Қылмыстық құқықтағы жаза жайлы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
1 ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚТАҒЫ ЖАЗА ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 6
1.1 Қылмыстық құқықтағы жазаның тарихы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 6
1.2 Қылмыстық құқықтағы жаза ұғымы және оның маңызы ... ... ... ... ... ... ... ... 9
2 ЖАЗА ТАҒАЙЫНДАУДЫҢ ЖАЛПЫ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... 15
2.1 Жаза тағайындаудың бастамасы, түсінігі және мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 15
2.2 Қылмыстық заң бойынша жазаны жеңілдететін және ауырлататын мән. жайлардың түсінігі және олардың манызы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.3 Жазаны жеңілдететін мән жайлардың қылмыстық.құқықтық
сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 29
2.4 Жазаны ауырлататын мән жайлардың қылмыстық.құқықтық
сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 43
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 59
Қай мемлекет болмасын ол қылмысқа қарсы күрес жүргізуде әр түрлі әлеуметік ұйымдартырушылық, экономикалық, тәрбиелік, рухани шарлардың барлық түрін кеңінен қолдануға тырысады.
Қылмыс пен жаза қылмыстық құқық өзінің пайда болған кезінен сүйенетін бір-бірімен тығыз байланысқан ажырамас категориялар. Қылмыстық жаза мәселесі қылмыстық құқық теориясында ерекше орын алады, өйткені ол қылмыстылықпен күресу шараларының жүйесіндегі ең ауыр да қажетті шаралардың бірі болып табылады.
Диплом жұмысының тақырыбы қылмыстық құқықтағы теориялық және практикалық жағынан күрделі мәселелердің бірі – жаза тағайындаудың жалпы негіздеріне арналып, оны терең зерттеуге мән берілген.
Қазақстан Республикасы КСРО секілді әлемдегі ірі державалардың бірі ыдыраған соң, тәуелсіз ел ретінде, өз егемендігі бар ел ретінде халықаралық аренадан орын табуға ұмтылды. Алайда алғашқы уақыттары бұл биіктер қол жетпейтін белестердің бірі болғаны рас. Оған жету жолында күрделі де өзекті, ертеңге қалдыруға болмайтын жағымды-жағымсыз құбылыстардың болғаны тарих беттерінен, одан қалды бүгінгі кезеңдегі тарихи өмір сүру қалпынан да белгілі болып отыр. Әрине, атқарылған істерден бұрын, атқарылар жұмыстардың көптігін ешкім де жоққа шығара алмас. Дегенмен, атқарылған істердің қатарында Қазақстанның тәуелсіздік елдер тұғырынан көрініп, мемлекеттегі, сондай-ақ әлемдік рыноктағы істерге қатысып, барынша атсалысуы ауыз толтырып айтуға тұрарлық.
Тақырыптың өзектілігі. Кез келген халықаралық аренаға шығу үшін мемлекеттегі заңнамалық база, заң жүйесі мықты болуы қажет. Өйткені бір де бір ел құқықсыз, әсіресе континенталдық құқық жүйесіне негізделген бағыт ұстанатын Қазақстан үшін жазылған заңдардың орнының бөлек болатыны айқын. Сол алғашқы жылдары-ақ Қазақстан елде құқықтық реформалауды қолға алды. Ең алдымен құқықтық саясат реформасы қабылданып, азаматтық, қылмыстық, отбасылық, әлеуметтік т.б. іргелі салалар ірі реформалауға ұшырады. Құқықтық саланы реформалаудың нәтижелі болғандығын бірнеше жағдайлармен дәлелдеуге болады.
Біріншіден, еліміздің алғашқы төл Конституциясы, негізгі заңы қабылданып, мемлекеттің құрылысы, даму бағыттары, адам және азаматтың құқықтары мен бостандықтары баға жетпес құндылықтар болып бекітілді.
Екіншіден, мемлекеттік және жеке меншік ресми танылды. Азаматтардың меншікке байланысты мәмілелер жасауға еркін мүмкіндігі ашылды.
Үшіншіден, кез келген қоғамдағы жағымсыз құбылыстардың қатарында, әр түрлі себептерге байланысты, тамырымен жоюға әлі күнге дейін жол табылмай отырған қылмыстылық мәселесін ауыздықтауға, қадағалауға және қылмыстылықтың алдын алу мен онымен күрес шараларын ұйымдастыруға үлкен үлес қоса білген құжат ҚР Қылмыстық кодексінің қабылданып, күшіне енуі дер едік.
1. Ной И.С. Сущность и функции уголовного наказания в Советском государстве. Изд. Саратовского университета, 1973г.-5 с.
2. Уголовный закон. Опыт теоретического моделирования. М., Наука, 1987г.-139 с.
3. Уголовное право. Общая часть. М., Юридичес. Литература, 1994г. с. -347
4. Утевский Б.С. Вопросы теории исправительно-трудового права и практики его применения. М., 1957г.-37 с.
5. Материалы теоретической конференции по вопросам советского исправительно-трудового права. М., 1957г.-128 с.
6. Ной И.С. Сущность и функции уголовного наказания в Советском государстве. Изд. Саратовского университета, 1973г.-28 с.
7. А.Н. Ағыбаев. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы «Жеті жарғы» 2001ж.-212 б.
8. А.В.Наумов. Уголовное право. Общая часть. Курс лекций. М., Изд-во БЕК, 1996г.-15 с.
9. Таганцев Н.С. Русское уголовное право. Лекции. Часть общая. Т.1. М., 1994г.-190 с.
10. Курс уголовного права. Общая часть. т.2. Учение о наказании. М., Изд-во ЗЕРЦАЛО, 1999г.-79 с.
11. Соломон П. Советская юстиция при Сталине. М., 1998г.-28с.
12. Уголовное право. Общая часть. Под ред. И.Я.Козаченко. М., ИНФРА-НОРМА, 1998г.-311 с.
13. Шаргородский М.Д. Наказание, его цели и эффективность. Ленинград, 1973г.-16 с.
14. Курс советского уголовного права. Наказание. М., 1970г. т.3.-30 с.
15. Соловьев А.Д. Вопросы применения наказания по советскому уголовному праву. М.., 1958г.-104 с.
16. Алауханов Е.,Рахметов С. “ Жаза” практикалық оқу құралы Өркениет , 1999 ж.-92 б.
17. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумы. 1999 жылғы 30 сәуірдегі «Жаза тағайындаудағы соттардың заңдарды дұрыс қолдануы заңдылығы туралы» қауылысы-18 б.
18. Алауханов Е.,Рахметов С. “ Жаза” практикалық оқу құралы Өркениет ,1999 ж.-50-52 б.
19. А.Н. Ағыбаев. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. Алматы «Жеті жарғы » 1999 ж.-95-100 б.
20. Рогов И.И.,Сарсенбаев. Уголовное право РК.- Алматы, 1998.-257с.
21. Баймурзин Г.И., Рогов И.И. Уголовное право РК.-Алматы,1998г.- 341 с.
22. Нақысбеков Т.Ә Диссертациялық матеиалдар «Қылмыстық құқықтағы жазаны жеңілдететін және ауырлататын мән-жайлар» Алматы, 2006 ж.-95-98 б.
23. Бажанов М.И. Назначение наказания по советскому уголовному праву.-Киев. 1980 г.-11 с
24. Постановление Пленума Верховного Суда Республики Казахстан от 30 апреля 1999г.№ 1 «О соблюдении судами законности при назначении наказания».-12с.
25. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумы. 1999 жылғы 30 сәуірдегі Жаза тағайындаудағы соттардың заңдарды дұрыс қолдануы туралы қаулысы // Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты қаулылар жинағы 1961-2004ж. - Алматы, 2004ж.-6 б.
26. А.Н. Ағыбаев. Қылмыстық құқық. Жалпы бөлім. «Жеті жарғы» 1999ж.-212 б.
27. Рогов И.И.,Сарсенбаев. Уголовное право РК.- Алматы, 1998. - 45с.
28. Кругликов Л.Л. Правовая припрода смягчающих и отягчающих наказание обстоятельств // Уголовное право.1999г. №4.-19 с.
29. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының бюллетені. 2001/11ж.-34 б.
30. Карпец И.И. Отягчающие и смягчающие обстоятельства в уголовном праве. М., 1959г.-25 с
31. Кузнецова Н.Ф., Куринов Б.А. Отягчающие и смягчающие обстоятельства, учитываемые при определении меры наказания. Применение наказания по советскому праву. М,1958г.-80 с.
32. Кругликов Л.Л. Смягчающие и отягчающие обстоятельства в советскрм уголовном праве. Ярославль, 1977г.-7 с.
33. Минская В.С. Роль смягчающих обстоятельств в индивидуализации уголовной ответстввенности. Проблемы совершенствования уголовного законодательства и практики его применения. М, 1981г.-104 с.
34. Ткаченко В.И. Общие начала назначение наказания : Учебное пособие. М., 1984г.-44-45с.
35. Филимонов В.Д. Криминологические основы уголовного право. Томск, 1981г.-12 с.
36. Кармыков Н. «Обстоятельства, смягчающие уголовную ответственность и наказание» .Журнал Фемида. Февраль. 1997г.-13 с.
37. Потрнягин В.Г. Смягчающие и отягчающие обстоятельства по делам неосторожных преступлениях. Проблемы борьбы с преступной неосторожностью. Владивосток,1981г.-90 с.
38. Становский М.Н. Особенности назначения наказания при совершении нескольких преступлений. Советскаяюстиция, 1991г. №20 -204 с.
39. Алауханов Е., Рахметов.С. «Жаза» практикалық оқу құралы. Өркениет. 1999 ж.-112 б.
40. Мельников Ю.Б. Дифференциация ответственности и индивидуализация наказания. Красноярск, 1989г.-76 с.
41. Қайыржанов Е., Бұғыбай Д. Кәмелетке толмаған қылмыскерлерге жаза тағайындау ерекшеліктері.-Алматы. Өркениет, 2000 ж.-36 б.
42. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумы. 1999 жылғы 30 сәуірдегі Жаза тағайындаудағы соттардың заңдарды дұрыс қолдануы туралы қаулысы // Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты қаулылар жинағы 1961-2004ж. - Алматы, 2004ж.-18 б.
43. Дулатбеков Н.О. Индивидуализация уголовного наказания за преступления против жизни: Автореф. Дисс..канд.юрид.наук.-Алма- ата, 1993г.-12с.
44. Рахметов С., Турецский Н. Необходимая оборона.-Алматы:- «Жеті жарғы», 1996г.-28с.
45. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының бюллетені.23.12.1994 ж.-26 б.
46. Комментарий к Уголовному кодексу Республики Казахстан / Под.редакцией д.ю.н., профессора И.И. Рогова и к.ю.н., доцента С.М Рахметова.-Алматы, 1999г.-128 с.
47. Наумов А.В. Правовые последствия освобождения виновного от уголовной ответственности // СЮ, 1976. № 20. -11-12с.
48. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты Пленумының 1994 жылғы 27-мамырдағы №1 « Соттардың қайталанған қылмыстар туралы қылмыстық істерді қарастыру тәжірбиесі туралы» Қаулысы. -10 б.
49. Кругликов Л.Л. Правовая припрода смягчающих и отягчающих наказание обстоятельств // Уголовное право.1999г.№4.-123 с.
50. Кригер Г.А Наказания и его применение. М, 1962г.-35с.
51. Каиржанов Е. Уголовное право Республики Казахстан /Общая часть/ Издание 2-е, дополнение. Алматы 1998г.-161 с.
52. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі 16 шілде 1997ж өзгерістермен толықтырулар-3 б.
53. Уголовное право ( право казахстанское, право международное): Учебное пособие.-Алматы, 1998г.-74 с.
54. Сборник постановлений Пленума Верховного суда Республики Казахстан (Казахский ССР) Первый том (1961-1997г).-232с.
55. Д.Б. Бұғыбай «Қылмыстық заң бойынша жаза тағайындау» /Заң журналы. 2004 жыл. №1-60 б.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
............................................... 3
1 ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚТАҒЫ ЖАЗА
.......................................................... 6
1.1 Қылмыстық құқықтағы жазаның тарихы
......................................................... 6
1.2 Қылмыстық құқықтағы жаза ұғымы және оның маңызы
............................... 9
2 ЖАЗА ... ... ... ... ... Жаза ... бастамасы, түсінігі және мәні
..................................... 15
2.2 Қылмыстық заң бойынша жазаны жеңілдететін және ... ... ... және ... ... жеңілдететін мән жайлардың қылмыстық-құқықтық
сипаттамасы
............................................................................
................................. 29
2.4 Жазаны ауырлататын мән ... ... ... 57
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
................................................. 59
КІРІСПЕ
Қай мемлекет болмасын ол қылмысқа қарсы күрес жүргізуде әр түрлі
әлеуметік ... ... ... рухани шарлардың
барлық түрін кеңінен қолдануға тырысады.
Қылмыс пен жаза қылмыстық құқық өзінің пайда болған кезінен ... ... ... ... категориялар. Қылмыстық жаза
мәселесі қылмыстық құқық теориясында ерекше орын ... ... ... ... шараларының жүйесіндегі ең ауыр да қажетті шаралардың
бірі болып табылады.
Диплом жұмысының ... ... ... ... және
практикалық жағынан күрделі мәселелердің бірі – жаза тағайындаудың жалпы
негіздеріне арналып, оны терең ... мән ... ... КСРО секілді әлемдегі ірі державалардың бірі
ыдыраған соң, тәуелсіз ел ретінде, өз егемендігі бар ел ... ... орын ... ... ... ... ... бұл биіктер қол
жетпейтін белестердің бірі болғаны рас. Оған жету ... ... ... ... ... болмайтын жағымды-жағымсыз құбылыстардың болғаны
тарих беттерінен, одан ... ... ... ... өмір сүру ... да
белгілі болып отыр. Әрине, атқарылған істерден бұрын, атқарылар жұмыстардың
көптігін ... де ... ... ... ... ... істердің
қатарында Қазақстанның тәуелсіздік елдер тұғырынан көрініп, мемлекеттегі,
сондай-ақ әлемдік рыноктағы ... ... ... ... ... ... тұрарлық.
Тақырыптың өзектілігі. Кез келген халықаралық аренаға шығу ... ... ... заң жүйесі мықты болуы қажет. Өйткені бір де
бір ел құқықсыз, ... ... ... ... ... ... ... үшін жазылған заңдардың орнының бөлек болатыны айқын.
Сол алғашқы жылдары-ақ Қазақстан елде құқықтық реформалауды ... ... ... ... ... реформасы қабылданып, азаматтық, қылмыстық,
отбасылық, әлеуметтік т.б. ... ... ірі ... ұшырады.
Құқықтық саланы реформалаудың нәтижелі болғандығын ... ... ... еліміздің алғашқы төл ... ... ... мемлекеттің құрылысы, даму бағыттары, адам және азаматтың
құқықтары мен бостандықтары баға ... ... ... ... ... және жеке меншік ресми танылды. Азаматтардың
меншікке байланысты мәмілелер жасауға еркін мүмкіндігі ашылды.
Үшіншіден, кез келген қоғамдағы жағымсыз құбылыстардың ... ... ... ... ... ... әлі ... дейін жол табылмай
отырған қылмыстылық мәселесін ауыздықтауға, қадағалауға және қылмыстылықтың
алдын алу мен онымен күрес шараларын ұйымдастыруға ... үлес қоса ... ҚР ... ... ... ... енуі дер ... жүргізіліп отырған реформалар қоғамның қай саласында
болсын, ... ... және алыс ... ... ... анықтауға
ықпал ететін құжат болып қана қоймай, онда ... ... ... ... ... ... түсті.
Тарихи жағынан қандай да бір құжаттың ролін анықтау уақыт өткен сайын
жеңілдей түсетіні, яғни оның ... ... ... ... көрсете алатын
жайттардың көбейе түсетіні белгілі. ... ... ... ... алдын алу мен қылмыс жасаған адамдарға жаза тағайындау ... ... ... басты орын алатыны тағы бар.
Қылмыстылықтың алдын алу екі нысанда көрініс табады. Бірінші, жалпы
превенция (алдын алу, ... және жеке ... ... превенция кез
келген адамның қылмыс жасамауын, қоғам мүшелерінің қылмыс атты ... ... ... жеке ... ... ... ... адамдардың
түзелуі, қайтадан қылмыс жасамауы тұрғысында қызмет атқарады.
Осы сақтандырудың қай қайсысы болсын, ... ... ... ... болуын, оны жасаса қылмыстық жауаптылықтан қашып ... бір ... ... ... пен ... тарту кезінде қылмыс жасаған адамның
жеке басы, қылмыс жасауға ықпал еткен жағдайлар, қылмыс жасаудың себептері,
тәсілі, орны және т.б. ... ... ... ... ... ... ... бірақ бірдей қылмыс жоқ. Оны жасайтын субъектілер бір болмауы
мүмкін, бір адам бірдей екі ... ... оны дәл сол ... ... ... ... кездерде қылмыс жасаған адамға
тағайындалатын жазаның жеке ... ... ... ... іске ... қылмыстық құқықтағы негізгі институттардың бірі болып саналатын
қылмыстық жаза тағайындау және жазаны жеңілдететін және ... ... ... де ... Бұл ... өте көне ... деп айтуға
болады. Мәселен, Рим құқығы кезінде жас баланың қылмыс жасауы оған ... ... ... ... ... ... отбасы мүшелерін азапқа
салуы, біреудің мүлкін рұқсатсыз қайта-қайта алуы, керісінше ... ... ... ... ... әкеп ... Бұл ... уақытта заман
талабына сай көрініс тапқан мән-жайлардың бірі деуге болады.
Диплом жұмысының мақсаты – жаза ... ... ... жеңілдететін және ауырлататын мән-жайларды анықтап, талқылау.
Диплом жұмысының міндеттері – ... ... ... ... ... 1959 ... ... Қылмыстық кодексі мен
1997 жылғы ҚР Қылмыстық кодексіне салыстырмалы түрде шолу жасау.
Диплом жұмысын жазу ... ... ... ... ... және ресейлік заң әдебиеттері, оқулықтар мен оқу құралдары
кеңінен қолданылды олардың тізімі жұмыс соңында берілген.
Зерттеу объектісі-жаза ... ... ... қоғамдық
қатынастар.
Зерттеу пәні – қылмыстық жаза ... ... ... ... түрлері көрсетілген қылмыстық заңның нормалары болып табылады.
Тәжірибелік және теориялық мәні жағынан ... ... ... ... Бұл ... ... бұл ... мамандар мен
жұмысшыларға қызығушылық туғызады.
Жаңалығы-талдау әдісімен жаза тағайындаудың жалпы негіздеріне арналып,
оны терең зерттеуге мән берілген.
Диплом жұмысының тақырыбының ... ... - ... ... және ... жағынан күрделі мәселелердің бірі – ... ... ... ... мән ... ... : ... жеке даралау
1 ҚЫЛМЫСТЫҚ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАЗА
1.1 Қылмыстық құқықтағы жазаның тарихы
“Қылмыстық ... ... ... ... ... және ... жаза” ұғымдарының айырмашылықтары туралы
сұрақтар арнайы зерттеудің пәні болып ... ... ... ... ... ... алғаш рет тек 1958 жылы “Қылмыстық заңнама
негіздерінде” пайда болды.
Бұрын қолданыста болған қылмыстық заңнамаларда, оның ішінде 22 ... ... ... ... ... кодексінде де жазаның ... ... ... ең ... ... белгілері қылмыстық құқықтың
бірқатар нормаларында көрсетіліп кетті де, ... ... және ... негізінде жазаның анықтамасы қылмыстық құқық теориясымен
берілді.
“КСРО және одақтас ... ... ... 20 ... ... аша ... И.С.Ной үш ережені көрсетеді:
“…біріншіден, онда әлеуметтік ... ... жаза ... белгілі бір
мәлімет бар; екіншіден, жазаны қолдану барысында қол жеткізілетін ... ... ... ... қол ... ... ... бағыты мен сипаты анықталынады” [1, 5 б.].
Алғаш рет жазаның заңнамалық анықтамасы 1991 жылғы ... ... ... ... ... кінәлі деп танылған, адамға сот үкімі арқылы
мемлекет атынан ... ... ... ... мен ... шектеу немесе айырудан тұратын, мәжбүрлеу шарасы”
деп ... ... да ... ... деп ... ... ... жасауда
кінәлі деп танылған адамға заңға сәйкес және сот ... ... ... тағайындалатын, және оның қылмыстық ... ... ... ... ... [2, 139 ... ... анықтама ретінде А.И.Чучаевтің анықтамасын
келтіруімізге болады, яғни қылмыстық жаза – ... ... ... ... ... мен мүдделерін айыру жєне шектеуден тұратын
мемлекеттің мәжбүрлеу шарасы; жаза қылмыс жасауда ... деп ... ғана ... ... сот үкімі арқылы тағайындалады [3, 347 б.].
Адамдарды сот ... ... ... бірнеше жүзжылдық бойына
қозғалынып келеді. ... ... ... жазалауға құдайдың немесе
мемлекеттің құқығы бар. Осы мәселеге байланысты ... ... ... ... және аралас ұсынылған[4, 37 б.]. Қазіргі кезеңде
бұл теориялардың өзектілігі жойылған, себебі ... ... ... ... ... ... зиялы мемлекеттерде діни санкциялар
мемлекеттік жазамен бәсекелестікке ... ... ... ... және діни жазалар жүйесіз
түрде араласып ... ... ... қылмыстық заңдарында діни
қылмыстардың және жанға қарсы қылмыстардың ... ... ... ... шариғат соттары Қылмыстық кодекс және Қылмыстық іс
жүргізу кодексін емес, Құран және Суннаны басшылыққа алады [5, 128 ... Жаза ... ... ... ... Ол тек ... өзіне
қатысты қолданылып, өзге адамдарға өтелінбейді.
Әділ жаза құрамында жазаның жекелендіруі, яғни қылмыскердің ... ... ... осы жаза қолданылатын адамның тұлғалық
қолданылатын адамның тұлғалық қасиетіне байланысты.
Жазаның келесі белгісі оның мазмұнына ... Бұл – ... не ... айыру немесе шектеу.
Бостандығынан айыру жазаның келесі түрлерінен, өмір бойы немесе белгілі бір
мерзімге бостандығынан айырудан, ... ... ... шектеу,
сотталған адамда тәуліктің белгілі бір мерзімінде осы жазаны өтеу ... ... ...... шектеу және тәртіптік әскери
бөлімде ұстау сияқты жаза түрлерінен көрінеді.
Еңбек құқықтарын ... ... ... ... ... шектеу,
қоғамдық жұмыстарға тарту, белгілі бір лауазымды ... ... ... ... ... ... құқығынан айыру барысында орын алады. Мүліктік
құқықтарды шектеу айыппұл және ... ... ... ең жоғарғы жаза - өлім жазасы болып табылады. Өлім ... ... ең ... құқығы - өмірге деген құқықтан айырады.
Жазаның көпшілігі құқықтар мен бостандықтарды ... және ... ... Мысалы, бостандығынан айыру сотталғандардың еңбек,
мүліктік, ... ... ... ... ... ... ... және мүліктік құқықтардың шектелуін білдіреді.
Жазаның төртінші белгісін оны ... ... ... Жазаны
тағайындау негізі қылмыс жасау болып табылады, ... жаза – ... ... ... ... – оның ... Жазаға қылмыс жасауда кінәлі
деп танылған адам ғана тартылады. Қылмыстың ... ... ... ... ... ... ... ретінде қарастырылады.
Заң шығарушы жазаның түсінігіне қылмыстық – процессуалдық белгі –
жазаның сот үкімі ... ... ... Бұл тарихта орын
алған заңдылықтардың бұзылуын, жазаның арнайы соттармен ... жол ... ... ... ... ... ... сәйкес қылмыс үшін жаза
аудандық соттардан Жоғары Сотқа ... ... және де ... ... тән.
Л.Ч.Сыдыкова жаза белгілерін былай топтастырады. “Шартты түрде оны ... ... ... ... ... ... ... сазайын
тарттыруды өзге күштеу түрінен айыратын құқықтық ... ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық
сазайын тарттыру болатын қажетті жағдайлар ... Бұл топ ... ... ... ... заң ... оның ... мағынасы жойылып
тек қорқыныш қалады. Сондықтан, жаза ... ... ... ... жаза қылмыстық құқықтың барлық қағидаларына сай болуы қажет.
Заңдылық қағидасы тек ... ... ... ... ... ... ... “nulla poena sine lege” заң тек ҚК ... ... ... ...... ... бір негізі
қылмыс құрамы ... ... да ... ... ... ... ... қылмыстық-құқықтық нормалардың толық көлемде
кодификациялануы ... де ... ... ... ... заң жазаны енгізе алмайды.
Заңдылық институты өлім жазасы (ҚК 49б.), өмір бойы бас ... (ҚК 48б.), ... ... мен ... ... айырудан
(ҚК 50б.) басқа жаза түрлерінің мерзімді сипатынан да ... Осы ... ҚР ҚК ... мерзімге жаза тағайындауға жол беретін шетелдік
кодекстерден ажыратылады.
Алғаш рет белгісіз мерзімге ... 1890 жылы ... ... ... ... ... түрмеге қамаудың тек төменгі шегін
белгіледі. Түрмеде ... ... ... ... ... соттар емес, түрме
әкімшілігі анықтады. Шын мәнісінде, ... ... ... ... ... ... қарама – қайшылыққа енеді де,
түрме әкімшілігінің жемқорлығы мен бейбастақтығын туындатады.
Жазаға қатысты тең құқылық қағидасы біріншіден, ... ... ... ... және ... да ... мен қызметтеріне
қарамастан санкциялардың белгіленуін білдіреді.
Екіншіден, азаматтардың заң алдында теңдігі қағидасын жүзеге асыру –
қылмыстық ... ... ... ретінде жазадан құтылмаушылықты
білдіреді. Азаматтардың заң ... ... ... жаза ... ... ... ... кінә, ізгілік қағидаларымен үйлесіп отырады.
Әділеттілік қағидасы - сотпен жаза ... ... ... ... мен ... тұлғасын ескеруді қажет етеді.
Жазада кінәлілік қағидасы жазықсыз зиян келтіру барысында жазаға жол
берілмейтіндіктен және ... ... жеке ... ... ... ... ... көлемде жазаға арналған. Яғни, жаза қылмыстың
қоғамға қауіптілік сипаты мен дәрежесіне, қылмысты ... ... ... ... сәйкес келуі қажет. Бір ғана ... үшін екі ... жол ... ізгілік қағидасы дегеніміз – қылмыстық-құқықтық нормалардың
санкциялары мен сот ... ... ... ... жазалардағы
репрессиялық шаралардың үнемделуін білдіреді. Яғни, ҚР ҚК 52 ... ... ... үшін ... жазаға қарағанда қатаң жаза түрі
тағайындалады, егер жазаның ... түрі ... ... ... ете алмаса”.
Жазаға қатысты ізгілік қағидасы келесіден де көрінеді, ... тән ... ... және ... қорлау жазаның мақсаты болып
табылмайды.
1.2 Қылмыстық құқықтағы жаза ұғымы және оның ... ... жаза ... ұғым ... ... әдет-ғұрып
нормалары сияқты қылмыстық құқық нормаларында көрініс табады. ... - ол ... ... ... ... ... табылады,
ол арқылы мемлекет адамды, оның құқықтарын, бостандықтарын, ... ... ... құқықтары мен заңды мүдделерін,
қоғамдық ... және ... ... ... ... ... аумақтық бүтіндігін, қоғам мен ... ... ... ... ... өмірі мен
қауіпсіздігін, ... ... ... жаза ...... үкімі бойынша тағайындалатын
мемлекеттік мәжбүрлеу шарасы. Жаза қылмыс ... ... ... ... ... ... жауаптылықты жүзеге асырудың ... ... ... жеке ... ... ... ... құқықтық тәртіптің қалыпты жағдайын қалпына келтіретін, тұлғаны
әлеуметке қауіпсіз ететін, бірден бір тиімді құрал ... ... ... ... ... құқықтық мемлекеттің
терең, мәнді сипаттамасы болып табылатын негізгі қағида ... ... ... құқықтық қағида ретінде қарастырылады.
Дегенмен де, қылмыстық ... - ... көп ... жаза ... ... ... да, ... кең әлеуметтік құқықтық категория –
қылмыстық жауаптылықты дифференциациялаудан ажырату туралы сөз қозғағанымыз
жөн.
Құқық қолдану ... ... ... ... - сот нақты
істің мән-жайларын және кінәлінің тұлғасын жан-жақты түрде зерттеп және
бағалағаннан кейін, нақты жағдайда қылмыстық ... ... ... ...... ... жаза тағайындау деген тұжырымға келген
жағдайда туындайды. Осыған байланысты, қылмыстық ... ... ... және оны ... барысындағы жазаны жекелендіруден тұратын,
жауаптылықты жекелендіру қажеттілігін білдіреді.
Қылмыстық құқықтағы жазаны жекелендіру ... ... ... – жазаны тағайындау барысындағы соттардың жасалынған қылмыстардың
қоғамға қауіптілік сипаты мен дәрежесін, кінәлінің тұлғасын және ... ... ... ... және ... мән – ... ... кінәліні
әлеуметтік ортасынан оқшауламай түзеу мүмкіндігін ескеруді білдіреді.
Жазаны ... ... - онша ауыр емес және ... ... ... ... ... оқшаулау элементінсіз жазаны
өтеу мүмкіндігінен де көрінеді.
Жауаптылықты жекелендіру ... ... тек ... ... жаза ... ... ... қызметшіге – тәртіптік әскери
бөлімде ұстау) енгізуден де көрінеді. Сондай-ақ, жауаптылықты жекелендіру
жеңіл жаза ... ... ... ... да ... ... жекелендіру қағидасы қылмыстық құқықта тек
декларативті ғана емес, оны ... ... ... нормативтік
құралдарымен қамтамасыз етілген қағида ретінде қарастырылады.
Қылмыстылықпен күрес-қазіргі заманның күрделі ... ... ... болғандықтан, оны туындататын ... ... ... қылмыстылықты бір деңгейде ұстап тұруға
болады, ... да, ... ... жаза ... ... ... және де жазаны қолдану арқылы қылмыстылықты жою мүмкін емес.
Мемлекет жазаны қолдануға ең соңғы кезекте келуі ... ... ... ... қамтамасыз ететіндей, қылмыстылықты азайтуға
әкелетіндей мәдениет деңгейіне жетуге жағдай ... ... ... ... ... ... ... рөл атқарады. Өркениеттің
нағыз көрсеткіші – мемлекеттің байлығы, қалалардың ... ... ... ... ... ... мемлекеттің экономикалық жағдайы
оның адамдарының күнделікті әлеуметтік халімен байланысты. ... ... адам үшін ... бірақ ол әрқашан регламентация, бақылау емес,
тек көмек, қамқорлық болуы керек.
Қылмыстық жауаптылық ... ... ... құқықта қылмыстық
жазаның теориялық мәселелері кең көлемде қарастырылған. Жаза түсінігінің
мәселесі теориялық, тәжірибелік ... өте ... ... ... ... және курстарда толық және жан – жақты
түрде бейнеленген.
Қылмыстық құқықтың ...... ... ... ... құрал ретінде қарастырылатын жаза институты қылмыстық құқықтың
маңызды институттарының бірі болып ... ... ... ... ... әруақытта қылмыстық жазаның
тиімділігі туралы мәселелерге тіреліп, жазаның мақсаттарын дұрыс анықтауға
тікелей тәуелді болады.
Мемлекеттің мәжбүрлеу шаралары әртүрлі.
Қылмыстық жаза – ... ... ең ... шараларының бірі.
“Қылмыстар және жазалар туралы” Чезаре Беккарианың трактатында “тек заңдар
ғана қылмыс үшін жазаны белгілей ... ал ... ... ... ... ... ... судья әділеттілікті бұзбай, қоғамның басқа
мүшелеріне жаза белгілей алмайды. Заңның шегінен шығатын ... ... ... ... ... көрсетілінген.
Көптеген ғалымдар қылмыстық жазаға әртүрлі мағынадағы анықтама берді.
"Жаза" түсінігіне анықтама беру ... оның ... ... белгілерін
сипаттау керек. Ғалымдар жазаның "мазмұны" мен ... ... ... ... Н.А.Стручков осы екі түсінік "жаза мазмұны - нақты қылмысқа
тән сазайын тарттыру, ал жаза мәні - ... ... ... ... ... ... жазаның мәні - кең әлеуметтік-құқықтық
түсінік болса, оның мазмұны (сазайын тарттыру) – тар ... ... ... ... ... көрінетін тек қылмыстық құқықтық
түсінік" деп көрсетеді. Сонымен бірге, ол "қылмыстық жаза мәні ... ... бір түрі ... қылмыстық жаза туралы қоғамның көзқарасының
дамуының осы кездегі сипатын құрайды" әділ байлам жасайды.
"Жаза қылмыскердің істеген қылмысы үшін ... ... ... және ... ... ... шектейтін не оны өтеуде
одан айыратын, заңда көрсетілген ... ... ... шарасы" деп
көрсетілген [7, 212 б.].
Бізше, күштеу әсерінің шарасының мақсатты бағытталуы жазаның мазмұнына
кіреді, себебі оның мәні - ... ... ... Ал жаза ... - қылмыстық-құқықтық түсінік. Егер ... мәні - ... әсер ету ... бірі ... ... көзқарасының осы даму этапы болса, онда мақсатты бағыттылық жаза
мазмұнына кіреді, яғни күштеу әсерінің ... ... ... ... ... ... бір тәжірибелік әрекеттермен байланысты. Осыдан
жаза мақсатына жетсек, онда жаза ... ... ... ... керек. Бұл сот тағайындаған жазаны өтеу уақытынан шартты ... ... ... ... ... ... жазаға берілген маңызды ... ... ... ... ... ... кодексі заң деңгейінде “іс – қимылдың қылмыстылығы, ... және ... да ...... ... осы ... деп көрсеткен.
Қолданыстағы ҚР ҚК 38 бабында “Жаза сот үкімі ... ... ... ... Жаза ... ... кінәлі деп танылған
адамға тағайындалады да, осы Кодекспен көрсетілінген ... ... мен ... ... ... ... білдіреді” деп
көрсетілінген.
Көңіл аударатын мәселе, заңшығарушы жазаның түсінігін ... ... ... береді де, жазаны қолданудың мақсаттарын дербес тармақта
көрсетеді.
Норманың бұл редакциясы, бұрын қолданыста болған 1959 жылғы ҚазССР-нің
Қылмыстық заңында орын ... ... ... ... ... мақсаттары” деп аталынатын 20 бапта “жаза жасалынған ... ... ... ғана ... сондай-ақ келесі мақсаттарды көздейді…..”
Біздің көзқарасымыз бойынша, аталған баптың мағыналық мазмұны дұрыс
берілмеген, себебі, әртүрлі ...... ... мен ... бір
деңгейде қарастырылған. Заңшығарушы арқылы жаза “сазайын ... ... ... ... ... терминінің алынып тасталуы формальді
сипатқа ие. 1919 жылғы Басшылық негіздердің 10 ... өш ... ... ... ... болатын: “Жаза тиімді болуы қажет және ... ... ... тиімсіз және артық ... ... ... тану қиындығы – жазадағы сазайын тарттырудың орнын
анықтаумен ғана емес, сазайын ... ... ... ... ... де байланысты.
Заң әдебиеттерінде жазаның мәні ретінде сазайын тарттырудың мазмұнына
байланысты біркелкі ... жоқ. ... ... сазайын тарттыруды
сотталғандарға жаза арқылы келтірілетін азаптар мен ... деп ... ... деп ... ... ... оған ... қандай-да
болмасын құндылықтардан айыру болып табылады да, қылмыскерге және оның ... ... ... ... ... білдіреді. Жаза қолданылған
адамына қатысты жапа шектіруді білдіреді. ... осы ... ... ... ... ... 15 б.]. Көріп отырғанымыздай, аталған анықтамада
айырулар мен жапа шектірулерге басты назар аударылған. Кеңестік ... ... ... түсінігін беру барысында сазайын тарттыру
көрсетілмейді, жазаның мемлекеттік – мәжбүрлеу ... және ... ... ... 190 ... ... тарттыруды мәжбүрлеу ретінде анықтаған[10,79
б.]. Б.С.Никифоров сазайын тарттырудың ... ... ... шыға отырып, “сазайын тарттыру - ... ... және ... ... ... зұлым іске, қылмысқа пара-пар жапа
шектіруге мәжбүрлеу” деп ... ... ... ... ... ... былай деп
көрсетеді: “…сазайын ... ... ... ауырлығына сәйкес
болады, егер де кісі өлтіру үшін өлім жазасы қарастырылса. Бірақ та, ... өш алу ... ... ал кісі өлтіргендігі үшін ... ... өш ... ... жалпы сақтандыруды білдіреді”[12, 311
б.].
Қолданыстағы Қылмыстық кодекстегі “мемлекеттік ... ... ... ... ... әлеуметтік қорғау
шараларымен” теңестіруге болмайды. Заңда ... ... ... құқықтарынан айыру немесе шектеуден тұрады.
ҚР ҚК 39 ... жаза ... ... ... ... шаралары
көрсетілген. Яғни, мәжбүрлі әсер етудің басқа шаралары қылмыстық жазаның
күшіне ие ... ... ... соң, ... әдебиетте
А.Н.Ағыбаев, Е.І.Қайыржанов, ... ... ... жаза
мемлекеттік күштеу шарасы деп бекітілгенде, оның ... ... ... 16 ... ... бәрі ... ... түсінігін құрайтын жазаның
келесі арнайы белгілері ... - ... ... ... ... ... бұл шарасы - істелмеген қылмысқа емес, ... ... ... болып табылады. Қылмыстық заңда қылмыс ретінде
көрсетілген әрекетке ғана жаза ... Осы ... ... ... ... ... – құқықтық құқық ... ... ... ... ... ... мемлекет
қылмыскерді тиісті мінез-құлықты жасауға мәжбүрлейді. Жасалған қылмыс үшін
тағайындалатын жазалардың ... ... ... ҚР ҚК 39 ... ... ... бойынша: “Жазаның азаматтық істі шешуде
қолданылатын күштеумен ұқсастығы бар. ... ... іс ... талап
істелген қылмысқа байланысты емес, мүліктік не мүліктік емес түрдегі дауға
байланысты, екіншіден, ... ... ... (мысалы,
сотталғандық)” [14.30б.]. Жаза әкімшілік құқықта көрсетілген әкімшілік
шаралардан келесі белгілермен ажыратылады. ... ... ... ... ... жұмыстары, айыппұл) жазамен ұқсас, бірақ та ... ... ... және ... байланысты ажыратылады. Әкімшілік
әсер ету шаралары әкімшілік құқық бұзушылық болып ... ... ... және мемлекет атынан емес, ... бір ... ... ... ... ... ... Жаза тәртіптік
шаралардан ажыратылады, тәртіптік шаралар қызмет барысында ... үшін ... ... ... ... ... ... шараларынан өзге алдын-ала тергеу кезінде
қолданылатын, заң арқылы көзделген шаралар бар: ... ... ... түрлі сараптамалар т.б. Олар кінәні табу, ... осы ... ... деңгейін анықтауға сот үкімі негізінде ... ... ... негізінде қолданылады.
Осылайша, жазаны тағайындау мен атқару заң арқылы ... ... ... кешенін қолдану нәтижесінде жүзеге асырылады.
Осы әрекеттер арқылы жазаны тағайындау, атқаруға жағдайлар ... ... ... ... оны ... не түзеу колониясына беруге
бағытталады. Мәжбүрлеу шарасының ... ... ... ... жаза
қылмыстық жаза мақсатының жүзеге асырылуына бағытталған. Сонымен, жаза -
мақсатты ... ... ... ... ... ... ... де қолданылады.
Мысалы, кейін кінәсі дәлелденбеген, сезіктіні ұстау барысында.
Қылмыс жасауда әрбір айыпталушы кінәсіз деп есептелінеді, оның ... және ... іс ... ... ... ... ... күшіне енген үкімі арқылы белгіленбейінше. Яғни, ... ... ... ... мемлекеттік мәжбүрлеудің басқа шараларына қарағанда, ерекше
құқықтық салдарды – ... ... ... ... бойынша, соттылық жаза өтелгеннен кейін
туындайтын құқықтық салдар ретінде қарастырылса, келесі ... ... үшін ... адам соттың айыптау үкімінің заңды күшіне енген
күнінен бастап, соттылық жойылғанға немесе ... ... ... деп ... ... ҚК-ы ... сай, соттылық түріндегі жазаны көрсетілген
мерзімінен тыс өтеу қылмыстық жазаның ... ... ... ... етеді. Соттылық түріндегі кері салдарлар оның әлеуметтік дәрежесіне
әсер етіп, қоғамның толық ... ... ... ... ... Бұл
жағдай ол қоғамнан шет қалып, өз отбасы, жұмыс ... ... ол өз ... ... бас ... ... Заңда заңшығарушының соттылықты белгілегенде ... ... ... Егер ... ... рецидивіне жол бермейді
және қайта ... ... ... ... негізінде болса, жеке
превенция ... ... ... бұл ... үшін қайталанған жаза болады
ма? (егер жаза мақсаты жаза ... ... ... ҚР ҚК-ң ... 2
тармағында бекітілген жалпы, жеке превенция мақсаты бас бостандығынан айыру
ретіндегі жаза ... ... ... ... ... ... түріндегі қылмыстық саясат
элементтерінен арылуымыз ... ... ... қысқартуды қылмыстық
жазаның мақсатының жүзеге асырылуы ретінде ... ... ... ... және ... сотталғандардың еркінен тыс түрде
жүзеге асырылады. Әрине, қылмыстық процессуалдық заңнама сотталғандарға
аппеляциялық қадағалау тәртібінде жазаның қатаңдығына шағымдану құқығын
берген. Осыған байланысты, ... ... ... ... ... та, ... аяққы түрде анықталынған жаза өзінің мәжбүрлі қасиетін
жоймайды. Сотпен тағайындалған жазадан қасақана бұлтару одан да қатаң
жазаның тағайындалуын туындатады.
2 ЖАЗА ... ... ... Жаза тағайындаудың бастамасы,түсінігі және мәні
Жаза тағайындау қылмыстық заңды қолдану барысындағы ең ... ... ... ... табылады. Өйткені, жаза тағайындау, оны жүзеге
асыру сотталған ... ... ... ... ... ... ... ықпал етеді. Жазаның осы мақсаттарына ... ... ... ... әділ әрі ... ... арқылы мүмкін
болады. Қылмыс жасаған адамға белгілі бір жазаны жеке-дара тағайындау «Жаза
тағайындаудың жалпы негіздері » деп ... ... ... ... Жаза ... ... негіздері жөнінде алғаш рет 1958 жылы
КСРО қылмыстық заңдарында өз көрінісін тапқан. Сонымен ... бұл ... ... ССР-нің 1959 жылғы қылмыстық ... ... ... бізге бұл норманың кеңес уақыты кезінде де қолданылғаны ... ... 104б.]. ... ... қылмыстық кодексінде бұл норма 34-бапта
көрсетілген еді. Қазіргі қолданыстағы ... ... 1997 ... жаңа ... кодексінде жаза тағайындаудың жалпы негіздері
52-бапта көрініс тапқан. Жалпы жаза тағайындау ...... ... деп ... ... ... үкімін шығарарда қылмыстық
ықпал жасаудың нақты шарасын соттың таңдауы [16, 92б.].
Қылмыстық құқық жаза тағайындағанда ... ... жеке ... ... ... алады. Сотталушының нақты ... ... ... жағдайда сот оған істеген қылмысы үшін
жауаптылық қаралған заңның ... ... ... ... ... жаза ... Мұндай ретте, жаза әділ, әрі заң талаптарына
толық сай ... ... сөз жоқ ... ... ... және ... тұлғасы жан-жақты еске алынады. Міне тек осы ... ... жаза ғана әділ әрі ... сай деп ... жаза ... бұл сотқа Конституциялық заңмен берілетін
өкілеттілігі, сондықтанда жаза ... өте ... де ... ... Жаза ... яғни ... ... шығарарда жаза таңдау сот
қызметіндегі маңызды да жауапты сәт болып табылады.
Бұл жайында Қазақстан ... ... Соты ... ... ... ... ... заңдылықты сақтау туралы
» №3 Қаулысында ... ... ... ... Республикасының
Жоғарғы Соты Пленумының 1999 жылғы ... ... ... ... сақтау туралы » жаңа қаулысында да айтылған болатын.
Жаза мақсатының жүзеге асырылуы көбіне тағайындалатын жазаға ... ... ... ... ... ... келуіне,
сотталған адамның түзелуіне, сотталғанның, ... ... да ... ... ... ... ... Бұл мақсатқа қол
жеткізу үшін жаза дәлелді де әділ болуға ... ... ... ... ... ... 52-бабында, оның түзелуі және жаңа
қылмыстардың алдын алу үшін ... және ... жаза ... Сол ... сот жаза тағайындау барысында келесідей ... алуы ... Олар ... ... ... құқықтық және салалық
арнаулы қағидаларының нақты көрінісі болып табылады. Жаза тағайындаудың
негізінде ... ... ... ... ... ... жазаның дәлелділігі және үкімде оның себебінің ... ... ... жеке ... ... ... шараларын
үнемдеу. Бұл қағидалар қылмыстық кодекстің нормаларында өз ... ... ... негіздері дегеніміз - әрбір нақты іс
бойынша жаза ... ... сот ... алуы тиіс ... ... Қылмыстық заңда жаза тағайындаудың жалпы негіздері
ретінде жазаның әділеттілігі, мақсатқа лайықтылығы, ... ... ... 52- бабы 1- ... « Қылмыс жасауға айыпты деп
танылған адамға Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің ... ... ... және ... ... Жалпы бөлімінің ережелері
ескеріле отырып, әділ жаза ... ... Жаза егер ... ... ... қоғамға қауіптілік ... ... ... жеке тұлғасына және қылмысты ... ... ... ... ... деп ... Мұнда сәйкес термині
бір ғана ұқсастық емес, тепе-теңдік деген ... ... жаза ... ... ... ... емес сонымен қатар
әлеуметтік жағынан және ... ... ... ... ... ... керек дегенді білдіреді. Сонымен бірге, жаза мәні ... және ... ... ... Егер оны барлығы, сотталғаннан бастап
қоғамның барлық мүшелері заңды, негізді және көз ... жаза ... ғана ол ... деп ... ... ... заңға
сәйкестік талаптары ерекше маңызды. ... ... ... ... сот ең алдымен, аталған қылмыстың түріне Қылмыстық
кодекстің ... ... заң ... ... бағасын ескеруі
керек. Сондықтан, әділетті жаза тағайындаудың ... алғы ... ... ... ... ... ... Қылмыстық
саралаудағы қате әділетсіз жаза тағайындауға әкеліп соғады. ... ... ... - ... ... мәжбүрлеу шарасының
сотталған адамға оң ықпал етуге сәйкес келуі талабын білдіреді. Соттың
таңдаған ... оның ... ... қол ... ... болуы керек. Осыған байланысты ... ... 52 ... 2-бөлігінде «Қылмыс жасаған ... оның ... және ... алдын алу үшін қажетті және жеткілікті жаза ... » деп ... ... заң ... жаза ... ... ... біреуіне қол жеткізу болып саналатын – ... ... ... әсер ... көре ... және ... ... сипаттайтын барлық мән-жайларды ескере отырып,
жазаның мүмкіндігінше ең қатаң емес түрін ... ... ... мөлшерін анықтауды міндеттейді.Сот жазаны Қылмыстық кодекстің Жалпы
бөлімінің ережелерін ескере отырып жаза ... ... ... сот мына жағдайларды міндетті түрде
ескеруі тиіс:
1) Жасалған қылмыстың ... ... ... мен ... ... жеке ... Кінәлінің қылмыс жасағанға дейінгі және одан кейінгі мінез-құлқы;
4) Жауаптылық пен жазаны жеңілдететін ... ... пен ... ... мән-жайлар;
6)Тағайындалатын жазаның сотталған адамның түзелуіне және оның отбасының
немесе оның асырауындағы адамдардың тіршілік ... ... ... қауіптілігі – бұл Қылмыстық ... іс - ... ... ... ... ... зиян ... немесе нақты зиян ... ... ... қасиеті. Әрбір қылмыстың қоғамға қауіптілігі қылмыстық ... екі ... ... ... ... яғни ... және қоғамға қауіптілік дәрежесі ол сандық белгісі ... ... ... ... – Қылмыстың сапалық категориясы,
ол ең ... қол ... ... ерекшелігімен, яғни
объектінің қоғам мен ... үшін ... ... ... ... ... және т.б. ... анықталады.
Барлық қылмыстар бір-бірінен осы қоғамға қауіптілік сипаты ... ... ... ...... ... Бұл ... қылмыстың ауырлығына байланысты шешіледі.
Ол ең алдымен қылмыс ... ... ... ... ... мен ... ... нысаны, мақсат пен ниет;
қылмыстың жасалу ... ... ... және т.б. ... қоғамға қауіптілік дәрежесі көбінесе ... ... ал ... қауіптілік сипаты - қылмыстың
объектісімен және ... ... ... ... ... Соты ... 1999 жылғы 30- ... жаза ... ... соттардың заңдылықты сақтауы
туралы » қаулысының 2- тармағына ... ... ... қоғамға
қауіптілік дәрежесін анықтағанда, соттар қылмыстың ... ... ... ... ... 10- бабы ... ... қылмыстық әрекет (кінәнің түрі, себебі, тәсілі, жасалған қылмыстық
жағдай мен кезеңі, одан ... ... ... қылмысқа қатыстылығының дәрежесі мен сипаты және т.б. ... ... ... ... »[17,18 б.]. ... қылмыстың
қоғамға қауіптілік сипаты мен дәрежесін анықтау кезінде нақты іс бойынша
жинақталған барлық объективтік және ... ... ... ... ... түрі мен ... белгілеу үшін елеулі мәні бар
сотталушының жеке ... ... ... ... ... ... ... тиіс. Атап айтқанда, сотталушының денсаулығын,
еңбекке қабілеттілігі мен қатыстылығын, ... ... ... ... ... сотталушының отбасы анықталғаннан ... жаза оның ... ... оның ... ... ... әсер ... ескеруі қажет [18, 50-52 б.].
Қылмыстық кодекстің 52- бабына ... жаза ... ... ... үш ... ... ... кодекстің Ерекше бөліміндегі сол ... ... ... баптар шегінде;
2)Қылмыстық кодекстің Жалпы бөлімінде қарастырылған жағдайларды
ескеріп;
3) қылмыстың сипаты мен ... ... ... ... ... ... дейінгі және оны жасағаннан кейінгі оның міне-
құлқын, жауаптылық пен ... ... және ... ... ... ... ... адамның түзелуіне және ... ... оның ... ... ... жағдайына
ықпалын ескеріп белгілейді.
Осы критерийлерді ... ... ... ... тиісті баптарында белгіленген шекте
жаза тағайындайды. Бұл – сот ... ... ... Ерекше
бөлімінің айыпкер жасаған қылмыс ... ... ... ... ... ... ... ұғым. Мысалы, Қылмыстық кодекстің 264 -
бабының 2-бөлігінің санкциясы екі ... жеті ... ... мерзімге
бас бостандығынан айыруды көздейді. Қылмыстық кодекстің осы ... ... сот бұл ... ... ... ... ең ... ең аз мерзімдер шегінде жаза тағайындауға тиіс.
Нақты жағдайға байланысты жаза ... ... ... бар. ... ... қарай қылмыстық кодекстегі санкциялардың
көбі ...... яғни ... ... оның ... және
төменгі шектері көрсетілген. ... ... ... жеке даралау
үшін үлкен мүмкіндіктер береді.
Балама санкцияларда екі және оданда көп негізгі жазалар көрсетіледі,
сот оның кез ... ... ... ... ... ... ... Олар жазаны жеке даралауға, оның мерзімі мен ... көп ... ... Қандай жағдай болса да, сот Ерекше
бөлімнің бабындағы ең жоғарғыдан, яғни ... ... ... ... алмайды. Мысалы, Қылмыстық кодекстің 264- ... 2- ... жеті ... сот оған жол ... онда жаза ... ... бұзылады.
Бірақ, Қылмыстық кодекстің 55 – бабында көзделген мән- ... ... ... кодекстің Ерекше бөлімінің ... ... ең ... яғни ... шектен төмен жаза тағайындай
алады. Бұл жаза ... ... ... өзінше
көрінісі.
2. Сот жазаны Қылмыстық кодекстің Жалпы ... ... ... тағайындайды. Бұл жазаның кейбір түрлерін
қолданудың мақсатына, ... ... ... жаза ... қатысы бар ... ... ... ... ... ... басшылыққа алуы тиіс ... ... ... кодекстің 359 – бабындағы санкцияда екі
жылға дейінгі ... бас ... ... түріндегі жаза
көзделген. Бұл бап бойынша бас ... ... ең аз ... ... ... ... ... алты ай деп
белгіленген. Қылмыстық кодекстің осы ... ... ... сот
алты айдан екі жылға дейінгі мерзімге тағайындау керек.
Жаза тағайындай отырып, сот ... іс ... ... ... жазалаудағы мақсатқа жету үшін жазаның қандай түрі ... ... ... ... ... аяқталмаған қылмысты
жасағаны үшін айыпталған ... жаза ... сот ... дейін жетпеуіне себеп болған мән-жайларды ... алу ... ... 56- ... ... талаптарын ескереді.Қатысып
жасалған қылмыс үшін жаза ... ... оны ... адамның іс
жүзінде қатысу сипаты мен дәрежесі, оның ... ... ... ... ... мен мөлшері жөніндегі Қылмыстық кодекстің ... 1 – ... ... соттың ескеруі тиіс.Егер адам бұлтартпау
шарасы ретінде ... ... онда үкім ... ... ... ... ... бас бостандығынан айыру ... ... ... ... ... ... 62- ... 3- бөлігінің талабын
соттың ескеруі қажет. Жаза тағайындай отырып, сот ... ... ... ... ... Егер ... жиынтығы
бойынша немесе үкімдердің жиынтығы орын алса, онда сот ... ... ... ... ... ... ал қайталанған
қылмыс бойынша Қылмыстық кодекстің 59- бабында белгіленген ... жаза ... ... ... ... ... бөлімінде
қарастырылған басқа жағдайларды да ескеруі ... Атап ... ... соттау немесе жаза өтеуді кейінге қалдыру мүмкіндіктерін
қарастырады . (Қылмыстық кодекстің ... ... ... тағайындау кезінде қылмыстық ... ... ... ... соттың елемеуі әділқазылық жасағанда
заңдылықтың өрескел ... ... ... ол ... ... әкеп ... Жаза тағайындаған кезде қылмыстың сипаты мен қоғамға қауіптілік
дәрәжесін, ... жеке ... ... ... пен ... және ... мән-жайларды соттың ескеруі ... ... заң, осы ... ... ... ... жасағанға
дейінгі және одан кейінгі мінез-құлқын, сондай-ақ тағайындалған ... ... ... және оның ... ... оның ... тіршілік жағдайына ықпалын ... ... және ... ... алдын алудың тиімділігі
қылмыстың ... ... ... ... ... Жасалған
қылмысты қоғамға онша ... ... ... бас бостандығынан
айырумен байланысты емес жаза қолданған дұрыс, және ... ... ... ... ... сот ... жаза ... керек, себебі
ондай әрекет жасаған адамның бойын қоғамға жат қылық жайлап алған, ... үшін оны ұзақ ... ... таса ... ... қажет.
Қылмыстың қоғамға қауіпті сипаты, бәрінен бұрын, ... ... ... анықталады – ... ... ... ... ... ... бұзылу қауіпі туады, яғни бұл қоғамға
қауіптіліктің ... ... Осы ... ... ... да
болсын адам өлтірудің ар-ұждан мен қадір-қасиетке қастандық ... бар, ... ... ... мүліктік қылмыстан
айырмашылығы бар.
Қоғамға қауіптілік ... ... ... ... де,
тәсілдері де, басқа мән-жайлар да маңызды рөл ... ... ... ... ... ... жәбірленушінің мүшелерін
немесе тінін пайдалану мақсатында ... адам ... ... ... «д, и, м» ... ) ... ... шегінен шығу
кезінде жасалған кісі өлтіруге қарағанда (Қылмыстық кодекстің 99 ... ... ... ... ... қауіптілік сипатына қарай қылмыс
түрлерінің бір-бірінен ... бар. ... ... ... ... ... ... дейін жеткізуден адам ... ... бұл ... үшін ... да ... ... керек.
Қылмыс ауыр болған сайын жазада қатаң болуы ... және ... ... ... ауырлықтағы қылмыстарды жасағаны үшін, басқа
мән-жайларды да ескеріп, жазаның жеңілірек ... ... ... [19, ... ... ... жалпы негіздері Қылмыстық кодекстің 52-
бабында көрсетілген. Онда былай делінген:
1. ... ... ... деп ... адамға осы Қылмыстық
Кодекстің Ерекше бөлімінің ... ... ... шекте және осы
кодекстің ... ... ... ескере отырып, әділ жаза
тағайындалады.
2. Қылмыс жасаған адамға оның ... және жаңа ... ... үшін ... және ... жаза ... ... жасалған қылмыс үшін көзделген жазаның онша ... емес түрі ... ... ... ете ... болса ғана ол үшін көзделгендері
арасынан неғұрлым қатаң жаза ... ... ... үшін ... ... неғүрлым қатаң жаза Кылмыстық кодекстің 58 және 60
баптарына сәйкес қылмыстардың жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... қылмыс үшін қылмыстық кодекстің
Ерекше бөліміндегі тиісті баптарында көзделгеннен ... ... ... үшін ... ... ... 55 - ... белгіленеді.
3. Жаза тағайындау кезінде қылмыстың сипаты мен қоғамдық қауіптілік
дәрежесі, айыпкердің жеке басы, сонымен бірге оның қылмыс ... ... одан ... ... жауаптылық пен жазаны жеңілдететін және
ауырлататын мән-жайлар, сондай-ақ тағайындалған жазаның сотталған ... және ... ... оның ... ... ... ықпалы ескеріледі. Жоғарыда көрсетілген талаптарды біз үш топқа
жіктеуімізге ... ... әділ жаза ... ... табылады. Әділеттік
принципі қылмыстық ... ... ... ... Бұл ... адамның қылмыс құрамының белгілері бар іс-әрекеті ғана қылмыстық
жауаптылықтың негізі бола алады. Бір қылмыс үшін ... де ... ... ... ... ... әділеттігі істелген
қылмыстың ауырлығына, оны істеу жағдайларына және кінәлінің жеке ... ... сай ... ... [20, 257 б.]. ... ... ... заңдылық зардабы, нәтижесі болу ... ... тым ауыр ... тым ... жаза ... жол ... жаза істелген қылмысқа пара-пар келетін әділ болғанда ғана ол
өз мақсатына жетеді. Сот жаза тағайындағанда кінәлінің істеген қылмысы үшін
жазаның ... ... сол ... ... ... ... шықпай
тағайындауға міндетті. Мұнда санкцияның алатын орны ерекше. Түріне
байланысты қылмыстық ... ... ... ... ... ... яғни, жазаның түрі көрсетіліп, оның жоғарғы және төменгі ... ... ... ... ... жазаның екі немесе одан
да көп түрі көрсетіліп, сот солардың ішінен кез келгенін ... ... ... ... ... ... ... келеді.
Бұның бірден-бір себебі, балама санкциялардың сотқа ... ... ... ... толық түрде жекелеуге мүмкіндік беретіндігі [21, 341 б.]. Әділ
жаза тағайындаудың алғы шарты іс-әрекетті дұрыс ... ... ... ... ... белгілерінің нақты қылмыс құрамы белгілеріне
дәлме-дәл сай болуын анықтау өте ... ... ... ... ... ... әкеліп соғады. Қылмыстық заңның нақты құрамының
санкциясында көрсетілген жаза ... ең ... ... ... ... заң ... жол бермейді. Керісінше, сот жаза тағайындағанда
қылмыстық заңның 55-бабында көрсетілген шарттарды еске ала ... ... бір ... үшін көзделген жазадан гөрі ... ... ... ... ... ... ... ережелері де басшылыққа
алынуы тиіс. Сот адамды қылмыстық жауапкершіліке тарту үшін алдымен оның іс-
әрекетінде қылмыс құрамы бар ма, жоқ па осы ... ... ... құрамы бар болса, ол біткен немесе бітпеген қылмыс па, қылмыскер оны
жеке өзі немесе басқалармен істеді ме ... ... ... ... ... алу үшін ең ... ... кодекстің Жалпы бөліміндегі
қылмыстың ұғымы, оның ... ... ... ұғымы, іс-әрекеттің
қылмыстылығын жоятын жағдайлар, ... ... ... ... жасаған адамдарға қатысты қолданылуы сияқты мәселелерді анықтау
керек. ... ... бар ... жаза тағайындағанда сот ең
алдымен адамды қылмыстық жауаптылықтан және жазадан босатуға негіздер бар
ма, жоқ па ... ... ... ... Егер сот жасаған ... жаза ... ... деп ... онда ол ... ... ... жаза туралы бөліміндегі қағидаларды-жазаның ұғымы мен мақсаты,
жазалау түрлері жаза тағайындаудың жалпы негіздерін басшылыққа ала ... ... ... ... ... ... ... жасалынған
қылмыс үшін, қылмыстардың, үкімдердің жиынтығы үшін жаза тағайындаудың
ерекшеліктерін ескереді. Мысал келтіретін ... ... ... ... ... екі жылға дейін бас бостандығынан ... ... Осы бап ... ... ... ... ескере келгенде ең
төмегі мерзім алты ай болып саналады. Яғни, сот ... ... ... ... алты ... екі ... дейін мерзімді тағайындауға құқылы. Егер,
осы қылмыс аяқталмаған қылмыстардың қатарына жататын ... сот ... ... ... ... 56-бабын басшылыққа алады. Ал, қылмыс
бірге қатысушылықпен жасалған ... ... ... ... осы ... ... қолданылады [22, 95-98 б.].
Жаза тағайындау барысында, сот заңға сәйкес қылмыстық кодекстің 38-
бабында көрсетілген ... ... ... ... ... егер
қылмыстардың немесе үкімдердің жиынтығы орын алатын болса, тиісті баптар,
яғни қылмыстық кодекстің 59,60,61 ... ... ... Сондай-ақ,
қылмыс рецидивті сипатта болған жағдайда 59 бап сәйкес қолданылады Мұнымен
қоса, сот басқа да ... атап ... ... кодекстің 63,72,74
баптарын, ескеріп басшылыққа алып отыруы қажет. Сондай-ақ мерзімдерді қосу
кезінде оларды белгілеу, жаза мерзімдерін ... және ... ... алу
туралы Жалпы бөлімнің ережелері негізге басшылыққа алынады. Егер жасалған
қылмыс үшін көзделген ... онша ... емес түрі ... ... ... ете алмайтын болса сол үшін көзделгендердің арасынан неғұрлым
қатаң жаза ... Бұл ... ... ... ... ... ... отыр. Сот жаза тағайындағанда істелген қылмыстың сипатын және қоғамға
қауіптілік ... ... жеке ... кім ... істің
жауаптылықты жеңілдететін және ауырлататын мән-жайларын еске алады.
Осы айтылған факторлардың ішінде есепке алынатын екі негізгі ... Ол ... ... ... ... ... ... кінәлінің жеке басының кім екендігі, басқа айтылған жағдайлар
мен мән-жайлар бұл ... ... екі ... ... ... оларға бағынышты түсінік болып ... Осы ... екі ... ... ... берелік. Бірінші, істелген
қылмыстың қоғамға қауіптілік дәрежесін анықтау ... жаза ... ... әрбір істелген қылмыстың қоғамға қауіптілігін екі жақтан: сапалық
(қоғамға қауіптілік сипаты) және сандық (оның дәрежесі) ... ... ... қоғамға қауіптілік дәрежесі қылмыстың объективтік
және субъективтік белгілері арқылы анықталады. Мұның ... ... ... ... ... ... ... қылмыстың
істелген уақыты, тәсілі, оның жағдайы) субъективтік белгілері, кінәнің
нысаны қылмыстық ниет ... ... ... еске ... кодекстің 52-бабының келесі бір маңызды талабы айыптының
жеке басының кім екендігін анықтау ... ... ... оны ... ... ... жазаны даралаудағы маңызы өте зор.
Сот нақты жағдайларға байланысты әр уақытта да кінәлінің жеке ... ... мәні бар ... жайттарды анықтау қажет. Оның ішінде
кінәлінің қылмыс істегенге дейінгі немесе одан кейінгі мінез-құлқы, ... ... ... ... өмір сүру салты, өзін қоршаған ортаға
қатысы, оны сипаттайтын оң ... ... ... бәрі де ... ... ... сотталғандарға ішімдікпен, ... ... ... ... ... ... қылмыс жасағандарға шектен тыс жеңіл жаза тағайындауға болмайды.
Керісінше мемлекет, қоғам, отбасы алдындағы өз міндеттерін адал ... ... ... ... мінездемемен сипатталатын адамдардың
бірінші рет қылмыс жасауы олар үшін жеңілірек жаза тағайындауға негіз бола
алады. ... ... жеке ... мәліметтерін жан-жақты
объективті түрде тексеруі оларға тағайындалатын жазаның түрі мен ... үшін ... ... ... ... Сондықтан да, қылмыстық
құқықтың адамгершілік принципін басшылыққа ала ... сот ... ... ... ... ... ... оған деген көзқарасын, білімін, мүгедектігін, асырауындағы
адамдардың санын, тағы да ... ... ... жеке еске ... ... сот істегі жауаптылықты жеңілдететін немесе ауырлататын
мән-жайларды да есептеуі қажет [24, 12 б.].
Қазақстан ... ... Соты ... 1999 жылғы 30-
сәуір ... ... ... ... ... ... ... 2-тармағында жасалған қылмыстардың қауіптлік дәрежсін
анықтағанда, нақты ... ... ... түрі, себебі, тәсілі,
жасалған қылмыстың жағдайымен кезеңі, одан болған ауырпалықтар ... ... ... мен сипаты, т.б. ) жағдайлардың
барлығы ескерілуі тиіс, деп жоғарыда айтылған заң ... ... ... [25, 6 б.]. ... ... ... ... мәліметтерін жан-жақты объективті түрде ... ... ... түрі мен ... ... үшін ... ... табылады. Сондықтан да қылымыстық құқықтың адамгершілік ... ала ... сот жаза ... ... денсаулығын,
отбасы жағдайын, еңбекке қабілеттілігі мен оған ... ... ... ... адамдардың санын, тағы да басқа
мәліметтерді жан-жақты ... ... [26, 212 ... ... ... ... жеңілдететін және ауырлататын мән-
жайлардың түсінігі және ... ... ... жауаптылық пен жазаны жеңілдететін және
ауырлататын мән-жайлар қылмыстық құқық ... ... ... институтындағы ең маңызды түсінік болып табылады. ... ... ... ... саласында да кеңінен қолданылады.
Шын ... де ... ... ... адамның тәжірибелік
қызметінде қалыптасқан ұғым.
Қылмыстық жауаптылық пен жазаны ... ... деп ... жеке ... және ол ... ... ... қылмыс
құрамынан тысқары ... ... пен ... ... азайтатын және оның жауаптылығы мен жазасының дәрежесін
төмендететін ... ... ... ... [27, 45 б.]. ... ... мән-жайлардың бар болуы бап ... ... ... ... ... ... бірге
қылмыстық жауаптылықтан толықтай ... не ... ... ... ... ... ... пен жазаны ауырлататын мән-жайлар деп ... ... ... әсер ... ... жағдайлар болған
кезде соттар нақты ... ... бап ... ... ... жазаны немесе жазаның жоғарғы мерзімін тағайындауды айтамыз
[28,19 б.]. ... ... пен ... ... ... мән-жайлардың қалыптасуы мен дамуына қысқаша ... ... ... орын ... ... 1960 жылғы 1-қаңтарында заңды ... ... ... қылмыстық заңын 1959 жылғы ... ... ... ... ... ... ... Қылмыстық кодекстің
жаза тағайындауға қатысты алты бабы, олар 34-35-36-37-38-39 ... ... ... 35-36 –баптарында қылмыстық ... ... ... және ... ... ... ... Қылмыстық кодекске сәйкес қылмыстық жауаптылық пен ... ... ... мына ... ... жасалған қылмыстың зиянды салдарын айыпкердің жоюы ... ... ... ... орнын толтыруы немесе келтірілген залалды
жоюы;
- ауыр жеке басылық немесе отбасылық ... ... ... ... ... немесе мәжбүрлеу салдарынан не материалдық ... ... ... ... ... ... ... қарсы әрекетін тудырған, күшті жан күйзелісі
әсерінен қылмыс жасау;
- қажетті ... ... шыға ... ... ... ... қорғану кезінде қылмыс жасау;
- кәмелетке толмағандардың қылмыс ... ... ... ... ... ... ;
- шын ... өкіну, айыбын мойындап келу.
1959 жылғы ҚазССР-нің Қылмыстық кодекстің ... ... ... пен ... ... ... ... мына
төмендегілер танылды:
- бұрын қандай да болмасын қылмыс ... ... ... ... ... топтың қылмыс жасауы;
- пайдақорлық немесе өзге де қарау ... ... ... ... ... ауыр зардаптар келтіру;
- жас ... қарт ... ... ... ... ... қылмыс жасау;
- кәмелетке толмағандарды қылмыс жасауға ... ... ... ... жасауға тарту;
- аса қатыгездікпен немесе ... ... ... ... ... ... ... пайдаланып қылмыс жасау;
- жалпыға ... ... ... жасау;
- мастық күйдегі адамның ... ... жаза ... ... заңда көрсетілмеген жеңілдететін
мән-жайларды да ... ала ... ... ... ... ... қылмысының сипатын қарастыру барысында сот оны ауырлататын
мән-жай ... ... да ... ... ... қатар, мастық
күйдегі адамның қылмыс жасауын да сот ... ... ... мән-жайды қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-жай деп
те танымауға құқылы ... [29, 34 б.]. Осы ... ... ... сол сияқты Жалпы ... ... ... ... мен ... ұшырды, ал жаза ... ... ... ... анау ... ... жоқ. ... қатар қылмыстық ... ... ... ... жетілдіру жөнінде көптеген ұсыныстар ... ... та ... орай мәнді өзгерістер болған жоқ.
Қазіргі ... ... заң ... ... ... ... ... жаза тағайындау кезінде соттар қылмыстық жауаптылық
пен жазаны жеңілдететін жағдайлар мен ... ... ... пен ... жеңілдететін мән-жайларды ескеру қылмыс жасаған
кінәлі адамға сот ... жаза ... ... бөлігі бойынша
заңдылықтың сақталғандығын көрсетеді. Соттар жаза тағайындау кезінде заңда
көзделгеннен гөрі ... ... жаза ... ... пен ... ... ... тізімі Қазақстан
Республикасы Қылмыстық Кодексінің 53-бабының 1-бөлімінде көрсетілген. Онда
қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін ... деп – ... ... және ол ... ... ... ... қылмыс құрамынан
тысқары тұратын қылмыс пен қылмыскердің қоғамға қауіптілігін азайтатын және
оның жауаптылығы мен жазасының ... ... ... ... ... Жасалған қылмыста жеңілдетілген жағдайлардың бар болуы, бап
санкциясы шегіндегі жазалардың жеңілдеу түрін ... ... ... жауаптылықтан толықтай босатуды не шартты соттауды қолдануға
мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... арқылы қарастырылып отырған мән-жайлардың жасалған қылмысқа ғана
емес, сонымен бірге кінәлінің жеке басына қатысты ... де ... ... ... ... ... ... 1-бөліміндегі қылмыстық
жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жайлардың үлгі тізбегі ғана берілген
өйткені, жаза тағайындағанда қылмыстық жауаптылық пен жазаны ... ... ... да ... да ... еске ... ... жауаптылық пен жазаны жеңілдететін жағдайларға – ... ... жеке ... ... ... жанама қатысты қоғамға
қауіптілікті азайтатын және соған сәйкес қылмыстық жауаптылық пен ... ... ... құрамының шегіндегі және оның шегінен тыс жағдайлар да
жатады.
Қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін ... ... тек ... заң ... ғана ... ... ... Сот Пленумының қаулыларында да көрініс табады. Нақтылы істер
бойынша ... жаза ... ... ... ... ... ... басшылыққа ала отырып, Қылмыстық Кодекстің Ерекше
бөлімінің тиісті бабтарындағы санкцияның шегінде жаза ... ... тек осы ... ... қана ... ... да ... ескеріп
жаза тағайындаған да дұрыс болады. Сондықтан ... ... ... ... ... мән-жайларды заң шығарушы қылмыс құрамының
шегінен шығатын басқа да мән-жайларды айтады.
Сонымен жаңа ... ... ... ... ... пен ... ... мән-жайлар Қылмыстық
Кодекстің 53-бабының 1-бөлімінде көрініс тапқан. Қылмыстық ... ... ... ... ... пен жазаны
жеңілдететін мән-жайлар деп мына төмендегі ... ... ... кездейсоқ тоғысуы салдарынан алғаш рет кішігірім
ауырлықтағы қылмыс жасау;
б) айыпкердің кәмелетке толмауы;
в) жүктілік;
г) айыпкердің жас ... ... ... ... ... зардап шегушіге тікелей медициналық ... де ... ... ... ... ... мүліктік залал мен
моральдық зиянның орнын өз еркімен толтыру, қылмыспен келтірілген зиянды
жоюға ... өзге де ... жеке ... ... ... өзге де ауыр мән-жайлар тоғысуының
салдарынан не жаны ... ... ... ... ... ... ... мәжбүрлеу салдарынан не ... ... өзге де ... ... ... жасау;
з) қажетті қорғанудың құқықтық ... ... ... ... ... ... ... ұстау, негізді тәуекел, бұйрықты немесе
өкімді орындау ... ... ... ... жасау үшін түрткі болып табылған жәбірленушінің заңға қайшы
немесе адамгершілікке жатпайтын қылығы;
к) шын жүректен ... ... ... ... ... ... қылмысқа
басқа қатысушыларды әшкерелеуге және ... ... ... алынған
мүлікті іздеуге белсенді жәрдемдесу.
Қылмыстық заңда сонымен қатар жеңілдететін мән-жай ретінде ... ... ... ... бөліміндегі көрініс тапқан
қылмыс құрамдарына жатқызуға ... ... ... Қазақстан
Республикасының Қылмыстық Кодексінің 99-бабы бойынша, яғни қажетті қорғаныс
шегінен шығу кезінде жасалған кісі ... ... ... жаза тағайындау
кезінде сот Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 53-бабының 1-
бөлімінің “з” тармақшасына ... ... ... ... ... ... ... қорғану шегінен шығу Қылмысты Кодекстің ... ... ... ... белгісі болып табылады және екінші рет
жеңілдететін мән-жай ретінде ескеруге ... ... Ал ... ... ... ... ... яғни қажетті қорғаныс
шегінен шығу кезінде жасалған кісі өлтіру ... ... жаза ... ... ... және онша ... емес жаза ... Сол
себепті де заң шығарушы бұл мән-жайды ескеруге тыйым ... ... пен ... жеңілдететін мән-жайларды есепке алу
соттарға мына ... ... ... балама санкция болса жазаның неғұрлым жеңілірек түрін қолдануға;
б) ... ... сол ... ... ... ... ең аз немесе соған жақын мерзім тағайындауға;
в) Қылмыстық Кодекстің ... ... сол ... ... ... жаза ... ... түрде соттауды немесе жазаны өтеуді кейінге қалдыруды
қолдануға.
Қылмыстық жауаптылық пен жазаның ... және ... ... тек жаза ... ... ғана ... ... айыпкерді қылмыстық жауаптылыққа тарту-тарпау немесе
жауапкершіліктен ... ... ... ... ... ... тиіс.
Ал, қылмыстық жауаптылық пен жазаны ... ... ... ... ... ... 1- бөлімінде көрініс тапқан.
Қылмыстық кодекстің 54-бабының 1-бөліміне сәкес, қылмыстық жауаптылық ... ... ... ауырлататын мән-жайлар деп танылады:
а) қылмыстарды әлденеше рет жасау, қылмыстардың қайталануы;
б) қылмыс арқылы ауыр зардаптар ... ... ... алдын ала сөз байласқан адамдар тобының,
ұйымдасқан топтың немесе ... ... ... ұйымының)
құрамында қылмыс жасау;
г) қылмыс жасағанда айрықша белсенді рөл ... ... үшін ... ... ауыр түрінен зардап шегетіні
алдын ала ... ... не ... ... жасына толмаған
адамдарды қылмыс жасауға тарту;
е) ұлттық, нәсілдік және діни өшпенділік ... ... ... ... адамдардың заңды іс-әрекеті үшін кектенушіліктен, сондай-ақ ... ... ... оны ... оңайлату мақсатында қылмыс жасау;
ж) жүктілік жағдайы айыпкер үшін алдын ала белгілі әйелге қатысты,
сондай-ақ жас ... ... да ... ... дәрменсіз адамға не
айыпкерге тәуелді адамға қатысты ... ... ... бір ... ... ... ... немесе қоғамдық
борышын өтеуіне байланысты оған ... оның ... ... ... аса ... ... ... сондай-ақ жәбірленушіні
қинап қылмыс жасау;
к) қару, оқ-дәрі жарылғыш заттар, жарылғыш немесе оларды бейнелеуші
құрылғылар, ... ... ... ... тез ... және
жанғыш сұйықтар, улы және радиоактивті заттар, ... және өзге ... ... ... ... күш ... психикалық мәжбүрлеу не жалпы қауіпті әдіс қолданып қылмыс жасау;
л) төтенше жағдайды, табиғи немесе өзге де ... ... ... ... ... ... ... кезінде қылмыс жасау;
м) алкогольдік, есірткілік немесе ... ... ... қылмыс
жасау. Сот қылмыстың сипатына қарай бұл мән-жайды ауырлатушы деп танымауға
құқылы;
н) адамдардың өзі ... ... ... ... антын бұза отырып
қылмыс жасауы;
о) қылмыскердің қызметі ... ... ... ... ... сенімді пайдаланып қылмыс жасауы;
п) өкімет өкілінің нысанды киімін ... ... ... ... ... ... ... жауаптылық пен жазаны ауырлататын
мән-жайлардың тізімі Қылмыстық Кодекстің 53-бабының ... ... ... ... ... Қылмыстық
Кодекстің 54-бабының 1-бөліміндегі көрсетілген мән-жайлар түпкілікті және
нақтырақ ... ... ... сот жаза ... қылмыстық
жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жайлар ретінде заңда көрсетілген
басқа да ... ... ... ... ... ... бұл дегеніміз –
соттар жаза тағайындағанда қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-
жай ретінде Қылмыстық ... ... ... ... ... басқа қылмыс құрамын ауырлататын мән-жайлар ретінде тани алмайды
дегенді білдіреді және бұл Қазақстан Республикасы ... ... бар ... тағы да бір ... ... ... жаза тағайындау
кезінде қылмыстық жауаптылық пен жазаны ... ... ... соттарға мына төмендегі көрсетілгендей құқықтар беріледі: а)
Белгілі бір ... ... ... ... ... кезде, осы қылмыс
құрамында көрсетілген санкциясының ең ... ... ... ... ... іс-әрекетін саралағанда Қылмыстық Кодекстің Ерекше
бөліміндегі қылмыс құрамдарының санкциясындағы ең жоғарғы жазаға ... ... ... етіп жаза тағайындауға; в) Қылмыстық Кодекстің ... ... алып ... г) Шартты түрде соттауды қолданбауға
құқылы болып табылады. Қылмыс белгісі ... ... ... мән-
жайлар жаза тағайындаған кезде ... ... ... ... ... пен ... ... мән-жайлар дегеніміз – жазаны
ауырлататын жағдайлар жасалған қылмыстың және ... жеке ... ... екендігін дәлелдейтіндіктен соттарға ... ... ... береді. Жазаның мөлшерін көтеруге әсер ететін
ауырлататын жағдайлар болған кезде соттар нақты ... ... ... санкциясы шегіндегі ең қатал жазаны немесе жазаның жоғарғы мерзімін
тағайындайды. Заңда көрсетілген бұл ауырлататын ... ... ... басы мен ол ... ... ескере отырып жазаны жеке даралауға
мүмкіндік туғызады.
Жоғарыда ... ... ... пен ... ауырлататын
жағдайлардың кез келгені, егер ол ... ... ... ... бір ... ауырлататын белгі ретінде ... ... ... үшін жаза тағайындау кезінде қайталап ауырлатушы ... ... ... Қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-жайлардың
жоғарыда аталған тізімі ... ... ... ... да соттар жаза
тағайындау кезінде осы тізімде көрсетілген қандайда бір жағдайды ауырлатушы
жағдай ... ... ... және ... қатарын кеңейтуіне болмайды
дегенді білдіреді . Солай бола тұра, сот кінәліні ... ол ... ... ... ... ... ... кірмейтін
жағдайларды анықтаған жағдайда жаза тағайындау кезінде сот үкімінде
көрсетуге ... ... ... ... ... ... ... заң талаптарына сәйкес қылмыс жасаған кінәлі
адамға жаза ... ... ... ... жауаптылық пен жазаны
жеңілдететін жағдайлар мен мән-жайларды ескереді. Қылмыстық жауаптылық пен
жазаны жеңілдететін ... ... ... ... ... ... ... жаза тағайындауға қатысты ... ... ... ... ... жаза ... ... заңда көзделгеннен
гөрі неғұрлым жеңіл жаза тағайындауға құқылы.Қылмыстық жауаптылық пен
жазаны ... ... ... ... ... ... 53-бабының 1-бөлімінде көрсетілген. Онда қылмыстық жауаптылық
пен жазаны жеңілдететін ... деп – ... жеке ... және ол
жасаған қылмысқа қатысты, бірақ қылмыс құрамынан ... ... ... ... қоғамға қауіптілігін азайтатын және оның жауаптылығы ... ... ... ... ... түсіну қажет. Жасалған
қылмыста жеңілдетілген жағдайлардың бар болуы, бап санкциясы ... ... ... ... сонымен бірге қылмыстық
жауаптылықтан толықтай ... не ... ... ... мүмкіндік
береді. Қылмыстық кодекстің 53-бабының 1-бөліміндегі тізімді талдау арқылы
қарастырылып отырған ... ... ... ғана ... сонымен
бірге кінәлінің жеке басына қатысты екенін де көреміз. Біз ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылық
пен жазаны жеңілдететін мән-жайлардың үлгі тізбегі ғана ... ... ... қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін, заңда
көрсетілген басқа да мән-жайларды да соттың еске ... ... ... пен ... жеңілдететін жағдайларға – қылмыстық
әрекетке, қылмыскердің жеке ... ... ... ... ... ... азайтатын және соған сәйкес қылмыстық ... пен ... ... ... құрамының шегіндегі және оның шегінен тыс жағдайлар да
жатады.
Қылмыстық заңдағы қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-
жайларды ... заң ... ... ... ... ... ... пен жазаны жеңілдететін мән-жайларды қылмыс
құрамының элементтеріне қарай бөлген [30, 25 б.], ал Н.Ф.Кузнецова ... да ... ... ... пен ... жеңілдететін мән-
жайларды 1. Қылмыскердің жеке басының сипатына қатысты мән-жайлар; 2.
Қылмыстық әрекетті ... яғни оның ... және ... ... мән-жайлар деп екі топқа бөледі [31,80б.]. Авторлардың
бір бөлігі қылмыстық жауаптылық пен жазаны ... ... ... себептері мен жағдайларына байланысты бөледі. Қылмыстық
жауаптылық пен жазаны жеңілдететін ... ... ... және ... жеке басының қоғамға қауіптілік дәрежесін
сипаттайтын жағдайларға және тек ... жеке ... ғана ... ... ... [32, 7 б.]. Кейбір авторлар қылмыстық
жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жайларды: ... жеке ... және ... ... деп ... Ал
В.С.Минская қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жайларды ... ... ... жақ және ... ... ... белгілер
деп бөліп көрсеткен [33,104 б.]; В.И.Ткаченко ... ... ... ... ... ... қылмысты ғана сипаттайтын,
қылмыскердің жеке тұлғасын сипаттайтын және ... ... ... ... ... жағдайларға байланысты топтастырады [34,
44-45 б.]. Арнаулы заң әдебиеттерінде көрініс тапқан қылмыстық жауаптылық
пен ... ... ... белгілі бір топтарға бөлуді қарастыра
отырып, В.Д. Филимоновтың ... ... келе [35, 12б.] онда ... ... пен жазаны жеңілдететін ... ... ... ... ... тек ... өзін ғана ... мән жайлар;
2) тек қылмыс жасаған кінәлінің жеке басын ғана сипаттайтын мән-жайлар;
3) қылмысты және ... жеке ... ... ... жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жайларды ескерудің
маңыздылығы тек арнаулы заң ... ғана ... ... ... Сот ... ... да көрініс табады. Нақтылы ... ... жаза ... ... ... ... жалпы
бөлімінің ережелерін басшылыққа ала отырып, ... ... ... ... ... санкцияның шегінде жаза тағайындайды. Бірақ
та, тек осы ережелерді ескеріп қана қоймай басқа да ... ... ... да ... болады. Сондықтан Қылмыстық Кодекстің ... ... ... ... заң ... ... ... шығатын басқа да мән-жайларды айтады. Осы жерде Бостандық аудандық
сотының істерінің біреуінен мысал ретінде көрсетіп кетсек, 1997 жылы ... ... ... қасақана көршісінің денсаулығына ... ... ... ... ... ... тартылған болатын,
сот үкім шығарар алдында істің мән-жайын толық, объективті қарап ... ... ... оның ... ... және ... ... ауырлықтағы қылмыс екендігін ескере отырып,( сол кезде
Н.Кармыковтың жасы 65 ... ... Сот ... ... ... ... шығарылған болатын [36,13 б.].
Сонымен Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 53-бабының 1-
бөліміне сәйкес, қылмыстық жауаптылық пен жазаны ... ... мына ... ... ... ... мән-жайлардың кездейсоқ тоғысуы салдарынан алғаш рет ... ... ... ... ... толмауы;
в) жүктілік;
г) айыпкердің жас балалары болуы;
д) қылмыс жасағаннан кейін зардап шегушіге тікелей медициналық және
өзге де көмек ... ... ... келтірілген мүліктік залал мен
моральдық зиянның орнын өз еркімен толтыру, қылмыспен ... ... ... өзге де ... жеке басындық, отбасылық немесе өзге де ауыр мән-жайлар ... не жаны ... ... ... жасау;
ж) күштеп немесе психикалық мәжбүрлеу салдарынан не ... ... өзге де ... ... қылмыс жасау;
з) қажетті қорғанудың құқықтық дұрыстығының шартын бұзу, ... ... ... ... ... негізді тәуекел, бұйрықты немесе
өкімді орындау жағдайында қылмыс жасау;
и) ... ... үшін ... ... ... жәбірленушінің заңға қайшы
немесе адамгершілікке жатпайтын қылығы;
к) шын жүректен ... ... ... ... ... ... қылмысқа
басқа қатысушыларды әшкерелеуге және ... ... ... ... ... ... ... заңда сонымен қатар жеңілдететін мән-жай ретінде Қазақстан
Республикасының Қылмыстық ... ... ... ... тапқан
қылмыс құрамдарына ... ... ... ... ... ... Кодексінің 99-бабы бойынша, яғни қажетті қорғаныс
шегінен шығу ... ... кісі ... ... ... жаза ... сот ... Республикасының Қылмыстық Кодексінің 53-бабының ... “з” ... ... ... ... ... ... себебі қажетті қорғану шегінен шығу Қылмысты Кодекстің 99-
бабындағы қылмыс құрамының ... ... ... ... және ... рет
жеңілдететін мән-жай ретінде ескеруге ... ... Ал ... Қылмыстық Кодексінің 99-бабы бойынша, яғни қажетті қорғаныс
шегінен шығу кезінде жасалған кісі өлтіру қылмысы бойынша жаза ... ... ... және онша ... емес жаза ... Сол
себепті де заң шығарушы бұл мән-жайды ескеруге тыйым ... ... пен ... ... мән-жайларды есепке алу
соттарға мына төмендегідей құқықтарды береді:
а) балама санкция ... ... ... ... ... ... ... Кодекстің сол қылмыс сараланатын бабындағы санкцияда
белгіленген ең аз ... ... ... ... ... ... ... 55-бабын пайдаланып, сол ... ... ... жаза ... ... ... соттауды немесе жазаны өтеуді ... ... енді ... ... Республикасының Қылмыстық Кодексінің 53-
бабының 1-бөліміндегі ... ... пен ... ... ... топтастырылуына тоқталсақ:
1. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің ... ... “а” ... ... ... ... пен ... мән-жай ретінде – Мән-жайлардың кездейсоқ тоғысуы салдарынан
алғаш рет кішігірім ауырлықтағы қылмысты айтамыз.
Кішігірім ауырлықтағы ... ... ... ... 10-бабына сәйкес, жасаған қылмыс үшін ең ауыр жаза екі жылға бас
бостандығынан айырудан аспайтын қасақана жасалған ... ... ... үшін ең ауыр жаза бес ... бас ... ... ... жасалған әрекеттер жатады. Мұндай қылмыстарға мысалы, қылмыстарды
жасыру ... ... ... ... ... Кодексінің 363-
бабы), мұндай қылмыстарға айыппұл түріндегі жаза ... не ... ... екі жылға бас бостандығынан айырумен жазаланады. ... ... ... ... пен жазаны жеңілдететін
мән-жайлар болып табылады, егер де ... ... ... рет ... ... фактілі негізде емес, юридикалық тұрғыдан түсіндіріледі.
Егер де тұлға фактілі ... ... рет ... ... ... та ... ... қылмысының ескіру мерзімі өтіп кетсе, сондай-ақ ... ... сот оның ... ... ... ... ... рет деп танып, қылмыстық жауаптылығын жеңілдететін мән-
жайлар деп ... ... ... ... бұл жерде іс-әрекетті
жеңілдететін мән-жайға ... үшін ... ... алғаш рет істелуі,
екіншіден Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ол ... онша ауыр емес ... ... ... ... ... ... ... салдарына
байланысты істелуі керек [37, 90 б.]. ... заң ... ... ... ешқандай қылмыс жасамаса және бұрын жасаған қылмысы үшін жауаптылыққа
тартылудың заңда көзделген мерзімдері өтіп кетсе, ... ... ... ... сондай-ақ ол адам бұрын жасаған қылмысы ... ... ... ... ... ол ... ... бірінші
рет қылмыс жасаған деп есептеледі. Ал ... ... ... қылмыс жасауына қылмыс жасауға алдын-ала дайындықтың болмауы,
қылмысты ... ... ... абайсыздықта қылмыс жасауы жатады. Ал мән-
жайлардың кездейсоқ тоғысуы салдарынан ...... адам ... ... ... дауды және кінәлі адамның қылмыстық іс-әрекетіне
себеп болған және әсер ... ... ... ... ... жақын
адамның өлімі, су тасқыны, өрт, жер сілкінісі ... ... ... ... ... біз ... ... кеткен үш жағдайда қылмыстық қылмыстық
жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жайларға маңызды ... ... ... рет жасауы – яғни, кінәлі адам бұрын мүлдем ... ... ... ол бұрын қылмыс жасағанымен ... ... ... ... ... Қылмыстық Кодексінің 69-бабы),
айыптау үкімін орындаудың ескіру мерзімі ... ... ... ... өтіп ... ... ... қылмысы үшін заңмен
белгіленген тәртіппен соттылығы алынған не ... ... ... ... ... ... ғана танылады. Сонымен қатар
мән-жайлардың кездейсоқ ... ... ... жасау – бұл істің нақты
барлық жағдайларын тексеріп, зерттеу негізінде ... ... ... ... қылмыс жасауға себептерімен әсер еткен және итермелейтін
объективтік және субъективтік факторларды да ... ... М.Н. ...... ... тоғысуы салдарынан деп кінәлі адамды ... ... ... оның ... сай келмейтін объективтік
және субъективтік жағдайларды таниды [38, 204б.]. ... ... ... ... ... ... мыналар танылуы мүмкін: дау
жанжал жағдайында пайда болған әрекеттер; кінәлі адам қылмыс жасағанда оның
қоғамға қауіптілік дәрежесін ... ... ... ... ... іс-
әрекеттер жасаған адамдардың тобына кездейсоқ тап болуы және оның ... ... оның ... тыс қатысуы, қолайсыз дау-жанжал
жағдайында пайда болған қызбалық әсерімен қылмыс жасау және тағы да ... ... ... ... жасауы мүмкін.
2.Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ... “б” ... бойынша қылмыстық ... пен ... ... ...... кәмелетке толмауы. Айыпкердің
кәмелетке толмауы және жасы ... ... ... қылмыстық іс-
әрекетін жатқызады. Бұл қылмыстық ... пен ... ... ... ... болып, жасы кәмелетке толмағанның психикасының дамуының
қалыптасу сатысы негіз болып ... ... ... ... ... жақсы мен жаманға деген көзқарастары толық қалыптаспаған болып
келеді. Оларға көбінесе олардың ортасы қатты әсер ... Бұл ... жасы ... ... әлі ... ... салдарынан ұстамдылық жасамай қылмыс жасайтынын еске алынып,
олардың кәмелетке толмай ... ... ... жауаптылық пен жазаны
жеңілдететін мән-жай ... ... Осы ... ... жасы ...... ... кезде он төрт жасқа толған, бірақ та он сегіз ... адам ... ... Республикасының Қылмыстық Кодексінің 78-
бабы). Бұл орайда Қазақстан Республикасының Жоғарғы ... ... ... соттарға жасы кәмелетке толмағандарға жаза тағайындағанда
олардың ... өте ... ... оларды мүмкіндігінше ... жаза ... ... ... ... тәрбиелік мәні бар
шараларды кеңінен қолдану туралы бірнеше ұсыныстар берген.
Аталған ... ... пен ... ... ... былайша
түсіндіруге болады. Кәмелетке жасы толмағандар өздерінің ... ... даму ... ... ... ... ... жеткілікті дәрежеде ие бола алмайды. Сондықтан да олар ... ... ... толығымен өздеріне есеп бере алмайды.
Кәмелетке жасы толмағандар олар ... ... ... ... ... Сонымен қатар олардың ... ... ... аз ... ... ... болғандықтан, олар өзінің
әрекеттерінің қоғамға қаншалықты қауіпті ... ... ... ... толмағандардың қылмыстары, көбінесе олардың әлі ... ... ... ... кино ... ... көрініс алады [39, 112 б.].
Мельников Ю.Б.-ның пікірі бойынша кінәлі адамның кәмелетке ... ... пен ... ... мән-жай ретінде былай деп
айтып түсіндіреді. Кәмелетке толмағандар физикалық жағынан әлсіз, ... ... ... ... ... ... олар ... іс-
әрекеттерінің қоғамға қауіптілік дәрежесін толық түсіне ... ... ... көп ... ... ... және оларды тез қылмысқа
тартуға болады. Сонымен қатар кәмелетке жасы толмағандарды тез ... ... де ... деп ... [40,76 б.]. Адамның 14 пен 17 жас
арасындағы кезең жеке тұлғаның өмірлік тәжірибе жинау, ... ... ... орындарына түсуі үлкен маңызға ие. Өйткені, бұл жас ... ... ... ... ... ... да оқу, ... алу кәмелетке
толмағандарды қылмыс жасаудан сақтандырады. Бірақ та, кәмелетке ... ... ... қарау кезінде кәмелетке жасы толмағандық
жағдайын ... ... пен ... ... ... ... ... кездесе бермейді, сонымен бірге ... жасы ... ... ... ... қылмыстық жауаптылық ... ... ... ретінде ескерілмейтіндігі белгілі болды [41,
36 б]. Тағы да бір ... ...... жасы ... ... ... оның кәмелетке толмағандығы қылмыстық жауаптылық пен жазаны
жеңілдететін мән-жай ретінде соғұрым аз ... ... Бұл ... ... ... барлық кәмелетке жасы толмағандардың істері бойынша
Қылмыстық Кодекстің 53-бабының 1-бөлімінің “б” ... ... ... Жасы ... ... қылмыстық
жауапкершілікке тартқан кезде, егер олар ... ... ... ... жасаған болса, оларға тәрбиелік сипаттағы мәжбүрлеу
шараларды қолданылуы мүмкін. ... ... ... ... болады: Ескерту; ата-аналарының немесе олардың заңды өкілдерінің
не мамандырылған мемлекеттік ... ... ... ... ... толтыруға міндеттеу; кәмелетке жасы толмағанның мінез-
құлқына, ... ... ... белгілеу және демалысынан шектеу;
кәмелетке жасы толмағандарға арналған ... ... ... ... ... ... Жаңа Қылмыстық Кодекстің Жалпы
бөлімінің VI - бөлімінде ... ... ... ... ... Онда кәмелетке толмағандардың жаза түріндегі ... ... жаза ... ерекшеліктері, жазадан босату
мәселесі, тәрбиелік ықпал етудің мәжбүрлеу шаралары және олардың мазмұны,
кәмелетке жасы толмағандарды ... ... ... ... босату, ескіру
мерзімі мен олардың сотталғандығының жойылуы және кәмелетке толмағандардың
жауаптылығы ережелерін 18 және 22 жас ... ... ... ... қарастырылған.
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумының “Соттардың қылмыстық
жаза тағайындау кезінде заңдылықтың сақталуы туралы” Қаулысында кәмелетке
толмағандарға жаза ... ... ... ... ... ... жазалардың тек Қылмыстық Кодекстің 79-бабында көзделген түрлері
ғана қолданылуы мүмкін екендігін есепке алу ... және ... мен ... сол ... ... шектерден аспауы тиіс деп
көрсетілген [42,18 б.]. Сонымен ... ... ... ... ... және ... белгіленген мән-жайларды қосымша
есепке алу қажет және ... ... ... ... ... ... ... ісінің мән-жайы мен жеке басын есепке ала отырып, ... ... ... ... ... ... ықпал етудің мәжбүрлеу шараларын қолдану ... ... ... ... кінәлі адамның жасы кәмелетке
толмағандарға тағайындалатын жазалардың толық тізімі мынадай: белгілі бір
қызмет түрімен ... ... ... қоғамдық жұмыстарға тарту; түзеу
жұмыстары; бас ... ... бас ... ... жазалары
көзделген. Кәмелетке жасы толмағандарға жаза ... бәрі ... ... өлім ... ... бас ... айырудың ең
жоғарғы мерзімі – 10 жыл, ал ... ... ... ең ... ...... дейінгі мерзімге тағайындалады. ... ... ... 2004 ... 9 ... №10 Заңы ... қылмыстық
кодекстің 79-баптың 1-бөлімінің “д” тармақшасы қамау жазасы ... ... ... ... 53-бабының 1-
бөлімінің “в” ... ... ... ... пен жазаны
жеңілдететін мән-жай ретінде - ...... ... пен ... ... ретінде бұл жерде Қылмыстық заң адамгершілік принципін
басшылыққа ала ... ана мен ... ... ... Жүкті әйелдің
істеген қылмысын қылмыстық жауаптылық пен ... ... ...... ... ... күйіндегі әйел үнемі психологиялық,
физиологиялық өзгерістерде болады. ... ... ... ... өздерін ұстауы кеміп, ашуланшақ, міншіл, кінәмшіл күйде болады. Бұл
жерде заң ... ... ... ... ... жағдайында жасауы
емес, жүктіліктің өзін қарастырады. Заң ... ... ... ... ... ... ол ... жағдайында қылмыс
жасаған кезде емес, сонымен бірге қылмыс жасағаннан кейінде жүкті болып
қалған ... да жаза ... ... мән-жай ретінде
ескеріледі. Гуманизм қағидасы бойынша, жүкті әйелдің физиологиялық және
психологиялық жағдайын ... ... та ... ... ... ... ... жүктілік қылмыстық жауаптылық пен жазаны
жеңілдететін мән-жай ретінде қылмыс жасағаннан ... ... ... ... ... ... ... жүкті болуы керек дейді. Бірақ та Гуманизм
қағидасын басшылыққа ала ... ана мен ... ... ... ... ... және оның ... дамуын ескере отырып, ... [43,12 б.]. ... ... мән-жай деп тану
мемлекеттің ана мен балаға қамқор болумен негізделеді. Жүкті әйелдерге ... жаза ... ... Бас ... ... ... ... жүкті әйелдерге өмір бойы бас бостандығынан айыру мен өлім
жазасын жүкті әйелдерге ... ... ... ... ... да ... ... да әйелдің жүктілік жағдайы ... ... ... ... әйелдің мінезі көңіл-күйі тұрақты емес
жағдайда, тез ашуланшақ, тез ... әр ... ... ... ... Бұл ... жүкті әйелге кез келген сыртқы факторларға тосын
іс-қимылдармен жауап беруге итермелейді. Яғни, ... ... ... ... ... жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жай ретінде
жүктілік жағдайын емес, нақтылы жүктіліктің өзін таниды. Егер де ... ... ... ... ... маскүнемдікпен айналысатын болса және
салауатты өмір салтын ұстанбайтын болып, өзінің ... ... ... ... ... ... қолданбай, керісінше қылмыс жасап және
жасаған қылмысын жасыру үшін кісі өлтірумен ... ... ... ойымша
жүкті әйелдің жауапкершілігін жеңілдететін ... ... тану ... ... ... ... Кодексінің 53-бабының 1-
бөлімінің “г” ... ... ... жауаптылық пен жазаны
жеңілдететін мән-жай ретінде – Айыпкердің жас балалары болуы. ... ... ... деп он төрт ... ... адам ... Бұл мән-
жайды қылмыстық ... пен ... ... мән-жай ретінде
айыпкердің отбасылық жағдайы және оның жас ... ... ... қамқорлыққа негізделген. Осы жерде Алматы қалалық сотының
мұрағатынан мысал келтіретін болсақ, Алматы қалалық соты азамат О.Те. ... ... ... ... ... болатын. Ол О.Те өзі
“Дастархан” атты супермаркетінен бірінші рет ұрлық жасаған болатын. Сонымен
қатар ... сол ... екі жас ... ... сот ... жеңілдететін мән-жай ретінде ... істі ... ... ... Заң ... бар айыпкердің жеке басын
сипаттайтын жеңілдететін мән-жайларға ... ... ... сондай-ақ айыпкердің жас балалары болуы ... Бұл ... ... ... ... ... қағидаларына жауап
береді. Сонымен қатар айыпкердің іс-әрекетіне жаза тағайындаған кезде жаза
оның отбасының ... оның ... ... ... ... ... ескеруге де міндетті. Әрбір осындай жағдайда сот
жауаптылықты және даралаған кезде сондай-ақ жазаның түрі мен ... ... ... ... аталған мән-жайдың маңызын салмақтауға тиіс. ... ... пен ... ... мән-жайдың болуы айыпкерге
неғұрлым жеңіл жаза тағайындауға немесе айыпкердің жазасын өтеуін кейінге
қалдыруға негіз болуы мүмкін. ... ... ... ... жас ... кезде ең бастысы жас балалар кінәлі адаммен, ... ... ... ... ... ... ... айыпкердің туыстық дәрежесіне қарамастан
жас балалары айыпкердің асырауында болуы ... ... ... ... ... оның ... ... асырауында жас балалары қиын
жағдайларға ұшырамауы керек. Сонымен қатар тағы бір ... ... ... адамның жас балалары бола тұрып өзінің балаларымен бірге
тұрмайтын болса және өзінің балаларына деген тәрбиелік міндеттерін ... ... жас ... ... ... ... ... болса, өз
балаларына деген көзқарасы дұрыс емес қатыгез болса, қоғамға қауіпті іс-
әрекеттерді жасауға ... сот ... ... жаза ... ... мән-жайлар ретінде ескеруге тиісті емес.
5. Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ның ... “д” ... ... ... ... пен жазаны
жеңілдететін мән-жай ретінде – Қылмыс жасағаннан кейін зардап ... ... және өзге де ... ... ... салдарынан
келтірілген мүліктік залалмен моральдық зиянның орнын өз ... ... ... ... жоюға бағытталған өзге де іс-әрекеттер.
Мұндай айыпкердің іс-әрекеттерін түрлі жағдайларда түсінуге болады.
Жәбірленушіге жаны ... ... ... ... ... жауапкершілікті жеңілдетеді деп есептеуінен
және істеген әрекеттеріне шын ... ... ... және ... ... ... ... Қылмыс жасалғаннан кейін зардап
шегушіге тікелей ... және өзге де ... ... ол ... көрініс табуы мүмкін. Мысалы, қылмыс жасағаннан ... ... ... ... ... ... ... байлау), жедел
медициналық көмек ... ... әлде ... ... ... және т.б. жағдайлар болуы мүмкін. Ал қылмыс салдарынан
келтірілген мүліктік залал мен моральдық зиянның орнын өз еркімен ... ... ... өз ... ... ... тиімділігін қылмыс
жасағанға дейінгі болған қоғамдық қатынастарды толықтай немесе ішінара
жартылай қалпына келтірілумен және де ... ... ... арыз-
шағым, мәжірбүрлеу түрінде қорғаудан әлдеқайда тез арада ... ... ... Ал бұл жерде моральдық зиянды өтеуге байланысты –
ол мысалы, жәбірленушіден ... ... әлде ... ... ... бір ақша ... төлеу) анықталады. Қылмыспен келтірілген
зиянды жоюға бағытталған өзге де ... ... ... оған мысалы:
өзінің қарамағындағы адамды яғни жұмысшы адамды заңсыз түрде орнынан алып
тастаса, ... ... ... ... ... оны
қайтадан жалақысы жоғары жұмысқа орналастыруын жатқызуға ... ... ... жалақылық жұмысқа қабылдауы оның шығындарының орнын ... ... ... ... кез ... мүліктік залал мен моральдық
зиянның орнын толтыру және өзге де ... ... ... ...
бұл мән-жайлардың бар болуы субъектінің өз іс-әрекетінің зиянын ... ... ... өз ... азайтуға деген ниеті жөніндегі және ол ... ... ... пен ... ... ... болады десек
те болады. Нақтылы айтқанда қылмыс жасаған ... адам ... ... ... да өз ... ... қауіпті зардапты жоюға ешкім шектей
алмайды және оны жоюға құқылы болады. Қылмыстық ... пен ... ... және ... жеке ... ... соттар төмендегі
мән-жайларды есепке алуы тиіс:
-Зиянды толықтай немесе жартылай орын толтырылуы тиіс;
-Зиянды қылмыстық ... ... ... ... ... қалпына
келтіруі немесе алдын ала тергеу сатысында кезінде не қылмыстық істі сотта
қарау кезінде ... ... ... орын ... ... жақсы жағынан сипаттайтын мән-жайлар болып
есептеледі. Ол яғни, кінәлі адамның шын жүректен өкінуіне, ... ... ... ашуға белсенді жәрдемдесуге ықпал етуі;
- Зиянды қалпына келтірудің ... – ол ... ... шын ... жазадан қорқуы не өзінің кінәсін жеңілдетуі үшін істеуі мүмкін.
Жоғарыда көрсетілген қылмыстық жауаптылық пен ... ... ... бар ... және ауырлататын мән-жайлардың болмауы жағдайында
жазаның мерзімі Қылмыстық Кодекстің ... ... ... ... ең жоғарғы жаза түрінің ең жоғарғы ... ... ... ... ... Республикасының Қылмыстық Кодексінің ... ... “е” ... ... қылмыстық жауаптылық пен жазаны
жеңілдететін мән-жай ретінде -Жеке басындық, ... ... өзге де ... ... ... не жаны ашығандық себебінен қылмыс жасау.
Бұл жердегі қылмыстық жауаптылық пен жазаны ... ... ... ... әсер ... кінәлі адамның қарсы тұруы мүмкіндігінің
болмауының салдарынан ... ... ... ... ... ... отбасылық және қызметтік қатынастардың ... Жеке ... ... ... ... ... ... кезде
қатты науқастанып қалуы яғни, бұл жерде қылмыс субъектісінің қызметіндегі
ұрыс, ... ... ... ... ... отбасындағы ұрыс
керістерінің негізде де болуы ... ... ... ретінде еркек әлде
әйелінің яғни ерлі-зайыптыларының бір-бірінің көзіне шөп ... де ... ... ... ... адамның жақын адамдардың қатты
науқастануы немесе қайтыс болуы және кінәлі ... ... ... ... өрттің кесірінен үйсіз қалуы. Мысалы ... ... ... ... үйсіз қалды дейік, - бұл ... ... пен ... ... ... ... ... үшін және кінәлі
адамның ауыр мән-жайлар тоғысуының ... деп ... үшін ... ... ... ... осы мән-жаймен байланысты болуы керек. Мұндай
жағдайда кінәлі адам ... ... ... ... ... ... тамақ, киім-кешек балаларыма деп ұрласа онда қылмыстық
жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жай ретінде ... ... Ал ... адам өзі ... ... ... өзіне спирттік ішімдікке ... да ... ... бола ... ... ... онда ... қылмыстық
жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жай ретінде санауға тыйым салады. Ал
жаны ашығандық себебінен ... ... - бұл ... ... ... ... ... туыстарына зиян келтіргені үшін кегін алу мақсатында,
сонымен қатар ұрлық жасағанда да ... не ... ... адамының пайдасы
үшін қылмыс жасауы болып табылады. Бірақ та бұл ... ... ... ... мен ... жағдайы төмен болуы керек және
нақты ... ... ... Бұл ... тағы да бір мысал
келтіретін болсақ кінәлі ... ауыр ... ... ... ... ауыратын адамның өтініш жасауы арқылы яғни, өзінің бұл аурудан
жазылмайтындығын біліп және жан ... ... ... өтініш жасаған
соң науқастанып жатқан адамды жаны ашығандықтан өмірінен айыруы ... ... ... заңи терминологияда “Эвтаназия” деп атайды,
және де жаны ашығандықтың себебінен қылмыс жасауын ... ... ... және ... ... өте ... ... десек те
болады. Сонымен қатар кінәлі адамға бұл жеңілдететін мән-жайды қолдану үшін
жаны ашыған адамның нақты ауыр халде ... ... ... азап шекпеуі
үшін оның өмірінен айырған жағдайда ғана қолдануға болады.
7. Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ... “ж” ... ... ... ... пен жазаны
жеңілдететін мән-жай ... ... ... психикалық мәжбүрлеу салдарынан
не материалдық, қызметтік немесе өзге де тәуелділігі себепті қылмыс ... ... ... ... пен ... ... мән-жай ретінде –
бұл қылмыс жасайтын кінәлі адамның өзінің іс-қимылын таңдауға оған зорлық-
зомбылық көрсету нәтижесінде еркінің ... ... ... бір ... болмауының нәтижесінде оның қылмыс жасауы туралы шешім қабылдауы,
ал материалдық, қызметтік және өзге де тәуелділігін ... жеке ... ... ... және т.б.) пайдаланып тікелей қысым жасау ... ... ... ... бұл ... ... көрініс
табады: Қылмыс жасаған кінәлі адамды ұрып-соғумен, бас ... ... ... оның денсаулығына зиян келтірумен ұштасады. Ал
психикалық тұрғыдан ... ... – ол ... ... ... ... ... немесе ауызша болсын оған байланыссыз қорқыту ... ... ... адамға өлтіремін немесе денсаулығыңа зиян
келтіремін деп не мүлкіңді жоямын және моральдық тұрғыдан қадыр ... ... ... таптаймын деп заңды құқықтары мен мүдделерін бұзады.
Бірақ та ол ... ... ... ... ... ... сәйкес
болуы керек. Егер де ол адамның күшінің ... бере ... және ... ... болса Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің
34 және ... ... ... ... ... ... - ... мүмкін егер де тұлға өзін қамтамасыз ету үшін екінші бір адамнан
қаражат алуы яғни, материалдық ... алып тұру ... Ол ... ... ... жақын туыс адамдарының қажеттілігі үшін де және
оларды қамтамасыз ету үшін де ақша ... алып ... ... ... тек ... да ... үшін ... тек өмір сүру үшін болуы
тиіс. ... та ... ... ... ... ... ... жасап, одан ақы алып саяжай, автокөлік сатып алу үшін және де басқа
да осындай қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсаттарын ... ... ... ... ... болсақ бұл жерде ... ... және т.б. ... ... ... Мұндай жағдайлар
көбінесе кәсіпорындарда, мекемелерде және олардың ... ... ... ... ... бұл ... ... жұмысшыларына деген
жүріс-тұрыстарына әсер ете алуы мен сипатталуы тиіс. Ал өзге де тәуелділік
бұл әртүрлі ... ... да ... мүмкін..Олар мысалы, оқушымен
оқытушының арасында, студент пен мұғалімнің арасында, тергеуші мен сезікті,
айыпталушының арасында және т.б. ... ... ... ... ... ... Қылмыстық Кодексінің 53-бабының 1-
бөлімінің “з” тармақшасы бойынша қылмыстық ... пен ... ... ... - ... ... құқықтық дұрыстығының
шартын бұзу, аса қажеттілік қылмыс жасаған ... ... ... ... ... өкімді орындау жағдайында қылмыс жасау. Бұл көрсетілген
қылмыстық ... пен ... ... ... ...... Республикасы Қылмыстық Кодексінің 32, 33, 34, 34-1, 35, ... ... ... ... ... ... ... шарттарын сақтамау нәтижесінде қылмыс жасауды түсіну қажет.
Бұл мысалы, Қылмыстық ... 98, 99, ... адам ... ... түрлері болып есептеледі. Сонымен қатар заң осы
Қылмыстық Кодекстің 32-37- баптарының ... ... ... жоятын мән-жайлардың заңға сәйкес ... ... ... әрекеттері үшін жауаптылыққа тартылады, бірақ та ... ... ... қорғану, қылмыскерді ұстау және т.б. ... ... ... болып табылады. Рахметов С., Турецкий Н.
олардың жазуы бойынша Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің ... деп ... ... - Қажетті қорғануға құқық беру ол ... ... ... іс-әрекетті жасаған адамнан қорғануға деген құқықты
білдіреді, - дейді. Бірақ та, соңғысы әрине ... ... ... ... 28 б.]. ... ... ... күресуде маңызды және тиімді
әдістерінің бірі болып ... ... ... ... құқықтары бола тұрып, ... ... ... ... болып табылады. Қоғамға пайдалы әрекет ретінде,
қылмыстың болдырмауын ескерту немесе ... ... ... ... ... - ... ... заңды және заңмен көрсетілмеген
әрекеті болып табылады. Себебі қорғану қиянат жасауды тыюдың, оған тойтарыс
берудің нысаны болып табылады. Бұл ... ... ... ... тікелей
әрекет болып саналады. Заң бойынша барлық азаматтар – кәсіби немесе өзге ... ... ... ... ... қорғануды жүзеге асыруды
бірдей негізде құқылы. Қазақстан Республикасының ... Соты ... ... ... ... тек ... пен шабуыл құралдарының
сәйкестігі-сәйкессіздігі ғана емес, сондай-ақ оның қауіп ... ... ... сипатын қорғанушының қол сұғушылыққа қарсы
қолданар күші мен мүмкіндігін, сонымен ... қол ... мен ... ... ықпал ететін басқа да мән-жайларды ... мен ... ... ... дене ... ... жас
шамасы, қарулардың болуы болмауы, қол ... ... мен орны ... ... ескерілуі тиіс” деп атап көрсеткен [45, 26 б.]. Осы
жоғарыда айтылғандай заң ... ... ... ... айыпкердің (кінәлінің) қылмыстық жауаптылық дәрежесін
төмендететін белгілер ретінде қарастырған, ... да ... ... ... шығу ... кісі ... ... Республикасының
Қылмыстық Кодексінің 99-бабы), қылмыс жасаған адамды ұстау үшін ... ... шығу ... кісі өлтіру (Қазақстан Республикасының
Қылмыстық Кодексінің 100-бабы), денсаулыққа ... ... ... ... ... ... ауыр зиян ... (Қазақстан Республикасының
Қылмыстық Кодексінің 109-бабы), қылмыс жасаған адамды ұстау үшін ... ... ... ... ... қасақана ауыр зиян келтіру
(Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің ... осы ... ... ... ... ... жаза ... кезінде
қайталап ескеріле алмайды.
9. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 53-бабының 1-
бөлімінің “и” ... ... ... ... пен ... ... ... Қылмыс жасау үшін түрткі болып табылған
жәбірленушінің заңға қайшы немесе ... ... ...
Қылмыстық жауаптылық пен жазаны жеңілдететін мән-жай ...... ... ... орын алған ұрып-соғу, азаптау, жала жабу,
қорлау және т.б. құқық бұзушылық сипатындағы ... ... ... жат ... ... ... ... Аталған әрекеттер бір
мәрте немесе жүйелі түрде де жасалуы мүмкін. Алайда заңға ... ... ... қылықтарды сот істің мән-жайларына сәйкес барлық
уақытта анықтап отыруы қажет. Аталған мән-жай жәбірленушінің ... ... ... ... ... Мысалы, заңсыз жұмысынан шығарылған
азаматты сот тәртібімен қайта оны жұмысына орналастырылған адам сол ... ... ... де ... ... ... түрткі
болады, содан ол оның түрткілеріне шыдай алмай ... ... ... міне ... және түрлі осыған ұқсас ситуациялар сияқты
жағдайларды заң қылмыстық жауаптылық пен ... ... ... есептеуі мүмкін. Соттар қылмыстық жаза ... ... ... ... немесе адамгершілікке жатпайтын қылығының сипаты
мен дәрежесінің нақтылығына ерекше назар аударуы қажет. Күш ... ... деп ... қорлаудан және басқа да заңға қайшы әрекеттерден
көрініс тапқан жәбірленушінің ... сот іс ... ... оның ... ... мен ... арасындағы өзара қарым-
қатынасын және т.б. жағдайларды есепке ала ... ... ... ... ... ... Қылмыстық Кодексінің 53-бабының 1-
бөлімінің “к” тармақшасы ... ... ... пен жазаны
жеңілдететін мән-жай ретінде - Шын жүректен өкіну, айыбын мойындап ... ... ... ... ... ... және қылмыс жасау
нәтижесінде алынған мүлікті іздеуге белсенді жәрдемдесу – ... пен ... ... ... ... - Бұл ... ... өте ұқсас және жақын, бірақ та бір-біріне сәйкес келмейді ... олар ... ... Шын жүректен өкінуі – бұл кінәлі адамның өзінің
істеген қоғамға қауіпті әрекетіне ... ... шын ... ... ... өз ... толық мойындап, құқық қорғау орындарына
қылмыс және қылмыстың болғандығы жөнінде сонымен қатар қылмыскерлер туралы
шындыққа сәйкес ... етіп ... ... ... [46, 128 б.].
Қылмысты ашуға, қылмысқа басқа қатысушыларды әшкерелеуге және ... ... ... ... белсенді жәрдемдесу әртүрлі нысанда
көрініс табуы мүмкін. Белсенді жәрдемдесу дегеніміз – ... ... ... ... ... және ... жасау нәтижесінде
алынған мүлікті іздестіруге белсенді жәрдемдесу, ... ... ... ... ... жасырынып жатқан жерін айту т.б. Кінәлінің
мұндай әрекеттері оның жауаптылығын, оған сәйкес ... ... да ... ... ... мойындап келу – ол айыпкердің болашақта белсенді қылмыстарды
ашуға, қылмыскерлерді әшкерелеуге, сонымен ... ... ... нәтижесінде
алынған мүлікті іздестіруге жәрдемдеспеуіде мүмкін, әлде керісінше де болуы
мүмкін себебі қылмыстар бір-біріне ұқсамайтын ... ... ... ... та ... ... мойындап келудің өзіде жеңілдететін мән-жай
ретінде ескерілуі мүмкін. Айыбын мойындап келуі – бұл кінәлі адамның құқық
қорғау ... ... ... арыз ... ол арыз ... болуы мүмкін не
жазбаша болуы мүмкін. Бірақ та бұл арызды құқық ... ... ... айып ... ... болады. Ал қылмыскерлерді әшкерелеуге,
қылмыскерлерді тауып беруге және іздеуде ... ... ... ... ... туралы толық ақпараттар бергенде ғана кінәлінің
басқа қылмысқа қатысушыларды ... және ... ... нәтижесінде
алынған мүліктерді іздеуге белсенді жәрдемдесті деуге болады. Бірақ та
кінәсін мойындап келген адамның көрсетпелері ... ... ... ... ... ... ... нақты қылмысқа қатысушыларды және
олардың рөлін, олардың жасырынатын жерлері, сонымен бірге қылмыстық жолмен
табылған мүліктерді ... ... ... және т.б. ... тиіс. Айыбын мойындап келгенде ешкімнің қысымынсыз әсіресе құқық
қорғау органының қысымынсыз өз еркімен ... тиіс ... ғана ... ... ... ... ... емес деп тануға куәлік
етеді және оның ... жаза ... оның ... ... ... ... ... сипаттамасы
Қазақстан Республикасы Қылмыстық Кодексінің 54-бабының 1- ... ... ... ... пен жазаны келесідей
жағдайларда ... ... деп ... ... ... рет жасау, қылмыстардың қайталануы;
б) қылмыс арқылы ауыр зардаптар келтіру;
в) адамдар тобының, алдын ала сөз ... ... ... топтың немесе қылмыстық қауымдастықтың (қылмыстық ұйымының)
құрамында қылмыс жасау;
г) қылмыс жасағанда ... ... рөл ... ... үшін ... бұзылуының ауыр түрінен ... ... ала ... ... не ... ... ... толмаған
адамдарды қылмыс жасауға тарту;
е) ұлттық, нәсілдік және діни өшпенділік ... ... ... ... ... ... ... үшін кектенушіліктен, сондай-ақ басқа
қылмысты жасыру немесе оны жасауды оңайлату мақсатында қылмыс жасау;
ж) ... ... ... үшін ... ала ... ... ... жас балаға, басқа да қорғансыз немесе дәрменсіз адамға не
айыпкерге ... ... ... ... ... ... бір адамның өзінің қызметтік, кәсіби немесе қоғамдық
борышын өтеуіне ... оған ... оның ... ... ... аса ... садизммен, қорлаумен, сондай-ақ жәбірленушіні
қинап қылмыс жасау;
к) қару, оқ-дәрі жарылғыш заттар, жарылғыш немесе ... ... ... ... техникалық құралдар, тез тұтынатын және
жанғыш ... улы және ... ... дәрілік және өзге де
химиялық-фармакологиялық дәрі-дәрмектер пайдаланып, сондай-ақ күш көрсетіп
немесе психикалық мәжбүрлеу не жалпы қауіпті әдіс ... ... ... ... ... табиғи немесе өзге де қоғамдық нәубет жағдайларын
пайдаланып, сондай-ақ жаппай тәртіп бұзушылық кезінде қылмыс жасау;
м) алкогольдік, есірткілік немесе ... ... ... ... Сот қылмыстың сипатына қарай бұл мән-жайды ауырлатушы деп тануға
құқылы;
н) адамдардың өзі ... ... ... ... ... бұза ... ... қылмыскердің қызметі жағдайына немесе ... ... ... ... ... ... жасауы;
п) өкімет өкілінің нысанды киімін немесе ... ... ... жоғарыда көрсетілген қылмыстық жауаптылық пен жазаны ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы тұрғыда қарағанда, ... ... ... ... мән-жайлар түпкілікті және
нақтырақ болып табылады. Өйткені, сот жаза ... ... пен ... ... ... ретінде заңда көрсетілген
басқа да мән-жайларды соттың есепке алуына болады. Яғни, бұл ... ... жаза ... ... ... пен ... ауырлататын мән-
жай ретінде Қылмыстық Кодекстің 54-бабының 1-бөліміндегі көрсетілген мән-
жайлардан басқа қылмыс ... ... ... ... тани алмайды
дегенді білдіреді және бұл Қазақстан Республикасы Қылмыстық заңнамасында
гуманизмнің бар екендігіне тағы да бір ... ... ... жаза ... қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-жайлар болған
жағдайда соттарға мына ... ... ... ... ... бір ... құрамында санкциясы баламалы болған кезде, осы қылмыс
құрамында көрсетілген ... ең ... ... ... ... істеген іс-әрекетін саралағанда Қылмыстық Кодекстің Ерекше
бөліміндегі қылмыс ... ... ең ... ... ... соған жақынырақ етіп жаза тағайындауға; в) Қылмыстық Кодекстің ... ... алып ... г) ... ... соттауды қолданбауға
құқылы болып табылады. Қылмыс белгісі ретінде ... ... ... жаза ... ... ... ескерілмеуі керек. Сонымен
қылмыстық жауаптылық пен ... ... ... ...... ... жасалған қылмыстың және кінәлінің жеке ... ... ... ... ... ... күшейтуге негіз береді. Жазаның мөлшерін көтеруге әсер ететін
ауырлататын жағдайлар болған кезде соттар нақты ... ... ... ... ... ең қатал жазаны немесе жазаның жоғарғы ... ... ... бұл ... жағдайлар сотқа кінәлінің
жеке басы мен ол жасаған ... ... ... ... жеке ... ... енді сонымен Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 54-
бабының 1-бөліміндегі қылмыстық ... пен ... ... мән-
жайлардың топтастырылуына тоқталсақ:
1. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің ... ... “а” ... ... ... ... пен жазаны
ауырлататын мән-жай ретінде - Қылмыстарды әлденеше рет жасау, ... - ... ... пен жазаны ауырлататын мән-жай ретінде
Қылмыстық Кодексте бұл көрсетілген мән-жайды екі түрлі қайталанбалы көптік
қылмыстар ретінде ... ... ... басында көрсетілгендей
қылмыстың қайталануы деп – егерде кінәлі адамның бірінші істеген ... ... ...... ... жойылмаған болса,
яғни қылмыстың жауапкершілігі бойынша ескіру мерзімі өтпеген ... ... ... ... ... ... ... болса, сонымен қатар
тұлға өзінің бірінші қылмысы бойынша сотталған болса. Тұлғаның бірінші рет
істеген қылмыстық ... ... ... - ... адам шын ... өкінуіне байланысты, жәбірленушімен татуласуына
байланысты, сонымен ... ... ... ... ... ... іс ... қылмыстық жауапкершіліктен басталады. Жоғарыда
көрсетілген ... мен ... ... ... ... – бұл ... ... орындалады және де сонымен қатар бұл ... ... ... ... болған қылмыстық-құқықтық қатынастың
субъектісінің құқықтарымен міндеттерінің тоқталуын білдіреді [47,11-12 б.].
Бұл қылмыстық жауаптылық пен ... ... ... екі ... ... ... бір ... біріктірілген, олардың екеуі де
кінәлінің аса қауіпті екендігін көрсетеді және оның оған ... ... ... ... ... заң ... кейіпіне қайта оралғысы келмейтіндігін куәландырады. Солай бола
тұра, заң сотқа айыпкердің алғашқы жасаған қылмысының ... ... ... ауырлататын жағдай ретінде ескермеу құқығында береді. Көбіне
бұл жағдай егер кінәлінің ... және одан ... ... жасалған не қасақана жасалғанымен ауырлығы онша емес қылмыс
қатарына жатқызылған болса да ... ... ... де қолданылуы
мүмкін. Қылмыстардың бірнеше рет жасалуы жөніндегі түсініктер Қылмыстық
Кодекстің 11-бабында, ал қылмыстардың ... ... ... ... ... Соты Пленумының 1994 жылғы 27-
мамырда ... №1 ... ... қылмыстар туралы
қылмыстық істерді қарастыру тәжірибесі туралы» ... ... ... ... ... ... және шын мәнінде
өтелген жазалар, жазадан ... ... ... ... ... және ... ... сонымен қатар, сотталушының жеке басы
туралы ... да ... ... білу ... атап ... ... аталғандай егер бұрынғы жасалған қылмысы үшін кінәлінің
соттылығы өтелген не ... ... не ... ... өтіп ... ... қылмысы үшін жаза тағайындау ... ... ... ... ... ... ... деп қылмыстық жауаптылық пен жазаны
ауырлататын мән-жай ретінде тани алмайды.
2. ... ... ... ... ... 1-
бөлімінің “б” тармақшасы ... ... ... пен ... мән-жай ретінде – Қылмыс арқылы ауыр ... ... ... ... ... ауыр не ... ... сот нақтылы істі
қарау кезінде ... ... ... бағалай отырып анықтайды.
Мұндай шешімге қол ... ... ... ... ... ... жағдайлар әсер етеді. Сонымен қатар ауыр зардап салыстырмалы
белгі ... ... ... да сот ... ... жағдайда істің мән-жайын
есепке ала отырып істі ... Ауыр ... ... тек ... ғана тән ... ... ... қатар абайсыздықпен де жасалған
қылмыстарда да кездеседі және де жазасын ... ... ... ... ... бұл жағдай ауырлататын жағдай ретінде танылуы
мүмкін. Бұл үшін сот ... ... пен ... ... ... ... анықтауыға міндетті. Сонымен қатар Қылмыстық Кодекстің
Ерекше бөлімінің бірқатар ... ауыр ... ... қылмыстың белгісі
ретінде танылғандықтан жауаптылықты ... ... ... Ал ... ... ... баптарында ауыр зардаптар
келтіру қылмыс белгілері болып табылмайды, алайда бұл ... ... ауыр ... ... ... ... сот осы қылмысты
жасау нәтижесінде ауыр зардап келтіргені үшін ауырлататын ... ... ... Ал кейбір авторлар мысалы, Л.Л.Кругликов ауыр зардаптардың
анықтамасын былай деп ашып көрсеткен: ... ... пен ... ... бір түрі ретіндегі ауыр зардаптар деп қылмыс
құрамынан тыс тұрған, қылмыспен ... ... ...... ... (мүлік, дене күшін, моральдық немесе басқа да
сипаттағы) ұғыну қажет [49,123 б.]. ... ... ... көп ... ... ... байланысты болып келеді. ... ауыр ... ... ... ... болуы тиіс. Мысалы,
ұрлық қылмыстары бойынша әрқашанда ... ... ... және ... ... сонымен бірге қылмыс құрамының аяқталған белгі нышаны
болып табылады. Сонымен бірге ұрлық ... ... ... тәуелсіз бір нормамен саралаған кезде, соңғысының ауырлығы жаза
тағайындау кезінде міндетті түрде ескерілуі тиіс. Ауыр зардаптар Қылмыстық
Кодекстің ... ... ... ... ... ... болса, ол қылмыстық жауаптылық пен жазаны ... ... ... ... ... Сонымен қылмыс арқылы ауыр зардаптар
қылмысты қасақана жасалған ... да және ... да ... ... ... ... Қылмыс арқылы ауыр зардаптар келтіру,
жасалған қылмыстың қауіптілігін жоғарылатады сондықтан олар жасаған ... ... ... ауырлататын мән-жайлар болып ескеріледі. Бірақ
та зардаптың ауыр немесе жеңілі де ... ... ... ауыр ... сот нақты істі қарау кезінде келтірілген зардаптың
сипатын бағалай отырып анықтайды. Кригер Г.А.-ның айтуы бойынша – ... пен ... ... ... ... ауыр ... деп ... қылмыстың басқа жасалған қылмыстармен салыстырғанда келтірілген
зиянның біршама ірі және ... ... ... ... [50, 35 б.]. ... ... ... қауіптілік зардабы қылмыстық жауаптылық пен жазаны
ауырлататын жағдай ретінде тек ол ... ... ... және
субъективті түрде байланысты болған жағдайда ғана бағалануы керек.
3.Қазақстан Республикасының ... ... ... ... “в” ... ... қылмыстық жауаптылық пен жазаны
ауырлататын мән-жай ретінде – ... ... ... ала сөз ... тобының, ұйымдасқан топтың немесе қылмыстық қауымдастық (қылмыстық
ұйымның) құрамында қылмыс ... – Бұл ... ... ... Қылмыстық Кодексінің 31-бабында Қылмысқа қатысу ... ... ... ... ... ... ... деп атап көрсеткен:
1. Егер қылмыс жасауға екі немесе оданда көп орындаушы күні бұрын ... ... ... ол ... тобы ... ... деп ... Егер қылмысқа бірлесіп жасау туралы күні бұрын уағдаласқан адамдар
қатысса, ол ... тобы ... ала сөз ... ... ... деп
танылады.
3. Егер қылмысты бір немесе бірнеше қылмыс ... үшін күні ... ... ... тобы жасаса, ол ұйымдасқан топ жасаған қылмыс
деп танылады.
4. Егер қылмысты ауыр немесе ерекше ауыр ... ... үшін ... ... топ ... не нақ сондай мақсатпен құрылған ұйымдасқан
топтардың бірлестігі ... ол ... ... ... ұйым)
жасаған қылмыс деп танылады. (Қазақстан ... ... ... ... ... ... пен жазаны ауырлататын мән-
жайлардың қатарына жатқызылуы заңды ... ... ... кез ... ... ... қауіптілігі барлық уақытта жоғары ... ... ... ... ... ... бұл ... ең
алдымен бір-бірінен өздерінің мазмұнымен, қауіптілік ... ... осы ... ... ... кез келгенімен
жасау осы қылмысқа қатысушылардың барлығы үшін, олардың ... ... ... ... мән-жай ретінде танылады. Ұйымдасқан топты
немесе қылмыстық қауымдастықты (қылмыстық ... ... ... не оларға басшылық жасаған адам ... ... ... тиісті баптарында көзделген жағдайларда ... ... ... ... еткені, сондай-ақ қылмыстар оның қаскүнемдік ниетпен
қамтылса, ұйымдасқан топтың ... ... ... ... ... барлық қылмысы үшін қылмыстық жауапкершілікке тартылуы
тиіс.Ұйымдасқан топтың немесе қылмыстық қауымдастықтың (қылмыстық ... да ... ... ... ... бөлімінің тиісті
баптарында көзделген жағдайларда оларға ... ... ... өздері
дайындауға немесе жасауға ... ... үшін ... ... ... Республикасының Қылмыстық Кодексінің
31-бабы, 5-бөлімі).
4. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 54-бабының 1-
бөлімінің “г” ... ... ... ... пен ... ... ... – Қылмыс жағдайында айрықша белсенді рөл атқару
– Қылмысқа қатысушылық немесе қатысып орындаушылықпен жасалған ... ... ... тұлғаның рөлдері ашылып анықталуы тиіс. Қылмыс
жасағанда айрықша белсенді рөл атқаруды жауаптылықты ... ... Бұл ... да тек ... жеке басын ... ... ... ... ... ... жасағанда
қылмыскердің айрықша белсенді рөл атқаруы тек оның жеке ... ... ... асуы мүмкін.Аталған жағдай қылмысты тек бір
адам немесе топқа қатысып жасағанда да ескерілуі тиіс ... ... ... рөл ... ... қылмыс жасау кезінде оған ... ... ынта ... ... ... ... қажет. Бұл
қылмыс жасаудың кез келген тұсында ... ... ... ... кезінде
аса белсенді рөл атқару мысалы, қылмыстық топты ... оған ... ... алу, ... нұсқау беру т.б. әрекеттерден тұрады. Бұл мән-
жай қылмысты бір адам жасағанда да және ... ... ... ... Адам ... ... белсенділіктің әртүрлі дәрежесінде жасайды.
Ол мүмкін қылмыс жасағанда өмірлік мән-жайларға кенеттен әсер ете ... ... ... ... ... ... жүзеге асыру үшін ұзақ уақыт
дайындалады. Мысалы, адам өлтіруші ... ... ұзақ ... бойы ... ... жүреді, бірақта өзінің жоспарын жүзеге асырмайды. ... ... ... әсер ... ... емес. Егер де қылмыс адамдар
тобымен жасаған жағдайда, онда олардың әрқайсысының рөлдері анықталуы ... ... және ... ... ... ... және т.б.
субъектілер болуы мүмкін ... ... ... аса ... ... қылмыстың басқа қатысушыларына қарағанда қауіптілігімен
ерекшеленеді. Мұнда оның аса белсенді рөлі ... оның ... және ... да ... ... ... ... Кінәлінің аса белсенді рөлін ауырлататын жағдай ... ... ... ... әрекеттерді көрсете отырып соттың үкімінде
негізделуі тиіс.
5. ... ... ... Кодексінің 54-бабының 1-
бөлімінің “д” тармақшасы бойынша қылмыстылық ... пен ... ... ...... үшін психикасы бұзылуының ауыр
түрінен зардап шегетін алдын-ала белгілі адамдарды не ... ... ... ... ... жасауға тарту. Бұл қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... қасақана жүйкесі
бұзылуының ауыр түрімен зардап шегетін ... ... ... ... және де өзінің жасаған қылмыстық іс-әрекетінің мән-маңызын түсіне
алмайтын адамдарды қылмыс жасауға тартумен негізделеді. Егер де ... ... ауыр ... ... ... ақыл есі дұрыс емес және
қылмыстық жауаптылық жасына толмаған адамдармен ... не ... ... онда осы ... ... қылмыстық жауапкершілікке
тартылмайды, бірақ та осы адамдар арқылы өзінің қылмыстық мақсаттарына қол
жеткізу үшін ... ... ... ... тұлғалар қылмыстық
жауаптылыққа тартылады. Сондықтан да заң шығарушы мұндай әрекеттерді
жасаған ... ... ... ... ... ретінде
қарастырылған. Егер де осы жоғарыда аталғандардың ақыл есінің ... ... ... ... онда ... ... ... және сонымен бірге оларды қылмыстық іс-әрекетті ... ... да ... ... ... және ... жазасын
ауырлататын мән-жайлар болып табылады.
Сонымен қатар қылмыс жасауға мас ... ... ... ... ... Себебі, мас күйдегі адамдарды қылмыс жасауға
оңай тартылады және де олар ... мас ... ... ... ұстай
алмай ауыр зардаптарға әкелуі көптен көп ... ... ... мас ... ... ... өзіне де зардаптар келуі мүмкін. Бұл көрсетілген мән-
жайлар шынында да қылмыс ... ... ... қоғамқа қауіптілігінің
жоғары екендігін көрсетеді.Яғни,бұл жерде кінәлі адам психикасы бұзылуының
ауыр түрімен зардап ... ... ала ... ... не қылмыстық
жауаптылық жасына толмаған адамдарды қылмысқа тарту арқылы ... ... жету үшін және өзін ... ... ... не ... ... іс-әрекеті болып табылады . Ал мас күйдегі адамды қылмысқа
тарту – бұл ... ... ... ниетін жүзеге асыру үшін оңайлатылған
жолы болып табылады. Бұл жерде қылмыс жасауға мас күйдегі ... ... ... аса ... ... ... және ... адамдарды
қылмысқа тартқан адамдардың қылмыстық жауаптылығы мен жазасын ауырлатқаны
дұрыс ... ... ... ... ... ... ... 1-
бөлімінің “е” тармақшасы бойынша ... ... пен ... ... ретінде – Ұлттық, нәсілдік және діни өшпенділік немесе
араздық себебі бойынша, басқа адамдардың ... ... ... ... ... ... ... немесе оны жасауды
оңайлату ... ... ... ... ... ... ... сәйкес тегіне,әлеуметтік, лауазымына
және мүліктік жағдайына, жынысына, нәсіліне, ұлтына, тіліне, дініне,саяси
көз қарасына тұрғылықты ... ... ... кез ... өзге ... ... ешкімді ешқандай кемсітуге болмайды деп жарияланған [52,3
б.]. Осыған ... ... ... ... ... қылмыстық
жауаптылық пен жазаны ауырлатады деп танылады. Басқа адамдардың заңды іс ... ... ... ... ... ... ... оңайлату мақсатында қылмыс жасағаны үшін жазаны күшейтудің себебі
сол бұл жерде қылмыскер арқылы олардың заң ... ... ... ... ... Ал ... қылмысты жасыру немесе оны жасауды ... ... ... ... ... адам бір ... қылмыс жасайды,
яғни екі қылмыс жасауы, екінші жағдайда бірінші жасаған қылмысынан жалтаруы
мақсатында,Яғни қылмыстың ізін жасыруы жасалынғандықтан ... ... ... ... мұндай әрекеттерді оның жеке басының
қоғамға қауіптілігінің жоғарғы екендігін көрсетеді ... бір ... ... ... ... ... ал ... жағынан қылмысты
жасауды оңайлатады. Соңғы кездерде мұндай қылмыстар кеңінен өріс ... ... ... әсіресе ұлттық өшпенділікпен жасалатын қылмыстар
ерекше орын алуда. Жоғарыда аталған жағдайда ұлттық, нәсілдік және ... ... ... ... жасалған қылмыс құрамының міндетті
белгісі болып табылмайтын жағдайлар жөнінде сөз болып ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттері үшін кек алу ... ... ... бір ... ... ... ... ескерту
жасаған жағдайда осы кінәлі адамның оған кектенушіліктен қылмыс жасайды.
Басқа қылмыстарды жасыру не жасауды ... ... ... ... ... бір ... жасырамын не жасаймын деп екінші бір қылмысты ... А. ... ... Д. ... ... ... ... қылмысты
жасырамын деп оның үйін өртеп жібереді.
Сонымен қатар ... ... және діни ... ... ... мән-жай болып табылады және ол біздің ... ... ... ... табылуымен қатар халықаралық дауларға да
әкеліп соқтыруы мүмкін. Сондықтан да, осы қылмыстардың қауіптілігі ... ... ... ... заң осы ... ... ... мән-жай ретінде танылады. Ал араздық себебі бойынша басқа
адамдардың заңды іс-әрекеттері үшін ... ... ... ... жасыру немесе оны жасауды оңайлату ... ... ... ... болып табылады, оның ауырлататын мән-жай деп
тану себебі, бұл қылмыскердің ... ... ... ... ... және де қылмыскердің көп қылмыстарды жасауы мүмкін екендігін және
ауыр қылмыстарды жасауға бейім екендігін көрсетеді [53,74 б.].
7. ... ... ... ... ... ... “ж” тармақшасы бойынша ... ... пен ... мән-жай ретінде – Жүктілік жағдайы ... үшін ... ... ... қатысты, сондай-ақ жас балаға, басқа да қорғансыз немесе
дәрменсіз ... не ... ... ... қатысты қылмыс жасау.
Кінәлінің өзінің қылмыстық мақсатына жету үшін әйел адамның жүктілік
жағдайын, жәбірленушінің қорғансыздығы мен дәрменсіздігін пайдалануы ... ... оның ... ... және ... ... және
онда жағымсыз моральдық қасиеттердің бар екендігін куәландырады. ... ... ... жасау тек қана қасақандылықпен сипатталады. Мұнда
қылмыстық жауаптылықты ауырлататын мән-жай туындау үшін ... ... ... ... ... ала ... анықтау қажет және бұл
жерде әйелдің жүктілігінің мерзіміне байланыссыз кінәлі ... ... ... ... ... ... болсақ – жасөспірімдер деп заң он
төрт жасқа ... ... ... Қылмыстық Кодекстің Ерекше бөлімінің
бірқатар ... ... ... адамдарға қатысты
жасалынатын қылмыстар ауырлататын жағдай ретінде ... ... ... ауырлататын жағдайды жаза тағайындау кезінде қайтадан
ескеруге болмайтындығын айта кету ... ... ... ... ауыр ... болуына, қарттылығына, психикалық не физикалық
жағынан кемтар болуына, ұйқыда жатқандығына, ... ... ... ... ... қабілетсіз адамдарды жатқызуға болады. Ал айыпкер
адамға тәуелді адамдар ... – олар ... ... материалдық,
қызметтік, жұмысы жағынан немесе отбасылық және т.б. жағынан кез келген
тәуелділіктері бар ... да ... ... Бұл ... ... үшін өмірлік маңыздылығын анықтау маңызды
болып табылады және кінәлі адамды қылмыстық жауапкершілікке ... ... ... ... ... пайдалана отырып қылмыс жасаған кезде
жауаптылығын ауырлатады [54,232 б.].
8. ... ... ... ... ... 1-
бөлімінің “з” тармақшасы бойынша ... ... пен ... ... ретінде – Белгілі бір адамның өзінің қызметтік, ... ... ... өтеуіне байланысты оған немесе оның туыстарына
қатысты қылмыс жасау.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... қылмыстың және
кінәлінің жеке басының аса қауіптілігін ... ... ... ... өтеу деп ... ... не кәсіби міндеттеріне қатысты
әрекеттерін орындауды, ал қоғамдық ... ... деп кез ... ... ... ... ... бірге қоғамның немесе ... ... үшін ... ... (құқық бұзушылықтың алдын алу,
жасалған не дайындалып жатқан ... ... ... ... ... ... қажет. Заң бұл жағдайда ... ... ... ... ... ... ... өтеп жүрген адамдарды ғана емес,
сонымен бірге олардың туыстарын да қарастырады. ... ... ... бірге алыс туыстарын, достарын, таныстарын
және осы ... үшін ... ... да ... ... ... атқарып жүрген адам деп қоғам, мемлекет, жеке адам мүддесі үшін
қоғамға пайдалы іс-әрекеттерді атқарып жүрген ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жөнінде тиісті
органдарға хабарлау, тағы басқа да әрекеттерді жасаушы ... ... ...... ... сәйкес заң бойынша белгіленген тәртіппен
атқарылатын ... ... ... ... қорғаушы, кеңсе т.б.)
табылады. Туыстары оның ... ... және ... ... ... ... ... аталған қызметкерлердің туыстарына қарсы , оларға әсер ету,
кек алу мақсатында қылмыс жасайды. Бұл жерде маңыздылығы сонда кінәлі ... ... ... қылмыс істей отырып, қызметін, кәсіби немесе қоғамдық
борышын орындауына кедергі келтіру немесе осы қыземтті жеккөруінен не ... ... ... ... мүмкін.
9. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 54-бабының 1-
бөлімінің “и” ... ... ... жауаптылық пен ... ... ... – Аса қатыгездікпен,садизммен, қорлаумен,
сондай-ақ жәбірленушіні қинап қылмыс жасау.
Бұл мән-жайда көрсетілген қылмыстар адамның өміріне қол ... жеке ... ... ... және т.б. ... ... алуы
мүмкін. Мысалы, қарақшылық, бұзақылық, ... ... ... ... ... да ... ... Сонымен қатар бұл қылмыстар
кінәлінің жеке басын және жасалған қылмыстың қоғамға қауіптілігінің аса
жоғары ... ... ... ... Бұл жағдайлар көбіне жеке
адамдарға қарсы ... ... ... Егер ... ... аса ауыр ... ... ұдайы азаптаса, сонымен ... ... ... көзінше қинап, жапа шектірсе немесе қорласа аса
қатыгездікпен жасалған деп танылады. Садизм – ... ... ... болып табылады және бұл жағдайда жәбірленушінің немесе басқа
адамдардың азап шегуіне қылмыскер ... ... ... ... ... ... жәбірленушіні қинап қылмыс
жасау бұл мысалы, кінәлі адам жәбірленушінің денесіне бірнеше рет ... ауыр ... ... ... ... ... ... ата-
анасының көзінше қинау немесе өлтіруі не зорлауы немесе керісінше әке-
шешесін балаларының көзінше қинау ... ... не ... ... ... ... ... қолдана отырып қылмыс жасауы жәбірленуші үшін үлкен
физикалық және психикалық тұрғыдан азап ... ... және ... тек қана қасақана ниетпен жасалады. ... заң ... ... қылмыстардың қылмыстық жауаптылығымен жазасын
ауырлатады. Сот ... аса ... ... ... ... көбінесе қасақана кісі өлтіру қылмыстарында кездеседі. Аса
қатыгездікпен жасалған ... ... ... ... ... ... алуға болады.
Ал садизм арқылы қылмыс жасау – бұл адамды ... ... ... адамды қинау арқылы ләззат алуы. Садизмнің кең тараған түрі ретінде
жыныстық азғындату және ... ... ... ... ... ... ... азап шектіру арқылы қанағаттану. Бұл жөнінде Француздың ұлы
жазушысы де Саде (1740-1814) ... ... ... ... ... ... әрекеттер көбінесе жыныстық қылмыстарда (зорлау, еркек
пен еркек не әйел мен әйелдің ... ... ... ... ... Бұл ... айтайын дегеніміз жәбірленушіге тән азабын көрсету бұл
кінәлі адамның мақсатының бірі болып ... ... ... ... ... қылмыстарда ғана емес сонымен қатар басқа да қылмыстарда ... ... ... Қылмыстық Кодексінің 54-бабының 1-
бөлімінің “к” тармақшасы бойынша ... ... пен ... ... ...... оқ-дәрі, жарылғыш заттар, ... ... ... ... ... дайындалған техникалық
құралдар, тез тұтынатын және ... ... улы және ... ... және өзге де химиялық-формокологиялық дәрі-дәрмектер пайдаланып,
сондай-ақ күш көрсетіп немесе психикалық ... не ... ... әдіс
қолданып қылмыс жасау.
Бұл көрсетілген мән-жайда бірнеше ... ... ... адам ... ... және ... жасау кезінде өзіне
тән қасиеттеріне сай адамдардың ... мен ... ... ... ... ... сонымен бірге жәбірленушіге күш қолдану
немесе психикалық мәжбүрлеу, яғни қорқыту арқылы қылмыс ... ... ... қауіпті тәсілмен қылмыс жасау дегеніміз – адамдарға,
мүліктік объектілеріне ... ... зиян ... қабілетті әдістермен
қылмыс жасау (өрт қою, жарылыс жасау, жаппай қырып-жою, улау және ... қару деп – бір тірі ... ... ... ... құрал деп
түсінеміз. Қарулар деп суық қарулар мен атыс қарулар деп бөлінеді. Атыс
қаруларына: тапанша, ... ... ... ... және т.б. ... бағанамен атылатын қарулар жатады. Ал суық қаруларға: ... ... және т.б. ... ... 27 ... 1993 жылы “Жекелеген қару
түрлерінің айналымын мемлекеттік реттеу және қадағалау туралы” ... ... ... ... ... ... қатар бұл жерде газбен және ... ... осы ... Қару ... ... ... ... кінәлі адам оның қоғамға
қауіптілік дәрежесі жоғарылайды және заң ... оның ... Ал ...... ... ... ... бөлшектері мысалы, ракетаның бөлшектері. Жарылғыш заттарға –
порох, динамит, тротил және тез жарылуы мүмкін өзге де ... ... ... құрылғыларға – олар болуы ... ... ... не ... ... ... ... көрсету – бұл кез ... ... ... ... ... ... қылмыстары. Ал психикалық мәжбүрлеу – ол жәбірленушіге
әртүрлі қорқыту арқылы ... ... ... ... ... жоямын
не жақындарыңды өлтіремін немесе басқа да ... ... ... сипатталуы мүмкін және оның ауызша немесе ... ... ... мүмкін.Ал жалпыға қауіпті әдіс - негізінде жалпыға қауіпті әдісті
қолданып қылмыс жасау – ... ... ... ... адам тек ... ... ... емес, сонымен бірге көптеген басқа
объектілерге де ... ... ... ... ... ... ... әдістер болып жарылыс, өрт қою, су астында қалдыру, ... ... ... ... қылмыс жасау танылады. Ескере
кететін бір нәрсе – заңда жалпыға қауіпті әдісті қолданудың зардабы ... өзі ... ... жағдай ретінде танылады. Бұл арада
Л.Л.Кругликов төмендегідей ... ... да ... ... ... ... қылмысты жасау барысында қылмыстық- ... ... ... бір ... ... ... төндіретін әдісі
қолданудың орын алғандығын жеткілікті түрде анықтау қажет.
11. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... “л” ... ... ... жауаптылық пен жазаны
ауырлататын мән-жай ...... ... табиғи немесе өзге де
қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасау.
Төтенше жағдай – мемлекеттік билік органдарының, жергілікті өзін-өзі
басқару ... ... ... ... ... ерекше құқықтық
режимі болып табылады. Төтенше жағдай уақытша іс-шара болып табылады және
әдетте жағдайы тез ... ... ... ... заңдылық пен құқық
тәртібін орнату мен азаматтардың қауіпсіздігіне төніп тұрған ... ... ... ... ... ... ... іс-шара болып табылады. Ол
азаматтардың қауіпсіздігіне немесе Мемлекеттің Конституциялық құрылысына
қарсы төніп ... ... бір ... ... ... ... ... негіз болатын жағдайлар:
а) Мемлекеттің Конституциялық құрылысын күштеп өзгертуге оқталу,
жаппай ... ... дау және ... ... мен
азаматтардың өмірімен қауіпсіздігіне және мемлекеттік билік органдарына
қауіп төніп тұрғанда;
б) өзге де ... ... ... эпидемия, эпизотия, үлкен
авариялар яғни адамдардың өмірі мен ... ... ... ... ... ... жөніндегі іс-шаралар. Мұндай ... ... ... ... қоғамға қауіптілігінің жоғары дәрежеде екендігін
көрсетеді және осындай ... ... ... ... ... ... ауырлатқан дұрыс болып табылады.
Ал өзге де қоғамдық нәубет жағдайлар деп – ол жер ... ... ... ... өлімімен мүліктерінің жойылуына әкеп соқтыратын
жағдайлар, ал осы өзге де қоғамдық нәубет жағдайынан ... да ... ... оған ... ... ... жағдайы, төтенше және ... ... ... ... ... жер ... су
тасқыны, қар көшкіні, өрт апаты, дауыл соғуы сияқты оқиғалар жатады. Кінәлі
адамның басқа уақытқа ... осы ... ... ... ... ... сөз жоқ ауырлатылуы тиіс.
Жаппай тәртіпсіздік – Ол көп көлемде адамдардың жиналып, қоғамдық және
өзге де орындарды бүлдіру, қирату, өртеу және ... да ... ... жасау
арқылы өрескел және басқа да теріс ... ... ... ... құқық
бұзушылықтар болып табылады.Қылмыстық кодекстің 241-бабына сәкес жаппай
тәртіпсіздік жағдайында ... ... – күш ... ... ... мүлікті жоюмен, жарылғыш заттарды немесе жару
құрылғыларын қолданумен, сондай-ақ олардың ... ... ... ... ... ... ... жағдайын пайдаланып қылмыс жасау
әрекетін айтамыз.
Қазақстан Республикасы 1993 жылғы 5-шілдедегі “Табиғи және техногендік
сипаттағы жағдайлар туралы” Заңына ... ... ... деп – ... табуына әкеліп соққан немесе әкеліп соғуы мүмкін, ... ... ... және шаруашылық жүргізуші объектілерге нұсқан
келтірген немесе келтірілуі мүмкін, халықты ... ... ... ұшырататын авария, зілзала немесе апат салдарынан белгілі бір
аумақта туындаған жағдайлар танылады. Бұл ... ... ... пен
жазаны ауырлататын мән-жайларға жатқызу үшін кінәлі адамның төтенше, табиғи
немесе өзге де қоғамдық нәубет жағдайда ... ... және оның ... ... және ... жағдайдағы кінәлі адамның ... ... ... төмен екендігін көрсетеді және мұндай
жағдайда қылмыс жасайтын ... ... ... ... ... ... ... ауырлататын мән-жай ретінде заң
таниды. Бұл ... ... ... ... және ... іс-әрекетін жақсы
сезінеді және оны қылмыс жасау үшін пайдаланады.
12. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің ... ... “м” ... ... ... ... пен ... мән-жай ретінде – Алкогольдік, есірткілік немесе уытқылық еліту
жағдайында қылмыс ... Сот ... ... қарай бұл мән-жайды
ауырлатушы деп тануға құқылы. Адамның мұндай күйде ... ... ... ... зор және жоғарғы ... ... ... ... ала мас ... қылмыс жасауын ауырлататын мән-жай
деп нақты шешім қабылдау ... ... Бұл ... түрде сотпен барлық мән
жайларды ескере отырып бағаланып ... ... Мас ... ... жасауды
жауаптылықты ауырлататын емес деп тану кезінде сот үкімінде ... ... ... ... ... ... болып қылмыс істеуі кінәлінің келтіретін
зияндылығының сау адамға қарағанда едәуір зор ... ... ... ... ... ... екендігін көрсетеді. Қылмыстық істі
саралаған кезде кінәлі адамның физиологиялық ... ... ... ... үшін ... рөл ... Адамның алкоголь ішімдігін,
есірткілік жүйкеге әсер ететін немесе уландыратын заттарды ... ... болу ... ... ... ... Сот істелген қылмыстың сипатына
қарай бұл мән-жайды жауаптылықты ауырлататын мән-жай деп ... ... ... ... жеке ... ... ауыр ... күйіктеніп ішіп
мас болуы немесе мас болып қоғамға маңызы шамалы ... ... және ... ... ... бұл ... былай деп жазған. Қылмысты физиологиялық
мас ... ... не ... ... ... ... ... жасаған қылмысының қоғамға қауіптілігін жоғарылатады. Алайда,
қылмыстық заң соттарға жасалған ... ... ... мастығының
қатысы бар-жоқтығын, оны осындай күйге жеткізген жағдайларды ескере ... ... ... ... ретінде танымауға да құқығын берген [55, 60
б.].
13. Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің ... ... “н” ... бойынша қылмыстық жауаптылық пен жазаны
ауырлататын мән-жай ретінде – ... өзі ... ... немесе кәсіби
антын бұза отырып қылмыс жасауы.
Аталған ... ... ... әр уақытта да жазаны жоғарлатудың негізі
болып табылады. Бұл жағдайда қызметкер өзі ... ... бұза ... тапсырылған сенімге қиянат жасайды.Өзіне қабылдаған анты мен кәсіби
антының ... ... ... нормалармен анықталады. Анттың бұзылуы
(мысалы, ... ... ... ... жария етуі немесе беруі не банк
қызметкері кәсіби антын бұзып, банк ... ... ... ... ... сол сияқты мәліметтерді жария етеді және ... ... ... ... берген антын немесе кәсіби антының
талаптарын ... ... ... ... да әдеп ... нұқсан
келтіретін қылмыс жасауы. Көбінесе бұл жағдайлар қылмыс ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 54-бабы -ның ... “о” ... ... ... ... пен ... мән-жай ретінде – Қылмыскердің қызметі жағдайына немесе шартқа
байланысты өзіне көрсетілген сенімді пайдаланып қылмыс жасауы. Бұл жағдайда
қызметкер адам ... ... ... қызметік жағдайын пайдаланып сенімге
қиянат жасай отырып, қылмыс жасауға пайдаланады. Осындай қылмысты лауазымды
адамдар, қатардағы қызметкерлер де жасауы мүмкін. Шарттан ... ... ... ... ... жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-
жайлараға жатады. Бұл жағдайда қызметкер ... ... ... ... ... ... қиянат жасап, оны қылмыс істеуге пайдаланады.
Мұндай ретте осындай қылмысты лауызымды адамдармен ... ... ... ... де жасауы мүмкін. Шартқа байланысты мәселе
Азаматтық ... ... ... реттеледі. Шарт заңды тұлғалармен де
жеке азаматтармен де жасалуы мүмкін. Шарттан туындайтын ... ... ... заң ... ... ... ... Кінәлінің өзіне
қызметі бойынша көрсетілген сенімге немқұрайды ... ... ... ... пайдаланып қылмыс жасауы сот ... ... бұл ... ... ... қызмет, жергілікті өзін-өзі
басқару органдары және экономикалық қызмет ... орын ... ... ... ... ... 54-бабының 1-
бөлімінің “п” тармақшасы бойынша ... ... пен ... ... ... - ... ... нысанды киімін немесе құжатын
пайдаланып қылмыс жасау.
Өкімет өкілінің түсінігі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... жататын адамдардың
нысанды киімін немесе құжатын пайдалану арқылы қылмыс істеуге зор мүмкіндік
береді. Сондықтан да ... ... ... ... пен ... негіз болады. Мұндай мән-жайда өкімет өкілі ... ... ... бір ... ... жету үшін ... өкілінің нысанды
киімін немесе құжатын заңсыз пайдалану арқылы жеке азаматтардың, қоғам мен
мемлекеттің құқықтары мен ... ... ... ... ... ... қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын
жағдайлардың кез келгені, егер ол ... ... ... ... бір бабында ауырлататын белгі ... ... ... ... үшін жаза ... кезінде қайталап ауырлатушы ... ... ... ... пен ... ... ... жоғарыда
аталған тізімі түпкілікті болып табылады сондықтан да ... ... ... осы ... көрсетілген қандайда бір жағдайды ауырлатушы
жағдай ретінде қайталап тануға және олардың қатарын ... ... ... . ... бола тұра, сот кінәліні ... ол ... ... жағынан сипаттайтын жоғарыдағы ... ... ... жағдайда жаза тағайындау кезінде сот ... ... пен жаза ... ... ... пайда болған кезінен сүйенетін
бір-бірімен тығыз байланысқан ажырамас ... ... ... ... ... ... ерекше орын алады, өйткені ол
қылмыстылықпен күресу шараларының жүйесіндегі ең ауыр да ... ... ... ... ... пен ... ... кезінде қылмыс жасаған адамның
жеке басы, қылмыс жасауға ықпал еткен жағдайлар, қылмыс ... ... орны және т.б. ... ... ... ... ... қылмыс
болуы мүмкін, бірақ бірдей қылмыс жоқ. Оны ... ... бір ... бір адам ... екі ... ... оны дәл сол ... алмауы мүмкін. ... ... ... ... ... ... жеке даралануы ... ... ... іске ... қылмыстық құқықтағы негізгі институттардың бірі болып саналатын
қылмыстық жаза тағайындау және жазаны ... және ... ... ... де анықталады. Бұл институт өте көне институт деп айтуға
болады. Мәселен, Рим құқығы кезінде жас ... ... ... оған ... ... ... беруі арқылы, немесе отбасы мүшелерін азапқа
салуы, ... ... ... ... ... ... қатаң жазаға
тарту сияқты шараларды қолдануға әкеп соққан. Бұл қазіргі уақытта заман
талабына сай ... ... ... бірі деуге болады.
Қылмыстық жаза, қылмыстық жауаптылық ұғымдары теориялық түсініктер
қатарында болғандықтан, кей ... осы ... ... ... білдіруі кездесіп, аталған көзқарастарға жұмыста талдау жасалып,
белгілі бір тоқтам жасауға талпыныс жасалды. Мәселен, ... ... ... ... барлық белгілері бар әрекетті жасаған адамға арнайы
өкілетті органдармен қолданылатын және ... ... ... сипаттағы шаралар түріндегі жағымсыз салдарды өтеу
міндетін жүктеуді түсіну қажет болса, қылмыстық жаза дегеніміз – ... ... ... түрде қылмыс жасаған тұлғаға қатысты сотпен
қолданылатын және қылмыс жасаған ... ... ... ... ... ... ... шарасы деп анықталды.
Жаза тағайындаудың жалпы ... ... және ... ... ... ... ... қылмыстық жаза
тағайындау барысында ҚР-ның сот ... ... бір ... үнемі
басшылыққа алып отыруы тиіс. Ол жаза тағайындаудың жалпы ережелері деп
аталса, ... ... ... 53-54 - ... ... осы
қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын және жеңілдететен мән-жайларды
соттардың жаза тағайындау барысында ескеруі міндеттілік сипатқа ие. ... ... сот ... ... да соттардың бұрынғы уақытпен
салыстырғанда заңдылықты сақтауы біршама жолға ... ... ... әсіресе, ҚР Жоғарғы сотының әр түрлі сипаттағы ... көп ... мен ... заңдылықты дұрыс ... ... ... түрлері бойынша дұрыс квалификация – саралау
жүргізуі үшін ... ... мен ... ... ... ... ... тигізіп отырғаны атауға тұрарлық. Олар ... ... ... жыл ... ... та ... сот органдары жаза тағайындау барысында осы ... ... ғана ... ... ... ... алып нақты жасалған қылмысқа,
қылмысты жасаған субъектіге, оның жеке ... ... алып ... ... жаза мен жауаптылықты жеңілдететін мән-жайлардың тізімі заң
бойынша түпкілікті емес, оны істі қарау кезінде сот кең ... ... бар. Ол ҚР ... 53-бабының 2-бөлігінде «осы ... ... ... ... да жаза ... ... жеңілдетуші ретінде
ескерілуі мүмкін» деп көрсетілген.
Одан әрі қылмыстық жауаптылық пен жазаны ауырлататын мән-жайлардың
әрбіреуінің ... ... ... Кодекстің 54-бабындағы мән-жайлардың
мазмұны ашылған.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Ной И.С. Сущность и ... ... ... в ... Изд. ... университета, 1973г.-5 с.
2. Уголовный закон. Опыт теоретического моделирования. М., Наука,
1987г.-139 с.
3. Уголовное право. Общая ... М., ... ... 1994г. ... ... Б.С. Вопросы теории исправительно-трудового права и
практики его применения. М., 1957г.-37 с.
5. ... ... ... по ... ... ... М., 1957г.-128 с.
6. Ной И.С. Сущность и функции уголовного ... в ... Изд. ... ... ... ... А.Н. ... Қылмыстық құқық. Жалпы ... ... ... ... б.
8. А.В.Наумов. Уголовное право. Общая часть. Курс лекций. М., Изд-во
БЕК, 1996г.-15 с.
9. ... Н.С. ... ... ... ... ... общая. Т.1.
М., 1994г.-190 с.
10. Курс ... ... ... ... т.2. ... о наказании. М.,
Изд-во ЗЕРЦАЛО, 1999г.-79 с.
11. Соломон П. Советская юстиция при Сталине. М., ... ... ... ... часть. Под ред. И.Я.Козаченко. М., ИНФРА-
НОРМА, 1998г.-311 с.
13. Шаргородский М.Д. Наказание, его цели и ... ... ... Курс ... ... ... Наказание. М., 1970г. т.3.-30 с.
15. Соловьев А.Д. ... ... ... по советскому
уголовному праву. М.., 1958г.-104 с.
16. Алауханов ... С. “ ... ... оқу ... , 1999 ж.-92 ... ... ... Жоғарғы Соты Пленумы. 1999 жылғы ... ... ... ... ... ... ... туралы» қауылысы-18 б.
18. Алауханов Е.,Рахметов С. “ ... ... оқу ... ,1999 ... ... А.Н. Ағыбаев. Қылмыстық құқық. Жалпы ... ... ... » 1999 ж.-95-100 б.
20. Рогов И.И.,Сарсенбаев. Уголовное право РК.- ... ... ... Г.И., ... И.И. ... ... ... с.
22. Нақысбеков Т.Ә Диссертациялық матеиалдар «Қылмыстық құқықтағы
жазаны жеңілдететін және ауырлататын ... ... ... б.
23. Бажанов М.И. Назначение наказания по советскому ... 1980 г.-11 ... ... Пленума Верховного Суда Республики Казахстан
от 30 апреля 1999г.№ 1 «О ... ... ... ... ... ... ... Жоғарғы Соты Пленумы. 1999 жылғы ... Жаза ... ... ... дұрыс қолдануы
туралы қаулысы // Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты
қаулылар ... ... - ... ... ... А.Н. ... Қылмыстық құқық. Жалпы ... ... ... ... ... ... Уголовное право РК.- Алматы, 1998. -
45с.
28. Кругликов Л.Л. ... ... ... и ... ... // Уголовное право.1999г. №4.-
19 с.
29. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының ... ... ... Карпец И.И. Отягчающие и смягчающие обстоятельства ... ... М., ... ... ... Н.Ф., Куринов Б.А. Отягчающие и ... ... при ... меры наказания.
Применение наказания по советскому ... ... ... ... Л.Л. ... и отягчающие обстоятельства в
советскрм уголовном праве. Ярославль, ... ... ... В.С. Роль ... ... ... ... ответстввенности. ... ... ... и практики его
применения. М, 1981г.-104 с.
34. ... В.И. ... ... ... наказания : Учебное
пособие. М., ... ... В.Д. ... ... ... ... ... с.
36. Кармыков Н. «Обстоятельства, смягчающие ... и ... ... ... ... ... ... В.Г. Смягчающие и отягчающие ... ... ... преступлениях. Проблемы борьбы ... ... ... ... ... М.Н. ... назначения наказания при
совершении нескольких преступлений. Советскаяюстиция, 1991г. ... ... ... Е., ... ... практикалық оқу құралы.
Өркениет. 1999 ж.-112 б.
40. ... Ю.Б. ... ... ... ... Красноярск, 1989г.-76 с.
41. Қайыржанов Е., Бұғыбай Д. ... ... ... ... ерекшеліктері.-Алматы. Өркениет, 2000 ж.-36 б.
42. Қазақстан Республикасы Жоғарғы Соты Пленумы. 1999 ... ... Жаза ... соттардың заңдарды дұрыс қолдануы
туралы қаулысы // ... ... ... ... ... ... - Алматы, 2004ж.-18 б.
43. Дулатбеков Н.О. Индивидуализация ... ... ... против жизни: Автореф. Дисс..канд.юрид.наук.-
Алма- ата, ... ... С., ... Н. ... ... ... 1996г.-28с.
45. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Сотының бюллетені.23.12.1994
ж.-26 б.
46. ... к ... ... ... ... /
Под.редакцией д.ю.н., профессора И.И. ... и ... С.М ... ... с.
47. Наумов А.В. Правовые последствия ... ... ... ... // СЮ, 1976. № 20. -11-12с.
48. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Соты Пленумының 1994 ... №1 « ... ... қылмыстар туралы қылмыстық
істерді қарастыру тәжірбиесі туралы» Қаулысы. -10 ... ... Л.Л. ... ... ... и ... обстоятельств // Уголовное ... ... ... Г.А ... и его ... М, ... ... Е. Уголовное право ... ... ... ... 2-е, ... ... ... с.
52. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі 16 ... ... ... ... ... ... ( ... казахстанское, право международное):
Учебное пособие.-Алматы, 1998г.-74 с.
54. Сборник постановлений ... ... суда ... ... ССР) ... том ... Д.Б. ... «Қылмыстық заң бойынша жаза тағайындау» /Заң
журналы. 2004 жыл. №1-60 б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 82 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жаза туралы тусінік оның белгілері және мақсаты. Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау28 бет
Қылмыстық құқықтағы жаза64 бет
Қылмыстық құқықтағы жаза мақсаттары36 бет
Қылмыстық құқықтағы жаза тағайындау21 бет
Қылмыстық құқықтағы жаза туралы73 бет
Қылмыстық құқықтағы жазаның түрлері мен мақсаты6 бет
Жалпы жаза ұғымы36 бет
Кәмелетке толмағандардың қылмыстық жауаптылығы27 бет
Көптік қылмыстар72 бет
Соттылық түсінігі мен оның жойылу салдары71 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь