Бағалы қағаз деген не?

Қазақстан Республикасы Алматы қаласының өңірлік қаржы орталығының қызметін реттеу Агенттігі Үкіметтің мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде халықтың инвестициялық сауаттылығы мен инвестициялық мәдениетін арттыру мақсатында бірқатар мақалаларды жарыққа шығармақ.
Орталық және аймақтық БАҚ беттерінде мамандарымыз оқырмандарға қор биржасының не екендігін, пайлық инвестициялық қорды дұрыс таңдау жолдарын, Қазақстан нарығындағы бағалы қағаздар мен жеке инвесторларды қорғайтын заң туралы, тәуекел түрлері мен оларды азайту жолдарын баяндайды.
Қор нарығы дегеніміз не? Бұл бағалы қағаздар айналыма жүретін қаржы нарығының бөлігі.
Қазақстан нарығындағы бағалы қағаздар қатарына ҚР Үкіметі мен шаруашылық субъектілер акциялары мен облигациялары жатады.
Акция- шаруашылық субъектінің бағалы қағаздары. Ол негізінен аталған субъектінің дивидент түрінде пайда табуына, акционерлердің жалпы отырысында дауыс беруге және ликвидация кезінде субъекті мүлігінің бір бөлігіне құқық береді.
Облигация- борыштық бағалы қағаз түрі. Ол қоғамды басқаруға қатысу құқығын бермегенімен, купон не дисконт түрінде сыйақы алуға кепілдік береді.
Эмитентке байланысты бағалы қағаздар мемлекеттік, муниципалдық және ұжымдық болып бөлінеді. Мемлекеттік бағалы қағаздар Қаржы Министрлігі мен ҚР Ұлттық Банкі бастаған ҚР Үкіметімен эмиссия жасайды. Муниципалдық бағалы қағаздар жергілікті атқарушы органдар арқылы шығарылады. Ал, ұжымдық бағалы қағаздар түрі болса, шаруашылық субъектілерімен.
• www.google.kz
• www.yahoo.kz
• www.rambler.ru
        
        Бағалы қағаз деген не?
Қазақстан Республикасы Алматы қаласының өңірлік қаржы ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламасы шеңберінде
халықтың инвестициялық сауаттылығы мен ... ... ... бірқатар мақалаларды жарыққа шығармақ.
Орталық және аймақтық БАҚ беттерінде мамандарымыз оқырмандарға ... не ... ... инвестициялық қорды дұрыс таңдау жолдарын,
Қазақстан нарығындағы бағалы қағаздар мен жеке инвесторларды ... ... ... ... мен ... азайту жолдарын баяндайды.
Қор нарығы дегеніміз не? Бұл бағалы қағаздар айналыма жүретін қаржы
нарығының бөлігі.
Қазақстан ... ... ... қатарына ҚР Үкіметі мен
шаруашылық субъектілер акциялары мен облигациялары жатады.
Акция- ... ... ... ... Ол негізінен аталған
субъектінің дивидент түрінде пайда табуына, акционерлердің ... ... ... және ... ... субъекті мүлігінің бір бөлігіне құқық
береді.
Облигация- борыштық бағалы қағаз түрі. Ол ... ... ... ... ... не ... ... сыйақы алуға кепілдік
береді.
Эмитентке байланысты бағалы қағаздар мемлекеттік, муниципалдық және
ұжымдық болып бөлінеді. Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... Банкі бастаған ҚР Үкіметімен эмиссия жасайды. Муниципалдық бағалы
қағаздар жергілікті атқарушы органдар арқылы шығарылады. Ал, ұжымдық бағалы
қағаздар түрі ... ... ... ... ... ресурстарды тарту құралы боп саналады. Акциялар
акционерлік капиталды ұлғайтады. Ал, облигациялар айналым ... не ... бір ... ... ... үшін ... Мемлекеттік облигациялар- мемлекеттік қарыз формасы. Бұл жағдайда
мемлекет ... ... ... ... мақсаттық бағдарламаларды өткізу және
зейнетақы қарыздарын өтеу үшін қайтарымды және ... ... ... Ұжымдық облигациялар дегеніміз эмитенттердің тұрғысынан қарағанда,
облигацияларды шығару мен орналастыру барысында банктік ... ... ... ... ... белгілі бір ставкамен, белгілі бір уақыт аралығына
ресурстар тартылатын ... ... ... Ал, ... ... ресурстары бар тұлғалар, яғни, инвесторлардың ... ... ... қағаздарды сатып алу жолымен артық
ресурстарды уақытша салынып, ... ... ... ... ... ... үшін кез-келген тиімді уақыт ... ... ... ... ... ... ... қағаздар құжаттық және құжаттық емес болып
екіге бөлінеді. Құжаттық бағалы қағаздар бланк, сертификат ... ... ... Ал, құжаттық емес бағалы қағаздар электронды түрде. Яғни,
кез-келген тұлғаның бағалы қағаз иесі ... оның ... ... ... ... ... емес ... сату/сатып алу кезінде сатушы
мен сатып алушының электрондық шотында қажетті жазбалар тіркеледі. Бұл ... ... өте ... тараған.
Акциялар
Акциялар бағалы қағаздардың дәстүрлі түрі болып табылады. ... ... ... ғана ... ... және ... сатып алғысы немесе сатқысы келетін
адамдарға нені білу ... ... ... ... ... осы акцияларды
шығарған қоғамды басқаруға қатысу құқығын, аталған акционерлік ... алу ... және осы ... ... ... жағдайда оның
мүлкінің тиісті бөлігін алу құқығы.
Алайда аталған құқықтар ... ... үшін ... бірдей болмайды.
Себебі акциялардың өздері екі ... ... жай ... және ... ... ... ... сол, артықшылықты акцияларды
иеленушілердің беркітілген дивиденд алуға құқығы бар. Бұл акционерлік қоғам
артықшылықты акцияларды ... ... да анық ... дивидендтерді төлеп отыруға міндетті, ол осы қоғамның Жарғысында
көрсетілуге тиіс. 
Мысалы, сіз «А» акционерлік қоғамы ... ... ... ... ... ... ... Жарғысында қоғамның артықшылықты
акциялар шығаруға құқығы бар және әр акция бойынша дивидендтер мөлшері 20
теңге ... ... ... ... ... таза ... (яғни
барлық салықтар төленгеннен кейін) әр артықшылықты акция бойынша қоғам дәл
осы 20 теңгені төлеуге міндетті. Айталық, сіз осы ... 100 ... ... аласыз. Демек, кезекті жылдық жиналыс өткізілгеннен ... 2000 ... ... ... (100 акция * 20 теңге= 2000 ... деп ... ... ... ... бар. Егер сіз осы ... 100 ... сатып алған болсаңыз, онда «А» ... ... ... ... 10 000 ... құйдыңыз. Енді жыл
сайын 2000 теңге мөлшерінде дивидендтер аламын деп күтуге құқығыңыз бар.
10 000 ... сіз бір рет ... да, енді жыл ... сіз аталған
дивидендтерді алып ... ... ... нық сеніммен үміттене
аласыз. Біз ... сіз осы ... алып ... ... ... ... үміттене аласыз деп айтамыз. Себебі, егер ... ... ... ... ... ... алмайтын болса, акцияларды иеленушілердің
барлығына дивидендтерді төлеу үшін қаражат та болмайды. ... бұл ... ... ... ... қоғамның борышы пайда
болады. Және де ... ... ... ... ... кетпесе, ол
артықшылықты акцияларды иеленушілерге қарыз болған дивидендтердің бәрін
төлегенше, борышы ... ... ... алу ... осы ... артықшылықты акциялардың
ерекшелігі болып табылады.  Себебі, жай акцияларды иеленушілердің мұндай
құқығы жоқ. Жылдық таза ... ... ... дивидендтер ең бірінші
кезекте артықшылықты акцияларды иеленушілерге төленеді. Содан ... ... ... ... ... ... ... бөлігінің тағдырын
шешетін болады. Олар жай акциялар бойынша ... ... ... соманы
бағыттауға болатынын айқындауға тиіс. Егер ... ... ғана ... ... ... ... төлегеннен кейін түк те қалмауы
мүмкін. Немесе шамалы ғана сома қалады, оны келесі жылы да пайдамен тағы да
осындай қолайсыз ... ... ... ... ... ... ... Сонда жай акцияларды иеленушілер құралақан қалады. Және де бұл
жағдайда ... ... ... ... жай ... қатысты қоғамның боршы жинақталмайтын болады.
Алайда басқа жағдай да қалыптасуы мүмкін. Егер қоғам өте ... ... онда ... ... ... дивидендтер төленгеннен кейін
үлкен сома қалады да, жай акциялар бойынша ... ... ... ... ... ... Ал артықшылықты акцияларды
иеленушілер әр акция үшін тек өздерінің 20 теңгесін ғана алады.
Осылайша, біз жай ... ... ала ... ... көбірек
тәуекел ететінімізді көріп отырмыз, себебі дивидендтерді мүлде алмауымыз
мүмкін, ал қоғам осы пайдасыз ... үшін ... ... ... ... іс ... ... жатқан кезде жай акциялар бойынша табыс та
артықшылықты акцияларға қарағанда әлдеқайда жоғары болуы мүмкін.
Бұл орайда акцияларды сатып ала ... ... бәрі ... ... ... қоғамның ұйымдастыру-құқықтық нысаны ... ... ... ... жүз пайыздық кепілдік бере алмайды және беруге
де тиіс емес. Кез келген инвестициялардың ... ... ... жай
акцияларды сатып алған кезде бұл тәуекелдік жоғары.
Сонымен қатар, жай акцияларды акционерлік қоғам кез ... ... ... екенін білген дұрыс. Ал артықшылықты акцияларды қоғамның
шығаруына да, шығармауына да болады.
Бұрын артықшылықты акциялар бойынша ... ... ... ... атаулы құнының пайыздық арақатынасында көрсетілгенін,
бұл құнның да осы Жарғыда көрсетілгенін айта кету ... ... ... ... атаулы құны 100 теңге делік. Ал беркітілген дивиденд
Жарғыда акцияның ... ... 10%-ы ... ... ... 10 ... болады (100 теңгенің 10%-ы 10 теңгеге тең). «Акционерлік
қоғамдар туралы» жаңа Заң шыққаннан кейін акциялардың ... құны ... ... ... тасталды да, артықшылықты ... ... ... ... енді ... түрде көрсетіледі.
Жай акциялар мен артықшылықты акциялардың тағы бір айырмашылығы сол,
жай акцияларды иеленушілердің акционерлердің жалпы ... ... ... беру ... бар. Бір ... ... ... бір дауыс береді. Егер
сізде 100 акция ... ... ... 100 даусыңыз бар. Дауыс беру кезінде
дауыстар дәл осы ... ... ... алынатын болады. Сіздің
акцияларыңыз, яғни ... ... ... ... ... құрайтынын
білу үшін дауыс беруші акциялардың бүкіл санын жүз пайыз деп алу ... ... 100 жай ... ... ал ... ... ... жалпы саны
100 000 болса, онда сізге ... ... 0,1%-ы ... беру ... дегеніміз – бұл сіз сатып алған акцияларды ... ... ... ... ... ... ... дивидендтер
төлеу туралы шешім қабылдады деген кезде, бұл аталған ... ... ... ... ... көпшілік дауыстар санымен айқындалған
мөлшерде және тәртіпте дивидендтер төлеу туралы ... ... ... Бұл орайда акционерлер кәсіпорынның бір жыл ішіндегі қызметінің
нәтижелерін негізге алады. Бұл нәтижелерді акционерлік ... ... ... ... Яғни, кәсіпорын басшылығы осылайша
өзінің бір жыл ішіндегі қызметі туралы ... ... есеп ... ... ... мәртебесі бойынша компанияның ... ... ... олар ... ... ... бір бөлігін
басшылыққа табыстаған. Акционерлік ... ... ... айтқанда
жалданып жұмыс істейтін жұмыскерлер, бірақ аса білікті ... ... ... ... ... ... акционерлік қоғам солардың қол
астында табыстырақ жұмыс істесін деп ... ... ... Егер ... ... міндетін дұрыс атқара алмаса, онда сол акционерлердің ... ... ... ... ... алады. Бұл орайда теріс
нәтижелердің әрқашан да ... ... ... нашар жұмысына
байланысты бола бермейтінін ерекше атап өту ... ... ... да ... болуы мүмкін. Сондықтан кәсіпорынның нашар
жұмысының түп-тамырларын дұрыс анықтаудың маңызы өте зор. Бұл ... ... ең бір ... ... басшының өзінің де қолынан
келмейтін жағдайлар болуы мүмкін. Басшылардың өздері өз ... ... ... өте жиі ... Бұл, демек,
кәсіпорынның табысты жұмыс істеуіне олар әлдеқайда мүдделі болады, себебі,
олар да оған өз ... ... енді ... ... үшін ... қана ... санымен қатар құйған ақшасы үшін дивидендтер алуды да
жоспарлап отыр ... ... Бұл ... ... ... ... басшы
әрқашан да басшы болып қала беруге тиіс ... сөз ... Бұл ... ... емес. Егер түрлі себептермен ол ... ... бас ... ... сайланса, ол акционер болып қала береді, бірақ кәсіпорынның
жұмысын басқармайды.
Әр акционердің акционерлік ... ... ... ... ... заңнамасымен қорғалған, ал оны іске асырудың тәртібі ... ... ... ... ... ... акциялардан өзгеше, артықшылықты акциялардың акционерлердің
жиналысында үнемі дауыс беру құқығы жоқ.  ... ... ... ... ... жоқ. ... ... қалыпты жұмыс істеген
жағдайда, беркітілген дивидендке кепілдік берілген.
Бірақ артықшылықты ... ... ... қоғамды
басқаруға мүлде қатыспайды деп айтуға ... Тек ақша ... ... түріндегі салмақты артықшылықтары ... бұл ... ... ... ... ... ... дауыс беру құқығын иеленіп, белгілі бір шешімдерді қабылдауға өз
үлестерін ... ... да ... Бұл ... ... ... ... тура көрсетілген. 
Бұл орайда істердің жай-күйі қалыпты ағынына қайтып оралған бетте ... ... ... ... ... бетте бұл
акциялар қайтадан дауыс бермейтін акцияларға айналады.
Бағалы ... ... ... ... ... ... ... айтылғанның барлығының «қалай болуға ... ... ... ... ... жайттардың санатына жататынын есте ұстау
керек. Ал шын мәнінде, іс жүзінде акциялар мен ... ... ... ... ... көптеп кездеседі. Олардың барлығының едәуір
түсінікті себептері бар.
Облигациялар
Облигациялар бағалы қағаздардың акциялардан кейінгі ... ең ... түрі ... табылады.
2004 жылғы желтоқсандағы санда облигациялар өздерінің ... ... ... сөз ... еді. Бұл – ... ... құнын
алу құқығы және облигация бойынша сыайқы алу құқығы.
Облигацияларды сатып ала отырып, акцияларды сатып алған ... ... ... кәсіпорынның тең иесіне айналмайсыз. Облигациялар
компанияның қарызы ... ... ... ... ... компания сол
арқылы инвесторлардан қарызға ақша сұрағандай болады. ... сата ... ... осы ... ... алатын
инвесторлардан қарызға ақша алады. Облигацияның өзі осы борыштың куәлігі
болады, борыш ... ... ... ... ... Дәл ... ... акциялар үлестік бағалы қағаздар тобына, ... ... ... ... тобына жатқызылады.
Сіз неліктен облигацияларды шығарушы компаниялар ол ... ... ... келеді деп ойлайды деген сұрақ қоя аласыз. Бәрі
де оп-оңай. Компаниялар инвесторларды аталған бағалы қағаздарды сатып ... алу ... ... оны ... ... ... немесе
облигациялар сатылған кезде дисконт (шегерім) түрінде алуға болады. Яғни,
әр облигация – ... күні ... ... ... ... ... көбінесе бүкіл мерзім бойынша – облигация шығарылған сәттен бастап ол
өтелген ... ... ... бір ... өсім ... ... ... туралы
компанияның міндеттемесі болып табылады.
Осылайша, кез келген облигациялар шығарылымын міндетті түрде ... ... ... құны ... құны – қарызға аланытаны сома),
облигацияларды өтеу мерзімі (борыш қайтарылатын күн), сыйақының мөлшері мен
түрі ... ... үшін ... ... ... шығарылған күн мен
олар өтелетін күннің ... ... ... ... кезеңі
немесе мерзімі деп аталады.
Кәсіпорындың акцияларын сатып алушылар осы кәсіпорындағы үлесті сатып
алады. Кәсіпорындың облигацияларын сатып алушылар әншейін осы ... ақша ... ... өзі ... ... акциялар бойынша дивидендтер
аламын деп топшылайды. Ол ... ... және ... ... ... Облигацияларды иеленуші өзі сатып алған облигацияларды
шығарған компанияны басқаруға қатыспайды, бірақ ол өзінің ақшасын қайтарып
алудан және олар бойынша ... ... ... ... ... ... ... өзінің акцияларын сатқысы келгенге дейін оларды
шектеусіз уақыт бойы иелене алады. Облигацияны иеленуші ... ... ... ... оны ... тоқтатады.
Егер компанияның істері сәтті жүріп жатса, онда акционерлер ... ... ... ... бұл ... ... ... өзінің өсімін алады. Компанияның пайдасының жоғары
немесе төмен деңгейі облигациялар бойынша сыйақының мөлшеріне ешқандай ... ... ... облигациялар – акциялармен салыстырғанда ақшаны
құюдың тәуекелдігі азырақ түрі. Облигацияларға ... ... түр ... ... ... ... ... аталған түрі
кәсіпорынның борышы болады.
Егер кәсіпорын банкротқа айналса ... ... ... ... иеленушілер алдындағы борыштар мейлі жай акциялар болсын
немесе ... ... ... ... ... кез ... ... төленетін болады. Бағалы қағаздардың осы үш ... ... ... алуға бірінші ... ... ... ... ... ... ... – артықшылықты акцияларды
иеленушілер және үшінші – жай акцияларды иеленушілер болады.
Облигацияларға ақша құюдың азырақ тәуекелдігі бағалы қағаздардың осы
түрінің ... ... және ... республикада өте кең тарауына ықпалдасады.
Осының ... ... ... жоғары бағалы қағаздар болып
табылады. ... ... ... бұл – ... ... ... оңай сатып, кез келген уақытта өз ақшаңызды қайтаруға болатыны. 
Облигацияларды мемлекеттік және корпоративтік деп ... ... ... – бұл ... ... Бұл ... ... кепілдігімен шығарылады. Қазіргі ... ... ... ... ең кең ... түрі, себебі ... өтеу ... ... кепілдіктері жекеменшік компаниялар
шығаратын корпоративтік облигациялар ... ... ... Сонымен қатар соңғы бірнеше жыл ішінде мемлекет әр түрлі
облигациялардың өте ... ... ... және ... ... ... ... бірі қор нарығына даму үшін қаржылық ... ... беру ... ... ... ... компаниялардың
облигациялар шығару бойынша да, сондай-ақ ... ... ... ... әзірге аса жоғары емес.
Компаниялар үшін облигациялар шығарудан гөрі акциялар шығару әлдеқайда
тартымдырақ, себебі акциялардың құнын ... ... ... жоқ. ... бір рет сатып, компания ол үшін ақша ... да, ... ... ... ... Егер акцияны алғашқы иеленуші өзінің
ақшасын қайтарып алғысы келсе, ... ... ол өзі ... ... ... ... ... сирек жағдайларды қоспағанда, акцияны
иеленуші өзі құйған қаражатты қайтаруды компаниядан талап ете алмайды. Ақша
компаниядан енді ... ... ... ... тек ... ... ғана төлеуге тиісті – және тіпті осы шарттың өзі де міндетті емес.
Облигацияларға келгенде, бәрі де ... ... ... өзі ... ма, жоқ па, оған ... жыл ... ... иеленушілерге
өсім төлеп отыруға міндетті, сондай-ақ облигациялар өтелетін күні олардың
атаулы құнын қайтаруға тиіс. Егер іс ... ... және ... бойынша қарызға алынған капиталдан көп пайда алған болса, онда
бәрі де жақсы. Компания облигацияларды өтеп, олар ... ... ... және де бұл орайда онда тартылған ақшадан алынған ... ... ... Бірақ егер оның жұмысы онша жақсы жүрмесе немесе мүлде нашар
жүрген ... онда ... ... ... ... шын ... ... несие алғанға өте ұқсас.
Мысалы, шет елдердің көпшілігінде мынадай іс-тәжірибе бар. Егер ... ... ... егер бұл ... салиқалы клиент болса, онда банк
ешқандай кепілзат сұрамастан, оған ... ... ... бере ... ... ... банк ... толық сенеді, және оның ақшаны қайтара
алатынын және ... ... орын алса да ... ... Алайда көп
жағдайда, банк клиентті онша жақсы білмесе, немесе клиентке ұзақ ... ... ... ... ақшаны тек кепілзат берген жағдайда ғана алуға
болады.
Облигациялар шығаратын компанияға қатысты дәл ... ... ... ... ... ... ... шығару – бұл қарыз алу. Ал
компаниялар болса, ... ... ... ... міндеттемелерін
орындаудың кепілдігі ретінде берместен, ақшаны қарызға ... ... ... бұл ... ... ... ... облигацияларды шығару ештеңемен
қамтамасыз етілмеген кезде, ақшаның ... ... ... ... ... ... www.google.kz
• www.yahoo.kz
• www.rambler.ru

Пән: Іс жүргізу
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Қор биржасы және оның қызметі7 бет
Бағалы қағаздар - қарыз міндеттемесі4 бет
География туралы ұғым (дәрістер)253 бет
Инфляция мәні, пайда болу себептері, түрлері14 бет
Түрік қағанаты (551–603 жж.)4 бет
10 сынып бағдарламасындағы элементтер химиясы курсы бойынша табиғатқа әсері бар деген негізгі тақырыптар бөліп алып, осы элементтердің адам ағзасымен, қоршаған ортамен байланысты экологиялық, химиялық және табиғатты қорғау ұғымдарының проблемалары негізінде бағдарламалар дайындау58 бет
CSS тілі. CSS деген не?22 бет
Intranet дегеніміз не?6 бет
Адам капиталы теориясы – білім роліне деген сапалық жаңа тәсілдің бастамасы12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь