғызілікті карттарға және ... ... ... ... ... ... жөнінде тиісті
салалардағы уәкілетті органдарға ұсыныс енгізу;
18) интернат-үйлеріне белгілеуді қажет ететін азаяды ... ... ... ... ... уәкілетті органдарды қорғау, оларды
осы мекемелерге орнықтыру жөнінде ұсыныс енгізу;
19) әлеуметтік карта жасау;
20) жұмыссыздарға кәсіби ... ... ... ... ... елді мекендердін автомобиль жолдарының салынуы, қайта жанартылуы,
жөнделуі және күтіп ұсталуы бойынша жұмысты ұйымдастыру;
22) ... ... мен ... ... және ... ... мектепке дейінгі ұйымдарға, мәдени мекемелерге колдау көрсету және
материалдық-техникалық ... ... ... және ... ... ... және көмуге орындар
ұстау;
25) тиісті әкімге және өзге де ... ... ... ... ... ... ... қатысты және ез
кузырларына жатпайтын барлық мәселелерді зерделеу және олар ... ... ... ... ... ... ... келмейтін
жергілікті қоғамдастықтын жарғысында белгіленген өзге де өкілеттіктерді
жүзеге ... ... ... ... ... ... ... сәйкес кондоминиум
объектісін басқаруға;
2) ... ... ... етуге қатысуға;
3) алеуметтік манызды аурулардың алдын алу және ... ... ... жарақат алушылық бойынша тұргын халықтың медициналық хабардар
болуынын артуы мәселелерін шешуге қатысуға;
4) ауылдық ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге жәрдемдесуге;
5) тұрғын халықты сапалы ауыз сумен қамтамасыз етуге жәрдемдесуге;
6) дене шынықтыру-спорт ұйымдарына қажетті ... ... ... ... ... ... арналған орындар бөлуге, спорт
ғимараттарын беруге жәрдемдесуге:
7) ауыл шаруашылығы ... ... ... ... ... ... алуға, азаматтарға жол козғалысы
қауіпсіздігі талаптарын оқытуға бағытталған алдын-алу шараларын өткізуді
ұйымдастыруға қатысуға;
9) ... ... ... ... ... мынадай қызметтер көрсетуге:
жеке меншік сектордың матын бағу;
малдарды сою, ауыл шаруашылық өнімдерін ... және ... ... ... ... қызмет көрсету және ветеринария ... ... ... белгілеген тәртіппен ауыл ... ... ... ... ... ... актілеріне қайшы келмейтін
жергілікті ... ... ... жергілікті қоғамдастықтың
мүшелері талап еткен өзге де қызметтерін көрсетуге құқылы.
15-бап. ... ... ... ... және ... ... тоқтату негіздері
1. Жергілікті өзін-өзі басқару органынын өкілеттігі:
1) оны ... ... ... ... ... ... ... біткен;
3) Кеңес өзін-өзі тарату туралы шешім қабылдаған;
4) Кеңес отырыстарының қатарынан үш рет кворум болмаған;
5) ... ... ... ... таратылған жағдайларда
тоқтатылады.
2. Жергілікті қоғамдастық:
1) жергілікті қоғамдастықтын заңды мүдделеріне сай емес ... ... ... нәтижелері бойынша еңгізілген ұсыныстар бойынша
шешімді қараусыз және ... ... ... жағдай-ларда Кеңесті
тарату туралы шешім қабылдайды.
3. Жергілікті өзін-өзі басқару ... ... ... ... қызметке кірген;
2) Қазақстан Республикасының азаматтығынан шыққан немесе одан
айырылған;
3) соттың ... ... ... ... енген;
4) қайтыс болған;
5) жергілікті қоғамдастықтан тыс жерлерге ... ... ... ... қызметке шақырылған;
6) Қазакстан Республикасынын заңнамасында белтіленген ... ... ... ... ... қабілетсіз не хабар-ошарсыз
кетті деп танығанда немесе қайтыс болды деп жариялағанда;
7) ... ... ... ... ... онын ... ... өтініш беруімен байланысты жағдайларда тоқтатылады.
Жергілікті өзін-өзі басқару органы мүшесінің ... ... ... ... оның ... ... ... көпшілік дауысымен
қабылдайды.
3-тарау. Мемлекеттік органдардың жергілікті өзін-өзі ... ... ... Мемлекеттік органдардың ... ... ... ... ... ... органдар жергілікті өзін-өзі басқаруды калыптастыру
және ... үшін ... ... ... және өзге де ... ... өзін-өзі басқару органдары әдістемелік және ақпараттық
қамтамасыз етуді қоса алғанда, ... ... ... және өзге де нормативтік құқықтық актілерге сәйкес халықтың
жергілікті өзін-өзі басқару құқығының жүзеге асуына ықпал ... ... осы ... және ... ... ... өкілеттіктер шегінде жергілікті өзін-өзі басқару органдарынын
дербестігіне кепілдік ... және ... ... басқару органдарына
заннамалық актілерге сәйкес, тиісті қаржылық тұрғынан қамтамасыз ... ... ... көздейді.
3. Мемлекеттік органдардың, осы заңла және Қазақстан Республикасының
басқа да заңнамалық актілеріңде ... ... ... ... ... ... қызметіне араласуға құқығы жоқ.
17-бап. Облыс (республикалық маңызы бар қала, астана) ... ... ... ... бар ... ... әкімдігі:
1) жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қалыптасуы және дамуы
үшін ұйымдастырушылық жағдайдар жасау бойынша іс-шараларды жүзеге асырады;
2) ... ... ... ... ... ... бар калалардың, республикалық манызы бар каладағы ауданның, .
астанадағы ... ... ... ... ... ... ... қоғамдастық мүшелеріне ... ... ... ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың) аумағында
құрылған, жергілікті өзін-өзі басқару оргаңдарының қызметін ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару саласында Қазақстан Республикасының
заңнамасын жетілдіру бойынша ұсыныстар ... ... ... ... ... қызметтерін қаржылық
қамтамасыз ету. Жергілікті қоғамдастықтың қаржы жоспарының орындалуы
туралы есеп.
18-бап. Жергілікті өзін-өзі басқару органдарының қызметін ... ... ... ... басқару органдарының қызметін қаржылық
қамтамасыз етуді:
1) ... ... ... ... жергілікті қоғамдастық мүшелерінін ... ... ... ... қаражат;
3) ақылы негізде көрсетілген қызметтерден түскен кірістер;
4) ... ... ... ... ... заннамасымен тыйым салынбаған өзге де
көздер құрайды. Жергілікті ... ... ... ... ... ... меншік объектілерін жеке және заңды
тұлғаларға уақытша ... ... ... ... ... беруге,
белгіленген тәртіппен иеліктен айыруға, сондай-ақ өзге де ... ... ... ... ... ... - ... қоғамдастықтын қаражатын:
1) мемлекеттік бюджеттен берілген қаражатты;
2) жергілікті қоғамдастық мүшелерінің ерікті ... ... ... қаражатты;
3) ақылы негізде көрсетілген қызметтерден түскен кірістерді;
4) жергілікті қоғамдастық мүлкін Қазақстан ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының заңнамасында тыйым салынбаған өзге ... ... және ... ... ... ... ... орган.
2. Жергілікті қоғамдастықтын қаражатын мақсатты және ... ... ... ... жүргізіледі. Тексеру жарты жылда
кемінде бір рет ... ... ... ... санын Кеңес анықтайды. Бақылау органының
басшысын Кеңес оның ... ... ... өкілеттігі мерзіміне
сайлайды. Бақылау органының өзге мүшелерін бақылау ... ... ... қаражаты есебінен тиісті салада білімі бар
мамандардын арасынан щарттық нетізде тексеру жүргізу кезеңіне тартады.
4. ... ... ... мен жұмыс тәртібі Кеңестін
регламентімен анықталады.
5. Бақылау ортаны жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қаражатын пайдалану мәселелері бойынша
кылмыстың немесе ... ... ... ... ... ... бұзудың өзғе де фактілері анықталған жағдайда
бақылау ... ... ... ... ... ... әкімшілік
құқық бұзушылық туралы іс қарауға уәкілетті органдарға береді.
20-бап. Жергілікті қоғамдастықтың қаржы жоспарын орындау туралы есебі
1. ... ... ... ... ... ... ... косымшаларымен бірге жарты жылда кемінде бір рет Кеңес пен бақылау
органына ұсынады.
2. Жергілікті ... ... ... ... ... ... ... жергілікті қоғамдастықтың қаржы жоспарын орындау туралы, оның
тиімділік бағасын қоса алғанда, талдау ... қоса ... ... ... қаржы жоспарын орындау туралы есебін
қарауы және бекітуі
1. Кеңес Төрағанын жертілікті қоғамдастықтын ... ... ... есебін бақылау органынын жергшікті қоғамдастықтын қаржы жоспарын
орындау туралы есебін алғаннан кейін он бес күн ... ... ... қарау көзінде Кеңес:
1) жергілікті қоғамдастықтың қаржы жоспарын орындау туралы Төрағанын
баяндамасын;
2) ... ... ... ... ... туралы есебі
бойынша қорытындымен бақылау ортаны басшысының баяндамасын тыңдайды.
3. Қаралғаннан кейін ... ... ... ... ... ... Кеңес бекітеді.
4. Жергілікті қоғамдастықтың қаржы жоспарын орындау туралы есебін
бекіту көзінде ... ... ... ... ... ... ... нәтижелері бойынша тиісті шаралар қабылдау қажеттігі
туралы шешім шығаруға құқылы.
3 тарау ... ... ... ... ... СТК ... заңдылық базасы және бағыты.
Ел Президенті Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50
елдің ... кіру ... ... ... одан ... ... атап ... болатын.
Бүгінде Қазакстан саяси демократияландырудың жаңа кезеңіне кадам
басты. Ел ... ... ... реформаларды эзірлеу мен
нақтылау ... ... ... жұмыс атқаруда. Жалпы ұлттық саяси
реформалар бағдарламасы іс ... ... ... ... ... ... осы ... және бәсекеге қабілетті саяси жүйе
қалыптасатыны белгілі.
Сонымен бірге, ... ... ... ... ... өзін-өзі басқару жүйесін жасаудың жолдары қарастырылуда. «Өзін-
өзі басқару туралы» заң жобасы Мемлекеттік ... ... ... Парламент мэжілісіне жолданды. Осының нәтижесінде, алдағы
жылдары ауылдық жерлерде ... ... ... ... ... Бұл мәселе шешімін тапқан жағдайда ... ... ... қол ... ... ... проблемаларды ездерінің шешуіне
мүмкіндігі туады.
Осы орайда, жергілікті ... ... ... тұрғындарды
белсенді түрде тарту арқылы жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... асыруға болады.
Айта кету керек, қазіргі таңда жергілікті өзін-өзі ... ... ... Әр ... ... ... саяси жағдайы мен
тұрмыстық-шаруашылық ... ... ... ... ... жүйесінін әлементтерін енгізуде.
Қызылорда облысыңда бұл салада оң тәжірибе бар. 2004 жылдан бастап
ауылдарда жергілікті өзін-өзі ... ... бір ... ... ... тұтыну кооперативтерін құру қолға алынды.
Селолық тұтыну кооперативтерін енгізу елді мекендердегі түйінделген
мәселелерді жүйелі шешудің жолдарын ... ... ... ... жергілікті өзін-өзі басқару органдарына ұқсас, ауылдың
түрлі мәселелерін шешетін жергілікті тұрғындардың ... ... ... құру ... ... ... шет ... мен Республиканың өзге облыстарындағы ауылдық
елді мекендерді дамыту, ондағы ... ... ... жағдайларын жақсарту бағытында атқарылып жатқан шараларға
талдаулар жасалып, олардың ... ... және ... ... ... ... іссапарларға жіберілді.
Соның нәтижесінде «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... 2004 ... 25 тамызында облыс әкімдігінің арнайы
қаулысы ... ... ... ... ... ашу жөнінде іс-
шаралар қабылданды.
Жыл аяғына дейін жергілікті бұкаралық ақпарат құралдарында ауылдық
жерлерде селолық тұтыну кооперативтерін ... ... мен оны ... ... ... ... үнемі насихаттау жұмыстары
жүргізілді. Облыста 6 рет, аудандар мен қалада 16 рет, ... ... рет ... ... ... ... ... мақсаты негізінен халықтың әлеуметтік жағдайы
төмен бөлігін қорғау, жастар саясатын қолдау, ... өмір ... ... ... ... қамтылуына ықпал жасау,
қогамдық келісімді ... ең ... ... ... ... ... жағдайын жақсартуда жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... елді ... ... 168 селолық тұтыну
кооперативтері жергілікті тұргындарга түрлі қызмет көрсетуде вз тиімділігін
дәлелдеуде. Оларга ... 190,4 мың адам ... 2005 жылы ... ... қаржыландыруға 150 млн. теңге мелшерінде қаржы бөлінсе,
биыл бұл ... 192,4 ... ... ... күні ... ... кооперативтері елді мекендерде көптеген
әлеуметтік-экономикалық проблемаларды шешуге өз ... ... ... ... ... елді ... көркейту-кегалдандыруға, СТК-
лардың материалдық-техникалық базасын ныгайтуға, сондай-ак, халықтътң
тұрмыстық қажетін өтеу нысандарын ашу ... ... ... ... ... ... ... жақсартуда бір шама
жұмыстар атқарылды. Демеушілік қаржы есебінен 6 ... ... ... 7 ... ... 1 СТК ЗИП электродвигателін алып,
өздерінің қажетгілігіке ... ... ... ... ... 220 ... метрлік жылыжай құрылысы салынуда.
Сонымен қатар ауылдық жерлерде әлеуметтік-тұрмыстық қызмет көрсету
деңгейін жақсарту мақсатында монша, ... ... ... ... ... ... ... өтеу нысандарын ашу бағытында жұмыстар
жүргізілуде. Қазіргі таңда 10 СТК ... ... ... ... «Өркендеу», «Жаңатұрмыс», «Жаңажол», «Қамыстыбас», «Жаңақұрылыс»,
«Бөген») құрылыс, жөндеу және жол жөндеу ... ... ... ... қызметтерін атқаруда және басқа кооперативтер де осы
бағытта ... ... ... ... ресурстарды тиімді пайдалану және ауылдық
аймақтарда жаңа ... ... ашу ... селолық тұтыну
кооперативтері балық шаруашылығында маңызы бар ... ... ... ... ... ... 37 селолық тұтыну кооперативі 41
балық шаруашылығы маңызы бар көлдерді пайдаланушы ... ... ... ... аулаумен айналысатын болады.
Бұл ретте осы бір игілікті істің маңыздылығын түсініп, дұрыс жолга коя
білген ... ... ... ауылдық округінің «Көктөбе» СТК-ның ... ... ... ауданы «Шаған» ауылдық округінің «Шаган» СТК-
ның төрағасы Қалдыбек Тұяқбаевтың, Шиелі ауданы «Керделі» ... ... ... ... ... ... ... ауданы
«Абыла» ауылдық округінің «Абыла» СТК-нің төрағасы Темірбек Жирентайдың
есімдерін ерекше атап өткім келеді.
Дегенмен, селолық тұтыну ... ... ... барысында
жергілікті проблемаларды шешуде олардың әлеуеті ... ... ... отыр.
Осы орайда, казіргі таңда селолық тұтыну кооперативтерінің қызметін
жетілдіру мақсатында әдістемелік, ұйымдастырушылық, ақпараттық және ... ... ... көрсету қажеттілігі туындауда.
Бүгінгі Селолық тұтыну ... ... ... ... мақсаты - СТК-ның қызметін жандандыру және оны
жергілікті өзін-өзі ... ... ... ... ... ... ... болып отыр.
Осы конференцияда селолық тұтыну кооперативтерінің Қауымдастығын құру
керек деген бастамаларыңызды ... және ... ... ... болатындыгына сенім білдіремін.
Бүгінгі конференцияга барлық аудандар өкілдерініц қатысып ... ... ... ... ... Республикасында маңызды саяси
оқиға - аудандар, облыстық маңызы бар қалалар әкімдерінің сайлауына тоқтала
кеткім ... ... ... ... ... бағытындагы саяси
реформаларды дэйекті түрде ... Оның ... ... ... Президентінің "Қазақстан Республикасының аудандары, облыстық
маңызы бар қалалары ... ... ... ... ... болып
табылады.
Үстіміздегі жылдың 20 казанында республика ... ... ... ... бар қала әкімдерінің 30 пайызы, яғни 49 аудан мен 10
облыстық ... бар ... ... сайлау өткізіледі. Біздің
облысымызда Арал және ... ... ... сайлауы өтеді.
Әкімдердің сайлауын өткізу жөніндегі ережеге сәйкес жасы 25-ке толган,
тиісті облыс аумағында тұратын, білімі, кәсіби даярлық ... ... ... сай келетін Қазақстан Республикасыныц азаматы аудан әкімі ... ... ... занда белгіленген тәртіппен өтелмеген немесе
алып тасталмаган адам әкімге кандидат бола алмайды. Кандидаттар тең құқылы,
тең жағдайда ... ... ие. ... ашық және эділ ... ... - басты
шарт. Сайланған әкімнің өкілеттілік мерзімі 4 ... және ... ... ... сайлау жергілікті
мәслихаттар арқылы өтеді. Сондықтан осы аудандардың депутаттарына үлкен
жауапкершілік ... ... ... мұны өкілетті органдардың ... мен ... ... және ... ... ... мен мәслихат алдында жауапкершіліктерінің күшейтілетіндігі деп
түсінген жөн. Мұндай өзара қарым-қатынастың жаңа түрі ... ... ... ... ... ... аудандар және облыстық манызы бар қала әкімдерін сайлау
жергілікті атқарушы органдарды басқарудың ... мен ... ... бірлесіп ауыл тұрғындары үшін өмірлік маңызы бар
игілікті істі ... Енді біз бет ... ... ... оның ел ... халық үшін болашагының зор екенін тиянақтау
максатындағы ... ... одан әрі ... ... ... ... ... биылгы Жолдауында: «Береке бірліп
мен ынтымағы жараскан халықтың ... асуы жок. Біз мұны ... ... ... қажырлы еңбегіміз бен ауыз бірлігіміз арқылы
дәлелдедік», - деп атап көрсеткеніндей, сіздер мен ... тізе ... ... алға ... ... ... сенемін. Баршаңызға ел
игілік жолындағы әр еңбектеріңізге толағай табыс, сәттілік тілеймін.
Біз бірінші ... ... ... Қызылорда облысынын
селолық тұтыну кооперативтері өкілдері демократиялық ... ... ... ортақ ұстанымызды куаттай отырып; жалпыұлттық
проблемаларды шешуде ... ... ... ... ету
бойынша билік тарапынан қадамдарды қарсы ала отырып, ... ... және ... ... ... ... ... Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50
елдін ... кіру ... ... ... одан ... ... атап көрсеткен болатын.
Селолық тұтыну кооперативтері жергілікті өзін-өзі басқарудың өтпелі
формасы ретінде демократиялық қоғамның маңызды институттарының бірі ... ... 168 ... ... ... ... қажеттігіне жақын қызмет түрлерін ... ... ... ... ... ... шешуге тұргындарды белсенді түрде
тарту арқылы жергілікті өзін-өзі басқару реформаларын кезең-кезеңмен ... ... ... ... ... - бұл ... ... демократия.
Осы орайда, жергілікті өзін-өзі басқару институттарының әлементі
ретінде селолық тұтынушылар кооперативтерінің ... ... ... ... басқару туралы» Занды тездетіп қабылдау, мемлекеттік
әлеуметтік тапсырыс тәжірибесін кеңейту, ... ... ... ... өзара әрекеттестігі механизмдерін нығайту болып табылады.
Біз, селолық тұтынушылар кооперативтерінің өкілдері, жергілікті өзін-
өзі басқару ... ... ... ... ... және СТК-нің
қызметін үйлестіру, жергілікті әлеуметтік маңызды проблемаларды ... ... ... және ... да ... көрсету арқылы олардың әлеуетін ашу мақсаттарында ... ... ... құру ... көтеріп
отырмыз.
Бүгін біз селолық тұтынушылар кооперативтері негізіндегі жергілікті
өзін-өзі басқарудың Қызылордалық моделі республика ... ... ... ... ... бола ... деп сеніммен айта аламыз.
Біз, облыстағы барлық селолық тұтыну кооперативтерін туған өлкені одан
әрі өркендету ... ... және ... ... күш-жігерімізді
қосып, сол арқылы мықты және ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік экономикалық қамтамасыз етуі
Осы заң пайшылар мен селолық тұтыну ... және ... ... ... құқықтық жағдайды айқындайды және
қоғамдық қатынастарды реттейді; ... ... ... ... құру ... ... және ... тәртібін; пайшылармен
үшінші тұлғалардың құқықтарын, міндеттерін , ... ... ... селолық тұтыну кооперативтері мен олардың
қауымдастықтары ... ... мен ... ... Осы ... пайдаланатын негізгі ұсыныстар.
Осы Заңда мынандай ұғымдар пайдаланылады:
Селолық тұтыну кооперативі – азаматтардың және ... ... өз ... ... ... жарналарын біріктіру арқылы
материалдық және өзге де қажеттерін қанағаттандыру үшін жүзеге ... ... ... ... Кооперативтік учаске-пайшылардың
белгілі бір саны біріккен және аумақтық немесе селолық тұтыну ... ... ... белгі бойынша құрылуы мүмкін учаске;
Селолық тұтыну кооперативінің уәкілі- кооперативтік ... ... ... және ... ... ... ... жалпы жиналысында шешуге өкілеттік берілган пайшы;
Жалпы жиналыс (уәкілдер жиналысы) – селолық тұтыну кооперативінің
жоғарғы ... ... ... ... ... ... - ... кооперативінің өздерінің жалпы мүліктік және өзге де ... ... ... ету, ... үйлестіру мемлекеттік
органдарда, жергілікті өзін-өзі басқару органдары мен ... өз ... ... ... өз ... ... ақпараттық және өзге де қызмет ... үшін ... ... ... ... шешімдерінің негізіндегі ерікті
бірлестігі;
Селолық тұтыну ... ... - ... ... ... ... ... (одақтары);
Пайшы – мүліктік (пайлық) жарна енгізген және жарғыда көзделген
тәртіппен селолық тұтыну кооперативіне мүшелікке ... ... ... ... ... ... тұтыну кооперативінің пай қорына
пайшының қосатын жарнасы;
Пай қоры – селолық тұтыну кооперативін құру немесе оған кіру ... ... ... жарналардан тұратын және селолық ... ... ... көздерінің бірі болып табылатын қор;
Резервтік қор – ... ... ... ... ... ... қор, оны қалыптастыру мен пайдалану тәртібі
селолық тұтыну ... ... ... ... жарғысымен
бергіленеді;
3. Коммерциялық емес ұйымның қызметін тоқтата тұру туралы ... соң ... емес ... ... ... ... бойынша осы шектеуді мерзімнен бұрын алып тастауға құқылы.
43-бап. Коммерциялық емес ... жеке және ... ... ... бұзу ... емес ұйымның Қазақстан Республикасының заң
актілерінде көзделген тәртіппен жауапты болуына әкеп соқтырады.
2. Коммерциялық емес ұйымдар туралы заңдарды ... үшін ... жеке және ... ... ... ішінде мемлекеттік органдардың
лауазымды адамдары да жауапты болады.
Әрбір елді мекенде селолық тұтыну ... /СТК/ құру ... құру не үшін ... ?
1. ... ауыл ... әр ... ... тұтынушы болып есептеледі;
- атап айтқанда:
- Электр жнергиясын газды
- Ауыз суды
- Ағын суды
- Жол қызметін
- Мал дәрігерлік қызметін
- ... ... ... ... ... мәдениет үйі, мектеп, аурухана тағы басқа мекеме қызметтері
- қалдықтар /мусор/ шығару қызметін
- қатты отын жеткізу қызметін
- ауыл ... ... ... ... ... басқа да қызметтерін
тұтынады.
2. Ауыл тұрғыны үшін ... ең ... ... осы ... түзету, яғни жақсарту.
3. Ауылды осы мәселелерімен айналысатын бүгінге ешқандай құрылым жоқ.
Бұл мәселелерімен қазірге ауыл ... ... ... ... немесе шаруа шаруашылықбасшылары ғана айналысады.
Ауыл әкімдері де осы азаматтармен ғана жұмыс істейді. Ауыл ... ... ... ... ... жөндеу жұмыстарын
жүргізуде ауыл тұрғындары мен жиналыстар ... ... ... ... ... ... жұмылдырады, қаржыны тұрғын халықтар жинақтап бір
азаматқа тапсырады.
Жиналған қаржы жөнінде, оның ... ... ... деректер
сақталмайды әр отбасының осындай істерге қосқан үлесі туралы ... ... ... ... ... айналысатын бір құрылым, яғни
заңды тұлға ... СТК осы ... ... Аудандық бюджеттен ауыз суға, ағын
суға т.б. деп қаралған қаржыны, осы СТК арқылы ... ... ... ... құрылыс материалдарын т.б. құраақылайтын
сайланбалы органды мойындау;
- мүшелер кооперативтерде ... ... ... оның ... өз
үлесін қосады.
Коммерциялық кәсіпорындар мен коммерциялық емес ... ... ... ... ... емес |
| | |СТК ... ... ... табу ... ... бір қызметті |
| |мақсатында өз қаржыларын ... үшін ... ... |
| ... | ... |Мқсат - табыс табу ... ... ... ... |
| | ... пайдалану |
... ... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... қатынас |Тауар өндірушілердің өздері |
| |коммерциялық ... ... ... ... ... |
... ... ... ... ... |
| ... ... ... ... ... ... ... (СТК) құру ... ... саяси партиясының VI ... ... ... 2003 ... ... ... ... дәстүрлі
Жолдауындағы реформалардың жүзеге аса ... ... ... ... ... жатқанын баяндай келіп, ұсақ-түйек тірлікті
шешуді жоғары ... ... ... ... әр елді ... ... ... атқару керек екендігін айтты.
Ел Презиленті Н. Ә. Назарбаев биылғы жылғы Қазақстан халқына дәстүрлі
Жолдауында мынадай деп атап ... ... ... ... ... қор ... ... ... ... ... ... проблемаларын мемлекет есебінен
шешкісі келеді.
Бірақ мұндай жол бізді артқа қарай ... ... ... ... ... ... ... орынды ой мен жеке тәжірибеміз дәлел.
Тегін дүние мен жатыпішерлік құндылықтардың ... ... ... ... ... босаңсытып, оның өміршеңдігін төмендетеді.
Ауданымызда құрылған ... ... ... Елбасымыздың
Жолдауындағы қойылып отырған талаптарды жүзеге асырудың бір көргеннен болып
отыр. Атап айтқанда, ауыл округіндегі елді мекендерде ... ауыл ... ... ... ... ... Атап айтқанда электр энергиясын,
газды, ауыз суды, ағын суды, жол қызметін, мал дәрігерлік ... ... ... ... ауылдағы мәдениет үйі,
мектеп, аурухана, ... ... ... шығару, қатты және сұйық отын
жеткізу ауыл шаруашылығы өнімдерін бірлесіп өндіру, дайындау қызметтерін
тұтынады.
Бұрынғы ... ... мен сол ... ... ... ... астам тұрақты жалақы алатын қызметкерлері айналысатын
болса, бүгінгі күні бұл мәселемен аппаратында 6-7 адамы бар ауыл әкімі ... ... ... ауыл ... үшін ең ... ... осы
қызметтерді атқаратын құрылымның болуы. Бұл мәселелермен бүгінгі күні ... ... ... ... ... ... шаруа
қожалықтарының басшылары ғана айналысады.
Бұлардың жұмысында бір ... жоқ, тек ... ... бар. Ауыл
әкімі ауылдағы кез келген ... ... ... ... ... ... ауыл тұрғындарымен жиналыстар өткізіп, тұрғын
халықты ауыл аталары, билері арқылы ... ... ... халықтар
жинақтап, бір азаматқа тапсырады. Жиналған қаржы жөнінде, оның таратылуы,
есебі жөнінде деректер ... Әр ... ... істерге қосқан
үлесі туралы есебі жинақталмай, бұл жағдайлар халық ... ... ... ... ... ... соңы наразылыққа алып келеді. Осы
жағдайларды зерттей келе әрбір ауылда елдің тыныс-тіршілігімен біте қайнап
айналысатын бір ... яғни ... ... қажет деген тұжырымға келдік.
Ондай заңды тұлға құру барысында Қазақстан ... 1999 ... ... күнгі № 450-1 санды «Селолық ... ... ... ... алдық. Себебі осы Заң бойынша СТК коммерциялық емес ұйым. Ол
белгілі бір қызметті өз ... үшін ... ... ... үшін ... ойды ... ... үшін халық арысында кеңінен түсінік жұмысы
жүргізілді. Осы мақсагга 2004 ... 6 ... күні ... орталығынан барлық
ауылдағы ардагерлер кеңесінің төрағаларын, ауыл билерін, ауыл ... ... ... ... өткізілді.
Мәжілісте СТК құру не үшін ... ... ... ... ... ... ... алмасу барысында шығып сөйлеушілер бұл құрылымның ... өте ... ... ... ... ... ... елді мекенді өздернің
бұл жұмысты іске асыруда белсенді түрде көмек беретіндіктерін де білдіреді.
Осы бірігіп жаю, бауларды дәрілеу ... іске ... ... ... ... ... ... - 19 елді мекенде акция өткізу
жұмыстары жоспарланып отыр, ... ... 3 ... ... ... СТК-ның
есебіне 3,116 - млн. теңге ... ... СТК ... ... ... ... ... кейін ауыл территориясындағы игерілмей жатқан
жерлерді игеру ауыл тұрғындарының малын жаздық жайылымға шығару, мал ... ... ... ... бастайды. Биылғы жылы аудан
бюджетінен санитарлық-тазалық жұмыстарына бөлінген 1,9 млн ... ... ... 1,175 млн теңге ағын суға қаралған 1,722 млн ... 1,5 млн. ... СТК ... беру ... Аудан
көлемінде құрылған СТК-ның барлығы бірдей өз жұмыстарына толыққанды ... деп айта ... ... ... практикалық және
методикалық ... ... өз ... ... ауыл округтерінде құрылған - СТК төрағаларының есеп-қисап,
жұмыстарына практикалық ... ... үшін ... ... ... ... ашылып, компьютермен жабдықталып белгіленіп
берілді, ... ... ... олардың ... ... құру ... ... мемлекеттік басқару – құзырет шегінде жергілікті ... ... ... ... ... ... саясатты жүргізу, оны
дамыту мақсатында жүзеге асыратын, сондай-ақ тиісті аумақтағы істің ... ... ... ... қызмет.
Жергілікті өзін-өзі басқару халықтық билікті жүзеге асыратын бастапқы
және ... ... ол ... ... ... ... ... бар мәселелерді жедел шешу, берілген әкімшілік – ... ... ... аудан, қала, облыс) ... өмір ... ... ... ... ... ... басқада ерекшелігін ескере отырып, олардың
қажеттіліктерін, мүдделерімен пікірлеріне баса назар ... ... ... ... ... ... ... өз кезегінде көптеген кедергілер
орын алуда. Мемлекетімізде ... ... ете ... ... яғни әлі ... дейін мемлекеттік бюджеттен қаражат алуда. Осы
жайсыз жәйттарды шешу ... 30 ... ... ... әр
аймақта өндіріс орындарын ашып, елдің әлеуметтік-экономикалық жағдайын
көтеру. Әлемдегі 50 ... ... ... ... ... кіру ... ... керек іс-шаралар. Оның өз кезегінде жергілікті
жерлерде өзін-өзі басқару жүйесін ... ... ... ... ... Себебі конституциямызда «мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы
–халық»- делінген. ... ... ... ... білдіретін
«өзін-өзі басқару» жүйесін енгізу заман талабы.
Міне осы негізде Қызылорда облысында «өзін-өзі басқару» жүйесінің бір
элементі ретінде СТК 2004 ... ... ... Сол ... облыс әкімі
Икрам Адирбеков ... ... ... ... СТК ... ... ... негізінде бастама болды. СТК
қауымдастығы І- ... ... ... ... ... ... ... «өзін-өзі басқарудың» алғашқы тетігі
екендігін нақты сеніммен айтқан болатын.
Селолық тұтынушылар кооперативтерін ... елді ... ... ... шешудің жолдарын зерттеу барысында туындаған
болатын.
Осы орайда, шет елдер мен Республиканың өзге ... ... ... ... ондағы жергілікті тұрғындардың әлеуметтік-
экономикалық жағдайларын жақстарту бағытында ... ... ... ... ... ... ... және тәжірибе алмасу
мақсатында мамандар арнайы іс-сапарлаға жіберіледі.
Кооператив құрудың ... ... ... халықтық әлеуметтік жағдайы
төмен бөлігін қорғау, ... ... ... ... өмір ... ... азаматтардың жұмыспен қамтылуымен ықпал жасау,
қоғамдық келісімді нығайту, ең бастысы халықтың тұрмыстық ... ... ... ... ... өзін-өзі басқаруды
демократияландыру болып табылады.
Сөзімізді қорытындылай келе өзін-өзі басқару жүйесіне

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 59 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"шжбм жағдайында оқушылардың іс-әрекетін ұйымдастырудың өзіндік ерекшеліктері"5 бет
"Өнімнің өзіндік құнын талдау."4 бет
«Жасөспірімдердің өзіне – өзі қол жұмсаудың алдын алу шаралары»4 бет
«Жергілікті өзін-өзі басқару және оны жетілдіру жолдары»67 бет
«кәсіпорын өнімінің өзіндік құнын төмендетуді экономикалық ынталандыру»49 бет
«Қаржы » пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы11 бет
«Қаржы менеджмент» пəн бойынша сырттай оқу нысанында оқитын студенттерге өзіндік жұмыстарды орындауға арналған əдістемелік нұсқасы24 бет
«Қой шаруашылығындағы шығындар есебі мен өнімнің өзіндік құнын калькуляциялауды жетілдіру» (Алматы облысының мәліметтері негізінде)147 бет
«Өзін-өзі тану» курсын оқыту барысында оқушылардың рухани-адамгершілік құндылықтарын қалыптастырудың ғылыми-педагогикалық негіздері110 бет
«Өзін-өзі тану» пәні: қазіргі жағдайы мен келешегі28 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь