Моңғол халқы

Кіріспе: Моңғол халқы.
Негізгі бөлім:
Этногенезі
Киімдері
Климаты
Жерлеу рәсімдері
Әдебиеті
Қортынды
Монгол Халық Республикасы- (Бугд Найрамдах Монгол Ард Улс ) – орта Азиядағы мемлекет. Ресеймен және Қытаймен шектеседі. Жері 1565 мың км. Халқы 1377,9 мың (1974) . Астанасы – Улан Батор қаласы. Әкімшілік жағынан 18 аймаққа бөлінеді. Улан- Батор және Дархан қалалары жеке әкімшілік бөлік болып саналады. Қазіргі коституциясы 1960ж 6-июльде қабылданды. Жоғарғы мемлекет өкімет органы және бірден-бір заң шығарушы органы Ұлы халық хуралы.
Монголия тұрғындарының 75,3 пайызы дэрбэттардан (34,7), баиттардан (25,5 ), захчиндерден (15) , олеттерден (6,9) , торғұттардан (7,1) , халха- монғолд (901,2) , орыстардан (22,1) , бурядтардан (29,8) , тувалар (15,7) қоныстанған. Монғолияда қазақтар 70 пайызды құрайды.
Этногенезі: Көздерінің арасы алшақ, қысыңқы, жақ сүйегі жалпақ келеді. 70 пайызды құрайды.
Мұрындары тәмпіш, кірпіктері жоғары қайрылған. Араларында толық, дембелше адамдары аз, тегінен бәрі талдырмаш, бойлары аласа. Бұлар сақал қоймайды, дегенмен бірен- саран селдері сақалдылар кездесіп қалады. Шаштарын тықырлап алып тастайды, дәл төбесіне ғана қамшының өрімі секілді бір шоқ тұлым қалдырады. Онысы самай шашына жалғасқанда , желке тұстан қосып, бұрымдап өріп қояды. Аяқтары қысқа келеді.
Жер жағдайы: Монғолия шығыс пен батыс шектесетін бөлікте орналасқан. Шығысқа қарай Қытайлықтардың , сондай-ақ Солангілердің жері , оңтүстікке қарай Сарациндердің , оңт.батыста Гуирлардың жері көсіліп жатыр. Батыс облыстарын Наймандар мекендейді,Татардың жері солтүстігінде мұхиттар айдынымен шектеседі. Жерінің бір бөлігін тұтастай таулар алып жатса, ал екінші бөлігі мидай жазық, бірақ қиыршық тасты , аракідік батпақты өңір кездескенімен , көпшілік бөлігі – қымдауыт.
Жерінің бір бөлігін шағын ормандар көмкеріп жатса, екінші бөлігінде орман болмайды. Онда су көздері мен бұлақтар да аса мардымсыз, ал өзендер тым сирек кездеседі. Сондықтан да онда елді мекендер аз, аса көрікті саналып , атағы кеңге жайылған әрі Қарақорым деп аталатын біреуін айтпағанда , ешқандай қала да жоқ,бірақ Сыр-ордада императордың негізгі сарайы болып табылады.
1. Энциклопедия
2. «Қазақ әдебиеті» газеті
3. «Парасат» журналы
        
        Монгол Халық Республикасы- (Бугд Найрамдах Монгол Ард Улс ) – ... ... ... және Қытаймен шектеседі. Жері 1565 мың км.
Халқы 1377,9 мың (1974) . Астанасы – Улан Батор қаласы. Әкімшілік жағынан
18 аймаққа ... ... ... және ... ... жеке ... бөлік
болып саналады. Қазіргі коституциясы 1960ж 6-июльде қабылданды. Жоғарғы
мемлекет өкімет органы және бірден-бір заң ... ... Ұлы ... ... 75,3 ... дэрбэттардан (34,7), баиттардан
(25,5 ), захчиндерден (15) , олеттерден (6,9) , ... (7,1) , ... (901,2) , ... (22,1) , ... (29,8) , ... ... ... қазақтар 70 пайызды құрайды.
Этногенезі: Көздерінің арасы алшақ, ... жақ ... ... 70 ... ... ... ... жоғары қайрылған. Араларында толық,
дембелше адамдары аз, тегінен бәрі талдырмаш, бойлары аласа. Бұлар сақал
қоймайды, ... ... ... селдері сақалдылар кездесіп қалады.
Шаштарын тықырлап алып тастайды, дәл төбесіне ғана қамшының өрімі секілді
бір шоқ ... ... ... ... ... ... , ... тұстан
қосып, бұрымдап өріп қояды. Аяқтары қысқа келеді.
Жер жағдайы: Монғолия шығыс пен ... ... ... ... ... ... , сондай-ақ Солангілердің жері , оңтүстікке
қарай Сарациндердің , оңт.батыста Гуирлардың жері көсіліп жатыр. ... ... ... жері ... ... ... ... бір бөлігін тұтастай таулар алып жатса, ал
екінші бөлігі мидай ... ... ... ... , ... батпақты өңір
кездескенімен , көпшілік бөлігі – қымдауыт.
Жерінің бір ... ... ... көмкеріп жатса, екінші бөлігінде
орман болмайды. Онда су көздері мен бұлақтар да аса мардымсыз, ал өзендер
тым сирек кездеседі. Сондықтан да онда елді ... аз, аса ... , ... ... ... әрі ... деп ... біреуін
айтпағанда , ешқандай қала да жоқ,бірақ Сыр-ордада императордың негізгі
сарайы болып табылады. Жері аса ... ... , егін ... мал
өсіруге аса шұрайлы емес. Бұл жерде ауа райы таңғаларлықтай өзгеріп
отырады. Жаз ортасында , күннің көзі ... ... , ... ... ... найзағай ойнайды. Қар қалың түсіп, дүлей жел соғып, ұйтқыған боран
жий болады.
Киімдері: олардың киімдерінде айырма жоқ, бәрі ... ... де бір ... ... Оларда суқағарлар да , құлақшын,шляпа, тон
да болмайды.Әрқилы маталардан шапан жамылғы түрінде тік бойлата тігілген
киімдері кеуде ... ... ... сол жақ ... іш жағынан бір
ілгек арқылы бекітілсе , оң бүйіріне қарай жабылатындары үш ... ... ... ... да ... ұқсас болады. Сыртқы жылы киім
саналатын шолақ тондарды тіккен кезде оның жүнін сыртқа қаратады да , арт
жағы бірнеше ... ... ... ... ашық қалдырылады. Кейде осы
тондардың құймышақ тұсына тақымға жететін құйрық ... ... ... бұталарынан немесе ағаш шырпыларынан тоқылған бас киімге
ұқсас дөңгелек киім кйеді. Оның ... ... ... аралығы әдетте төрт
еліге жетеді. Дәл ұшар төбесіне алтыннан, күмістен немесе ағаштан жасалған
жіңішке шошақ орнатады.Кейде мұндай теріден жасалған бас киімдері желкесін
жауып, ... ... ... ... киетін бас киімдерінің сыртын қатты
матамен қаптайды. Жас қыздар мен әйелдерді де кейде ерлерден ажырату ... ... ... ... сарықарын бәйбіше болғанша осындай
біртекті киімдер киеді.
Жерлеу рәсімдері: Егер әулетіндегі белгілі адамдардың бірі ... оны көп ... сол ... өзі қалаған жерге апарып жасырын түрде
жерлейді. Олар ... ... үшін ... ... ... ... да ... жердің шөбін тамырымен жұлып, тазартады. Сөйтіп үлкен етіп ... ... да ... ... ... ... біршама төмен қазылады.
Міне, осы жерге кезінде иесімен аса сенімді болған және сүйіктісіне
айналған құлын жатқызылады. Кейде ... есі ... ... тигендей
есеңгірейтіндері де бар.Осы рәсімнің барлығы о дүниеге аттанған адамның
өлгеннен соң ішер асқа ... ... үшін ... жөн- жоралғылары
саналады. Ал далада ішіне сабан толтырылып қойылған жылқы терісінен
жасалған тұлып болашақта да о дүниелік болған адамның малы ... ... Еті ... болған малдың сүйегін тұтастай жинап алады
да , өртеп жібереді.
Қайтыс болған адамның туған- туысқандарын және сол ... ... ... ... ... аластауға кіріседі. Ол үшін екі жерден от
жағады және сол ошақтардың қасына ұшына жіп байланған екі ... ... ... ... жағына қалың матадан иіліп өрілген жіпті тағып ... от ... ... ... мал да ... От жанында тұрған екі әйел
дұға сөзін айтып, жанып ... ... су ... Егер от ... өтіп бара
жатқанда әлдебір зат түсіп қалса немесе арбаның бір жері бүлінсе сол дүние
әлгі әйелдерге бұйырады.
Жазуы:1950ж кириллица әліпбиіне көшкенге ... ... ... ... ... ... ... көне монғол жазуы болды. Бұл жазу
монғол еңбектерінде бұрынырақта ұйғыр- моңғол жазуы деп аталса, кейінгі
кезде көне ... ... ... ... деп аталады. Ұйғыр моңғол әліпбиімен
моңғол тілінде ғылымның әр саласында жазылған ... ... ... шет ел ... ... кездеседі, тек Моңғолияның Мемлекеттік
кітапханасында осындай шығармалардың 20 мыңдайы сақтаулы. Моңғол халқының
классикалық Әдебиетінің өркендеуі көп жылдарға кешеуілдеп қалды,әсіресе
өзіне тән ерекшеліктері бар ... ... ... ... ... «
Феодализмнің қалдықтары сақталған , социализмнің өркендеуіне кедергі
келтіретін» көне жазудан кириллицаға көшуді ұйымдастыру комиссиясын сол
кезде партия көсемі Ю. Цеденбалдың өзі ... ... тіл ... ... ... орай көне моңғол жазуын бүкіл халық болып игеру бағдарламасы
қолға алынды.Моңғол жазуының халық институты ... ... ... ... атты ... ... газет жарыққа шықты. Ұлан- батыр
қаласының орталық көшелеріне жарнамалар ... ... мен ... ... ... көне жазумен жазыла бастады. 1950ж
шілде айынан бастап криллица моңғол тілінің фонетикалық ерекшеліктері
өзгеріске түсе ... ауыз ... ... көп (жыр, аңыз, батырлық жыр,
мақтау өлең т.б ) . Моңғол тұңғыш жазба әдебиетінің ескерткіші- «Асыл
аңыз» .
16ғ ... ... ... ... ... әдебиет үлгілері шықты.
17ғ бастап Монгол ауыз әдебиетінің жаңа түрі « Жихангездер ертегісі»
туды. Басты ... ... ... ... Авторлар: Инжинаш, Равжаа,
Гулранса, т.б
Жоспары:
Кіріспе: Моңғол халқы.
Негізгі бөлім: Этногенезі
Киімдері
Климаты
Жерлеу рәсімдері
Әдебиеті
Қортынды:
Қолданылған ... ... ... әдебиеті» газеті
3. «Парасат» журналы

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 3 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан мен орта Азия халқының монғолга қарсы күресі5 бет
ΧIV – XV ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақстан аумағындағы мемлекеттер8 бет
Алтын Орда дәуіріндегі 6 бет
Ақ Орда-Ноғайлы дәуіріндегі Қазақстан6 бет
Аңырақай шайқасының маңызы8 бет
Батырлар жыры5 бет
Монғолия Қазақтары7 бет
Түрік және монғол тайпаларының қалыптасуына байланысты зерттеушілердің ұстанымдары9 бет
Қазақ тарихы жайлы34 бет
Қазақ халқының ортағсырлық мәдениеті49 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь