Жеке тұлғаның құқықтары және оларды қорғау механизмдері

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ТАРАУ. ҚАЗІРГІ ӘЛЕМДЕГІ ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ҚОРҒАУ МЕХАНИЗМДЕРІ
1.1 Халықаралық құқықтағы жеке тұлғалар құқықтарының халықаралық стандарттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Жеке тұлғаның құқықтарын қорғаудың халықаралық механизмдері ... ... ... ... ...9

2 ТАРАУ. ӘЛЕМДЕГІ ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Еуропа мемлекеттеріндегі жеке тұлғалардың құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... .20
2.2 Мұсылман мемлекеттерінің құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...35
2.3 Латын Америка және Африка елдеріндегі құқықтық жағдай ... ... ... ... ... ... ... ..46

3ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖЕКЕ ТҰЛҒАЛАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ҚОРҒАУ МЕХАНИЗМДЕРІ
3.1 Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғалардың құқықтық жағдайы ... ... ... .53
3.2 Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғалардың құқықтарын қорғау механиздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .63

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .74

БИБЛИОГРАФИЯ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...77

ПАЙДАЛАНҒАН ҚАЙНАР КӨЗДЕР ТІЗІМДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 78
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі қазіргі кезде орын алып жүрген жеке тұлғаның, яғни адамның құқықтары мен бостандықтарының құқықбұзушылығын көрсетіп, оның болдырмаудағы институттардың рөлінде жатыр.
Жеке тұлға құқығы өзінің әлеуметтік, ұлттық және азаматтық құрамына қарамастан көптеген мемлекеттердің қазіргі кезеңдегі конституцияларының ірге тасын қалады, яғни бекітіліп, кепілдік алып, мемлекет тарапынан қорғалатын жағдайларға ие болды.Мемлекеттердің басым көпшілігінің адам құқықтары мен бостандықтарының басымдығын мойындауы қазіргі қоғамдық қозғалыс (социоцентристіктен антроцентристікке) бағыттарын анықтауға мүмкіндік берді.Жеке тұлға құқығы қазіргі кезеңдегі жаһандық мәселелердің бел ортасында тұр, кез келген жаһандық мәселе адам құқығы нысанында болады немесе адам құқығы оның мақсаты және әрекет ету объектісіне айналады.Адам құқығы мен бостандықтары әлеуметтік тәжірибе мен саяси ойлаудағы көзқарастар мен бағыттардың маңызды басымдылығының бірі болып табылуы қажет.
Осылайша, зерттеудің тақырыбын таңдауды келесі себептермен түсіндіруге болады:
Біріншіден, жеке тұлғаның құқықтары қазіргі уақытта халықаралық стандарттарға сай қорғалмайды;
Екіншіден, қазіргі таңда көп адамдар өз құқықтарын білмейтіндіктен, құқықбұзушылыққа тап болады;
Үшіншіден, әлемдегі басқа елдердің құқықтық жағдайын біліп, талдауы.
Дипломдық жұмыстың мақсаты –әлемелдеріндегіжәнеҚазақстанРеспубликасындағыжекетұлғалардыңқұқықтарыменбостандықтарын, қорғаумеханизмдерінзерттеу.
Алға қойған мақсатқа жету үшін келесі міндеттерді атқару қажет:
— Жеке тұлға ұғымын ашу;
— Жеке тұлғаның халықаралық құқықтағы алатын орнын көрсету;
— Еуропа елдеріндегі жеке тұлғаның құқықтық жағдайын бағалау;
— Мұсылман елдерінің жеке тұлға рөлін анықтау;
— Латын Америка және Африка елдеріндегі жеке тұлғаның құқықтық жағдайын танып білу;
— Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғаларға қарсы құқық бұзушылықты көрсетіп, қорғау механизмдерін зерттеу.
Қазіргі әлемдік қауымдастықтың дамуы адам құқығы мәселесіне көбірек көңіл бөлу керек екендігін анықтап отыр.
Нормативті актілер:
1. Қазақстан Республикасының Констиуциясы 30.08.1995 ж.
2. Адам құқықтарының Жалпыға ортақ Декларариясы (1948 ж.)
3. Азаматтық және саяси құқықтар туралы Халқаралық Пакт (1966 ж.)
4. Азаматтық және саяси құқықтар туралы Халқаралық Пактіге (1966 ж.) факультативті мәжіліс хат.
5. Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы Халықаралық Пакт (1966 ж.)
6. Конвенция против пыток и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания (1984 г.).
7. Балалар құқығы туралы Конвенция (1989 ж.)
8. Адам құқықтарын және негізгі бостандықтарын қорғау туралы Еуропалық конвенция (1950 ж.)
9. Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық бойынша кеңес. Қорытынды акт (Хельсинки, 1975 ж.)
10. Документ Копенгагенского совещания Конференции по человеческому измерению СБСЕ (Копенгаген, 1990 г.)
11. Адам Құқықтары мен Негізгі Бостандықтары туралы Тәуелсіз
Мемлекеттер Достастығының Конвенциясы (1995 ж.)
12. Халықаралық құқық бойынша документтер жиынтығы. Т.1. Алматы: САК,1998.
13. Адам құқығы саласында халықаралық ынтымақтастық: Документтер
мен материалдар. – М.,1995.- Б. 366-369.
14. Адам құқықтары. Негізгі халықаралық документтер.- М., 1989.- 157 б.

Әдебиеттер:
1. Халықаралық құқық. Дәрістер курсы./Г.Б.Хан және т.б. редак. –Алматы: ҚазГЗУ, 2003.-472 б.
2. Досжанова Г.С. Халықаралық құқық бойынша терминдердің түсіндірме сөздігі.-Алматы: Заң әдебиеті, 2003.-67 б.
3. 2009-2012 жылдарға арналған Қазақстан Республикасындағы адам құқықтары саласындағы ұлттық іс-қимыл жоспары.Жалпы ред. басқ. Тастемір Әбішев, Сағынбек Тұрсынов – Астана, 2009. – 136 б.
4.Адамов.В. Права и свобода человека // Фемида. 1998.No9. Б.41-49
5.Даулбаев.А О приоритете индивидуальных прав и свобод // Фемида.1998. No9 С.30-33.
6. Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. - Алматы: Жеті жарғы, 2008. 241 бет
7. Бахмин Б.И. Вторая Всемирная конференция по правам человека // Московский журнал международного права.- 1994.-№1.-С.17-21.
8. Бенджаул М.М. Право международных организации на обращение в Международный суд ООН: итоги и перспективы // Государство и право. 1995. No6. С.3-14.
9. Евменов Л.Ф. Проблемы международной идеологии прав человека: принципы и императивы // Международное право. Беларусский журнал международного права и международных отношений.- 1998.- No5.- С.24-36.
10. Гомьен Д., Харрис Д., Зваак Л. Европейская конвенция о правах человека и Европейская социальная хартия: право и практика. М., 1998.
11. Звягельская И. Угрозы безопасности в Центральной Азии // Свободная мысль –XXI.- 2001. -No8.- С.13-18.
12. Даниленко А. Международные системы защиты прав человека: Учеб. пособие.- М., 1998.- 187 с.
13. Ислам в америке тоже есть // Аргументы и факты. Казахстан. -2004.-28 апреля.
14. Inglehart R., Baker W. Modernization, cultural change and the persistence of traditional values // Amer. Sociological rev. –N.-Y.- Vol. 65, No2.- P. 19-51.
15. Заметки о правах человека и мониторинге прав человека.Хельсинкский фонд по правам человека. Варшава, 1997.
16. Защита прав человека в современном мире. М. Институт государства и
права РАН, 1993.
17. Карташкин В.А. права человека в международном и
внутригосударственном праве.- М., 1995.- 303 с.
18. Квашис В.Е. Смертная казнь и общественное мнение // Государство и
право. 1997. No3.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ...........................................................................................................................3
1 ТАРАУ. ҚАЗІРГІ ӘЛЕМДЕГІ ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ҚҰҚЫҚТАРЫ ЖӘНЕ ОЛАРДЫ ҚОРҒАУ ... ... ... жеке тұлғалар құқықтарының халықаралық стандарттары ....................................................................................................................5
1.2 Жеке тұлғаның құқықтарын қорғаудың халықаралық механизмдері...................9
2 ТАРАУ. ӘЛЕМДЕГІ ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Еуропа ... жеке ... ... ... Мұсылман мемлекеттерінің құқықтық жағдайы...................................................35
2.3 Латын Америка және Африка елдеріндегі құқықтық жағдай..............................46
3ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖЕКЕ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғалардың құқықтық жағдайы.............53
3.2 Қазақстан Республикасындағы жеке ... ... ... ... ҚАЙНАР КӨЗДЕР ТІЗІМДЕРІ................................................78
КІРІСПЕ
Дипломдық жұмыс тақырыбының өзектілігі қазіргі кезде орын алып жүрген жеке тұлғаның, яғни адамның құқықтары мен ... ... ... оның ... ... рөлінде жатыр.
Жеке тұлға құқығы өзінің әлеуметтік, ұлттық және азаматтық құрамына ... ... ... қазіргі кезеңдегі конституцияларының ірге тасын қалады, яғни бекітіліп, кепілдік алып, мемлекет тарапынан қорғалатын жағдайларға ие болды. Мемлекеттердің басым ... адам ... мен ... ... ... қазіргі қоғамдық қозғалыс (социоцентристіктен антроцентристікке) бағыттарын анықтауға ... ... Жеке ... ... ... ... ... мәселелердің бел ортасында тұр, кез келген жаһандық мәселе адам құқығы ... ... ... адам ... оның мақсаты және әрекет ету объектісіне айналады. Адам құқығы мен бостандықтары ... ... мен ... ... ... мен бағыттардың маңызды басымдылығының бірі болып табылуы қажет.
Осылайша, зерттеудің тақырыбын таңдауды ... ... ... болады:
Біріншіден, жеке тұлғаның құқықтары қазіргі уақытта халықаралық стандарттарға сай ... ... ... көп адамдар өз құқықтарын білмейтіндіктен, құқықбұзушылыққа тап болады;
Үшіншіден, әлемдегі басқа елдердің құқықтық жағдайын біліп, талдауы.
Дипломдық жұмыстың мақсаты – әлем ... және ... ... жеке ... ... мен бостандықтарын, қорғау механизмдерін зерттеу.
Алға қойған мақсатқа жету үшін келесі міндеттерді атқару қажет:
Жеке тұлға ... ... ... ... құқықтағы алатын орнын көрсету;
Еуропа елдеріндегі жеке тұлғаның құқықтық жағдайын бағалау;
Мұсылман елдерінің жеке ... ... ... ... және ... елдеріндегі жеке тұлғаның құқықтық жағдайын танып білу;
Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғаларға қарсы ... ... ... қорғау механизмдерін зерттеу.
Қазіргі әлемдік қауымдастықтың дамуы адам құқығы мәселесіне көбірек көңіл бөлу керек екендігін анықтап отыр. Жеке тұлға құқығы мен ... ... ... ... ... қамтамасыз етілуі саяси, экономикалық, әлеуметтік, мәдени т.б.жүйелердің қалыптасып, ... ... ... шарттары болып табылады. Жеке тұлға құқығы, оның қамтамасыз етілуі – әлемдік тұрақты даму стратегиясының маңызды факторы болатын демократиялық, ... ... ... ... ... ... ... және басты нәтижесі.
Жеке тұлға институтының қоғамда пайда болуы мен қалыптасуын ғылыми зерттеу дәрежесін отнадық және шетел ғалымдарының еңбектерінен көруге ... Бұл ... ... ... М.Т.Баймаханов, С. С.Қ.Амандықова, Башимов, С.З.Зиманов, С. Өзбекұлы, З.Ж.Кенжалиев, А.К.Мұхтарова, Ғ.С.Сапаргалиев, С.Н. ... Н.А. ... ... сияқты ғалымдардың жұмыстары арналған.
Дипломдық жұмыстың құрылымы кіріспеден, үш ... ... және ... ... көздер тізімдерінен тұрады.
1 ТАРАУ. ҚАЗІРГІ ӘЛЕМДЕГІ ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... ... жеке ... құқықтарының халықаралық стандарттары
Жеке тұлға ұғымын қарастырар алдында алғаш рет Рим ... ... ... ... ... ... ... Тұлға деп Рим құқығында жеке адамдар мен топтар, ... ... ... тұлғалар танылды. Техникалық термин «тұлға» яғни persona (лат тілінен аударғанда-маска) құқық қабілеттілікті ерекшелендіру кезінде ... ... ... ... және ... құқықтағы белсенді және бәсең бастаулар. Шынымен, сонау Рим заңгерлері біз ... ... ... құқықтар тұлғаға қатысты не болмаса меншікке қатысты пайда болады деп айтқан. Рим құқығы тұлғаны үздіксіз үш мәртебемен ... ... status ... яғни адам еркін (құл емес) болуы, status civitatis, яғни ол азаматтық мәртебеге ие болуы, status familiae, басқа тұлғаның билігіне бағынбауы ... үш ... ... ... ... ... ... азаматтық құқық адам құқықтарының теңдігін негізге ала отырып, мұндай айырымдарды білмейді бірақ тұлғаның азаматтығына, жасына, отбасылық жағдайына ... ... ... ... ... тұлға-бұл адаммен сәйкес келетін құқық субьектісі...». Сонымен қатар Савиньи құқық субъектісі ретінде еркіндік ... бар ... және ... құқық– бұл индивидтің еріктілігінен– туындайтын ұғым. Гельдер бұл тұжырымды құқық субьектісі ретінде әрекет қабілетті адамдарды тану ... деп ... ... ... да, феодализм кезіндегі цивилистикалық доктриналарда да, «құқық субъектісі» және «тұлға» терминдері сәйкес келмеген, себебі құлдар құқық ... ие ... және jus civile ... да, jus gentium ... да субъектісі болып саналмады, ол жай ғана меншік ретінде қарастырылды.
Д.Н.Бахрах осы ... ... ... ... субъектілерді дифференциациялау керек деп ұсынды. Оларды КСРО-ның азаматтары, шетелдіктер және апатридтер деп бөлу керек деді.Сонымен қатар, құқық ... ... ... ... де көру ... дейді.
Құқық субъектісі ретінде абсрактілі, жалпы барлық құқық салаларына тиесілі, саласына қарай құқықтар мен міндеттерге ие тұлғаны (жеке немесе заңды ... ... ... Қазіргі шарттарда құқық субъектісі және тұлға ұғымдарын бөлек қарастыру мүмкін емес. Чезаре ... ... ... ... болатын екінші жақтан құқық субъектіліктің иегері болатын субъектінің заңи атауы «тұлға»» деп айтады.
Атақты француз цивилисті ... де ла ... ... бұл ... ... белсенді субъектілер, егер олар құқықтардың иемденушілері болса, мысалға кредитор. ... ... егер ... ... ... жүзеге асырылып отырса. Құқық субъектісі болып азаматтық құқықтық ... ... ... ... және қабілеті бар адамдар табылады.»
Азаматтық құқықтың субъектілік мәселесін зерттей отырып М.К.Сулейменов «құқық объективті түрде ... ... ... ... ... ... ... жиынтығы» бірақ құқық ұғымымен «құқық субъектілік», ... ... ... бола алу ... ... «құқық қабілеттік», «әрекет қабілеттілік» терминдері субъективті түрде байланысты.
Құқық субъективті түрде – құқықтық қатынастардың элементі. Құқықтық қатынас болмаса ... та ... ... субъектісі» және «құқықтық қатынастар субъектісі» ұғымның арасындағы айырмашылық даулы мәселе. «Құқық ... ... ... ... ... әлдеқайда кеңірек. Мысалы, жаңа туған бала құқық қабілетті тұлға деп ... ... ... қатынастардың субъектісі бола алмайды, себебі ол құқықтық қатынастарға түсіп отырған жоқ. Құқықтық қатынастардың қатысушысы болу ... – бұл ... ... ... ... алу қабілеті. Бұл қабілет тұлғаның азаматтық жағдайына ... ол бір ... ... ... табылады ма, әлде шетелдік пе, ол кәмелеттік жасқа толды ма, толмады ма, оның отбасы жағдайы қандай деген мәселелерге байланысты.
Р.О. ... ойы ... ... ... қатысушы» құқық субъектісі ұғымынан тар. Бұл екі ұғым, әр түрлі құқықтық мағыналары бар бөлек терминдер. «Жеке тұлға» - заңды тұлғаға ... ... ... құқық субъектісінің индивидуалдылығын айқындайтын арнайы термин. Мәні бойынша заңда ... ... ... ... ... ... мағынасы бір. Индивид – бұл өзгеше психофизикалық ерекшеліктерге ие адам. Жеке тұлғалар қатынастарға - тұлға, адам және қоғам ... ... Жеке ... және олар құрған қоғам, белгілі бір құқықтық қатынастың қатысушысы болуына жол беретін әртүрлі құқықтық мәртебеге ие болады.
Жеке тұлғалардың ... ... ... ... бір ... ... мен міндеттерін анықтау үшін сол мемлекеттің ұлттық заңнамасы қолданылады. Мысалы, халықаралық жеке құқықта шетелдік азаматтарының азаматтық-құқықтық ... ... ... ... жоқ және босқындарға басты назар аударылады.
Жеке тұлға құқығы мен бостандығының заңдылық тұрғыда бекітілуі, олардың ... ... ... ... ... мәдени т.б. жүйелердің қалыптасып, динамикалық дамуының қажетті шарттары болып табылады. Жеке тұлға құқығы, оның қамтамасыз етілуі – ... ... даму ... ... ... ... демократиялық, құқықтық құндылықтарға негізделген мемелекет дамуының түпкілікті мақсаты және ... ... ... ... ... саяси процесстер («әлемдік социалистік жүйенің» құлдырауы, ядролық соғыс қаупі, жаңа ... ... ... ... ... ... жаһандық сипатын, оның жекелеген адам тағдырына, өміріне, құқығы мен бостандығына әсерінің зор екенін көрсетіп отыр. Әлемдік жаңа саяси нақты ... ... адам ... мен ... ... толығырақ жүзеге асыру мәселесі өзекті мәселелердің біріне айналуда. Күштеу мен наша сату, ... ... ... ұйымдасқан қылмыстар және т.б. қауіптер жекелеген адамның саяси мәртебесіне ... ... ... орын ... яғни ... ... ... адам құқығына қатысты немқұрайлы қатынастарға жиі жол берілді.
Жеке тұлға құқығын қамтамасыз ету құралдары ретінде практикада қолданысқа ... әр ... ... ... шектеу және «гуманитарлық интервенция» әлемдік қауымдастық тарапынан біркелкі бағаланбады және ... бір ... ... ... ... Косово мен Ирактағы оқиғаларға қатысты). Жеке тұлға құқығы – әлемдік қауымдастықта ... ... бір ... ... ... және ...... процесстер нәтижесінде пайда болған өзінің ішкі қайшылықтары бар, оны әлі де жетілдіруді талап ететін, ашық ... Жеке ... ... жүйесіндегі аталмыш қайшылықтарды шешу, әлемдік жаһандану мен халықаралық-саяси қарама-қайшылықтар жағдайында адам құқығы мен бостандықтарын қамтамасыз ету маңызды ... ... ... етеді.
Өкінішке орай, жеке азаматтарға қатысты алғанда адам құқығы мен ... ... ... ... ... ... болып отыр (азаматтық, сөз және өз пікірін білдіру бостандығы, ұйымға бірігу бостандығы, жеке ... қол ... ... т.б.), ... ... ... және конфессияаралық қақтығыстар, қоғамдағы әртүрлі экономикалық және саяси күштердің күресі. Адам болмысындағы ... ... ... ... таппауы, тұтастай алғанда мемлекеттердің әлеуметтік, саяси және азаматтық құқықтар мен ... ... мен аяқ асты етуі - ... кезеңнің нақты көрінісі міне осындай.
Қоғамдық өмірдегі жаңа құбылыстар мен ағымдардың пайда болуы адам құқықтары мен бостандықтарының үздіксіз дамуына, адам құқықтары мен ... ... ... ... ... ... – техникалық прогресс нәтижесінде пайда болған мәселелер, соның ішінде ... мен ... ... ... экология және биоресурстар жекелеген адамның мүддесін білдіретін саяси шешімдер қабылдауды талап етеді. Адам құқықтары мен ... ... ... ... ... ... кеңеюі осы бағыттағы мемлекеттік сяасаттың жүзеге асырылуын қажет етеді.Сондықтан адам құқығы көзқарастары, әлемдік саясаттың және халықаралық әрекеттер мен ... ... ... ... ... ... бір реттеуші күші бола отыра әлемдегі құқықтық, саяси, адамгершілік және әлеуметтік жаңа ... ... ... ... ... мен ... мәселесі аталмыш саладағы ахуалдардың шиеленісуіне байланысты ұлттық, аймақтық және халықаралық ... ... ... ... ерекше маңызға ие болады.
Жеке тұлға құқығы мен бостандығы көпқырлы, күрделі құбылыс ретінде қоғамдық санада жан-жақты жоспарлы ... ... Әр ... ... көзқарастарға, әдістемелік тәсілдер мен саяси ұстанымдарға негізделген адам ... мен ... ... ... адам ... ... ұғымдар нысандарының жиынтығын береді. Адам бостандықтары, оның құқықтары мен міндеттері әрбір тарихи кезеңге сәйкес өзіндік сипатқа ие болып ... ... ... адам құқығы біртіндеп қалыптасты: алдымен құқықтар мен бостандықтар, содан кейін пайда болған жаңа құқықтар (эволюциялық және революциялық ... ... ... ... ... ... басым көпшілігі адам құқықтары мен бостандықтарын тек қана адамның мемлекетпен қатынасы деп пайымдайды.Бұл аталмыш құқықтардың тігінен әрекет етуі деп аталады. Адам ... ... ... ... ... ... мен ... (бұл құқықтардың көлденең әрекет етуі деп аталады) практикада қолдану өз нәтижесін бермеді. Адам құқығы туралы айтқан кезде бүгін біз адам мен ... ... ... ... ... ... М. ... Жалпы алғанда, құқықтар мен бостандықтарға қатысты жағдайлардың ... ... ... ... байланысы негізінде іске асырылады, және бұл аталмыш қатынастардың үш түрлі жолдарының пайда болуына әсерін тигізді. Қоғамдық қатынастардың қалыптасуы адамның ... ... ... ... ... алуына байланысты болады. Бірінші тәсілге сәйкес алғашқы үкімет адамдарға белгілі бір құқықтарды береді. Екінші тәсіл үкімет пен халық арасындағы қоғамдық ... (шын ... ... ... сипатында іске асырылады. Үшінші тәсілге сәйкес табиғи және ажыратылмайтын құқықтарға ие ... ... ... құру мен ... ... ... ... яғни адамдар өмірін жақсартуды негізгі міндет етіп қояды. Үшінші тәсіл өкіметтің тек қана заңмен рұқсат ... ... ғана іске ... ал ... ... тиым салынбаған әрекеттің барлығын жасай алуын қарастырады. Жеке тұлға құқығы көзқарасының мәні де осында.
Құқықтар мен бостандықтардың ... ... адам ... ... әр ... аясында мемлекетте міндетті заңдылық нормаларды қалыптастыруда жалпы танылған халықаралық актілерде нақты бейнеленеді. Бұл ... ... ... ... және ... ... ... мемлекеттің адам құқығын қорғаудың ең төменгі деңгейдегі үлгісін құрайды. Белгілі бір деңгейде анықталған адам құқықтары мен бостандықтарының ... ... – бұл ... ... ... нәтижеге ие болған саяси күрестердің жемісі. Құқықтар мен бостандықтардың құрамы қоғамның әлеуметтік – ... ... және ... даму ... саяси тәртіпке, қоғамдық – саяси күштердің орналасуына сәйкес толықтырылып отырады. Әлемдік қауымдастықтың (БҰҰ, Еуропа Кеңесі басқа да аймақтық жүйелер ... адам ... ... ... ... ... ... сол елдің өзіне тән адам құқығына қатысты көзқарасының қалыптасуына, саяси, әлеуметтік- экономикалық жағдайының, мәдениетінің, ... даму ... ... өз ... ... мен ... ... кеңейтуге ықпалын тигізеді. Егер мысалы, еуропалық мәдениетте көптеген жағдайда жеке ... ... ... ... үлгі орын ... ... ал ... мәдениетте адам құқығы толықтай қоғам мен мемлекеттің ... ... ... ... ... адам құқығы кез келген қоғамдық жүйеге жұмыс істейтін және біркелкі болуы тиіс емес. Жеке тұлға құқығына қатысты жаңа қоғамдық құбылыстардың ... ... адам ... ... ағымдардың өзіндік талқылануы, «адам құқығы» ұғымы көлемінің ұлғаюы адам құқығы туралы ... ... ... ғана ... ... бірге оның ары қарай ғылыми зерттелуін де қажет екендігін көрсетіп отыр.
1.2 Жеке тұлғаның құқықтарын ... ... ... кездегі жеке тұлға құқығын қорғаудың халықаралық жүйесі үш деңгейден ... ... ... және ... Жеке ... ... қорғаудың халықаралық механизмдері Біріккен Ұлттар Ұйымымен, БҰҰ Жарғысымен және адам құқығының жалпыға бірдей Декларациясымен астасып жатыр. Соңғысы ... ... ... ... оның ... әлемдегі көптеген елдердің конституцияларына енгізіліп, адам құқығын ... ... ... ... ... ... пен ... қатынастардың дамуына маңызды әсер етті. Халықаралық құқық және сонымен бірге саясаттың дамуы ауқымды ... ... ... жол ашып ... БҰҰ ... ... құқықтық негіздерін ғана емес, сонымен бірге оның механизмдерін, халықаралық құқықтық актілердің заңдылық күшіне енудегі қажетті органдардың жүйесін де құрып ... ... ... ... ... ... ... жаңаша көзқараспен қараудың қажеттілігі туындады, яғни БҰҰ адам ... ... ... халықаралық саясат пен мемлекетаралық ынтымақтастықта басты бағыттаушы орталық болып табылуы тиіс.
Екінші ... ... ... адам ... ... халықаралық ынтымақтастық Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) негізін қалады. 1945 жылы 26 маусымда әлемдік 50 ... ... БҰҰ ... ... үшін Сан – ... жиналды. БҰҰ-ң Жарғысы – аталмыш халықаралық ұйымның құрылу тәртібі мен ... ... ... ... адам ... саласындағы ынтымақтастығының құқықтық негізін қалайтын маңызды құжат. БҰҰ-ның мақсаты Жарғының 1 бабында анықталған, ол – адам ... мен ... ... ... ... ... ... және мадақтауда мемлекетаралық ынтымақтастықты жүзеге асыру. БҰҰ-ң орталығы ... ... ... ... ... орналасқан. Бұл қалаға барлық БҰҰ-ға мүше елдерінің өкілдері БҰҰ Бас Ассамлеясына қатысу үшін жыл сайын жиналады.
Жарғының 55- ... БҰҰ -ға мүше ... ... жынысына, тілі мен дініне қарамастан адам құқықтары мен ... ... ... сақтау мен сыйлау барлығына ортақ» халықаралық құқықтық міндеттері анықталған, яғни БҰҰ-ның Жарғысы нәсіл, жыныс, тіл, дін ... ... ... төрт ... ... мән бере отырып баршаның тең құқылығын орнатады.[1] 1-ші және 55-ші баптарда көрсетілген жағдайлар адам құқығы ... ... мүше ... ... ... құрайды және бұл ынтымақтастықтың бағытын анықтайды. Жарғы БҰҰ мүшелеріне адам құқығы саласы бойынша міндеттемелерді жүктейді. Сол себепті БҰҰ ... адам ... мен ... ... ... ... мен халықтардың ынтымақтастығын нығайтудың негізгі саяси және заңдылық іргетасы болды.
Жеке тұлға құқығы саласындағы халықаралық ... ... ... ... ... ... бойынша халықаралық құқықтық актілерді құрастырып, қабылдау;
мемлекеттердің ішкі заңдылықтарын қабылданған құжаттарғасәйкестендіру;
анықталған міндеттемелерді нәтижелі ... ... ... ... мемлекеттердің ынтымақтастығы;
міндеттемелердің орындалуын халықаралық бақылауды ұйымдастырып, жүзеге асырудағы мемлекеттердің ынтымақтастығы (адам ... ... ... ... ... ... арнайы халықаралық органдардың құрылуына ықпал ету).
Адам ... ... БҰҰ ... ... ... ... ... құжаттармен нақтыланып, дами түсті. Бүгінгі күнге дейін БҰҰ аясында көптеген халықаралық құжаттар қабылданды, соның ішінде адам ... ... әр ... ... ... ... ... міндетті заңдылық нормаларын қалыптастыратын келісім шарттар, конвенциялар мен пактілер де бар.
Әмбебап құжаттар негізгі төрт актімен сипатталады: Адам құқықтарының ... ... ... (1948ж), экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы пакт, азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пакт (1966 жылы ... ... ... ... егер жеке ... деп ... ... азаматтық және саяси құқықтар туралы халықаралық пакттің факультативті хаттамасы. Аталмыш құжаттардың ... ... әр ... бірақ жиынтығында олар адам құқығы саласы бойынша мемлекетердің халықаралық ынтымақтастығының ... ... Адам ... туралы алғашқы толыққанды халықаралық құжаттың бірі Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы. Ол БҰҰ Жарғысына негізделіп барлық халықтар мен ... адам ... ... ... анықтап берді. Декларация (лат. хабарлама, өтініш) – белгілі бір қағидаларды жариялайтын ... - ... акт. ... ... емес, керісінше нұсқаушылық сипат алады. Сондықтан Декларациялар қабылданғаннан кейін бірден күшіне енеді.
1948 жылы 10 желтоқсанда БҰҰ-ң Бас Ассамблеясы адам ... ... ... зерделеп, әрбір бөлім бойынша дауыс берудің 1400 сатысынан өткізе отырып, адам құқықтар туралы реттелген құқықтар мен бостандықтардың жалпыға ... ... ... мойындалуы мен сақталуын бүкіл халықтар мен мемлекеттердің ұмтылыстары ... ... ... жүзеге асыруда Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясын қабылдады. Декларация, адам құқықтарын қорғау жолындағы істің дамуын бағалай алатын негізгі эталон ретінде ... ... ... ... Декларация 48 қолдау және 8 қалыс қалған дауыспен қабылданды. Аталмыш құжат тарихта адам құқықтары мен ... ... ... ... ... бірі ... заңдылық тұрғыда міндетті болмаса да БҰҰ Жарғысын талқылаудағы беделді құрал ретінде қарастырылады. Көптеген мемлекеттер өздерінің ... мен ... ... ... сілтеме жасап отыр. 30 баптан тұратын Декларация кез келген мемлекетте әрбір адамға ... ... мен ... ... ... ... мен ... төрт топқа бөлуге болады:
1. Қарапайм құқықтар мен бостандықтар:[2, 3-5,7-12бб.]
өмір сүруге, ... ... жеке ... қол ... ... ... ... қадір-қасіретін қорлайтындай адамгершілікке жатпайтын қатыгездік жолмен жәбірленуге немесе жазалануға тиым салу;
заң алдындағы теңділік;
әділ сот арқылы кепілдіктер берілген құқықтар;
жеке өзінің және жеке ... ... өз ... ... ... ... ... хат жазысып-алысу құпиясына қол сұғуынан, ар-намысы мен абырой беделіне нұқсан келтіруінен қорғау.
2. Азаматтық құқықтар:[2, 6б, 13-17бб.]
тұлғаның құқықсубъектісі ... ... ... және өз қалауынша тұратын мекен-жайды таңдау бостандығы;
баспанаға деген құқық;
азаматтыққа деген құқық;
некеге тұру және ... құру ... ... ... ... ... [2, 18-21 бб. ]
ой-пікір, ар-ождан, дін бостандығы;
наным-сенім және өз көзқарасын еркін білдіру құқығы;
бейбіт ... және ... құру ... ... елін басқару ісіне қатысу құқығы.
4. Әлеуметтік, экономикалық және мәдени құқықтар:[2, ... ету ... және ... ... ... таңдау бостандығы;
тең еңбегі үшін тең еңбек ақы алу құқығы;
кәсіподақтарға бірігу құқығы;
тынығу және мәдени ... ... ... өмір ... ... ...
білім алу құқығы.
Декларация әрбір адамның құқықтары мен бостандықтарын ғана емес, санымен ... ... ... ... ... және ... құқықтары мен бостандықтарын жүзеге асырудағы шектеуліктерді де анықтап береді. Аталмыш шектеуліктер демократиялық қоғамдағы заңмен анықтағаннан басқа ... ... мен ... қоғамдық тәртіп және қоғамдық өмір жағдайын тану және сыйлау мақсатында қабылданған. Декларацияның соңғы бабында Декларациядағы ешбір ... ... ... ... ... ... жеке ... аталмыш Декларацияда баянды етілген құқықтар мен бостандықтарды жоятын қызметпен айналысу немесе іс әрекет жасау ... ... деп ... ... ... міндетті емес сипатына қарамастан, ол мемлекетке қатысты міндетті тәртіп ережелерінің қалыптасуына күшті ықпал етеді. Декларация негізінде адам құқығы ... ... ... ... ие ... халықаралық келісім-шарттар құрастырылып, қабылданады. Қазіргі кезеңдегі халықаралық құқықта адам құқығын ... ... ... ... ... міндетті нормаларды құрайтын алпысқа жуық әрекеттегі халықаралық келісімдер, пактілер мен конвенциялар бар. Декларацияда көрсетілген ұсыныс ... ... ... ... ... қарым-қатынасқа да әсерін тигізеді, яғни, БҰҰ-ның мүшесі болып табылатын мемлекет, сол сияқты Қазақстан да, БҰҰ-ның нормативті актілерімен ... ... ... мүше мемлекет БҰҰ-ның ереже-рекомендацияларын үнемі бұзған жағдайда, бұл халықаралық ұйым өз жарғылық міндеттеулерін осы мемлекеттің ... ... ... көтеруіне болады. Декларация бұрынғыдай XXI ғасырда да құқық қорғау саласындағы құқықтың басты қайнар көзі және адам құқығын ... ... ... қозғалыстың негізі болып қалады.
БҰҰ-ның маңызды жетістіктерінің бірі адам құқығын қорғау саласында барлығын қамтитын нормативтік базаның құрылуы ... ... ... ... ... рет адам ... ... сұрақтары бойынша заңдардың жалпыға ортақ жиынтығы құрастырылды және ... ... ... қосыла алады.
Адам құқығы туралы халықаралық пакт – бұл ... ... ... ... ережелерін ұстануға ресми келіскен мемлекеттер, құқықтардың кең бағытын жүзеге асыруда құрметтеп, кепілдік беру үшін жасалған келісімдер.
БҰҰ шеңберінде жасалған заңды міндеттемелік ... ... ... ... ең көлемділері «Азаматтық және саяси құқық туралы Халықаралық Пакт» және «Экономикалық, ... және ... ... туралы Халықаралық Пакт» болып табылады. 1966 ж. қабылданып, 1976 ж. өз ... ... ... құжаттар мемлекеттің өз азаматтарын қамтамасыз етуі тиіс адам құқығының ең төменгі стандарттарын орнатады. Бұл көзқарастан Пактілер Жалпыға ортақ ... ... бір ... ... тұр. 1998 ... қарай Азаматтық және саяси құқық туралы Халықаралық Пактіге дамыған елдердің көпшілігімен қатар 140 ... қол ... ... ... және ... құқықтар туралы Пактінің қатысушылары 137 мемлекет болды. ... ... ... соның ішінде АҚШ, бұл құжатты ратификацияламады. Жоғарыда аталған құжаттарды ... ... орын ... ... ... негізінен, бұл пактілердің біреуін ғана немесе екеуін де ... ... ... ... ... ... Көпшіліктің пікірі көптеген мемлекеттерде азаматтық және саяси құқықтар заңды түрде қалыптасқан, ... ол ... ... ... ... ... ... нәрсе болуы мүмкін делінді. Экономикалық, саяси және мәдени құқықтарды жүзеге асыру ол кезде көбінесе тез арада іске асуы мүмкін ... ... ... ... ... Адам ... Жалпыға ортақ Декларациясы солар сияқты басқа құқықтарға да мән берді. Қазақстан Республикасы 2005 жылы осы ... ... ... Пактілер Жалпыға ортақ Декларацияда мазмұндалған көптеген құқықтарды танып, нақтырақ ... ... ... ... қосалқы құқықтарды қарастырады.
Азамтаттық және саяси құқықтар туралы Пактіде ... ... мен ... ... Бұл әр адамның ажырамас құқығы - өмір сүру ... Пакт өлім ... ... мемлекеттерде өлім жазасы ең ауыр қылмыс үшін шығарылатыны анықталған.
6-шы ... 18-ге ... ... және ... әйелдер өлім жазасына кесілмейді деп көрсетілген.[3] Қазіргі уақыттағы жағдайда ... ... ... өлім ... келе жатыр. Қылмыстық сотқа ескерту жасау бойынша БҰҰ-ның комиссиясы ... ... ... ... (1996 ж.) көптеген елдердің заңында көрсетілгендей іс жүзінде де өлім жазасын алып тастау тенденциясының күшейгендігін көрсетеді. 1989 ... 1995 ... ... ... ... бұл ... тағы да 25 мемлекет алып тастаған. Қорытындысында, 1995 аяғына қарай өлім жазасы 72 мемлекетте толықтай, кейіннен тағы 30 ... алып ... ал 90 ... ... Өлім ... алып тастаған барлық мемлекет үкіметтерінің арнайы шағымдарына бұл шара қылмыспен ... ... ... туралы қазіргі заманғы ұғымға сәйкес келмейтіндігін көрсеткен. Өлім жазасын алып тастау немесе оны орындауға ... ... көшу ... ... саны ... тез жылдамдықпен өсіп келеді (мысалы, Литва, Латвия, Россия). Бірақ бұл бағыттағы өсу барлық жерге тән емес. Кей мемлекеттерде қарама-қарсы ... ... ... не өлім ... ... ... екі ... Техас және Флорида), не оның қолдану аясының кеңеюі ... ... Сауд ... ... ... ... ... 1995 ж. қарай әлемдегі бүкіл өлім жазасының 87%-ы Қытай, Иран, Нигерия үлесіне ... ... ... Халықаралық Пактілермен қатар Біріккен Ұлттар Ұйымы конвенция нысанындағы адам құқығы бойынша бірқатар құжаттарды жасап, қабылдады. Конвенция ... ... ... ... ... пакт (лат. ... ... – бұл халықаралық келісім, келісім шарт. Ереже бойынша, Конвенция бұл қандай да бір арнайы сұрақ бойынша, бірыңғай мәселе бойынша ... ... ... - ... ... ... ... келісім шарттар. Конвенциялар мен пактілер өз күшіне қабылданғаннан кейін емес, айтылған мемлекеттер санының ратификациясынан ... ... БҰҰ ... ... (115 қол ... нәсілдік кемсітушілік (148 қол қоюшылар),бала құқығы (174 қол қоюшы), әйелдер дискриминациясының барлық нысанын жою (85 қол ... ... ... жасалып, қабылданды. Конвенция мен пактілерге қатысушы мемлекеттер өз мойындарына құжатта ... ... ... және оларды қатал орындауы тиіс. Қабылданған келісімдердің және олардың міндеттеулерінің орындалуын ... үшін оған ... ... ... ... ... және пактілердің ерекшеліктері болып келесілер табылады:
олардың дайындалуы мен қабылдануына ... ... ... ... ... ... мемлекеттер өз міндеттеулерінен бас тартып, берілген келісімнен шыға ... яғни оны ... ... – лат. ... ету). ... ... жүйесін құратын, адам құқығы бойынша бірінші құжат Нәсілдік кемсітушіліктің барлық нысанын жою туралы халықаралық конвенция болды (БҰҰ-ның Бас ... 1965 ж. ... ... ... ... кез келген астамшылық теориясы ғылыми қатынаста жалған, моральдық қатынаста сыналған, ал әлеуметтік қатынаста әділетсіз және ... және ... ... ... да, практикада да, нәсілдік кемсітушілік ақталмайды». Конвенция кемсітушілікті «нәсілдік белгілерге, түсіне, туыстық, ... ... ... ... тегіне негізделген, мақсаты мен салдары адам құқықтарын және саяси, ... ... ... ... ... ... кез келген басқа аймағындағы негізгі бостандықтарды тануды, қолдануды және тең бастамада жүзеге асыруды жою мен төмендету болып табылатын кез ... ... ... ... ... асыра сілтеу» деп анықтады. Бұл конвенция нәсілдік кемсітушілік түсінігін анықтап, теріс жақтарын көрсетіп қана қоймай, сонымен қатар, нәсілдік артықшылыққа ... ... жек ... ... кез ... ... таратудың заңмен жазалануын жариялауды және нәсілдік кемсітушілікті көтермелейтін кез келген ұйымды заңға қайшы деп жариялауды міндеттеді.[5]
1969 жылы ... ... ... ... сайлаған 18 тәуелсіз сарапшыдан тұратын, нәсілдік кемсітушілікті жоюға бағытталған Комитет құрылды. Мемлекеттер Комитетке өз заңдылықтарының жағдайы және ... ... ... қатысты сұрақтар бойынша тәжірибенің жүзеге асуы туралы баяндамаларды мезгіл-мезгіл ұсынып отырады. Комитет, сондай-ақ, тергеу жүргізіп, шағым түсірген мемлекетті ... ... ... ... тырыса алады, сонымен қатар, жеке тұлғалардың хабарларын қарастыра алады. 1998 жылға қарай Конвенцияға қатысушылар 148 мемлекет болды.
1973 жылы БҰҰ-ның бас ... ... ... бұлтартпау және ол үшін жазалау туралы Халықаралық Конвенция қабылданды, ... ... ... апартейдті қылмыс ретінде қарастыру күшейтілді. Конвенция қылмыс жасалған елде немесе кез келген басқа елде тұратын жеке тұлғалар, ұйымдар және ... ... ... ... ... жайындағы апартейд қылмысы үшін халықаралық қылмыстық жауапкершілікті қарастырады. Айып тағылған тұлғалар кез келген Конвенцияға қатысушы мемлекетте сотқа тартылуы ... ... ... ... адам ... бойынша Комиссия шеңберіндегі арнайы топқа Конвенцияны жүзеге асыру мақсатында қабылданған ... ... ... ... ... ... ... өз әрекетінің басынан Экономикалық және Әлеуметтік Кеңестің әрекет етуші комиссиясы ретінде әйелдер жағдайы бойынша Комиссияны құра отырып, әйелдерге ... ... ... ... көңіл бөлді.1952 жылы Бас Ассамблея әйелдер құқығына қатысты БҰҰ-ның алғашқы құжаты– Әйелдердің саяси құқықтары туралы Конвенциясын қабылдады.Бұл құжатта әйелдер барлық ... ер ... тең ... дауыс беруге, қоғамдық-мемлекеттік қызметке орналасуға және ұлттық заң ... ... ... ... ... деп айтылған. БҰҰ құрылған кезеңде әр он мүше мемлекеттің тек алтауы толығымен әйелдердің сайлауға қатысу ... ... ... бұл ... ... ... танылып отыр.
1979 жылы БҰҰ-ның Бас Ассамблеясы әйелдер жөніндегі кемсітулікшіліктің барлық нысанын жою туралы Конвенция қабылдады (1981 жылы ... ... ... әр ... ... ... ... саяси және қоғамдық өмірде, азаматтық, білім алу, денсаулық сақтау, неке және жанұя мәселесінде әйелдер жөніндегі кемсітулішілікті жою мақсатында қабылдануы тиіс ... ... ... ... ... ... аса мемлекет ратификациялаған.
1984 жылы БҰҰ–ның Бас Ассамблеясы қинауға және іс-әрекеттің қатігез, адамгершіліктен тыс ... ... ... қорлайтын басқа да түрлері мен жазалауға қарсы Конвенция қабылдады. 1987 жылдың маусымында күшіне енген Конвенция қинауды ... ... ... ... ... ... бір ... мәжбүрлеу немесе кемсітушілікке негізделген кез келген себеппен ресми сипатта жеке тұлғаны арамдатушылық бойынша физикалық немесе адамгершілік ... ... ... мен азап шегуді қасақана туғызатын кез келген әрекет ... ... ... Конвенция «анықтамада заңды санкциялар нәтежиесінде пайда болатын немесе кездейсоқ болатын ауру мен ... ... ... деп ... ... қатысушы-мемлекеттер өзінің ішкі заңдылығында қинауды қолдануды бұлтартпауды қарастырып, қинаулардың заңмен жазалануына кепілдік беріу тиіс. Соғыс, соғыс қаупі ... ішкі ... ... ... ... ... ... немесе кез келген басқа төтенше жағдай қинауды қолдануды ақтай алмайды, сондай–ақ, басқа тұлғаның бұйрығыменде қинауды ... ... ... Конвенция арнайы ереже ретінде қинауды жүзеге асыруда ... ... сот ... өз ... үшін ... ... ... егер қатысушы мемлекет оны көрсетпесе, ол кез–келген қатысушы ... соты ... ... мүмкін деп қарастырады. Конвенцияға сәйкес өкілдігіне қатысушы ... ... ... ... ... ... туралы баяндамаларды талқылауы енетін, қинауға қарсы Комитет құрылды.
Конвенция, ... ... ... ... ... бар ... ... халықаралық деңгейде тексеруді қарастырады, соның ішіне қинауға қарсы Комитет өкілдерінің ... ... кез ... мемлекеткке шыға алу рәсімі жатады. Комитет Конвеция ережелерінің бұзылуы туралы жеке тұлғалардың шағымдарын, сондай-ақ, бір мемлекеттің басқа мемлекетке қатысты оның ... ... ... шағымдарын, егер де басқа мемлекет бұл факультативті қолданысты таныса ғана қарастыра ... ... 55- тен аса ... ... ... тура ... жанама тиым салынған.
1985 жылдың қарашасында БҰҰ–ның Бас Ассамблеясы «Кәмелетке толмаған жөнінде әділ соттың атқаруына қатысты БҰҰ–ның минималды ... ... ... ... ... ... Бұл ... 1.5 тармағы «кәмелетке толмағандар» деп жеті жастан он сегіз жасқа дейінгі және одан үлкен балалар ... ... Мүше ... ... ... үшін ... жауапқа тартылу жас мөлшер түсінігі танылатын құқықтық жүйеде мұндай жас мөлшерінің төменгі шегі тым ... жас ... ... ... деп ... өйткені олардың «көңіл-күй, рухани және интеллектуалды даму» деңгейін есепке алу керек. Кәмелетке толмағандарды қылмыстық жауапқа тартуға ... ... ... жас ... шегі ... да бір мемлекеттің тарихи және мәдени ерекшеліктеріне байланысты белгіленеді. Америка аралық жүйе елдерінде кәмелеттік жас жайында біркелкі пікір жоқ. ... ... ... мен ... ... ... ауыр қылмыс жасағаны үшін айыпталған жас қылмыскерлердің ісі үлкендердің қылмыстық сотына берілуі мүмкін, онда істер қаралады және ... оның жас ... ... ... деп ... 10 штатта заңдылық бойынша 18-ден жас тұлғаларға өлім жазасы кесілмейді. ... ... 17 ... бастап, кейде 10 жастан бастап айыпталушы балалар ісін үлкендер сотына өткізуге рұқсат ететін заңдар бар, ... ... жас ... ... ... да бар. Бұл ... ... істеген үшін әртүрлі жазалау шараларын қолдануға және соңында зұлымдықпен өмірден айыруға және заң алдындаңы теңсіздікке алып келеді. Бұл ... ... ... ... табылмайтын Американың Құқық және Адам Міндеттері Декларациясының маңызды бабын бұзу болып табылады.
1989 ж. 20 қарашада қабылданған Бала құқықтары туралы Конвенция ... бала ... ... ... ... ... толығы және бұл құқықтарды халықаралық құқық күшімен анықтайтын ... ... ... ... 1998 ж. ... оны 191 ... ... яғни, бұл әлемдегі мемлекеттердің көпшілігі қол қойған конвенция еді. Тек БҰҰ-на мүше екі мемлекет – АҚШ пен ... ғана оған ... ... ... тұратын Балалар құқығы туралы Конвенцияның негізгі идеясы бала мүддесін қамтамасыз етуге бағытталады. Егер ұлттық заңдылық бойынша кәмелетке толудың ... жас ... ... Конвенцияға сәйкес, бала деп 18 жасқа толмаған тұлға танылады. ... ... ... ... ... ... келесілер табылады:
баланың физикалық және адамгершілік жағынан дамуына күш ... оның ... ... мен ... қажеттілігін тану;
мемлекеттің бала мүдделерін қамтамасыз етуі;
баланың өмір сүру, өмірін сақтау және даму құқықтарын тану;
баланың жеке басы мен ... ... ... ... ... ... ету құқы мен ... 
балалар үшін жауапкершілігін тану;
балалардың мүдделеріне сәйкес оларға баламалы қарау 
мүмкіндігі;
кемсітушіліктің болмауы, ... ... өз ... ... ... түсіне, тіліне, дініне, ұлттық, этникалық немесе әлеуметтік шығу тегіне, материалды жағдайына, денсаулық ... және ... ... ... оның ... ... ... қамқоршысына және т.б. қарамастан өз құқықтарын еш кемсітушіліксіз қолдана алады.
Конвенция бала құқығының барлық бағытын қамтиды және бір ... ... асуы ... құқықтардың жүзеге асуынан ажырамайтынын мойындайды. Құжатта баланың ақыл-ой, адамгершілік, рухани ... ... ... ... және қауіпсіз орта құруға, дәрігерлік қызметке, азық-түлікпен, киіммен,және тұрғылықты жермен қамтамасыз етудегі жетістіктерге мүмкіндік беретіні белгіленеді. ... ... ... ... балалардың, қашқын балалардың, заңды бұзған немесе бостандығынан айрылған ... ... ... және ... ... ... ... ерекше көңіл бөлінеді. Мысалы, Конвенцияға сәйкес, қашқын балаларға мемлекет ... мен ... ... ... сондай-ақ баланы оның жанұясымен қосу үшін ата-анасын іздеп табуға көмектесуге міндетті. Конвенцияда балаларды қанау, ұрлау және сату, балаларды зорлаумен ... ... ... ... ... тұсы ... ... толмағандардың сотталуына байланысты сұрақтарды реттейтін ережелер табылады. Осылайша, 40 - бапта қылмыстық заңдылықты ... ... ... ... ... кепілдіктері белгіленген. Олар:
кінәсіздік презумпциясы;
баланы оған қарсы тағылған айыптар туралы тез арада ... және өзін ... үшін ... ... алу құқымен қамтамасыз ету;
құзіретті органдар немесе сот органдарының қарастырылатын сұрақтар бойынша адвокаттың ... ... ... ... қалдырмай шешім қабылдауы;
куә ретінде түсінік беруге немесе кінәні мойындауға мәжбүр ... ... ... немесе соттың қылмыстық істі қайталай қарау мүмкіндігі;
егер бала сот ... ... ... ... оны ... ... ... қамтамасыз етеді;
қылмысты тергеудің және сот тексеруінің барлық кезеңінде ... жеке ... ... және т.б.[7] Конвенция кіріспесі БҰҰ-ның соттың кәмелетке толмағандарға байланысты ісіне қатысты минималды ... ... ... беріледі (қысқарт. «Пекин ережелері»).
1985 жылы БҰҰ қабылдаған «Пекин ережелері» БҰҰ-на қатысушы мемлекеттер үшін ... ... ... ие және ... ... ... және сот ... барысында, сот шешімін шығаруда және әрекет ету шараларын таңдауда, оларды түзеу мекемелерінде ұстау кезінде ... ... ... ... ... ... сәйкес қатысушы мемлекеттер өздеріне баланы денсаулығына қауіп төндіретін және білім алуда бөгет жасайтын жұмысты орындаудан сақтау міндетін алады. Осы ... ... ... ... төменгі жас мөлшерін, жұмыс күнінің ұзақтығын және еңбек шарттарын белгілейді. Конвенцияда жанұяның және ата-ананың балаларды тәрбиелеудегі маңызды рөлі, және ... ... ... орындауда көмектесу міндеті танылады. Конвенцияда үш маңызды принцип көрсетілген: Конвенцияның барын білу, онда айтылған құқықтарды түсіну және оларды жүзеге асырудағы ... ... ... ... 42 бабы мүше – мемлекеттер Конвенцияның қағидаларын үлкендермен қатар балаларға да таратып, ... ... деп ... ... тұра ... бала ... туралы Конвенциясы баланы жеке субъект ретінде таниды, мүше – мемлекеттерден бала құқығын қамтамасыз етуді және баланы тұлға және азамат ... ... ... ...
2 ... ӘЛЕМДЕГІ ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙЫ
2.1 Еуропа мемлекеттеріндегі жеке ... ... ... осы ... дейн ... ... гомофобия, исламофобия, ксенофобия, трансфобия және тағы басқа қорқақтық өз шешімін ... Азы ... ... күш қолданудан, жүйелік тең құқықтан айырудан зардап шегеді. Осы мәселелер жетекші ... ... және ... өкілдер, көбінесе жай ғана немесе немқұрайлықпен, экстремисттердің бастамаларына жол беру арқылы, олардың ұрандарын мойындағандай болады. Бұл ... ... ... қауіп сақтауда. Мұндай тең құқыты бұзу және өшпенділікке көнуге болмайтындығын нақты көрсету ... ... өз ... ... ... пен ... түпкілікті себебін талдып, жоюдың өзі маңызды. Көптеген еуропалық елдерде маңызды фактордың бірі болып, әрине ... ... ... ... миграция және “электрондық революция ” масштабының ұлғаюы қорғансыздық сезімін тек күшейте түседі. Швейцарияда мешіттерді салуға қарсы өткізілген ... ... ... ... Қоғам пікірінің нәтижесіне қарағанда, Еуропа елдеріндегі адамдар мұсылмандарға және ислам ... ... ... және кінәлаушылықпен қарайды. Еуропада өмір сүретін мұсылмандар өздерінің күнделікті өмірлерінде ... ... ... ... ... емес ұйымдар, адамдардың мұсылмандарға жек көрушіліктің негізінде әр түрлі қылмыстарды, соның ішінде қорқытушылықтан ... ... ... ... ... ... ... Әрине, исламофобия Еуропада бұрынғы кезден бар. Бұған көбінесе мешіттерді салуға ... ... куә ... келеді. Ислам еуропа мәдениетінің бөлігі болып табылады. Еуропада тұратын мұсылмандар (Германияда 1,6 млн. ... ... 5 млн., ... 15-20 млн.) ... экономикалық өмірге өз үлестерін қосуда. Олар қоғамның толық құқылы мүшесі болып табылады. Сол ... ... тең ... ... ... ... табу ... Бірнеше зерттеудің нәтижесінде, еуропа мемлекттерінде жұмысқа алу, білім және үй алу ... ... ... ... ... болды. Көбінесе жас мұсылмандар, әлеуметтік баспалдақтармен көтерілгісі келетіндер, ... ... ... ... және ... өткен тексеріс кезінде, мұсылман есімін иеленетін адамды жұмысқа алмастан бұрын өтетін кездесуге де ... ... ... басқа діндерге қарағанда, мұсылмандардың жұмыссыздығы көбірек.
Статистика бойынша, білім жүйесінде мұсылмандар қиындау жағдайда тұр. Оған мына факторлар себеп болып келеді: жұмыссыздық, ... ... ... ... ... бір ... үй алу. ... соның ішінде мұсылман елдерінен келгендер, жағдайы нашар баспаналармен қанағаттануға мәжбүр. Соның кесірі білім алуға және жұмыс істеуге тиеді.
Германия президенті ... ... 2010 жылы сөз ... ... ол: ... ... да діндер христиан, иуаизм сияқты дін” деген жақсы сөз айтқан. Басқа дін адамдары сондай ... ... ма, я ... дамымағаны ма, белгісіз. Бірақ ислам дініне теріс көзбен ... ... ... Бұл тең ... ... ... болып көрінеді. Барлық адам бірдей емес екендігін ұғыну сондай қиын ой ма екен? Бір адам ... ... бәрі ... болуы керек деген сөз емес.
Паранджа мен никабтың киілуіне тиым салыну, әйел ... ... ... ... Адам ... қорғау туралы Еуропалық Конвенциясының 8 бабында, жеке өмірге қол сұғылмаушылық және өз ... 9 ... ... сену ... ... Екі бап тек мына жағдайларда ғана шектеліне алады: заңмен ескерілген жағдайда, ұлттық қауіпсіздік негізінде, демократиялық қоғамға қажет болған жағдайда және ... ... ... ... ... ... өзгелердің құқықтарын және бостандықтарын қорғау үшін. Паранджа мен никаб киюге тиым салушы жақ, мұндай киімнің демократияға, ұлттық қауіпсіздікке, қоғамдық тәртіпке ... ... ... ... ... ... ... жауып тұратын киімді кию, кейбір қызмет түрімен айналысатын тұлғаларға кедергі туғызуы мүмкін. Мысалы, қауіпсіздік шараларының негізінде, жеке ... ... ... әйел ... ... ... міндетті болып келеді. Алайда, осы күнге дейін мұндай жағдайларда қиыншылықтар туып көрмеген.
Адам саудасы туралы көп ... келе ... ... ... ... шаралары қажетті көлемде орындалмауда. ЮНИСЕФ және Terre des Hommes (Адамдар планетасы) үкіметтік емес ұйымы оңтүстік-шығыс Еуропадағы бала саудасы туралы ... ... ... ... шығарды. Бұл ұйымдар заңсыз қызмет аймағындағы сұраныс пен ұсыныстың пайда болу себебін жоқ қылу ... ... ... ... ... ... мұндай талап ету өте орынды, өйткені балалар және ересектер саудасымен күресетін кампания қызметі нәтижелі болу керек. Мақсатқа жету үшін ... ... ... адам ... қарсы әрекеттер туралы Еуропалық Кеңес Конвенциясы болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... Адам саудасы өте қатерлі қылмыстық іс-әрекет, алайда оны ашу оңай іс емес. Жасырын түрде ... ... бұл ... ... құпиялық сақтап, қылмыстық жүйеде қолдау көрсетіліп, бұл лас ... ... ... өзінің жағдайы туралы бір жерге хабарласа оны жаза күтеді деп ойлайды. Мұның бәрі нақты қылмыстың көлемін, мінез-құлқын бағалауға қиындық туғызады. ... ... ... ... ... мен алдаудың көлемі айтарлықтай ерекшелінеді. Қылмыстық ұйымдастырылған топтың басты табыс көзі - адам ... ... ... саны ... ... қандай елдер және аймақтар жіберу бекеті болып табылатыны бәріне мәлім. Кейбір жағдайда, адам саудасы сексуалдық қолданумен байланысты болып ... ... ... ... Бұл бизнестің құрбандарының көбісіне қайыр сұрау немесе ауыл шаруашылығында, не болмаса ... ... тура ... Бұл ... ... ... ... қалып, жергілікті жұмыс берушінің жеке қылмыстық немесе қылмыстық аумақтың тапсырушылыры арқылы жиі пайдаланылады. Зардап шегушілердің көбісі документтері жоқ, сол ... ... осал ... ... ... Олардың көбісіне құлдық жағдайда жүруге тура келеді. Документтері жоқ, ... ... ... да, ... және қауіпсіздікке құқықтары бар. Олармен қылмыскерлер сияқты емес, жәбірленуші сияқты ... ... Егер олар ... ... ... ... болса, оларға сол мемлекетте өмір сүруге рұқсат беру қажет. Заңсыз бизнеспен, яғни адам саудасымен айналысатын қылмыскерлер ұсталып, ... ... ... ... ... ... өздерінің, құқық қорғау органдарының тарапынан түсінбеушілік болуынан қорқып, көп жағдайда оларға жүгінбейді. Сол себепті, мемлекетке сенім болу ... ... ... және қолдау көрсету керек. Бірақ ең маңыздысы адам саудасының тізбегі оның бастауынан үзілгені. Адам саудасына қарсы әрекеттер туралы Еуроплық ... ... ... ... алдын алу, жәбірленушілерді қорғайтын, қылмыстық ұйымдарды қудалайтын кешенді келісім болып табылады. Басты мақсатқа адам құқықтарын ... ... және ... ... және ... көмек көрсете отырып, тигізілген зардапқа өтемақы да төлейді. Оның орындалуын тәуелсіз сарапшылар тобы ... ... ... ... көп ... ... қатысты барлық дене жазасын алып тастауды ұйғарды. Бұл заң Еуропа Кеңесіне кіретін 22 мемлекетте қабылданып және жақын арада жеті ... бұл ... ... әзір ... ... Егер де олар ... міндеттерін орындаса, онда Еуропаның жартысы дене жазасын алып тастайды.
2007 жылы Жаңа Зеландия мемлекет дене жазығының ... ... алып ... болды. 2007 жылдан бастап 2008 жылға дейін бұл заң үш Латын Америка (Уругвай, Венесуэла және Чили) ... ... ... балалар және ата-аналардың антагонизмына дабылдамайды  — ол жанұяның мүдделерiне барынша бағытталған және жақсы отбасыдағы қарым-қатынастар және дағдарыстық ахуалына душар ... ... ... ... деп ... Балаларға қолданылған зорлық көбінесе жанұя болады, осыған орай өмiр, ... және ... ... қорғау бойынша шаралардың қабылдануы талап етедi. Бұл тұрмыстық зорлық бойынша негізгі ... бірі ... ... ... ... ... ... ететін балалардың зорлығының тыйымы. Оның мағынасы қазiргi қатынас және қолданылатын әдiстеменiң өзгерiсiнде, ... ... ... тәрбиесiнiң әдiстерiнiң мадақтауында болады. Кейбір жағдайда балаға жауап беретін ересек адамдар қиын жағдайда өзін ... ... ... ... Тек қана физикалық және психологиялық зорлықтың шекарасын білгені болғаны.
Балаларға қатысты зорлық мәселесi маңызды және қарапайым емес ... ... ... ... ... ... ... шапалақпен ұрып, тепкiлейді, жұдырықтайды, белбеумен және таяқпен, дүрелермен кеседi және қағады. Бұның барлығы ... ... өзін ... ... ... ... ... зорлық көрсету тек қана ата-анада ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... яғни ол ... тұра ... да, ... мақсатпен баланы жазалауы болады. Екі жағдайда адамның құқығы бұзылады. Дене жарақатының болмауы ... ... ... ... ... ... және құқық барлық жерде танылатын қағидалармен болып табылады.
Балалардың зорлығы көбінесе адамның адамгершiлiксiздігіне жатады. Олардың физикалық жағынан өзін ешкiмнiң тиiспеуi ... ... ... ... алып келетіні сөзсіз. Бұл жарақаттың тереңдігін полстік дәрігер, жазушы және ұстаз Януш Корчак айтып кеткен. Бір кезде айтқан: ... ... ... бар, оның ... ең ... ... баланың өзінің туған әкесінен, анасынан немесе ұстазынан қорқуы».
2004 жылы ... ... ... ассамблеясы Еуропада зорлықтың тыйым салуы қабылданды. Бұл хабарламада келесілер айтылған: «Балаға қатысты кез келген денеге түскен ... ... ... ... ... ... ... қоғамда адамдарды ұруға тыйым салынған, балалар - бұл адамдар. Балалардың зорлығы әлеуметтiк және заңға сүйенген қолайлылығы аяқтау ... жылы ... ... бұл заң ... ... бастап көптеген елдерде прогресс жүре бастады. Алайда ... ... ... ... ... бұл ... ... берген жоқ.
Әлбетте, тек қана бiр реформа зорлықтың жойылуы үшін. Тұрғыны бар тұрақты тәрбиелiк жұмысты ... және ... ... заң және ... ... ... қоғамның хабарлы болуын жоғарылатып, сонымен бiрге балалары бар мiнез-құлықтың оң үлгiлерiнiң бекiтуi және зорлықтың бас тартуын насихаттау ... ... ... «балалар және балалармен бiрге Еуропаны саламыз» атты бағдарламасы осы балалардың зорлығын азайту мақсатында жүргізілген. Биiк ... осы ... ... ... және ... ... келтiре алған тұрғынның дерек беруi бойынша заңның өзгертiлуi, балалардың тәрбиесiнiң әдiстерiнiң насихаттауы негiзделген және зорлықтың жоюына мүмкiндiк туғызады.
Барлық ... ... ... ... заңға сәйкес. Ең таңғаларлық, балалардың даму деңгейi және физикалық параметрлеріне денелік және психологиялық түрде зиян келтіру өте ... ... ... ... ... және өзінің намыстық сезімінің қорғаулары аз.
Зорлықтың заң және ... ... ... тең мәртебенiң алуына әйелдердiң күресiнiң ең маңызды тұрғы болды. Оған қоса балаларда – балаларды ұруға құқығы бар тіпті мідетті деп ... ... ... мәртебесi кішкентай туралы нақ сол көрнекi куәландырады.
Әлемнің басқа бөліктерімен салыстырғанда Еуропа айтарлықтай бай өлке ... ... ... ... ... үлкен Еуропада тұратын 800 миллион адамның 150-ден ... ... ... яғни ... ... ... орта ... жартысын ғана құрайды.[6,184 б]
Көп егде адамдар және жарымжандар өте мұқтаж сонымен қатар экономикалық ... ... ... одан әрі ... ... ... еркектермен тең еңбекақы ала алмайды және жұмыста кемсітумен бейнет тартады. Тіптен өте бай елдердегі әлеуметтік ... ... ... ... ... өмір ... және ... өкілдерінің ықпалы және мүмкіндіктері жоқ. Әлеуметтік сұраулардың қорытындысы, бұндай ... ... сене ... және саяси партиялар оларды шындап қабылдамайтындығын көрсетеді.Осы топтың өкілдері қылмыстң ... ... ... қызметкерлеріне сенбегендіктен көп жағдайда оларға бармайды. Соттық тергеулер жүргізілген кезде, олар көбінесе керексіз ... ... ... ... бұл ... сотталғандардың көп бөлігін құрайды. Көп жағдайда ... өмір ... ... мектепте кездесетін қиын мәселелерді шешуде айтарлықтай көмек ... ... ... бұл ... ... ... ... негізгі тілінде сөйлемейді. Бұл оларды қоғамнан бөлетін тағы бір ... ... ... ... елдерде кедейлер мен байлар арасындағы бөліну, соңғы екі-үш онжылдықта ... ... ... ... ... дағдарыс себебінен әлеуметтік қамтамасыздандыруға бөлінетін қаржы азаюда, бұл онсыз да қиын жағдайда жүргендерге қосымша қиындықтарды ... ... және ... ... ... ... ... – ең алдымен, жастар – әділетсіздікті және алдыңғы ұрпақтанда күшті теңсіздіктің бар болуын жариялауда. Бүгінгі күні БАҚ қоғамда ... ... ... ашық ... ... Бұл қоғамның негізі және қауіпсіздікті қамтамасыз ететін кепілдік болып ... ... ... үшін ... ... ... шешу қиын ... Бұл жағдай әлеуметтік әділеттілікті және теңсіздікті қалпына ... ... ашық ... ... ... ... ... бірдей декларациясы” келесі жағдайы туралы есте сақтау керек: «Әрбір адам денсаулығын сақтауға және ... ... ... үшін қажетті тұрмыс дәрежесіне құқығы болады, оған: тамақ, киім, тұрғын үй, ... ... және ... ... ... ... ... [2, 25-ші бап]
Адам құқығын қорғайтын тағы бір құрал ... ... ... ... Бұл ... бекіткен кезде, мемлекетпен берілген стандарттарға сәйкес Страсбургтегі адам құқығы бойынша Еуропалық сотқа өтініш берген ... осы ... ... ... ... табылады. Қазіргі таңда №12-ші хаттама Еуропалық Кеңес ... 47 ... ... 18-нде бекітілді.
Байлар мен кедейлер арасындағы үлкен бөлініс өз алдына этикалық, идеологиялық және саяси сипаттағы үлкен ... ... Адам ... ... осы байлар мен кедейлер арасындағы үлкен бөлініс қалай туғанын анықтау үшін терең талдау жүргізу керек. ... ... ... ... ... кең ... ... саясаткерлер ірі коммерциялық пайда үшін өздеріне қажетті қызметті атқартқыза алады. Қоғамның кедей ... осы ... ... ... ... ... ... өздеріне тегін атқарылатын қызметке пара беруге мәжбүр болады.
Бүгінгі таңда біз өзара байланысы бар бірқатар ... көре ... Бірі адам ... қорғаудағы бекітілген стандарттардың арасындағы айырмашылықтың бірі осы құқықтардың үнемі бұзылуы, яғни ... ... ... ... Тағы бір ... ... сайлау алдында беретін уәделерімен байлансты.
Осы сәйкессіздіктер қоғамның әлеуметтік әділеттілігіне сенімін жоғалта отырып, ылғи бір мәселенің әртүрлі аспектілерінде ... ... ... ... ... ... ... қоғам құру мәселесі тұр.
Әлеуметтік қолдаудың қысқаруы қажеттіліктің өсуіне сәйкес келгенде, жұмыссыздықтың өсуі мемелекеттік бюджетке қосымша бір ауыртпалық тудырды. ... ... ... ... ... ... таңда бұл мемлекет үкіметтерінің алдында тұрған өткір мәселе, саналы саяси түрде басқаруды талап ... ... ... өзі жалғыз бұл мәселені шеше алмайтыны анық. Әртүрлі елдердің мемлекеттік институттарымен жан-жақты байланыс қажет. Қаржылық нарықты ... ... ... ... және бұл ең алдымен жүргізілуі керек, бірақ бұл шара да жеткіліксіз. Сондай-ақ, әлеуметтік ... ... ... ... құрастыру керек.
Экономикалық және әлеуметтік құқық, адам құқығы аумағында халықаралық құқықтың ажырамайтын ... ... ... тиіс, бірақ кейбір еуропалық елдерде әлі күнге дейін құқық ретінде толық қабылданбаған. Бұл жағдай 1950 жылы жазылған адам ... және ... ... ... ... ... кірмегенінің бір себебі болып табылады. Бұл Еуропалық әлеуметтік хартияда бөлек ретпен кешірек бекітілген. ... ... әлі ... дейін бұл хартияны мойындамаған.
Адам құқығын қорғау аумығында халықаралық құжатқа қол қойған кез келген ... ... ... ... ... ... Әлеуметтік-экономикалық құқықты азаматтық және саяси құқық «кедей туысқандар» ретінде бұрыс қарастыру. Адамның барлық құқығы өзара байланысты және ... ... – олар ... иерархияға бағынбайды.
Кейбір мемлекеттер жалпы алғанда бұл мәселемен келіседі, бірақ та бұл ... өз ... ... олар ... ... сылтауратады. Бұған қалай жауап беруге болады? Адам құқығының үлкен ... ... ету ... ... етеді. Шынымен де кейбір экономикалық және әлеуметтік құқықты қорғау, мысалға денсаулық сақтау мен білім алуға жалпы құқық қымбатқа айналады. Бірақ бұл ... ... ... ... туу ... ... Мұндай бағытталу бірнеше аумақтар тізбегінде қабылданған. Мысалға, ЮНИСЕФ мекемесі балалардың құқығын қорғау аумағында белгіленді, ал Әлемдік денсаулық сақтау мекемесі денсаулық ... ... ... ... барлық Еуропа елдері экономиканың катаң бағдарламасын енгізуде. Әлеуметтiк ... ... ... туындаған қажетсінуді қамтамасыз етуге арналған ресурстары жеткiлiксiз. Егер осындай шешім таратылса, онда экономикалық дағдарыс саяси сипаттың дағдарысына әкеледі ... ... ... ... ... ... ... елдер тұрғындары өмiр деңгейiнiң ары қарай нашарлауын терiс қабылдауы мүмкін, әсіресе көбі ... ... ... деп есептейтін қаржы мекемелерінің қаражат алуын жалғастыруда екенін ... ... Луис ... ... Испания премьер-министрi 2009 жылдың сәуiрiнде Страсбургтегi жүрiсте өзінің сөз сөйлеуінде экономикалық дағдарыстың келеңсiз салдарынан өте күштi зақымданған қоғам мүшелеріне ... ... ... ... ... ... Премьер-министр кедейлiкті адам құқығын бұзу, соның ішіне әйел адам құқығын және әлеуметтiк саланы дамытудағы артта қалушылықтың басты себебi деп, ... ... ... ... «Бiз аманшылыққа тек қана кедейлікпен күрес деген жалғыз әдiспен жете алатынымызға кепiлдiк бере аламыз. Ол тек ... ... ... ол ... ... жауапкершілігіміз»- деп мәлемдеді Сапатеро азаматы. Өзінің сөзін қорыта келгенде, Испания премьер-министрі кризисті ... ... ... ... өзгеріс деп, қарастыру керек екенің көрсетті.Мұндай өзгерiстер үшiн үкiметтерге протекционистік тенденцияларға қарсы жұмыс iстеу ... ... ... ... әрекеттесу дағдарысынан шығатын шешiмдерді iздестiрудiң қажеттiлiгi туралы пiкiр бөледi: көпжақты келiсiмдерге қол қою және ұлт ... ... ... ... iске ... ... ... Тағы да бiр оң тенденция iскер саладағы қара ниет әсерлердiң бұлтартпауындағы белсендi ... ... ... қажеттiлiгi туралы көзқарастардың популяризациясында және нарықтың құрылымдық кемшiлiктерiнiң дұрыстауы бойынша болады. Бұл тенденциялар адам құқықтарымен тiкелей байланған, ... ... ... ... ... және бай ... ... арақашықтықты үзетін кез де келіп қалды. Бұндай ... ... ... сонымен қатар әлемдік қоғамға ол сәйкес келмейді. 2009 жылы ... ... АҚШ ... ... ... алдындағы ресми түрдегі сөз сөйлеуінде, дағдарысқа банк қызметкерлерінің қауіпті әрекеттері ғана емес, сонымен ... ... да ... жауапкершіліксіздігі мен ашқарақтылығы» әкелді деп айқындады. АҚШ-ның президенті мұндай жағдайды «ұлтты жаңа қадамға дайындауға және күрделі ... ... ... жетпейді» деген нәтижесі деп ұйғарылады.
Егер бiз әрі қарай қоғамға терең сіңген теңсiздiк пен әдiлетсiздiктен құтылмасақ жаңа ... ... да аяқ ... Олар адам ... ... Ағымдағы жаһандық дағдарыс келешектегі теңсіздікке емес, керсінше әлеуметтік әділдікке әкелу керек. Бұл дағдарыс экономикалық аспектілерді ғана емес, сонымен қатар қоғамдық ... пен ... ... ... ... ... ... қатысатын жаңа қоғамға қадам басудың кезі келді.
Практика көрсетіп отырғандай, теңдіктегі ... ... адам үшін ... ... ауру саны аз және орташа өмір сүру жасы ұзақ.Әлеуметтік мәселелер мен қылмыстың көбеюі дамыған қоғамдардың өзінде де ... ... ... яғни барлығына кері әсер береді. Бұл сұрақ адам құқығы аймағында ... ... ... ... ... ... декларациясы” барлық адамдар тамақ, киім, тұрғын үй және медициналық күтімге лайық екенін айтады. [2, 25 бап]. ... ... ... ... ... осы және ... құқығы кіреді. Еуропада тұрарлық өмір сүру қол жетерсіз және оған тек ұмтылу ... ... ой ... ... та, ... ... ... Әлемдегі көп елдер экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтары бойынша Мемлекетаралық пакті ратификацияланады. Қазіргі уақытта елдерінің ... ... ... оның ... және қарастырылған редакциясына ратификациялаған.
№ 12 Хаттама дискриминацияға ортақ тыйым ... адам және ... ... ... Еуропалық конвенцияға адам құқығын қорғау төңiрегiдегi тағы бiр құжат хаттамасы болып табылады. Осы хаттаманың Еуропа Кеңес ... ... ... ратификациялануынан кейін, ол Страсбургтегі адам құқығы бойынша ... ... ... беру үшін ... ... ретінде қолданылады. Шынында көптеген елдер барлық дискриминацияға тыйым салынатын комплексті заң шешімін шығарды. Ондай елдердедискриминацияны болдырмайтын омбудсмен институттары және ... да ... бар. ... де, ... ... ұқсас күштер әлеуметтiк әдiлетсiздiктiң басты тұрғыларына тиiспейдi. Мысалы, бұның орынына әртүрлi жыныс өкiлдерi немесе әртүрлi нәсiлдер үшiн тең мәртебенiң қамтамасыз ... ... ... және ... ... ... дискриминациясы жасанды сипатта болады. Шындығына келсек, әлеуметтік теңсіздіктің әр түрлілігі бір-бірімен тығыз байланысты. Оған мысалға әйел ... ... ... ... ... ... Equal Rights Trust жеке ұйым ... әлеуметтік теңсіздіктің бірінші сол сияқты екінші күрес түрлері үшін комплексті шешім табу керек деп ойлайды. Бұл ұйымды теңдік ... ... ... Оны ... адам ... ... және теңдік туралы заң аймағында жұмыс істейтін маман ... ... ... ол ... ... ... ... болсада, көптеген адам құқығы аймағындағы мемлекетаралық эксперттер қолдайды.
Декларацияның кілтті жорамалдарында өткен жылдарғы жағымсыз ... жеңу және жеке ... ... ... ... жылдамдату позитивті қозғалыстың керектігі айтылады. Бұл ... ... ... адамдардың теңдіктегі және бірдей қатынасы қарастырылады. Теңдікке толықтай жету үшін әрбір адамның бір-біріне деген қатынасына жеке тоқталу ... ... ... жалпыға бірдей Декларациясы” жобасының авторы жеке адамның қоғамға деген қатынасын28 бапта қарастырған. Онда: «Әр бір ... ... ... ... және ... тәртіпке құқығы бар» екендігі айтылған.[2]
Еуропалық мемлекеттер тобындағы негізгі проблеманың бірі ол полиция жағынан түсетін зорлық. Демократиялық қоғамда полицияның атқаратын рөлі ... ... ... болып табылады. Сондықтанда полицияның заңды бұзуы өте қауіпті. Құқық қорғау ... ... ... ... онда бүкіл құқық қорғау органдарына қауіп төнеді. Әрине бұл проблема барлық Еуропа елдерінде бар. Полициялар күрделі жағдайда дұрыс және ... ... ... үшін ... ... өтеді. Жемқорлық пен этикалық мамандандырылған популяризацияға қарсы шаралар өткізіледі. ... та оған ... ... ... ... ... ... көп.
Полиция қызметкерлеріне өте киын жағдайларда жұмыс ... тура ... ... ... жағдайлардағы қолданылатын зорлық пен қатыгездік орынды. Өтпелі экономикасы бар кейбір елдерде құқық қорғау органдарында жақсы полиция қызметкері бұл қылмысты ... ... ... ... ... ... ... деп есептейді. Сотта көбіне айыптың жазылғанына қатты мән аударады. Сондықтан да бұл ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Қылмыспен (сонымен қатар терроризммен) күресу кез келген нәрсені істеуге болады дегенмен ақталмайды. Құқық қорғау нормалары барлық адамдар үшін қауіпсіздікті ... ... ... соты ... ... ... затын таңдау барысында шектеулер болады:«Қауіпті мойындап... демокртияны сақтау сылтауымен оны бұзуға және ... үшін ... ... ... әрекеттерді жасауға болмайды».
Страсбургс сотында «әкімшілік-құқықтық базада құқық қорғау органдарының қызметкерлері күш пен қаруды ... ... ... ... ... ... құқықтық вакуумда болмау керек» деп айтылды.
Тағы да бір талап ол, күшті тек қана аса қажетті жағдайда ... ... ... ол ... де күш ... ... жұмсалуы керек. Полициямен өткізілетін жоспарланған, реттелген операциялар жоғарыдағы айтылған талаптартарға сай болуы керек.
Қамауға алынғандар көбінесе ... ... ... ауыстырғанда ұрады, тепкілейді деп шағымданады. Аса қажетті жағдайда өзін қорғау болмаса, ... ... ... ... ... ... ... түрде зорлық көрсетпеуі керек.
Тергеу кезіндегі қатыгездік бүкіл әлемде кең таралған. Страсбургс сотында мұндай құқықбұзушылықты және аргументальды арыздар түскен ... ... ... ... жүргізу құқылы екені айтылған. Кез келген зерттеу кінәлі адамды табу үшін ... ... және ... ... ... Күзет қарауылындағы өлім автоматты түрде зерттеу пәніне айналады.
Адамгершілікті немесе ар-намысты түсіретін ... ... ... ... ... қызметкерлері барлық істеген әрекеттеріне жауапты екенін айтады. Осы талаптар орындалмаса, онда ол адам құқығын және ... ... ... ... бұзылушылығы деп есептелінеді.
Еуропаның әр түрлі елдерінде полиция әрекеттеріне түсетін шағымдарды қарастыратын түрлі әдістер бар. Оның біреуі қызметтерді ... ... ... елдерде полиция құрамында полиция қызметтерінің әрекеттерін зерттейтін арнайы зерттеу бөлімшесі болады. Бірақ оның тәуелсіз жұмыс істеуі ... іске ... ... ... ... ... тырысатын мемлекеттер, полицияға түсетін шағымдарды сот прокурорына тапсырды. Басқа жағдайларда осы қызметтердің іске асуын полиция омбудсмендеріне беріледі. Тағы да бір ... ... ... ... қатысатын, шағымды тексеретін комиссияны құру. Бірақта қандай да эффективті шағымдарды тексеру жүйесі болмасын, олардың барлығы болып кеткен бұзушылықпен күресуге ... ... ... ... ... ... бір ... ол полицияға істі қарау жаңа тіртіптібін енгізу. Ол үшін мемлекетаралық құқық сақтау принциптеріне сәйкес анық ... ... ... керек. Оған полиция этикасының Еуропалық кодексі көмектеседі.
Жаңа полиция мәдениеті полицияға сенімділікті таныту үшін шынайы және ашық ... ... ... ... ... ... жоғарғы принциптері іске асатын демократиялық мемлекетте, қоғам полицияның тиісті емес ... ... ... ... керегі» айтылған.
Құқық қорғау органдары үкіметке қиянат етсе, оларқоғамның сенімділігінжоғалтады. Жоғары мамандандырылған стандартты қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... ... ... іске ... керек.
Орталық және Шығыс Еуропа елдеріндерінің негізгі міндеті, сот төрешілері саяси ... ... ... ... ... ... ауыстыру. Сот төрешілері саяси және экономикалық қысыммен кездесуді жалғастыруда. Бұл проблемалар үшін күресу шараларын қолдану керек. Соттарға қандай да бір ... әсер ... адам ... ... ... ... Бір сот ... әрекетінен барлық әділ сот жүйесінің беделі түсу мүмкін.
Саяси араласу мен жемқорлық барлық сот жүйесіне сенімділікті төмендетеді. Және де әділ ... ... ... Адам ... ... ... ... конвенцияда: «Әрбір адамның өз уақытында шешілетін әділ және ... ... ... ... бар» [9, 6 бап]. ... да бұл ... міндетті түрде күресу керек.
Сот жүйесінің әділдігі мен тәуелсіздігі жоғары құқықтың негізгі элементі ... ... Ол үшін ... ... ... ... ... елдердің көбісі өздерінің конституциялық принциптері бойынша үкіметті орындаушы, ... және ... ... үш ... ... ... тәуелсіздігі қабылданған шараларға тәуелді болу керек:
— мемлекет емес, керсінше саяси партия жағынан заңсыз бақылаудан сақталған сот төрешілер мүшесін таңғайындайтын жүйе құру ... сот ... ... емес ... жұмыстан босатылудан қорықпау керек. Ажыратылмайтын шарттарға тәуелділік қызметке келуге және өз уақытында ... ... ... ... сот ... ... ... қысымнан босатылған, сот жүйесінде қарастырылатын талаптар міндетті түрде орындалуы тиіс ;
— сот ... ... ... және де олар ... ... ... ... сенімділіктің пайда болуы сот әрекетіне байланысты. Сондықтан да олар шешімді фактілерге және ... ... ... ... Төрешілер барлық қоғам сенімділігін қолдану керек. Ол төреші шешімінің әділдігіне ... әділ болу үшін ... ... ... ... ету ... кез ... еліктіретін талқылаулар сот төрешілер шешімдеріне әсерін етпеу керек;
—обективті себепсіз сот төрешілер ... ... ... сот ... ... тек ... түскенде ғана қайта қарастырылады.
Сот жүйесінің абыройын сақтау үшін оның ... ... ... ... ету қажет. Сот төрешілерінің сәйкес квалификация деңгейі болу керек, яғни адал және кәсіптік болуы тиіс. Барлық елдерде сот ... ... ... ... ... ... Сот ... біліктілігінің басқа факторларымен қамтамасыз ету келесілерді қосады:
— сот ... ... ... ... ... шешіледі;
— сот төрешілерін тағайындау барысында ешқандай себеп бойынша ... ... ... ... сот мүшелері әр түрлі қоғам мүшелерінен болғаны дұрыс (мысалға, жыныстық немесе этникалық тиістілері) және де ол фактор ретінде ... ... адам ... ... ... ... қолданылатын сот практикасы ортасында сот төрешілерін оқыту ... ... сот ... ... жұмыс істеу керек: Страсбургтегі сотқа мемлекеттік деңгейдегі созылып кеткен сот талқылауларына байланысты көптеген шағымдар түседі (келесі ... ... Сот ... ... жұмыс істеу үшін міндетті:
— жеткілікті сот төрешілердің тағайындалуы мен сәйкес еңбек шарты;
... ... мен ... ... ... сот ... өздерінің шешімдерінің салдарынан қорықпай қызметтерін атқару керек. Олардың қауіпсіздігіне сот бөліміндегі күзеттердің болуымен, ... ... ... қызметтерінің қатысуымен кепілдік берілуі тиіс. Еуропа Кеңес мүшелерінің барлық мемлекеттері сот жүйесіне ... ... ... ... ... ұрып, соғып, адам құқығын бұзатын адамдарды тәртіпке шақыру керек жәнеде зардап шекен адамдарды ұмытпақ керек. Соңғылары көбінесе ауыр психикалық ... және ... ... ... ... тұр. Сот ... ... тигізілген зардаптың өтелуін қамтамасыз етеді.
Көптеген мемлекетаралық сот органдарымен, ... ... ... ... ... адам ... қорғау туралы Еуропалқ конвенцияның 13 бабында қарастырылған құқықтың қорғалуы мен тигізілген зардаптың өтелуі міндетті ... адам ... ... ... табылады.[9]
Тигізілген зардапты өтеу – адам құқығын толықтай қамтамасыз етуге арналған соңғы қадам. Бірақта ондай бұзушылық болса, онда ... ... ... ... ... ... жұмыстарын жүргізу керек. Зардап шеккен адамдар сотқа хабарласу мүмкіндіктері болуы тиіс. ... ... ... ... ... ... ... бар болуы керек.
Компенсация — адам құқығын қорғауды қамтамасыз етудің соңғы қадамы болғандықтан, оған аз көңіл ... ... Тео ван ... (Teo van Boven) ... ... ... реституциясы мен реабелитациясына қатысты БҰҰ зерттеуінде компенсациялау сұрағына қажетті көңіл аударылмағандығын ... Ол бұл ... ... ... көп көңіл бөліну керектігіне сенімді.
Адамдар заңсыз түрде күзетке және қамауға алынғанда, «терроризмға қарсы соғыстар» кезіндегі әр түрлі ... ... ... тек кейбір адамдар ғана тікілей және көпшілікте зардапты өтеу әділеттілігі керек деген өздерінің ойларын білдірді. ... бұл ... ... ... ... ... тұтқындалғандар сот процедураларында өздері өз құқықтарын қорғау керек.
2010 жылы Британ мемлекеті Гуантанамо түрмесінде сол мемлекет тұрғындары ... ... 16 ... ... ... деп ... ... Олардың кейбіреулері сотты заңсыз түрде оларға зардап келтірді деп кінәлап, сотқа шағымданған. Тигізілген зардапты өтеудің ең кең таралған түрі ... ... ... ... ... өтеу ... ақша ... келтіруімізге болады. Мысалы, пайданы жоғалту немесе сот шығындары. Бірақ басқа жағдайда ол мүмкін ... ... адам ... ... ... ... ... тұрғыда келтірген зардапты компенсациялай алады?
Бірақта материалдық компенсация — зардап шеккендерге жасалатын жалғыз шешім емес.Тигізілген зардапты өтеудің басқада ... бар:
... ... ... ... болуына дейінгі алғашқы күйіне келтіруге шақыру шарасы. Оның ... ... ... ... ... ... ... тәркіленген мүліктің қайтуы;
— реабилитация: заңды және саяси қызмет көрсету, ... ... ... көрсету;
— сатисфакция: көпшіліктін алдында кешірім сұрау, зардап шегушіні есте сақтау фактілерді жариялау және тексеру;
... ... ... ... ... ... тигізілген зардапты өтеудің барлық түрлері «Адам құқығы және мемлекетаралық гуманитарды құқық аймағындағы адам құқығын қорғау және тигізілген зардапты өтеу ... ... БҰҰ ... ... ... 21 ... 2006 жылы ...
Компенсация адаммен тигізілген зардапты толықтай өтей алмайды. Себебі кейбір адамдардың тигізген зардабын ... ... ... ... ол теңдіктегі тигізілген зардапты өтеуге кедергі емес. БҰҰ-мен қабылданған негізгі қағидалар адам ... ... ... ... ... ...
Адам құқығын қорғайтын қорғаушылар өз қызметін сыртқы ... ... ... ... ... жұмысы тексерілуде, және де бұл сұрақтар бойынша туындайтын ... адам ... ... ... ету және ... ... үшін ... Адам құқығын қорғайтын қорғаушылар толық қауіпсіздік шарттарында жұмыс жасау керек. Және де ... ... ... күзет беріледі.
Тіпті сәтті мемлекеттер де олардың адам құқығын сақтау ... ... ... ... олар ... сескенеді. Бірақта кейде мемлекеттер қойылған сұрақтарға жауап іздемеуді жөн көреді. Мемлекеттік емес ... ... ... ... патриотизмнің жоқтылығы мен адам құқығының бұзушылығын хабарлайды.
Фактологиялық қателіктер ... ... ... ... үшін ... Мұндай шешім дұрыс диалогқа келмейді. Себебі құқық қорғаушылардың ресурстары шектеулі, ал ... ... ... ... келмейтінін ескерсек, онда мемелекеттік емес құқық қорғаушылар ұйымдардан идеалды есептемелер талап етудің ... жоқ. Және де ... ... ... ... ... ... жұмыс жасайды.
Әр түрлі мемлекет өкіметтері құқық қорғаушыларға сөйлеуге тиым ... Ол ... отыз жыл ... ... дискуссияға себеп болды. Ұзақ пікірталастан кейін Бас Ассамблея “Жеке адам құқығы мен міндеті ... ... ... Негізінен декларацияны қолдануға себеп, әр түрлі елдерден адам құқығын қорғауға және соны хабарлауға тырысқан адамдарға қатігез ... ... ... ... ... ол ... ... қорғаушылар» деп атайды.
Көбіне адам құқығы үшін белсенді жұмыс істеген адамдарды өлтірді немесе өлім жазасына тартады. ... ... ... ... ... ... айырды. Мысалға, қозғалыс бостандығынан, өз ойын айту ... ... пен ... ... Олар ... істер бойынша фигурантарға айналды, және олардың қатынасында әділетсіз айыптар тағылды. Декларация мақсаты адам құқығы ... үшін ... ... ... ... сылтауы жоқ зерттеулерді тоқтату.
Мәтін авторы тұратын дилемманің бірі ... ... ... ... топқа анық қол сұғылмаушылық құқығы бар жеке топ деп сипаттамау және алдауға берілмеу керек.
Авторландыру ... ... ... ... бас ... ... ... Себебі ол кандай да бір формалды анықтамаларға түспегендерге қосымша қауіпті төңдіруі мүмкін.
Құқық қорғаушылардың қолданатын барлық құқықтары адам ... ... ... ... стандартпен шешілген. Сондықтан да Декларация негізінен қызметі адамның құқығын қорғаумен ... ... ... реттеу үшін қолданылады. Декларацияда кез келген адам өз құқығын халықаралық, сондай-ақ ұлттық деңгейде сақтауға, дамытуға, қорғауға құқылы.[10].
Сонымен қатар, Декларацияға сәйкес, ... адам ... ... ... ... және де ... бөлімшілердің қиянат етулерін айтуға құқылы.[10] Құжат халықаралық ұйымдарда және өзіндік қорғау қызметінің қаржыландырудың құқық қорғайтын қызметтiң жүзеге асыруы қолданылады. ... ... ... ойы ... әлеуметтік артықшылықты ұсынбау, ал керісінше жеке тұлғалар немесе бірлестіктер өздерінің қызметтерімен айналасулары және жалған айыптардан қорғалулары керек.
БҰҰ әлемдік қоғамға ... ... ... ... ... ... қабылдаған соң БҰҰ-ның Басты хатшысы Кофи Анна келесі маңызды ойды айтты: «Құқық қорғаушылардың құқығы ... ... ... және ... ... ... ... және халықаралық стандарттарды ұстау жеткіліксіз: бұл стандарттарды міндетті түрде аймақты және ұлттық деңгейде өмірге айналдыру керек. Бұл ... болу үшін ... және ... ... ... адам ... тәуелсіз мониторинг жүйесін құру керек. Омбудсмендер мен ... ... бұл ... ... роль ... ...
Соңғы жылдары Еуропада маңызды жағдайлар: омбудсмендер концепциясы кең орын алды. Көп елдерде адам ... ... ... басшылықтарын өкімет пен парламент тағайындайтын сәйкес институттар немесе ... ... бар. ... ... ... көп. ... тек ... ал кейбіреулері тек билікке қиянат ететін, негізінен көбіне жемқорлықпен күреседі. Олардың бөлімшілері ... ... ... ... Ал қалғандары жүйені зерттеуге және құрылымдық кемшіліктеріне көңіл бөледі.
Испания және Ресей сияқты ірі мемлекеттерде жалпыға ортақ ... мен ... ... бар. ... ... адам құқығы бойынша өкілетті комисарлар жұмыс істейді. ... отыз ... көп ... бала құқығы бойыншаөкілетті комисарлар бар.
Көп елдерде халықаралық қатынастардағы мониторингте тұратын қызметтер құрылған. Берілген қызметтің мүмкіндіктері шектеулі және ... ... ... ... ... ... ... орталарындағы ұйым гендік теңдік болып табылады.
Әр түрлі моделдер белгілі мемлекеттердің ... ... ... ... да бір ... шешімді енгізу және сол немесе басқа елден бөтен тәжірибиені талап ету дұрыс болмайды. Не дегенмен бұл ... ... ... ... ... адам ... ... өкілетер тәуелсіздік болғаны аса маңызды. Омбудсмендер қандай да бір саяси ... ... ... ... және де мемлекеттен нұсқаулар алады. Ол өзіне келген шағымдарды ... ... ... адам ... ... ... ... мемлекеттік мекемелердің статусына қатысты Париж қағидаларының бір пункті. Қағидалар 1991жылы Парижде БҰҰ-ның эксперттер жиналысында қабылданды. Сосын 1993 жылы ... ... ... мақұлданды. Бұл қағидаларды халық омбудсмендермен Еуропа Кеңес Комисары басқарды. Тәуелсіз қағида заңмен байланысты және де ... ... ... ... ... ... принциптері сәйкес «үкіметтен тәуелсіз және оның тәуелділігіне қатысты қаражат реттелуіне қатысты» болу үшін ... бұл ... ... сыйлау керек. Басқаша жағдайда омбудсмендер толық жұмыс ... ... ... органдарына сұрамай-ақ, компетенция ортасындағы кез келген мәліметтерге мүмкіндік алулары керек. Сонымен қатар, олардың жұмысына ... кез ... ... маңызды мәліметті ала алуы керек. Омбудсмендер мен  аналогты институттар барлықтарына көмек көрсету керек. Кез келген азамат ... ... ... болу ... қабылдаулар адам құқығы бойынша қалалық агломерация шектеулерінде ашық болуы үшін, оған ... ... ... ... ... ... оперативті және эффективті шағымдарды қарастыру үшін ресурстар қажет. Олсыз омбудсмен институттары тұрғындардың ... ... ...
2.2 ... ... ... ... құқығы әлемдік мәдениет құқығының бір бөлігі, көптеген ғасырларды басынан өткізген ... бар және ... ... ... тән ерекшелігімен әлемдік құқық жүйесінде белсенді түрде тіршілік етуде. Ислам діні жетінші ... ... ... ... Ислам дінінің негізін жарыққа шығарушы – Мұхаммед (салла–л–лаһу ғалейһи уа салам). Ислам дінінің басты қағидалары Құранда жазылған. Негізгі қағида – ... ... ... ... және ... өкілі - Мұхаммед (салла–л–лаһу ғалейһи уа салам) екенін тану [11, б.4].
Мұсылмандық ... ... ... ... ... ... бар деп есептейді. Бірінші топты Құран мен сүннаның заңды жазылымдары құрайды. Екінші топқа Ислам - ... ... ... да ... ... қалыптасқан, топтасқан нормалары жатады. Құранда 6 мыңнан аса аят жолдары бар және ... ... 500-ін ғана ... ... қарым-қатынастарына тән жүріс-тұрыс ережелері деп атауға болады, ал 150-і негізгі діни міндеттерді ... ... ... ... ... бойы ... діни – танымдық бағыттарға заңды түсінік бере алды және олардың ... ... ... ... құқықты нормаларды қалыптастырды. Көптеген мұсылман құқығының нормалары Құран мен сүннаның жалпы жазбаларында доктриналды түсініктің нәтижесінде пайда ... ... ... шешу ... ... ... байланысты осы кездері белгілеген өкімдердің түсінігімен байланыстырады. Мұсылман құқықшылары құқық нормаларының негізгі бөлігін діни сырдың ашылуы нәтижесі деп ... ... ... деп ... Осындай тәсіл казуальдық нормаларды түсіндіру кезінде белгілі ... ... ... жаңа жүріс – тұрыс ережелерін қалыптастыруға, мұсылман құқығының нормативтік мазмұнын дамытуға мүмкіндік берді. Бұл осы құқық жүйесі үшін ... [11, б. ... ... ... ... ... ... құқығы ішкі және сыртқы нормаларға бөлінетінін білуіміз керек. Құран мұсылман ... ... көзі ... ... ... ... ... аударады және өзінің қауымында, елінде әр түрлі жағдайларда оған ... ... ... ... ... ... ... қандай болса да, ол Құранға бағынады және онымен әрекет жасайды. ... ... ... ... ... шиеленіс жағдайлардың мысалы бола алады. Құран, сүнна, иджма және кияс ішкі мұсылман құқығына және халықаралық мұсылман құқығына арналған негізгі көздер ... ... ... ... Конституциялық құқық осы және басқа да мұсылман елдерінің ішкі мемлекеттік құқықтарындағы исламға әсер етуі мысал бола алады. Көптеген мұсылман ... ... ... ... ... және басқа да мұсылман құқықтарының арасында қарама-қайшылықтарын туғызады. ... ... ... ... ... ... ... өзіне тән қайнар көздер ерекшеліктері арқылы екі топқа бөлінеді [11, б. 43]:
1) Құран және сүнна;
Иджма және қияс (осы ... және ... әдет ... та ... ғасырда мұсылман құқығының нормалары жасалынып бітті. Оны Фикһ немесе Шариат деп атайды. Мұсылмандық құқықтың құрылысын сипаттауда оның ... ... ... мәні мен ... әсер ете ... Бұл ... да екі топқа бөлуге болады:
1) кез келген адамның (іс әрекетіне) баға беруі жатады. Бұл іс -әрекеттер бес ... ... ... ... салу;
2) белгілі бір жағдайларға немесе іс әрекеттің салдарына байланысты реттейтін нормалар жатады. (Есі дұрыс емес адамдармен келісім шарт ... ... ... ... ... - қатынастарын реттейтін нормалар:
жеке адамдар мәртебесінің құқықтары;
қылмыстық құқықтар;
әкімшілік нормалар;
соттық құқықтар;
халықаралық құқықтар.
Жеке адамдар мәртебесінің құқықтары діни қағидаларға ... Бұл ... ... ... жөнінде;
отбасын мүліктік тұрғыдан қамтамасыз ету;
бала тәрбиелеу міндеттері;
қамқоршы;
мұрагерлік.
Ислам діні 67 мемлекетке тараған. Дін екі ... ... ... (90 %) және ... (10 %). Исламның барлық қағидалары құран және ардақты Пайғамбарымыздың Хадистерінен тұрады.
Пәкістан 1962 жылы 2-ші конституциясын қабылдады. Сол ... 7-8 ... ... мұсылмандық мемлекеттермен қарым қатынасын нығайту керектігін және сол мемлекеттердің басқару органдары осы ... ... ... ескерткен. Ислам дінін қолдауға шақырған. Ал, 1973 жылғы конституциясында құранды оқытуды алға қойды және исламдық өмірді өркендетуді басты міндеттері деп ... ... ... ... ... ... ... қатысады. 1958 жылғы заң бойынша шейхтер мен ақсақалдар үкімет құрамына ... ... ... мемлекет басшысын премьер-министр тағайындайды.
Африка мемлекеттерінің ішіндегі келесі тоғыз ел мұсылмандық мемлекет ... ... ...
1) ...... Сиерра – Мион;
3) Заир;
4) Камерун;
5) Кения;
6) Уганда;
7) Танзания;
8) Зимбабвэ;
9) Нигерия.
Соттардың аталымы (немесе ... - ... ... ... ... және ... құқықтар қолданылады:
1) некеге тұру;
2) некені ажырату;
3) қорғаушы;
мұрагерлік.
Жеке адам мәртебесі - нормалары мұсылмандар ортасында мұрагерлік өсиет айту және оқулық қабілеттілігін ... ... ... ... ... [11, б.74]. Бұл ... мысалы, мұсылман әйелдерге, мұсылман еместерге тұрмысқа шығуға тыйым салынады. Неке қию кезіндегі куәлардың мұсылман болуын талап етеді. Мұсылман ... ... жеке ... ... отырып, мұндағы бұл меншіктің ең жоғарғы иесі тек Алла деп санайды. Мұсылмандар сот процессуалдық құқықта сот лауазымын тек қана мұсылман ... ... ... ... ... ... адам ... тиіс. Осы секілді талаптар куәлерге де қойылады. Бұл тарауда ант беруге зор маңыз беру ... сол адам ... ақ ... ... Бұл жерде сот кез келген мұсылман адамының дін алдында таза болатынын, өйткені, Алла бәрін біледі оның ... ... ... ... ... ескереді.
Мұсылмандық құқық заң алдында барлық теңдіктің қағидасын уағыздайды [11, б.107]. Мысалы, Пәкістан Республикасының Мұсылмандық Конституциясының 5 бабында (1956 ж.) ... ... заң ... ... және ... барлық қорғанысына құқықты» деп бекітілген.[12]h4>
Конституцияда бекітілген және мұсылмандық құқықтың дәлелдеме жүйесінің негізі болып айыпталуының кінәсіздігінің ... ... ... ... ... заң ... ... сот шешімін шығарғанда, дәлелдемелердің қандай түрлеріне сүйенуі керегі жөнінде көптеген соттаудың ... ... ... және ... ... ... куәгер жауаптары дәлелдеме болғандықтан деп есептейді, өйткені Құран көп жағдайда осындай көрсетулер ... ... ... ... (Ибн Тайлимя, Ибн ал – Кайум және Ибн ал-Гарс): «Дәлелдемелер тек ... ... ... ... - деп айтады. Олардың ойынша, осындай шектеулер анықталмаған. Олар ... деп Алла мен ... ... ... ... ... - деп ... және солай деп санайды. Сондықтан, айыпшы оның барлық айыптау шындығын ... ... ... ... ... ... дұрыстықты келтіруі керек.
Бірінші көзқарас жақтаушылары басқа дәлелдеу құралдары тек ... ... ... ... ... Осы заң ... көзқарасы бойынша, осы қылмыстың іс жүзінде дәлелделуі тек айыпталушының кінәсінің мойындағанымен және куәгерлердің ... ... ... Ислам дінін ұстанатын 1 млрд – артық адам тұрады. Егер ғаламшарымызда 6 млрд 500 млн - астам адам өмір ... ... ... Жер бетіндегі халықтың бестен бір бөлігін құрайды деген сөз.
Қай мемлекетте қанша Ислам дінін ұстанатын адам тұратынын ... ... де ... ... ... олардың санына қарай келесі топтарға бөлуге болады:
а) мұсылман мемлекетінің негізін құрайтын, мұсылман халықтары (олар барлық жиынының 70 % – 100 % ... ... ... мемлекет халқының шамамен тең жартысын құрайтыны;
в) әр түрлі елдерде ислам диаспорасы ретінде өмір сүретін мұсылман халықтары.
Мұсылман халықтары және диаспоралары 118 ... және ... әр ... де өмір ... ... ... ... 50 мемлекетте өмір сүрсе, Африкада – 45, Америкада – 11, Еуропада -10, ... мен ... ... – 2 ... ... ... тұрады. Азияда планетадағы мұсылмандардың басым бөлігі тұрады.
Мұсылман халықтарын әр елде қоныстанғаны байланысты ... 3 ... бөлу ... алатын үлестерін көруге болады:
1-сурет. Әлем елдеріндегі Ислам дінін ұстанантын халықтың үлесі
Ескертпе: Автормен құрастырылған
2-сурет. Әлем елдеріндегі Ислам дінін ұстанантын халықтың үлесі
Ескертпе: ... ... Әлем ... ... ... ... халықтың үлесі
Ескертпе: Автормен құрастырылған
Мұсылман халықтары деген түсінік нақты анықтаманы қажет етеді. Мұсылман халқы бұл – барлық азаматтары, немесе басым бөлігі ... ... ... ... ... ... және ислам нормасы мен тәртібіне бағынатын халық.
Әлемде Ислам Конференциясы Ұйымы құрамына ... 40 - тан кем емес ... өмір ... ... ... деген терминді естігенде, біз негізін мұсылман дінін ұстанатын азаматтар құрайтын мемлекет деп түсінеміз. Осы тұрғыдан, Ислам діні мемлекеттік дін деп ... ... ... Аталған 40 мемлекеттің ішінде тек кейбіреулерінде ғана Ислам мемлекеттік дін деп жарияланған (Сауд Аравиясы, Бахрейн), дегенмен олардың барлығы мұсылман ... деп ... ... бұл ... халқы мұсылман.
Мұсылман мемлекеттері халықаралық құқық субьектісінің мынадай элементтерін қамтиды. Мұсылман ... ... шарт ... және оны іске ... құқылы. Мұсылман елдері екіжақты, аймақтық және әмбебап шарттарға қол қояды. Әрбір мұсылман мемлекеті ХХ ... ... ... 5 тен 10 ... ... ... ... келісімдер мен конвенцияларға қол қойған. Мұсылман мемлекетінің халықаралық құқық субьектісі ретіндегі ... бір ... ... ... ... мүше болу және осындай халықаралық ұйымдар қызметіне қатысу. Мысалға, мұсылман мемлекеттерінің барлығына жуығы БҰҰ мен оның мамандандырылған мекемелеріне мүше болып ... ... ... ... жуығы Ислам Ұйымы Конференциясының үлескерлері, қатысушылары және мүшелері болып табылады. Азия мен Африка континенттерінің әртүрлі аймақтарында орналасқанымен, олар ... ... ... ... көп ... ... ... басқа, осы мұсылман мемлекеттері басқа жалпыконтиненттік халықаралық, билікаралық ұйымдарға кіреді. Міне осылай олар мұнай экспорттаушы және т.б. – елдер ұйымының ... ... ... ... және ... ... ... дипломатиялық және елшілік, өкілдік қатынастармен алмасу ислам елдерінің ... ... ... ... ... ... ... Мұсылман мемлекеттері өзара дипломатиялық елшілік және өкілдіктерімен алмасады; бұдан басқа мұсылман мемлекеттері дипломатиялық елшілік және өкілдіктерімен мұсылман емес мемлекеттермен де ... ... ... Түркия, Ауғанстан, Сауд Аравиясы, Ливия, Марокко және басқалары өзара ... ... және ... ... осы және ... мұсылман елдері өздерінің дипломатиялық қатынастарымен елшілік өкілдіктерін басқа мелекеттерге Ресейге, АҚШ, Ұлыбритания, Франция, Канада және т.б. ... ... ... ... ... мұсылман мемлекеті қазіргі заманғы халықаралық құқықтың толыққанды және ... ... ... бола ... ... ... көптеген діндердің, оның ішінде ислам дінінің де қайта өрлеу үрдісі орын алуда. Осы себепті де, әлемде ... діні мен оның ... ... ... оның ... сийяр - халықаралық мұсылман құқығының қайта өрлеуі жүріп жатыр.
Мұсылман құқығын зерттеушілердің бірі Хамидулла халықаралық мұсылман ... ... ... ... ... ... «Бұл – өзге ... арақатынас кезінде мұсылман мемлекеттері қатаң түрде сақтайтын келісім – ... ... ... және ... Оның ... мұсылман мемлекеттері халықаралық мұсылман құқығы жүйесін және түсінігін қабылдайды. Халықаралық мұсылмандық құқық тек конвенциялық ... ғана ... ... ... шариаттан тарайтын міндеттемелерден де тұрады.
Тағы бір мұсылман құқығын ... ... ... ... ... термин исламға қатысты ережелер мен тәжірибелердің өзге халықтармен ... ... деп ... Бұл ... ... және ... емес деп екіге бөлінген, әлем талқылаған исламдық доктринада да қаралды. Себебі халықаралық мұсылман құқығы тек ... ... ... емес ... арақатынасын ғана емес, ол мұсылман мемлекеттері арасындағы өзара қатынастарды да ... ... ... халықаралық мұсылман құқығының халықаралық қатынастарда ислам дінімен реттелетін нормалардың ... ... ... ... ... құқығы бүкіл әлемдік халықаралық халықтың жалпы жұрт таныған принциптері мен институттарын қабылдайды. Мұсылман мемлекеттері жалпы жұрт таныған халықаралық құқықтың ... ... ... ... және халықаралық келісім – шарттардан туындайтын, тәуелсіз теңдікті, басқа мемлекеттердің ішкі ... ... күш ... және күш ... ... ... ... территориялық бүтіндікті бұзбау, шекараны бұзбау міндеттемелерін қалтқысыз орындауға келіседі.
БҰҰ мүшесі ретінде мұсылман елдері ... ... ... ... ... ... және ... қазіргі кезде де кейбір мұсылман мемлекеттері тарапынан халықаралық ислам құқығының ... ... да ... атап ... банктік пайыз туралы сұрақтарды, басқа барлық елдерде міндетті түрде өтелетін, ал берілген несие пайызының ... Ал ... ... құқықта осындай банктік операцияны шешудің аталған екі амалы да қабылданады. Мұсылмандық халықаралық құқық мемлекеттерді бір діни ... ... ... ... ... ... ... елдерінде мемлекеттердің тәуелсіздігі, олардың бір – бірінен бостандығы теориясы дами бастады. Бұл тәуелсіз теңдік идеялары мемлекеттердің тәуелсіздігінің теңдігі қағидасы ретінде ... ... ... құқық қағидасының құрамына енді. Панисламизм теориясы қазіргі ... ... ... ... ... бөлігі болып танылмайды. Бірақ жоғарыда айтқанымдай осы теорияның идеясы антиколониялық ... ... ... ... ... да ... ... XX ғасырдың аса маңызды халықаралық құқықтық құжаты болып танылған колониялық елдер және ... ... беру ... БҰҰ Бас Ассамблеясының Декларациясын қабылдауға әкеп соққанын баса айтуым ... Оған қоса ... ... ... өз ... ... Ислам Конференциясы Ұйымдарында басты орын алатын бірқатар ... ... ... ... әсер ете ... ... доктринасы халықаралық қатынастарға баса назар аударады. Шариғатта бейбітшілік пен соғыс, достық туралы бейбіт келісімдер, дипломатиялық өкілдер, келіссөздер және ... ... ... ... көптеп кездеседі.
Мұсылман халықаралық құқығы мен қазіргі кездегі халықаралық мемлекеттер ... ... бір ... бар. ... да алғашқы кезеңде мұсылман заңгерлері мұсылман мемлекеттерінің мұсылман емес мемлекеттер арасындағы бейбіт ... ... бас ... ... дар ... ... емес ... басып алу құралы ретінде қарап, оның дар аль-ислам(мұсылмандық территориялық, мұсылман мемлекеттерінің территориясы) ... ... ... Бұл ... ... ... ... қарсы болып танылады. Бірақ еуропалық халықаралық құқықта да XX ғасырдың ... ... ... соғысқа құқығы болғанын ұмытпағанымыз жөн. Сонымен қатар, бұл құқық ең әуелі Еуропаны қамтыған адамзат тарихындағы ең ... ... ... ... ... ... ... тарихының қай кезеңінде болмасын, ислам діні тараған елдер ішіндегі сонымен қатар халықаралық қатынас саласында өзгерген шарттарға көндігуге тырысты.
Ислам ... ... ... ... даму мен материалдық прогресте келіспеушіліктерді туындатпауға тырысты. Мұсылман құқығының мақсаты болып, бейбіт ... ... және ... сылтау еткен мемлекеттердің өзімшілдік әрекеттеріне қарсы күрес болып ... Осы ... ... және батыстық халықаралық құқық бір-біріне ұқсамайды. Бейбітшілік пен қауіпсіздік туралы ойлар Құранда да дәстүрде де айтылған.
Осыны басты назарға ала отырып, ... ... ... ... жасаған арабтардың Парсылармен және Грециямен тығыз байланыста бола тұра, олардың ұлы мәдетиетінің ислам өркениетіне әсер етпеуі мүмкін емес екенін ескере ... ... ... ... араб мемлекетінің идеологиясына толық ұқсамайтынын айтады және бұл әсер әлі күнге дейін сезілуде.
Көптеген мәліметтер бойынша жер бетінде ... ... ... әр түрлі нысандағы халықаралық ұйымдар қызмет етеді. ... ... ... үкіметаралық ұйымдарға, мемлекетаралық ұйымдарға жатады. Олардың негізгі бөлігін халықаралық үкіметтік емес ұйымдар, мемлекеттік емес, әр ... ... ... ... және ... деңгейдегі мекемелермен, сондай-ақ жеке тұлғалардан құрылған ұйымдарды құрайды.Үкіметтік емес ұйымдар ... және жеке ... ие ... ал мемлекетаралық ұйымдардың мүшелері болып тек мемлекеттер ғана бола алады. ... да тек ... ғана ... ... ... бола ... Осындай үкіметаралық ұйымдарға жалғыз үкіметаралық ұйым болып табылатын ... ... ... ... ... Өзінің мәртебесіне сай үкіметаралық ұйым ретінде ол қазіргі кездегі халықаралық ұйымның толыққанды субъектісі ... ... ... ... ... ... құрылған басқа ислам халықаралық ұйымдары халықаралық үкіметтік емес ... ... ... да олар халықаралық құқықтың субъектілері бола алмайды. ... олар ... ... ... бола ... яғни халықаралық құқықпен реттелген қатынастарға түсе алады.
Көріп отырғанымыздай, мұсылман әлемінде бір ... және ... ... емес ұйымдар құрылған, ол бүкіл дүниежүзіндегі барлық халықаралық ұйымдардың жалпы санына қатысты өте аз пайызын құрайды.
Ислам Конференциясы Ұйымы (ИКҰ) 1969 жылы ... Оны құру ... ... ... ... ... өткен мұсылман мемлекеттері мен үкімет басшылары конференциясында қабылдайды. Осы ... 43 ... ... ... ... ... және тағы ... мұсылман қауымының өкілдері конференция жұмысына бақылаушылар ретінде қатысқан. ... жылы ... ... ... ... Ұйымының жоғарғы органы болып 3 жылда 1 рет өткізілетін мемлекет пен ... ... ... ... ... ИКҰ ... Бас хатшысы Тунку Абдул Рахман (Малайзия) болған. Бас ... мына ... ... ... жүзеге асырады: әлеуметтік-экономикалық бөлім, ғылым және техника бөлімі, ақпарат бөлімі, адам құқықтары мен діни ... ісі ... ... ... емес мұсылман ұйымдары ісі бойынша бөлім, халықаралық мәселелер бойынша бөлім, Азия істері ... ... ... ... ... ... Конференциясы Ұйымы Біріккен Ұлттар Ұйымымен тығыз байланысқа ие. 1975 жылдан бастап ИКҰ БҰҰ-ның бақылаушысы мәртебесін иеленеді. БҰҰ Бас ... 36-шы ... «БҰҰ мен ... ... ... резолюция қабылданды.
Ислам Конференциясы Ұйымы (ИКҰ) кеңес әскерінің Ауғаныстанға басып кіруіне қарсы шықты. Ол өзінің заңи мәнін 1980 жылдың 27-29 ... өзі ... ... ... Бұл құжаттың кіріспесінде ИКҰ «Ауғаныстанға кеңес әскерінің басып кіруі, оның ... қол ... оның ... ... ... ... және халықаралық қағидаттар мен нормаларды қатаң бұзуын, сондай-ақ, аймақтық және бүкіл дүниежүзілік қауіпсіздік пен қауіп-қатерді білдіреді. Бұл резолюциямен ИКҰ Ауғаныстаннан ... ... ... және ... ... бұл мәселені қолдауға шақырады. Ауған халқының әрекеттерін ИКҰ сенім ісі үшін, ұлттық тәуелсіздік үшін, өз елінің аймақтық тұтастығын сақтап қалуда және өз ... шешу ... ... ... ... ... ... ретінде сипаттады.
Екінші топты үкіметтік емес халықаралық ұйымдар құрайды. Мұндай халықаралық ... ... ... ... ... ислам ұйымы, Оңтүстік-Шығыс және Тұнық мұхит елдерінің ... ... ... ... ... ... ... Бұл халықаралық ұйымдарға жататын мұсылман мемлекеттерін негізінен ірі қауымдастықтың ... ... ... ... ... ірі ... немесе саяси қайраткерлер ұсынады. Шешімдер өте кең ауқымдағы мәселелер бойынша шығарылып, көбінесе, ұсыныс беруші мазмұнға ие болады. Саясат пен дін ... ... ... ... ... ... ... арқасында жүзеге асып жатады.
Мұсылман әлемінде құрамына мемлекеттер емес, тек жекелеген діни ... мен ... ... ... ... да бар. Олардың да шешімдері ұсыныс беруші мазмұнға ие болады және орындалу кеңістігі де ... ... ... ислам ұйымдарының бұл тобына келесі ұйымдар жатады: Еуропаның ... ... ... ... ... федерациясы.
Мұсылман құқығының теоретиктері исламды қабылдау, адамдарды олардың әлеуметтік жағдайына, тіліне, тері түсіне қарамастан теңдестіреді деп ... Бұл ... ... барлық адамдардың заң және сот алдындағы теңдігін де көздейді [11, б.156]. Кез келген білімді мұсылман Құран мен Сүннаны талқылауға құқылы. ... ... ... ... ... ... болады деген қорытынды шығарған. Теңдік туралы ислам нормалары белгілі көлемде ... де ... жеке ... құқықтық мәртебесіне ерекше назар аударады және оған құранда шамамен 70 аят арналған.
Жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... нүктесі болып, құранның әркім өзінің іс-әрекетіне жауап береді деген 70 сүресі және Мұхаммедтің: «Мен адамдардың барлығы бір-біріне ағайын деп ... ... ... ... ... Бұл мұсылман мемлекетінен өзінің негізгі құқықтарын талап етуге құқылы дегенді білдіреді. Сонымен қатар, ислам ... ... ... ... бекітілген құқықтар мен бостандықтар ислам қағидаларына сәйкес келеді, сондықтан мемлекет мұсылмандар құқықтарын ... ... ... деп ... ... бұл ... ... ретінде қарастырылмайды. Үкімет қажет болған жағдайда, жеке меншікті шектеп, оны барлық мұсылман қауымы пайдасына аударуы мүмкін. Сондай-ақ, ол қорғаныс қабілеттілігін ... ... ... ... борышын енгізуге де құқылы.
Ислам құқығы жеке тұлғаға (индивидке) халықаралық құқықтың субъектісі мәртебесін бермейді. Ол ... ... ... ... ... ... де танылмайды, бірақ кейбір зерттеушілер индивид халық құқықтың объектісі бола алады, себебі ол құл иеленушілікті индивидтің еріксіз жағдайы ретінде ... ... ... ... ... заңгерлері бұл тұжырымға қарсы, «бұл тіпті олай емес», - дейді. Ислам құқығында құл иеленушілік құл жүзеге асыратын ... ... ... ғана қарастырылған жоқ. Құл белгілі бір құқықтарға да ие болатын. Жекелеп қарастырсақ, ол ... ... бір ... мен ... ... ... бостандықты талап етуге құқылы болған. Бір жағынан ислам ... ... ... белгілі бір халықаралық құқық қабілеттілікке ие болатынын жоққа шығармайтын. Осыған дәлел ретінде Құранның аяттарының көбі индивидке арналғанын қарастыруға болады. Индивид ... ... ... ... ... ... ... Мысалы, Мұсылман ислам үкіметінің алдын-ала рұқсатынсыз шетелдікке пана бере алады. Сонымен бірге, ислам мемлекеті территориясында тұрып жатқан шетелдіктерге мұсылман ие ... ... мен ... ... ... ... ... құқықтың ерекше субъектісі деп есептемейді. Халықаралық құқықтың толық ... ... ... мемлекеті болып табылады.
Мұсылман әйелдерінің құқықтары белгілі бір кезеңдерден өтті. Алғашында олар хиджаб, чадра немесе паранджа - бет перде киюлері ... ... Бұл ... ... ... ... шыққанда киюі керек болған және ол әйелдің ... әрі ... ... ... ... еді. Оны ... ... қалаларда қолданатын, ал ауылда ол еңбек етуге ыңғайсыз болғандықтан кимейтін.
Хиджабтан бас тарту алғаш рет XΙX ғасырдың 70 жылдары Мысырда көрініс ... ... ... паранджадан бас тарту 20-шы жылдары Орта Азиялық республикаларда болған. 70-80 жылдары Ауғанстанда әйелдердің жас ұрпақтары хиджаб ... ... ... ... ... бет ... тағу Ауғанстанның барлық әйелдеріне қатысты әрекет ретінде енгізген.
Қазіргі кезеңдегі көп тарапты конвенцияларда ислам дүниесіндегі мұсылман құқығының адам ... ... ... ережелер кездеседі. 1989 жылы бала құқықтары туралы Конвенцияда уақытша немесе тұрақты өз отбасынан айырылған немесе оның өзінің жағымды мүдделері үшін ... ... ... қала ... ... ... тарапынан көрсетілетін ерекше қорғау көмекке ие болуға құқылы деп бекітілген [7, 20 бап]. Бұл ... ... ... ... отбасы құқығының ерекшеліктерін ескереді. Осы 20 баптың 3-ші тармағында «мұндай отбасынан аластату ислам ... ... ... ... беру ... яғни асырап алу немесе қажет болған жағдайда, балаларға қамқор етуге байланысты мекемеге ... ... ... ... қарастырғанда міндетті түрде бала тәрбиесінің жан-жақтылығы мен оның шығу ... ... ... және ... жататындығы, ана тілі сияқты белгілерге ерекше мән берген жөн».[7]
2.3 Латын Америка және Африка елдеріндегі құқықтық жағдай
Мемлекеттік биліктің бастауы – ... ... мен ... ... ... мемлекеттердің басты қызметі болып табылады. Сондықтан қазіргі уақытта әлемнің барлық елдерінің конституцияларында, заңнамаларында адам мен азаматтың құқықтары мен ... ... ... ... ... ... адам ... қорғаудың әлемдік тәжірибесі жасақталған.Көптеген нормативтік құқықтық актілер қабылданды, тетіктер құрылды.Қазіргі кезде ондай тетіктердің өзін де әртүрлі негіздер ... ... ... бар. Адам ... қорғаудың ұлттық заңнамасы мен тетіктеріне халықаралық заңнама мен ... де ... ... ... да ... ... беретін негіздер заңгер-ғалымдармен зерттелуде, тәжірибе жүзінде іске ... Адам ... ... саны да арту ... ... ... ғана ақпаратты және таза ауыз суды пайдалану – адам құқықтарының қатарына ... ... ... ... құрлығы мемлекеттері адам құқықтарын қорғау саласында үлкен тәжірибе жинаған. Кейбір ... ... мен ... ... ... оны ... ... пен мемлекеттердің бәрі мойындайды. Мұнда жекелеген мемлекеттік тәжірибеге қоса құрылықтық нормативтік құқықтық акт – Адам ... ... ... (Convencion Americana de Derechos Humanos) да қабылданған. Сонымен қатар өңірлік тәжірибе есебінде 1992 жылы Анды тауы елдері Адам ... ... ... құру ... ... қабылдады.
Құрылық мемлекеттерінің аталған саладағы ерекшелігіне жергілікті халықты қорғаудың қосымша тетіктері де кіреді. Кейбір мемлекеттерде ... ...... ... мен ... ... ... тетіктері бекітілген. Венесуэланың қолданыстағы конституциясының 8-тарауы (119-126-баптар) «Үнді халықтарының құқықтары туралы» деп ... ... ... ... ... ... ететін жерлеріне, тілдері мен әдет-ғұрыптарына құқықтары бекітілген.[13] Сонымен бірге, олардың сақталуына және дамуына мемлекеттік кепілдіктер бекітілген. Осы конституциялық ... ... ... ... ... 2001 ... 12 қаңтарда «Үнді халықтарының жерлері мен өмір сүру ортасын демаркациялау және кепілдік беру ... Заң ... ... ... адам құқықтарын қорғауда кең орын алған институт – ампаро институты. Бұл ... ... ... ісі, ... ісі ... ... іс деп те атайды. Жалпы атауы, жүзеге асыру тетіктері ұқсас болғанмен, әр мемлекеттің өз ... ... ... ... мемлекеттерінде адам құқықтарын қорғау тетігінің ампаро институтына қоса өзге де ... бар ... атау ... ... құрылықтың кейбір мемлекеттерінің конституцияларында арнайы Халық қорғаушысы (Defensor de pueblos) лауазымы бекітілген. Мысалы, ... ... ... 1999 жылғы Конституциясының 4-тарауының 2-бөлімі бойынша (280-283-баптар) Халық қорғаушысы азаматтық билік ... ... [13]. Ол ... ... ... ... процесс, істерді тез қарау, іс қараудағы еркіндік сияқты қағидалар негізінде адам құқықтарын қорғауды жүзеге асырады. Перу Республикасының 1993 жылғы ... ... ... ... оның ... мен ... ... қорғаушысының құқықтық мәртебесі органикалық заңмен реттеледі. Онда халық қорғаушысының құқықтары мен міндеттері ... ... осы ... ... жасы ... кем емес және ... түрде заңгер болуы қажет. Халық қорғаушысы адамдардың конституциялық құқықтарын қорғау, мемлекеттік әкімшіліктің өз қызметтерін атқаруына және тұтынушыларға көрсетілетін ... ... ... ... функцияларын атқарады. Бес жылдық қызмет кезінде оның құқықтық мәртебесі Конгресс мүшесінің мәртебесімен барабар болады.
Көпұлтты Боливия мемлекетінің 2009 жылғы жаңа ... ... ... ... ... ... ... «конституцияда бекітілген құқықтарды шектейтін заңсыз актілер мен іс-әрекеттерге қарсы тұру» делінген [13]. Ал 5 тармақтан тұратын келесі бапта оны жүргізу ... ... ... ... яғни ... ... ... тікелей не жанама түрде қорғау жаңа – 2008 жылғы Эквадор Конституциясының 88-89-баптарында (III-титулдың III-капитулы,2-3 бөлімдері) да ... [13]. ... елде ... ... ... ... ұстаудан немесе қамаудан қорғайтын, табиғаты ағылшындық habeas corpus институты да қолданылады. ... 1991 ... ... ... ... да ... құқықтарды жанама қорғау (accion de tutela) тетіктері туралы нормалар бекітілген [13].
Осы мысалдардан ... адам ... ... ... ең ... әрі ... құралы – ампаро институты екені көрінеді. Ампаро институты барлық дерлік Латын Америкасы ... ... ... ... ... 43-бабы, Боливия конституциясының 128-бабы, Колумбия конституциясының 86-бабы, Коста-Рика конституциясының 48-бабы, Чили конституциясының 20-бабы, Эквадор конституциясының 88-89-баптары, ... ... ... ... конституциясының 265-бабы, Гондурас конституциясының 183-бабы, Мексика конституциясының 103 және 107-баптары, Никарагуа конституциясының 45 және ... ... ... 50-бабы, Парагвай конституциясының 134-бабы, Перу конституциясының 200-бабының ... ... ... ... ... ... Латын Америкасы елдерінің ішінде тек қана Доминикан ... мен ... ... ... конституцияланбаған. Бірақ, Уругвай Конституциясының 72-бабы бойынша Конституция «жарияланған құқықтар, міндеттер мен кепілдіктер бойынша жеке адамдарға қатыстыларды шектей ... Осы ... ... асыру мақсатында 1988 жылы арнайы «Ампаро ісі» (Accion de amparo) Заңы ... ... ... бұл ... ... реттелген деуге болады.
Қарастырылып отырған ампаро институтының қалыптасу тарихына келетін болсақ, ол алғаш рет құрылықта XIX ғасырдың орта тұсында Мексикада ... ... ал ... ... ... тек 1994 жылы ғана алды.[14] 1853 жылғы конституцияда ампаро туралы норма жоқ болатын. Жаңа ... ... ... ... Ассамблея халықаралық және латынамерикалық тәжірибелерді ескеріп ескі жаңа ... ... ... ісі (recurso de amparo) – ... ... жеке және ... ... конституциялық құқықтары мен бостандықтарын қорғауға бағытталған жалпы құзіретті соттар жүзеге асыратын конституциялық бақылаудың арнайы ... ... ... Латын Америкасында мұндай конституциялық процестің 3 моделі (түрі) кездеседі. Бірінші ...... аясы кең, ... жүргізілетін, процессуалды нақты құрал есебінде қолданылады. Мұндай модель Мексикада қалыптасқан.Келесі модель – ... және сот ... ... ... қосымша роль атқарады.Мұндай модель Аргентина, Венесуэла, Колумбия және басқа елдерде қалыптасқан. Ампаро процедурасының 3 моделі – ... ... ... және қосымша процессуалдық құрал болып табылады.[13]
Латын Америка мемлекеттерінде, адам құқықтарын қорғауда ампаро ісінің аталған ... ... да ...... толықтырылатындықтан тек қана ампаро ісі қолданылады деуге болмайды. Сондықтан адам ... ... ... ... ... алады. Мысалы, Талька Университетінің профессоры Э.Алкала Ногейра Чилиде адам құқықтарын қорғауда:
билік органдарының актілері мен қателіктеріне қарсы ампаро ... ... ... ... сай келмеуінен қолдану мүмкінсіздігін даулау;
сот органдарының шешімін даулау;
жаппай құқық ... ... ... ... ... қате ... ... келтірілген шығындарды талап ету;
азаматтықты жоғалту немесе танымау бойынша талаптар қою сияқты әдістер мен ... ... ... ... ... атап ... . Аталған рәсімдердің әрқайсысының өз ережелері мен іс ... ... бар. ... ... ... адам ... ... немесе қарастырылып отырған ампаро ісінің:
қарапайым ампаро;
конституциялық ампаро;
халықаралық немесе құрылықтық ампаро сияқты үш түрі ... ... ... заң шығарушы жалпы сот органдарына берген құзіреттер арқылы адам ... ... ... ... ... ... қою ... туады және процесс жүргізіледі. Конституциялық ампаро бойынша ... ... ... қатардағы сот органдарымен қатар Конституциялық соттар немесе ... ... ... ондай істерді Гватемаланың, Боливияның, Колумбияның, Перудің, Эквадордың Конституциялық Трибуналдары ... ... ... ... ... ... ... құқықтары халықаралық деңгейде де қорғалады. Халықаралық ампароны халықаралық немесе құрылықтық адам құқықтары ... сот ... ... ... ... жағдайда құрылық мемлекеттерінің азаматтары ондай органдарға, Адам ... ... ... ... ... ... құрылық мемлекеттері адам құқықтарын қорғау тетіктерін жетілдіріп келеді. Ампаро ісіне енгізілген өзгерістердің бірі – ... ... ... ... ... ғасырдың екінші жартысында пайда болған процесс бұқараға тиесілі құқықтардың бұзылуына тікелей байланысты.Бұқара ... ... ... араласуды талап ету нәтижесінде жаңа құқықтар пайда болғаны белгілі. Мұндай, «үшінші толқынды» құқықтар, негізінен, конституцияларда бекітілген. Мысалы таза ... ... ... ... ... ... ... Чили конституциясының 19-бабында, Эквадор Конституциясының 14-бабында бекітілген. Нақты атап өтілмесе де, осындай ... ... ... ... да бекітілген. Осы құқықтар бұзылған жағдайда, зардап шеккен азаматтарға ампаро ісі бойынша сот органдарына жүгінуіне ... ... атап ... ... институты қос қызметті болып табылады. Мысалы, ресейлік заңгер А.Б.Зеленцовтың ... ...... құқықтық дәстүрдің habeas corpus институтын жалпы сипаттама түрде ұқсас бұқаралық-құқықтық ... [16, б.45]. ... бұл ... ... ... ... ... тек қана бас бостандығын қорғау емес, сонымен қатар ... ... ... мен ... ... Сондықтан ампаро институтын конституциялық бақылау тетігі деп те ... ... ... ... кез келген жеке не заңды тұлға өзінің қазіргі қолданыстағы 1917 жылғы Конституцияда бекітілген ... ... сот ... ... ... ... Осындай тәртіп бірқатар Латын Америкасы елдерінде орнатылған. Латын Америкасы мемлекеттерінің ішінде ампаро процедурасы бойынша озық ілім ... және ... ... ... ... табылады. Осы елдің озық тәжірибесін жан-жақты зерттеген ресейлік зерттеушілер В.В.Еремян және ... ... ... ... ... ... оны ... сот төрелігіне жатқызады [18, б.230].
Мексикада конституциялық бақылаудың нысаны ретіндегі ... ... ... ... ... 1917 ... Конституция, 1988 жылғы Сот билігі туралы Органикалық Заң, 2003 жылғы Ампаро туралы Органикалық Заң болып табылады [17]. ... ... ... ... 103 және 105-баптарында бекітілген. Негізінен ампароның тікелей (directo) немесе уни-инстанционалдық және жанама (indirecto) немесе би-инстанциалдық ампаро сияқты екі түрі бар. ... ... ... іс ... тәртібі, процессуалдық ерекшеліктеріне байланысты бірнеше түрлерге немесе нысандарға бөлінеді. Мысалы, негізгі ... ... ... құқықтық доктринада ампаро процедурасының мынадай жіктеуі ... 1) ... ... ... мен ... ... ... (amparo como defensa de los derechos de libertad); 2) заңдарға қарсы (amparo contra leyes); 3) ... (amparo como ... 4) ... ... ... ... (amparo por actas administrativas).
Ампаро процедурасы бойынша:
1) Жоғарғы Соттың актілеріне;
2) сайлау өткізуді дайындау және өткізетін сайлау комиссиялырының және өзге ... ... мен ... ... ... ... құзіреттер шеңберінде Бас Конгрестің және оның екі палаталарының, штаттар легистратураларының, осы ... ... ... ... тұлғаларды қызметке тағайындау, қызметттен босату немесе олардың қызметін тоқтата тұру туралы шешімдері бойынша актілеріне ... ... ... ... ... жіктеуге сәйкес мексикалық ампароны 4 түрге бөлуге болады. Оның алғашқысы ампаро конституциялық құқықтарды қорғау ... ... түрі — ... ... ... ... атау бойынша).Ол Конституцияның нормаларын бұзатын кез келген құқықтық нормативтік актінің ... жою үшін ... ... ... ... ...... — кассациялық сот» бойынша кассациялық процесс негізінде салалық түрлерге бөлінеді. Мысалы, азаматтық, қылмыстық және т.с.с. Ал ... ... ... бойынша» соңғы түрі әкімшілік соттардың шешімдерінің заңдылығына ... ... ... ... мүмкіндік береді. Егер ампаро ісінің процедурасына келетін болсақ, мысалы, құқықтары бұзылған адам сот органдарына қорғау туралы өтініш береді, ... ... ... ал сот бұйрық береді. Осы кезден бастап әкімшілік ... ... ... және ... шешім шығарылғанға дейін ол адамның жеке басына тиіспеуі қамтамасыз етіледі. Осылайша ампаро даулы актіні тоқтатып қана ... ... қол ... ... ... яғни оның жеке басы мен қауіпсіздігі кепілдендірілген қорғауға алынады. Мексиканың Жоғарғы соты ампаро ... ... ... ... ... ... соттардың азаматтық және қылмыстық істерін егер олар заңға ... оған ... ... ... ... ... ... мексикалық ампаро процедурасы тек қана конституция нормаларын ғана емес, қолданыстағы бүкіл заңнаманы ... және ... ... және ... ... ... бағытталған әмбебап бақылау-соттық тетіктік сипат береді. Осындай табиғаттағы конституциялық әділет институтының қос қызметі бар: бір ... ... ... ... ... ... ... жағынан барлық мемлекеттік билік тармақтарының органдары мен лауазымды тұлғалары қызметтерінің заңдылығын қамтамасыз ету құралы болып табылады. Осындай тетіктер мен мүмкіндіктер ... ... адам ... ... ... ... екенін көрсетеді.Оны барлық Латын Америкасы мемлекеттері мойындаған, азаматтар кеңінен қолданады деп тұжырымдауға ... мен ... ... ... отырып, Африка континетінде адам ойкуменаның басқа бөліктеріне қарағанда ерте пайда болды.Бірақ адам құқықтарының дамуы жағынан Африка елдері алда келе ... жоқ, ... ... ... ... Жарты ғасыр бұрын Африка колониялық тәуелсіздіктен құтылып, бәрінен кейін даму ... ... ... ... 2010 жылы Африкада 1 012 млн адам тұрып, ол планета халқының 14,7% құрады. Соңғы 50 жылда ол ... ... ... 257 млн.-нан 452 млн.-ға дейін өсті. Ал 1993 жылы ... адам саны 682 млн ... ... саны ... әлеуметтік жағдайлары жақсарса жақсы болар еді, алайда ол керсінше болып ... ... ... және ... ... коммисиясының зерттеушілерінің ойлары бойынша, халық санының тым тез өсуі, медециналық қызмет көрсетудің, білім жүйесінің өсуіне алып ... екі ... ... ... ... ... Африкада бір де бір демократиялық(халықаралық стандарттарға сай) мемлекет болмаған. Бес елде (Оңтүстік-Африка Республика, Ботсван, ... ... және ... ... ... ... ... 13 елде аралас режим (régime hybride), 24 елде авторитарляқ режим (régime autoritaire).[19] Кейбір мемлекеттер бұл тізімге қосылмайды.
Адамның және халықтың ... ... ... 1986 жылы 21 ... ... және халықтың құқықтарының африкалық хартиясымен қабылданды. Негізгі мақсаты африка континетіндегі барлық адам ... ... ... ... ... ... Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымының көрсеткіштері бойынша, Африканың 26 елінде XXI ғ. алғашқы онжылдығында жұмыссыздықтың 5–10% ... 7 ... 12 елде ... 11–30%, 31–95% деңгей 7 елде, ең жоғарғы деңгей 95% Зимбабведа 2009 жылы және Буркина-Фасода 77% деңгейді 2008 жылы ... ... бәрі жеке ... ... сақталмауы, яғни үкіметтің халық жұмыссыздығын қадағаламауында.
Африкадағы адам құқықтары жағынан ең ... ... ... ... ... ... болып табылады. Адамның және халықтың құқықтарының африкалық хартиясында бұл екі мәселе : “Әйелдерге деген дискриминацияның барлық түрін ... және ... және ... ... ... нормалармен сәйкес келуін қамтамасыз ету” формулада топталған. Алайда соңғы онжылдықта адам құқықтары аясындағы жағдай ... ... қала ... ... үкіметінің адам құқықтыры аясндығы қызметтері нәтижелі болмағанықтан, Африка одағының мемлекет және үкімет бас ... 2003 жылы ... және ... ... ... ... ... әйел құқығын қорғау туралы” екінші Протокол қабылдап, ол 2005 жылы күшіне енді.
3 ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДАҒЫ ЖЕКЕ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... Республикасындағы жеке тұлғалардың құқықтық жағдайы
Қазақстан тәуелсіз мемлекет, әлем қауымдастығының тең дәрежелі мүшесі бола отырып, адам құқықтары ... ... пен ... ... маңыздылығын белсенді көрсетіп, құқықтық негіздемені қалыптастырып, оны қамтамасыз ету тетіктерін жасауға ерекше күш ... ... ... ... ... ... ұлттық заңнамада адам құқықтары саласындағы халықаралық стандарттарды бекітудің маңызды қадамдарын жасады.
Өмір сүру құқығы осы саладағы барлық басқа құқықтар мен бостандықтардың ... ... ... Ол ... ... ... құндылығы болып табылады, өйткені адам қайтыс болған жағдайда қалған құқықтардың барлығы мағынасы мен мәнін жоғалтады. Бұл іргелі құқықты адамның жеке ... ... оның ... не ... жеке ... ... оның өміріне кез келген заңсыз қол сұғушылықтан еркін болу құқығы ретінде қарастыруға әбден болады.
Өмір сүру ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік пен тазалық талаптарына сай келетін еңбек ету ... ... (ҚР ... ... 2 ... ... келген, және науқастанған, мүгедек болған, асыраушысынан айырылған жағдайда әлеуметтiк қамсыздандырылумен (28-бап); денсаулығын сақтау мен мемлекеттiк және жеке меншiк емдеу ... ... ... ... ... және ... да ... қамтамасыз етіледі.[20]
Бұл саладағы бөлек проблема – мемлекеттің аса ауыр қылмыс жасаған адамдарға ... ауыр ... ... өлім жазасын қолдану құқығы. Өмір сүру құқығы өлім жазасын шектеу де болып табылады.
1995 жылғы Қазақстан ... ... ... әрі – ... 15- ... ... деп ... Әркiмнiң өмiр сүруге құқығы бар.
2. Ешкімнің өз бетінше адам өмірін қиюға хақысы жоқ. Өлім жазасы ... қаза ... ... ... ... ... ... сондай-ақ соғыс уақытында ерекше ауыр қылмыстар жасағаны үшін ең ауыр жаза ... ... ... ... ... ... ... кешірім жасау туралы өтініш ету хақы бар.[20] «Ешкімнің өз бетінше адам өмірін қиюға хақысы жоқ. Өлім жазасы адамдардың қаза болуымен ... ... ... ... ... сондай-ақ соғыс уақытындаерекше ауыр қылмыстар жасағаны үшін ең ауыр жаза ретінде заңмен белгіленеді, ондай ... ... ... ... жасау туралы өтініш ету хақы бар» деген тұжырым Азаматтық және ... ... ... ... ... ... әрі – ... 6-бабының 2-ші тармағына және БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі комитетінің жалпы реттегі №6 ... ... ... осы ... түсініктемесіне сәйкес келеді.[3]
ҚР Конституциясының 15-бабына енгізілген өзгерістер өлім жазасын қолдану шеңберін едәуір тарылтып, бұл ... ... ... заңның қарауына береді. Бірақ заң өлім жазасын ... ... ... ... оны қолданудан толық бас тарту туралы мәселе бойынша әртүрлі келіспеушіліктердің болуынан әлі ... ... ... ... ... сақтауды жақтайтындар өз ұстанымдарын аса ауыр қылмыстардың өсу қаупімен дәлелдейді. Дегенмен де, өлім ... ... ... ... ... бері ... құбылыс байқала қойған жоқ, әйтсе де өлім жазасы түріндегі жазалау іс ... ... жоқ. ... ... ... бойынша (негізінен мораторий енгізгенге дейін) өлім жазасына кесілген сотталғандар бас бостандығынан айыру орындарында ұсталып, нақ бас бостандығынан айыруды өтеді. Енді ... ... өлім ... жазалаудың басқа түрімен алмастырылды.
Өлім жазасын орындауға мораторий таяу жылдарда, мүмкін мүлде жойылмайды деген батыл сенім білдіруге болады. ... үкім ... ... да бір ... өлім ... ... болса, ол орындалмайды. Онда мұндай сотталғандар санын жылдан жылға жинай беріп қажеті не деген сұрақ туады. Сонда оларды ... ... үшін бе? Ал ... ... мораторий қолданылатын өлім жазасына кесілген адамдардың мәртебесі заңдылық тұрғысынан анықталмаған, бұл олардың құқықтарын айтарлықтай бұзады. Көп ... өлім ... ... бас ... ... ... дамыған Еуропа елдері де, экономика, саяси өмір, құқық тәртібі саласында ... бар ... де бар. ... ... өлім ... ... ... болуы Қазақстандағы қылмыстық іс саясатының қуғын-сүргінге ұшыратындығы, ізгілікті еместігі туралы пікірлер айтылуға сылтау болып ... ... ... ... ... өзгертулер енгізу қажет. Қазақстанда соттан тыс немесе өз бетімен жазалау немесе құқық қорғау органдары немесе ұлттық қауіпсіздік органдары жасаған ... ... ... кету практикасы жоқ. Дегенмен де, АСҚХП ережелерін жүзеге асыру кезінде өмір сүру ... ... ге ... ... ... ішінде БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі комитетінің №6 Жалпы тәртіптегі ескертуінің 5-ші тармағына сәйкес қарау қажет сияқты, бұл құқықты ... кең ... ... салалардағы сындарлы шешімдер қабылдауды, мысалға, балалар өлімін азайту мен өмір сүру ... ... ... және аурумен күресті, т.б. талап етеді.
Қазақстан Республикасының Конституциясында ең төменгі жалақы мөлшеріне кепілдік берілетіні белгілі, ... ... ... одан ... ... төлеуге қақысы жоқ. Қызметкерлер, жұмыс берушілер және кәсіподақтар арасында ұжымдық келісім-шарттар мен ... ... ... ... арқылы еңбекке ақы төлеуді реттеудің келісім-шарттық принципі енгізілген, бюджет саласы қызметкерлерінің жалақысы реттеліп отырады.
Бюджеттік сала ... ... ... үшін ... ... ... жалақыны (БЛЖ) ең төменгі жалақы мөлшеріне (ЕТЖМ) алмастыруға қатысты Қазақстан Республикасының Кәсіподақтар федерациясы (ҚРКФ) көтерген ... де ... және ... ... ... ... жұмыс тобының шеңберінде қарастырылады. ҚРКФ мәліметтері бойынша республикада еңбек заңнамасын бұзу орын ... ... ... мен еңбекті қорғау барлық жерде бірдей қамтамасыз етілді деуге болмайды, ... ... ... мен ... ... жол ... ақы төлеудің жетілмегендігі мен әділ болмауы қоғамды кедейлер мен байларға бөледі. Кәсіподақтардың қызметі үшін ... ... ... жалақы мәселесі болып табылады, ол салалар және өңірлер бойынша едәуір алуан түрлі.
2008 жылғы қарашада республика бойынша орташа айлық ... ... 59 575 ... ... ... бұл ... оның ... мысалға, ауыл шаруашылығында жалпы республикалық орташа деңгейдің 46,3 пайызын құраса, денсаулық сақтау мекемелерінде - 41,2 ... ... беру ... – 42,7 ... ... осы ... қаржылық құрылымдардағы бір қызметкердің орташа жалақысы 127,0 мың теңгені, тау-кен өндіру өнеркәсібінде – 107,5 мың теңгені, көлік пен ... – 80,4 мың ... ... – 82,6 мың теңгені құрады, бұл орташа республикалық деңгейден 1,4-2 есе артық.
Облыстар қимасында да ... ... бар: ... ... ... және ... ... облыстарында орташа жалақы 2008 жылғы қазанда 40 мың теңгеден сәл артық болса, дәл сол ... ... мен ... ...... 114 мың және 98 мың ... айналасында болған.
Қазақстан Республикасында халықты жұмыспен қамту саласындағы саясатты, «халықтың өзін-өзі жұмыспен қамту» сияқты санаты бойынша қайта қарау ... ... ... Ресми мәліметтер бойынша, олардың саны 34,7% құрайды.«Өзін-өзі қамтитындардың» көпшілігі - әйелдер, оларға жүктілік және босану, еңбекке жарамсыз ... ... ... ... ... ... жыл ... демалыстар берілмейді, міндетті зейнетақылық жарна аударылмайды, олар денсаулығына келтірілген зиян үшін міндетті әлеуметтік сақтандырылуға жатпайды.
Сол сияқты ... ... ... ... ... алаңдатады, соған байланысты еңбек ұжымдарында әлеуметтік шиеленіс күшейе түседі. 2009 жылғы 1 наурызда жалақы бойынша ... ... ... ... 2 млрд. теңгені құрайды. Еңбекшілерге бәрінен көп қарыз болғандар ... ... ... ... ... кәсіпорындары жұмыс берушілері, өңірлер қимасында – Шығыс Қазақстан, Қарағанды және ... ... ... ... ... еңбек мемлекеттік инспекторлары жалақы төлеу мерзімін бұзудың 6008 жағдайын анықтаған. Бұл ... жол ... ... ... 3216 ... ... 73,5 ... сомасындағы 2212 әкімшілік айыппұл салынды.
Жалақы төлемеуге қатысты заң бұзушылықтардың негізгі себептері әлемдік дағдарыстың ел экономикасына ықпалы, өндіріс көлемінің төмендеуі, ... ... ... ... ... тоқтап қалуы болып табылады.Сонымен қатар, республиканың 13 мыңнан астам кәсіпорындары мен ұйымдарының жинақтаушы зейнетақы қорларына жұмыс берушілердің зейнетақылық жарналарды аударуы ... ... ... жылы ... ... инспекторлары жүргізген тексерулер қорытындылары бойынша қызметкерлерді заңсыз жұмыстан шығарудың 649 ... ... ... заң ... үшін жұмыс берушілерге қатысты 208 ұйғарым беріліп, 2,0 млн. теңге сомасына 154 әкімшілік ... ... ... ... ... шығаруға байланысты айқындалған заң бұзушылықтарды талдау жұмыс берушілердің заң бұзушылыққа еңбек заңнамасын білмегендіктен немесе оны дұрыс қолданбағандықтан, жауапты қызметкерлердің өз ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудан жол беретінін көрсетіп отыр.
Еңбек қатынастары процесінде қызметкерлерді кемсіту фактілері бар. ... ... ... сыйақы алу құқығын жүзеге асыру кезінде азаматтарды кемсітуге тыйым салатын жеке нормалардың жоқтығы мемлекеттік еңбек инспекторлардың олардың жолын кесу жөнінде ... ... ... ... Осының салдарынан қазақстандықтар өз Отанында бола тұра шетелдік жұмыс берушілер тарапынан айқын кемсітуге ... ... ... тең емес және ... ... ... ... істейді.
Осы уақытқа дейін шетелдік жұмыс берушілер шетелдік қызметкерлерге көп жағдайда бірдей еңбек ететін және дәл ... ... ие ... мамандардың еңбек ақысынан ондаған есе көп жалақы төлейді. Мысалға, «Петро ... ... ... ... ... ... ... жылғы кірісі жалақы мен бір жолғы жол шығысын қоса есептегенде 30 млн.теңгені құраған, дәл сондай ... ... ... ... қазақстандық шебердің жалақысы 2,2 млн.теңгені құраған. «СНПС-Ай Дан Мұнай» АҚ-ның еңбек ... ... ... ... ... ... үшін жыл сайынғы ақы төленетін жолдағы уақыты есептелінбейтін 90 күнтізбелік күн еңбек демалысын беру көзделген, ал қазақстандық ... ... ... 24 ... ... ... ... қолайсыз аудандарда тұрғаны үшін ақы төленетін 9 күнтізбелік күн мөлшерінде, сондай-ақ зиянды (аса зиянды) және (немесе) қауіпті еңбек ... ... ... үшін 6 ... күн ... ... белгіленген. Осы кәсіпорындағы шетелдік мамандар жалақысының мөлшері 351,2 мың теңгені құрайды, ал бірдей лауазымдағы қазақстандықтардың жалақысы ... ... ... 82,4 мың ... құрайды. Нәтижесінде еңбек ақы төлеудегі айырмашылық 4,0 есе артады. Шетелдік және отандық мамандарға еңбек ақы төлеудегі ... іс ... ... ... барлығында байқалады. Мұндай кемсіту фактілері жалғыз бұл емес және ... ... ... ... ... ... Қазақстан және Маңғыстау облыстарының шетелдік компанияларында анықталған.
Мұндай заң бұзушылықтардың себептері мен шарттарына жүргізілген ... ... ... ... 14 және 21 ... бекітілген кемсітудің кез келген түріне тыйым салынуына қарамастан Қазақстан Республикасының Еңбек кодексінде (бұдан әрі - Кодекс) еңбекке сыйақы төлеу ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы азаматтардың заңда белгіленген денсаулығын сақтау, кепілдік берілген көлемдегі тегін медициналық көмек пен ... ... ... және мемлекеттік және жеке емдеу мекемелерінде, сондай-ақ жеке ... ... ... ... ақылы медициналық көмек алу құқығын көздейді.
Халықтың денсаулығы республиканың ұлттық қауіпсіздігін қамтамасыз етудің басты факторларының бірі ... ... ... ... ... мемлекеттік саясаттың негізгі принциптері мен міндеттері Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын қорғау, сапалы медициналық қызмет көрсету және оларды ... ... ... ету ... ... сақтау болып табылады.
Қазақстанда соңғы үш жылдың ішінде халықтың туу ... 13%-ға ... ... өлім ... тұрақталуы, тиісінше халықтың табиғи өсу коэффициентінің 1,6 есе артуы байқалуда.
Ана мен бала өлімін төмендету жөніндегі бағдарламасының жүзеге асырылуы ... ... пен ... ... ұйымдастыру базасының нығаюы, олардың қазіргі заманғы, негізінен ... және ... ... ... ... ... медициналық тексеру кезінде анықталған ауру балалардың сауығу үлес салмағы артуда, жүкті ... ауру және ... ... ... ... ... ... тұратын балалар дәрі-дәрмекпен тегін қамтамасыз етіледі. Ана өлімі көрсеткішінің төмендеу үрдісі пайда болды.
Әлеуметтік-маңызды аурулар елеулі экономикалық зардап ... ... өмір сүру ... азайтады.Өткен үш жылдың ішінде туберкулезбен сырқаттану (11%-ға) және туберкулезден қайтыс болу ... ... ... ... ... одан әрі ... ... туберкулездің орнықты емделуді қажет ететін түрімен ауырған- дарды мәжбүрлеп емдеу және оқшаулау шараларын күшейту қажет.
Дүниежүзілік денсаулық ... ... (ДДҰ) ... ... ... ... жұқтырудың шоғырланған кезеңінде – халықтың 0,2%, ал әлемдік орташа көрсеткіш – 1,1%.АҚТҚ инфекцияның таралуын тұрақтандыру ... ... алу іс- ... ұлғайтуды көздейтін ЖҚТБ эпидемиясына қарсы әрекет ету ... ... ... асыру жалғаса беретін болады. Жарақаттан, бақытсыздық жағдайлардан және ... ... болу ... ... ... өлімі себептерінің ішінде екінші орын алады. Көлік-коммуникациялық кешен қызметімен қозғалыс қауіпсіздігін қамтамасыз ету проблемалары бойынша іс-қимылды үйлестіруді күшейту, сондай-ақ өндірістегі ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету және олар үшін қоғам өміріне қатысудың тең мүмкіндіктерін жасау әлеуметтік ... ... ... бірі ... табылады.
Бұл проблеманың өзектілігіелдегі мүгедектер санының көптігімен ғана емес, мүгедектікті түсінудегі елеулі өзгерістермен, мүмкіндіктері шектеулі ... ... ... ... жаңа ... де ... Мүгедектік халықаралық стандарттарға сәйкес функционалдық жетіспеушілікпен және мүмкіндіктерінің ... ғана ... ол ... ... ... және қоғамдық жағдаймен өзара іс-қимылының бұзылуымен сипатталады.Ол адамның әлеуметтік рөлін орындауына кедергі жасап, адамның шынайы мүмкіндіктері мен оның жасындағы ... ... ... ... және ... ... ... одан күтуге болатын мүмкіндіктері арасындағы сәйкессіздікті тудырады. Мүгедектікті түсінуге мұндай көзқарас мүгедекке жоғалтқан тіршілік ету санаттарын өтейтін немесе ... ... және оған ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін жағдай жасайтын шаралар мен амалдардың жиынтығын анықтауға мүмкіндік береді.
2009 жылғы 1 ... ... ... Қазақстан Республикасындағы мүгедектердің саны 466,3 мың адамды ... ... ... ... ... 3%), оның ... 10% (43,1 мың ... – балалар.
Қазақстан Республикасында бала құқықтары мен балалықты қорғау саласында балалар өмірі сапасының халықаралық стандарттарға сәйкес келетін әлеуметтік және құқықтық ... ... ету ... ... ... ... сапасының халықаралық стандарттарын қамтамасыз етудегі маңызды қадам Қазақстанның 1994 жылы БҰҰ Бала ... ... ... ... ... құқықтары туралы Конвенцияның жалпы қағидалары Қазақстанның көп заңдарына енгізілген: «Қазақстан Республикасындағы бала ... ... ... және неке ... ... үлгідегі балалар ауылы және жасөсіпірімдер үйлері туралы», «Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын қорғау туралы», «Мүмкіндіктері шектеулі балаларды әлеуметтік және ... ... ... ... ... «Кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың профилактикасы мен балалардың қадағалаусыз және панасыз қалуының алдын алу туралы» және т.б.
Қазақстан БҰҰ Бала ... ... ... ... ... ішінде оның ережелерінің орындалуы туралы БҰҰ Бала құқықтары жөніндегі комитетінде екі рет есеп ... ... ... ... ... біріктіріліген екінші және үшінші есеп 2007 жылғы мамырда БҰҰ Бала ... ... ... 45 сессиясында талқыланды.
БҰҰ Бала құқықтары жөніндегі комитеті Қазақстанның балалар құқықтарын қорғау саласындағы қабылдап жатқан шараларын оң көзқараспен атап өткенін ... ... жөн. ... ... кезінде жаңа заңнамалық базаның дамуы мен жетілдірілуі, ... ақ ... ... ... ... және БҰҰ ... мәселелері жөніндегі әртүрлі органдарымен ынтымақтастығы оң жетістіктердің бірі ретінде танылды. Сол ... БҰҰ Бала ... ... ... ... Республикасының ата-ананың қамқорлығынсыз қалған балаларды балама бағып-күту саласындағы: «үміт үйлерін», жасөспірімдер үйлерін, отбасылық үлгідегі балалар ауылын салу ... оң ... ... ... жаңа ... ... бастамасы қолдау тапты: қор- ғаншы, қамқоршы болу, патронат, қабылдап алған отбасылары.
БҰҰ Бала құқықтары жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... саласындағы әртүрлі жоспарлар мен стратегиялардың қабылдануын қолдады. Алайда,Қазақстан Республикасы Үкіметінің бала құқықтарын қорғау саласындағы қызметіне оң баға бере отырып, БҰҰ Бала ... ... ... бұл ... ... ... атап ... Қазақстандағы бала құқықтарының ахуалын одан әрі жақсарту жөніндегі ұсынымдар ... ... бірі ... ... орталық және жергілікті атқарушы органдар арасындағы тиімдің үйлестіру қызметін қоса алғанда, БҰҰ Бала құқықтары ... ... ... ... ... жөніндегі дербес уәкілетті орган құру болды. Осы ұсынымдарға сәйкес Қазақстан ... ... ... 2006 ... қаңтарда Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Бала ... ... ... комитеті, ал 2007 жылғы тамызда республиканың барлық өңірлерінде бала құқықтарын қорғау ... ... ... ... шара ... мүддесі үшін республикада құқық қорғау қызметін басқарудың жаңа мемлекеттік жүйесін құруға мүмкіндік берді, оның негізгі компоненті ... ... ... ... табылады. Бала құқықтары туралы Конвенцияның 20-бабын жүзеге асыру, ... БҰҰ Бала ... ... ... 33 сессиясы ұсынымдарының 8 және 45 тармақтарын орындау мақсатында 1993 ... 29 ... ... ... «Балаларды қорғау және шетелдік бала асырап алуға қатысты ... ... ... Қазақстан Республикасының қосылуы және ратификациялау» туралы Қазақстан Республикасы Заңының ... ... ... ... бұл ... Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің қарауында.Бұл құжатты қабылдау бала етіп асырап алғаннан кейінгі баланың құқықтарын қорғау кепілдігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.Қазақстан ... әлем ... ... ... ... ... ... ретінде анықтап отыр.
2000 жылы әлемнің көптеген елдері қол қойған БҰҰ ... ... ... мен ... ... ... әйелдің құқықтары мен мүмкіндіктерін кеңейту адамзаттың үшінші мыңжылдықта дамуының негізгі мақсаттарының бірі ретінде анықталған. Қазақстан өзінің ... 17 жылы ... ... мен ... құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау саласында белгілі бір прогрестерге қол жеткізді.
1998 жылы ... БҰҰ ... ... ... ... ... жою туралы Конвенцияны ратификациялады.Сол сияқты «Әйелдердің саяси құқықтары туралы» және «Күйеуге тиген әйелдің азаматтығы туралы» БҰҰ Конвенциялары да ратификацияланды. Қазақстан адам ... ... ... ... ... ... ... 60-тан астамын ратификациялады.
БҰҰ Әйелдерге қатысты кемсітудің балық нысандарын жою ... ... са- ... ... алғанда Қазақстандағы әйелдер құқықтарын қорғау ахуалын оң бағалғанын атап өткен жөн.
Қазақстан Президентінің 2005 жылғы 20 қарашадағы №1677 Жарлығымен 2006-2016 жылдарға ... ... ... ... теңдік стратегиясы (бұдан әрі – Стратегия) бекітілді.
Стратегия мемлекеттің гендерлік саясатын жүзеге асыруға ... ... ... оны іске ... ... мен азаматтық қоғам тарапынан мониторинг жасаудың құралы, демократияны дамытудың маңызды факторы болып табылады. Стратегияны ... ... ... мен ... ... ... бірдей жүзеге асыруы үшін жағдай жасауға жәрдемдеседі, 2006 жылдан 2016 ... ... ... ... мен ... ... ... теңдігіне қол жеткізу міндеттерін шешуді көздейді.
Қазіргі уақытта Қазақстан ... ... ... саны ... ... ... 13% құрайды.Мәслихаттарда – 17,1% әйелдер.
«Мемлекеттік қызмет туралы» Қазақстан Республикасы ... ... ... мемлекеттік қызметке кірерде жынысына байланысты қандай да болмасын тікелей немесе жанама шектеулер қоюға жол берілмейді.[21] Мемлекеттік атқарушы органдардағы ... саны ... және ... ... 58% ... ... мемлекеттік қызметшілер лауазымындағы, яғни шешімдер қабылдау деңгейіндегі әйелдер бар-жоғы 7% құрайды.
БҰҰ Әйелдерге қатысты кемсітудің барлық ... жою ... ... ... сәйкес мемлекеттік биліктің өкілді органдарында әйелдер үшін заңнамалық түрде жалпы депутаттар санының 30%-на дейінгі квота белгілеу қажет деп ... Сол ... ... ... органдарда шешімдер қабылдау деңгейіндегі әйелдердің өкілділігін арттыру қажет.
Қазақстан ... Бас ... ... ... ... және Ішкі істер министрлігімен бірлесіп 2008 жылғы адамдар саудасына байланысты қылмыстық ... ... ... ... жасады. Талдау соңғы жылдары қылмыстың бұл түрінің өршіп келе ... ... ... ... Ұйымы мен Көші-қон жөніндегі халықаралық ұйымның сарапшыларының берген бағалары ... адам ... ... ... саны бүкіл әлемде жүз мыңдап және тіпті миллиондап саналады (американ сарапшыларының ... ... ол жыл ... 700 мың ... ... ... сараптамалық бағалар бойынша 2 млн. адамға жетеді). Жас әйелдерді Еуропаға, Америкаға, Канадаға, Африка, Азия және Таяу ... ... алып ... ... табатындар – саудагерлер мен сутенерлердің трансұлттық ұйымдары. Адам сату криминалдық бизнесіне ... ғана ... ... ... ... бұл секторының едәуір бөлігін балаларды сату құрайды.
БҰҰ Адам құқықтары ... ... ... ... ... бойынша ТМД елдерінен 500 мыңнан астам әйел сатылған. Адамдарды, әсіресе әйелдер мен балаларды саудаға салу ... мен ... ... басқа елдері үшін маңызды құбылыс болғаны соншама, бұл қауіпсіздікке де, ұлттық ... ... да ... ... ... ... ... ұлты мен азаматтығына қарамастан құрылған қылмыскерлердің ұйымдасқан желілері жағдай жасап отыр. Проблеманың әбден түсіндіруге ... ... ... бар ... ... көптеген белгілері бар екенін атап өту қажет. Біріншіден, Қазақстан Республикасының ТМД елдерімен ... ... ... ... ... сол ... ... ішіндегі көші-қон ағындарының күшеюі; үшіншіден, экономикадағы сәтті жағдай және басқа бұрынғы кеңестік елдермен салыстырғандағы жоғары жалақылар; төр- ... ... ... ... ... тауар» жеткізіп берудің орнықты арналарын ұйымдастырудағы оның мүмкіндіктерінің кеңеюі, ол біздің ... ... ... ғана емес, сатып алушы да, транзиттік дәліз ретінде де қарайды.
Республиканың түзеу мекемелері Қазақстан Республикасы ... ... ... ... комитетінің (ҚР ӘдМ ҚАЖК) қарамағында. Қазақстан Республикасының қолданыстағы қылмыстық-атқару заңнамасы қамаудағы және сот үкімімен бас бостандығынан айырылған адамдардың құқықтарын ... ... ... ... ... келеді.
Бас бостандығынан айыру түріндегі жаза қолданылған адамдардың құқықтық мәртебесі сотталғандардың басқа санаттарымен салыстырғанда барынша шектелген ... ... Бұл ... ... ... Конституциясына, қылмыстық-атқару заңнамасына толықтай сәйкес келеді. Адам ... тек қана ... және ... ... ... мақсатында қаншалықты қажет шамамен шектелуі мүмкін. Мысалға, Қазақстан Республикасы Конституциясының 33-бабына сәйкес сотталғандардың сайлау және ... ... ... ... ... жоқ. Олар сол ... орын ... тұратын жер таңдау және т.б.құқықтарында да шектелген. Алайда ... ... ... ... бола ... ... ... тиесілі табиғи құқықтарға ие, олар: өмір сүру, денсаулығын қорғау, білім алу, ар-ождан мен діни сенім бостандығы, ... ... ... ана ... ... және т.б. ... ... жүйесі саласында 2009 жылғы 1 қаңтарда 73 түзеу ... және 20 ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасында құқықтық реформаны жүзеге асыру шеңберінде ... ... ... жөніндегі едәуір жұмыстар жүргізілді.Түзеу мекемелері мен тергеу изоляторларын Ішкі істер министрлігінен ... ... ... ... ... және ... ... ізгілендіру жөніндегі іс-шаралар Қазақстанды Орталық Азиядағы түзеу жүйесін реформалау жөніндегі сөзсіз көшбасшы жасады.
Қылмыстық-атқару жүйесі жұмысының тиімділігін арттыру шеңберінде Қазақстан Рес- ... ... 2007 ... 6 ... №673 ... Қазақстан Республикасының қылмыстық-атқару жүйесін одан әрі дамытудың 2007-2009 жылдарға арналған бағдарламасы (бұдан әрі – ... ... ... қылмыстық-атқару жүйесін (бұдан әрі – ҚАЖ) басқаруды ұйымдастыруды жетілдіруге және ҚАЖ ... ... ... тұру ... жақсартуға, қылмыстық жазалауды орындаудың тиімділігін арттыруға, сотталғандардың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз етуге ... ... ... етілуіне қоғамдық бақылау жасау мақсатында 2005 жылдан бастап республиканың барлық облыстарында қоғамдық бірлестіктер мен ұйымдардың бастамасы ... ... ... ... комиссиялары (ҚҚК) жұмыс істейді.Сотталғандарға діни салт-жораларды мүмкіндігінше осы мақсаттағы діни салтқа сәйкес арнайы жабдықталған үй-жайларда атқару мүмкіндігі беріледі. Оларға діни ... жеке ... діни ... ... ... бірге алып жүруге және пайдалануға рұқсат етіледі. Діни ... ... үшін діни ... ... ... ... ... қылмыстық-атқару жүйесінің барлық түзеу мекемелерінде 36 мешіт пен шіркеу ғимараты, әртүрлі конфессиялардың 168 ғибадат бөлмелері жұмыс істейді. ... ... ... саны 9508 ... құрайды. Бостандығынан айыру орындарында ұйымдастырылған жалпы білім беруге оқыту сотталғандарға бостандыққа шыққаннан кейін одан әрі білім алу ... бере ... ... ... беру ... ... ... қамтамасыз етеді.
3.2 Қазақстан Республикасындағы жеке тұлғалардың құқықтарын қорғау ... ... ... дамуының қажетті алғы шартының бірі, оның саяси жүйесінің қалыптасуы адам мен ... ... ... ... ... жүзеге асырудың механизмін жасау болыптабылады. Конституциялық нормалар құқықтық қатынастар жүйесіндегі адамның ерекше орнын қоғам және мемлекеттегі әрекет ... адам ... мен ... ... ... ретінде анықтайды. Қазақстан Республикасының заңнамасы азаматтардың құқығын, бостандығын және заңды мүдделерін жүзеге асыруда қажетті заңдылық және ... ... ... ... пен оның ... міндеттейді.
1998 жылы маусым айында Астанада ҚР Президентінің жанындағы адам ... ... ... ... «Қазақстандық қоғамды реформалау үрдісіндегі адам құқығы мен бостандығы» тақырыбына халықаралық конференция өтті. Конференцияға ұлттық мемлекеттік және мемлекеттік емес органдардың өкілдері: ҚР ... ... ... ... ... үкіметтік емес құқық қорғау ұйымдары, журналистер т.б. ... ... осы ... ... ... ... ... халықаралық құқықтың адам құқығы бойынша ішкі заңдылыққа оң ... ҚР адам ... ... құқықтық – нормативті актілермен оның жүзеге асуының арасындағы қарама – қайшылық туралы айтылды.90-шы жылдары ... ... өмір сүру ... ... адам ... мен бостандығының аяққа тапталуы, мемлекеттік қызметкерлердің асыра сілтеушілігі байқалды.
Конференция Қазақстанның ары ... ... ... ... ... ... адам ... саласында негіз салушы халықаралық келісімдеріне жылдам уақытта қосылуы;
 адам құқығы мен бостандығын қорғау бойынша мемлекетік органдардың ұлттық мекемелерінің ... ... мен ... ... ... көтеру.
 адам құқығы мен бостандығын қорғау мәселесі бойынша жоғарғы мемлекеттік органдар мен үкіметттік емес ұйымдардың ретті өзара қызметтесу тәжірибесін кеңейту; ... адам ... мен ... ... ... құқықытық құжаттарды түсіндіру бойынша үкіметтік органдардың және мемлекетті емес ұйымдардың ретті ағартушылық жұмыстарын жүргізу. Конференция:
А) істеп тұрған институттарды күшейту мен ... адам ... мен ... қорғау мен марапатау жөніндегі жеткілікті биліктерді бар жаңа ... ... 1997 ... 17-19 ... «ҚР ... ... адам ... бойынша комиссияның билігін іске асыру» семинарының кепілдемесін ескере отырып, құруға ерекше ... ... ... ... пен ... қорғау міндеттерінен тек нақты жағдайларға байланысты және тек заңының негізінде ғана кері қайта алады, атқарушы билік органдарының ... өз ... ... ... құқықтары жоқ. Мұндайда құқық пен бостандықты шектеудәрежесі жағдайдың өткірлігіне және соның салдарынан шектеу енгізіліп отырған құндылықты қорғауына жауап беруі ... олар өз ... ... ... қағидаларына сәйкес болуы керек. Кез келген мемлекетте ... бар және ... ... ... ... мен ... қатаң бақыланулары керек.
Қазақстан Республикасында адам мен азамат бостандығы мен құқығын толық көлемде іске асыруының объективті және субъекивті қиындықтары бар. Мұндай ... ... ... ... мәлімдемеленген құқықытық нормаларды іске асыруды кепілдейтін, қалыптасқан жағдайлардың (бәрінен бұрын, ... ... ... жоқтығы болып отыр.
Қазіргі кездегі жағдайларда адам құқығы мен бостандығын нақты ... ... ... ... ішкі ... басымдылық мақсаты деп мойындау маңызды.
Кепілдік деп, азамат пен адамның сол ... өзге ... іске ... қамтамасыз етуші құқықтық құралдар түсіндіріледі. Мазмұндары бойынша құқықтар ... ... ... ... ... ... мен құқықтарын қорғау тәсілдері бойынша бөлуге болады:
 мемлекеттік қорғауға мемлекеттік билік органдарымен, оның ішінде атқарушы органдармен;
адам құқығы мен ... ... ... ... ... ... ... институттарының рөлі;
азамат пен адам құқығы мен бостандығын заңамалық қорғау;
адам құқығын ... ... мен ... емес құқық қорғау ұйымдарының рөлі;
заңгерлік көмек көрсету. Құқықтық қорғау адам құқығын іске асыру ... ... оның ... ... қоғамдық ұйымдардың және тұлғаның өзінің заңгерлік шарттарды жасау қызметі құрайды, ол адам құқығын іске ... ... ... ... ... ... қалпына келтіру. Адам құқығының кепілдері механизімінің субъектілері болып табылатындар:
адам әртүрлі құқықтық қатынастың қатысушысы ретінде;
мемлекеттік билік ... (заң ... ... сот ... және олардың қызмет тұлғалары;
қоғамдық ұйымдар бәрінен бұрын үкіметтік емес құқық қорғау ұйымдары.
ҚР-да адам құқығын қорғаудағы мемлекеттік органдардың рөлі ... ... ұзақ ... ... ... мемлекет адам мен азаматтың үстінде тұрды, заңамада және практикалық ... ... ... басым болды. Бүгінде Қазақстан Республикасы, өзін құқықтық мемлекет ретінде бекітіп, азаматтық қоғамды құра отырып, адам құқықтары мен бостандықтары мемлекеттің ... ... ... ... ... ... Азамат пен адамның конституциялық құқығы мен бостандығын қамтамасыз ету-жас мемлекет ретінде Қазақстан үшін аса күрделі мәселе. Адам құқығы қорғауға азаматтар ... ... ... ... мемлекеттің рөлін асыра ойлау, ал керісінше емес, өзара құқықтары мен міндеттері бар, ... пен ... тең ... ... етіп тану ... пен ... өзара қатынастарының табиғатын радикалды қайта қарастырудың қажеттілігіне алып келді.
Азамат құқығын жариялау жеткіліксіз механизм құру маңызды, оның әрекеті, осы құқықтарды қандай да бір ... ... не ... ... ... ... органдары тарапынан қандай да бір қадамдардың алдын алып, оларды сақтауды қамтамасыз етуші еді.
Халық пен ... ... ... ... ... мен бостандықтарын қаматамасыз ету үшін жауапкершіліктің басты ... ... ... ... табылады. Қазақстанда мемлекеттік билік бір, бірақ ол оны заң шығарушы, атқарушы және ... ... бөлу ... сай іске ... ... ... ... қағидасын іске асыру нақты мемлекеттік органның белгіленген тәртіп бойынша тиісті міндетін тәуелсіз және өздігінен орындауын болжалайды. Дәл осы ... ... ... ... ... нәтижелігінен, заң шығарушы, атқарушы және сотбиліктері орталықта және жергілікті ... ... ... мәселелерді реттеуінен, азамат пен адамның конституциялық құқықтары мен бостандықтары қаншалықты толық ... ... ... пен адам бостандығы мен құқығы кепілі болып Қазақстан Республикасының Конституциясында Президент танылған. Құқық пен бостандықты қаматамасыз ету ... ... ... ... іске асырылады. Әкімдер–жергілікті басқарушы орган басшылары тиселі биліктерімен бөлінген. Іс жүзінде мемлекеттік биліктің кез келген органы азаматтар құқықтары мен бостандықтарын ... және ... ... ол мемлекеттің өзінің тағайындалуынан заңды туындайды. Азамат ... мен ... ... ... биліктер басссқалардан бөлінетін мемлекеттік органдар бар. Мысалы, сот органдары, прокуратура ... ішкі ... ... ... ... ... соттан тыс орган құрылған және әрекет етуде, ол ҚР –ның Президентінің жанында құрылған адам құқғы ... ... Ол ... беретін орган ретінде бекітілген. Осылайша, Қазақстан Рспубликасының Конституциясы мемлекет ... ... ... құқығы, бостандығы мен заңды қызығушылықтарының басымдықтары туралы жариялады. Мемлекеттік биліктің барлық органдары, әртүрлі мәртебелерге иелік ете отырып және ... ... ... ... құралдарды пайдалана отырып, азамат құқығы мен бостандығын ... ... ... ... ... ... мен бостандығын қаматамасыз етудің маңызды мемлекеттік институты, ҚР Конституциясына сәйкес, елдің Президенті болып табылады. 40 бапта жазылған: ... ... ... пен мемлекеттің билік бірлігінің, Конституциясының мызғымастығын, адам және азамат құқықтары мен бостандықтарының рәмізі әрі ... ... ... мен ... ... етуі ... Президент билігі ҚР Конституциясында, конституциялық заңдық күші бар «Президент туралы» Президент Жарғысында бекітілген.
Президент әректін адам бостандығы мен ... ... ... ... келесі биліктері арқылы анықтауға болады Президент Парламент сенаты ... ... ... 15 күндік мерзімде қол қояды, заңды халыққа жариялайды не заңды немесе оның жекелген баптарын қайта талқылау және ... ... ... Адам мен ... ... ... құқықтық, әлеуметтік, экономикалық, құқықтары мен бостандықтарын іске асыруға бағытталған жеке –құқықтық актілерін шығарады. Мысалы, дәл ... ... ... ... ... ... ... саяси пана беру мәселелерін шешеді. Адам құқығын қаматамасыз ету жүйесін бекіту мақсатында адам құқығын ... ... ... үшін ... ... 1994 ... ақпанында ҚР-сы Президенті жанынан адам құқығы жөнінде Комиссия құрды. Бұл ... ... ... алғашқы құқық қорғау институты, оның міндетіне Қазақстанда құқық пен бостандықты ... ... ... ... ... қоғамда адам құқығын бұзу тенденциясының терең талдауын өткізу және т.б. ... ... ... ... ... азматтардың жолдауымен жұмыс болып табылады, оның механизімі келесіден ... ... ... ... ... ... бағыттайды, оның жүйесінде нақтылы адамның құқығы бұзылған, ал қажет ... ... бұл ... ... қызмет тұлғасынан қабылданған шаралар туралы аранайы жауап ... ... ... ... адам ... ... ... адам құқығы саласында саяси технология жасауға жұмыс істейді. Мұндайда Комиссия өз мәселесін Қазақстанда азаматтық қоғам құрудағы методологиялық құрал міндетін орындаудан ... ... ... орай, Комиссия шынайы билігі жоқ, консультативті орган ретінде ғана жұмыс ... Осы ... ... нәтижелігін көтеру мақсатында 1997 жылы желтоқсанда «Адам құқығы жөніндегі ... ... іске ... ... ... 1998ж. ... адам ... жөніндегі Комиссияның бастамасымен «Қазақстандық қоғамда реформалау үрдісіндегі адам құқығы мен ... ... ... ... ... ... меморандумда адам құқығы мен бостандығын сақтау саласында, олардың іске асырылуының кепілдігі жөнінде күрделі мәселелер бар екені ... адам ... мен ... ... мемлекеттік органдардың ұлттық мекемелерінің міндеттендірілген мүмкіндіктері мен әректерінің тиімділік деңгейін ... ... ... ... ... ... реформациялау және күшейту жаңа ұлттық институттарды құру жолдарын анықтайды.
Қазақстан Республикасында ұлттық құқық ... ... ... ... ... қажеттілігі омбудсмен институтын құру. Ол қандай институт? Заңи энциклопедияда келесі анықтама бар: «омбудсмен – адам құқықтары мен мемлекеттік ... ... ... ... ... арнайы құзыретті тұлға».[23] Халықаралық заңгерлердің ассоциациясында «омбудсмен» терминін осылай анықталады: Ол Конституциямен ... ... ... ... тұлға басқаратын Заң шығарушы билігінің актімен қарастырылатын қызмет. Оған мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... арыздар түседі, сонымен қатар өз бастамасымен тергеу жүргізе алады, өз баяндамаларын ... ... және Заң ... ... ... ... ... институт.
Омбудсменнің құықтық институтын Швеция Парламентінің құзыретті тұлғасы тағайындайды. Адам құқықтары жөніндегі өкілетті ... ... ... ... делдал және т.б. терминдермен аталады. Қазіргі кезде осындай институттар 40-тан ... ... ... ... ТМД ... ... ... қорғау жүйесін модернизациялау қажеттігі, бұл салада омбудсмен институтын мысалға алып әлемдік іс тәжірибені зерттеуі біздің мемлекетімізде осындай құқық қорғау органды құру ... ... ... ... 10 жылдың ішінде көптеген орталық және шығыс Еуропа, ТМД мемлекеттеріне белсенді түрде еңгізілетін қажетті ұлттық кеңселердің қатарына Адам құқытары ... ... ... ... 1998 жылы ... омбудсменнің Ұлттық институтын құруы туралы мәселе жөнінде ... ... ... мен адам ... ... Меморандум бекітті. Әлемдік тәжірибе көрсетіп тұрғандай омбудсмен институты адам құқықтарын қорғайтын басты ... ... ... ... ... ... отырып, Заң шығарушы билігінің атқаратын қызметіндегі кемшіліктерін анықтап отырады. Негізінде, адам құқықтары жөніндегі өкілет етуші – бұл адам ... ... мен ... ... мен ... ... немқұрайлылығына арыз түскен жағдайда проблеманы шешу үшін шұғыл шешім қабылдай алатын институт. ... ... ... ... ... парламентке атқарушы биліктің әрекеттері туралы мәліметтер береді, сонымен қатар оның шығаратын шешімдеріне ықпал етеді және парламентаризмнің ... мен ... ... жағдайда құзыретті тұлғаларды жауапкершілікке тартады.
1995 жылғы Конституция мемлекеттік ... ... адам ... жөніндегі өкілет етушіні қарастырмайды. Адам құқықтары мен лауазымды адамдардың озбырлығынан қорғайтын институт керек деп Республиканың азаматтары ... рет ... етсе де, ... бұл ... қорғау органды құру туралы идея баяу және қиын ... ... ... Адам құқықтары жөніндегі өкілет ету институтының құрылу процесінен 4 кезеңді белгілеп алуға болады. Бірінші ... (1995 – 2000 ж.ж.) – осы ... ... ... ой ... және ... пікір-таластарды өткізу жолымен омбудсмен институтын құру. Көптеген мемлекеттік органдар, халықаралық ұйымдар, ғалымдар мен заң қызметкерлердің ... ... ... ... Олар ... жаңа құқық қорғау институтын құруына көмек болды.1998 жылы Парламентте болғанхалықаралық Конференциясында әлемдік тәжірибе мен Қазақстанның ұлттық спецификасын ескере отырып ... ... құру ... ... айтылған. Екінші кезеңнің жылдарында (2001 – 2002 ж.ж.) – жұмыс тобы адам құқықтары жөнінде өкілет етуші туралы заң ... ... мен ... ... ... сұрақтарына өкілет етушінің өкілеттігі, механизмнің құрылуы, ұлттық қауіпсіздік және жалпы саяси жүйеісіндегі рөлі мен орны туралы проблемалар жатты. Осылай, адам ... ... ... ... ... ... (1991 ж.) өкілет етушіні сайлауының парламенттік механизмін қарастырады. Оларды тағайындау әлемдік тәжірибеде әртүрлі ... ... ... не парламенттің, не үкіметтің тағайындауымен, не қоғамдық бастауында қызмет етуі. 2000 жылы Парламентпен ... заң ... ... ... ... комитетімен ақылдаса отырып ҚР-ның Президенті қызметке тағайындайды және ... ... ... ... ... ... ... ұлттық омбудсменге сайланушыларды таңдаулары, мемлекеттік билік органдар ... оның ... оның ... оған ... қолсұғылмайшылық және тағы басқа маңызды сұрақтар қарастырылмаған. Жобаны талқылаған кезде ... ... ... ... ... омбудсменді альтернативті тағайындау жолын екі этаптан тұратын процедуралар ұсынылған: бірінші этап – халық бастамасымен; екінші этап – ҚР-ның Парламентінің ... ... ... ... қарап 2/3 сайлау.
2004 жылдың сәуір айында Қазақстан Республикасындағы адам құқықтары жөніңдегі Уәкілдің алғашқы жылдық есеп беруі бойынша жиын ... ... ... ... ... қызметінің нәтижелері жинақталып, қазіргі кезде еліміздегі адам құқығын қорғау саласындағы мәселелер қаралды. Б.Байқадамовтың айтуынша, шағымдарды қарау нәтижелілігі халықаралық тәжірибемен ... ... ... 15- 17 % оң ... ... ... Еңбек және халықты әлеуметтік қамсыздандыру органдары қызметіне зейнеткерлердің шағымдарының ... ... Осы ... адам ... ... Уәкіл Б.Байқадамов мырза өзінің міндеті ретінде әлеуметтік жағдайы төмен топтар санатына жататын зейнеткерлер, ... ... ... ... ... әйелдер мен балалар және қамауда отырғандардың құқықтарын ... деп ... Адам ... ... ... ... құқыққорғаушылық қызметін, біріншіден азаматтардың арыздарын қарастыру, екіншіден осы саладағы мәселелерді жүйелі түрде шешу құрайды. ... ... ... арыз-шағымдарын қарастыру – болмыстағы барлық мәселелерге көңіл аударып, олардың себептерін анықтауға, мемлекеттік билік ... ... ... ... мен құқыққолданушылық тәжірибені жетілдіру бойынша шаралар қолдануға ... ... Адам ... ... ... ... қызметіндегі эксперттік- аналитикалық жұмыстар, атап айтатын болсақ, нормативтік-құқықтық актілер мен ведомствалық құжаттарды талдау, адам ... ... ... ... өткір мәселелерді жүйелеу және эксперттік қорытындылар шығару маңызды орын алады. Мұндай қызметті, құрамында ... ... ... ... ... ... емес ... қорғау ұйымдарының өкілдері бар Эксперттік және Консультативтік Кеңестер жүзеге асырады. Эксперттік кеңеспен 2003 жылы ондаған ... ... мен заң ... оның ішінде, Жер кодексі және «Жаппай саяси репрессия ... ... ... ... ... адам құқықтары мен бостандықтарына сәйкестігі талданды. Осындай талдаулардың нәтижесі бойынша, «Экстремистік әрекетке қарсы күрес туралы» заң ... ... баға ... Омбудсмен осы заң жобасындағы негізгі олқылық ретінде Прокурор санкциясынсыз азаматтардың телефондық сөйлесулерін тыңдауға арнайы қызметшілердің ... салу ... ... ... Парламент пен заң жобасын жасаушыларға жолдады. Азаматтардың арыздарын талдау әлеуметтік жағдайы ... ... ... топтардың құқықтарын қорғауда бес бағытты анықтауға мүмкіндік берді: балалар, әйелдер, зейнеткерлер мен ... және ... ... ... Жоғарыда көрсетілген экспертті-аналитикалық талдау нәтижелері, олардың тиісті мемлекеттік органдарға хабарлануы, елімізде әлеуметтік шиеленістердің ... ... ... мәселелердің шешілу жолдарын үйлестіруге жағдай жасайды.
Адам құқықтарын қорғау жөніндегі Уәкіл институтының құрылу жолында үлкен ақпараттық, техникалық және қаржылай ... ... ... ... атап өту ... (ЮНИФЕМ, ЮНИСЕФ), алайда мұндай құқық қорғау органын негізгі қаржыландырушы мемлекет болғаны жөн. Ал қаржыландырудың ... ... ... ... ... ... ... қызметін жүйелі түрде жүзеге асыруға мүмкіндік бермейді.
Қазақстандық тәжірибе көрсеткендей, мемлекеттік қызметшілердің ... адам ... ... ... ... міндетін жете түсінбейді. Атқарушы билік өкілдерінің әрекеттері мен әрекетсіздіктеріне байланысты түскен ... ... ... адам ... мен ... басымдылығы қағидаты – мемлекеттік органдар қызметінде жетекші бола ... ... ... ... сүйенсек, мемлекеттік қызметшілердің халықпен жұмыс жасауда бюрократиялық (төрешілдік) амалды қолдануы,олардың өз ... жете ... пен ... ... ... ... тұлғалар тарапынан адам құқықтары мен қажеттіліктеріне деген ынтасыздық (елемеушілік) мемлекеттік басқару қызметінің ... ... ... ... ... ... нигилизмді тудырады. Өкінішке орай, адам құқықтары мемлекеттік қызмет сапасы көрсеткішіне әлі айналған жоқ, ұлттық заңдылықта мемлекеттік қызметшінің ... ... ... үшін ... ... көзделмеген. Осыған байланысты, адам құқықтарын қорғау жөніндегі Уәкіл және адам құқықтары бойынша Ұлттық Орталық щұғыл шаралардың біріретінде мемлекеттік ... адам ... ... оларды қорғау механизмі туралы ақпараттандыру мен оқыту және ... ... ... ... бен мониторинг жүргізуді ұсынады. Адам құқықтарын қорғау жөніндегі Уәкіл ... ... ... ... ... жиі орын ... сол ... саясаткерлер, ғалымдар және құқыққорғаушылар осы мәселені талқыға сала отырып жүзеге асырылуы мүмкін ... ... ... адам ... ... үлгісін ұсынулары қажет.
Адам құқықтар жөніндегі Уәкілдің қазақстандық үлгісі қандай? Оны айқындайтын негізгі мәселе – осы органның құрылу тәртібінде. 2003 жылы ... ... ... ... 93 % осы ... сайлануын дұрыс деп санаса, қалған 7 % ... жөн ... ... біздегі Уәкілді Парламент депутаттарының сайлауына 73 % оң көзқарас білдірген. Адам ... ... ... Парламент палаталарының отырысында республикалық деңгейде, мәслихаттармен аудандық ... ... ... ... ... Уәкіл қызметіне үміткерді Президент, Парламент палаталары (20 депутаттан кем емес), саяси партиялар мен өкілетті органдар ... ... ... ... адам ... ... ... туралы заңы сайлауда альтернативтік (яғни дауыс беру бюллетенінде кем дегенде екі ... және ... ... беру ... қарастыру қажет. Уәкіл қызметіне үміткерге мынадай талаптар қойылады: жоғары моральдық қасиеттердің иегері, ... ... және адам ... ... ... ... ... мен іс-тәжірибесінің болуы. Уәкіл тәуелсіздігі барлық күш-жігері мен заңдылық берген мүмкіндіктерін пайдалана ... адам мен ... ... мен ... ... ... міндеттерді адал атқару, Конституция мен заңдарға ғана бағыну, әділ болу жаупкершілігі Уәкілдің антымен бекітілуі қажет.
Бәрімізге белгілі, өкілетті тұлғаның ... мен ... ... ... уақыты мен босату тәртібіне байланысты. Мысалы, Уәкілдің қызметі төрт жылға ... және ... ... ... ғана ... босатылады. Жұмыстан шығару мүмкінділігі Уәкілдің өз міндеттерін орындамаған, қойылған шектеулерді ұстанбау, заңды, ... бұзу ... ... ... ... ... емес, құқықтық шешім болуы керек, яғни сот шешімімен жүзеге асырылуы қажет. Ал, өкілетті органдар үміткерді ұсынушылармен ... ... ... ... ... ... Уәкілді қызметінен босату туралы өтініш жасай алады. Мысалға ... ... ... ... ... ... мәртебесінде» қарастырылады. Уәкіл қызметі оның басқа органдардан тәуелсіз, дербес болғанда ғана тиімді. Осы көзқарас тұрғысынан, заңда оның басқа ... ... ... ... жеке ... ... қажет. Мұндағы тәуелсіздік сөзі Уәкілдің ұйымдастырушылық, қаржылық, техникалық және заңдылық тәуелсіздігін қамтиды. ... ... ... тарапынан қысымкөрсетудің алдын-алу мақсатында, Парламент пен мәслихат депутаттарының иммунитетіне тең иммунитет берілуі қажет. Және ... ... ... да ... ... ... ... (Қылмыстық іс-жүргізу кодексі, Әкімшілік құқықбұзушылық туралы кодекс, т.б.).
Іс жүзінде Уәкіл дербестігі ол қаржылық тәуелсіз болған жағдайда ғана ... Оны ... ... үшін адам ... ... ... туралы және бюджеттік процесс туралы заңдарда Уәкіл қызметін қаржыландыруды ... ... ... ... ... ... заңдарында, оның аппараты – заңды тұлға мәртебесіне ие мемлекеттік орган деп берілген. Мемлекеттік ... адам ... бұзу ... анықтауда Уәкіл жүргізетін зерттеу амалдары негізгі әдістердің біріне жатады. Заң Омбудсменнің азаматтардан, БАҚ көздерінен адам құқықтарын бұзу фактілері белгілі ... ... ... зерттеу амалдарын жүргізу құқығын бекітуі қажет.Қазақстан Республикасындағы «Адам құқықтары жөніндегі Уәкіл туралы» заң, ... заң ... ... ... (ТМД елдерінің ішінде Өзбекстанда ғана қолға алынған), Конституциялық Кеңеске ... ... ... ... сот ... ... ... тексеру туралы өтініш жасау құқығын қайта қарастыру қажет.
Азаматтардың бекітілген құқықтары мен бостандықтарының жүзеге асырылуы бүкіл ... ... ... ... мен ... ... ішінде атқарушы, сот, құқыққорғау органдары, әр адамға қызмет ету міндетін қабылдауы мен олардың қауіпсіздігін сақтауға ... ... ... ... ... ... ... егер мемлекет өз органдары мен өкілетті тұлғаларынан адам ... ... ... ... орындамағаны немесе тиісінше орындамағаны туралы сұрау салмаса кез келген шара тиісті ... ... ... ... олардың өкілетті тұлғаларының жауапкершілігін арттыру Уәкілдің азаматтардың ... мен ... ... ... тұлғаларды қызметтен шеттету мен босатуды жүргізу мүмкіндігі мен өкілеттігін кеңейтуге жәрдемдеседі, азаматтардың шағымдарына ғана ... БАҚ ... сот, ... атқарушы, т.б.билік органдарын тексеру нәтижесіне сүйене отырып, Уәкілге өзбетінше сотқа өкілетті тұлғалардың талаптарды орындамауы, өз ... ... ... ... шағым жасау құқығын қамтамасыз етуі қажет. Уәкіл қызметіне өкілетті тұлғалардың кедергі жасауы олардың өз қызметін асыра пайдаланушылық пен ... деп ... ... ... ... ... ақпарат алу құқығына емес, соңғысының Омбудсменге қажетті ақпаратты беру міндеттілігіне баса назар аударып және бұл міндеттерді орындамаған үшін жауапкершілік көзделуі ... Адам ... ... ... ... ... оның кепілдеме- актілеріне заңды күш беру, яғни мемлекеттік билік органдарының оны орындау ... ... ... ... ... ... бірі – ашықтық қағидасы. Бірінші онжылдықтағы тәжірибе көрсеткендей, азаматтар сотқа, құқыққорғауоргандарына ... ... ... ... ... адам ... ... Уәкіл институтының пайда болуымен қажетті, жылдам және кәсіби көмек алу мүмкіндігіне көп үміт артады.Мұндай көмекті алу мүмкіндігін ... ... ... ... өкілдіктерін ашу арқылы қамтамасыз етуге болады.Ұқсас тәжірибе Ресейде де бар.Ресейлік федеративтік заңда федерация субъектілеріндегі Уәкіл де ... Оған ... ... ... ... ... ... жасайтын арнайы уәкілдер жүйесі қалыптасуда: әскери қызметшілермен, студенттермен, балалармен, т.б. Қазақстанда аудан тұрғындарының мүндай құқыққорғау құралын қолдануға мүмкіншіліктері жоқ: тиісінше ... ... ... ... ... олардың адам құқықтары мен бостандықтарын қорғауға бағытталған күнделікті жұмысын күшейту қажет.
Қазақстандық қоғамды демократияландыру жағдайында Уәкіл қызметіндегі ағартушылық бағыттардың біріне - ... ... ... ... пен ... депутаттарын өз қызметтері жайлы хабарландыру міндеті жатады.Уәкілдің тағы бір негізгі міндеті жыл сайын бүкіл ... ... ... ... ... ... мен ... сақтауы туралы баяндама дайындау және оны қоғам мен билік органдарына ұсыну (Президент, Конституциялық Кеңес, Парламент, Үкімет, ІІМ, ...... пен ... ... баяндамасы міндетті түрде БАҚ-та жариялануы қажет.Уәкіл құқығы мен ... ... оның ... заңды күш беру және жоғарыда аталған басқа да шаралар Қазақстандағы мемлекеттік билік жүйесінде тиімді құқыққорғау ... ... ... ... ... ... ... құқыққорғау жүйесін әрі қарай дамытуда келесі қадам (төртінші кезең басы), мемлекет ... 2004 ... ... адам ... ... ... құқыққорғау мүмкіншілігін кеңейту туралы Жарлығы табылады. Осы ... ... ... ... құқықтарымен қатар, істі сотта қарауда қатысу, сотқа, прокуратураға заңды күшіне енген сот ... ... ... ... ... туралы өтініш беру, мемлекет азаматтарының, шетел азаматтарының және азаматтығы жоқ адамдардың шағымдарын қарау нәтижесі бойынша Парламент депутаттарына осы ... ... ... ... ... ... өкілетті мемлекеттік органдар немесе тұлғаларға адамдар мен азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... ... әкімшілік, тәртіптік өндірістегі немесе қылмыстық іс қозғау туралы өтініш жасау, сондай-ақ моральдық және материалдық залалдарды өтеуге байланысты шаралар қолдану құқықтарына ие ... ... ... ... кеңейту – адамды өзінің басты құндылығы деп жариялаған мемлекет үшін ... ... ... ... ... қоғаммен және өзінің отандастарымен қатынастарында оның бостандық саласын, тұлға автономиясының шекарасын анықтайды, қоғам мен ... ... ... ... ашып, көрсетеді. Адам құқығының әмбебап, жалпы адамзаттық мағынасы өңделген халықаралық стандарттарда және ... ... ... ішкі ... ... ... қолданыс тапты. Адам құқығының халықаралық стандарттарының үнемі кеңейюіне қарамастан, мемлекетке механизмнің ... ... ... ... ... және әмбебап (БҰҰ шеңберінде) және аймақтық (СЕ, ОБСЕ, ТМД және басқа) ... әлі аз ... Адам ... қорғаудың өзінің аймақтық механизмін құруда сәтсіз қадам жасаған ТМД ... ... және ... ... ... бірыңғай шешімге келе алмады. Дегенмен бұл елдердің ... және ... ... ... және ... даму деңгейінде, мәдениетте интеграция және саяси-құқықтық жүйелер үйлесімділігінде нақты мүмкіндіктері бар.
Адам ... ... ... ... ... ұлттық және мәдени құндылықтарын сақтай отырып, бірлікке ұмтылып бүкіл әлемдік ... ... ... ... ... ... ... өзгешелік есебімен халықаралық және аймақтық стандартқа сүйене отырып, өзінің ұлттық адам құқығының концепциясын құрады. Еуропа, мұсылман, Латын Америка, ... ... жеке ... ... мен ... оны қорғау механизмдері әр түрлі, алайда халықаралық деңгейде барлық адам құқықтары ... ... Әр ... елдердегі жеке тұлға құқығының моделі – бұл өзіндік дәстүр, ... ... және ... ... және ... ... ... нұсқалары.
Адам құқығына және демократиялануға әлемдік және өзіндік тәжірибенің бекітілуін салмақтағанда дәстүр, дін, ... ... ... әсер ... ... конфликтілер зонасында адам құқығының бұзылуының алдын алу, ұлттық және аймақтық ... адам ... ... ... ... ... ... батыстық емес әлемде адам құқығын талқылаудың ерекшеліктері адам құқығына өркениетті ... ... ... ... ... ... ашық ... ретінде зор үйлесімділік және елдердің келісімі орын алған жағдайда ғана тұрақты. Мәселелерді шешуге келгенде қарсылықтар мен ... ... ... ... әлсірейді, яғни жүйе әлемдік қоғамдастық пен көптегенелдердің даму қажеттіліктері және қазіргі заманғы тенденциялар есебімен жаңа құқықтық стандарт және ... ... ... ... ... күні ... ... және өркениеттің өсу саны есептелетін адам құқығының әртүрлі моделдер консенсусын көрсететін демократиялық құқықтық стандартты құру қажет болып отыр. Адам құқығы ... ... ішкі ... ... ... ... ... оның саны өсуде.Жаңа құқық пен бостандықтың пайда болуымен адам құқығы мен бостандығы құралының тиімді жолы ізделуде. Көптеген бұрынғы кеңестік мемлекеттерде адам ... ... ... ... ... ... ... органдарында әртүрлі орын алады. Құқық қорғау институттары әлеуметтік-мәдени жағынан жетілмегендіктен, тиімсіз ... ... ... құқығы мен бостандығын қамтамасыз етудегі ұлттық мекемелер рөлінің өсуі олардың статусының қарпайымдылығымен, кеңеюімен және олардың компетенциясының ... ... ... ... әлемдік қоғамдастыққа тәуелсіз мемлекет ретінде кірді және адам ... ... ... мен ... ... жүзеге асырылуына кірісті.Қазақстанда өтетін мемлекеттік органдардың билігінің, заң және құқық қорғау органдарының реформалануы жаңа конституцияның приоритеттер ... ... ... әкелу мақсатында жүргізіледі. Салмақталған адам құқығы бойынша ... ... ... ... және ... ... жөніндегі Халықаралық Пакт Ратификациясы – қоғамның демократиялануында маңызды қадам.ҚР демократиялық жолда өзінің одан арғы жылжуын ... (БҰҰ) және ... ... ... ... және ТМД) адам ... қорғау жүйесі қызметінің шекарасында жүргізеді. Азаматтардың жарияланған құқығы мен бостандығының жүзеге асуы адам құқығын қорғаудың ... ... ... және ... ... ... ... Бірінші кезекте, бұл орындаушы, құқық қорғау, сот органдарына, әрбір адамға қызмет етуді өз міндетіне алуға даярлығына, оның құқығы мен ... ... мен ... ... ... ... ... алған мемлекет құқығының жеке құқыққа қатынас шартынан бас ... ... ... ... ... жылдардың тәжірибесі көрсеткендей, егер мемлекет жеке құқықты қорғау міндетін орындау немесе орындамауды қызметкерлерден және тиісті органдардан ... ... ... ... мен ойластырылған механизмдер қажетті нәтижені бермейді.
Қазақстанда құрылатын адам құқығын қорғаудың ұлттық жүйесінің негізгі элементтері болып мемлекеттік билік органдарымен ... ... ... (ҚР ... ... адам ... комиссиясы, адам құқығы жөніндегі құзырет) және мемлекеттік емес (үкіметтік емес қорғау ұйымдары, адвокатура және т.б.) институттар ... ... ... қорғау қызметінің кеңеюі мен тереңдетілуі бірінші кезекте, адвокатура мен сот билігінің күшеюімен, нормалық шығармашылықтың дамуымен, ... ... және ... қорғау жүйесінің және т.б.гуманизациясымен жүзеге асырылды. Құқық қорғау жүйесінің институттық қалыптасуына ... оның ... әлі де ... болды. Маңызды азаматтық және саяси құқықтар мен ... ... ... ... қажеттілігі болды (сонымен қатар жергілікті басқару арқылы, негізгі құқық қорғау органы ретінде сот билігін күшейту; адам құқығы жөніндегі ұлттық мекемелерді ... (тік және ... ... және азаматтық қоғам институттары өздерінің қызметін құрып және адам құқығы мен бостандығының құндылықтар әдісі мен ... ... ... өткізуі тиіс. Бұл институттардың тиімділігі, функционалдық мүмкіндіктері, жалпы ұлттық жүйесі қоғамның экономикалық, ... және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік органдардың барлық деңгейі және мемлекеттік емес органдардың әсерінің тұрақтылығының тәжірибесінің кеңеюі, адам құқығын анықтаудағы жүйелік ағарту жүйесінің ... және ... ... ... өседі. Қазақстанда адам құқығы мен бостандығының бекітілуіайнымас шарт және қоғамның демократиялануы мен гуманизациясында ... ... ... ... ... қоғамына тарихи процестің мәні, оның мағынасы және қозғаушы күші болып адам құқығы мен бостандығын ... ... ... ... ... ... түсіну қажет. Мемлекет пен қоғам институты мен барлық құрылымы – адам құқығы мен бостандығын қамтамасыз ететін құрал ғана ... ... ... ... ... Жарғысы, 1945 жыл, 26 маусым
[2]. “Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы” (1948 ж. желтоқсанның 10-ында Біріккен Ұлттар Бас ... 3-ші ... 217 А (III) ... ... және жарияланған)
[3]. “Международный пакт о гражданских и политических ... ... ... 2200 А (XXI) ... ... от 16 ... 1966 ... “Amnesty, AI, Amnesty International” көрсеткіштері 1995 жыл
[5]. “Нәсілдік кемсітушіліктің барлық нысандарын жою туралы” халықаралық конвенция, 1965 жыл, БҰҰ Бас ... ... ... в ... ... ... // ... Совета Европы F-67075, Cedex, г. Страсбург. 2011
[7]. “Балалар құқығы туралы конвенция”, 1989 жылғы 20 қарашада ... ... ... Бас ... ... ... - ... стандартные правила ООН, касающиеся отправления правосудия в отношении несовершеннолетних" (приняты 29 ноября 1985)
[9]. Адам ... ... ... Еуропалық Конвенциясы
[10]. “Жеке адам құқығы мен міндеті туралы” Декларация
[11]. ... ... ... ... және түсінігі / Аударған Халифа Алтай, 1991. – 604 б.
[12]. Пәкістан Республикасының Мұсылмандық Конституциясы(1956 ж.)
[13]. Худоешко А.А. Особенности ... прав и ... ... и ... в ... ... ... Америки //Нравственные императивы в праве. – 2010. – № 4. – С. 50–53.
[14]. Еремян ... ... как ... ... ... Конституции и фактор сохранения политической стабильности // Вестник РУДН. Серия: Юридические науки. 1998. № ... ... ... реформа 1994 года в Аргентине // Вестник РУДН. Серия: Юридические науки. 2000. № 1
[16]. Зеленцов А.Б. Административная юстиция. М., ... ... ... ... практики Межамериканского суда по правам человека по делам, ... ... // ... императивы в праве. - 2011. - № 5. - С. 4-11.
[18]. Клишас ... ... ... ... ... по ... дел в ... процедуры ампаро // Вестник РУДН.2002. № 2.
[19]. ... ... ... ... ... ... ... қызмет туралы» Қазақстан Республикасы Заңы
ПАЙДАЛАНҒАН ҚАЙНАР КӨЗДЕР ... ... ... ... ... ж.
Адам құқықтарының Жалпыға ортақ Декларариясы (1948 ж.)
Азаматтық және саяси құқықтар туралы Халқаралық Пакт (1966 ж.) ... және ... ... ... ... ... (1966 ж.) факультативті мәжіліс хат.
Экономикалық, әлеуметтік және ... ... ... ... Пакт (1966 ж.) ... ... ... и других жестоких, бесчеловечных или унижающих достоинство видов обращения и наказания (1984 г.).
Балалар құқығы туралы Конвенция (1989 ж.) ... ... және ... бостандықтарын қорғау туралы Еуропалық конвенция (1950 ж.)
Еуропадағы ... және ... ... ... ... акт (Хельсинки, 1975 ж.)
Документ Копенгагенского совещания Конференции по человеческому измерению СБСЕ (Копенгаген, 1990 г.)
Адам ... мен ... ... ... Тәуелсіз
Мемлекеттер Достастығының Конвенциясы (1995 ж.)
Халықаралық құқық бойынша документтер жиынтығы. Т.1. Алматы: САК,1998.
Адам құқығы саласында ... ... ... ...... Б. 366-369.
Адам құқықтары. Негізгі халықаралық документтер.- М., 1989.- 157 б.
Әдебиеттер:
1. Халықаралық құқық. Дәрістер курсы./Г.Б.Хан және т.б. ... ... ... ... ... ... Г.С. Халықаралық құқық бойынша терминдердің түсіндірме сөздігі.-Алматы: Заң әдебиеті, 2003.-67 б.
3. 2009-2012 жылдарға арналған Қазақстан Республикасындағы адам құқықтары саласындағы ... ... ... ред. ... ... Әбішев, Сағынбек Тұрсынов – Астана, 2009. – 136 б.
4. Адамов.В. Права и свобода человека // Фемида. 1998.No9. Б.41-49
5. ... О ... ... прав и ... // ... No9 С.30-33.
6. Орысша-қазақша заңдық түсіндірме сөздік-анықтамалық. - Алматы: Жеті жарғы, 2008.  241 бет
7. Бахмин Б.И. Вторая Всемирная конференция по ... ... // ... ... ... ... 1994.- №1.-С.17-21.
Бенджаул М.М. Право международных организации на обращение в Международный суд ООН: итоги и ... // ... и ... 1995. No6. С.3-14. ... Л.Ф. ... ... ... прав человека: принципы и императивы // Международное право. Беларусский журнал международного права и международных ... 1998.- No5.- ... ... Д., ... Д., Зваак Л. Европейская конвенция о правах человека и Европейская социальная хартия: право и практика. М., 1998. ... И. ... ... в ... Азии // Свободная мысль –XXI.- 2001. -No8.- С.13-18.
Даниленко А. ... ... ... прав ... ... пособие.- М., 1998.- 187 с.
Ислам в америке тоже есть // ... и ... ... ... ... ... R., Baker W. Modernization, cultural change and the ... of ... values // Amer. ... rev. ... Vol. 65, No2.- P. 19-51. ... о ... ... и мониторинге прав человека. Хельсинкский фонд по ... ... ... ... прав человека в современном мире. М. Институт государства и
права РАН, 1993.
Карташкин В.А. права человека в международном и
внутригосударственном праве.- М., 1995.- 303 ... В.Е. ... ... и общественное мнение // Государство и
право. 1997. No3.
20

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 96 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардың құқықтық режимі»19 бет
Іргелі елге – ізгі заңнама5 бет
Альфа кенорны бойынша ұңғыманның түп аймағына әсер ету әдістерін талдау ( ҚСЖ )67 бет
АлЭС-1 ЖЭО 6/110 кВ кернеулі генератор-трансформатор блогының релелік қорғанысы және автоматикасы57 бет
Ар-намысты, қадір-қасиетті және іскерлік беделді Азаматтық-құқықтық қорғау73 бет
Арысқұм кен орнының мұнай тасымалдау құбырларын корозиядан қорғау60 бет
Арысқұм кен орнының мұнай өндіру ұңғымаларының түп аумағына әсер ету әдістерін талдау76 бет
Ауыл шаруашылығы мамандарының табиғат қорғау саласындағы міндеттері6 бет
Ақпараттық қауіпсіздік түрлері14 бет
Балалар құқығын қорғау71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь