Банктік қызметтегі тәуекелдіктер


Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 Қазақстанның банк жүйесі.
1.1 Банк жүйесі. Ақша.несие саясатының түрлері, құралда.
ры, мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..4.6
1.2 Банктік қызметті бақылау мен қадағалау ... ... ... ... ... ..7.9
1.3 Банк ісіндегі бәсеке ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .10.12

2. Банктік қызметтердің қалыптасуы
2.1 Банк қызметіндегі тәуекелдік ... ... ... ... ... ... ... ... ... 13.15
2.2 Банктің басқару құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16.18
2.3 Банктік қызметті бақылау мен қадағалау ... ... ... ... .19.21

3. Банк қызметінің бағыттары
3.1 Қазақстандағы Банктік жүйенің даму тарихы ... ...22.24
3.2 Банктерді жетілдіру және олардың әрі қарай
дамыту ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25.26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .27

Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28.29
Кіріспе:

Экономикалық әкімшіл-және әміршіл басқару жүйесі жағдайында, елдегі банк ісінің ұйымдастырылуында мемлекеттік монополия болды. Барлық кәсіпорындар, ұйымдар және мекемелер заңды түрде мемлекеттік банк мекемелерінде өздерінің ресурстарын міндетті түрде сақтауға тиісболды. Банкке кәсіпорындар мен мемлекеттердің ресурстары іс-жүзінде ақысыз алынды. Тек кооперативтік кәсіпорындарға ғана жартылай мөлшерде төленді . Осындай жағдайда жалпы мемлекеттік қарыз қор деген экономикалық түсінік қалыптасты. Жалпы мемлекеттік қарыз қор халық шаруашылығын несиелеу үшін банк жүйесі арқылы мемлекеттің ықпалымен жинақталған қаражаттар жиынтығын білдіреді. Демек ол банктердің ресурсы болып саналады. Ссудалық қорды орталықтан бөлу сипаты банк ресурстарының құрылымдарына тікелей әсер етті. Ол уақыттары да банк ресурстары меншікті және тартылған қаражаттарға бөлінген. Мұндағы меншікті қаражаттарға: жарғылық, резервтік, негізгі құралдар, аммортизациялық және банк ісін дамыту қорлар, ал, тартылған қаражаттарға: мемлекеттік бюджет қаражаты кәсіпорындардың, ұйымдардың есеп айырысу және ағымдық шоттардағы қаражаттары және халықтың ақшалай жинақтары жатты. Осындай жағдайларда несиелік ресурстар нарығы қалыптасып, мемлекеттің қарыз қоры осы нарықтың бір бөлігін құрады.
Несиелік ресурстар нарығының пайда болуымен қатар бағалы қағаздар нарығы қалыптасады.Сөйтіп банктер жаңа қызмет түрлері ретінде бағалы қағаздар мен, факторинг, лизинг, және басқада операциялар мен тікелей жұмыс жасай бастады. Бұл, яғни банктің ресурстық құрамына тек қана ақшалай қаражаттар емес, сол сияқты тауарлы-материалдық құндылықтар және бағалы қағаздар кіреді дегенді білдіреді.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

1. Абрамова, М.А., Александрова, Л.С.Экономическая теория [Текст]: учебное пособие.- М.:Юриспруденция, 2001.- 400 с.


2. Байысова, Ә. Экономикалық білім беруді дамыту:
// Экономика негіздері.-2005.- N 2.- 36-38 б.

3. Банк қызметі туралы: ҚР құқықтық актілер жиынтығы.- Алматы: Юрист, 2005.- 177 б.

4. Жалпы экономикалық теория:оқулық / Ө. Қ. Шеденов;
Қ. Жұбанов атын.Ақтөбе мем. ун-ті.- толықт.және қайта өңдел.2-бас.-Ақтөбе. 2004.- 455 б.


5. Зиябеков, Бейсенбек. Банк-экономиканың өзегі
ғана емес, мемлекеттің діңгегі болуы керек:[Экономика]// Жаңа ғасыр.- 2006.- №2.- 36-38 б.

6. Қазақстан халқының экономикалық белсенділігі 1995-2004 : статистикалық жинақ / жинақты әзірлеуге жауапты: Н. Кривко, А. Қатарбаева, Г. Семибратова; ред. басқ.: Қ. Әбдиев; Қазақстан Республикасы
Статистика агенттігі.- Алматы: Қазстатақпарат, 2005.- 100 б.



7. Қазақстан экономикасының нақты секторындағы баға : Статистикалық анықтамалық / Жауапты ред.: Н. Кривко, Л. Горовых ; ауд. К. Н. Омарбекова;
ред. Қ. Әбдиев.- Алматы, 2003.- 218 б.

8. Лащев, Александр Михайлович. Макроэкономика СПб. [и др.]: Нева : ОЛМА Медиагрупп, 2006.- 256 с



9. Мамыров Нүрғали, Тілеужанова, Манатжан.Макроэкономика: Оқулық / ҚР білім және ғылым м-трлігі, Т. Рысқұлов атын. Қазақ Экон.ун-ті.- Алматы: Экономика, 2003.- 432 б.

10. Мамыров, Нұрғали Құлшыманұлы ж.б. Микроэкономика [Мәтін]: оқу құралы / Мамыров,Нұрғали Құлшыманұлы, Есенғалиева, Қаламқас Сембайқызы, Тілеужанова, Манатжан Әшімқұлқызы.-Өңд., бас.- Алматы: Экономика, 2004.- 420 б.:

11. Мамыров, Нұрғали. Ұлттық экономика: даму және кадр сапасы: [Көкейкесті]// Егемен Қазақстан.- 2005.- 22 маусым.- 3 б.

12. Мананов, Бекен Бақтыбекұлы, Молдақұлова, Ғазиза Мұхамедиқызы. Халықаралық экономикалық статистика [Мәтін]: оқу құралы / ҚР білім және
ғылым м-трлігі ; Т. Рысқұлов атын. Қазақ Экон.ун-ті.- Алматы: Экономика, 2004.- 184 б.

13. Мақыш, Серік Биханұлы. Коммерциялық банктер операциялары: оқу құралы.- Алматы: Қазақ университеті, 2002.- 229 б.

14. Сақтағанұлы, Төлбек. Экономикалық ілімдер тарихы: оқу құралы
/ жауапты ред. Н. Даужанов.- Қызылорда, 1999.- 87 б.

15. Сәбден, Оразәлі. ХХІ ғасырға қандай экономикамен кіреміз Алматы: Қазақстан, 1997 ж.- 192 б.

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге




Қазақстан Республикасы білім және ғылым министірлігі

Курстық жұмыс
Тақырыбы:Банктік қызметтегі тәуекелдіктер

Орындаған:
Қабылдаған:.

Мазмұны:
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... ... ... ... ...3

1 Қазақстанның банк жүйесі.
1.1 Банк жүйесі. Ақша-несие саясатының түрлері, құралда-
ры,
мақсаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
.4-6
1.2 Банктік қызметті бақылау мен қадағалау ... ... ... ... ... ..7-9
1.3 Банк ісіндегі
бәсеке ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... 10-12

2. Банктік қызметтердің қалыптасуы
2.1 Банк қызметіндегі тәуекелдік ... ... ... ... ... ... . ... ... ...13-15
2.2 Банктің басқару құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16-18
2.3 Банктік қызметті бақылау мен қадағалау ... ... ... ... .19-21

3. Банк қызметінің бағыттары
3.1 Қазақстандағы Банктік жүйенің даму тарихы ... ...22-24
3.2 Банктерді жетілдіру және олардың әрі қарай
дамыту
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25-
26

Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
... ... ...27
Пайдаланылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ..28-
29

Кіріспе:

Экономикалық әкімшіл-және әміршіл басқару жүйесі жағдайында, елдегі
банк ісінің ұйымдастырылуында мемлекеттік монополия болды. Барлық
кәсіпорындар, ұйымдар және мекемелер заңды түрде мемлекеттік банк
мекемелерінде өздерінің ресурстарын міндетті түрде сақтауға тиісболды.
Банкке кәсіпорындар мен мемлекеттердің ресурстары іс-жүзінде ақысыз алынды.
Тек кооперативтік кәсіпорындарға ғана жартылай мөлшерде төленді . Осындай
жағдайда жалпы мемлекеттік қарыз қор деген экономикалық түсінік қалыптасты.
Жалпы мемлекеттік қарыз қор халық шаруашылығын несиелеу үшін банк жүйесі
арқылы мемлекеттің ықпалымен жинақталған қаражаттар жиынтығын білдіреді.
Демек ол банктердің ресурсы болып саналады. Ссудалық қорды орталықтан бөлу
сипаты банк ресурстарының құрылымдарына тікелей әсер етті. Ол уақыттары да
банк ресурстары меншікті және тартылған қаражаттарға бөлінген. Мұндағы
меншікті қаражаттарға: жарғылық, резервтік, негізгі құралдар,
аммортизациялық және банк ісін дамыту қорлар, ал, тартылған қаражаттарға:
мемлекеттік бюджет қаражаты кәсіпорындардың, ұйымдардың есеп айырысу және
ағымдық шоттардағы қаражаттары және халықтың ақшалай жинақтары жатты.
Осындай жағдайларда несиелік ресурстар нарығы қалыптасып, мемлекеттің қарыз
қоры осы нарықтың бір бөлігін құрады.
Несиелік ресурстар нарығының пайда болуымен қатар бағалы қағаздар
нарығы қалыптасады.Сөйтіп банктер жаңа қызмет түрлері ретінде бағалы
қағаздар мен, факторинг, лизинг, және басқада операциялар мен тікелей жұмыс
жасай бастады. Бұл, яғни банктің ресурстық құрамына тек қана ақшалай
қаражаттар емес, сол сияқты тауарлы-материалдық құндылықтар және бағалы
қағаздар кіреді дегенді білдіреді.

1.1.Банк жүйесі. Ақша-несие саясатының түрлері,
құралдары, мақсаты.
Нарық жағдайында банк жүйесі екі деңгейде болады: Орталық банк
(эмиссиялық) және коммерциялық (депозиттік) банк. Коммерциялық банктердің
негізгі функциясы несие беру және салымдарды өсіру. Осындай шаралардың
нәтижесінде коммерциялық банктер ақша ұсынысын кеңейтеді. Банк жүйесі құнды
қағаздарды алып-сатумен айналысады.
Орталық банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, мемлекеттің
алтын резервтерін сақтайды, коммерциялық банктердің міндетті резервтері
банктер арасындағы шот айыру ретінде пайдаланылады. Орталық банк
халықаралық ақша нарығында сатушы және сатып алушы қызметін орындайды және
шет мемлекеттердің және банктерінің істерін үйлестіреді. Барлық
мемлекеттерде орталық банк ақша-несие саясатын қалыптастырады және жүзеге
асырады, коммерциялық банктердің іс-әрекетін қадағалайды және
ұйымдастырады. Орталық банк пен коммерциялық банк операцияларының және
банктен тыс секторлардың шешімдері нәтижесінде экономикадағы ақша
ұсынысының өзгеруіне ықпалын тигізеді.
Орталық банк ақша ұсынысын ақша базасына және мультипликаторға
әсер ету арқылы қадағалайды. Ақша ұсынысының нақты көлемі коммерциялық банк
операцияларының нәтижесінде несиені қабылдау және беру арқылы құрылады.
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын
анықтайтын және жүзеге асыратын орган болып табылады. Қазақстан ұлттық
банкі ақша-несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын,
яғни оның төлем қабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына қатысты
тұрақтылығын қамтамасыз етуді көздейді.
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын
және жүзеге асыратын орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық банкі ақша-
несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын, яғни оның
төлемқабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын
қамтамасыз етуді көздейді.
Ақша-несие саясаты.
Қазақстан Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын
және жүзеге асыратын орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық банкі ақша-
несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның тұрақтылығын, яғни оның
төлемқабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын
қамтамасыз етуді көздейді.
Ақша-несие- бұл айналыстағы ақша жиынын, несие көлемін,
сыйақы мөлшерлемесін өзгертуге, жалпы банк жүйесінің қызметін реттеуге
бағытталған шаралар жиынтығы. Ақша-несие саясатының макроэкономикалық
деңгейдегі субъектісі- Ұлттық банк болып табылады. Ал ақша-несие саясатының
Ұлттық банк тарапынан реттеу объектілеріне экономикадағы қолма-қол және
қолма-қол ақшасыз жиынының жиынтығы жатады.
Ақша-несие саясатының түрлері.
Шаруашылық жағдаятына байланысты ақша-несие саясатының екі типі
болады:
1) рекстрикциялық ақша несие саясаты;
2) экспанциялық ақша несие саясаты.
Рекстрикциялық ақша-несие саясаты – екінші деңгейлі банктердің
несиелік операциялар көлемін шектеуге және қатаң шарт белгілеуге, сондай-ақ
сыйақы мөлшерлемесінің деңгейін арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие саясаты – несие беру көлемін кеңейтумен,
айналымдағы ақша жиынының өсуіне бақылаудың әлсіздігімен және сыйақы
мөлшерлемесінің төмендеуіне байланысты сипатталады. Соңғы жылдардағы ақша-
несие саясатының басты көздеген бағыты: инфляцияны төмендету және теңгенің
тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Пайыз саясаты.
ҚҰБ өзі жүргізетін операциялар бойынша ресми қаржыландыру мөлшерлемесін,
сол сияқты басқа да мүдделендіру мөлшерін белгілейді. Ресми қайта
қаржыландыру мөлшерлемесін ақша нарығының жалпы жағдайына несие бойынша
сұраныс пен ұсынысқа, инфляция деңгейіне байланысты белгілейді. ҚҰБ
мүдделендіру мөлшерлемесі саясатын мемлекеттік ақша-несие саясаты жүзеге
асырылатын аумақтағы нарықтың мүдделендіру мөлшерлемесіне әрекет ету үшін
пайдаланады.
ҚҰБ пайцз саясатының басты мақсаты – айналыстағы теңге деңгейін
көтере отырып, несиеге деген сұранысты азайту, соның нәтижесінде ақша жиыны
және инфляцияның өсуін төмендетуді қамтамасыз ету болып табылады. Жоғары
пайыз мөлшерлемесі, шын мәнісінде пайыз үшін төлемдер өз кезегінде шығынның
көлемін құрайды. Демек, жаңа пайыз саясаты алдағы уақытта немесе белгілі
бір уақыт аралығында өзінің нәтижелеріне қол жеткізуге тиіс.

1.2 Банктік қызметті бақылау мен қадағалау.
Банктік жүйенің елдің экономикасында алатын ролі мен орны
ауқымды. Сондықтан несие-банктік сфера мемлекеттік органдар жағынан мұқият
бақылау мен талдаудың объектісі болып табылады. әрбір елде банктік қызметті
әртүрлі аспектілерде реттеп отыратын, өзіндік бақылау мен құқықтық актілер
жүйесі жұмыс істейді. Республикамызда банктерді бақылау мен қадағалау
Қазақстан Республикасының банктік және басқа да заңдарының сақталуын
қамтамасыз етуге, шаруашылық-қаржылық қызметті және банктегі оның
мекемелерінде жұмысты ұйымдастыруды кезеңдік тексеруге бағытталған кешенді
шаралар жиынтығы ұсынылады.
Банктер үстінен жасалатын бақылау мен қадағалауды: халықаралық,
мемллекеттік, аудиториялық және құрылтайшылық деп бөлуге болады.
Республикада банктер үстінен халықаралық бақылауды
Дүниежүзілік банк , Халықаралық валюталық қор, т.б. жүзеге асырады. Олар
республикаға өз несиелері мен экономикасын нарыққа көшіру барысында
қаржылық және ғылыми-техникалық көмек көрсете отырып, белгілі бір талаптар
мен шарттар қояды. Мысалы, елде инфляцияны белгілі бір шекке төмендету,
банктік реформа бойынша олардың ұсыныстарын есепке алу т.б. Сонымен қатар,
елдегі экономикалық жағдайдың дамуымен бірге- банктік жүйенің жұмысы мен
жеке банктердің қызметін де бақылап отырады.
Мемлекеттік бақылау ведомствадан тыс және ішкі ведомствалық болады.
Банктер үстінен ведомствадан тыс бақылауды Президент жанындағы
Қаржылық бақылау Комитеті, Жоғары Кеңестік бақылау палатасы, бас салықтық
инспекция, құқық қорғаушы органдар жүзеге асырады.
Олар банктік қызметі әр түрлі бағыттар бойынша тексереді:
шаруашылық және операциялық, бухгалтерлік есеп пен есеп берудің жағдайын,
заңдық және нормативтік талаптардың сақталуы, клиенттер мүдделерінің
қорғалуы, ақша-несие саясатының дұрыс жүргізілуі және т.б.
Банктер қызметіне қадағалау және ішкі ведмоствалық бақылауды банк
жүйесінің жоғары буыны- Ұлттық банк өзінің Қадағалау департаменті арқылы
жүзеге асырады.
Аудиторлық бақылауды арнайы және тәуелсіз аудиторлық мекемелер,
бақылау палаталары, ассоциациялары жүзеге асырады. Аудит өз алдына
банктердің қызметіне бақылаудың тәуелсіз нысаны болып табыла отырып, ол
ішкі және сыртқы болып бөлінеді.
Банк қызметінің сыртқы аудиті лицензиясы бар арнайы тәуелсіз
аудиторлық ұйымдармен немесе лицензиясы бар тәуелсіз жеке аудитормен ақы
төлеу келісім-шарты негізінде жүргізіледі.
Аудиторлық ұымдар және аудиторлар бухгалтерлік есеп пен есеп
берудің нақтылығын тексере отырып, қаржы-шаруашылық операциялардың заңдарға
сәйкестігі мен олардың мәліметінің растығын бекітеді; іс жүргізу
дұрыстығын, құжат айналымының ұйымдастырылуын келісім-шарт жасау шарттары
мен несиенің қамтамасыз етілуін бақылайды; төлемдердің уақтылы төленуін,
кассалық тәртіптің сақталуын, т.б. жағдайларды тексереді.
Өз қорытындысында аудиторлар жіберілген қателер мен кемшіліктер бойынша
кеңестер мен ұсыныстар береді.
Ішкі аудит жетекші бақылау формасын білдіреді және оны жүзеге асыру
үшін банкте арнайы ішкі бақылау бөлімі құрылады. Оның негізгі міндеті:
бөлімшелерге берген банк жетекшілерінің нұсқауларын дұрыс орындалғанына,
банктік қызмет және оның жеке қызмет пен бөлімдердің әлсіз жерлерін
анықтау, материялдық және қаржылық құндылықтарының сақталу қуіпсіздігін
тексеру және қамтамасыз ету, т.б. жатады.
Банк қызметіне құрылтайшылық бақылау бірнеше формада жүргізіледі:
басқарма қызметіне бақылау кеңесінің жүргізетін; ревизиялық комиссия;
акционерлерінің бақылауы.
Акционерлер банк жетекшісімен өткен қаржылық жылдағы, оның қызметінің
нәтижелері жайлы қажетті мәліметтерді алуға, қорытындыланатын банк
қызметіне тікелей бақылау жасауға құқылы және олар бақылау қорытындысын
акционерлердің жиналысында жариялайды.
Бақылауды жүргізу үшін акционерлер сараптамашыларды, аудиторларды, т.б.
шақыра алады.
Шет елдерде әрбір жеке елде, тарихи даму мен әр түрлі саяси экономикалық
факторлар әсерінен қалыптасқан банктердің қызметіне бақылау мен
қадағалаудың өзіндік жүйесі бар.
Мысалы, Англияда соңғы кезге дейін банктің жұмысын реттейтін арнайы
заңдар болған жоқ, ал оларға жасалатын бақылау жасырын және қағаз жүзіндегі
сипатта болды.
Бұл елдегі банктер акционердлік компаниялар туралы жалпы заңмен
реттеліп отырды. 1979 жылы заң бойынша банктік қызметті міндетті түрде
лицензиялау және жалпы ұлттық зақтандыру қоры құрылды. 1987 ж банктік заң
ірі қарызды беру ережесін, банктердің бірігу тәртібін, аудиторлық
тексерулерді анықтады. Дегенмен де Ұлыбританиядағы банктік қызметке
жасалатын бақылау бүгінгі таңда да басқа елдерге қарағанда формалды және
онша қатаң емес.

1.3 Банк ісіндегі бәсеке.
Әдетте бәсеке деп белгілі бір нарықтағы заңды тұлғалар арасындағы
қарсыластықты айтады. Теорияға сәйкес ол – қарсыластың сол нарықтағы сатып
алушылар мен сатушылардың санына, сондай-ақ олардың операцияларының
ауқымына байланысты анықталады. Егер де біз банктік бәсеке туралы айтсақ,
онда оның еркін нарықтағы бірқатар белгілерін қарастыруға болады.
Бірінші белгісі- капиталдар нарығында қаржылай қызмет көрсететін
көптеген қаржылық институттардың болуы.
Екінші белгісі - әрбір нарыққа қатысушыларда толық ақпараттар
көлемінің болуы. Онсыз ол әрекетін дұрыс таңдай алмайды.
Үшінші белгісі- барлық қатысушылардың нарыққа нарыққа шығарылатын
қаржылық өнімдерінің (депозиттер, несиелер және басқа да қызметтер)
бірыңғайлылығы.
Төртінші белгісі-ешбір қатысушы басқа қатысушылардың қабылдаған
шешімдеріне ықпал ете алмайды.
Бәсекелестік кез келген істе керек және ол еркін нарықта тиімді.
Бәсекелестік бар жерде кез келген қызмет тиімді болады, өнімге немесе
қызметке деген баға төмен және тұтынушыларға тиімді. Осыған байланысты
банктік капиталы неғұрлым мол шоғырланған ақша нарығындағы қарыздар бойынша
пайыздар, аз шоғырланған нарыққа қарағанда, жоғары болуы тиіс; сөйтіп
тиісінше, банктің табысы да соғұрлым жоғары болады деген қорытынды туады.
Әйтсе де, банк ісіндегі бәсекелестікті зерттеу нәтижесі мұндай болжамдардың
болу мүмкіндігін сөзсіз құптамайды.
Зерттеулердің біреуі банктердің көп болған сайын пайыз деңгейі соған
сәйкес төмендейтінін көрсетсе, басқалары – керісінше, яғни банктердің
шоғырлануымен несие үшін пайыздық мөлшерлеме деңгейі арасындағы байланыс
әлсіз екенін көрсетеді.
Тәжірбиеде ірі банктер майдаларға қарағанда жинақ салымдары бойынша
жоғарырақ пайыз төлейді, қарыз бойынша төменірек пайыз алады.
Ірі банктердің ірі клиенттерге қарыз беруі кішігірім банктердің ұсақ-
түйек қарыз берулеріне қарағанда азырақ тәуекелге барып, әрі елеусіз
шығындар жұмсауымен байланысты болады. Сонымен қатар, ірі банктерде
мерзімді салымдардың салмақты бөлігі ірі депозиттік сертификат нысанында
болып табылады, олар бойынша басқарушылық шығындар көлемі шамалы және
салыстырмалы түрде жоғары пайыздар төлейді.Ірі банктер ынталылырақ болады
және олар банк қызметінің жаңа салаларында жаңашылдар болып шығады өз
активтерінің көп бөлігін несиелік операцияларға бағыттайды.
Әлемдік банктік индустрия 60-жылдардың соңынан бастап біршама
өзгерістерді басынан өткізді. 70-80 жылдары белсенділік көрсеткен
бәсекелестік бірқатар факторлармен шарттастырылады.
Біріншіден, банктік индустрия интернационалдану тенденциясына ие
болды. Бұл шетелдік бәсекелестік нарықтарға өзара енуіне әкелді,
нәтижесінде жалпы нарықта ерекше көрінген ақшалай банктермен болады. Осында
пайда болған шетелдік банктер жаңа банктік қызметтер, жаңа мәдениет, т.б.
тәрізді клиенттердің сұраныстарын қанағаттандыруға қатысты қызметтердің
түрлерін өздерімен бірге ала келді.
Екіншіден, салымдардың салықтық жүйесін өзгертетін дәстүрлі
капиталдардың жаңа нарықтары ашылды. Банктердің пассивтерінің үлкен бөлігі
дамып келе жатқан банкаралық нарық, бағалы қағаздардың әр түрлерін шығару
мен сатудың және сол сияқтылардың арқасында басқа банктердің қаражаттары
есебінен құрыла бастады.
Үшіншіден, банктік индустрия оны банктік заңдылықтар тарапынан
тежеуге қарамастан көптеген елдерде диверсификациялана бастады. Банктер-
банктік емес операциялар сферасына еніп маңызы бойынша әмбебап несиелік
мекемелер болды. Банктердің бөлек типтері арасындағы шекараның шайылуы-
банктер арасында ықпал ету сферасы үшін бәсекелестікті нығайтты.
Төртіншіден, өткір бәсекелестіктің көрінісінің бірі болып ақша
нарығына жұмыс істеп тұрған қаржылық мекемелердің акцияларын құру, не сатып
алу жолымен өзіне жаңа несиелік және есеп айырушылық, инвестициялық, т.б.
операцияларды игерген банктік емес қаржылық-несиелік мекемелер мен ірі
қаржылық корпорациялардың басып кіруін атауға болады.
Бесіншіден, бәсекелестік банктік қызметтегі жеке тұлғаларға қызмет
көрсету бойынша да өсе түсті. Жинақ және қарыздық банктердің ынтасы бойынша
жүргізілетін салымшылардың қаражаттарын тиімді тарту олардың коммерциялық
банктермен бәсекелестігін шиеленістіре түсті. Олар салымшылардан жауап алу
үшін халық қолма-қол бөлшекті қаржылық қызметтері әлде қайда кеңейтті,
олардың сапасын жоғарылатты-бұл дегеніміз тұлғалық зайымдар, несиелік
қаржыландыру, сақтандыру алғашқы және қайталанбалы кепілге салулармен
операциялар, т.б. Көптеген банктердің депозиттік қоймасының негізін, олар
үшін басқа қаржылық институттармен қатал күрес жүріп жатқан клиенттердің аз
табысты контингенті құрайды.
Сонымен, қазіргі кезде банктік индустрия көбірек бәсекелестік
қабілетті болды.
әр түрлі қаржылық институттар арасындағы болған дәстүрлі ерекшеліктер
тез өшірілуде. Бәсекелестердің көбі өз қызметін ұлттық шекара шеңберінен
тыс жерлерге таратып глобальды көлемде қызмет ете алды. Бұдан басқа заң
жағынан қойылатын шектеулермен ұсталынбайтын көптеген нарық субъектілері
пайда болды, бұл бұларға бәсекелестік күресте сөзсіз артықшылық берді.
Біздің елде банктік жүйедегі өткір бәсекелестік туралы айту әлі ерте.
Бізде банктер саны көп, бірақ олар әлі де бәсекелестікке қабілетсіз.

2.1 Банк қызметіндегі тәуекелдік.
Нарықтық экономикаға көшу жағдайында банктік салада банк әр
түрлі операцияларды жүргізу кезінде өзіне қабылдайтын тәуекелдік бақылау
дұрыстығының маңызы артады.
Нарықтық қатынастардың қалыптасуына байланысты тәуекелдік
түсінігі банктер өміріне нақты кіруде. Жоспарлы экономика жағдайында
банктер қатал түрде КСРО Мембанкісінің жоспар – нұсқауы бойынша қызмет
етті, сондықтан банктік тәжірибеде тәуекелдік деген түсінікте болған жоқ.
Егер кленттің шотында есеп айырысу құжаттарын төлеу кезінде ақша
қаражаттары болмаған жағдайда банк автоматты түрде оған төлем несиесін
ұсынатын.
Қазіргі кездегі банктік нарық тәуекелдіксіз мүмкін емес. Ол кез
келген операцияда болады, тек тәуекелдік әр түрлі көлемде болуы мүмкін.
Сондықтан банктік қызмет үшін тәуекелдікті мүлдем жою емес, оны алдын ала
болжап, ең төменгі деңгейге идейін жеткізу маңызды болып табылады.
Банк тәуекелдігі дегеніміз не? Тәуекелдік негізінде
ықтималдылықты, ал нақтырақ айтсақ, банктің қаржылық операцияларды жүргізу
кезінде өз ресурстарының табысы бір бөлігін жоғалту немесе қосымша шығын
шығару қаупін түсіндіреді. Банктік қызмет зиянсыз болуы үшін келесі
категорияларды ескеру керек: жоғалтулар, шығындар, залалдар.
Банктік қызметке тән тәуекелдікті сипаттайтын жалпылама
көрсеткіш ретінде жоғалтуларды, банктік табыстың төмендеуі ретінде
түсінеміз. Осы көрсеткіш өзінде шығын мен залалды үйлестіреді, сондықтан
тәуекелдік деңгейін жақсы бейнеде сипаттайды. Тәуекелдік пен жоғалту
түсініктері өзара тығыз байланысты. Сол себептікті тәуекелді жоғалту
категориясын қолдану арқылы сан жағынан да бейнелеуге болады. Бұл тәсіл
тәуекел теориясының дамуы үшін негіз болып табылады.
Шығындар. Банктер өз қызметі барысында белгілі бір шығындар
шығарады. Бұл салымшыларға төленетін пайыздар; басқа қаржылық
институттардан қарызға алынатын несиелік ресурстар үшін төлем; есеп айырысу
операцияларымен, бағалы қағаздармен байланысты шығындар; жұмыскерлерді,
ғимараттарды, т.б. ұстауға кететін шығындар.Шығын категориясына қатысты
тәуекелдік, көзге көрінбейтін жағдайларға байланысты белгіленген мөлшерден
көбірек шығын шегу нәтижесінде пайда болады.
Табысты толық ала алмай немесе көзделген мөлшерден артық
шығынның жұмсалу формасында көрініс табатын залалдар.Алдағы операцияларды,
есептеулерге жасалатын талдаудың жеткіліксіздігінен немесе жағдайдың
болжана алмауына байланысты болады. Сол секілді залалдар тәуекелдігі нашар
несиелік портфельмен (ресурстарды нашар орналастыру), конъюктураның толық
есеплінбеуімен байланысты болғанда банкке әрқашан қолайсыз жағдайларға
ұшырауына қауіп төндіреді. Жалпы кез келген қызмет түрі міндетті түрде
белгілі бір тәуекелмен байланысты. Нарық жағдайында жұмыс істейтін кез
келген кәсіпорын сияқты банк те жоғалтулар мен банк тәуекелдігіне ұшырауы
мүмкін.
Шынында да, банк жетекшілері пайданы жоғарылатуға тырыса
отырып, шығын мен зиянды барынша азайтуға ұмтылыс жасайды.
Мұның барлығы белгілі бір шамада бір-біріне қарама-қайшылық
тудырады, оған банк иелері мен оның салымшыларының мүдделерінің қарсы келуі
негіз болады. Біріншілер, қосымша пайда табу үшін тәуекелдікке баруға
дайын болса, ал екіншілер үшін, банкке сеніп тапсырылған қаражаттардың
сақталуы ең маңызды. Табыстылық пен тәуекелдіктің арасындағы ықшамды
қатынасты ұстап отыру, банкті басқарудың біршама күрделі мәселелерін
құрайды.
Банк үшін негізгі тәуекелдік түрлері оның портфельімен
байланысты болып келеді, яғни банктің қаражатына жұмсалынған қаржылық
активтермен байланысты.
Тәжірибеде төрт басты портфельдік тәуекелдік түрлері белгілі:
несиелік, өтімділік, пайыз мөлшерлемесінің өзгеру тәуекелі, валюталық
тәуекелдік.
Несие тәуекелдік- қарыз алушының өз қаржылық міндеттемесін
орындамауымен байланысты банктік қарыз бойынша төлем төлемеу тәуекелдігі.
Ол қарыздар портфельінің сапасымен тікелей байланысты. Несие
тәуекелдігін үш түрге бөлуге болады: қиянатшылық жасау тәуекелдігі, шетел
несиелері бойынша тәуекелдік, ішкі заимдар бойынша төлем төлемеу
тәуекелдігі.
Қиянатшылық жасау- 1991-1993 жж біздің республикамызда банктің
үмітсіз қарыздарының неғұрлым көп таралу себебі.
Тексеру нәтижесінде маусымды егіндік жұмыстарға, астық
жинауға, меншікті қаражаттарды толықтыруға бөлінген мақсатты несиелік
ресурстардың көзделген мақсатында пайдаланылмауы туралы көптеген фактілері
анықталған. Мұндай жеңілдік несиелері басқа банктерден алған несиелер
бойынша қарызды өтеуге машиналар сатып алуға бағытталған. Сондай-ақ бұл
несиелерді нарықтың мөлшерлеме бойынша коммерциялық құрылымдарға қайта
сатып валютаға айналдыру , т.б. жағдайлар жиі болып отырған.
Қиянатшылық жасау – банктік жүйеде 80-жылдардың басында кеңірек
тарап, олардың үлесіне АҚШ-тағы барлық банкротқа ұшыраған банктердің
жартысынан астамы түскен. Бұл жерде банк директорлары мен жоғары лауазымды
қызметкерлердің әріптестеріне, туыстарына, достарына, достық несиелерді
ешқандай да қамтамасыз етусіз және қарыз алушыны қаржылық жағдайын
тексерусіз бергендігі туралы сөз қозғалады.

2.2 Банктің басқару құрылымы.
Банк жүйесін ұйымдастыру белгілеріне қарай филиалсыз банктерге,
бөлімшелері бар банктерге және банктік топтарға бөлуге болады. Көптеген
елдерде банк жүйесінің бір типі берілген, ал Қазақстанда дамымаған түрдегі
банктік ұйымдардың барлық түрлері бар.
Ұлттық банктің рұқсатымен банктер Қазақстан Республикасы аумағында
және одан тысқары ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Банктік қызметтегі менеджмент пен маркетинг
Банктік қызметтегі несиелердің қайтарымдылығын қамтамасыз ету
Банктік қызметтегі стратегиялық жоспарлаудың теориялық негіздері
Кәсіпкерлік қызметтегі тәуекелдікті төмендету жолдары
Кәсіпкерлік қызметтегі тәуекелді бағалау
Инвестициялық тәуекелдіктер түсінігі және олардың түрлері
Кәсіпкерлік қызметтегі бизнес – жоспар
Кәсіпкерлік қызметтегі лизинг операциялары
Кәсіпкерлік қызметтегі инвестициялық жобалар
Кәсіпкерлік қызметтегі орта
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь