“Байқоңыр өңіріндегі космодром маңайындағы радиациялық заттардың бөлінуі”

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
2. “Байқоңыр” космодромы туралы қысқаша мәлімет ... ... ... ... ... ... ... ... 4
3. Ракет.тасушылардың қоршаған ортаға тигізетін әсері. ... ... ... ... ... ... ..5
4. “Байқоңыр” космодромының болашағы туралы. ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
5. Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..13
Қазақстан экологтары біздің жерімізде қазір 21млн тонна өнеркәсіп қалдығы жиналып қалғанын айтып, дабыл қағуда. Соның 30 млн-ы – радиоактивті қалдықтар.
2004 жылы 9-10 қаңтарда болған Ресей Президенті Владимир Путин Қазақстанға сапары кезінде “Байқоңыр” ғарыш айлағын жалға алу мерзімін 50 жылға ұзарту және оны екі жақтың бірлесіп пайдалануы жөнінде ортақ келісімге қол жеткізді.
Әлемде ең “ғарышқұмар” ел саналатын Ресей өзінің ғарыш аппараттарының 70%-ін “Байқоңырдан” ұшырады. Бұрынғыдай емес, қазір ғарыш кешенінде жоспарланған бағдарламалар мен жобаларға Қазақстан мамандарын көбірек қатыстыруға мүмкіндік қарастырылып жатыр. Екі ел президентінің кездесуі барысында қол жеткізілген тағы бір нәрсе - “Байқоңыр”-дың экологиялық қауіпсіздігін арттыруды қамтамасыз ету болса, бұл бағыттағы бастамаларды әзірге көре алмай отырғанымыз рас. Келісімде экологиялық тұрғыдан қауіпті отындармен (мәселен, гентил) жұмыс істейтін ғарыштық-зымырандық кешенді пайдалануды біртіндеп қысқарту қарастырылғанмен, түбегей шешімін таппаған сыңайлы.
1.“Қазақстан. Экологиялық бюллетень”, 1999ж журналы
2. “Дүние” ,2004ж журнал №6,3
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қ.И.Сәтпаев атындағы Қазақ Ұлттық Техникалық Университеті
Қоғамдық пәндер кафедрасы
Реферат
Тақырыбы: “Байқоңыр өңіріндегі космодром маңайындағы радиациялық
заттардың бөлінуі”
Оқытушы: ... ... ... ... ОТЗ-02-1қ
Алматы 2005
Жоспар
1. Кіріспе
............................................................................
..............................3
2. “Байқоңыр” космодромы туралы қысқаша мәлімет
................................4
3. Ракет-тасушылардың қоршаған ортаға тигізетін әсері.
..........................5
4. “Байқоңыр” ... ... ... Қолданылған әдебиеттер
..........................................................................13
Кіріспе
Қазақстан экологтары біздің жерімізде қазір 21млн тонна өнеркәсіп
қалдығы жиналып қалғанын айтып, дабыл қағуда. ... 30 ...... жылы 9-10 ... ... ... ... Владимир Путин
Қазақстанға сапары кезінде “Байқоңыр” ғарыш ... ... алу ... ... ұзарту және оны екі жақтың бірлесіп пайдалануы жөнінде ... қол ... ең ... ел ... ... ... ғарыш аппараттарының
70%-ін “Байқоңырдан” ұшырады. Бұрынғыдай ... ... ... ... ... мен ... Қазақстан мамандарын көбірек
қатыстыруға мүмкіндік қарастырылып жатыр. Екі ел ... ... қол ... тағы бір ... - “Байқоңыр”-дың экологиялық
қауіпсіздігін арттыруды қамтамасыз ету болса, бұл бағыттағы бастамаларды
әзірге көре ... ... рас. ... экологиялық тұрғыдан қауіпті
отындармен (мәселен, гентил) ... ... ... ... ... ... ... түбегей шешімін таппаған
сыңайлы.
“Байқоңыр” төңірегіндегі экологиялық жағдайдың қаншалықты күрделі
екеніне зер салайық: ... ... жыл ... ... ... ... ... 2000-нан аса зымыран тасығыштар ұшырылыпты. Әл-Фараби
атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің ғалымдары Қарағанды ... ... ... жер ... өсімдіктерде, суында гептильдің тұрлі
көлемдегі дозалары барын анықтапты. Кей ... 1 ... ... ... 2500 ... дейін жететін көрінеді. Ал, оның адам
денсаулығына аса қауіпті емес деп саналатын ең ... ... – 1 ... 0,1 млг ... ... ... ... қысқаша мәлімет.
Республикамыздың оңтүстік-батыс аймағында (Қызылорда облысы) орналасқан
“Байқоңыр” зымыранды-ғарыштық кешені – бұл тек қана ... ... ... ... ... бойынша өндірістік және өндіруші, зымыранды-ғарыштық
техниканы тәжірибелейтін, оның жекелеген бөлшектерін дайындау мен ... ... және ... өлшеуіш пунктілерді мен басқа қабылдауыш-
қайтарғыш құрылғыларын ... ... ... ... қуатты
ғылыми-техникалық потенциал болып табылады.
“Байқоңыр” бүгінде әлемдегі ең ірі ... ... ... ... оның
аумағы 6717 шаршы шақырымнан асады. Ұзындығы солтүстіктен оңтүстікке – ... ... ... 90 шақырымға жуықтайды. Айлақтың жер бетіндегі
инфрақұрылымын 9 ұшу ... ... ... мен ... тасығыштар
құрастырып, сынақтан өткізілетін 11 ғимаратты, ғарыш аппараттары ... ... отын және ... ... ... ... 3 ... 2
аэродромды және өлшеу кешенін қамтиды.
Ғарыш кешенінің тарихы өз бастауын 1955 жылдан алады. Сол ... ... КСРО ... ... ... ... ғарыш айлағы” деп аталып
кеткен №5 Ғылыми зерттеу полигонын салу туралы шешім қабылданған ... ... ... ... 60 ... жуық ... ... орналасу территориясы келесі табиғи ... ... ... – тұздалған учаскелері бар құмды далалар мен
жылжымалы бархандар. Сараң ... ... ... ... ғана ... бұдан
кейін қурап қалады. 12-15 м/с –тан астатын желдер ... 20-25 ... ... тән. ... ... ... жері (70%) ... Космодром бойынша жарамсыз жерлер көлемі 1,8 га тең және ... ... ... Байқоңыр қаласының төңірегіндегі аумақтар
болып табылады.
Әрине, космодром аумағындағы экологиялық жағдай ... ... Арал ... ... мен ... ... табылатындығы айқын,
бірақ “Байқоңырдың” тіршілігі де табиғи ортаның ... кері ... ... ... ... ... әрекеті мына кері әсерлерге әкеліп соғады деп ... ... ... периодта атмосфералық процестердің табиғи
режимінің бұзылуына;
Б) ракеталар отынының токсинді компоненттерімен ауа ... ... ... ... ... өндірістік-шаруашылық биологиялық объектілердің зақымдануына;
Г) территорияның ұшу ... ... мен ... ... ... емес экологтарының айтуы бойынша Жезді
аумағында ракет-тасушылардың ... ... ... ... 10 ... 5-8 ... ... созылатын шаңды борандардың, қысқы айларда 2-3
күнге созылатын ақ ... ... ... ... бұл өз ... ... ... көлемінің жылына 40-50 дейін өсуіне әкеліп соғады.
Қазгидромет деректерінің талдау нәтижесінде ... ... ... ... ... Жезказган, Қызылорда) ауа райы жағдайының өзгеруі
келесідей ... ... ... ... бір ... ... сол және ... жаққа ауысып, және осы ауысулар
жөнелтулерден кейін қалыптасқан ауа райы жағдайларының өзгерулерінің жалпы
санының ... ... орын ... жай ... ... ... кейін болатын ылғалдылыққтың төмендеуі, ауа температурасының
қыста төмендеуі мен жаз мезгілдерінде ұлғаюуы, жел ... ... ... ... ... ... барады. Ғарыштық аппараттарды
жөнелтумен байланысты ауа райы жағдайларының ... күрт ... ... ... ... ... ... да облыстары
секілді экологиялық тосқауылдар(авария) қаупі тән болмақ. Олар ... ... ... ... тәжірибе жүргізудегі, қоршаған
ортаға ... ... ... әкелетін ғарыштық техниканы
утилизициялау мен эксплуатациялауда болатын ерекше жағдайлар(происшествие)
пайда болуымен байланысты. Яғни, жоғарытоксинді ... ... ... да ... ... пайдалану қоршаған орта мен адамға зиянын келтіру
қаупі айқын.
Ғарыштық аппараттар жану өнімдерінің әсері Жер атмосферасында сезіледі.
Негізгі ... ... ... жерүсті қабаты – тропосферада жану
өнімдерінің көп көлемде шығарылуы, стратосферада озон ... ... ... ... сирелеуі.
Атмосферадағы көміртегі оксиді Жердің радиациялық балансына әсерін
тигізеді, оның көлемінің ... ... ... яғни ауа мен ... ... ... ... соғады. Бір ғана РН “Протонды”
жөнелту кезінде 200т-дай көміртегі оксиді, ал РН “Союзда” 133т ... ... үшін мына ... ... ... ... көміртегі оксиді қалдықтарының жалпы көлемі
221,478 млн т болса керек. “Байқоңыр” өңірінен осы жылы 19 ... (8-РН ... 8-РН ... 2-РН ... 1-РН ... ... ... шыққан СО2-ның жалпы көлемі 2965т
тең. Оның республика бойынша СО2-нің жалпы салмағы небәрі 0,001% ... ... ... ... ... ... ... жатады. РН “Протонды” жөнелту кезінде атмосфераға бұл заттың 17
тоннасы шығарылады. Карбюраторлы автомобильдер жылына 1т ... ... орта ... 0,42т көміртегі қышқылын шығарады. Осылайша, бір ғана
РН “Протонның” жөнелтілуін көміртегі қышқылының көлемі ... ... ... ... ... ... ... негізгі көзі жанармайдың өндіріс пештерінде, котелді және
автомобильді ... ... ... ... ... негізгі кері әсерді ракетті жанармайдың жану өнімдерінің
озонды қабатқа шығарылуы жатады. Озон сұйықтықты ... ... ... және ... ... ... ... әсерінен азот пен ... ... ... салмақты мөлшерде болатын су булары нәтижесінде зақымданады.
Мысалы, “Протон” ... ұшуы ... ... қабатында оның
траекториясының аумағында озон қабаты ... ... ... ... ... ... ... 20 және 30км биіктіктегі радиусы
сәйкесінше 0,3 пен 1км-ге тең, ал 35км ... ... ... ... 20 және 35км ... өмір ... ... сәйкесінше 30мин және
3сағатқа тең. Глобалды масштабта осы ракетаның озонды ... ... озон ... массасына қатысты массасы 0,0064%-дан аспайды.
Озонға зақым келтіретіннің қауіптісі – хлор. Оның бір ғана ... ... озон ... жоя ... ... ... денелі
жанғыш заттардың жануы өнімдерінде хлор мен хлорсутектің үлкен массалары
болады. Мысалы ракет-ғарыштық “Спейс-Шаттл” жүйесі ұшу ... 180т ... ... шығарады. Ортаның қозуы (электрондар концентрациясының
азаюы, озон ... ... т.б.) 9-12 ... ... созылады.
Глобальды масштабта РТ-лардың ұшуы кезіндегі атмосфераға ... ... ... ... ... ... салыстырғанда төмен,
бірақ басқалардан айырмашылығы ... кең ... ... ... ... ... – стратосфера мен ионосфераға
әсерін тигізуінде. Атмосфераға ... ... ... бұл ... ... сақтап қалу үшін өзіне алдағы уақытта тереңірек көңіл
бөліп зерттеуді талап етеді.
Космодромнан ... ... ... ... ... қолданылатын двигательдерді қамтиды:
А) токсинді емес – сұйық оттегі мен Т-1 маркалы керосин, ... ... ... токсинді – “самин” және “меланж” типті қышқылдар(окислитель) ...... емес ... ... Осы компоненттер
қауіпті токсинді заттардың 1-класына жатады.
Сақтау мен орнату кезіндегі қауіпсіздік ... ... ... ... өзі ... ортаның ластануына әкеліп
соғады. “Протон” типті ракет-тасушылардың бірінші бөлшектерінің бөліп ... ... ... 2-3,5 ... жанармайды құрайды. Атмосфера
қабаттарында бактердің ... ... ... ... ... бұлты
пайда болады. Олар жан-жаққа үлкен территорияларға жайылып қонады, ал жер
бетімен соқтығысуы кезінде жер бедерінің ... ... ... ... ... күні ... ... отынының қоршаған ортаға тигізетін кері
әсерінің негізгісі сұйық ракет двигательдерінен ... ... ... отын ... мен ... двигательдері қалдықтарымен ракет-
тасушылар бөлшектерінің бөлініп түскен ... ... ... ... ... компоненттері табиғатқа және құлап түскен жерінің
ландшафтына байланысты табиғи ... ... ... ... ... да мүмкін, және сақталып жиналуы да мүмкін, яғни тірі
ағзаларға қауіп төндіреді.
Аса маңызды мәселе: жер бедерінің ... және оның ... ... суда қалдықсыз ериді және түрлі жазықтықтарда жақсы
сорбирленеді, қышқылдық реакцияларға жеңіл ... ... ... ... да өнімдерді туғызады. Ракет-тасушылардың бөлшектерінің ... ... ... ... ... (90% ... жанып, қалғаны жер
қыртысында сақталып, мұнда ұзақ уақытқа қалады.
Зерттеулер ... ... ... ... жерасты және
жерүсті су ресурстарына ... ... ... ... Су технологиялық
процесте ғарыштық ракеталарды дайындау мен ұшыру жұмыстарына пайдаланбайды.
Ракет ... ... ... ... бар. Олар ... жағдайында
орналасады және табиғат қорғау нормативтік актілерінің ... ... бұл өз ... ... ... ... ... етілетін деңгейге дейін төмендетеді. Су ресурстарының ... ... ... ... ... түсу аудандарында ғана болуы
мүмкін. Әйтсе де оларды табу үшін компетентті ... мен ... ... ... ... ... ... космодромның әскери
бөлімдері мемлекетаралық құқық актілерімен қатар ҚР-ның ... ... ... ... ... ... қызметкерлерінің және
жанасатын аудандар халқының денсаулығын, табиғи байлықтарын сақтап ... ... ... алу ... ... ... Жағы ракет-тасушылар бөлшектерінің
құлап түсу алаңдарын ракет отыны компоненттерінің төгілулерін ... ... ... ... ... ... грунттің ластануына
төтеп бермеу үшін ол жерді хлор қышқылымен шолып және керосин ... ... ... термиялық обработка жасайжы, ал бұл шаралар жер бедеріндегі
органикалық заттардың жоғары дәрежеде жойылуындағы қажетті ... ... ... ... ... жаралған полигондар территориясының жер бедерін
детоксациялаудың түрлі әдістерін зерттеу жұмыстары жалғастырылуда.
Қалдықтар түсіп қонатын аудандар территориясында ракет ... ... ... ... ... ... ... кері әсерінің
көлемі ауада және суда таралу есесімен бұл шекарадан да ... ... ... ... жоқ болу ... ол ... көлемін
есептеп табу оңайға соқпайды.
1999 жылы “Протон” ракет-тасушыларды ұшырудың қоршаған ... ... мен кері ... ... ... ... ... бойынша жұмыстар жүргізілген болатын.
РТ “Протон-М” –нің экологиялық қасиеттерін жақсарту мақсатында ... ... ... отын компоненттерінің төгілу аудандарының 1
деңгейін пайдаланбаған компоненттер қалдықтарын бактерден 45км және ... ... ... ... ... ... және ракет-
тасушылардың бқлінетін бөлшектерінің құлап ... ... ... ... жүргізілді.
Космодромнан ұшырулар әсерінің мәселесі ... ... ... ... ... де ... негативті әсерін регионның басты экологиялық проблемасы –
Арал проблемасынан ... ... ... ... ... түбінің тұздың
үлкен “қорымен” жақын орналасуы (70км), ... ... ... мен “Байқоңырдың” ұшыру алаңдарына шығарылу үрдісі бір-біріне
кері әсерін көбейте отырып, ... ... ... жауын-
шашындар тұрақтылығына және химиялық құрамына әсерін ... ... ... ... заманғы ракет-ғарыштық техниканың
құрастырушылары оның экологиялық қасиеттеріне көбірек мән ... жоқ, ... ... ... ... ... жағдайына әсерін тигізеді. Сонымен қатар, ... ... ... алу үшін арнайы зерттеу жұмыстары да қажет.
Кешен территориясының жағдайы сонымен бірге ... ... ... де ... ... ластанулар дерлік (құрылыс
қалдықтары, металлолом, темірбетонның ... ... КСРО ... мен қала ... ... ... ... Қазіргі кезде жаңа
объектілердің құрылысы орын ... жоқ. ... ... қорғау
әрекеттері Табиғи ресурстар мен қоршаған ортаны қорғау министрлігінің
территориалды органдарымен ... ... ... 1996 жылы ... отындары компоненттерімен ластануы локальды ... және ... жану ... мен ... ... токсинді концентрациясы
шектеулі рұқсат етілетін концентрациядан 3-5% аспайды.
“Байқоңыр” космодромының болашағы туралы.
“Байқоңыр” космодромы әрекетінің қоршаған ортаға әсері туралы ... ... ... ... ... да жөн. ... ... мен сандарға
назар аударайық.
Космодром үшін жалға алу ақысы жылына 115 млн. АҚШ ... ... жыл ... “Байқоңыр” космодромы объектілерін жақсы дәрежеде ұстау
үшін ондаған млн-ды, Байқоңыр қаласының өмір сүруін ... ету үшін ... млн ... 17 ... ... ... электрэнергиясын сатып
алып, теміржол мен автожолдар шығындарын, кеден салықтарын ... ... ... облыстарынан азық-түлік өнімдерін сатып
алады.
Бүгінде Байқоңырда және оған ... ... мен Ақай ... ... халық тұрып жатыр. Олар “Байқоңыр” кешеніне ... ... ... ... істеп жүр.
“Байқоңыр” космодромы жабылса, Қазақстан экономикалық және әлеуметтік
шығындарға тап болады: ... ... ... ... ... қаласының тағдыры. Бұдан басқа, “Байқоңыр”
космодромының ... ... ... ... жай – ғалымдардың
ғарыштық ... ... ... жаңа ... өсуі,
мемлекеттің экономикалық, әлеуметтік және мәдени өсуіне жол беруінде. Өз
құрамындағы “Байқоңыр” кешені ... ... ... ... ... ала ... әдебиеттер
1.“Қазақстан. Экологиялық бюллетень”, 1999ж журналы
2. “Дүние” ,2004ж журнал №6,3

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әскери-космостық кешеннің Ресей және Қазақстан Республикасы территориясындағы орналасуы және әрекеттері60 бет
Арал теңізінің тартылу себептері6 бет
Байқоңыр және байқоңыр ғарыш алаңы11 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері10 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері туралы6 бет
Байқоңыр космодромының биосфераға әсері қандай?10 бет
"ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары"14 бет
"Ауыл шаруашылығы саласында қолданылатын токсиндік заттардың жануарлар организіміне түсу жолдары."4 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
«Байқоңыр» ғарыш аймағы11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь