Қазақстан Республикасында шағын және орта бизнесті басқару

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
1.1 Кәсіпкерліктің нысандары мен түрлері ... ... ... ... ... ... ... .
1.2 Шағын және орта бизнестің экономикалық мәні және маңызы ... ... ... ... ... ..
1.3 Шағын және орта бизнесті дамытудың шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ...

2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ДАМУЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.1 Қазақстандағы шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің қызметін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
2.2 «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қорының» қызметі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2.3 Шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдау шаралары ... ... ... ... ... ... ...

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА БИЗНЕСТІ ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
3.1 Франчайзинг кәсіпкерліктің жаңа нысаны ретінде ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.2 Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін басқару жүйесін қалыптастыру ... ..
3.3 Шағын және орта бизнесті дамыту жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
Шағын және орта кәсіпкерлік немесе бизнес – бүгінгі өркениетті дүниежүзілік экономикалық даму жүйесіндегі болашағы күмән келтірмейтін салалардың бірі болып саналады. Нақты сектор және сауда кәсіпорындары мен компаниялары Қазақстан экономикасының дамуына, өсуіне, ұлттық табыс, жалпы ішкі өнім, жалпы ұлттық өнім, жұмыспен қамтылу дәрежесі және тағы да басқа көрсеткіштердің артуына тікелей әсер етеді. Кейінгі жылдары елімізде шағын және орта кәсіпкерлікті дамытуға көбірек көңіл бөліне бастады. Кіші және орта бизнес барлық елде қоғамның экономикалық өсуінің стратегиялық бағыттарының бірі болып табылады.
Қазақстанның әлемдік экономикалық дағдарысқа ұшырау кезінде шағын және орта кәсіпкерліктің дамуы бірқатар әлеуметтік мәселелерді шешуге бағытталады, сонымен қатар жаңа бизнес салаларында жаңа жұмыс орындарын құру арқылы жұмыссыздықты жою. Шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту тиімділігі әлемдік тәжірибеде дәлелденген, яғни шағын және орта кәсіпкерлік инвестицияға деген ең төменгі қажеттіліктермен ұлттық өнімнің едәуір бөлігін өндіреді. Сондықтан шағын кәсіпкерлік әлеуметтік критерий мен тиімділік критерийіне сай болады
Шағын және орта бизнес ел экономикасының өзегіне айналды. Бүкіләлемдік статистикаға сәйкес, көптеген мемлекеттерде кәсіпкерлер экономиканың дамуына өз үлесін қосып келеді. 2001 жылмен салыстырғанда Қазақстандағы шағын кәсіпорындар саны екі есеге, жеке кәсіпорындардың саны 5 есе көбейген. Қазір елімізде 2 миллионға жуық адам осы салада еңбек етіп жүр. Мемлекет шағын және орта кәсіпкерлік әлемдік дағдарыс салдарынан зиян шекпес үшін қолдан келгенді жасап жатыр.
Қазақстан Республикасының үдемелі индустриялық-инновациялық дамуының 2010-2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасында сауда мен шағын және орта бизнесті дамытуға байланысты іс-шаралар қарастырылған [1].
Қазіргі таңда көпшілік кәсіпкерліктің өндірісті, нарықты, яғни бүкіл қоғамның дамуына ықпалын тигізетінін түсіне бастады. Мемлекет кәсіпкерлердің, ал кәсіпкер мемлекеттің қолдауының арқасында өркендеуде.
Қазақстан Республикасында шағын және орта бизнесті дамыту үшін барлық жағдайлар жасалуда, атап айтсақ, меншікті жекешелендіру жөнінде үлкен жұмыстар атқарылды, мұның өзі кәсіпкерліктің дамуы үшін мықты экономикалық негіз болып табылады.
Шаруашылық жүргізудің жаңа формаларын қолданбай еліміздің экономикасын жандандыру, халқымыздың әлеуметтік хал-ахуалын көтеру мүмкін емес. Соның бірі – шағын және орта бизнестің дамуы болып табылады. Ел экономикасын дамытуда, тауар және қызмет сұраныстарын қанағаттандыруда, жалақы мен зейнетақыны уақытылы төлеуде, жұмыссыздық мәселесін тежеуде және жаңа технологияларды енгізуде шағын және орта бизнес шешуші фактор ретінде маңызды рөль атқарады. Шағын және орта бизнес ірі бизнеске қарағанда нарыққа тез бейімді, өзгермелі жағдайға байланысты икемді, жаңадан жұмыс істеп тұрған өндіріс секторларында жұмыс істеуге қабілетті.
1. Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 наурыздағы №958 Жарлығымен Бекітілген Қазақстан Республикасының үдемелі индустриялық-инновациялық дамуының 2010-2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы.
2. Елшібаев Р. Қ. Қазақстан республикасындағы әр түрлі ұйымдық-құқықтық нысандардағы кәсіпорындардың қызмет етуінің өзекті мәселелері және оларды шешу жолдары // Қаз ЭУ хабаршысы. Экономика сериясы.- 2006.- № 1.- Б. 71-75
3. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі.- Алматы: Жеті жарғы, 2000.
4. ҚР-да шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту бойынша жеделдетілген шаралардың 2005-2007 жылдарға арналған бағдарламасы. – Астана, 2005.
5. Бажиева М. С., Манабаева И. Т. Қазақстан Республикасында шағын бизнестің қалыптасуы және дамуы // КазҰУ Хабаршысы. Экономика сериясы.- 2006. – № 4. – Б. 58 - 62
6. Курс предпринимательства под ред. В.Я.Горфинкеля, проф. В.А.Швандара. – М.: Юнити, 1997.
7. Афанасьев В. Малый бизнес: проблемы становления // Российский экономический журнал. – 1993. -№ 2. – С. 35.- 36
8. Катенова С.А.Факторы и ососбенности развития малого предпринимательства Казахстана в условиях глобализации мировой экономики. // Международные отношения: теория – практика – поиск: Материалы научно-практической конференции. – Алматы, 1999. – 347б.
9. Н.К.Мамыров, А.Н.Саханова, Ш.С.Ахметова, Л.Бруза. Государство и бизнес. 1-том., А, 2002.
10. Сборник «Предприниматель и право», Издательский дом БИКО, Алматы 2000
11. Основы экономики и предпринимательства Череданова Л.Н.
12. Колесникова Л.А. Предпринимательство и малый бизнес в современном государстве: управление развитием/ М.: Новый Логос, 2000. - 290 с.
13. «Шағын және орта кәсіпкерлерді дамыту қоры» АҚ іске асып жатқан бағдарламаны талдау // 25.12.2008, - 1 - 20с
14. Закон РК “О государственной поддержке малого предпринимательства” от 19.06.1997 – 4с
15. Попов В.М. Ляпунов С.И. Практика малого бизнеса. - Москва. 2001
16. Курс предпринимательства. Под.ред. В.Я. Горфинкеля – М.,1997
17. Малое предпринимательство: Теория, мировой опыт и Казахстан. /Под. ред. Е.Б. Жатканбаева. А, 2001.
18. Предпринимательство: Учебник/Под. ред. М.Г. Лапусты. – М.: ИНФРА – М, 2000.
19. Развитие франчайзинга и лизинга в сфере предпринимательства: Методические рекомендации для предпринимателей. – Караганда, 2004.
20. ҚР статистика агентігі
http://www.stat.kz
21. «Шағын және орта кәсіпкерлерді дамыту қоры» АҚ
http://www.fund-damu.kz
22. Орта және шағын бизнес
http://www.akimvko.gov.kz/business1.htm
23. Орта және шағын бизнес
http://www.damu-komek.kz/105
24. Шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту шаралары
http://www.damu.kz/1777
25. Үкімет шағын және орта бизнестің дамуына айрықша қолдау көрсетуде.
        
        РЕФЕРАТ
Дипломдық жұмыстағы кездесетін негізгі түйін сөздер: шағын және орта
бизнес, жағын және орта ... ... ... және орта ... мәні, кәсіпкерлік, кәсіпкерлік түрлері, кәсіпкерліктің
жіктелуі, деректер негізі, және тағы ... ... ... ... үш ... ... әдебиет тізімінен және қосымшадан тұрады. Дипломдық жұмыстың
көлемі 62 беттен тұрады. Келтірілген ... ... 7, ... ... ... әдебиеттер тізімі – 16.
Сонымен қатар, дипломдық жұмыста бірқатар қысқартылған ... ... ... ... ... ... ... ұйымдары
ШОБ- шағын жіне орта бизнес
ТМД- тәуелсіз мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... қоғам
ЕДБ- екінші деңгейлі банк
РҚҚ- ресурстық қолдау қоры
ҚФА- Қазақстандық франчайзинг ассоциациясы
Дипломдық ... ...... ... ... ... ... дамыту мен оны қолдау мәселелерін зерттеу және оны жетілдіру
жолдарын қарастыру.
Алға қойылған мақсатқа жету үшін келісідей міндеттері орындау ... ... және орта ... басқарудың теориялық негіздерін қарастыру;
- шағын және орта бизнесті дамытудың ... ... ... ҚР ... және орта ... дамуын талдау;
- ҚР шағын және орта бизнесті жетілдіру жолдарын қарастыру.
Қазақстан ... ... және орта ... ... үшін ... ... атап айтсақ, меншікті жекешелендіру жөнінде үлкен
жұмыстар атқарылды, мұның өзі кәсіпкерліктің дамуы үшін мықты ... ... ... ... және орта ... ... ... мәселелерді шешуге негізделеді, атап айтсақ, шағын және ... ... жаңа ... ... құру ... жұмыссыздық деңгейін
төмендетуге қол жеткізуге ... ... және орта ... ... ... ... дәлелденген.
ГЛОССАРИЙ
Жеке кәсіпкерлер – жеке тұлғалардың табыс алуға бағытталған, олардың
өз ... ... және жеке ... атынан, олардың тәуекелімен
және олардың мүліктік жауапкершілігімен ... ... ... ... – Қазақстан Республикасының азаматы, басқа мемлекеттің
азаматы, сондай-ақ азаматтығы жоқ ... ...... ... ... ... жедел басқару
құқығында оқшау мүлкі бар және осы мүлікке өзінің міндеттемелері бойынша
жауап беретін, өз ... ... және жеке ... емес ... ... сатып ала алатын және жүзеге асыра алатын, сотта талап қоюшы
және жауап беруші бола ... ... ... ... ... балансы немесе
сметасы болуы тиіс.
Кәсіпкерлік – бұл ... ... ... ... ... ойда ... ... белсенділіктің
ерекше түрі.
Кәсіпкерлікті басқару жүйесі – бұл болжамсыздық пен тұрлаусыздық
элементтерімен сипатталатын жаңа ... мен ... ие ... саталық қосалқы жүйелерден тұратын, сыртқы ортамен тығыз
байланысы бар, үлкен, күрделі және нысаналы ашық ұйымдық жүйе.
Кеңес беру ... – бұл ой ... бір ... Онда ... ... ... белсенді маркетинг, тәуелсіз кеңестер
бойынша жұмыстар жүргізіледі. Кеңес беру әдістері эксперттік, үрдістік ... ... ... мүмкін .
Қызметкерлердің тізімдік саны – азаматтық-құқықтық сипаттағы шарт
бойынша жұмыстарды орындайтын адамдардан басқа жеке ... ... ... ... мерзіміне қарамастан жұмысқа қабылданған адамдар саны.
Қызметті қоса атқарушылық – ... ... ... ... ... шарты жағдайында басқа тұрақты төленетін жұмысты орындауы.
Өндірістік кәсіпкерлік – бұл ... ... ... ... ... немесе қызмет көрсету (жұмыс орындау) жүзеге ... ... ... ... ... ... өндіретін кәсіпкерлік
болып табылады. Сондықтан өндіріс функциясы кәсіпкерлер үшін ең негізгі
болып саналады. ... ... ... үшін ... ... ... және орта ... – жеке және заңды тұлғаның өз күш-қабілетін
танытуының, белгілі бір ... ... ... іс ... тиімді
тәсілі. Ол адамдардың өзіне сенімін арттырады, іскерлігін ... ... ...... тұлға түріндегі шағын кәсіпкерлік
субъектісі.
Шағын кәсіпкерліктің жұмыс істейтін кәсіпорны – экономикалық қызметті
жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлік
кәсіпорны.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ.....................................................................
.................................................3
1 ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА ... ... ... ... нысандары мен түрлері.............................
1.2 Шағын және орта ... ... мәні ... ... және орта ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ... ... ... және орта ... субъектілерінің қызметін
талдау......................................................................
...................................................
2.2 «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қорының» қызметі
...........................................
2.3 Шағын және орта ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА ... ... ... ... жаңа ... ... ... ... басқару жүйесін қалыптастыру……
3.3 ... және орта ... ... ... және орта ... ... бизнес – бүгінгі өркениетті
дүниежүзілік ... даму ... ... ... ... бірі болып саналады. Нақты сектор және сауда кәсіпорындары ... ... ... ... өсуіне, ұлттық табыс, жалпы
ішкі өнім, жалпы ұлттық өнім, жұмыспен қамтылу ... және тағы да ... ... ... әсер етеді. Кейінгі жылдары елімізде шағын
және орта ... ... ... көңіл бөліне бастады. Кіші және
орта бизнес барлық елде қоғамның ... ... ... бірі ... табылады.
Қазақстанның әлемдік экономикалық дағдарысқа ұшырау кезінде шағын және
орта ... ... ... ... ... ... ... қатар жаңа бизнес салаларында жаңа ... ... ... ... жою. ... және орта кәсіпкерлікті ... ... ... ... яғни ... және орта ... ... ең төменгі қажеттіліктермен ұлттық өнімнің ... ... ... ... ... ... ... мен
тиімділік критерийіне сай болады
Шағын және орта бизнес ел экономикасының өзегіне айналды. Бүкіләлемдік
статистикаға сәйкес, ... ... ... ... өз ... қосып келеді. 2001 жылмен салыстырғанда Қазақстандағы
шағын кәсіпорындар саны екі ... жеке ... саны 5 ... ... ... 2 ... жуық адам осы ... еңбек етіп жүр.
Мемлекет шағын және орта ... ... ... ... ... үшін қолдан келгенді жасап жатыр.
Қазақстан Республикасының үдемелі индустриялық-инновациялық дамуының
2010-2014 жылдарға арналған ... ... ... мен ... орта бизнесті дамытуға байланысты іс-шаралар қарастырылған [1].
Қазіргі таңда көпшілік кәсіпкерліктің өндірісті, ... яғни ... ... ... тигізетінін түсіне ... ... ал ... ... ... ... ... Республикасында шағын және орта бизнесті дамыту үшін барлық
жағдайлар жасалуда, атап ... ... ... ... үлкен
жұмыстар атқарылды, мұның өзі кәсіпкерліктің дамуы үшін мықты экономикалық
негіз болып табылады.
Шаруашылық жүргізудің жаңа формаларын қолданбай еліміздің ... ... ... ... ... мүмкін емес. Соның
бірі – шағын және орта ... ... ... ... Ел ... ... және қызмет сұраныстарын ... ... ... уақытылы төлеуде, жұмыссыздық мәселесін тежеуде және жаңа
технологияларды енгізуде шағын және орта ... ... ... ... рөль ... ... және орта ... ірі бизнеске қарағанда
нарыққа тез бейімді, өзгермелі жағдайға ... ... ... ... ... өндіріс секторларында жұмыс істеуге қабілетті.
Шағын және орта кәсіпкерліктің дамуы бірқатар әлеуметтік мәселелерді
шешуге негізделеді, атап айтсақ, ... және орта ... ... жаңа
жұмыс орындарын құру арқылы жұмыссыздық деңгейін төмендетуге қол жеткізуге
болады. Шағын және орта ... ... ... ... ... жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасындағы шағын және
орта бизнесті дамыту мен оны қолдау ... ... және оны ... ... ... ... жету үшін ... міндеттері орындау қажет:
- шағын және орта бизнесті басқарудың ... ... ... ... және орта ... ... ... тәжірибесін ескеру;
- ҚР шағын және орта кәсіпкерліктің ... ... ҚР ... және орта ... ... ... қарастыру.
Диплом жұмысының теориялық және тәжірибелік негізі болып ... ... мен ... ... «Даму» кәсіпкерлікті
дамыту қорының» материалдары мен отандық және ... ... ... ... ... пәні – ... және орта ... басқару.
Зерттеу объектісі болып «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры» ... ... ... ... үш ... қорытынды,
пайдаланған әдебиеттерден тұрады.
Жұмыс беттен, ... ... ... ... ЖӘНЕ ОРТА ... ... ... НЕГІЗДЕРІ
1.1 Кәсіпкерліктің нысандары мен түрлері
Нарықтық экономиканың дамуының ...... ... ... мен тұтынушылар арасында туындайтын экономикалық еркін қарым-
қатынас болып табылады.
«Жеке кәсiпкерлiк туралы» 2006 жылғы 31 қаңтардағы N 124-111 ... ... ... ... ... ... орташа саны 50 адамнан
аспайтын дара ... және ... ... жүзеге асыратын,
жұмыскерлерiнiң жылдық орташа саны 50 ... ... және жыл ... ... ... құны ... қаржы жылына арналған республикалық
бюджет туралы ... ... 60000 ... ... есептiк көрсеткiштен
аспайтын заңды тұлғалар шағын кәсiпкерлiк субъектiлерi болып табылады.
«Жеке кәсiпкерлiк ... ... ... Заңында
белгіленген жекелеген қызмет түрлерін жүргізетін (акцизделетiн ... және ... ... ... ойын және ... ... радиоактивтi материалдардың айналымымен байланысты қызметтi, дара
кәсiпкерлер мен заңды ... ... ... ... ... таныла
алмайды.
Кәсіпкерлікке байланысты негізгі түсініктемелерді қарастыру қажет.
Жеке тұлға – Қазақстан Республикасының азаматы, басқа ... ... ... жоқ ... тұлға – меншік, шаруашылық жүргізу немесе жедел басқару
құқығында оқшау мүлкі бар және осы ... ... ... ... беретін, өз атынан мүліктік және жеке ... емес ... ... ... ала ... және ... ... алатын, сотта талап қоюшы
және жауап ... бола ... ... Заңды тұлғаның дербес балансы немесе
сметасы болуы тиіс.
Шағын кәсіпкерлік кәсіпорны – заңды тұлға түріндегі ... ... ... ... ... ... – экономикалық қызметті
жүзеге асыратын немесе әлуетті ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің белсенді кәсіпорны – экономикалық қызметті
жүзеге асыратын шағын кәсіпкерлік кәсіпорны.
Жеке кәсіпкерлер – жеке ... ... ... ... олардың
өз меншігіне негізделген және жеке тұлғалардың атынан, олардың тәуекелімен
және олардың мүліктік жауапкершілігімен ... ... ... ... ... ... ... органдары жүзеге
асырады.
Шаруа (фермер) қожалығы деп жеке ... ... ... ... ... ... ... ауыл шаруашылығы жерлерін
пайдалануға, ... осы ... ... және ... тікелей байланысты
адамдардың отбасылық-еңбек бірлестігі танылады.
Экономикалық қызмет түрі – онда ... ... ... ... ... ... және өнім бірігетін қызмет, бұл біртекті өнім
(тауар, қызмет) жасауға алып келеді. ... ... түрі ... ... және ... өніммен сипатталады. Шағын
кәсіпкерліктің әрбір тіркелген субъектісіне ... ... ... ең ... ... ... ... яғни негізгі болып табылатын
түрі беріледі.
Шығарған өнімдер барлық шығарылған өнім мен көрсетілген қызметтердің
өндірушінің бағасымен ... ... ... саны – ... ... ... жұмыстарды орындайтын адамдардан басқа жеке еңбек шарты бойынша,
оның жасалу мерзіміне қарамастан жұмысқа қабылданған ... ... қоса ... – қызметкердің негізгі жұмысынан бос
уақытында еңбек шарты жағдайында басқа тұрақты ... ... ... ... – Кәсіпкерліктің жіктелуі
1 сурет. Кәсіпкерліктің жіктелуі
Кәсіпкерлік пен ... ... ... ... ... әртүрлі белгілері бойынша жіктеуге болады.
Кәсіпкерлікті көлеміне қарай шағын, орта, ірі болып ... ... ... ... саны мен ... ... жылдық мөлшері
болып болып табылады.
Меншік нысаны бойынша, ... жеке және ... ... ... ... нысандарына байланысты кәсіпкерлікті ұйымдастырудың ұйымдық-
құқықтық нысандары бойынша бөліп көрсетіледі. Яғни, заңды тұлға ... ... ... дара ... ... ... ... коммандитті серіктестігі, жауапкершілігі шектеулі серіктестік,
қосымша жауапкершілігі бар серіктестік), ... ... ... ... ... ... ... аймақтық және халықаралық
болып бөлінсе, салалық бағытына қарай ... ... ... және ... да ... бойынша бөлінеді.
Жүзеге асыратын қызмет ... ... ... ... және ... ... ... бөлінеді. Олар өз ішінен тағы бірнеше
түрге бөлінуі мүмкін.
Өндірістік кәсіпкерлік – бұл кәсіпкерліктің негізгі ... ... ... ... қызмет көрсету (жұмыс орындау) жүзеге асырылады. Негізінен
тауарлар, қызметтер, ақпараттар, рухани құндылықтар ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлер үшін ең негізгі
болып саналады. ... ... ... үшін ... ... факторларын
қолданады.
Коммерциялық кәсіпкерлік тауарлар мен қызметтерді сату және ... ... ... жүзеге асырылады, яғни тауарлы-ақшалай,
саудалық-айырбас операциялары сипатталады. Коммерция ... ... ... ... ... ал ... - сауда, тауар
айырбастау, тауар - ақша ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлікпен тiкелей
байланысты. Өйткенi, өндiрiлген тауарды ақшаға ... ... ... ... ... Дәл осы саудалық iскерлiк тауарға деген
сұранымды анықтап қандайда болсын ... ... ... ... немесе
керiсiнше шектеуге әсер етедi.
Кәсіпкерлік ... ... түрі – ... ... болып
табылады. Оның сату – ... алу ... - ақша ... ... ... ... ... ақшаны тікелей және қосымша нысанда
сату жатады. ... ... ... ... ... ... валюта
және бағалы қағаздар нарығы бой көтерді, оларға ... ... қор ... ... кәсіпорындар мен ұйымдар, кәсіпкерлер және
жеке тұлғалар. Кәсіпкер немесе ... осы ... ... ... ... ... ... мен маркетингтік қызметті
ұйымдастырудан бастайды. Сөйтіп бір уақытта олар ақшаның, валюта мен ... ... ... ... қатар меншікті акцияға, облигацияға,
несие мен коммерциялық бағалы ... ... ... қағаз эмиссиясы
жүзеге асырылуы мүмкін.
Кеңес беру кәсіпкерлігі – бұл ой нарығының бір бөлігі. Онда қаржылық,
инвестициялық саясаттарды жасақтау, белсенді ... ... ... ... ... Кеңес беру әдістері эксперттік, үрдістік және
оқу-үйрету нысандарында болуы мүмкін [2].
Қазақстан Республикасының Азаматтық ... және ... ... мен ... ... кәсіпорындардың мынандай нысандары бар:
- мемлекеттік кәсіпорын;
- ... ... ... ... және жауапкершілігі
шектеулі жауапкершілікті);
- акционерлік қоғам, бірлестіктер [3].
Кәсіпкерліктің ұйымдық-құқықтық нысандарына дара кәсіпкерлік және
шаруашылық серіктістіктер, ... ... ... ... ... ... жатқызылса, ұйымдық-экономикалық нысандарға
концерндер, ассоциациялар, консорциумдар, синдикаттар, ... ... ... ... ... ... ұйымдастырудың ең қарапайым нысандарының бірі
дара кәсіпкерлік болып табылады. Дара кәсіпкерлік - заңды ... ... ... ... ... ... ... тәуекелге бару және
мүліктік жауапкершілік арқылы жүзеге асырылатын, табыс табуға бағытталған
бастамашылық қызметі. Дара ... ... ... ... кәсіпкерлік
түрінде жүзеге асырылады. Өзіндік кәсіпкерлікті бір жеке ... ... ... ... сол ... ... және оған билік ету
құқығымен дербес жүзеге асырады. Бірлескен ... жеке ... ... тобы өздеріне тиесілі ортақ мүлік ... ... ... және ... ету құқығымен жүзеге асырады.
Бірлескен кәсіпкерлік келесі нысандарда болуы мүмкін:
1) ерлі-зайыптылардың ортақ бірлескен ... ... ... ... кәсіпкерлігі;
2) шаруа (фермер) қожалығының ортақ бірлескен ... ... ... үйге ... бірлескен меншік негізінде
жүзеге асырылатын отбасылық кәсіпкерлік;
3) жеке кәсіпкерлік ортақ үлестік меншік негізінде жүзеге ... ... ... ... жеке ... жүзеге асыратын жеке тұлғаларды
мемлекеттік тіркеу келіп тіркелу ... ... және оның ... ... ... ... органында дара кәсіпкер ретінде есепке алынады.
Тұрақты негізде жалдамалы жұмыскерлердің еңбегін пайдаланатын ... ... ... жеке ... үшін белгіленген салық салынбайтын
жылдық жиынтық табыстың мөлшерінен асатын табысы бар дара ... ... ... ... ... бөлігін шаруашылық серіктестіктер құрайды.
Шаруашылық серіктестік деп ... ... ... ... ... ... ұйымды айтамыз. Қазақстан
Республикасы ... ... ... (58 бап, 2 ... ... толық серіктестік, сенім (командиттік) серіктестігі,
жауапкершілігі шектеулі серіктестік және ... ... ... ... ... ... ... серіктестікті жеке және
заңды тұлғалар құра ... ал бір адам ... ... ол оның ... ... табылады. Құрылтайшылар (қатысушылар) серіктестіктің
жарғылық капиталына ... ... ... ... ... заттар, мүліктік
құқық және өзге де мүлікті енгізе алады.
Жауапкершілігі шектеулі серіктестік қатысушылардың қабылдаған ... өз ... ... құрылуы немесе таратылуы мүмкін. Сондай-ақ,
жауапкершілігі шектеулі серіктестік өзге де ... ... ... ... ... ... ... қайта құрыла алады.
Жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... ... ... жолымен құрылады
және серіктестікті мемлекеттік тіркеу үшін құжатта табыс етілген күнгі 100-
айлық есептік көрсеткіштің мөлшерінен кем болмауы керек.
Жауапкершілігі ... ... ... ... ... ... жарғылық каптиалдың жалпы сомасының кемінде ең төменгі
мөлшерін енгізуге міндетті. ... ... ... серіктестіктің жарғылық капиталындағы өз үлесін немесе оның бір
бөлігін өз қалауынша осы серіктестіктің бір немесе ... ... ... ... ... ... құқылы.
Қосымша жауапкершілігі бар серіктестік деп – қатысушылары серіктестік
міндеттемелері бойынша жарғылық ... ... ... ... бұл сомалар жеткіліксіз болған жағдайда ... ... ... ... өздеріне тиесілі қосымша ... ... ... ... ... жауапкершілігінің шекті мөлшері жарғыда
көзделеді.
Кәсіпорындардың тағы бір ... ... ... ... ... дегеніміз азаматтардың бірлескен кәсіпкерлік қызметі
үшін мүшелік негізде олардың өз еңбегімен ... және ... ... ... жарналарын біріктіруіне негізделген ерікті
бірлестігі. Кооператив мүшелері екеуден кем ... ... ... ... ... статусын иеленеді және міндеттемелері бойынша
қосымша (жәрдем беру) жауапты ... ... ... мүшелікке
кіру мен шығудың еркіндігі, мүліктік (пайлық) жарна енгізу ... ... ... ... және оның ... ... ... қамтамасыз ету, өндірістік кооперативтің қызметі
туралы ақпаратқа қол жетушілік сияқты қағидалар негізінде жұмыс істейді.
Қазіргі ... ... ... ... етіп ... ұйымдық-құқықтық нысандарының бірі акционерлік ... ... ... ірі ... ... ... Акционерлік
қоғамдар тек шаруашылық жүргізуші субъект ретінде ғана емес, сондай-ақ, ел
экономикасына инвестиция тартуға, қор ... ... да ... ... әсер ... ... ... Республикасының Акционерлік
қоғамдар туралы заңына сәйкес акционерлік қоғам деп - өз ... ... үшін ... ... ... ... ... заңды тұлғаны
айтады. Ал, акция - ... ... ... және акционерлік қоғамды
басқаруға қатысу, ол бойынша дивиденд және ... ... ... ... бір ... алу ... куәландыратын бағалы қағаз [4].
Акционерлік қоғамның жарғылық капиталының ең төменгі мөлшері тиісті
қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы ... ... ... ... ... ... 50000 еселенген мөлшерінде
болады. Бірақ бұл ... өз ... ... ... ... жүзеге асыратын қоғамға қолданылмайды.
Акционерлік қоғамның жарғылық капиталы құрылтайшылардың акцияларды
олардың нақты құны бойынша төлеуі және ... ... ... ... сату арқылы қалыптастырылады. Құрылтайшылар төлейтін
жарғылық капиталдың ... ... ... ... ең ... кем ... және құрылтайшылар оны қоғам заңды тұлға ... ... ... ... отыз күн ... толық төлеуге тиіс.
Жарғылық капиталды ұлғайту акционерлердің жалпы жиналысының немесе соттың
шешімімен акцияларды шығару және орналастыру ... ... ... ... ... жүйесі – бұл болжамсыздық пен ... ... жаңа ... мен ... ие ... ... қосалқы жүйелерден тұратын, сыртқы ортамен ... бар, ... ... және ... ашық ... жүйе.
Кәсіпкерлікті басқару жүйесі – бұл мақсатты көп деңгейлі ... ... ... ... кызмет жатады, ал басқару субьектісі
ретінде ... ... ... ... орын алады.
Кәсіпкерлікті жүзеге асыру негізінде жаңа кәсіпорын құру үрдісі
негізгі үш кезеңнен тұрады:
1-ші ... ... ... деп аталады, мұнда кәсіпкердің қызмет
түрін, көлемін анықтау және ұйымдық – ... ... ... жүзеге
асырылады;
2-ші кезең, яғни құрылтайшылық кезеңде құрылтайшы құжаттарды дайындау
үрдістері мен ... ... ... шешіледі;
3-ші ұйымдастырушылық кезеңінде жаңа ... ... ... құру ... ... яғни негізгі
өндірістік құрылымын, басқару құрылымы, персоналдық құрылым және өндірістік
инфрақұрылымның ... ... ... ... ... ... ... шығармашылық ізденіс, жауапкершілік, ... ... жеке ... мен ... де ... болады [5].
1.2 Шағын және орта бизнестің экономикалық мәні және маңызы
Қазақстан Республикасының экономикасы шаруашылықтың әртүрлі ... ... оның ең ... ... шағын кәсіпкерлік болып
табылады. Шағын және орта бизнес - нарықты қалыптастыруда, ірі өндірушілер
монополизмін ... және ... ... ... және ... ... ... мәселесін тежеуде, жаңа
технологияларды енгізуде, Қазақстан ... ... ... ... роль ... және орта ... ел экономикасындағы алатын орны ерекше,
өйткені мемлекеттің жалпы қоғамның алға жылжуының ... ... ... сөзсіз. Шағын бизнес ірі бизнеске қарағанда нарыққа тез бейімді,
өзгермелі жағдайларға байланысты икемді, жаңа дамып ... ... ... істеуге қаблетті.
Шағын және орта бизнес – жеке және заңды тұлғаның өз күш-қабілетін
танытуының, ... бір ... ... ... іс ... ... Ол ... өзіне сенімін арттырады, іскерлігін қалыптастырады.
Кәсiпкерлiк қызметке талдау жасау – оның жалпы экономикалық ой-пiкiр сияқты
ұзақ ... мен ... ... бар ... ... ... дамыған елдерде әрбiр азаматтың кәсіпкерлікпен ... бар. ... оны ... асыру қоғам мүшелерiнiң кез-келгенiнiң
қолынан келе бермейдi. Сондықтан, кәсiпкерлiктiң нақты субъектiсi – ... ... бар, ең ... ... ... ... бар ... соңғы нәтижесi өндiрiлген өнiм мен ... ... ... ... Осы ... ... басты мақсаты – ... ... ... ... немесе шығындарын барынша азайту
болып табылады. Ал, кәсiпкердiң табысы ... оның ... ... ... ... ... ... кәсiпкер қатаң бәсеке
жағдайында нарықтан шығып қалмас үшiн өндiрiс факторларын жүйелеудің ... ... ... бұл ... ең ... ... бизнес - қоғамдық қатынастардың бірден-бір түрі ретінде қоғамның
рухани және материалды потенциялын көтеріп қана ... ... ... ... таланты мен мүмкіндіктерінің тәжірибе жүзінде көрінуіне
жағымды бастау бола отырып, ұлттық бірігуіне, оның ... ... ... ... әкеледі.
Шағын және орта-бизнес экономиканың негізгі қозғаушы күші. Дамыған
мемлекеттердің ... даму ... ... және орта-бизнес
субъектілерінің тарапынан байқалады. Сондықтан шағын және ... қай ... ... да ... ... бірі ... табылады.
Көптеген ғалымдардың еңбектерінде шағын және орта бизнес ... ... және даму ... туралы пікірлер көптеп
кездеседі. Кәсіпкерлік ... ... ... ... рет ... ... ... еңбектерінде баяндалды. Кейінгі 250 жыл
шегінде кәсіпкерлік теория әртүрлі ... мен ... ... да, олар ... ... - бұл ... тәуекел мен
жаңартпаға деген бейімділігі ғана емес, қорыта айтқанда жаңа ... ... ұғым ... ... ... «кәсіпкерлік» термині
тәуекел сөзімен, ал кәсіпкердің өзі тауарды өндіру мен ... ... ... мен ... өз мойнына алатын адаммен ... 1725 жылы ... ... өз ... тәуекелді алумен
байланыстырылды, сонымен қатар ол капитал ... ... мен ... ... ... ... отырды. Ол кәсіпкерді өзіне өзі
жұмыс орнын жасайтын адам ретінде қарастырды. Адамды белгілі бір ... үшін ... ... ... ол өз ойларын жүзеге асыру
жолдарын іздей бастайды, сөйте келе ол кәсіпкерге ... ... ... ... ... ... ... жағдайларда жұмыс
істеуілері.
Басқа бір дін ... ... ... ... мен ... ... олардың жаңалықтарға яғни жаңартпа мен менеджментке
деген бейімділіктеріне байланысты деп санады. Бауде ... ... ... мен ... ... ... ерекше көңіл
аударып отырды. Ол кәсіпкер мен меншіктенушінің өзара айырмашылықтары ... ... ... ... капиталмен қамтамасыз етеді, олар
өз кезегінде, бұл қаржы құралдарын шикізат ... және ... ... ... ... ... ... барады. Өз ілімінде ол ... ... ... ... тәуекел деңгейін тек
білім арқылы төмендетуге ... ... ... ... Ол ... ... және оларды өндірісті ұйымдастыру өнері сияқты
маңызды салада оқытып үйрету қажеттілігін ... ірі ... ... ... мен ... ... ... қолдау үшін пайдалануға
шақырды. Сонымен қатар, ол сол ... ... ... қажеттілігін
және салық жүйесінде тәртіптің жоқтығын ... ... ... ... ортасында Бауде біздің уақытымыз үшін де маңызды мәселелерді
көтерген.
1776 жылы Адам Смит өзінің «Халықтар ... ... мен ... ... атты ... ... ол ... өндіріс факторларын бөліп
көрсетті: жер, еңбек, капитал, бірақ ... рөлі ... ... 1810 жылы Жан ... Сэй ... рет ... рөлі ... негізгі өндіріс факторларының бірі дәрежесіне дейін ... ... ... ... кәсіби менеджменттік төңкерістің де сап ете
қалатынын айтты.
Қазіргі уақытта бүкіл әлем бойынша ... ... жоқ. ... ... ... ... ... пікірі
бойынша «кәсіпкерлік – белгілі бір құқы бар, жаңа бір ... ... ал ... – осы ... қажетті уақыты мен күшін жұмсайтын
қаржылық, психологиялық және әлеуметтік тәуекелді өз мойнына алып, бұл үшін
ақша алып және ... ... ... ... алатын адамды айтады».
Америкалық оқу және ғылыми әдебиеттерінде кәсіпкерлік пен кәсіпкерді
экономикалық, саяси – ... ... ... және басқа да
жағынан сипаттайтын көзқарастар бар.
Ағылшын профессоры Алан ... ... ... «жеке кәсіпкер - істі
өзіне ғана ... ... ... тек өзі ... ... ... ... өз еркімен шешім қабылдайтын тұлға». Ол үшін
алған сыйы болып - кәсіпкерлік қызмет нәтижесінен кейін ... ... ... ... айналысқандағы қанағат сезімі. Бірақ, осылармен қатар,
ол кәсіпорынның банкротқа ... ... ... ... ... өз
мойнына алады.
Қазақстанның ғалымдары жазған сөздіктерінде, шағын бизнестің ... жоқ деп ... ... оның тек ... ... ретінде ұқсас
анықтамалары бар. Ал Я.А. Аубакировтің сөздігінде шағын ... ... ... ... ... бар, шек қою ... жұмысшылардың санына және
шаруашылық ... ... ... ... ... шаруашылық субъект. Бірақ меншік формасына байланысты шек
қою қарастырылмайды. ... ... ... шағын кәсіпорын,
жуапкершілігі шектеулі серіктестік, жеке кәсіпорын, кооператив, мемлекеттік
немесе араласта болуы мүмкін». Ал, ... ... ... ... ... бар ... ... М.Н Абишевтің айтуынша «шағын
бизнес - ... жеке ... ... ... ... ... іске асыра алатын, 200-ге дейін жұмысшылар саны ... – бұл ... ... ... ... ... ойда ... экономикалық белсенділіктің
ерекше түрі.
Кәсіпкерлік экономикалық белсенділіктің ерекше түрі ретінде ... оның ... ... тек ... байланысты болады. Соңына ол идея
жүзеге асырылады.
Шағын және орта ... ... ... ... күштерінің
ішінде кәсіпкерлер негізгі орын алады. Кәсіпкер – бастамашыл негізде, толық
экономикалық жауапкершіліктен қорықпай ... ... және ... ... етіп ... өндіріс факторларын ұтымды түрде біріктіруге
қабілетті ұдайы өндірістің субъективті факторы.
Республика экономикасын тұтастай алып қарасақ, оның өндiрiстi ... ... ... ... ... ... жатқаны байқалады.
Соның iшiнде маңызды бағыттардың бiрi - ... ... ... ... Кәсiпкерлiк алымдылық қабiлеттiң, пысықтықтың шынығуына жағдай
жасайды. Онсыз ... ... ... да ... мүмкiн емес.
Сондықтан қазiргi кезеңде өз ойлау қабiлетi мен ... ... баса ... ... болмайды [6].
Қазақстан республикасының заңына, кіші ... ... ... егер ... кіші кәсіпкерлік дегеніміз жұмыскерлердің саны ... ... ... және активтары 60 мың айлық есептен аспау керек дейді.
Ал орта бизнесті алсақ, адамдардың саны 250 аспау ... және 325 ... ... дейді.
Ал әлемдік тәжірибе көрсетіп отырғандай, шағын және орта кәсіпорындар
тек нарықтық экономика жағдайында ғана тиімді бола ... ... ... яғни ... ... ... ғылыми, жобалық –
конструкторлық және т.б. қажеттіліктерін нарық қанағаттандырады.
Шағын және орта кәсіпорындардың бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... тұтынушыны тез тауып алуға
және нарықта өтімді товарды тез тарату ... ... ... ... кәсіпкерліктің ролінің негізгі
факторлары үш бағыт бойынша анықталады:
- ірі және ұсақ ... ... ... ... ... ... маштабында тиімді, аз ақша қаражаты жұмсалатын
технологиялық әдістерді, ... ... ... және ... жүйесін
енгізу және дамыту;
- жаңалықтардың (жаңа енгізілгендердің) жылдамдатылған өндірісі.
Шағын және орта кәсіпорындардың ерекшеліктеріне мыналар жатады:
- тез өзгеріп отыратын ... ... ... ... мен
икемділігі;
- өндіріс технологиясын өзгертуге, тауардың ... мен ... ... ... енгізуге қабілеттілігі;
- ынталандыру жүйесінің икемділігі;
- жұмыс күнінің еркін ұйымдастырылуы (толық емес жұмыс күні және үйге
алынатын жұмыс);
- ... ... ... ... дербестіктің
жоғарылауындағы шағын кәсіпорындардың ролі;
- әкімшілік кедергілердің болмауы;
- ... пен ... ... ... ... ... ... етулуі;
- дәрежелі мамандарды ұтымды пайдалануы;
- өндіріс процестерінің қарапайымдылығы;
- өнімнің әрдайым жаңартылып тұруы;
- жеке қарым - қатынас мүмкіндігі.
1кесте
Ірі және ... ... ... ... ... |Ірі бизнес ... ... |
|1 ... және ... ... ... өндіріс, |
| |қызмет көрсету |отын-энергетикалық ... және ... ... |
| ... ... ... |аясы |
|2 ... ... ... ... өндіріс |Микросериялық немесе жеке |
| | | ... |
|3 ... ... ... ... ... ... ірі |
| |қабілеттілік |қабілеттілігі ... 24 есе көп |
|4 ... |6-10 ... |0,5-1 ... |
| ... | | |
|5 ... аясы |Ірі қалалар мен |Үлкен және кіші ... |
| | ... ... | |
|6 ... ортаны |Нарықтың елеулі үлесін|Бәсекелестіктің күшеюі |
| ... |алу ... | |
| | ... ... | |
|7 ... ... құру|Жұмыс орындарын құру |Жұмыс орындары 3 есе |
| | ... ... ... ... |
|8 ... күшін тиімді |Қызметкерлерді өзара |Қызметкерлерді өзара |
| |пайдалану ... ... ... мүмкіншілігі бар |
| | ... | |
|9 ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... ... |
| | | |көп ... ... |Тіркеу және ... ... ... ... ... |
| ... құру ... тіркеудің |болуы |
| | ... | ... ... [7]. ... ... ... жаңа ... жаңа жұмыс орындарының, табыс пен
гүлденудің көзі деп қарап отыр, шағын бизнесті дамытуда ынталандыру жөнінде
шаралар қабылдайды. Сонымен, жоғарыда ... ... ... ірі ... ... бас ... болып табылмайтын, елдің экономикасы
үшін шағын ... ... ... ... ... шағын және ірі
бизнесе салыстырмалы талдау жүргізуге болады.
Сонымен, шағын және орта бизнес экономиканы жандандыратын ... ... ... ... ... ... шығудың алдыңғы кезегі ретінде
де қаралады. Шағын және орта кәсіпорындардың орасан зор ... ... ... таза ... туғызуға, қаржы нарығын
жандандыруға, тұрғындардың сұраныс қабілеттілігін арттыруға, ірі ... ... ... және ... ... ... ... мұндай орасан
қарқынды шағын бизнестің кез-келген ірі ... ... ... ... ... дамыған елдердің өзі қолдайды, себебі кез-келген ірі
кәсіпорын бір-екі адамның өз ісін көп ... ... ... ... ... ... таңда мемлекеттiк мекемелер мен iрi фирмалар шағын бизнестiң
дамуына жан-жақты ат ... ... олар ... ... ... ... Бiрiншiден, жұмысшыларға жалдамалылар
қатарынан шығып, өз кәсiбiнiң ... болу ... ... Екiншiден, кiшi
кәсiпкерлiктi халықтың жұмыспен қамтылу мәселесiмен де ... ... ... ... кәсiпкерлiктiң өркендеуi тауарлар
өндiрудi ұлғайтуға және қызмет көрсетудi дамытуға жол ашады.
Қазақстан Республикасы ... ... 1997 ... қаңтар айында
құрылған шағын бизнес мәселелерi жөнiндегi ынталы топ, экономиканың даму
саласын ... ... және ... – нұсқаулық актiлерiн
жетiлдiруге көмектеседi деп күтiлуде.
Сонымен, Қазақстан Республикасының 1997 жылдың 18 ... ... ... ... ... туралы” Заңында шағын кәсiпкерлiк
тұлғаларын тiркеу процедурасын барынша жеңілдету ... атап ... ... ... ... ... та ... Мысалы, бұрын заңды
тұлғаны тiркеу үшiн кәсiпкерлер ақша мен ... ... 10-12 ... ... ... ... Ал, ендi жаңа ... бойынша тәртiп
ыңғайлы. Бекiтiлген үлгi бойынша өтiнiш тек әдiлет басқармасына ғана
көрсетiледi. ... ... ... бойынша жұмыс iстеуге келiсiм
берiледi және тiркеу үшiн екi есе ... ... ... салық төленедi.
3 күн iшiнде әдiлет басқармасы кәсiпкерге тiркеу туралы куәлiгiн ... ... мен ... ... ... ... ... экономикалық, әлеуметтiк және саяси мәселелердi шешуге
қабiлеттi болғандықтан ... және орта ... ... ... ... және орта ... ... ерекшелігі – кірістерге қатысумен және
жұмыспен қамтылғандықты сақтап қалуға ынталы болумен шартталған, жұмыстың
ең жоғарғы нәтижелілігіне деген ... ... ... ... ... етуге деген ұмтылыс.
Шағын және орта бизнестің артықшылықтары айқын. Бұл – шағын және орта
бизнестің икемділігі, өндірілетін өнім мен көрсетілетін ... ... ... ... ... ... ... басқа жұмыс істеу
салаларында жаңалықтарды енгізу қабілеттілігі.
Шағын бизнестің басты ерекшелігі – кірістерге қатысумен және жұмыспен
қамтылғандықты сақтап ... ... ... шартталған, жұмыстың ең жоғарғы
нәтижелігіне деген жалпы ... ... ... ... ... ... ... болып жұмыс істеуге ұмтылыс. Ірі фирмаларда ... ... ... ... үшін маман менеджерлерді тартуға
мәжбүр, бірақ бұл көбінесе 2 жақ мүдделерінің тоғыспауына әкеледі, ал ол өз
кезегінде жалпы ... ... әсер ... ... және ... ... қарсылықтардан құтылып кетуге болады, себебі негізін
қалаушы мен менеджер – бұл ереже бойынша бір адам ... ... және орта ... тек қана ... ... ... қана қоймай, сондай-ақ оның экономикалық дағдарыстан шығуының
алғашқы кезеңі ретінде қарастырылады. Шағын және орта ... ...... ... ... ... ... орта құруы,
қаржы нарығын жандандыруы, ірі бизнестің дамуына бастама беруі және бүгінгі
барларының ауқымын ... ... ... және орта ... ... ... ... елдерде шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдау саясатының
жалпы мақсаты - шағын және орта бизнеске қолайлы ортаны қалыптастыру ... яғни ... ... ... ... ... интеллектуалды меншікті қолдаудың тиімді жүйесі,
жеңілдетілген әкімшілік талаптар, жеке ... дем ... ... және тағы ... ... ... штатында шағын
және орта бизнес мәселелерін шешетін арнайы ұйым - ... және орта ... ... ... жергілікті билік органдары ... ... ... ұйымдастырған. Канадада бизнесті
дамытудың федералды банкі арқылы ... ... ... ... ... ... дүниежүзінде шағын және орта бизнестің экономика құрылымындағы
үлесі жоғары. Сол ... және орта ... даму ... ... ... өсуі тәуелді болады.
Батыс Еуропа елдерінде кәсіпкерліктің ... ... ... Атап ... ... жеке ісін ... ... жүргізіледі, соған сәйкес арнайы банк 100 000 евро мөлшерінде 20
жыл мерзімге қарыз береді. Жеке ісін ашушылар 10 жыл бойы ... ... ал ... екі ... ... ... Осы екі ... ішінде
федералдық үкімет банкке тиісті соманы өтейді. Шағын кәсіпорындарды
ынталандыру ... ... ... ... ... ... Қор ... шарттармен несие мен қарыз береді.
Батыс Еуропа елдерінде кәсіпкерлікті қолдау ұлттық, сонымен қатар,
жергілікті ... іске ... ... ... және ... үшін кадрларды дайындауды Жұмыс күші ... ... елде ... бизнес жалпы бизнестің басым ... ... ... ... ... ... ... 3 млн. долларға дейін
жетеді. Дегенмен, мамандардың өздері әлі күнге ... ... ... ... жаңа ... ... ... ескі өнімді жаңартып, жаңасын ойлап
табады.
Швейцария мен АҚШ-тың шағын кәсіпорындары көптеген қызметкерлерге
жұмыс ұсынады. ... ... ... және орта ... ... ... ... олар аз шығынмен тауар мен қызметтің ... ... ... ... ... (ЕС) ... жеке секторындағы
15,7 миллион кәсіпорындардың барлығы дерлік ... және орта ... ... ... Шағын бизнес кәсіпорындары 70% ... ... ... ... ете ... ... ... айтарлықтай үлес қосты,
статистикалық мәліметтер бойынша 16 млн. адам ... және 46 млн. ... ... ретінде жұмыс істей бастады.
Көптеген жылдар бойы әртүрлі елдердің ғалымдары шағын ... ... ... ... АҚШ Конгресс Комитетіне шағын бизнестің 700-
ге жуық анықтамасы ұсынылған. Шағын бизнесті сипаттаудың түрлі ... ... ... көлемі, жұмыс істеушілердің саны, депозиттердің
көлемі, негізгі өндіріс қорларының актив ... ... ... өлшемі, кіріс мөлшері. Ең кең тараған критерийлердің бірі -
жұмыс істеушердің ... ... ... саны 100-ге дейін, тағы
біреулер 50-ден 1000-ға дейін, үшіншілері ... ... ... жететін
кәсіпорындарды шағын бизнес кәсіпорындары деп санауды ұсынуда.
Франция, Германия және Италияда 500 ... бар ... ... ... ... және одан аз жұмысшылары бар кәсіпорындар шағын болып есептеледі.
Еуропаның көптеген елдерінде 10-ға дейін адамы бар ... ... ... сандық құрамы маңызды болса да, сапалық сипаттамасы сонда да
айқындаушы болып табылады.
Германияда ереже бойынша, ... ... ... саны 1-ден ... ... шағын бизнеске жатқызады, сөйте тұра олар келесі 4
категорияға бөлінеді: 20-дан 49-ға дейін, 50-ден 99-ға дейін, 100-ден ... ... ... 449-ға дейін. Бұл елде жылдық ақша айналымы 3,5-нан 11,5
миллион неміс маркасын құрайтын ... ... ... деп ... ... ... белгіленген кәсіпорындар критерийлері бар:
өнеркәсіп, көлік және құрылыста – 300 ... көп ... ... ... ... ... сауда және қызмет көрсету саласында – 50, олар ... ... ... және орта ... ... ала ... ... капитал мөлшері де шектелген: өнеркәсіп, құрылыс және көлікте –
770 мың доллардан жоғары емсе, ... ... – 230 мың ... ... ... 77 мың ... ... қазіргі қолданып жүрген заңдарына сәйкес, шағын
кәсіпорындарға:
- өнеркәсіпте – 200 адамға дейін;
- ... – 100 ... ... көтерме сауда – 50 адамға дейін;
- ауыл шаруашылығында – 50 адамға дейін;
- ғылымда және ... емес ... – 25 ... ... ... ... – 15 адамға дейін жұмыс істейтін кәсіпорындар жатады.
Қазақстан Республикасында адам саны айтарлықтай аз кәсіпорындар шағын
болып ... ... ... 1997ж. 8 ...... ... шағын кәсіпорындарға:
- өндірісте, құрылыста және ауыл шаруашылғында – 50 адамға ... ... және ... ... ... – 30 ... дейін;
- көлік және байланыста – 25 адамға дейін;
- ғылымда және инновациялық қызметте – 20 адамға дейін жұмыс ... ... ... саны 200 ... аспайтын кәсіпорындар орта бизнеске
жатады.
АҚШ-та шағын және орта бизнеске жұмыскерлер саны 50 адамға дейінгі
шағын фирмалардың ... тең ... ... ... Бұл ... ... 99%-ын ... Бұлардың негізгі бөлігі шағын,
көбінесе жанұялық немесе жеке кәсіпорындар. Мұндай ... ... ... аспайтын, ал 80%-ында 10-нан аспайтын адамдар жұмыс істейді.
2007 жылдардың ... ... ... және орта ... өсуі ... ... жағдайынан да ерекше байқалады. Мысалы үшін тек 2000 жылдардың
өзінде ғана 1,3 млн ... және орта ... ... ... ал 2007 ... млн ... ... құрылды, ал бұл көрсеткіштер 2009 жылда 1,6 ... ... ... ... жыл ... 600 ... жуық қана жаңа
кәсіпорындар ашылып отырды. Бұл елде ... ... ... ... ... ... ... таңда жыл сайын жаңадан
құрылатын фирмалардың 1/8 ... ... ... ... ... ... бұл елдің инновациялық
саясатының негізгі бағыттарының бірі - қаржы ... ... ... Ол екі ... ... бюджетті мақсатты бағытталған субсияландыру арқылы;
- қаржыландыру үшін жеке капиталдарды ... ... іске ... ... шағын және орта бизнестің ... ... және ол ... бизнеске қаржылық, кеңес беру, материалдық
жағынан көмектеседі, кәсіпкерлерді ... мен ... ... асырады.
Шағын және орта бизнес әкімшілігі шеңберінде АҚШ-та ... ... ... ... ... ... көмек беру;
- зерттеулер мен жобаларды жасауға көмектесу және қаржыландыру;
- ұлттық бизнесті дамыту;
- әйел кәсіпкерлерге жағдай ... ... ... көрсету.
Сонымен қатар, шағын бизнестің субъектілеріне ... ... ету ... ... ... ... бизнесті инвестициялауда ... ... ... қамтылуы;
- қарыздар мен несиелер негізінде мемлекеттің іс-шаралар ұсынуы;
- қоршаған ортаны қорғауға байланысты шағын бизнесті қаржыландыру.
Сонымен қатар, АҚШ ... және орта ... ... ... ... ... ... 50 мың долларға дейін
табысы бар кәсіпорындарға 15% ... ... ... 70 ... дейін табысы бар шағын фирманың салық нормасы 25%; ал ең жоғарғы
мөлшері 34% [9].
Өтпелі кезең экономикасында шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... Дамыған мемлекеттердің
тәжірибелерін талдау ... ... және орта ... ... ... ... көрсетеді.
Германияда шағын және орта бизнестің басты сипаттамасы ең ... құқы мен ... ... ... ... ... табылады.
Екінші сипаттама – кәсіпорынды тікелей басқарудың айқындылығы, ... ... ... оның ... ... ... ... арасындағы өзіндік ерекше қатынастар сипаттарын білдіріп,
өндірістің түпкі нәтижесі үшін екі ... да ... ... ... ... кесте
ЖҰӨ-гі шағын және орта кәсіпорындар үлесі 2008*
|Мемлекет ... және орта ... және орта ... үлесі |
| ... саны | |
| |мың ... ... ... ... |
| | |% | ... |6450 |78 |52-55 ... |19300 |54 |50-52 ... ... |15770 |72 |63-67 ... |2590 |64 |50-54 ... |870,6 |10,1 |10-12 ... ... ... ... және орта ... ЖҰӨ-үлесі
Үшіншіден, кәсіпорындар өмірінде ... ... ... ол ... нәтижелілігіне тек қана мүлік иесі
болғандықтан ... бел ... ғана ... ... ... оның
өзінің де өндіріспен тікелей айналысып,оны ұйымдастыруға барлық жағынан
қатысуынан көрінеді.
Төртінші - істі ... ... ... яғни ... ... ... ... атадан балаға мұра ретінде машықтану.
Бесіншіден - шағын және отра ... тағы бір ... ... ретінде
кәсіпорынды қаржыландыру мәселесін айтуға болады.
Германияда қабылданған есептеу ... ... ... бұл ... мыналар жатқызылады:
- белгілі бір жағдайда өзіндік фирма түріндегі – барлық жеке еркін мамандық
иелері (дәрігер, нотариустар, ... пен ... ... ... өз ... де дербес әрекет ететін инженерлер, педагогтар,
баспасөз, өнер қызметкерлері және т.б.)
- жұмыс істейтіндер саны 1-ден 49 ... ... және ... ... ... ... ... кәсіпорындар;
- жұмыс істейтіндер саны 50-ден 499-ға адамға дейінгі және жылдық ... млн - нан 10-ға ... орта ... 2007 - ... ... қарай жоғарыда көрсетілген
сипаттық статистикалық ... ... ... 2,3 млн. ... ... ... жұмыс істеп, олар халық шаруашылығының салалары бойынша
мынадай негізде ... (мың ... ... - ... саудада - 225,
- өнеркәсіпте - 108,
- қызмет көрсету ... - ... ... мамандық секторы - 360.
Германиядағы шағын және орта бизнестің экономикалық маңызы, біріншіден,
барлық еңбекке жарамды халықтың 2/3 бөлігін ... ... ... ... екіншіден, елдің жалпы ішкі өнімнің жартысына жуығын ... ... мен ... ... ... ... ... инвестициялар мен
тіркелген патенттердің жартысынан артығының ... ... ... ... ... ... прогрестің катализаторы ретінде;
төртіншіден, Германиядағы барлық өндірістік оқу орындарының 85% ... ... көзі ... ... және орта ... барлық кешенді ішкі және сыртқы мәселелері
олардың өз ... ... ... ... ... кезеңде Германида бірқатар
жағдайлар шағын және орта ... ... ... ... өте бір ... мәселеге айналып отыр.Олардың ішінде:
- Европалық қауымдастық шеңберінде 2005 ... ... ... бәсеке
жағдайын шегіне жеткізе шиеленістіретін тауарлар, ... ... ... ... ... ... барлық кедергілерді алып тастау;
- таза технология мен табиғатты сақтау ... ... ... ... ... ... ... қаржыны барынша
арттыруды талап етеді;
- ... ... ... ... одан әрі ... және оны пайдаланудың
икемділігін күшейту.
Германияда шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... ... өздігінен, мүмкіндігінше өз бетінше дамуы,
барынша ынталандыратын ... ... беру ... табылады. Бағдарламаның
жалпы мақсаты - шағын бизнестің тиімділігі мен ... ... ... ... ... ... ... шаралардың жиынтығы мен нақты
бағдарламалардың өмірге келуіне талап етіп ... ... ... ... және орта ... ... ... қойылып
отыр. Осыған орай мынадай шараларды атап өтуге ... ... ... іс ... ... отырған құрылымдық
саяси шаралар. Олар шағын фирмалар үшін қалыпты бәсеке жағдайын қамтамасыз
етуге бағытталған . Бұл жердегі бастысы 1957 жылы ... ... ... ... ... ... ... байланысты бірінші рет
қарастырылған картельдік құқық. Картельдердің ... ... ... ... ... комитет), біріншіден, ірі
фирмалардың ... ... ... ... ... ... ... тыйым салуларды алып ... ... ... ... жасайды.
Шағын және орта бизнеске қолдау жасауға құрылымдық саяси ... бір ... ... ... ... ... ... құқықтық жағынан теңдік ... ету. 1976 ... ... ... ... бөлу ... және орта ... да
міндетті түрде қатысуын реттейтін ерекше ережесі бар. Бұл елде ... ... ... салық салу жеңілдіктері қарастырылған.Германияның жаңа
аймақтарында қазіргі кезде ... ... ... бұл ... үш түрі ... ... аударымдардың арнайы нормалары;
- пайданың салық салынбайтын резервтерін құру;
- салық ведомствалары төлейтін инвестициялық үстемелер.
Енді әрқайсысына жекелеп тоқталсақ:
Амортизацилық аударымдардың ... ... ... қорларды
жаңартуға, жаңа жұмыс орнын ашуға, қоршаған ортаны қорғауға, ... ... ... өнім өндіруге, сыртқа тауар шығаруға бағытталады.
Салықтан босатылған пайда резервтерін құруға қолөнері өндірісінде, ... ... ... ... ... ... ... мен
жалға беру қызметі саласында қолдануға рұқсат етілген. Резерв 1 жыл ішінде
түскен пайданың 20% дейінгі мөлшерін құрауы ... ... ... ... ... тарапынан берілетін салыстырмалы түрде процент ставкасы
төлем және жеңілдік жағдайын ... ... ... ... ... несиелер шағын бизнес үшін қамқорлық болып саналады. Қазіргі
кезде бұл шағын бизнеске қаржы бөлудің ... көзі ... ... оның
қорлары үш арнайы банк арқылы бөлінеді.
Жалпы қорытындылай келей, шағын және орта бизнес қай ел ... ... ... деуге болады. Ол өркениетті елдерде бұл саланы
дамыту басты ... ... ... кесте
Шағын және орта бизнеске қатысушылардың жалпы жұмысқа қамтылғандар
санындағы әр елдегі үлесі
|Ел аты ... |Ел аты ... ... |80% ... |27% ... |76% ... |24% ... |78% ... |23% ... |72% ... |23% ... |69% ... |10% ... |64% ... |6% ... |54% ... |22% ... бүгінгі таңда шағын бизнесті дамыту мен оны қолдау ... ... ... ... ... ... ... шағын бизнестің дамыған, өркениетті елдердің даму ... ... ... ... оның ... ... шаралары мен әдістері
кеңінен талқыланды.
Сондықтан, шетелдік тәжірибелерді қарастыру ...... ... мен ... зерттей келе, ол тәжірибелерді еліміздегі
шағын және орта ... ... ... ... ... ... табылады.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ШАҒЫН ЖӘНЕ ОРТА КӘСІПКЕРЛІКТІҢ ДАМУЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстандағы ... және орта ... ... ... және орта ... ... кез ... мемлекет
экономикасының дамуында маңызды рөл атқарады. Нарықтық экономикасы ... ... ... ... ІЖӨ 40% дан 60% ... ... ... айтарлықтай төмен, сол себепті еліміздің басшылары ... ... ... ... ... ... ортаның жетілуіне үлкен назар
аударуда.
Қазақстанда әлемдік дағдарысқа ... ... және орта ... ... мен ... ... оның саны жылдан-жылға өсіп жатыр, оны
статистика агенттігінің мәліметтеріне қарай айтуға болады.
Көп қиындықтарға ... ... және орта ... ... ... ... шешеуге тырысады.
2009 жылы Үкіметтің дағдарысқа қарсы бағдарламасы бойынша орта ... ... ... ... Ұлттық әл-ауқат Қоры» арқылы 120
млрд. теңге ... ... ... Осы ... дамуына салықтық
жеңілдіктер, тексерістер мен кедергілірді азайту сияқты ауқымды алғышарттар
жасалды.
Қазіргі ... ... және орта ... 2 миллионға дейін адам жұмыс
істеп жатыр. Шағын және орта кәсіпкерлік мемлекеттің ішкі ... ... да ... үлес қосып келеді.Қазақстанның ІЖӨ-нің 30 ... ... ... ... 2008 жылы ... ... шағын және орта бизнес саласының дамуы мен белсенділігін айқындайтын
көрсеткіштер төмендеген. Бұны тұтыну сұранысының ... ... ... ... ... ... Сондықтан «Самұрық-Қазына»
Қоры қазақстандық бизнес субъектілерді қолдау мақсатында екінші деңгейлі
банктер арқылы несиелік ресурстармен ... ... ... ... ... ... ... салмағын жеңілдетуге үлкен көңіл бөлді.
Қарастырылған қаржының 70 ... елде ... ... ... ... ... бағытталған.
Шағын және орта бизнесті қолдауға бағытталған 117 млрд.теңге 12 банкке
бөленген және 3 млрд.теңге Даму Қорына ... ... ... игерілуі мына банктердің өз есебінен ... ... ... болды: АТФ банк – 10 млрд.теңге, БТА банк – 5,1 млрд.теңге,
Қазкоммерцбанк – 1,1 ... Бұл ... 2550 ... ... 3886 жаңа ... орындарын ашты. Мұның ішінде, 1580 кәсіпкер бұған
дейінгі алған қарызы 67,6 млрд.теңгені қайта қаржыландырды, 971 дам ... сай ... ... Егер ... ... бағдарламаларда қаржының
үштен екісі ескі қарыздарды қайта қаржыландыруға кетсе, жаңа ... ... 51 ... ... қайта қаржыландыруға, ал 49 пайызы жаңа
жобаларды ... ... ... бұл ... және орта ... ... түскенінен хабар береді. Бағдарлама бүкіл облыстарды
қамтыды. Бірақ, қаржыны барынша молынан игеру Алматы мен ... ... ... ... 36 пайызы Алматыда, ал 16 ... ... ... ... ... 42 ... саудаға, 33 пайызы
қызмет көрсету саласына, 10 пайызы өнеркәсіпке, 7 ... ... ... ауыл шаруашылығына, 2 пайызы көлік пен байланысқа бағытталған.
«Даму» Қорына бөлінген қаржыға ... 2009 ... ... ... Қолдау» бағдарламасы қабылданды. Ол ауыл ... ... және ... ... банк кепілдігі арқылы
тікелей несиелендірді.
Үкіметтің шағын және орта ... ... ... ... ... қаржыландыруға мүмкіндік алды, бұрынғы
несиелік қарыздарын жеңілдетуге еш ... жоқ. Бұл ... және орта ... үшін өте ... ... және орта ... қызметін талдау сатистика агенттігінің
мәліметтеріне қарай жүргізіледі. Талдауда 2010 жылдың 1 ... ... ... ... ... ... мен ... берілген.
Талдау Қазақстан Республикасындағы шағын және орта ... ... ... ... ... дамуының негізгі көрсеткіштері
| |2010 ... 1 ... |2010 ... |
| |2009 ... 1 ... ... ... |
| | |2009 ... |
| | ... |
| | ... |
| |ШОК ... ... ... ... ... ... |(салыстырмалы |
| ... ... ... ... ... |102,7 |102,1 ... |102,8 |103,7 |100,6 ... |100,6 |104,4 |105,7 ... |105,1 |103,5 |103,0 ... |101,0 |100,1 |100,8 ... ... |101,5 |101,4 |101,9 ... |101,2 |100,2 |101,1 ... |104,0 |104,5 |101,4 ... |100,9 |102,0 |102,4 ... |100,1 |104,6 |101,8 ... |103,9 |104,0 |104,3 ... ... |104,6 |104,9 |103,4 ... |104,3 |103,8 |101,4 ... ... |102,5 |102,3 |100,7 ... ... |101,6 |101,6 |100,4 ... қ. |101,6 |101,4 |101,1 ... қ. |101,8 |100,2 |102,9 ... ... агенттігінің мәліметтері ... ... ... өнім ... (салыстырмалы
бағаларда) жедел ... ... ... ... ... ... ... Мұның өзінде, ШОК белсенді субъектілерінің
саны 3%-ға, жұмыспен ... саны ... ... ... ... ... саны
бірлік
| |Барлығы |соның ... |
| | ... ... ... |шаруа |
| | ... |
| | ... |егі ... |ің ... | ... ... | |ң |
| | ... | | |
| | |ң | | | ... |745 335 |61 802 |2 385 |510 861 |170 287 ... | | | | | ... |35 129 |2 104 |176 |29 079 |3 770 ... |29 277 |2 698 |137 |22 781 |3 661 ... |96 764 |3 891 |159 |44 136 |48 578 ... |34 669 |2 180 |76 |30 757 |1 656 ... |25 879 |1 959 |82 |20 232 |3 606 ... | | | | | ... |38 242 |1 585 |87 |21 223 |15 347 ... |41 921 |4 655 |209 |31 144 |5 913 ... |45 832 |2 395 |171 |38 241 |5 025 ... |21 558 |1 665 |94 |18 620 |1 179 ... |25 094 |3 948 |78 |20 322 |746 ... |111 487 |3 600 |143 |48 473 |59 271 ... | | | | | ... |28 793 |2 463 |110 |23 378 |2 842 ... |24 090 |1 644 |163 |19 055 |3 228 ... | | | | | ... |71 240 |4 655 |220 |50 909 |15 456 ... | | | | | ... қ. |36 667 |5 595 |123 |30 947 |2 ... қ. |78 693 |16 765 |357 |61 564 |7 ... 2009 ... соңында ШОК субъектілерінің саны 741088 бірлік болса,
бұл көрсеткіш 2010 жылдың наурыз айында 745335 құрады, яғни оның саны ... ... ... – 111487 бірлік, Алматы қаласында – 96764 бірлік
құрайды. Оны бұл қалаларды адам санының көптігімен түсіндіруге болады.
ШОК ... ... ... жеке ... үлесі – 68,5%, шаруа
(фермер) қожалықтары – 22,9%, ... ... ... ...... кәсіпкерліктегі заңды тұлғалар – 0,3% құрады.
ШОК белсенді ... ... ... ... тиісті кезеңге пайызбен
2 сурет. ШОК белсенді субъектілері санының өзгеруі
6 кесте
2010 жылғы 1 сәуірге шағын және орта ... ... ... ... ... ... |
| | ... ... |дара ... |
| | ... ... |
| | |гі ... ... |лердің |қожалықтар|
| | ... ... | ... |
| | | ... | | |
| | | |дың | | ... |2 003 365 |510 211 |236167 |824 164 |432 823 ... | | | | | ... |89 704 |19 766 |16234 |42 931 |10 773 ... |73 789 |21 914 |12693 |30 264 |8 918 ... |246 201 |31 820 |14174 |79 803 |120 404 ... |52 956 |17 947 |7105 |23 985 |3 919 ... ... |68 944 |17 678 |8822 |31 223 |11 221 ... |108 841 |20 155 |9910 |28 405 |50 371 ... |173 901 |45 750 |21053 |85 658 |21 440 ... |105 507 |24 450 |16026 |53 715 |11 316 ... |56 285 |16 900 |11021 |24 684 |3 680 ... |56 598 |25 009 |7917 |22 432 |1 240 ... |276 464 |39 100 |17263 |76 809 |143 292 ... | | | | | ... |91 391 |21 507 |12038 |50 452 |7 394 ... |80 331 |15 315 |15818 |41 543 |7 655 ... | | | | | |
| |31 140 ... ... |198 013 |45 800 |21734 |99 339 | ... қ. |94 797 |39 400 |11914 |43 480 |3 ... қ. |229 643 |107 700 |32445 |89 441 |57 ... статистика агенттігінің мәліметтері ... ... және орта ... рөлі ... жұмыс
істейтін адамдар санымен, қосымша орындар құру мүмкіндігімен айқындалады.
2009 жылдың ... ШОК ... ... адам саны 1842641 ... ... 1 ... ШОК ... қамтылғандар саны 2003365 адамды құрады. Осы
қарастырылып отырған 3 ай аралығында республика ... ШОК ... ... қамтылды. Жалпы ШОК жұмыспен қамтылғандар ... ... ... кәсіпкерліктегі заңды тұлғалардың саны – 510211 адамды, ... ... ... саны – 236167 ... дара ... 824164 адамиды, шаруа (фермер) қожалықтарының саны 432823 адамды
құрады.
Шағын және орта ... ... ... ... өзгеруі
өткен жылғы тиісті кезеңге пайызбен
3 сурет. ШОК жұмыспен қамтылғандар санының өзгеруі
7 кесте
2010 жылғы қаңтар-наурызда ШОК субъектілерінің өнім шығарылымы
млн. теңге
| ... ... ... |
| | ... ... |дара ... |
| | ... |
| | ... ... |ен ... | ... ... | |н |
| | ... | |
| | |н |н | | ... |555 459 |317 730 |120 327 |104 525 |12 877 ... | | | | | ... |21 766 |11 969 |5 675 |4 012 |110 ... |21 867 |9 080 |7 467 |4 600 |719 ... |29 425 |12 039 |9 354 |4 100 |3 932 ... |26 508 |15 080 |5 633 |5 397 |398 ... ... 736 |12 093 |3 576 |4 200 |867 ... |14 046 |8 027 |2 240 |3 021 |757 ... |33 997 |16 923 |8 701 |6 750 |1 623 ... |22 576 |10 986 |6 524 |4 900 |167 ... |19 474 |12 678 |4 772 |1 970 |55 ... |25 355 |14 054 |5 514 |5 640 |147 ... |24 565 |9 059 |5 759 |9 400 |347 ... | | | | | ... |19 498 |10 917 |5 590 |2 007 |984 ... |17 757 |8 212 |6 596 |2 739 |210 ... | | | | | ... ... 047 |16 443 |7 424 |10 619 |2 561 ... қ. |95 829 |67 935 |10 723 |17 170 |1 ... қ. |125 012 |82 233 |24 779 |18 000 |0 ... ... ... шағын және орта ... өнім ... 555,5 ... ... ... Ең ... ... - 125 012 млн. теңге, Астана – 95829 млн. теңге,
Шығыс қазақстан ... – 37047 млн. ... ... – 33997 млн. ... шығарды.
Шағын және орта бизнесті дамыта отырып мемлекет ел ... жаңа ... ... ықпалын тигізеді, адамдарды жұмыс
орындарымен қамтамасыз етеді, инфрақұрылымды жақсартады.
2.2 «Даму» ... ... ... ... ... ... ... мұраты – Қазақстанның шағын және
орта бизнесінің сапалы дамуына жәрдемдесу.
Шағын және орта ... ... ... ... және ... ... мақсатында 1997 жылғы наурыз айында «Шағын және орта
бизнесті дамыту ... АҚ ... ... ... ... Республикасы
президентінің жарлығы шықты. Президент жарлығын орындау үшін, ... ... ... ... ... қорын құру туралы» қаулы
шығарды. «Шағын кәсіпкерлікті дамыту қоры» АҚ ... 1997 ... ... ... ... негізгі мақсаты: Қазақстан Республикасында шағын және
орта кәсіпкерлік ... ... мен ... ... ... бизнеске қолдау көрсетуге бағытталған мемлкеттің қаржы
ресурстарының тиімді пайдаланылуын арттыру болып табылады.
«Шағын және орта бизнесті дамыту қоры» АҚ ... ... 2007 ... ... дейін мынадай:
- жобалық қаржыландыруды ... ... және орта ... ... және жекелеген аймақтардың әлеуметтік
-экономикалық ерекшелігіне сүйене отырып, ... ... ... және орта ... ... ... несиелеу;
- қаржы лизингін дамыту;
- микронесиелік ұйымдар желілерін ... ... және орта ... ... ... ... ... міндеттемелеріне кепілдік беру жүйесін дамыту;
- қордың жүзеге асыратын бағдарламалары шеңберінде, ... және ... ... ... беру ... ... мен ... және орта бизнесті» дамыту кезеңдері:
Бірінші кезең 1997 – 2001 жж қордың құрылуымен байланысты. Осы жылдары
мемлекеттік ... ... және орта ... ... және дамытуға
бағытталған бірқатар заңдарды, жарлықтар мен қаулыларды қабылдаған. 2001 ... ... ... ... 2001 ... 7 ... «Қазақстан
Республикасындағы шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту және қолдау
жөніндегі ... жж ... ... ... туралы» №597 жарлығы
шықты.
Бұл мерзім қордың отандық тауар өндірушілерді қолдау ... ... ... ... ... ... ... - ақ. Еуропа
қайта құру даму банкі және ... даму ... ... желілерін пайдалануды
есепке алу мен сипатталады.
Еуропалық қайта құру және даму ... ... ... ... ... ... және орта ... дамыту бағдарламасы. ЕҚҚДБ орталық
және шығыс еуропа елдерінде экономикалық өзгертулерге жәрдемдесу мақсатында
1991 жылы ... шарт ... ... ... бірден бір мейлінше
табысты жобаларының бірі 1998 жылдан бері ... ... ... ... ... және орта ... ... бағдарламасы болып табылады
[12].
Еуропалық қайта құру және даму банкі (ЕҚҚДБ) - мен ... ... ... Қазақстан Республикасы үкіметінің ... ... ... ... және орта ... ... басты міндеті елдегі
барлық шағын және орта бизнестің қаржы ресурстарына қол ... ету ... ... ... мен ... әдісін
енгізуді дамыту арқылы болып отыр.
Қазақстандағы шағын бизнесті ... ... ... Еуропалық
қайта құру және даму банкінің (ЕҚҚДБ)-мен 10 жыл мерзімге 77500 000 АҚШ
долларына қарыз алу ... ... ... Аталған бағдарлама бойынша
несиелеу қарыз берушілерге несие беру ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырылатын уәкілетті екінші
деңгейдегі банктер арқылы жүзеге асырылады.
Бағдарламаның басты міндеті кезінде ресми ... ... ... ... ... ... болып табылады. 1998ж. мамыр айынан
2007ж. мамыр айына дейінгі мерзімде қатысушы банктер жалпы сомасы 2216,10
млн. АҚШ ... ... 237000 ... оның 25,63% – микронесиелеу (568,09
млн.АҚШ ... 180253 ... және 74,37% – ... ... (1648,01 млн. ... 56747 жоба).
Қазақстандағы шағын және орта бизнес бағдарламасы шеңберінде серіктес
банктерде IPC ... Projekt Consult) ... ... ... ... және орта ... берілетін
қомақты несие санын банктер жедел түрде қарастыруы үшін ... ... ... ... ... ... және орта ... несиелеу жөніндегі
секторлар құрылған.
Еуропалық қайта құру және даму банк (ЕҚҚДБ) бағдарламасы бойынша қарыз
қаражатынан ... ... ... ... ... ... елдегі жетекші коммерциялық банктерге:
- шағын және орта кәсіпорындарының қаржық талдау әдістемесін;
- қарыз берушілер құжаттарының қарапайым пакетін енгізуге;
- клиенттерді ... ... ... ... ... ... табу және оларды тездетіп ... жаңа банк ... ... ... - ... ... меңгеруге
мүмкіншілік берді.
Отандық тауар өндірушілерді қолдау ... ... ... қор ... ... 6 ... 22716,1 мың АҚШ долл. мөлшерінде
ақша аударды.
Аталған бағдарлама бойынша трактор, ... ... ... ... ... сүт ... буып - түйетін материалдар және ... ірі ... ... көрсетілді.
Қазақстан Республикасы Үкіметі отандық ... ... ... ... ... ... Бағдарламаны жүзеге асыру
барысында 5537 ... орны ... ... ... ... ... ... даму банкі бағдарламалық қарыздарының қаражаты ауыл - шаруашылық
өнімдерін, машина - ... ... үшін ауыл - ... өндіру және қайта өңдеу жөніндегі жабдықтарды ... ... ауыл - ... ... сату үшін ... азық – ... базары мен базардың өзге инфрақұрылымдарын құру үшін, сонымен қатар
қажетті айналым қаражаттарын қаржыландыру үшін тағайындалған.
Бағдарлама жүзеге асырылғаннан бастап, несие ... ... ... ... арқылы соңғы қарыз берушіге ұсынылды. АДБ қарыз беру
екінші кезеңі қаражатын меңгеруге екінші ... 12 банк және ... ... АҚ ... ж. ... ... ҚР қаржы министрлігі мен қор арасында несие
келісіміне қол қойылған, ... ... қор ... ... екінші кезеңі қаражаты есебінен өз бетінше несиелеуге құқықты.
Бағдарлама жүзеге асырылғаннан бастап 2007 ж. 1 ... ... ... ... ... 54675,4 мың АҚШ ... 95 жоба қаржыландырылды.
Бағдарлама бойынша 4719 жұмыс орны құрылып, мақұлданды.
Екінші ... жж. ел ... ... ... өсуі және Қазақстанның
ЖІӨ ортажылдық өсімінің 11,6% -ға дейін, ... жж. 9,3% өсуі ... ... және орта ... ... қолдау көрсетуге мүмкіншілік
берді.
Осы жылдары бірқатар ... ... ж – ... ... ... 2003 ж. 17 ... ... 2003-2015 жж. арналған ... даму ... ... № 1096 ... шықты.
Стратегияның басты міндеттерінің бірі – жеке секторды қолдайтын ... ... ... ... өндірістерде қосымша құн
элементтерін меңгеретін, ғылыми және ... ... ... ... ... ... ... экспорттық әлеуетін
тауар мен қызмет көрсету пайдасына ... ... ... ... ... ... ғылыми - техникалық және
инновациялық процестерге қосылу жолымен ... ... ... ... ... ... және қоғамдық институттар құрылымын
құру болып табылады.
Шағын және орта ... ... ... қаржыландыру сол
кезде екінші деңгейдегі банктер арқылы және тікелей өз ... ... ... ... шағын кәсіпкерлікті республикалық бюджет есебінен несиелеу
бағдарламасы;
- шағын қалаларды 2004 - 2006 жж дамыту бағдарламасы жүзеге асырылуда.
Шағын және орта ... ... оның ... ... ... ... ... есебінен несиелеу.
Аталған бағдарламаның мақсаты ШКС-тің қалыптасуы мен экономикалық ... оның ... ... ... ... приоритетті
бағыттарына сүйене отырып, әйелдер кәсіпкерлігін дамыту, шағын және ... және жеке ... ... ... жаңа жұмыс орындарын құруға
жәрдемдесу.
Шағын және орта ... ... оның ... ... ... ... ... есебінен ... ... ... ... ... және бәсекелестікті
қорғау агенттігі мен қор несие қаражаты лимиттерін барлық облыстарға ... ... ... берілетін жобалар үшін приоритетті бағыттар тізбесі
белгіленді.
Бағдарламаны ... ... 2002 ж. ... ... ... ол 2008 ... ... 2007 жылғы 1 қазанға дейін қор Республикалық бюджеттен ... 793,8 млн. ... 301 жоба ... ... ... кәсіпкерлігі
бойынша 250,2 млн. теңгеге 97 жоба) қаржыландырды. Осы бағдарлама бойынша
2000 жуық ... орны ... ... халық саны 50 мың адамнан аспайтын 60 шағын қала бар. ... 41 ... қала ... ... ... 68% және ... аудандар
санының 25% құрайтын тиісті ауылдық аудандардың әкімшілік орталықтары
болып табылады.
Шағын қалалардағы ... ... ... ... ... ... Өзге ... шамалы дамыған немесе өнеркәсіпті
кәсіпорындары мүлде жоқ.. Өндіріс көлемінің төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік -
экономикалық жағдайдың жалпы құлдырауына алып келеді.
Шағын қалалардағы инвестициялық жобаларды несиелеу және шағын және орта
кәсіпкерлікті ... үшін ... ... ... ... қорға 1 500 млн. теңге бөлінген.
Үшінші кезең:
2005 – 2007 жж мамыр айында Қазақстан Республикасы Үкіметі ... ... және орта ... ... жж. ... ... ... бағдарламасын» қабылдаған. Жеделдетілген
шаралар бағдарламасы шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... құруды, қор рөлін шағын
және орта кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдаудың жүйе құрушы элементі ретінде
күшейтуді, ШКС несиелеу ... ... және т.б. ... ... ... 2005 - 2007 жж. аралығында Республикалық
бюджеттен ... ... және орта ... қолдау үшін 29 млрд. теңге
мөлшерінде капитализациялауға қаражат бөлінген.
Жобалық қаржыландыру және лизинг;
- Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... банктерден алатын ШКС несие кепілдігін беру;
- кәсіпкерлікті қолдау орталықтары арқылы ШКС оқыту - ... ... және ... ... ... ... және лизинг
Қор тәуекелін азайту және ШКС-ті қарыз қаражаттарын басқару дағдысына
оқыту үшін жүзеге асырылатын жобаның құрама ... ... ... ... ... ... ... бойынша қаржыландыру енгізілді;
бизнес жоспарды әзірлеу және жобаны жүзеге ... ... ... ... ... ... (ШКС) үшін Республикамыздың шалғай жатқан
елді мекендері мен шағын қалаларынан, кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылымын
жаңадан бастаушы ... үшін және ... ... салдарынан өндіріс саласында проблемаларға, екінші деңгейлі
банк (ЕДБ) пайыздық қойлымдарының жоғары болуына, ШКС ... ... және ... ... ... ... ниетінің жоқтығына
кездескен жобалары бар өзге ШКС үшін, қордың ... ... ... лизингі бойынша көрсеткен қызметі олардың жобаларын, ... ... ... жүзеге асыру үшін жалғыз жол болып табылады.
Шағын кәсіпкерлер субъектісі (ШКС) несиелеу мақсатында қордың жарғылық
капиталын ... ... ... бөлінген қомақты көлемдегі
қаражаттың арқасында, 2007ж. 1 қазанға шаққанда, қор өз ... ... ... және ... ... жалпы сомасы 21 800,0 млн.
теңгеден асатын 2000-нан аса жобаны қаржыландырды. 20 ... аса ... ... ... ... ... қаржыландыру бойынша 19 000,0 млн. теңгемен 1 700-
ден аса жоба, қаржы лизингі бойынша 2 500,0 млн. ... ... ... ... қаржыландырылды.
Шағын және орта бизнес субъектісін жобалық қаржыландыру және қаржы
лизингі бойынша ... ... бір ... ... АЕК-ке дейін
жылдығы 10% сыйақы қойлымымен және негізгі қарыз бойынша 12 айға ... ... ... ... ... ... сурет. Сала бойынша қаржыландырылған жобалар көлемінің үлесі
Қордың үлестік қатысуымен микронесиелеу ұйымдарын ... ж 1 ... ... ... ... ... жүзеге асыру
шеңберінде 28 МНҰ құрылды. Жаңа құрылған МНҰ-ң жарғылық капиталына қор
инвестициясының барлық мөлшері 94,9 млн. ... ... ... ... ... ... несиелеу
Осы бағдарламаны жүзеге асыру шеңберінде, қор ... ... ... ұйым ... ... ... үшін жеңілдікпен
қаржыландыруды жүзеге асырады. 2007 ж 1 ... ... ... секторын дамыту бағдарламасы бойынша, жалпы сомасы 5 500,0
млн. асатын теңгеге 174 жоба қаржыландырылды.
Қазақстанда ... ... ... ... ... қор
серіктестері мен консультанттары:
- БҰҰ даму бағдарламасы Қазақстанда (БҰҰДБ Қазақстанда);
- тұрмысы төмен азаматтарды қолдау жөніндегі консультациялық топ (CGAP,
АҚШ);
- микроқаржы ... (МҚО, ... ... микроқаржы альянсы (CAMFA, Өзбекстан);
- Ресей микроқаржы орталығы (РМО, Ресей);
- «Қазақстан ... ... КҚ (ҚКҚ, ... «Азия несие қоры» КҚ (АКҚ, Қазақстан);
- «Қазақстан микроқаржы ұйымдарының ... ЗТА ... ... ... ... несие
Қор ШКС екінші деңгейдегі банктерден несие алған кезде ... ... ... ... ... кепілдік береді. Бұл Қазақстан
нарығы үшін жаңа өнім ... ... ... беру ... ... ... сақтандыру
компаниясы» сияқты қаржы ... құру үшін ... ... ... ... ... Қор ... деңгейдегі банктер
беретін ШКС несие бойынша ... ... ... ... ... ... үшін сақтандыру ұйымдарымен сақтандыру туралы шарт
жасасады.
Кепілдік беру ... ... ... ... ... ... ... барлық ТМД елдеріндегі сияқты іс жүзінде ... ... және ... ... ... ... туғызды.
Қордың ЕДБ алдында ШКС несиесіне кепілдік беру сияқты өнімі банк желісі
мейлінше дамыған ... ғана қол ... ... себебі қор
кепілдік берген кезде ШКС жобаларын қаржыландыруға тек ЕДБ қаражаты ... ... ... ... ... ... ... шалғай аудандардағы ШКС
тәуекелдерімен әзірше жұмыс істемейтін сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... шалғай
аудандар мен шағын қалалар үшін біраз қолайсыздау болады.
Қордың кепілдік беру ... ... ... ... ... Lights», «БТА банк» – «Кредит ПРО» сияқты банктік өнімдерді әзірлеп,
жүзеге асырды.
Қазіргі кезде ШКС-ң екінші ... ... 39 ... ... ... ... ... сомасы 900,0 млн-ға. жуық теңгені құрды.
Төртінші кезең:
2008 - 2012 жж Қазақстан дамуының 2030 жылға дейінгі ... ... ... ... ... елу ... қатарына кіру
стратегиясы мен 2015 ... ... ... - ... даму
стратегиясын жүзеге асыру экономиканы ... ... ... ... ... қатар кәсіпкерлік секторды нарық
қатынастары мен бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ... ... қор Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Шағын және ... ... және ... саясатын жүзеге асыратын жалғыз мемлекеттік
даму институты болып табылады. 10 ... даму ... ... ... қор ... ... ... 2008 жылдан басталатын шағын және орта
кәсіпкерлікті дамытудың жаңа концепциясын дайындады.
Қор алдына ... ... ... ... ... дамыту қорынан шағын және орта
кәсіпкерлікті дамыту қорына ... ... ... жөнінде тиісті
уәкілеттіктерді көбейту;
Қор функциясын қаржы институтынан шағын және орта ... ... ... бөлінетін қаражатты есепке алу, бақылау және
орналастыру жөніндегі Қазақстан Республикасы Үкіметінің агенті ... ... және орта ... ... қолдау көрсету үшін,
ресурстық базаны біраз ұлғайту;
- елдегі аймақтарда шағын және орта ... ... ... құру және дамыту ... қол ... ... ... ... (ШКС) ... ... жөнінде 10 жылдық
тәжірибесіне қарамастан, қордың ... ... ... және орта
кәсіпкерлік субъектілерін қаржылай қолдау бойынша екінші деңгейдегі ... ... ... 2-3% ... ... ... ... қаржылай қаражатты шартты
орналастыру бағдарламасы бойынша екінші деңгейдегі банктер арқылы ... ... Бұл ... ШКС үшін ... ... қойлымды едәуір
төмендетуі тиіс, себебі ЕДБ-ң қор арқылы алатын қаражат құны ЕДБ-ң сыртқы
нарықтан ... ... ... ... ... төмен болатын болады.
Жеке кәсіпкерлік субъектілерін анықтау критерийлерін таңдау үшін,
алдағы ... ... ... ... алдыңғы ондығына кіретін елдерге
Қазақстан қазір сол сатыда бейімделу қажет. 2006 ж ... ... ... рейтингте Қазақстан 56-шы орын, Литва – 40-шы, Италия –
42-ші, Греция – 47-ші, Польша – 48-ші, ... – 50-ші ... ... ... ... ... ... таңдау үшін салыстырмалы
түрде Италия және ... ... ... бет ... ...... ... ел, Польша – ЖІӨ бірдей деңгейлі өткен кеңестік ... ... бұл ... ... – 10 ... ... және ... айналымы 2,7 млн. долл.дейін;
- шағын – 50 адамға дейін және жылдық айналымы 13,5 млн. долл.дейін;
- орта – 250 ... ... және ... ... 67,4 млн. долл.дейін деп
бөлінеді.
Қазақстанда төмендегідей көрсеткіштерді пайдалану қарастырылуда:
- микро – 10 ... ... және ... ... 1 млн. ... ... – 50 ... дейін және жылдық айналымы 3 млн. долл.дейін;
- орта – 250 ... ... және ... ... 10 млн. долл.дейі.
Қор өнімдері:
ШОБ субъектілерін екінші деңгейдегі банктер арқылы қаржыландыру
бағдарламасы.
ЕДБ маржасы ... 4% ... ... қолдау қорының (әрі қарай – РҚҚ) қаражатын ... ... – 7 жыл; ЕДБ үшін РҚҚ ... ...... 8%; ... олардың мақсатты қолданылуы бойынша игерілуі ... ... 3 ай ... ... ... қаражат шеңберінде, экономиканың мынадай ... ... ... және ... ... ... ... және қайта
өңдеу, құрылыс материалдарын өндіру, қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... негізгі шарттары:
ҚР қолданыстағы заңына сәйкес, ШОБ қарыз беруші ... ... орта ... (ШОБ) үшін ... ... номиналды қойлымы –
жылдығы 12% аспайды;
- қарыз ...... бір ... 120 000 АЕК-ке дейін;
- қарыз мерзімі – 7 жылға дейін;
- жеңілдік мерзімі – 2 жылға дейін.
Бұл бағдарлама ... және ... ... табысы төмен және
өтелімділік мерзімі ұзақ болғандықтан екінші деңгейдегі банктер (ЕДБ) мен
жекелеген банктік ... ... ... өзге ... қызмет көрсету саласындағы жобалар бойынша ШОБ-ті несиелеуді
жүзеге асырушы ЕДБ-ге ... ... ... ... бөлінетін приоритетті салалар:
- алкогольды өнімдер мен темекі ... ... ... ... қайта өңдеу;
- тері өндіру, теріден жасалған бұйымдар мен ... ... ағаш ... және ... ... ... ... баспа жұмысынан бөлек, целлюлоза-қағаз өнеркәсібі;
- жарылғыш заттардан бөлек, химия өнеркәсібі;
- резеңке және ... ... ... өзге ... емес ... өнімдерді шығару;
- металлургия өнеркәсібі және дайын металл өнімдерін шығару;
- қару-жабдық және оқ дәрілер шығарудан ... ... және ... ... ... ... электр жабдықтар, электронды және оптикалық жабдықтарды шығару;
- көлік құралдары мен жабдықтарын шығару;
- автомобиль бөлшектері мен оған керек-жарақтарды және двигательдер
мен өзге ... ... ... ... мен жабдықтарын шығару;
- өнеркәсіптің өзге салалары;
- үй құрылысынан бөлек, ... оның ... ... ... тек ... кластер шеңберінде қонақ - үйлер мен мейрамханалар;
- ... және ... ... және ... өнеркәсібі.
ЕДБ беретін ШОБ несиелік кепілдік беру шарттары:
- кепілдік мерзімі – 5 жылға дейін;
- ... ... ... несие сомасынан 80% дейін, бірақ, 120 000 АЕК-
тен аспайды;
- кепілдік бойынша ... ... үшін ... ... – кепілдік
сомасынан жылдығы 2,5% дейін.
Қор серіптестері:
Қаржылық ұйымдар ... ... ... «БТА ... «Казкоммерц
банк», «АТФ Банк», «Темір банк», «Каспи банк», «Аманат Иншуранс» СК;
Мемлекеттік және халықаралық ұйымдар ҚР білім және ... ... ... ... министірлігі «Pragma» Корпорациясы (USAID жобасы).
Қоғамдық және ... ... ... «Атамекен» кәсіпкерлер мен жұмыс
берушілердің жалпыұлттық ... ... ... ... Қазақстан қаржыгерлер ассоциациясы.
Қазақстан микроқаржы ұйымдарының ассоциациясы, (АМФОК), ... - ... ... БҰҰ даму ... ... ҚР),
тұрмысы төмен отбасыларды қолдау жөніндегі консультациялық топ (CGAP, ... ... (МҚО, ... Орта - ... ... альянсы
(CAMFA, Өзбекстан), Ресей микроқаржы орталығы (РМҚО, Ресей), «Қазақстан
несие ... ҚФ (ҚКҚ, ... ... ... ... ҚФ (АКҚ, ... ... және орта бизнесті мемлекеттік қолдау шаралары
Қазақстанда шағын және орта бизнесті даму үшін ... ... ... ... Сондай қадамдырдың алғашқысы еліміз тәуелсіздік
алғаннан кейін 1991 жылы ... ... ... және дамыту бойынша
шаралар Министрлер ... ... ... Міне осы ... ... және орта ... қолдайтын заңдылықтар, толықтырулар
қабылдана бастады.
Шағын кәсіпкерлік туралы заңдылық ... ... ... шағын және орта кәсіпорындардың қызметінің жалпы мәселелерін
реттеуі қажет. ... кіші және орта ... ... ... мемлекеттік қолдау мәселелері, салық салу және ... ... жеке ... ... ... 1992 жылы 4 ... «Жеке кәсіпкерлікті қолдау және ... ... ... тапты. Соңғы уақытта шағын және орта бизнесті қолдау ... ... ... ... ... 3 заң, ... бар 7 ... бірнеше бағдарламалар қабылданған.
Еліміздің әлемдік дағдарысқа ұшырау кезінде шағын және орта бизнесті
қолдау мен ... ... ... ... ... ... Бұл
тұрғыдағы негізгі мақсат - шағын және орта ... ... ... ... ... ... жасап, өмір сүру мерзімнің неғұрлым
ұзаруына ... ету ... ... ... жұмыспен қамтамасыз ету
мәселерін шешіп, жұмыссыздық санын азайту, ... пен ... заң ... ... ... ... және жедел қолдану.
Қазіргі кезде, Қазақстан Республикасының аса назар аударып жатқан аясы
шағын және орта ... ... және ... мен оны материалдық, құқықтық
қамтамасыз етудің өзекті проблемаларын мүмкіндігінше шешу болып табылады.
Ол үшін үтіметтен ... ... ... ... ... ... ... түрлерімен шегін белгілеу;
- кәсіпкерліктің қарқынын төмендетпеуге назар ... ... салу ... шешу ... ... ... ... кәсіпкерлік объектілерін тексеру ... ... ... бұл мәселе Қазақстан Республикасының Президентінің «Қазақстан
2030» бағдарламасында көрініс шағын және орта ... ... ... -
оны дамыту үшін қолайлы жағдай жасау. Негізгі басымдықтар:
- мемлекеттік, қоғамдық және ... ... ... және ... қолдау жөніндегі өзара іс-қимылы;
- несиелендірудің тиімді және қол жеткізілетін жүйелерін қалыптастыру;
- шағын және орта бизнесті ... ... ... ... іске ... ... ... санының өсуі, жаңа жұмыс орындарының құрылуы, шағын және орта
бизнес саласында жұмыс істейтіндер санының ... ... ... ... ... орта ... ретінде меншік иелерінің жаппай ... ... ... ... және орта ... ... мемлекеттік
шараларының бірі «Шағын және орта бизнесті дамытуға ... ... және оны ... ... ... ... ... Президентінің
жарлығы (06.03.97ж) Бұл жарлық бойынша:
Шағын және орта ... ... ... ... құрылды:
- ҚР-ның экономика және сауда министрлігінің ... және орта ... ... ... ... функциясы индустрия және сауда министрлігіне жүктелген;
- шағын және орта бизнесті мемлекеттік қолдау, жеке ... ... ... қабылданды;
- мемлекеттік тексеруші органдар саны азайтылды;
- шағын және орта бизнесті дамыту қоры құрылды;
- екінші ... ... ... және орта ... ... ... несиелендіру бекітілді [15].
Сонымен қатар, Қазақстандағы шағын және орта бизнесті дамыту ... ... ... негізгі үйлестірушісі мен серігі болып
1997 жылы мамырда ... ... ... қолдау Департаменті болып
табылады. Оның қарамағында екі сараптау кеңесі құрылған.
Біріншісі - ... және ... ... ... үшін шағын және
орта бизнесті қолдау жөніндегі кәсіпкерлік құрылымының өкілдерінен;
Екіншісі - кәсіпкерлік қызметті ... ... ... ... асырумен айналысатын ведомствоаралық, министрлік
өкілдерінен.
Ақша несие саясатын ынталандырудың ... ... ... ... өте маңызды. Шағын кәсіпкерлікті дамыту мен қолдау туралы мәселе
қозғалғанда несие мәселесі маңызды, өйткені ... ... үшін ... ... ... ... кәсіпкерлікті дамыту үшін бірнеше несие
жолдары қалыптасқан.
Бұл тұрғыда шағын кәсіпкерлік ... ... ... ... ... мен мемлекеттік арнайы бағдарламаларына сүйенеді.
Еліміздегі банктердің жалпы ... ... ... ... ... ... жүйесі жүзеге асырылған.
Сонымен қатар, Еуропалық қайта құру мен даму банкі ... ... және орта ... ... ... бірлесе отырып
шағын және орта бизнесті несиелендіру бағдарламасын жүзеге асыруда.
Бұл бағдарламаның мақсаты шағын және орта ... ... ... ... беру ... ... жеке ... кеңейту және
жақсартуға ықпал ету.
Несиелік линия көлемі 775 млн. долл. Сонымен қатар, несиенің 3 түрін
беруді ... Mіcro (10 мың дол. ... – бұл ... ... ... ... ... дейін беріледі;
2) Large-mіcro (10-нан 30 мың дол. дейін) шетел валютасымен 12 айға дейін,
теңгемен 18 айға дейін ... Small ... 125 мың дол. ... ... 12 ... шетелдік валютамен
30 айға дейін беріледі;
Бұл ... ... ... банктер жұмыс атқарады:
«Банк Центр Кредит»; «Казкоммерц ... ... ... «Каспий банк»
т.б.
Бүгінгі күні Қазақстандағы шағын және орта бизнес дамуының тиімділігі
көп жағдайда нарық инфрақұрылымына ... сол үшін ... ... ... ... ... ... - кәсіпкерлерге қаржылық көмек
көрсету, ол ... ... ... ... ... құрылыс
материалдарын жасайтын және халыққа қызмет көрсететін салаларға байланысты
кәсіпорындар.
Қор отандық және ... ... ... ... шараларды
қаржыландырады, жарыстар, көрмелер, ... және ... ... ... мен ... ... ... үшін тиімді
қолдануды ұйымдастырады. Өкінішке орай, кейбір ... ... ... қор ... ... ... беруді Қазақстан Республикасның
халықтық банкісінің рұқсатынсыз қолдануда.
Осы мәселені шешу үшін ірі кәсіпорындар тобына қызмет ... ... орта ... ... бағытталған (мысалы: жалпы инструментальды цех
ашу) өндіріс аралық байланысты реттеуде сауда және қызмет саласында шағын
делдал ... ролі зор. ... және орта ... ... ... арттыруы мүмкін [16].
Шағын және орта бизнесті қолдаудың мемлекеттік бағдарламаларын іске
асыру Қазақстан Республикасында жеке бизнестің ... мен ... ... және орта ... мемлекеттік қолдаудың бағыттары келесідей:
- шағын және орта ... ... үшін ... ... ... және ... ... арттыруды ұйымдастыру;
- шағын және орта ... ... ... ... ... және ... ... сондай-
ақ ғылыми техникалық ... мен ... ... ... ... шағын және орта бизнес субъектілерін мемлекеттік тіркеудің, олардың
қызметін ... ... ... ... ... шағын және орта бизнес субъектілері үшін салық салудың, кеден бажын
төлеудің жеңілдікті режимін ... ... ... жасаудың құқықтық
режимін белгілеу (салықтық каникулдар, мүліктік гранттар, ... ... ... ... ... сипаттайтын құжатқа сәйкес
кеден баждары бойынша жеңілдіктер);
- шағын және орта бизнес субъектлерін ... мен ... ... оның ішінде шетел инвестицияларын тарту мен ... ... ... және орта ... ... ... әріптестерімен сауда,
ғылыми-техникалық, өндірістік және өзге де байланыстарын дамытуды қоса
алғанда ... ... ... ... қолдау;
- қаржы көздерін анықтай отырып, шағын және орта бизнес субъектілеріне
несие ... ... ... ... ... ... жұмыс атқарып, қызмет көрсетуге, мемлекеттік сатып
алуды орналастырған кезде шағын бизнес ... ... ... ... және орта бизнестің инфрақұрылымы – құқықтық, ... ... және ... ... ... ... [17].
Шағын бизнесті дамыту мен қолдаудың мемлекеттік бағдарламасы ақпараттық
қамтамасыз ету жүйесінің базалық элементтері мен ... ... ... ... ... Бұл ... тәжірибелік
қалыптасуының негізі шағын және орта кәсіпкерліктің ...... ... болды. Республикалық ақпараттық – көрмелік
орталығының қызметі келесі бағыттарды қамтиды:
- кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау шараларын насихаттау;
- шағын ... ... және ... ... ... ... ... қатысу;
- шағын және орта бизнестің мәселелері бойынша ғылыми зерттеулер жүргізу;
- кәсіпкерліктің субъектілері үшін ... ... құру және ... ... ... ... және орта ... қолдаудың инфрақұрылымын дамыту;
- шағын кәсіпкерлік саласындағы персоналды оқытуды ұйымдастыру.
Мемлекеттік қолдау әлеуметтік бағдарламаларды құруда көрінеді. ... ... ... ... ... ... ... көмек бағдарламалары, білім беруге, медицинаға ... ... ... ... Шағын және орта бизнесті дамытудағы мемлекеттік қолдау жүйесі
Шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау жүйесінің құрылымы 3 деңгейден
түрады: ... ... ... ... мемлекеттік қолдау мына негізгі бағыттарын қамтиды:
- шағын және орта ... ... орта ... ... ... шағын және орта кәсіпорындарды тікелей қолдау;
- қолдаушы жүйенің өзін жетілдіру мен қолдау.
Бірінші шағын және орта ... ... ... ... және орта кәсіпорындарға қажетті сыртқы ... жаңа ... оны ... ... ... ... ... факторларды
қысқартып, тоқтату.
Екінші функциясы әрқашан шағын және орта кәсіпорын субектілеріне
ресурстардың қозғалу бағытын ... ... олар ... ... ... ... ... инситуттар;
- бизнес инкубаторлары, технопарктер, өнеркәсіптік алаңдар және т.б.
- лизингтік компаниялар;
- шағын кәсіпкерлікті дамыту орталықтары мен агенттіктер;
- ... ... ... ақпаратпен қамтамасыз ету орталықтары;
- оқыту орталықтары және т.б.
Үшінші функция қолдау жүйесін ... оның ... ... ... және оның ... ... асыруға қажетті
ресурстарды табумен байланысты. Бұл функция ... және орта ... ... ... ... ... басқару орындарын құру
және олардың қызметін бақылау жұмысын жүзеге ... ... бұл ... ... ... ... әлемдік дағдарыстан шығудың бір жолы шағын және орта
бизнесті мемлекеттік қолдау және дамыту болып ... ... ... ... ЖӘНЕ ОРТА ... ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Франчайзинг кәсіпкерліктің жаңа нысаны ретінде
Франчайзинг ХХ ғасыр бизнесінде «төңкеріс» тудырып, жалпы қалыптасқан
іскерлік қарым-қатынас нормаларына қатысты ... ... ... да ... жаңа ... франчайзинг сияқты, бүкіл әлем
экономикасына, оның ішінде экономикасы дамыған алдыңғы қатарлы ... әсер бере ... жоқ. ... да франчайзинг ХХI ғасырдың ұғымды,
оңтайлы іскерлік модель үлгісі болмақ.
Бүгінгі франчайзинг - өздерінің арман-мақсаттарына берілген және ... ... ... иесінің атауымен өзінің меншікті бизнесін
құштарлы түрде ... ... ... кең ... ... ... ретінде өз істеріне берілген, жігерлі және ... үшін ... ... ... ... сөзі ағылшын терминінен аударғанда қандай да бір
қызметті жүзгізудегі ерекшелікке құқықты анықтау мағынасын ... ... ... ... кез ... ... коммерциялық
қызметке франшизаны беру жолы арқылы корольдер ... ... ...... ерекшелік) кәсіпкерлік, жалғасымды іскерлік
ынтымақтастық формасындағы үрдісінде, ірі ... ... ... ... ... ... ... тауарлар сауда-саттығына және
осы компанияның сауда маркасымен белгілі бір ... ... ... анықталған бір мерзімге және белгілі бір шартта қызметтерді
ұсынады.
Бизнесті ұйымдастырудың ... ... ... және ... ... мәні – бір компанияның (франчайзер) өзінің тауарлық белгісін,
атауын (бренд) белгілі бір ... ... ... бір кәсіпорынға
(франчайзиға) қолдану құқығын ұсыну.
Қазіргі кезеңде Еуропада франчайзингті таза американдық қалыптасушылық
деп танылуда. Бірақ, оның ... көз ... ол өз ... ... нақтырақ айтсақ, ортағасырлық Францияда пайда болған. «Франчайз» -
жалғасынша ... ... ... және ... қала басшылары франшизаны
нарықтық саудагерлерге белгілі бір ... ... ... бір ... ... ... ерекше құқықты ұсыну. 1840 жылдары немістік сыра
өндірушілер осындай ... ... ... мен ... өздерінің
сыраларын сатуға және сыра өндірушілердің символикаларын ... ... ... 1851 жылы ... ... ... тігін машинасын өндіруші
компаниясы өзінің өнімдерін арнайы таңдап алынған дистрибъюторларға ... ... ... сатуға рұқсат еткен. Франчайзингтің бүгінгі ... ... ... ... ... 1880 жылдардан бастап
ерекшеліктер мен ... ... ... су ... ... ... ... компанияларында қолданыла бастады [19].
Өткен жүз ... ... ... ... және ... ... автомобиль зауыттары өз өнімдері мен қызметтерін өткізуде
ерекше құқықты ұсына бастады. ... ... бұл ... ... сатып, таратуға құқықтарды ... ... ... ... ... ... ... дүниежүзілік
соғыстың аяқталуына байланысты миллиондаған американдық ... ... ... ... және сол ... «балалар бумымен»
байланысты, он мыңдаған американдықтар әйгілі ... ... ... өздерінің меншікті бизнестерін құра бастауымен ... ... Тек ... ғана ... ... және де өте ... тәуекелділікке бара отырып, қаржылық тәуекелділікті иемденгісі
келетін ... үшін ... ... табысты бастаудың жаңа формасы
болады.
Франчайзинг Американың көптеген жұмысшылары мен ... ... ... ... ірі ... көзі ... ... Жыл сайын Америка
Құрама Штаттарында франчайзингтік кәсіпорындар желісі ... ... ... ... ... ... 760 ... долл. құрайды. Бүгінгі таңда
АҚШ-та жүз компанияның әр үшеуі франчайзи бола отырып, осы азғантай ұлттық
бизнестің үш пайызы АҚШ ... ... ... ... 34 ... ... ... әлемдегі талапты, іскерлі, болашаққа
сенімділікпен қараушы адамдардың көңілін ... Тек АҚШ пен ... ... 3200 ... ... ... АҚШ-та) қызмет
атқарады.
Жұмыссыздық ұлттық деңгейдегі ауырпашылық болып саналатын Ұлыбританияда
франчайзинг тек ... ... 70-ші ... ... ... ... ... 30000 франчайзиді иемденуші 600 франчайзер
компания ... ... ... орнын құрды. Ағылшын франчайзиінің жылдық
айналымы 6,5-ден 7 млрд. фунт стерлингті құрайды.
Франчайзингілік заңдылықтың үлгісі ретінде ... ... ... ... ... ... ... «ноу-хау»-дың
иелерінің өзінің әріптестеріне көмек (франчайзи) көрсетуді ұйымдастыруда
қолданылған іс-қимыл – ... деп ... ... ... ... ... көрсету саласында қазіргі кезде кең таралып отыр. ... ... ... алу үшін ... талаптар шешімін табуы қажет:
1. Берілетін тауарлар мен қызметтерге ... ... ... үшін ... ... қолданылуы қажет, яғни кепілдік керек.
2. Франчайзердің сауда маркасын ... ... бір ... ... ... сай ... қажет.
3. Франчайзер (сатушы) өзінің сауда маркасын белгілі бір келісілген
аймақта ғана ... ... ... бизнесте франчайзингтік іс-әрекеттер ірі және шағын
компаниялардың арасында жүргізіледі.
Франчайзингтің мынадай түрлері болады:
1. ... ... ... франчайзердің тауарлық
маркасын қолдана отырып тауарды сатуын тауарлық франчайзинг деп атайды.
2. Франчайзердің өндіретін өнімге ... ... ... ... ... ... - ... франчайзинг деп аталады.
3. Франчайзерлердің атынан сатуға немесе ... ... ... ...... франчайзинг деп аталады.
Франчайзингтің көптеген түрлері болады және оның ішінде ең ... ... ... ... ... ... франчайзингтің басқа франчайзинг түрлерінен
айырмашылығы – франчайзинг келісім-шарттың ұзақтығымен, қарым-қатынастардың
деңгейімен және ... ... ... ... ... ... ... болмауынан және белгілі деңгейде жұмыс күштерінің
жеткіліксіздігінен франчайзер өзінің іс-қимылын ұйымдастыру ... ... ... ... ... көмек сұрайды.
Франчайзингілік жұмыс жасау үшін төмендегідей қадамдарды жасаған дұрыс:
- тауардың ерекшелігін табу;
- сұраныс пен ұсынысты анықтау;
- нарықтың сыйымдылығын нақты ... ... ... ... ... ... франчайзингтің тез дамуы халықаралық нарықтарды тез меңгеруге
мүмкіңдік береді. Франчайзингілік ... ... мен ... ... ... ... ... Даму қарқындарының
өзгешеліктері елдегі іскерлік ауа райын, азаматтардың ұлттық психологиялық
ерекшелігін, ақшаны табу, жұмсай білу ... және ... ... ... ... батыс нарығы үшін бизнестің көптен бері етене таныс
формасы болса, Қазақстан үшін жаңа ... ... ... ... ... қалыптасып, жүздеген адамдары өзінің бизнесімен
айналысуға ... ... ... ... ел үшін франчайзинг тәжірибесі
өте маңызды. Олар (кәсіпкерлікпен ... ... ... капиталдың бар болуымен, бірақта білімдері, тәжірибелері, алдын-
ала ... ... ... ... ... таңда ел
экономикасында франчайзинг бизнесті ұйымдастырудың біріккен формасы бола
отырып, негізгі ... және ... ... ... ... ... ... түрде құбылыс болып саналады.
Қазақстан Республикасында франчайзингті іс жүзіне асырумен байланысты
қатынастарды 2002 жылдың 24 маусымындағы қабылданған ... ... ... ... 207 заң ... Осы ... қоса
Қазақстанда франчайзингті дамыту және франчайзингтік компаниялар мен оған
қызығушылық, мүдделік танытушы заңды тұлғаларды біріктіру ... ... ... ... ... ... (ҚФА) ... мегізгі міндеті — франчайзингпен ... ... ... ... ... ... ... кеңестік және
әдістемелік көмек көрсету, ассоциация ... ... сан ... және ... органдар мен ұйымдарда таныту және ... ... ету ... ... бері ... ... формада дамуға шешім
қабылдаған кәсіпкерлер ортасы белсенді түрде калыптасуда. Үш жыл ... ... ... ... ... ... ... бренділер пайда болып, сәтті түрде тіршілік танытуда.
Мысалы, «1С», МахМага, ... Dolche & ... ... ... ... Суши,
Американский Бар и Гриль, Хесбургер, «Баскин 31 Робинс», World Class ... ... Вritish Airways, Еuго Саг т.б. атап ... ... Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін басқару жүйесін қалыптастыру
Егеменді ел болып, тәуелсіздігімізді алып ... ... ... ел ... түбегейлі өзгерістерге душар болды.
Әсіресе елдің экономикалық өміріндегі шаруашылық ... ... ... өзгерістер көрініп, еркін ... ... ... сауда, жеке меншік билігі, т.б. осы секілді ұғымдар ене бастады. Ал
өз кезеңінде ұйымдық-құқықтық ... яғни ... ... ... ... жасауы, қызмет көрсетуі, өнім өндіруі – бәсеке және
бәсекеге ... ... одан әрі ... ... ... және ... ... анықталмағандық жағдайында
ұзақ мерзімді перспектива кәсіпорнының әрі қарай гүлденіп, ... ... ... ... ... қабілеттілік пен бәсекеге қабілетті
жүйесі, сондай-ақ бәсекелестікті жоғарылатуға бағытталған стратегия ... ... ... ... ... функцияналды бағыттағы және
әртүрлі бизнес аясында жұмыс істейтін, тауар өндіріп, қызмет көрсететін
ұйымдар үшін ... ... ... ... ... кірген кезінде көптеген
кәсіпорындар үшін кәсіпорынның ... ... ... ең негізгі
мәселе болғандықтан көпшілік тарапынан осы бір мәселеге көп ... ... сату ... ... көлемдері, қосымша табысты табуды ... ... ... ... ... ... айналды.
Осыған сәйкес әрі шығарылатын өнімдердің бағаларын төмендету арқылы әрі
нарықта бар ... ... ... ... ... ... арқылы бәсекелестерді ығыстыруға және ... ... ... ... ...... өлшем, өйткені ол сату
уақыты мен ... ... ... ұйымдардың салыстырмалы нәтижелерінде
көрінуі мүмкін.
Кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігі – бұл экономиканың техникалық,
ұйымдастырушылық мүмкіндіктерінің ... ... ... – бұл ... ... ... алып ... нарықтық үлесін сақтап қалуға немесе үлкейтуге
жеткілікті әлеуетті.
Қазіргі ... ... ... жаңа талаптары мен жаңа
идеологиясы ... Оның ... ... – ел ... жаңа сапаға көтеру, яғни ... ... ... арттыру.
Елбасымыз Қазақстан кәсіпкерлер Конгресіндегі ... ... ... ... ... ... ретінде
кәсіпкерліктен үлкен үміт күтетінін, оның бұл ... ...... жол ... ... ... бірақ бизнестің өзінің
белсенді ... ... ... күш – жігердің бәрі ... атап ... ... Бұл - өте ... ... ... асыру процесінде оның
тиімділігіне әр түрлі факторлар әсер ... Олар ... және ... ... ... ... ... қызметін жетілдіру
керек. Ол үшін :
1 ұсыныс - тұтынушылармен ... ара ... ... қызметін талдағаннан кейін оның қызметіне әсер ... ... ... орта ... ... заңнамалар, тұтынушылар
және бәсекелестер ... ... ... ...... ... ... зерттеу, талдау және оны арттыруға ұмтылып,
шаралар кешенін қарастыру тиіс.
Мынадай шаралар ... ... ... ... шара - ... ретінде жеке тұлғаларды
айқындап, ... ... ... ... шара – ... өнім өндіру;
3 жүргізілетін шара – бәсекелестерін ... ... ... ... ... ... ... ішкі күрделі мәселелері бар. Және оларды
шешпесе ... ... ... ... жағынан ... ... бәрі де ... ... ... ... қатарына
мыналарды жатқызуға болады: маркетинг ... мен ... ... өнім мен ... ... бәсекеге қабілетті
өнім шығару, нарықты ... ... ... және нарық
конъюнктурасындағы өзгерістерге тез бейімделу, ол ... ... ... және экономикалық талдау жасау,
жаулап алушылық стратегиясын ... және оны іске ... ... шығу және ... және тағы ... да ... техникалық және
технологиялық сауалдар барлық қайта ... ... ... ... ... ... табыдады.
Тұтынушылармен ара қатынасты жақсарту үшін маркетинг және ... ... ... арттыруға бағыт ұстап, нарық ... ... ... ... ... Сол ... ... жауаптар іздеп, табу керек:
1. Тұтынушыларды ұқсас өніммен кім ... ?
2. ... өнім не ... ... ... ?
3. Кәсіпорында өнім сапасын жоғарылатуға мүмкіншілік бар ма?
4. Кәсіпорын өзінің қызмет ... ... ма ?
5. ... аясында қандай өзгерістер енгізілу ... ?
6. ... ... яғни ... немен ерекшеленеді ?
7. Олардың шығаратын өнім сапасы қандай ?
- ... ... ... ... ... ... керек.
2 ұсыныс - кәсіпорын қызметін жақсарту үшін өнім ассортиментін көбейту
қажет. Шығарылатын өнім түрін көбейту ... ... ... ... ... ...... жетілдіру. Бұл қазіргі кезде өте
үлкен ... ... ... айтуынша, инновация - деп тек жаңа
техника мен технологияны ғана ... ... бұл ... ... жаңашылдық. Ол жаңа идеялардан жаңа өнім ... ... ...... ... ... ... қамтамасыз ету стратегиясы өз кезегінде ... ... ... ... байланыстырушы буын қызметін
атқарады. Өйткені оның қызметі кәсіпорынның ... және ішкі ... Ол ... қалыптастыру және басқару әдістерін жетілдіруді
өзіне қосады. ... ... ... ... ... ... бағыттарын таңдау жұмыстарын да өзіне жатқызады.
Тауар нарығының ... ... ... ... ... ... ... талдауға негізделеді:
сатудың, қоймадағы өнім ... ... мен ... Сондықтан
ақпаратты қамтамасыз етудің негізгі мақсаты – ... ... даму ... мен ... ... және сапалық
сипаттамасын бере алатын көрсеткіштер жүйесін ... ... ... ... ... ... ассортиментін жаңарту;
- материал, шикізат, өндірістік қуаттылықпен қамтамасыз ету;
- ... ... ... сатылулары;
- нарықтағы кәсіпорын алатын үлестің ... ... ... ... үлестің өзгеруі;
- тұтынушылар сұранысындағы ... ...... ... стратегиясын енгізу. Кәсіпорынның
бәсекеге қабілетін басқару жүйесінің ең негізгі қағидасы – бұл кәсіпорынның
қызмет түрі мен ... ... және ... ... негізделген
өндірісті басқару жүйесінің бағыт-бағдары негізінде жаңа технологиямен ... ... ... материалдық-техникалық базасын ескере отырып оның
потенциалдары мүмкіндіктерін ... және ... ... ... ... қызметтердің перспективалы бағыттарын анықтау түсініледі.
Маркетингтік зерттеулер есебімен ... ... ... ... бұл ... ... артықшылықтары жоғалуы мүмкін.
Ал бұл артықшылықтарсыз кәсіпорын дами ... және ... ... ... қалуы мүмкін.
Басқару жүйесі жүйелік және ... ... ... қағидаларында
құрылуы қажет:
- толық шаруашылық және өндірістік тәуелсіздік;
- кәсіпкерлік қызмет түрлерін еркін таңдау;
- қоршаған орта мен нарық қажеттілігіне ... ... ... ... ... ... ... жүйесімен
потенциалдық инновациялық бейімделуі;
- нарық талаптары мен ... ... ... басқару
құрылымының органикалық түрде дамуы;
- өзін-өзі дербес қаржыландыру;
- ұйымның міндеттеріне сәйкес, экология мен табиғатты ... ... ... ... ... ... ... талаптарына сәйкес жүйенің бейімділігі,
сенімділігі, икемділігі мен оперативтілігі.
Негізінен ұйымдық-жобалаудың ең маңызды ... ... ... ... ұйымдық құрылымын тиімді ету;
- қызметкерлердің ... ... ... пайдалану және еңбек
жағдайымен қоса жұмысты орындау технологиясын жетілдіру;
- ... ... және ... ... ... ... және
ұйымдастыру мен есептегіш техникамен бөлімшелерді жабдықтау.
Ұзақ ... ... кез ... ... ... ... топ ... алға шығуына мүмкіндік беретін бәсекеге қабілетті
стратегияның маңызы соңғы кезде ... ... ... ... ... тек ұйымның ішкі жағдайын қадағалап қана ... ... ... ... ... ... ілесуге мұрша
беретін ұзақ мерзімді бәсеке қабілеті стратегиясын құрастыра бастауы заман
талабы болып отыр.
Кәсіпорындағы шығындарды ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін жоғарылатуға
бағытталған. Ол өндіріс ... әрі ... ... ... ... дейінгі қозғалысындағы шығындарды стратегиялық
талдаудың ... ... ... ... ... ... шығару қажет.
Персоналды ынталандыру стратегиясы тиімді, жоғары сапалы. Әрі ... ... ... ... ... ... туғызатындай жағдайларды жасауға бағытталған. Ынталандыру
механізмі кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін жоғарылатуға ... ... - ... ... бағдарламасын жасап шығару
керек. Мұндағы ұйымдастыру жетекшілігінің міндеті – ... ... Ол ... деңгейдегі өзгерістерге тез бейім болуы
керек. Бұл белгісіздік пен ... ... ... ... ... және орта бизнесті дамыту жолдары
Қазақстан Республикасы Президентінің 2010 жылғы 19 ... ... ... ... ... ... дамуының 2010-2014 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы»-
нда тиімді сауда саясатын жүргізу индустриялық-инновациялық дамудың маңызды
құрамдас ... ... ... ... және ... бәсекелестік
жағдайында қазақстандық экспорттаушылар әлемдік ... ... ... ... және ... ие ... ... бұл ретте халықаралық
сауда ережесін ұстануы тиіс [1].
Осыған байланысты Қазақстанның ... ... ... мен ... ... ... жаһандық экономикаға кіруі объективті шарт ... ... ... ... негізгі құқықтық базасы әзірленді.
2010 жылғы 1 қаңтардан бастап Кеден одағы аумағында үшінші ... ... ... ... және ... емес ... бірыңғай
шаралары қолданылады.
Кеден одағына қатысушы үш елдің ДСҰ-ға ... ... ... ... ... ... ... қайта бастады.
Жаһандық нарықтарға кірігумен қатар, экономиканың экспортқа
бағдарланған шикізат емес ... ... ... ... ... үшін ... мүдделерді ілгерілетудің және сыртқы нарықтардағы
сауда және сауда емес кедергілерді жоюдың тиімді жүйесін, сондай-ақ ... ... ... ... ... ... етіледі.
Ішкі сауданы дамытудың оң үрдістері бірқатар мәселелердің сақталуымен
қатар жүреді.
Негізгі міндеттеріне мынылыр кіреді.
1. Әлемдік ... ... ... ... республиканың экономикалық
мүдделерін ілгерілету мен қорғаудың тиімді әрі жедел жүйесін құру.
2. Экономиканың шикізат емес ... ... ... дамыту мен ілгерілетуге жәрдемдесу.
3. Ішкі сауданың тиімділігін арттыру, сауда инфрақұрылымын жетілдіру
арқылы сауда ... ... ... ұлғайту. 
2014 жылдың соңына қарай мыналар жоспарланып отыр:
1. Әлемдік саудаға тартылуы жөнінен  ДЭФ рейтингін  80 орынға дейін
жоғарылату. 
2. ... ... ... ... ... (БҰҰ
хатшылығының  статистикалық сыныптамасы) ... ... ... ... емес ... ... 40,0 %-ға дейін ұлғайту.
3. 2014 жылдан бастап бөлшек сауда айналымы ... жыл ... ... ... қарағанда %-бен кемінде 106,0 %-ға жеткізу, ... 2010 жылы – 100,0 %, 2011 жылы – 102 %, 2012 жылы – 103 %, 2013 ... 104 ... ... ... ... ... көлемінде қазіргі заманғы сауда
форматтарының үлесін 50 %-ға дейін жеткізу.
Республиканың экономикалық мүдделерін ілгерілету және қорғау, әлемдік
сауда ... ... ... ... ... ... жүйесіне кірігу жолымен республиканың экономикалық
мүдделерін ілгерілету мен қорғаудың тиімді әрі ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының және Ресей
Федерациясының Кеден одағын қалыптастыру аяқталатын болады.
2010 ... 1 ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының және Ресей Федерациясының Кеден ... іс ... ... ... ... бажсыз саудаға қосымша ретінде үшінші елдерге қатысты
бірыңғай сыртқы сауда саясатын ... және ішкі ... ... ... ... ... үш ... жұмыс істейтін сауда режимдерін
біріздендіру үшін үшінші елдермен, оның ішінде ТМД елдерімен ... ... ... ... ... ... ... сәйкес 2010
жылғы 1 қаңтардан бастап ұлттықтан тыс органға (Кеден одағы комиссиясы)
бірыңғай кедендік тарифті ... және үш ... ... ... әрі
тараптардың ұсыныстары негізінде қалыптасатын ... емес ... ... өкілеттіктер берілді.  
2010 жылғы 1 шілдеден бастап ішкі кедендік ... ... ал 2011 ... 1 ... дейін кедендік бақылау жойылады.
Осылайша, әкімшілік кедергілерді жою және біздің елдер арасында тауарлардың
еркін ... ... ету ... ... ... ... шамамен
165 млн. адам болатын ішкі нарығы бар ... ... ... ... ... кеңейту шетелдік инвестициялар тарту, жаңа өндірістерді
дамыту, өзара ... ... ... үшін ... жою негізгі ынталандыру шарасы болады, сондай-ақ бірлескен
кәсіпорындар құру және өзара инвестициялардың өсуі үшін ... ... 2012 ... ... ... Республикасының, Қазақстан
Республикасының және Ресей ... ... ... ... болады.
Бірыңғай экономикалық кеңістікті қалыптастыру қатысушы мемлекеттердің
ішкі инфрақұрылымына тең қол ... ... бұл ... ... ... ел ... ... үшін айрықша өзекті.
Сондай-ақ қызметтер нарығының жұмыс істеуінің бірыңғай шарттарын
белгілеу, ... күші мен ... ... қозғалысы, бәсекелестіктің,
өнеркәсіптік субсидиялаудың біріздендірілген ережелер,  ауыл шаруашылығын
қолдаудың бірыңғай шаралары, бірыңғай экономикалық саясат, тарифтік ... ... ... ... біріздендірілген ережелері көзделіп
отыр. 
Бұл мақсатта Бірыңғай экономикалық кеңістіктің ... ... ... ... құжаттар әзірленетін болады.
3. Үшінші елдермен және елдер бірлестіктерімен преференциялық ... ... ... ... ... ... ... болады.
Кеден одағына мүшелікті есепке ала отырып, ... ... ... ... мүше мемлекеттермен (Швейцария,
Лихтенштейн, Норвегия, Исландия), Сербиямен және ... ... ... ... Иорданиямен, Израильмен, Ауғанстанмен, парсы ... ... ... ... ... ... ... Катар, БАӘ)
және басқа да елдермен преференциялық ... ... ... жасасу
жөнінде келіссөздер жүргізілетін болады.
4. Келіссөздерді аяқтау және ДСҰ-ға  кіру.
Қазақстанның ДСҰ-ға толыққанды мүше болуы, сондай-ақ осы халықаралық
ұйымның ... мен ... ... ... ... ... мемлекеттердің нарығына кемсітпеушілік негізде енуін қамтамасыз етеді,
сондай-ақ ... ... қол ... ... ... ... ... өндірушілердің мүдделерін тиімді қорғауға мүмкіндік
береді.     
ДСҰ-ға мүше болу ... ... ... ... ... ... есебінен тікелей шетелдік инвестициялар түріндегі капитал
ағынын ... ... ... тауарларға қойылатын сауда
шектеулері мен саудадағы ... ... ... ... ... Экономикалық мүдделерді ілгерілету және сыртқы нарықтардағы сауда
және сауда емес кедергілерді жою.
Қазақстандық тауарларға қатысты сауда шектеулерін ... ... ... және халықаралық сауда дауларын шешу рәсімін жүргізу не
халықаралық келісімдерге сәйкес қарсы ... ... ... ... ... және тарифтік емес реттеу тетіктерін қолдану.
Қолда бар өндірісті және оны дамыту жөніндегі жоспарды ... ... ... ... жүргізілетін болады, оның нәтижесі бойынша
өндірілуі Қазақстанда жүзеге ... ... ... ... бажды
жоғарылату бойынша, сондай-ақ оларға қатысты алыс шетелдерден импортқа
мүдделілігі бар ... ... ... ... ... ... ... әлемдік нарық конъюнктурасы өзгерістерінің ішкі ... ... ... тауарлардың сыртқы саудасын кедендік-тарифтік және
тарифтік емес реттеудің басқа да ... ... ... ... ... басқа, отандық кәсіпорындарды қажетті шикізатпен қамтамасыз ету,
сондай-ақ ішкі нарықта тауарлардың аса жетіспеушілігінің пайда болуына жол
бермеу мақсатында ... ... ... ... ... ... ... сауда ұйымы мен Кеден одағына кіргеніне
байланысты қазақстандық шағын және орта ... ... өте көп және ... ... Сол ... ... өз ... қалуы және Ресей мен Белорусь Республикаларына өз өнімін ұсынуы үшін
сапаға үлкен көңіл бөлуі қажет және ... ... ... орта және ... ... ұлттық ерекшелігі
инвестициялардың тез қайтарымына кепілдік ... бос ... ... ... ... ... құны ... өңдеу өндірістерін дамыту
жөніндегі мемлекет басымдықтарына сәйкес келген жоқ. Бұл үрдістер ... ... ... ... ... ... ... тиісті портфелінде көрінді. Бұл ұлттық бизнестің қалыптасуының
объективті эволюциялық үрдісін көрсетеді. «Көбікті» ... ... ... және инновациялық өнімдерді іздетеді. Қазақстанның дағдарыстан
кейінгі дамуының оңтайлы жолына жеделдете индустрияландыру жатады.
Қазақстанда үлен ... ... емес ... ... ... ... емес ... кәсіпорындарының жанында шағын және орта бизнес
кластерлерін қалыптастырып, дамыту ... ... ... ... бәсекелестік күшейгенде, ішкі және әлеуетті сыртқы нарықтарда
тез орнығып, 170 млн. адамдық қолжетімді нарығы бар Кеден одағының әлеуетін
барынша іске ... ... ... ... Қазақстанның бірегей географиялық
орны Азия мен ТМД елдерінде (Ресей, Орталық Азия, Қытай, Иран, ... ... ... ... ... асыру және иелену мүмкіндігін
жасай алады. Қазақстан Республикасы кәсіпорындарының белсенді ... ... ... мақсатында агроөнеркәсіптік кешеннің, тоқыма
өнеркәсібінің, фармацевтика және ... ... емес ... ... ... ... бірінші кезекте шағын және орта бизнесті ... ... ... ... ... ... жол ... – 2020»
бюджеттік бағдарламасын іске асыру қажет. Отандық шағын және орта ... үшін бұл ... ... ... ... ... қажет және оны
мемлекет қаржыландыруы ... ... ... ... ... ... керек:
- кәсіпкерлік секторды сауықтыру;
- кредиттер бойынша пайыздық ставкаларды субсидиялау;
- кредиттерге кепілдік беру;
- индустриялық ... ... ... ... сервистік қолдау;
- кәсіпкерлік үшін кадрлар даярлау.
Кәсіпкер осы бағдарламада көзделген ... ... ... ... ... ... өлшемдері:
экспортқа бағдарлану немесе кейіннен сыртқы нарыққа шығумен
қазақстандық қамтуды ... ... ... ... өңір үшін ... ... ... атқарушы орган әзірленіп
әдістеме негізінде өңірдің экономикалық әлеуетін ... ... ... ... ... ... ... және орта бизнесті ауылдық және шағын қалаларда ... ... ... ... Үйлестіру кеңесін құрып, олар субсидиялау
және кепілдік беру үшін жобаларды іріктеу және ... ... ... ... ... ... қолдау мен кәсіпкерлік үшін
кадрлар даярлау жұмыстарын ұйымдастырып, іске асыруы тиіс.
Кәсіпкерлік секторды сауықтыру ... ... ... ... ... ... Банктердің қазірдің өзінде бар кредиттері бойынша
пайыздық ставкаларды субсидиялау және берешек ... ... ... ... да ... ... өтеуін өсімпұлдар мен айыппұлдар
салмастан 1 жылға кейінге қалдыру.   
Кредиттер бойынша пайыздық ставкаларды субсидиялау экономиканың ... ... құны ... жаңа ... жаңғыртуға,
кеңейтуге және ұйымдастыруға бағытталған жобалар бойынша жүзеге асыру. 
Ең жоғары субсидиялау мерзімі 3 жыл болып, ол ... 10 ... ... іске ... ... ... бойынша жаңа және бұдан бұрын
берілген кредиттер субсидияландыру.
Өтінім берушінің жобаға кемінде 15 % мөлшеріндегі өз ... ... ... ... болып табылады. Кәсіпкерлердің ұсынып
отырған жобаларын тендерден өткізу негұрлым әділ жүргізілуі ... ... ... ... ... ал ... іске ... үшін қаражат
болмайды, осыған байланысты тиімді, пайдалы жобалар орындалмай қалады.
Кредиттер бойынша пайыздық ... ... ӘКК мен ... ... оң қорытындылары негізінде өңірлік ... ... ... жүргізілуі тиіс.
Кредиттер бойынша пайыздық ставкаларды субсидиялауды ... және ... ... тиімді әрі уақтылы пайдаланылуына
мониторинг ... ... ... ... ... мен ... ... жасалатын Бас келісім шеңберіндегі тиісті рәсімдерді орындай
отырып, ... ... ... ... ... ... ... ставкаларын субсидиялау тетігін, тәртібі мен шарттарын ... ... көп ... ... ... 50 %-і болатын және кепілдік беру
мерзімі кредит шартының әрекет ету ... ... жаңа ... ... кәсіпкерліктің кредиттеріне кепілдік беруді ӘКК
мен екінші деңгейдегі банктердің оң ... ... ... ... ... сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі
белгілеген қаржы агенті жүзеге асыруы қажет.
Кәсіпкерлік үшін ... ... оның ... біліктілігін арттыру
және жұмыс орындарын ұйымдастыруға үлкен көңіл болу ... ... ... сауда ұйымы мен ... ... ... ... ... және орта ... ... бәсекеге
қабілетті болуы тиіс.
  Қазіргі кезде ... ... ... ... қажет, ол үшін
мемлекет пен ... ... ... ... ... мыналар
қамтамасыз етілуі тиіс:
- орталық және ... ... ... ... ... және ... ұйымдарда бизнес
бірлестіктері мүшелерінің мүдделерін білдіру және қорғау;
- экономикадағы ... жою, ... ... кедергілерді алып
тастау, мемлекеттік органдардың  лицензия-рұқсат беру және ... ... ... ... ... ... базаны дамыту үшін кәсіпкерлер бірлестіктерінің
сараптау-консультативтік функцияларын орындау;
- мемлекеттік сатып алу жүйесін ... ... ... ... ... үшін ... ... қажет:
- кәсіпкерлер бірлестіктерінің мүшелік базасын өсіру;
- ірі корпорациялардың шағын ... ... ... ... ... арқылы қолдауы; 
- кәсіпкерлердің салалық, өңірлік қауымдастықтары мен олардың
бірлестіктері арасындағы ... ... ... және ... берушілер арасындағы үш жақты
ынтымақтастық ... ... ... ... жалғасын табуы
тиіс.
Экономикалық агенттер арасында шаруашылық дауларды шешу ... ... ... үшін ... қолдау табуы қерек:
- аралық және төрелік ... оның ... ... ... ... ... тыс ... тетіктері.
Кәсіпкерлер бірлестіктерінің бизнес-интеграторлары ретінде
бірлестіктер  қатысушыларды ... ... ... ... ... қажет:
- экспортты бірлесіп жылжыту;
- кооперациялардың әртүрлі нысандарын дамыту;
- сервистік қызмет көрсету;
- нарықтарды қолдау және басқа да функциялар.
Қазақстанда ... және орта ... ... ... ... бар
деп айтуға болады, себебі біздің еліміз табиғи және адам ... ... Осы ... дұрыс және тиімді пайдаланса ғана ... қол ... ... ... көрсетіп отырғандай, XX ғасырдың соңына қарай шағын
және орта бизнес қазіргі ... ... орын ... ... маңызды рөль ойнады.
Шағын және орта кәсіпорындар басқару процесінде коммуникациялық
қарапайымдылығымен, ыңғайлылығымен, ... ... ... жедел
әрекет етуінде біршама басылымдылықтарға ие екендігі белгілі.
Шағын және орта бизнес, қоғамға қажетті еңбекті ... ... ... ... ... мүдделеріне жауап
береді. Бұл қызмет түтастай алғанда мемлекеттің экономикасына, сондай-ақ
жекелей алғанда, ... ... ... тең ... пайдалы, өйткені
мемлекеттің қолдауына ие болып отыр. Шағын және орта кәсіпорындар қоғамдық
еңбек ... жаңа ... ... ... ... және ... ... қосымша еңбекті еңгізіп отыр.
Алғашқы жылдары Қазақстанда шағын және орта бизнес белгілі ... ... ... ішінен мыналарды айтуға болады:
негізгі капиталдың жетіспеушілігі немесе болмауы;
бюрократиялық кедергілер;
қылмыстық құрылымдардың ... және орта ... ... тарапынан қолдау және
насихаттау мәселелерінде нақтылықтың жоқтығы.
Мұның бәрі ... және орта ... ... ... ... ... ... етеді.
Және де мемлекеттің шағын бизнестің келешектегі дамуына, ... ... ... ... 1997 ... ... ... мемлекет Басшысының шешімі болып табылады. Оларга жататындар Қазақстан
Республикасы Президентінің 1997 ... ... ... ... мемлекеттік қолдауды күшейту бойынша шаралар туралы»
және осы жылдың 7-шілдесіндегі ... ... ... ... мен ... ... ... мен артықшылықтары туралы»
жарлықтары.
Кейінірек Парламент шағын бизнес бойынша үш заң ... ... ... ... ... ... кейбір заң актілеріне өзгерістер мен
толықтырулар еңгізу туралы».
«Жеке бизнес туралы».
Шағын және орта ... ... ... ... кәсіпкерлер құқығын
қорғау жөніндегі қоғамдық ұйымдар мен ... ... ... атқарады. Олардың жұмысының негізгі бағыттары кәсіпкерлердің
арыздары мен ... ... ... ... келіссөздер,
мәселелерді шешу бойынша «дөңгелек столдар», сондай-ақ мәдени, білім беру
қызметтерін атқаруға бағытталған іс-шаралар болып табылады.
Қоғамдық ... ... ... ... ... ... бағдарламаларды несиелендіру, микронесиелендіру, шағын
бизнесті дамыту бойынша комментарийлер, шағын және орта ... өте ... ... тәжірибесімен танысу мәселелері
жарық көріп отырады.
Бүгінгі күні Қазақстан Республикасында шағын және орта ... ... ... ... ... ... ... және орта бизнесті басқаруға,
дамытуға көп көңіл бөлуі оның оң экономикалық, ... және ... ... ... ... және орта ... ... бәсекелестік ортаны қалыптастырады;
2. рынокты отандық тауарлар мен ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтамасыз етеді.
Үкіметтің кәсіпкерлікті қолдау шараларына қарамастан, оның ойдағыдай
дамуына кедергі келтіретін мәселелер жеткілікті. ... ... ... орта ... ... қызмет етуіне кедергі келтіретін мәселелердің
ішінде: салық саясаты, экономикалық жағдайдың тұрақсыздығы, ... ... ... ... ету, ... ... ара қатынас
мәселесі.
Дипломдық жұмысты зерттей келе, шағын және орта бизнесті басқаруға
төмендегідей пайда ... ... ... ... материалдық көмек көрсету;
2. шаруашылық субьектілері мүліктерінің қорғалуына кепілдік беру;
3. экономикалық еркіндік және ... ... ... ... ... беру;
4. рынок инфрақұрылымын дамыту;
Қорыта айтқанда, шағын және орта бизнесті басқару - ел ... ... ... ... ... ... бұл саланы дамытуға
басты назар аударады. АҚШ-та шағын және орта бизнеспен айналысатындар 70
% , ... 75 % , ... 87 % , ... 80 % , ... 85 %
–ке жетіп отыр. Ал бұл салада ... ... ... 18 % , ... 13
% ... ... бұл көрсеткіш 2008 жылы 10 % -ға ғана жетті.
Дегенмен, бүгінгі таңда шағын және орта ... ... мен оны ... ... ... ... басым бағыттарының
бірі болып саналады. Сондықтан, бұл жұмыста еліміздеге ... және ... ... ... оның ... ... негізгі мәселелері
мен оны мемлекеттік қолдау саясатының маңызды бағыттары сипатталынып, шетел
тәжірибесі ескеліліп, басқару тұрғысынан талданды.
Сонымен қатар, осы ... ... ... ... ... ... ... басқару қызметті ғылыми негізде жүзеге асыру арқылы еліміздің
экономикасына байланыстыру мәселесі кең талқыланды. Бұл ... мен ... ... шағын және орта бизнесті басқару үшін
кәсіпорындар қызметінің ... ... ... ... ... құру; салық салу жүйесін тиімді тұрақтандыру; шағын
және орта кәсіпкерлік субъектілерінің ... ... ... ... ... шешу, яғни тиімді менеджментті іске асыру ... ... ... ... келе шағын және орта бизнесті жетілдіру жолдары
ұсынылды. Шағын және орта ... ... ... ... ... оны дамыту, кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін басқару ... мен ... және орта ... ... жолдары ұсынылып, толық
қарастырылды.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. ... ... ... 2010 ... 19 ... ... Қазақстан Республикасының үдемелі
индустриялық-инновациялық дамуының ... ... ... ... ... Р. Қ. Қазақстан республикасындағы әр түрлі ұйымдық-құқықтық
нысандардағы кәсіпорындардың қызмет ... ... ... және ... жолдары // Қаз ЭУ хабаршысы. Экономика сериясы.- 2006.- № 1.- Б. 71-
75
3. ... ... ... ... Алматы: Жеті жарғы, 2000.
4. ҚР-да шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту бойынша ... ... ... арналған бағдарламасы. – Астана, 2005.
5. Бажиева М. С., Манабаева И. Т. Қазақстан Республикасында шағын бизнестің
қалыптасуы және дамуы // ... ... ... ... 2006. – ... – Б. 58 - 62
6. Курс предпринимательства под ред. ... ... ...
М.: Юнити, 1997.
7. Афанасьев В. Малый бизнес: ... ... // ... ... – 1993. -№ 2. – С. 35.- ... ... С.А.Факторы и ососбенности развития малого ... в ... ... ... ... // ... теория – практика – поиск: Материалы научно-практической
конференции. – Алматы, 1999. – 347б.
9. Н.К.Мамыров, ... ... ... ... и ... А, ... ... «Предприниматель и право», Издательский дом БИКО, Алматы ... ... ... и ... Череданова Л.Н.
12. Колесникова Л.А. Предпринимательство и ... ... в ... ... ... М.: ... ... 2000. - 290 с.
13. «Шағын және орта ... ... ... АҚ іске асып жатқан
бағдарламаны талдау // ... - 1 - ... ... РК “О государственной поддержке малого предпринимательства” от
19.06.1997 – ... ... В.М. ... С.И. ... ... бизнеса. - Москва. 2001
16. Курс предпринимательства. Под.ред. В.Я. Горфинкеля – ... ... ... ... ... опыт и ... /Под. ... Жатканбаева. А, 2001.
18. Предпринимательство: Учебник/Под. ред. М.Г. Лапусты. – М.: ИНФРА – ... ... ... и ... в ... ... ... для предпринимателей. – Караганда, 2004.
20. ҚР статистика агентігі
http://www.stat.kz 
 21. «Шағын және орта ... ... ... ... Орта және ... ... Орта және шағын бизнес
http://www.damu-komek.kz/105
24. Шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту шаралары
http://www.damu.kz/1777
25. Үкімет шағын және орта ... ... ... қолдау көрсетуде.
http://www.damu.kz/1315
 
 
 
-----------------------
10%
Көлік және байланыс
11%
Құрылыс
35%
Өңдеуші
өнеркәсіп
14%
Ауыл шаруашылығы
25%
Өзге қызметтер
5%
Сауда
іскерлік байланыстар ұйымдастыру
шет ел инвестицияларын тарту
Кәсіпкерлік құрылымдардың инновациялық ... ... ... ... ... патент) ықпал ету
Бюрократияға, көлеңкелі айналымға және жемқорлыққа қарсы реттеу
механизмдерін құру
Шағын және орта бизнесті біріктіретін ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... жүйесін әзірлеу
Сыртқы экономикалық қызметті қолдау механизмін құру
Инвестициялық жобалар конкурсы арқылы шет ел несиелерін алуға тиімді жолдар
ашу
кәсіпкерлік құрылымдарға ... ... ... ... ... қызметі
- тәуекелшіл шараларды сақтандыру;
- мамандар дайындау;
- материалдық-техникалық қамтамасыз ету;
Қаржылық қолдау механизмін құру
Нарықтық экономиканың тиімді институттарын дамыту
ақпараттық қамтамассыз ету
құқықтық ... ... ... ... және орта ... дамытудағы мемлекеттік қолдау жүйесі
Отандық тауар өндіруші компаниялар
ТОО «Акцент-Агрохим»
ТОО «Фармацевтикалық компания Ромат»»
АҚ «Восток-Цемент»
АҚ «Электромонтаж»
АҚ «Май»
ТОО ... ... ... ... «GCS ... ... «Казэнергокабель»
ТОО «Агро өнім»
АҚ «Яссы»
Кәсiпкерлiк
Территориялық ораласуы бойынша:
• Жергiлiктi;
• Аймақтық;
• Халықаралық.
Көлемi бойынша:
• Шағын;
• Орта;
• Iрi.
Меншiк нысаны бойынша:
• Жеке меншiк;
• Мемлекеттiк;
... ... ... ... ... ... ... басқалары
Қызмет көрсету түрiне қарай:
• өндiрiстiк;
• коммерциялық;
• қаржылық;
... ... ... ... дара ... өндірістік кооперативтер;
• Толық серiктестiк;
• Командиттi серiктестiк;
• Жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiк;
• Қосымша жауапкершiлiктi серiктестiк;
• Акционерлік қоғамдар.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 72 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Нарықтық экономика жағдайында шағын және орта бизнесті несиелеу72 бет
Нарықтық экономика жағдайында шағын және орта бизнесті несиелеу туралы76 бет
Шағын бизнестiң дамуындағы әлемдiк тәжiрибе36 бет
Шағын бизнестiң түсiнiгi және түрлерi13 бет
Шағын бизнесті субъктілері қызметінің есебінен жүргізу тәртібі және әдістемесі6 бет
Шағын бизнестің : қазіргі кездегі дамуы мен қалыптасуы және оны мемлекеттік қолдаудың теориялық аспектілері61 бет
Шағын бизнестің экономикалық мазмұны10 бет
Шағын бизнестің экономикалық мәні мен маңызы және ерекшеліктері25 бет
Шағын бизнестің Қазақстанда қалыптасуы, дамуы8 бет
Шағын бизнестің Қазақстанның нарықтық экономикасындағы мәні мен маңызы53 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь