Банктік құқық – банк жүйесіндегі кешенді құқық ролі

Жоспар:

Кіріспе

Банктер: туындау . тарихи даму кезендері, түрлері

1 Банктік қызмет: экономикалық және заңи аспектісі
1.1 Банктік құқықтың пәні, әдістері, жүйесі, қайнар көздері
1.2 Банктік заңнама міндеттері: Ұлттық Банк және Қазақстан Даму банкі заңнамалары

2 Банк жүйесіндегі коммерциялық банктер және олардың ұйымдастырылу принциптері
2.1 Банк қызметінің құқықтық нысандары
2.2 Банктік қызметті ұйымдастыру және реттеу

Қорытынды

Банктік құқықтық негіздерінің қазіргі заманғы үрдістері, тәсілдері
Кіріспе
Банктер: туындау - тарихи даму кезендері, түрлері

Нарықтың даму жағдайындағы қоғам өмірінің әр алуан әлеуметтік-экономикалық мүдделерінің түйісетін жері банктер жұмыс істейтін банк жүйесінің ауқымы болғандықтан, сондай-ақ осы жүйе аркылы мемлекеттің қаржы, ақша-кредит, оның ішінде валюталық саясатын іске асыру мақсатында түрлі банктік операциялар жүргізілетіндіктен банктер мен олардың қызмет аялары банктік құқық құзырымен қамтылатыны бүгінде көпшілікке мәлім.
Банктердің алғашкы қалыптасып, даму кезендері, олардың банктік істері мен қызметі коммерциялық бағдарлы сипатымен сан ғасырлар белесінде тарих бетінде із қалдырғаны белгілі.
Ең алғашкы банктер ретінде тауарлар мен ақша қаражаттарын сақтауға колайлы қауіпсіз жер храмдар болып есептелген. Осыңдай операциялар біздің эрамызға дейінгі XXVIII - XXVII ғғ. Мысырда (Египетте) жүзеге асырылған. Ал көне Вавилон мен Ассирия археологиялық қазбалары кезінде табылған көптеген тақтайшалар (құжаттар) храмдарда қаражат сақтау нысандары мен қарыз беру операциялары заңмен реттеліп отырғанын, соңдай-ақ ақша қаражаттарын сақтағаны үшін заң жүзінде ақы алу көзделгенін дәлелдейді.
Дегенмен аталған банктік операциялар толық мәнінде банктік қызмет болып табылмаған. Себебі толыққанды банктік істі дамыту негізін банктердің сақтау функциясына қоса жүргізілген кредиттік операциялар қалаған. Ал көне банктік іс аясындағы кәсіби қызметті жүзеге асырушылар ретінде айырбасшылар мен өсімқорлар ғана көрініс тапқан. «Банк» сөзі италян тілінде «вансо» - ақшалы стол, айырбас жүргізілетін орын (дық) деген мағынада түсіңдірілген. Сонымен коммерциялық ұйымдар ретінде туындап, дамыған банктер әр даму кезеңінде банко, трапезид, аргираймос, довейстаи, аргентарий, менсарии, трансферит, кумулярии деп аталған. Ең бірінші банк «Банка ди Сан Джорджо» Италияның Генуя каласында 1407 жылы мамандандырылған кредиттік-есеп айырысу институты ретінде құрылған болатын.
Дүние жүзіндегі елдердің банктері кезінде Ганзейлік банктер, кенеттен сауда жасайтын Британ банкі, теңіз саудасына арналған Пруссия банкі, Париж есепке алу кассасы, Ломбардтар, жиробанктер, Ресей мәнет канцеляриясы деген және т.б. аттарымен белгілі болған. Бүгінде Ресей Федерациясының Орталық Банкі, Францияның мемлекеттік банкі, Австрияның Ұлттық Банкі, Бельгияның Ұлттық банкі, Италияның ұлттық банкі, АКЩ орталық банкі – Федералдық резервтік жүйе, Ағылшын Банкі және т.б. елдердің Ұлттық немесе орталық банктері жұмыс істейді.
Қазіргі уақытта банктер меншік нысандарына карай: мемлекеттік банк; жеке меншік банк; акционерлік банк; кооперативтік банк; муниципалдық банк; аралас банк; халықаралық банк болып бөлінеді. Осы банктер өз өкілеттігі мен қызмет аяларына орай депозиттік банк, инновациялық банк, клирингтік банк, коммерциялық банк, жинақ банкі, ипотекалық банк, жинақтау банкі, консорциалдық банк, даму банкі, әмбебап банк, трансұлттық банктер, тұтыну кредиті банкі, мемлекетаралық банк және т.б. банктер түрінде сипат алады.
Банктер алғашқы кездерде негізінен ақшалай операцияларды, сондай-ақ сақтау, есепке алу, есеп айырысу және айырбас операцияларын жүзеге асырған. Кейіннен осы әрбір тарихи кезеңдерде заем операцияларын, салым операцияларын, ақшалай есеп айырысу және төлем операцияларын, ақша белгілерін эмиссиялауды жүргізген.
Бүгінде банктер эмиссиялық, депозиттік, төлемдік, кассалық, лизингтік, трасталық, факторингтік, валюталық және т.б. операцияларды тиісті заңнама мен лицензиялар негізінде жүзеге асыратын заңды тұлғалар коммерциялық ұйымдар болып табылады.
Банктер негізгі аспектілеріне орай ақша сақтайтын орын; кредиттік мекеме, ұйым; коммерциялық ұйым; экономикалық басқару органы; дилерлік-делдалдық ұйым; биржалық агент; кредиттік кәсіпорын; заңды тұлға; тек банктік қызметті (операциялар мен мәмілелерді) жүзеге асыратын кредиттік ұйым; мекеме деп және т.б. сипатта аталуы мүмкін.
1987-1983 жылдары реформалауға ұшыраған банктер егемен Қазақстанда 1991 жылы жаңадан құрылып, қалыптасқан болатын. Осы кезден бастап Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі (бұрынғы «Мемлекеттік банк»), акционерлік-коммерциялық банк Тұран банкі (бұрынғы «Өнеркәсіпқұрылыс банкі»), акционерлік-коммерциялық банк Агроөнеркәсіп банкі (бұрынғы «Агроөнеркәсіп банкі»), акционерлік-коммерциялық банк Әлем банк (бұрынғы «Сыртқы сауда банкі»), акционерлік-коммерциялық банк Жинақ банкі (бұрынғы «Жинақ банкі», кейіннен «Халықтық банк» деп аталды) жұмыс істей бастады.
1993 жылы «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» және «Қазақстан Республикасындағы банктер туралы» Қазақстан Республикасы заңдарының қабылдануына сәйкес барлық ақционерлік-коммерциялық банктер ақционерлік банктер ретінде қайтадан құрылды. Қазақстан Республикасы Президентінің, 1994 жылғы шілденің 16-сындағы және қыркүйектің 6-сындағы Жарлығына орай «Мемлекеттік экспорттық-импорттық банк», «Мемлекеттік Даму банкі», сондай-ақ 1996 жылғы наурыздың 29-ындағы Жарлығы бойынша «Мемлекеттік медетші банк» құрылды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. “Банктік құқық”, С.М.Найманбаев, “Алматы-Жеті жарғы”
2. “Қазақстанның Даму банкі туралы” 2001 жылғы 25 сәуірдегі Қазақстан Республикасының Заңы
3. “Қазақстан Республикасының банк құқығы”, Л.Давыдова, Д.Райманов, “Алматы-Жеті жарғы”
4. “Банк қызметі туралы” Қазақстан Республикасының құқықтық актілер жинағы. “Алматы-Юрист-2005”
5. “Ақша, несие, банктер, валюталық қатынастар”, Көшенова Б.А. “Алматы – Экономика – 2000”
6. “Банковское право”, Тедеев А.А., “ЭКСМО” – 2005
7. “Банковское дело”, Жарковская Е.П., “Омега-Л”-2005
8. “Международное банковское право”, Ерпылева Н.Ю., “Дело” - 2004
        
        Банктік құқық – банк жүйесіндегі кешенді құқық ролі
Жоспар:
Кіріспе
Банктер: туындау - тарихи даму кезендері, түрлері
1 Банктік қызмет: экономикалық және заңи ... ... ... ... ... жүйесі, қайнар көздері
1.2 Банктік заңнама міндеттері: Ұлттық Банк және Қазақстан Даму банкі
заңнамалары
2 Банк жүйесіндегі коммерциялық банктер және ... ... Банк ... ... ... ... қызметті ұйымдастыру және реттеу
Қорытынды
Банктік құқықтық негіздерінің қазіргі заманғы үрдістері, тәсілдері
Кіріспе
Банктер: туындау - тарихи даму кезендері, түрлері
Нарықтың даму ... ... ... әр алуан әлеуметтік-
экономикалық мүдделерінің түйісетін жері банктер ... ... ... ... ... ... осы жүйе ... мемлекеттің қаржы,
ақша-кредит, оның ішінде валюталық саясатын іске асыру мақсатында ... ... ... ... мен ... ... ... құқық құзырымен қамтылатыны бүгінде көпшілікке мәлім.
Банктердің алғашкы қалыптасып, даму кезендері, олардың банктік істері
мен қызметі коммерциялық бағдарлы ... сан ... ... ... із ... белгілі.
Ең алғашкы банктер ретінде тауарлар мен ақша қаражаттарын сақтауға
колайлы қауіпсіз жер храмдар ... ... ... ... ... ... XXVIII - XXVII ғғ. ... (Египетте) жүзеге асырылған. Ал
көне Вавилон мен ... ... ... ... ... көптеген
тақтайшалар (құжаттар) храмдарда қаражат сақтау нысандары мен ... ... ... ... отырғанын, соңдай-ақ ақша қаражаттарын
сақтағаны үшін заң ... ақы алу ... ... ... ... ... ... мәнінде банктік қызмет
болып табылмаған. Себебі толыққанды банктік істі дамыту негізін банктердің
сақтау функциясына қоса жүргізілген кредиттік ... ... Ал ... іс ... кәсіби қызметті жүзеге асырушылар ретінде айырбасшылар
мен өсімқорлар ғана көрініс тапқан. «Банк» сөзі ... ... ... ... ... ... ... орын (дық) деген мағынада түсіңдірілген.
Сонымен коммерциялық ұйымдар ретінде ... ... ... әр ... ... трапезид, аргираймос, довейстаи, аргентарий, менсарии,
трансферит, кумулярии деп аталған. Ең бірінші банк «Банка ди Сан ... ... ... 1407 жылы ... ... ... ... құрылған болатын.
Дүние жүзіндегі елдердің банктері кезінде Ганзейлік банктер, кенеттен
сауда жасайтын Британ банкі, теңіз ... ... ... ... ... алу ... ... жиробанктер, Ресей мәнет канцеляриясы деген
және т.б. аттарымен белгілі ... ... ... ... ... Францияның мемлекеттік банкі, Австрияның Ұлттық Банкі, Бельгияның
Ұлттық банкі, Италияның ұлттық банкі, АКЩ ... ...... ... Ағылшын Банкі және т.б. елдердің Ұлттық ... ... ... ... ... банктер меншік нысандарына карай: мемлекеттік банк;
жеке меншік ... ... ... ... ... ... банк;
аралас банк; халықаралық банк болып бөлінеді. Осы банктер өз өкілеттігі ... ... орай ... ... ... ... ... банк,
коммерциялық банк, жинақ банкі, ипотекалық банк, жинақтау ... ... даму ... ... банк, трансұлттық банктер, тұтыну
кредиті банкі, мемлекетаралық банк және т.б. ... ... ... ... ... ... ... ақшалай операцияларды, сондай-ақ
сақтау, есепке алу, есеп айырысу және айырбас операцияларын жүзеге асырған.
Кейіннен осы ... ... ... заем ... ... ақшалай есеп айырысу және ... ... ... ... ... ... эмиссиялық, депозиттік, төлемдік, кассалық, лизингтік,
трасталық, факторингтік, валюталық және т.б. ... ... ... лицензиялар негізінде жүзеге асыратын заңды тұлғалар коммерциялық
ұйымдар болып табылады.
Банктер негізгі аспектілеріне орай ақша ... ... ... ұйым; коммерциялық ұйым; экономикалық басқару органы; дилерлік-
делдалдық ұйым; ... ... ... ... ... тұлға; тек
банктік қызметті (операциялар мен мәмілелерді) жүзеге асыратын кредиттік
ұйым; мекеме деп және т.б. ... ... ... ... ... ұшыраған банктер егемен Қазақстанда
1991 жылы жаңадан құрылып, қалыптасқан болатын. Осы кезден бастап Қазақстан
Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... банк ... банкі (бұрынғы «Өнеркәсіпқұрылыс банкі»),
акционерлік-коммерциялық банк Агроөнеркәсіп банкі (бұрынғы «Агроөнеркәсіп
банкі»), ... банк Әлем банк ... ... ... ... банк ... банкі (бұрынғы «Жинақ банкі»,
кейіннен «Халықтық банк» деп ... ... ... бастады.
1993 жылы «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» және
«Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... ... ақционерлік-коммерциялық банктер
ақционерлік банктер ... ... ... ... ... 1994 ... шілденің 16-сындағы және қыркүйектің 6-сындағы
Жарлығына орай «Мемлекеттік экспорттық-импорттық банк», «Мемлекеттік Даму
банкі», сондай-ақ 1996 ... ... ... ... ... медетші банк» құрылды.
1. Банктік қызмет: экономикалық және заңи аспектісі
Бүгінде мемлекетімізде жүргізіліп жатқан жан-жақты реформалар банктік
қызмет аясына да ... ... ... Осы ... банктік қызметтің
мақсатты бағыт-бағдарларының жаңаша рыноктық сипат алуы еліміздегі
әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... айқындалуда.
Қазіргі уақытта банктік қызмет қоғам мүддесі мен ... ... ... ... ... ... ... жүйесін және қаржылық рынокты нарықтық жағдайларға сай келтіруге,
кредиттік жүйені және инвестициялық белсенділікті ... ... ... ... ... ... ат салысатын тиісті
заңнамалық және ... ... ... құқықтық, актілерге сәйкес жүзеге
асырылатын экономикалық сипатты ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ... ... ... ... мен ... ретінде
көрініс тауып отыр.
Бүгінде қоғам мен мемлекеттің ... ... ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкі, Қазақстанның Даму
банкі, Қазақстан Республикасының тұрғын-үй құрылысы жинақ ... ... ... ... ... ... ақша айналысы, валюталық реттеу,
кредиттеу және есеп айырысу саласындағы ... ... ... ... ... ... ... және өз шығынын ақша
қаражаттарымен камтамасыз ету мақсатында әр түрлі ... ... ... ... ... ... айналымды және қолма-қол ақша
айналысын ұйымдастыру; кредиттеуге қажетті ... ... ... ... ... ... ... тұрғылықты
халықтың ақша қаражаттарын жинақтауды ұйымдастыру, бағалы қағаздар,
вексельдер және ... ... ... ... ... түрлі валюталық
операциялар жүргізу сияқты және т.б. қызметтерін тиісті заңнамалық актілер,
заңға ... ... ... мен лицензиялар негізінде жүзеге
асырады.
Банктер өз қызметтері (операциялары) барысында барынша пайда табуға ат
салысады. Банктік қызметтің затына ақшалар, ... ... және ... ... ... ... ... мен мәмілелерді тиісті заңнамалық ... және осы ... ... берілген лицензияға сай жүргізетін
коммерциялық ұйым, заң жүзінде өкілеттігі белгіленген заңды тұлға - ... ... ... ... ... субъектісі болып табылады.
Банктік қызметтің қоғамдық және мемлекеттік маңызы мен ... ... ... ... және ... ... арқылы
көрініс табады. Әкімшілік - рұқсат беру жүйесінің қуатты құралы ... ... ... әрі ... ... ретінде танылады.
Банктік қызмет (операциялар) Қазақстан Ұлттық Банкі, Қазақстан
Республикасының қаржы рыногы мен ... ... ... және ... ... ... ... және коммерциялық банктердің
өкілеттігі шегінде жүзеге асырылады.
Сонымен, банктік қызмет ел ... ... ... барлық
банктердің қоғамдық-мемлекеттік маңызы басым және ... - ... ... мен ... ... етуге
бағытталған, банк жүйесін, мемлекеттік және мемлекеттік емес банктердің
қаржылық ресурстарын ... және ... ... ... бағдарланған, тиісті заңнамалық актіде көзделген операциялар
мен мәмілелерді заңдық немесе лицензиялық негізде жүйелі әрі ... ... ... ... ... ... қызметтері
болып табылады.
Банктік қызметтің және банк жүйесінің айтарлықтай ... ... ... ... ... рыногының оның ішінде ақша, алтын және валюта
рыноктарының халықаралық стандарттарға сай ... ... ... ... ауқымының ұлғаюы, қоғамдық банктік қатынастардағы
мемлекет пен жеке меншік-корпоративтік субъектілері мүдделерін камтамасыз
ету мәселелері ... т.б. ... ... ... ... құқық саласы ретінде жаңадан қалыптасуын негіздеді.
Демек, банктік құқықтың дербес құқық саласы ретінде жаңадан ... ... ел ... рөлі мен ... ... мен ... ... мемлекеттің қаржы, ақша-кредит (оның
ішінде валюталық) саясаты ұстанымдарына, нақтылы ... ... ... ... құқықтық реттеу әдісіне, тиісті заңнамалық актілерде
бекітілген ... ... ... және ... ... ... ... актілерден тұратын кқайнар көздеріне
байланысты ұтымды көрініс тауып отыр.
Банктік құқық мемлекеттің ... ... ... ... салысады және рыноктық үлгідегі банк ... ... ... ... ... банктік секторындағы банктік іс пен банктік
қызметті және олардың барысында туындайтын қоғамдық ... ... ... ... ... ... барынша пайда
табуға бағытталған, тиісті ... акті ... ... ... ... ... ... асыратын операциялар мен мәмілелер болып
табылады.
Банк жүйесінде, банктік қызмет (операциялар) ... ... ... ... банктік, қаржылық, әкімшілік, азаматтық,
валюталық, кедендік және т.б. ... ... ... ... ... ... құқық императивтік және диспозитивтік құқықтық ... ... ... ... ... ... ... кешенді
құқықтық реттеу әдісін пайдаланады.
Банктік құқықтың кешенді құқықтық реттеу ... банк ... ... және банктік операциялардың жүзеге асырылуы барысында туындайтын
аралас қоғамдық банктік ... ... ... ... ... ... ... құқық саласы банктік құқық заңи біртұтас құқықтық ... ... ... ... Қазақстан Республикасы экономикасының банктік
секторындағы Қазақстан Ұлттық Банкі, Қазақстанның Даму ... ... ... ... ... мен ... жеке ... шаруашылық субъектілерінің кредиттік, ақшалай, инвестициялық-
қаржылық мүдделерін қамтамасыз ету мақсатында, экономикалық — жанама және
әкімшілік - тікелей ... ... ... ауқымында ұйымдастырушы-
нәтижелеуші сипатта тоқтаусыз, ұдайы әрі үзбей жүзеге асырылатын банктік
операциялар мен өзге де ... ... ... ... ... ... ... банктік құқық принциптері мен ережелерін
есепке ала ... ... ... ... ... ... табылады.
1.1 Банктік құқықтың пәні, әдістері, жүйесі, қайнар көздері
Банктік құкықтың құқықтық реттеу пәнін банк жүйесін құру және ... ... ... ... ету, банктік қызметті ұйымдастыру және
жүзеге асыру, банктердің және басқа да қатысушылардың құқықтық ... ... ... ... ... банктік қадағалау -
бақылау жүргізу, банктік құқық бұзушылық фактілерін анықтау және ол ... ... ... қолдану барысында туындайтын қоғамдық валюталық
қатынастар құрайды.
Банктік құқықтың пәніне ... ... ... ... ... ... ... олар Қазақстан Ұлттық Банкі мен Қазақстанның Даму ... ... ... операциялардың және мәмілелердің барысында туындайды;
2) олар коммерциялық банктердің лицензияланған операциялары мен
мәмілелеріне ... ... олар ... ... әрі ... сипатта болады;
4) олар банк жүйесін және ... ... ... реттеу
барысында туындайды;
5) олар мемлекеттің қаржы, ақша-кредит және инвестициялық саясаты
ұстанымдарын іске асыру барысында туындайды;
6) олар ... ... ... ... ... ... Банкінің
кредиттік-қаржылық және әкімшілік қызметінің нәтижесінде туындайды;
7) олар Қаржы рыногы мен қаржылық ұйымдарды ... және ... ... ... ... коммерциялық банктердің
қызметін ұйымдастыруы, бақылауы және лицензиялауы ... ... олар ... ... ... ... Даму ... қаржылық ресурстарын қалыптастыруға және бөлуге, мемлекеттің
алтын-валютаактивін қалыптастыруға байланысты ... ... ... ... ... ... ... және банктік құпия режимімен қамтылған ақпараттар жатады;
10) олардың ішінен банктік шот ашу, есеп ... ... ... банктік кредиттеу операцияларына және бағалы кағаздарды
эмиссиялауға ... ... ... көрініс табады;
11) олардың жүйесі ... және өзге де ... ... ... банктік шарт нысандарына, сондай-ақ ... ... ... сай жүргізілген банктік операцияларға сәйкес
қалыптасады;
12) олар қаржылық инструменттер айналымынан ... алу ... олар ... ... ... болады.
Банктік құқықтың құқықтық реттеу пәнін құрайтын оның қатынастарды
құқықтық реттеу ... ... заңи ... мен ... ... ... ретінде көрініс табады.
Банктік-құқықтық реттеу әдістері банк жүйесіндегі және банктік қызмет
ауқымындағы тиісті құқықтар мен ... ... ... ... ... ... құқықтары мен міндеттерінің мәніне-
маңызына, банктік құқықтық санкциялардың мән-жайына және т.б. элементтерге
сай қалыптасады.
Банктік құқық ... ... ... ... (не одан да көп) ... ... шартты-диспозитивтік әдіс,
сондай-ақ банк жүйесінің, банктер меи олардың клиенттерінің және ... ... ... ... ... ... ... құқықтық реттеу әдістерінің аса қажетті жекелеген ұстанымын
біріктіретін кешенді әдіс ... ... ... ... ... ... мемлекеттің әмірлі өктем талабын бұлжытпай ... ... ... асырылады.
Диспозитивтік банктік-құқықтық реттеу әдісі қоғамдық ... ... ... мен міндеттерін, ... ... ... және ... ... жасалған банктік
шарттар негізінде регламенттеу барысында қолданылады.
Кешенді банктік-құқықтық реттсу әдісі ... ... ... қатысушылардың экономикалық-қаржылық және өзге дс мүдделерінің
тендестірілімдігін ... ... ... ... ... және
мемлекеттің (оның уәкілетті ... ... ... ... ... айкындау тұрғысынан жүзеге асырылады.
Демек, императивтік және диспозитивтік банктік-құқықтық ... ... ... мен ... негізінде кешенді банктік
құқықтық реттеу әдісі құрылады. Банктік ... ... ... ... жұмыс істеуі барысында қоғам мен мемлекеттің және жекеше ... ... ... ... ... ... козғалысына байланысты қоғамдық банктік қатынастарды реттеуге
ат салысады.
Банктік құқықтың жүйесі оның ішкі ... ... ... ... ... ... белгілеріне оның құқықтық нормаларының
біртұтастығы және бірыңғайлығы, сондай-ақ оның құқықтық ... ... ... ... және ... жатады.
Банктердің валюталық операцияларын құқықтық реттеу сияқты ірі
функционалдық ... ... ... ... көздері елдің банк жүйесінің құрылуына және
жұмыс істеуіне, оны мемлекеттік ... және ... ... ... ... ... ... туындайтын қоғамдық банктік
қатынастарды реттейтін тиісті нормалары бар заңнамалық актілер мен ... ... ... құқықтық актілер ретінде көрініс табады. Демек,
банктік құқықтың қайнар көздері оның сыртқы (нақтылы) ... ... ... ... ... ... ... арнайы және жалпы банктік және өзге де заңнамалық ... ... ... ... актілер, халықаралық банктік
құқық нормалары және халықаралық банктік ... ... және ... Сот Пленумының шешімдері, каулылары жатады.
Уәкілетті мемлекеттік органдар шығарған, құрамында банктік құқықтың
нормалары бар нормативтік құқықтық актілер ... ... ... ... ... ... ғылымы банктік құқықтың құқық саласы ретінде дамуы, оның
экономикалық-қаржылық ... ... ... ... ... маңызы
жөніндегі білім, теориялық ереже, ұғым-тұжырым, ой-пікірлер, идеялар
жүйесін білдіреді.
Банктік құқық ... ... ... ... ... құқықтың ағымдағы
мәселелері мен іргелі проблемаларын ғылыми зерделеу-зерттеуге ат салысады.
Банктік құқық ... ... ... құқық ғылымының принциптері;
- банктік құқық ғылымының функциялары;
- банктік құқық ғылымының пәні;
- банктік құқық ғылымының әдіснамасы;
- ... ... ... жүйесі;
- банктік құқық ғылымының библиографиясы сияқты элементтер қосылады.
Банктік құқық ғылымының принциптері ... ... ... ... ... және ... мазмұнды банктік операциялар мен қоғамдық
банктік қатынастардың құқықтық аспектілерін ғылыми ... ... ... ... ережелер — бастаулар болып табылады.
Банктік құқық ауқымындағы ғылыми зерттеулер мен ... ... ... ғылымының принциптеріне сәйкес жүргізіледі.
Банктік құқық ғылымының принциптері ... ... ... ... тарихилық; теория мен практиканың
бірыңғайлығы принциптерін атап көрсетуге болады.
Банктік ... ... ... тән ... (аналитикалық), сынау
(критикалау), конструктивтік, норма жасаушы, банктік заңнама ... және ... ... ... беру ... ... асырады.
Банктік құқық ғылымының пәніне құқық саласы банктік құқық және банктік
заңнама жөніндегі ілім ... ... Бұл ... ... ... құқық
саласы ретінде дамуының, банктік-құқықтық реттеу дамуының ... ... ... ... аса ... ... ... ғылымының пәні құқық, саласы банктік құқықтың жүйесіне
қоса:
- банктік құқықтың принциптері;
- банктік құқықтың әдістері;
... ... ... ... ... құқықтың нормалары;
- қоғамдық банктік қатынастарды құқықтық реттеу практикасын талдау;
- құқық колдану және құқық шығару практикасы;
... банк ... ... ... банктік заңнаманың тарихи дамуы;
- банктік құқық, банк жүйесі және банктік заңнама ... ... ... үлгідегі банк жүйесін құру, банктік заңнаманы жетілдіру
саласындағы шет ... ... ... ... ... құқық ғылымының әдіснамасы өз пәнін танып-білу және ғылыми
нәтиже алу мақсатында осы ғылымда пайдаланылатын зерттеу ... ... ... ... ... банктік құқық ғылымының әдіснамасына банктік
құкықтың пәнін танып-білу үшін осы ... ... ... ... ... құқық ғылымының әдістері банктік құқық ауқымындағы банктік
қызметті және қоғамдық банктік қатынастарды құқықтық ... ... ... үшін ... ... камтамасыз ететін
амалдар мен тәсілдердің жиынтығы ретінде көрініс табады.
Банктік құқық ... ... ... ... салыстырмалы-тарихи, басқа ғылымдарға шолу жасау,
нақтылы-әлеуметтік әдістер болып саналады.
Банктік құқық ғылымының жүйесі ... ... ... ... ... бір ... ... Құқық саласы банктік құқықтың жүйесі банктік
құқық ғылымының жүйесінде объективті көрініс табады. Себебі ... ... ... ... саласы банктік құқық жөніндегі ілім ... ... ... белгілі бір тәртіппен нақтылы орналасқан орындары
бойынша жүйелі түрде зерделеуге ... ... ... ... ретінде банктік құқық жүйесіне карағанда банктік
құқық ғылымы жүйесінің өрісі (ауқымы) кең екенін ескерген жөн.
Банктік құқық ... ... ... ... қатысты
түбегейлі ғылыми зерделеуді бастаудың аса қажетті ... ... ... құқық ғылымының библиографиясы аталмыш құқық ғылымы бойынша
қол жеткізілген жетістіктерді (ғылыми нәтижелерді) бағалауға ... ... ... тізбесі мен түсіндірмесінен (сипаттамасынан)
тұрады, сондай-ақ ол одан әрі ... тиіс ... ... ... әдебиеттер базасы ретінде қызмет көрсетеді.
Қазіргі рыноктық даму кезеңінде қандай болмасын заңгердің кәсіби
дайындығының міндетті элементі ... ... ... ... ... болып табылады.
Осы орайда банктік кұқық дербес оқу пәні, яғни ... заң ... ... ... ... құқық және банктік заңнама жөнінде дәріс
беру (жүргізу) пәні ретінде көрініс ... ... ... міндеттері:
Ұлттық Банк және Қазақстан Даму банкі заңнамалары
Банктік заңнама ... ... банк ... және банктік құқық
институттарының нормативтік құқықтық базасын құрайтын, банктік қызметті
және оның ... ... ... ... ... ... ақша-кредит, валюталық, сыртқы экономикалық ... іске ... ... ... ... монетарлық
билігінің және мемлекеттің банктік менеджментінің нормативтік құқықтық
негізін қалыптастыратын банктік заңнамалық ...... және ... ... жиынтығынан тұрады.
Осындай арнайы банктік заңдар қатарына: «Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі туралы», ... ... ... және банк
қызметі туралы», «Қазақстан Даму Банкі туралы», «Қазақстан Республикасының
тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... ... мен ... ... реттеу және қадағалау туралы», ... ... ... және ... ... қалыптастыру
туралы» Қазақстан Республикасының заңнамалық актілері жатады.
Банктік ... ... ... тән ... ... ... ... қызмет, банк жүйесі, сондай-ақ оларды мемлекеттік
реттеу ... ... тек заң ... ... ... ... олар әрдайым ерекше іс жүргізу нормаларын сақтай отырып қабылданды
және жоғары заңи күшке ие ... олар тек ... ... билігі мен банктік құкығы
ауқымындағы қоғамдық банктік қатынастарды ғана реттейді;
4) олар ... ... ... ... ... актілерді
қабылдауға қажетті бастапқы сипаттағы нормалардан тұрады.
Банк жүйесі мен банктердің жұмыс ... ... ... ... ... ... қатысы бар заңнамалық актілер ретінде:
Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, ... ... ... ... ... мен аударымы туралы», «Лицензиялау туралы»,
«Валюталық реттеу және ... ... ... ... ... ... қаржылық есеп беру туралы» және т.б. Қазақстан Республикасының заңдары
көрініс табады.
Демек, Қазақстан Республикасының ... ... ... (арнаулы)
банктік заңнамалық актілерден және құрамында тиісті банктік құқық нормалары
бар өзге де заңнамалық ... ... ... ... мемлекеттің банктік менеджменті және ел
экономикасының банктік секторы (банк жүйесі) ауқымында ... ... ... ... ... ... саналады.
«Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... ... заңы ... ... (ақшалай) билігін және
мемлекеттік банктік ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық қызмет саясатына сай жүргізуге мүмкіндік
беретін қуатты құрал болып табылады.
Қазақстан ... ... заңы әр ... ... ... ... мен мемлекеттің, корпоративтік және жеке ... ... ... мүмкіндігінше
тендестірілімді болуын қамтамасыз етуге ат ... ... осы заң ... ... ... ... ... халықаралық банктік стандарт ережелеріне сай ұйымдастырудың
және тиісті реттеу-қадағалаудың, ел ... ... ... ... құзырындағы нақтылы тетігі ретінде маңызды ... баға ... ... жүйе мен ... ... ... ... және ақша-кредит саясатын тиісінше іске ... зор ... ... Республикасының Ұлттық Банкі туралы» (1995 ... ... ... ... заңы ... ... мен
толықтырулар 2005 жылғы шілденің 8-індегі Қазақстан Республикасы ... ... 13 ... және 74 ... ... ... ... -тарау. Жалпы ережелер (1—6-баптар).
2-тарау. Қазакстан Ұлттық Банкінің міндеттері, функциялары ... ... ... Ұлттық Банкінің капитал резервтері (9— 11-баптар).
:!
4-тарау. Қазақстан Ұлттық Банкінің құрылымы мен ... ... ... және ... ... ... Ұлттық Банкінің мемлекеттік, билік органдарымен
өзара іс-қимылы. (21-28-баптар).
6-тарау. Ақша-кредит саясаты. (29-37-баптар).
7-тарау. Ақша ... және ақша ... ... Ақша ... мен аударымын ұйымдастыру (44-51-беттер).
9-тарау. Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... Банкінің сыртқы экономилық қатынастар
саласындағы қызметі. ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің бақылау және ... ... ... ... Банкінің есеп беруі (65-68-баптар).
13-тарау. Қорытынды ережелер (69-74-баптар) құраған.
«Қазақстан Республикасының ... ... ... Қазақстан Республикасы
заңының елеулі әрі маңызды нормалары ретінде тиісті ... ... атап ... ... Қазақстан Республикасының банк жүйесі.
4-бап. Қазақстан Ұлттық Банкінің нормативтік құқықтық актілері.
7-бап. Қазақстан Ұлттық Банкінің негізгі мақсаты мен ... ... ... ... функциясы, өкілеттігі және құқықтары.
9-бап. Қазақстан Ұлттық Банкінің жарғылық капиталы.
10-бап. Қазақстан Ұлттық Банкінің резервтік ... ... ... ... провизиялары (резервтері).
12-бап. Қазақстан Ұлттық Банкінің ... мен ... ... ... Банкінің басқармасы және оның өкілеттігі.
22-бап. Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Қазақстан Ұлттық Банкі.
29-бап. Ақша-кредит саясатын өзірлеу және жүргізу.
30-бап. Ақша-кредитсаясаты операцияларының түрлері.
48-бап. ... ... ... ақша ... мен ... ... ... Ұлттық Банкінің ұлттық валютамен ... және ... ... ... ... операциялары бойынша шектеулер.
56-бап. Валюталық реттеу және валюталық бақылау.
57-бап. Валюталық құндылықтармен және ... ... ... ... ... ... ... Банкінің қаржылық ұйымдардың қызметін реттеу
және қадағалау жөніндегі негізгі өкілеттіктері.
Аталған баптардың ережелері мен ... ... ... ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасының
заңының реттеуші, ұйымдастырушы, қадағалаушы құзыретбелгілеуші, ... ... ... ... ... ... кредиттік
және валюталық бағытын айқындауға болады.
«Қазақстанның Даму ... ... 2001 ... 25 сәуірдегі Қазақстан
Республикасының заңы (соңғы өзгерістер 2004 ... 20 ... ... ... сәйкес енгізілген) Қазақстанның Даму Банкінің
құқықтық мәртебесін, міндеттері мен ... ... ... оның
инвестициялық-қаржылық қызметінің (операцияларының) ерекшелік-тері ... ... Даму ... ... ... ... ... арқау
ете отырып: «Қазақстанның Даму Банкі Қазақстан Республикасының тиісті
заңнамалық және заңға тәуелді нормативтік ... ... ... ... және одан ... ... жүзеге асырылатын мемлекеттік
инвестициялық қызмет пен Қазақстан Республикасы резидент-терінің ... ... ... акционерлік қоғам нысаныңда
құрылған, банк жүйесінің екінші деңгейіне қосылмайтын (деңгейаралық),
сондай-ақ ... ... ... ... 100 процентті құрайтын
ерекше құқықтық мәртебесі бар заңды тұлға, яғни мемлекеттік кредиттік-
қаржылық институт ... ... ... ... ... Даму ... туралы» Қазақстан Республикасы заңының
құрылымы мынадай көрініс ... ... ... ... ... Даму ... қызметі (7-15-баптар).
3-тарау. Даму Банкінің капиталы мен кірісі (16-18-баггтар)
4-тарау. Даму ... ... ... және ... аудиті (19-21-
баптар).
5-тарау. Даму Банкін басқару (22—25-баптары).
6~тарау. Қосымша ережелер (26-27-баптар).
Қазақстан Даму ... ... және ... ... ... ... әлеуетін және кредиттік-қаржылық түбегейлі
мақсатын ... ... ... Республикасы заңының мынадай баптары
оның арқаулы бағдары мен құзыреттік сипатын айқындай түседі:
1-бап, Қазақстан Даму Банкі және оның ... Даму ... ... құқықтық реттеу.
3-бап. Даму Банкінің мақсаттары мен міндеттері.
4-бап. Даму Банкінің функциялары.
5-баги Даму Банкінің өкілеттіктері.
7-бап. Даму Банкінің операциялары.
9-бап. Даму ... ... және ... ... ... және ... Даму Банкі қызмет көрсететін инвестициялық ... ... ... Даму ... ... ... Банкінің заемдарды тартуы.
16-бап. Даму Банкінің жарғылық капиталы.
17-бап. Даму Банкінің резерві.
Аталмыш заңның нормаларын талдау нәтижесінде оның отандық өндірістік
инфрақұрылымды және ... ... ... сондай-ақ ел экономикасына
сыртқы жүйе ішкі инвестицияларды тарту жөніңдегі Қазақстанның Даму Банкінің
мемлекеттік ... ... және ... ... ... байқауға болады.
2 Банк жүйесіндегі коммерциялық банктер және олардың ұйымдастырылу
принциптері
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» 1995
жылғы 31 ... ... ... заңы ... ... ... 8 ... Қазақстан Республикасының заңына сәйкес енгізілді) елдегі
резидент және резидент емес ... ... ... сондай-ақ мемлекет аралық банктердің банк және лицензиялау –
рұксат беру жүйесіндегі ұйымдастырылу, құрылу және ... ... ... (операциялары мен мәмілелерін), банктік қызметке ықпал ету
шараларын, банктік қызметті инспекциялау тәртібін, банктерге ... ... ... ... ... алу және ... мән-
жайларын және т.б. регламенттейді.
Осы заңнамалық актіге ... ... әрі ... ... ... ... олардың ішінде негізінен алғанда
коммерциялық банктер Қазақстанның қаржы және ... ... ... ... және ... қатынастарға, халықаралық банк
жүйесіндегі қатынастарға ... ...... негізінде қатысатын,
сондай-ақ осы ауқымда активті және ... ... ... ... ... ... таза ... сипатты коммерциялық
ұйымдар болып табылады.
«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі ... ... ... ... 3 белімнен, 10 тараудан және 78
баптан тұрады.
«Банктерді құрудың және олардың ... ... мен ... ... 1-бөлім мынадай тараулар мен баптардан құралған:
/ -тарау. Жалпы ережелер (1-11 ... ... құру және оның ... капиталына қатысу (12-29-
баптар)
3-тарау. Банктік қызметті жүзеге асыру (30-40-баптар).
4-тарау. Банктердің қызметін реттеу және депозит ... ... ... Есеп және есеп беру ... ... және ... тұлғаларына аудит(57-59-
баптар).
З1-бап. Банктер жүргізетін операцияларға қойылатын жалпы ... Банк пен ... ... ... ... ... Заем ... Несиелердің қайтарымдылығын қамтамасыз ету.
38-бап. Төлемдерді және ақшалай қаражаттар аударуды ... ... ... және олардың лауазымды адамдарына колданылатын
шаралар. Банктік реттеу тәсілдері.
42-бап. Пруденциалдық қалыптар және ... ... өзге ... мен ... ... ... ... (тексеру).
46-бап. Ыкпал етудің шектеулі шаралары.
47-бап. Санкциялар.
48-бап. Барлық немесе жекелеген банктік ... ... ... ... тұру не оны ... алу үшін негіздер.
50-бап. Банктік кұпия.
51-бап. Банкте жатқан ақша мен мүлікке арест салу және олардан өндіріп
алу.
52-бап. ... ... ... ... беру ... ... ... есеп және есеп беру.
Сонымен Қазақстан Республикасының аталмыш заңы банк жүйесіндегі және
халықаралық экономикалық байланыстардағы тиімді әрі ... ... кол ... ... ... бір ... даму ... және олардың қызметін (банктік операциялары мен мәмілелерін)
тікелей ... - ... ... ... ... ... ... экономикалық және корпоративтік басқаруға мүмкіндік
береді.
«Қазақстан Республикасындағы ... және банк ... ... ... заңы және ... Ұлттық Банкінің заңға тәуелді
нормативтік құқықтық актілері, ... ... ... ... ... ... нысанында құрылған коммерциялық банктер банктік
операциялардың барлық түрлерін және ... ... ... ... ... ретінде әрі өз мүддесін (пайдасын) көздей отырып
жүзеге асырады.
«Валюталық реттеу және валюталық бақылау туралы» 2005 жылғы маусымның
13-індегі ... ... заңы ... Республикасының
аумағында (валюталық рынокта) валюталық құндылықтармен жасалатын түрлі
валюталық ... ... ... ... және ... емес
банктердің қызметіне, уәкілетті банктер мен уәкілетті ұйымдардың түрлі
операцияларына ... ... ... реттейді, сондай-ақ
резидент және резидент емес банк ... ... ... ... ... ... валюталық рынокты валюталық реттеу және
валюталық бақылау мақсатын, міндеттері мен тәртібін айқындайды.
«Валюталық реттеу және ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкіне және өзге де резидент,
резидент емес ... ... ... әр ... ... ... нормалары оның 5, 6, 7, 8, 9, 10,11, 12,13(1,2,3,6,10). 16,
17,20,22,25,26,28,29(2,3,4,5,6, 7, 8), 30, ... ... ... Банк ... ... ... ... егемен мемлекет ретіңде дамуы, оның
экономикалық қауіпсіздігі, мемлекеттік билік ... мен ... ... ... мемлекеттік кәсіпорындар мен мекемелердің
үзбей және тиімді жұмыс істеуі елдің стратегиялық маңызы бар банк жүйесінің
жай-күйі мен тұрақтылығына әрі ... ... ету ... ... ... ... банк ... екі деңгейден жоғарғы және
төменгі ... ... ... банк ... ... (бірінші) денгейі егемен
Қазақстанның орталық банкі болып табылатын Қазақстан Ұлттық ... ... ... және мемлекетгік банктік
менеджменттің басты ... ... ... ... өз ... ... Республикасының экономикалық-қаржылық ... ... ... ат ... мен ... ... сай ... және
кредиттік құзыреті бар Қазақстанның Даму Банкі ... ... ... орай ... аралық мемлекеттік банк ретінде көрініс тапқан.
Қазақстан Республикасы банк жүйесінің төменгі (екінші) деңгейін:
1. мемлекетаралық банктер;
2. Қазақстан Республикасының резидент банктері ... ... ... ұйымдары);
3. Қазақстан Республикасындағы резидент емес банктер;
4. шетелдік қатысуы бар Қазақстан Республикасының резидент банкі -
аралас капиталы бар ... ... ... ... ... ... банк ... және оның нормативтік құқықтық негіздерінің айтарлықтай қалыптасуы
елімізде үзбей жүргізіліп жатқан ... және ... ... ... ... Республикасы банк жүйесінің нормативтік құқықтық негізін
құрайтын банктік заңнамалық актілердің, сондай-ақ банк секторына қатысы ... де ... ... ... ... ... функционалдық
және құрылымдық байланыстары банктік заңнаманың банк ... ... ... ... қызмет (банктік операция, мәміле, іс-әрекет)
барысында ... ... ... қатынастарды жан-жақты реттей
алатынын көрсетеді.
Банк жүйесінде жүргізілетін әр алуан банктік ... ... ... және ... - ... негізі банк жүйесінің
экономикалық, сондай-ақ заңнамалық негізін құру процесінде айқындалады.
Қазақстан Республикасы банк жүйесінің ... ... тән ... ... ... байланысты болады. Осындай иерархиялық,
біртұтастық және ... ... банк ... ... ... ... Қазақстан Республикасының қазіргі заманғы
банк жүйесі өз ... ... ... ... ... емес, сонымен бірге ... ... ... ... ... ерекшеленеді.
Сонымен Қазақстан Республикасының бүгінгі банк жүйесінің сипаттамалық
белгілері мынадай көрініс табады:
1. Қазақстан Республикасының банк жүйесі күрделі ... ... ... Банк ... қоғам мен мемлекеттің мүдделеріне сай жұмыс істеуін
оның нормативтік құқықтық базасын құрайтын банктік заңнамалық актілер және
заңға тәуелді нормативтік банктік ... ... ... ... ... мен ... ... ережелері қамтамасыз етеді;
3. Қазақстан Республикасының банк жүйесі мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Банк жүйесі Қазақстан Республикасы қаржы-кредит жүйесінің аса
маңызды бір ... ... ... ... ... банк ... екі деңгейлі, иерархиялы,
біртұтас және өзіндік ұйымдастырылуға ... ... ... ... ... және ... денгейлі банк жүйесі Қазақстан Ұлттық
Банкінен, Қазақстанның Даму Банкінен, Қазақстан Республикасының тұрғын ... ... ... ... банктерден, мемлекетаралық
банктерден, банктік инфрақұрылымнан және ... ... ... Банк жүйесінің жоғарғы (бірінші) денгейіндегі Қазақстан Ұлттық
Банкі белгілі бір дәреже - көлемде тиісті ... ... ... ... кредиттік-қаржылық сипатты айрықша құқықтық ... ... ... - ... монетарлық биліктің басты органы
болып ... ... ... банк ... оның ... ... басқа да мән-жайлары Қазақстан Республикасы ... ... ... ... қатысы бар өзге де заңнамалық актілермен,
сондай-ақ ... ... ... ... ... ... ... регламенттелінеді;
9. Банк жүйесі мемлекеттің экономикалық саясатын іске ... ... ... және ... ... ... банк жүйесімен өзара тиімді қарым-қатынас механизмін құрады;
10. Банк жүйесі ... ... ... баға ... ... ... ... қамтамасыз етуге септігін тигізеді, сондай-
ақ инфляцияны төмендетуді нәтижелейді;
11. Банк жүйесінің жұмыс істеуі кредиттік-қаржылық қызметтер қерсетуді
тиісінше ... ... ... салалық және жергілікті
мемлекеттік басқару органдарымен тығыз байланыс арнасында көрініс табады.
Бүгінде нарықтық ... және ... ... ... сай жетілдірілген Қазақстан Республикасының банк жүйесіндегі
барлық банктер бірыңғай кредиттік-қаржылық ... ... ... ... мен өздеріне тиесілі кәсіби қызметін, экономикалық-қаржылық
банктік операцияларын жүзеге асыруда.
Қазақстан Республикасы банк ... ... ... ... ... ... ... әрі аса ірі кредиттік-қаржылық
басты ... ... ... ... ... ... ... және
резервтік орталығы, банктердің банкі, банктер үшін соңғы сатыдағы кредитор
болып табылады, сондай-ақ Қазақстан Республикасының ақша-кредит, ... ... ... қызмет саясатын айқындап, оның ұстанымдарын
қоғамдық және мемлекеттік маңызы басым бағыттарда өз ... ... ... ат ... ... ... мемлекеттік мекеме ұйымдастырылу - құқықтық
нысанындағы заңды тұлға болып табылады. Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... сондай-ақ ол өзінің филиалдарын, өкілдіктерін және
ұйымдарын қоса ... ... ... құрайды.
Қазақстан Ұлттық Банкі өз кұзыретін және банктік қызметін жүзеге асыру
барысында Қазақстан Республикасы Конституциясын, «Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкі ... ... ... банктер және банк
қызметі туралы» заңдарды, өзге де ... ... ... Президентінің актілерін, Қазақстан Республикасының басқа
мемлекеттермен ... ... ... ... басшылықка
алады. Ел экономикасының банктік секторындағы қоғамдық-мемлекеттік маңызды
мән-жайларға орай ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасындағы баға тұрақ-тылығын қамтамасыз ету жатады.
Ал осындай негізгі мақсатты іске асыру тұрғысынан Қазақстан ... ... ... ... ... және ... төлемдік
жүйелердің жұмыс істеуін қамтамасыз ету; валюталық реттеуді және валюталық
бақылауды жүзеге ... ... ... ... ... ... ... міндеттер жүктелген.
Қазақстан Ұлттық Банкі өз құзыреті шегінде:
1) айналыстағы ақша көлемінің мөлшерін реттеу жолымен ... ... ... ... ... мен ... бірден-бір эмитенті болып табылады
және мемлекеттік бағалы кағаздар эмиссиясын жүзеге асырады;
3) өзара келісім бойынша Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... және ... Ұлттық Банкі Басқармасының шешімі бойынша
өзінде банктік шот ашқан занды тұлғаларға кредит береді;
5) ... ... үшін ... ... кредитор қызметін
атқарады;
6) «Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі ... ... ... ... ... барлық банктік
операцияларды жүргізу тәртібін айқындайды;
7) Қазақстан Республикасының Қаржы ... мен ... ... және ... жөніндегі агенттігіне валюталық құндылықтармен
жасалатын операциялардан басқа банктік операциялардың ... ... ... ... ... ... қорытынды береді;
8) банктік операцияларды жүзеге асыру барысында ... ... ... ... ... ... ... барлық түрлерін жүргізе алады;
10) валюталық құндылықтарды пайдалануға байланысты ... ... ... ... ... және валюталық бақылауды жүзеге асырады;
Қазақстан Республикасының заңнамалық актілерінде көзделген басқа да
функцияларды және ... ... ... ... ... ... қызмет жөніндегі басқарушы-реттеуші функциялары нақтылы нарықтық
даму кезеңіндегі ... ... ... ... істеуін және бағалар
тұрақтылығын қамтамасыз етуге, инвестициялық қызметті жандандыруға, сондай-
ақ қаржы жүйесінің, ... ... ... ... ... ... өзіне мемлекет жүктеген мақсаттар мен
функцияларды іске асыру барысында экономикалық ... ... ... ... және ... емес экономикалық-қаржылық мән-жайларды
ұштастыруға ат салысады.
Қазақстан Ұлттық Банкінің өз ... ... ... ... ... ... ... икемділігімен және ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі жүргізетін мемлекеттік банктік менеджмент
аясындағы әр түрлі ... ... ... ... ... ... және ... факторларды ескере отырып жүзеге ... ... ... ауқымымен қамтылады.
Қазақстанның Даму Банкі жарғылық капиталына мемлекеттің ... ... ... өзіне берілген ерекше құқықтық мәртебесіне орай
Қазақстан Республикасы банк ... ... ... ... ... ... және одан тысқары жерлерде жүзеге
асырылатын инвестициялық-қаржылық ... пен ... ... ... операцияларын кредиттеу, қаржыландыру және
ынталандыру мақсатында ... ... ... ... ... тұлға,
мемлекеттік кредиттік — қаржылық институт болып табылады.
2.2 Банктік қызметті ұйымдастыру және реттеу
Қазақстан Республикасының банк жүйесіндегі ... ... ... нысанында құрылған, Қазақстан Республикасының ... ... ... заңнамалық актілері, өздеріне қатысты өзге де
заңнамалық актілер мен заңға тәуелді ... ... ... ... ... ...... негізінде банктік операциялар мен
мәмілелердің барлық түрлерін және тиісті қаржылық ... кең ... ... ... занды тұлғалар кредиттік ұйымдар болып
табылады.
Банк жүйесінің төменгі (екінші) ... ... ... ... айрықша түрін банктік операцияларды тиісті заңдарға
және лицензияларға ... ... ... ... ... ... ... мол пайда табуды көздейтін, таза нарықтық сипаттағы коммерциялық
институттар ... ... ... ... ... ... заңдарында занды
тұлғалар үшін белгіленген тәртіппен және ... ... ... ... мен ... негізінде акционерлік ... ... ... ... банктің акционерлері банктің жарғылық
капиталына Әділет министрлігінде не оның жергілікті бөлімдерінде банкті
тіркейтін мерзімге ... елу ... ... және ... ... бір ... жыл ішінде толығымен төлем жасайды.
Қазақстан Республикасының Қаржы рыногы мен ... ... ... және ... жөніндегі Агенттігі өз кұзыреті шегінде
әрі өзі белгілеген тәртіппен коммерциялық банктерге ... ... ... ... ... ... ... (валюталық
операциялардан басқаларын) жүргізуге лицензия береді. Сонымен қатар аталған
Агенттік ... ... ... ... ... нормативтерді
және банктер үшін сақталуға міндетті өзге де нормалар мен ... ... ... ... ... қайта ұйымдастыруға
және таратуға келісім береді.
Қазақстан Ұлттық ... және өзге де ... ... ... ... ... ... араласпайды. Олар банк
жүйесіндегі адал бәсекелестіктің қалыптасуына жағдай жасауды көздейді.
Коммерциялық банктердің ... ... ... қызмет
көрсету арқылы немесе клиенттерге қызмет көрсетуден ... да ... ... ... ... ... ... банк клиенттерінің
есебінен және олардың тапсырмалары ... ... ... ... ... болып табылады.
Коммерциялық банктер мен олардың клиенттері арасындағы операциялар
және банкаралық қатынастар ... ... ... ... ... Республикасы экономикасының ... ... ... ... ... экономикалық кеңістігіндегі шаруашылық
қызмет субъектілеріне қатысты және сыртқы экономикалық қызметке ... ... және есеп ... ... ... ... ... Республикасындағы банктер және банк ... ... ... ... 30-бабына сәйкес коммерциялық банктер:
1) занды тұлғалардың депозиттерін қабылдайды, сондай-ақ ... ... ... және ... жеке ... ... қабылдайды, сондай-ақ олардың
банктік шоттарын ашады және жүргізеді;
3) банктердің және банктік операциялардың жекелеген түрлерін ... ... ... ... ... және жүргізеді;
4) жеке және занды тұлғалардың металл шоттарын ашады және жүргізеді;
5) кассалық операцияларды жүзеге ... ... ... мен жеке тұлғалардың ақша аудару жөніндегі
тапсырмаларын орындайды;
7) занды тұлғалар мен жеке ... ... және өзге ... ... есепке алады (дисконттайды);
8) жеке тұлғалар мен занды тұлғалардың, оның ... ... ... ... ... шоттары бойынша есеп айырысуды
жүзеге асырады;
9) сенімгерлік (трасталық) операцияларды ... ... ... клиринг жүргізеді;
11)сейфтік операцияларды жүзеге асырады;
12)ломбардтық операцияларды жүзеге асырады;
13)төлемдік карточкалар шығарады;
14)банкноттарды, монеталар мен қазыналарды инкассациялайды;
15)шетел ... ... ... жүзеге асырады;
16)төлем құжаттарын инкассоға қабылдайды;
17)чек кітапшаларын шығарады;
18)аккредитив ... оны ... және ол ... мін-деттемелерді
орындайды;
19) ақша түрінде орындалуды кездейтін банктік кепілдіктер береді;
20) ... ... ... ... өз меншігіндегі бағалы кағаздарды эмиссиялайды;
22) факторингтік операцияларды жүргізеді;
23) форфейтингтік операцияларды ... ... ... басқарады;
25) бағалы кағаздар рыногында делдалдық және дилерлік (кәсіби)
қызметті жүзеге асырады;
26) ... ... ... ... сатып алады, кепілге
қабылдайды, сақтайды және сатады;
27) вексельдермен жасалатын операцияларды жүзеге асырады.
Осындай және өзге де ... ... ... ... ... ел ... мемлекеттік және жеке меншік секторларын, сондай-
ақ тұрғылықты халықты кредиттеу;
2) қазақстандық немесе шетелдік инвесторлардың ... ... ... қаржыландыру;
3) қазақстандық не шетелдік занды және жеке ... ... ... ақша ... жинақталған ақшаларын немесе пайдаланбай жиған
қаражаттарын өз қарамағына жұмылдыру;
4) ... ... есеп ... ұйымдастыру және жүргізу;
5) өздеріне тән бағалы қағаздарды шығару;
6) инвестиция қызмет жүзеге асыру;
7) түрлі қаржылық қызмет ... ... және ... ... ... ... береді, сондай-ақ оларды орындау аясы
осы банктердің қолындағы барлық лицензияларымен қамтылады.
Банктік операциялардың зан ... ... ... ... ... ... осы орайда берілетін лицензиялардың міндетті түрде
болуы коммерциялық банктердің арнаулы құқықтарының ... ... ... ... ... ... ... үрдістері, тәсілдері
Банк жүйесінің кредиттік-қаржылық орталық ретіндегі мәні мен маңызы,
нағыз ... даму шағы ... ... ... ... ... жүйесіндегі кредиттік-қаржылық процестерді ... және т.б. ... ... ... Республикасындағы
банктер елдің қаржы жүйесінің орталық буыны болып табылады, сондай-ақ ... ... ... валюталық жүйенің тиімді жұмыс істеуін және
тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Банк жүйесіндегі банктік ... ... ... ... ... және екінші денгейдегі банктердің өкілеттіктері шегінде жүзеге
асырылады. Өйткені банктік қызметті заңнамалық актіде ... ... ... ... және банктердің құқықтық мәртебесі мен функ-
циялары ауқымымен шектелген.
Банктік ... ... ... ... ... ... банктік операцияларды жүйелі түрде банк жүйесінде ... ... ... іс-әрекеттер болып табылады.
Банктер жүзеге асыратын банктік ... ... ... нақтылы әрі мұқият белгіленуі коммерциялық ұйымдарға уәкілетті
мемлекеттік органдар ... ... ... ... ... ... және ... қатаң сакталуын
бақылауға-қадағалауға зор мүмкіндік береді.
Бүгінде Қазақстан ... ... мен ... ... мен ... ... және ... жөніндегі Қазақстан Республикасы Агенттігінің
ұйымдастыру-реттеу ықпалдарының ауқымында:
- екі тараптың (жақтын) мүдделерін кұжат жүзінде ... ... жеке ... мен ... ... ақша ... тарту
жөніндегі банктік операциялар;
- заңи техникалық-экономикалық ресми кұжаттар негізінде қайтарымды,
мерзімді әрі ақылы түрде жеке және ... ... ақша ... ... ... ... операциялар;
— ресми кұжаттар нысанында қолма-қол ақшасыз есеп ... ... ... ... ... төлемдер және ақшалай қаражаттарды
аудару жөніндегі банктік ... ... ... және ... есепке ала отырып жаңаша мазмұнда жүзеге асырылуда.
Банктердің банктік қызметінің экономикалық-құқықтық маңызы мен мән-
жайлары оның аясында туындайтын ... және ... ... мәні ... ... ... ... және банктік қызметті ұйымдастырушы-реттеуші уәкілетті
мемлекеттік ... ... ... рөл ... ... міндеттері мен функцияларын жүзеге асыру барысында айқын көрініс
табады. Банктік қызметті жүзеге асырушы субъектілердің іс-кимылдарына, банк
жүйесіне ... ... ... ететін Қазақстан Ұлттық Банкі мен Қаржы
рыногы мен қаржылық ұйымдарды ... және ... ... ... ... Қазақстан Республикасы ... ... яғни ... ... ... билік) органдарының қатарына
жатпайды.
Алайда Қазақстан Ұлттық Банкі ... ... ... ... ... ... ... мен кұзыреті шеңберінде
мемлекет атынан, ... ... және ... ... ... өз ... екінші деңгейдегі коммерциялық банктерге қатысты
ұйымдастыру - экономикалық ... ... ... ... ... ... ... кредиттік-қаржылық әрі мемлекеттік
монетарлық билік органына жатады.
Қазақстан Ұлттық Банкі мемлекеттік орган ... ел ... ... банк ... ... ... жүзеге асырады және осы
орайда өздері ... ... ... ... ... ... түрде орындауына жататын заңға ... ... ... ... Республикасының банк жүйесі мен банктік қызмет аясы ақшаның
көмегімен басқарылады, яғни оларға қатысты ... ... ... ... ... ... саясатын жүргізуші мемлекеттік монетарлық билік органы
Қазақстан Ұлттық Банкі экономикалық басқару барысында коммерциялық ... ... ... ... ... сан ... ... экономикалық-қаржылық мүдделері мен еріктерін міндетті
түрде есепке алады.
Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... әр түрлі меншік нысанына негізделген ... ... ... және субъективті факторларды ескере отырып жүзеге асырылатын
мақсатты бағдарланған тәртіптеуші ықпалмен ... ... ... ... ... ... ... мүддесіне сәйкес мемлекеттік ұйымдастырушы ықпалдың бір көрінісі
болып табылады. Себебі банктер өз ... ... ... ... ... ... ... белгілейтін ережелер мен ішкі
ережелер болған жағдайда ғана жүзеге асыра ... ... ... ... ... ... ... депозиттердің және берілетін несиелердің ... мен ... ... мен ... ... сыйақы ставкасының
шектік мөлшері; депозиттер мен кредиттер ... ... ... ... ... ... ... және тарифтері;
банктердің, олардың клиенттерінің құқықтары мен міндеттері ... ... ... ... ... операцияларды жүргізу
шарттылықтарына енгізуге қажетті талаптар мен ... ... ... ... ... ... ішкі ... банк бөлімшелерінің
құрылымы, міндеттері, қызметі және өкілеттігі; банктің атынан және ... ... ... ... мен банк қызметкерлерінің өкілеттігі;
құрылымдық бөлімшелер басшыларының құқықтары мен ... ішкі ... ... ... пен ... да ... жұмыс істейтін
органдардың құрылымы, міндеттері, ... және ... ... ... банк жүйесіндегі банктердің операциялық
қызметін тікелей және жанама ұйымдастырушы-реттеуші ... ... ... ... мен ... ұйымдарды реттеу және қадағалау
жөніндегі Қазақстан Республикасы Агенттігінің қызметтері екінші ... ... ... үшін ... ... ... ... және
қаржы жүйесінің тұрақтылығына қол ... ... ... банк салымшыларының және өзге клиенттерінің мүдделерін
корғауды; ... ... ... ... ... ... ... жағдайда банктік қызметті, бағалы кағаздар рыногын мемлекеттік
реттеуді; қаржылық ... ... ... адал ... ... ... үшін тең құқылы жағдайлар жасауды камтамасыз
етеді.
Мемлекеттік ұйымдастыру-реттеу банктердің ... ... ... және ... ... ... бағытталады.
Сонымен уәкілетті мемлекеттік органдар тарапынан банктерге және
олардың қызметіне қатысты жүзеге ... ... ... ... ... ... көрініс
табады.
Банктік қызмет саласындағы мемлекеттік басқару банктерге және ... ... ... ... ... ... экономикалық-
әкімшілік сипатты ықпалдың тиісті банктік заңнамалық, сондай-ақ заңға
тәуелді ... ... ... ... ... ереже —
принциптерінің, міңдет-мақсаттарының, амал-тәсілдері мен ... іске ... ... ... табатын ұйымдастырушы және
реттеуші мемлекеттік қызмет больш табылады.
Банктік қызмет саласы тікелей (әкімшілік) және жанама (экономикалық)
мемлекеттік ... ат ... ... ... ... Республикасының Қаржы министрлігі, Қазақстан ... және ... ... ... Қазақстан Ұлттық Банкі, Қаржы
рыногы мен қаржылық ... ... және ... ... Қазақстан
Республикасы Агенттігі елдегі барлық банктердің қызметтері мен ... ... ... тиісінше дамыту, сондай-ақ банк
жүйесінің на-рыктық талаптарға, ... ... ... банктік стандарт ережелеріне сай жұмыс істеуін қамтамасыз ету
мақсатында ... ... ... ... ... саяси және ұйымдастыру іс-шараларының бірыңғай
жүйесіне бейімделуін көздейді.
Уәкілетті мемлекеттік органдардың басқарушы-реттеуші функциялары елдің
ақша-кредит ... ... және баға ... ... ... ... тұрақтылығын қолдауға, банк ... және өзге де ... ... ... ... адал ... арнасында жүзеге асырылуына жағдай ... ... ... ... басқару ықпалдары банктердің
ағымдағы операциялық қызметіне кедергі ... ... айта ... бір ... ... ... ... билік органдарының жүйесіне кіретін уәкілетті мемлекеттік органдар
жатады, сондай-ақ осы ... ... ... ... билік тармағына
негізделеді.
Ал банк жүйесіне, банктерге, сондай-ақ олардың қызметіне, іс-
әрекеттеріне, ... ... ... ... етуші
Қазақстан Ұлттық Банкі мен Қаржы ... мен ... ... ... және
қадағалау жөніндегі Қазақстан Республикасының Агенттігі ... ... ... ... яғни мемлекеттік басқару
органдары болып табылмайды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. “Банктік ... ... ... ... ... Даму банкі туралы” 2001 жылғы 25 сәуірдегі Қазақстан
Республикасының Заңы
3. “Қазақстан ... банк ... ... Д.Райманов,
“Алматы-Жеті жарғы”
4. “Банк қызметі туралы” Қазақстан Республикасының құқықтық актілер
жинағы. “Алматы-Юрист-2005”
5. “Ақша, несие, банктер, валюталық ... ... Б.А. ... ... – 2000”
6. “Банковское право”, Тедеев А.А., “ЭКСМО” – 2005
7. “Банковское дело”, Жарковская Е.П., ... ... ... ... ... Н.Ю., ... - 2004

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 39 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстандағы халықаралық үкіметтік емес ұйымдар: әлемдік тәжірибе61 бет
Қазақстанды дүниежүзілік шаруашылыққа интеграциялау36 бет
«Инвестициялық процестегі құрылыс кешенінің рөлі»13 бет
Агроөнеркәсіп кешенің дамытудағы шаруашылық инфрақұрылым саласының ролі35 бет
Агроөнеркәсіп кешенің дамытудағы қызмет көрсету саласының ролі36 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Мемлекеттік қызметтегі мемлекеттік саясат»96 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь