Қазақстан Республикасының ақша-несие жүйесінің қазіргі жағдайы және оның ерекшеліктері

Еңбек өнімділігінің төмен деңгейі, еңбекке қабілетті халықтың көпшілігі жұмыспен қамтылмаған, шығарылған өнімнің басым көпшілігі бәсекеге қабілетсіз, халық шаруашылығы салаларының импорт жеткізілмдерінен едәуір тәуелділігі және т.б. орын алған жағдайда ұлттық валютаның белгіленген бағамы экономиканы қазынашылық және ақша-несие валютаның белгіленген ұлттық ақшаның дүниежүзілік нарықтағы нақты құнын көрсетпеуінен қолайсыз болады. Үкімет көпшілікті жұмыспен қамтуға және экономикалық өсуге бағытталған тәуелсіз экономикалық саясатты жүргізуге мүмкіндігі болмайды.
Төлем балансының тапшылығы ұзақ уақыт сақталған жағдайда, Үкімет қаржы қорларын жоғалтуы мүмкін. Тіркелген ұлттық валюта бағамы баланстағы туындайтын үйлесіздіктерді пайдалануы, ықтимал ірі алтын-валюта резервтерінің болуын талап етеді. 1998 жылы дүниежүзілік нарықтағы және Ресей экономикасындағы экономикалық жағдайдың нашарлау жағына қарай күрт өзгеруі, тіркелген ұлттық валюта бағамының өзінің тіршілік етуге жарамсыздығын көрсетті. Қазақстан экономикасы өз валютасының тұрақтылығын қолдау үшін алтын-валюта қорларының едәуір мөлшерін жоғалтты.
Үкіметтің саясаты бюджет тапшылығы мен салықтардың мөлшерлемелерін көзделген деңгейде сақтау арқылы экономиканы тұрақтандыруға бағытталған болатын. Салықтық-бюджеттік реттеу әлсіз болса да жиынтық кірістің өсуін ынталандыруды негізге алған. Ақша-несие саясатының рөлі айырбастау бағасының жарияланғанмен тепе-тең сәйкестігін қамтамасыз ету үшін ақша ұсыныстарын реттеумен шектелген еді.
Несие ұйымдарын ынталандыру мен олардың экономиканың нақты секторымен өзара іс-қимыл жасауын қолдау мәслелері Ұлттық Банк тарапынан тікелей реттеу аясынан шығарылып, ақша нарығының өтімділігін басқару қиындады, банктерге үндік қарызбен «овернайт» несиелерін беру сияқты классикалық операцияларды жүзеге асыру қиындады.
Осымен бірге, Үкімет жұмыссыздықты азайтудан ұлттық валютаның құнсыздануымен күресуді маңыздырақ деп санап, тіркелген айырбастау бағамы қолданылған жағдайда, инфляцияны ауыздықтау мен инфляциялық болжамды төмендетуге едәуір нәтижелерге қол жеткізді.
        
        Кіріспе
Еңбек өнімділігінің төмен деңгейі, еңбекке ... ... ... қамтылмаған, ... ... ... ... қабілетсіз, халық ... ... ... ... ... ... орын алған жағдайда ұлттық валютаның белгіленген ... ... және ... ... ... ақшаның дүниежүзілік ... ... ... ... болады. Үкімет көпшілікті ... және ... ... ... ... ... жүргізуге мүмкіндігі ... ... ... ұзақ ... ... ... ... қорларын жоғалтуы ... ... ... бағамы баланстағы ... ... ... ірі ... ... талап етеді. 1998 жылы ... және ... ... ... ... жағына қарай күрт ... ... ... бағамының ... ... ... ... ... экономикасы өз ... ... үшін ... ... ... мөлшерін
жоғалтты.
Үкіметтің саясаты ... ... мен ... ... ... сақтау арқылы ... ... ... ... ... ... да ... кірістің ... ... ... ... саясатының рөлі ... ... ... сәйкестігін қамтамасыз
ету үшін ақша ... ... ... ... ... ... мен ... экономиканың нақты
секторымен өзара ... ... ... ... Банк тарапынан ... ... ... ақша ... ... басқару қиындады,
банктерге үндік ... ... ... ... ... ... ... асыру қиындады.
Осымен бірге, Үкімет ... ... ... ... күресуді ... деп ... ... ... қолданылған жағдайда, инфляцияны
ауыздықтау мен ... ... ... ... қол ... тепе – ... ... орын алатын ұлттық
валюта ... ... ... ... ... ... жасалады. Осы ... ... Қор ... ... алу, ... ... ... резервтерін жасау қажет ... ... ... ... ... ... ... кейін, шетелдік ... ... ... бұл өз ... ... мөлшерінің
қалпына келуіне және ... ... елге ... ... ... артуына ықпал ... ... ... ... ... жағдайында
Үкімет елдің ... ... ... ... ... резервтеріне, ... ... ... ... серпініне тікелей ықпал ... ... ... Қазақстан ... ... ... ... ... әлі де ... Эконоканың кейбір ... ... ... ... салу және ... ... проблемалары орын алуда, ... ... ... ... ... өсуі ... ... ... ... табалдырығынан
мағынасына жақындады, ... ... ... несиелер
бойынша пайыздық мөлшерлемелер ... ... ... ... ... ... ... тиісті дейгейде
емес және т.б.
Мұның ... ... ... ... ... ... мен ... салуды басқару жөніндегі
мемлекеттік шаралармен ... ... ... ... ... ... жүйесінің қазіргі жағдайы және
оның ерекшеліктері
2008 жылдың аяғында – 2009 ... ... ішкі ... ... ... ... ... өсуі байқалды. Бұл ретте ... ... ... ... ... ... және нақты емес дәлізді бір АҚШ доллар үшін 120 ... ... ... күш ... жылғы қазаннан бастап 2009 жылғы ақпан аралығындағы кезеңнің
өзінде Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі ... ... ... ... етуге 9 млрд. АҚШ долларынан астам қаржы жұмсады.
Алтынвалюта резервтерінің көлемі осы кезеңде 10,4%-ғ ... ... ... басында әлемдік экономикада қалыптасқан ахуал, оның ішінде
Қазақстан Республикасының сауда-әріптес ... ... ... ... ... ... ... табылатын энергия ресурстары
бағаларының айтарлықтай ... ... ... 2009 ... ... ... ... және олардың күрт
нашарлауына ... ... ... ... ... ... ... түрде өзгеруі жағдайында Қазақстан ... ... ... баға тұрақтылығын қамтамасыз етуден және инфляциялық
таргеттеуге көшу саясатын жалғастырудан валюталық дәлізді белгілеуге ... ... ... ... тәжірибеге жасалған талдау бағамды
жаңа деңгейде кейіннен ұстай отырып, ... ... бір ... қалыптасқан жағдайдағы жалғыз дұрыс шешім болып табылатынын
көрсетті. Соған байланысты Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... бір АҚШ доллары үшін 150 теңге
+/-3% деңгейіндегі жаңа дәлізін белгіледі. Бұл ... ... ... қана ... отандық өндірушілердің бәсекеге
қабілеттілігін ... ... ... және ... ... ... етті. Осы шаралардың, сондай-ақ қазақстандық экспорттың
негізгі позияцияларының әлемдік бағаларының қалпына ... ... ... ... ... ... 2009 жылдың аяғында ұлттық валютаның
нығаю үрдісі ... ... ... ... ... ... көлемін толықтыра алды. 2009 жылдың аяғында ол 23,2 млрд. АҚШ
долл. құрады, бұл 2008 жылмен салыстырғанда 16,8% артық. ... ... ... ... ... ... Банкіне ақша-кредит
саясатының негізгі бағыты ретінде халықтың ұлттық валютаға ... ... ... ... шаралар қабылдауды айқындауға мүмкіндік берді.
Қазақстан ... ... ... ол үшін ... ... ... өтімділігін беру жөнінде шаралар қабылдады. Осы бағыт шеңберінде
банктерге қайта қаржыландыру ... ... осы ... бойынша
кепілдікті қамтамасыз ету ретінде қабылданатын құралдардың ... ... ... ... ставкасы  10,5%-дан бұрын-соңды
болмаған ең төменгі деңгей – 7,0% ... ... ... ... ... ... ең ... резервтік талаптардың нормативтері
ішкі міндеттемелер бойынша 2%-дан 1,5%-ға дейін және өзге ... ... 2,5% ... ... ... ... үстіндегі
банктердің ағымдағы өтімділігіне қолдау көрсету үшін 2009 жылғы қарашада
осы банктердің барлық ... ... 0% ... ... нормативтері белгіленді. Сонымен қатар Қазақстан Республикасы
Үкіметінің, Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... ... және қаржы ұйымдарын ... мен ... ... ... ... бірлескен іс-қимылдарының жоспары
шеңберіндегі банк жүйесіне мемлекет тарапынан ... ... ... ... ... ... ... ықпал етті. Нәтижесінде
2009 жылдың ... ... ... ... ... Банкінің
ресурстарына банктер тарапынан сұраныс қысқарды. ... ... ... ... сақталуы және нақты сектор тарапынан
кредиттік ... ... ... шектелуі, сондай-ақ банктердің несие
портфелі сапасының төмен болуы кредиттік белсенділіктің өсуіне әсер етпеді.
Нәтижесінде сыйақы ставкаларының ... және ... ... және ... ... ... ... шығаратын қысқа
мерзімді  ноталары бойынша мерзімдерінің ... ... ... ... ... Банкінің құралдарындағы өтімділіктің едәуір
көлемін жинақтады. Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің уақытша лагты
ескере ... ... ... ... 2010 жылы ... ... Республикасы Статистика агенттігінің ресми деректері бойынша
инфляция 2009 ... ... 0,8% ... (2008 ... ... – 0,8%, ... ... – 0,3%). Азық-түлік тауарларының бағасы 0,6% (1,2%), ... ... ... –1,8% (0,5%) жəне ... қызмет көрсету 0,2%
(0,7%) өсті. Өткен айда азық-түлік тауарлары нарығында алкогольсіз сусындар
3,8%, алкогольді сусындар 3,0%, ... ... 1,7%, ... жəне
көкөніс 1,5%, балық жəне ... ... 1,2%, қант 1,1% көп ... Майдың жəне тоң майдың бағасы 2,1%, оның ішінде күнбағыс майы –
4,6%, сондай-ақ жұмыртқа – 3,3%, ұн – 1,3% ... ... ... тобында жуу жəне тазалау құралдарының бағасы 8,0%, жеке
гигиена тауарлары - 5,8%, медициналық препараттар – 4,6%, ... ... - 3,8%, ... мен ... - 1,7% ... Бензин 1,2%, дизель
отыны 0,6% қымбаттады. Халыққа ақылы қызмет ... ... ... ... қызмет көрсету 0,1% арзандады. Бұл ретте тарату желілері
бойымен ... газ 0,8%, ... ... - 0,5%, ... - 0,2%
арзандады. Почта қызметі 2,1%, медициналық қызмет - 1,2% ... ... ... 0,3%, оның ішінде теміржол көлігі – 0,6% ... ... ... 1,1% (2008 ... ... - 1,9%) ... жылғы тиісті көрсеткішпен салыстырғанда 2009 жылғы 2 айда ... осы ... ... 0,8% ... (2008 ... ... – 2,8%)
азық-түлік тауарлары бағасы өсуінің бəсеңдеуі себепші болды. ... ... 1,4% (1,2%) жəне ... ... ... – 1,4% ... Бұл ретте, 2009 жылғы 4 ақпанда жүргізілген теңгенің
құнсыздануынан ... ... ... ... болғандығын атап өткен
жөн. Баға 2009 жылғы қаңтардағы 0,3%-дан ақпанда 0,8%-ға дейін ... осы ... үшін ... ... ... табылады (1999 жылғы сəуірде
деңгей айтарлықтай жоғары ... жəне ... 4,6% ... ... жылдық көрсетудегі өсуінің баяулау үрдісі жалғасты. 2009 ... ... ... ... ... ... 8,7% (2008 ... – 9,5%) болды. Азық-түлік тауарларының бағасы - 8,7% (10,8%),
азық-түлікке жатпайтын тауарлар - 5,9% (5,7%), ақылы қызмет ... ... 11,5% (11,4%) ... 2008 жылдың екінші жартысында азық-түлік тауарлары
мен шикізат тауарлары сияқты биржалық тауарларына бағаның төмендеуі, сондай-
ақ экономикалық өсудің ... ... ... ... ... жылғы бірінші жартыжылдықта экономикалық өсудің төмендеуі жəне əлемдік
нарықтарда минералдық ... жəне ... ... ... ... ... ... жоғары деңгейі аясында əлемдік
экономика стагфляциясының туындау қаупінің болғандығы анық. Сонымен қатар,
2008 ... ... ... ... дағдарыстың тереңдеу салдарынан
экономикалық белсенділіктің төмендеуіне жəне бүкіл əлем ... ... ... ... ... ... бағаның күрт бұрылуына
байланысты инфляциялық қысым əлемде жаппай төмендей бастады, бұл 2009 ... ... ... 2009 жылғы ақпанда Ұлттық Банктің таза ... ... ... 7,6% ... 1,4 ... АҚШ долл.) 19,6 млрд.
АҚШ долл. (жыл басынан бастап – өсуі 1,2%) ... ... Ішкі ... ... сату жəне ... сыртқы борышына қызмет көрсету
бойынша операциялар Үкіметтің Ұлттық Банктегі шоттарына ... ... ... банктердің Ұлттық Банктегі шетел валютасындағы
корреспонденттік шоттарындағы ... ... жəне ... ... ... ... Ұлттық Банктің валюта ... ... ... ... таза ... ... ... (немесе 1,2 млрд. АҚШ долл.) (жыл басынан бастап – өсуі 0,2%) ұлғайды,
алтынмен активтер олардың əлемдік ... ... 7,6% ... 7,6% ... 154,1 млн. АҚШ ... (жыл ... бастап – өсуі
9,3%) өсті. 2009 жылғы ақпанда ... ... ... ... ... ... ... қордың шетел валютасындағы активтерін
қосқанда (алдын ала ... ... 22,3 ... АҚШ долл.) айдың басынан
бастап 9,2%-ға 42,0 млрд. АҚШ долл. дейін (жыл ... бері – ... ... Бұл ... ... ... ... валютадағы активтері
«Самұрық-Қазына» ҰƏҚ жəне ... ҰХ ... ... ... ... алуы ... 621,6 ... теңгені құрады.
2009 жылғы ақпанда Ұлттық Банктің таза халықаралық резервтерінің өсуі
ақша базасының 10,8%-ға 2 252,1 ... ... ... ... ... ... ... бері кеңеюі 53,1%). Ақша базасының құрылымында ... ... ... ... ... Ұлттық Банктегі ... ... ... ұлғайды. Сонымен қатар ... ... ... Банктегі ағымдағы шоттарындағы қалдықтар ұлғайды.
2009 жылғы ақпанда тар ақша базасының ... ... 2 227,7 ... ... іс ... ақша базасының өзгеруіне сəйкес келеді, себебі
екінші деңгейдегі банктердің Ұлттық ... ... ... шамалы
өзгерді (3,0 млрд. теңгеге азаю).
Жыл басынан бері тар ақша ... ... ... 2009 жылғы қаңтар
үшін ақша массасы банк жүйесіндегі таза сыртқы, сол сияқты ішкі активтердің
төмендеуі есебінен 4,7%-ға 5 970,4 ... ... ... ... 2009 ... 2008 ... ... салыстырғанда банк жүйесінің таза сыртқы
активтерінің ... ... ... таза ... резервтері
ұлғайды, ал банктердің таза сыртқы активтері төмендеді. Банк жүйесінің ішкі
активтерінің құрылымында ... сол ... ... ... ... ... ... жылғы қаңтар үшін айналыстағы қолма-қол ақша 16,8%-ға (143,7 млрд.
теңгеге) 714,1 ... ... ... қысқарды. Бұл төмендеу абсолюттік, сол
сияқты салыстырмалы ... ... ... ... ең ... ... ... табылады. Желтоқсанмен салыстырғанда қаңтарда олардың көлемінің
дəстүрлі ... ... ... ... ... ... ... себеп айырбастау пункттерінің қолма-қол ... ... ... ... жылдың қаңтарында айырбастау пункттерінің
қолма-қол шетел валютасын сатуынан банктердің ... ... ... ... ең ... ... ... - 193,4 млрд. теңге
немесе 1,6 млрд. АҚШ долл. 2008 жылғы желтоқсанмен ... өсу ... ... ... ... – 2,9 есе ... ... депозиттер 2,8%-ға 5 256,3 млрд. теңгеге дейін
төмендеді. Айналыстағы ... ... ... ... ... төмендеу қарқынымен ... ақша ... ... ... 2008 ... ... ... 2009
жылғы қаңтарда 88,0%-ға дейін өсуіне себепші болды.
Ақша мультипликаторы ақша массасының қысқаруы кезінде ақша ... ... ... 2008 жылғы желтоқсанда 4,26-дан 2009 жылғы
қаңтарда ... ... ... Республикасының Ұлттық ... ... ... Заңына сəйкес Ұлттық Банктің негізгі мақсаты Қазақстан
Республикасында бағалардың тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... айырбастау бағамына қысымның
өсуі жағдайларында соңғы жылдары Ұлттық Банк ... ... ... ету жəне 1 АҚШ доллары үшін 117-123 теңге ... ... ... емес ... сақтау бойынша айтарлықтай күш-жігер
жұмсады. Бұл экономикалық жəне ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы деңгейін сақтау жəне отандық
өндірушілердің бəсекеге қабілеттілігін сақтау қажеттілігі Ұлттық ... ... ... ... ... ... қарауды талап етеді.
2009 жылғы 4 ақпаннан бастпа Ұлттық банк теңгені бұрынғы айқын ... ... ... және ... валютаның айырбастау бағамының
дәлізі ±3% немесе 5 тенге ауытқумен бір ... үшін 150 ... ... ... деп болжанады.
дәлізді түзетудің негізгі себептері:
1. Мұнайға бағалардың төмендеуі. Мұнай Қазақстанның барлық экспортының
60%-на жуығын құрайды жəне қаржы ... ... ... негізгі
қайнар көзі болып табылады. Соңғы жарты жылда мұнай құнының 3 ... ... ... ... ... ... ... етіп отыр. Дегенмен,
мұнайға бағалардың өсуі ... ... баға ... ... ... валютаның бағамын нығаю жағына қарай ... ... ... ... ... əріптестері-елдерінде жəне экономикасы шикізат
экспортына байланысты елдерде ұлттық валюталардың девальвациясы. Мысал ... ... басы – 2009 ... ... ... АҚШ ... қатысты
ұлттық валюталардың девальвациясы Ресейде 44%, Беларусьте - 28%, Украинада
- 53%, Ұлыбританияда - 38%, ... - 13%, ... - 28%, ... ... жылғы 4 ақпанда Ұлттық Банк теңгенің құнсыздануын жүргізді. Айырбас
бағамының мынадай жаңа дəлізі белгіленді: АҚШ доллары үшін 150 ... ... ±5 ... ... Биржалық сауда-саттық нəтижесінде теңгенің
бағамы 2009 жылғы 4 ... АҚШ ... үшін 122,32 ... 143,98 ... ... ... күндері бағамның ауытқуы нығаю жағына, сол сияқты
теңгенің əлсіреуі жағына қарай өзгерді. Бір ай ... ... ... ... ... 1 АҚШ ... үшін ... теңге
диапазонында болды. 2009 жылғы ақпанда теңге 23,8% (жылдың басынан бастап -
24,5%-ға) құнсызданды жəне айдың соңында теңгенің биржалық ... бір ... үшін 150,43 ... ... 2009 ... ... ... Қор
биржасындағы биржалық операциялар көлемі қосымша ... ... ... 2009 ... ... салыстырғанда 36,0% ұлғайып,
9,1 млрд. АҚШ долл. құрады ... ... ... – 15,7 ... АҚШ ... тыс валюта нарығында операциялардың көлемі 1,9 есе азайды жəне 6,0
млрд. АҚШ долл. құрады (жылдың басынан бастап – 17,1 ... АҚШ ... ... ... ... ... туралы.2009 жылғы ... ... ... ... ... ... ... үлесі айырбастау пункттерінің жалпы санының 60%-дан астам
құрады. Бұл ... 2008 ... ... ... ... ... ... саны 58%-ға ұлғайды, ал банк операцияларының
жекелеген түрлерін ... ... ... ... ... саны 7%-ға қысқарды.
Сонымен бірге екінші ... ... ... пункттері
операцияларының көлемі банк операцияларының жекелеген түрлерін ... ... ... ... ... ... ... асады. Мəселен, егер 2008 жылы ... ... ... ... АҚШ ... сату көлемі 11,8 млрд. АҚШ
долл. құраса, банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге ... ... ... ... ... АҚШ ... көлемі 3,4 млрд.
АҚШ долл. құрады. Екінші деңгейдегі банктердің ... ... ... ... алу ... банк ... ... түрлерін жүзеге
асыратын уəкілетті ұйымдардың айырбастау пункттері сатып алған ... ...... 2,5 ... АҚШ ... жəне 3,4 млрд. АҚШ долл.
Банк операцияларының жекелеген ... ... ... уəкілетті
ұйымдардың айырбастау пункттерінде шетел валютасын сатып алу көлемі шетел
валютасын сату көлеміне іс ... ... ... Ал екінші деңгейдегі
банктердің айырбастау ... ... ... сату көлемі шетел
валютасын сатып алу көлемінен орташа алғанда 3-4 есе асып ... ... ... ... ... пункттерінің ғана қолма-қол шетел
валютасын шетелден əкелуі ... оны ... ... ... жылғы ақпанда Қаржы министрлігінің мемлекеттік бағалы қағаздарын
орналастыру бойынша 3 аукцион жүргізілген болатын. Оларда 12-айлық ... ... ... ... (4,2 млрд. теңге) жəне 15-жылдық МЕУЖКАМ
(15,6 млрд.теңге) орналастырылды. Орналастырылған бағалы қағаздар бойынша
тиімді кірістілік ... ... ... ... ... – 7,64%, ... ... бойынша – 8,89%, 15-жылдық МЕУЖКАМ бойынша – 0,01% болды.
Қаржы министрлігінің ... ... ... ... ... ... 3% ұлғайып, 2009 жылғы ақпанның аяғында 833,3 млрд. теңге
болды.
Ұлттық Банк ... ... ... 2008 ... ... 2009 ... ақпанда 35,4% азайып, 82,4 млрд. теңге болды.
Қысқа мерзімді ноталардың кірістілігі 2009 жылғы қаңтарда 6,17% ... ... ... ... ... төмендеді. Айналыстағы ноталардың көлемі
2009 жылғы ақпанның аяғында 179,5 млрд. теңгені құрап, 2009 жылғы ... ... ... жылы ... 2008 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда орналастырылған
банкаралық депозиттердің жалпы көлемі 15,4% төмендеді жəне баламасы 3938,4
млрд. теңгені құрады. ... ... ... депозиттердің
көлемі 279,6 млрд. теңгеге дейін (орналастырылған депозиттердің жалпы
көлемінің 7,1%-ы) ... ... Бұл ... ... ... ... бойынша орташа алынған сыйақы ставкасы 2009 ... ... ... ... көтерілді. Ұлттық Банктің екінші
деңгейдегі банктерден ... ... ... 2009 ... ... жылғы желтоқсанмен салыстырғанда 36,2% төмендеп, 94,2 млрд. теңгені
құрады. 2009 жылғы қаңтарда ... ... ... ... млрд. АҚШ долларына дейін 17,4% (орналастырылған депозиттердің жалпы
көлемінің 57,4%-ы) төмендеді.
Орналастырылған доллардағы депозиттер ... ... ... ... 2008 ... ... 0,53%-дан 2009 жылғы қаңтарда 0,24%-ға
дейін төмендеді. Қаңтарда еуромен орналастырылған депозиттердің көлемі 7,0%-
ға 8,6 млрд. еуроға дейін ... ... ... ... ... ... орналастырылған депозиттер бойынша орташа
алынған сыйақы ставкасы 2,20%-дан ... ... ... ... орналастыру көлемі шамалы болып қалуда – орналастырылған
депозиттердің жалпы ... ... аз. ... алғанда, шетел
валютасындағы банкаралық депозиттердің үлесі орналастырылған депозиттердің
жалпы көлемінің 92,9% құрады. Бұл ... ... ... ... ... (89,9%) ... емес банктерде орналастырылған.
Резиденттердің банк жүйесіндегі депозиттерінің жалпы ... 2008 ... ... 2009 ... қаңтарда 5256,3 млрд. теңгеге дейін
2,8%-ға төмендеді. Заңды тұлғалардың депозиттері 3775,4 млрд. ... ... ... жеке ... ... 1480,8 млрд. теңгеге дейін
0,5% ұлғайды.
Бұл ретте 2009 жылғы қаңтарда депозиттердің ... ... ... ... орын ... ... ... депозиттер 13,1%-ға немесе
458,1 млрд. теңгеге (3,8 ... АҚШ ... 3033,7 ... ... ... Шетел валютасындағы депозиттер 16,0%-ға немесе 305,8 млрд. теңгеге
(2,5 млрд. АҚШ долл.) 2222,6 ... ... ... ... Нəтижесінде
теңгедегі депозиттердің үлес салмағы 64,6%-дан 57,7%-ға дейін төмендеді.
Халықтың ... ... қоса ... ... ... бір ... млрд. теңгеге дейін 0,4% ұлғайды. 2009 жылғы қаңтарда халықтың
салымдары құрылымында теңгедегі ... ... ... 171,9 ... (1,4 ... АҚШ ... 700,0 ... теңгеге дейін төмендеді. Шетел
валютасындағы депозиттер 28,3%-ға немесе 178,0 ... ... (1,5 ... АҚШ
долл.) 806,1 млрд. теңгеге дейін көтерілді. Нəтижесінде ... үлес ... ... ... дейін төмендеді. 2009 жылғы
қаңтарда банктік емес ... ... ... мерзімді депозиттері
бойынша орташа алынған сыйақы ставкасы 6,2% (2008 жылғы ... ... ал жеке ... ... ... 11,4% (11,3%) болды.
Банктердің экономикаға кредиттері бойынша негізгі борышының жалпы ... ... ... ... 2009 ... қаңтарда 0,9% төмендеп,
7385,7 млрд. теңгені құрады. Ұлттық валютадағы кредиттер бір айда ... 4071,8 ... ... ... ал ... валютасындағы кредиттер
3313,9 млрд. теңгені құрай отырып, 0,7% ұлғайды. ... ... үлес ... 2008 ... ... ... ... дейін төмендеді. Ұзақ мерзімді кредиттер 5921,9 млрд. теңгені
құрай отырып, 0,2% ... ... ... ... 1463,8 млрд. теңгені
құрай отырып, 3,7% төмендеді. Нəтижесінде ұзақ ... ... ... 2008 жылғы желтоқсанмен салыстырғанда ... ... ... Заңды тұлғаларға кредиттер 2009 жылғы ... 0,9% ... ... ... ... жеке тұлғаларға кредиттер 2313,5 млрд. теңгені
құрай отырып, 1,0% төмендеді. Нəтижесінде жеке ... ... үлес ... бір айда 31,4%- дан ... төмендеді.
Банктердің шағын кəсіпкерлік ... ... 2008 ... салыстырғанда 2009 жылғы қаңтарда 1554,6 млрд. теңгеге дейін
1,0% төмендеді, бұл экономикаға кредиттердің ... ... 21,0% ... бойынша алғанда экономиканың сауда (22,6%), ... ... (9,5%) жəне ... (3,5%) ... ... неғұрлым
белсенді кредиттелуде. 2009 жылғы қаңтарда жеке тұлғаларға ұлттық валютамен
берілген кредиттер бойынша орташа алынған сыйақы ставкасы 18,8%-дан ... ... ... ал заңды тұлғаларға кредиттер бойынша 16,1%-дан 16,5%-
ға дейін ұлғайды.
Төлем жүйесі клиенттерге кассалық есеп ... ... ... ... ... процесінде банктер өзара қатынастарға түседі, олар
корреспонденттік деп аталады. Корреспонденттік ... ... есеп ... ... екі ... бар:
орталықтандырылмаған - коммерциялық банктердің бір-бірімен корреспонденттік
қатынастарына негізделген, және орталықтандырылған - мұнда банктер арасында
есеп айырысулар ... ... ... корреспонденттік шоттар арқылы
жүргізіледі.
Банктер арасындағы төлемдерде делдал болу Ұлттық Банкке ақша ... және ... ... ... ... ... шот – бұл Ұлттық Банкте ашылатын «банктің есеп ... және оның ... өз ... ... және де ... ... кассалық операциялар бойынша және басқа да коммерциялық ... ... ... ... бұл түрі ... ... ... деңгейлі банктерге
және банктік операциялардың жекелеген түрлерін ... ... және ... ... ... ... ... және жабу
тәртібін реттейтін Ережелер негізінде ... ... ... ... Ұлттық Банкпен банк арасында корреспонденттік шот
келісімі жасалғаннан кейін ашылады.
Корреспонденттік шот келісімі шарттарына сай ... Банк ... ... қабылдауға, банкке немесе үшінші тұлғаға қолма-қол ақша
сомаларын беру туралы банктің өкімін орындауға және ... ... ... ... да қызметтер көрсетуге міндеттенеді.
Бұл Ереже Ұлттық Банктің баланстық шотына және онда ... ... ... ... ... есеп позициясын білдіретін және
банктерге Ұлттық Банктің минималды резервтер талабы шоттарына қатысты емес.
Ұлттық банк бақылауында Қазақстан ... есеп ... ... есеп ... ... ... ... ірі төлемдер жүйесі
бойынша есеп айырысулар жүзеге асырылады.
Тәртіптер ҚБЕО-мен анықталады. Ірі ... ... ... қызмет көрсетуді Ұлттық Банктің ҚБЕО жүргізеді.
Ірі төлемдер ... ... ... ... ... ... ... бір операциондық күн ішінде есеп айырысу
кепілімен, ірі төлемдер ... ... ... Банк ... ... ... және ... шегінде жүзеге асырылады.
Ірі төлемдер жүйесі банкаралық есеп ... ... ол ... ... басымдылықты төлемдер аударымдары жүзеге асырылады.
Ірі төлемдер жүйесі арқылы жүргізілетін ... ... ... басымдылықты төлем оның қолдану мерзімінің үлкені мәні бар төлем,
нақтырақ айтсақ, банкаралық несие ресурстары нарығымен, капитал және ... ... ... ... Бұндай төлемдер ірі сомаларды
аударумен байланысты болғандықтан, олардың кідіруі ... үшін ... ... ... ... ... ... болып ҚБЕО мен қолданушыға ірі төлемдер
жүйесі қызметін көрсету туралы келісімге отырған банк немесе банктік емес
қаржы ... ... ... жүйесінде операциялар тәртібін және есеп айырысуларды
жүргізу Ұлттық Банктің нормативті актілерімен анықталады.
Банкаралық ... ... (БКЖ) – ұсақ ... ... ... Көрсетілген жүйеде барлық төлемдер нетто (таза) негізде ... ... ... ... ... ... көптеген бөлшек төлемдер
жүргізуден тұрады. БКЖ қаражат пайдаланушының шотында ... ... ... ... ... асырылады. Бұл ретте жүйеде  бір
төлем үшін 5 млн. теңгеге тең барынша ... ... ... ... ... күнін пайдалануға, яғни жүйеге төлем құжаттарын ... ... ... ... ... жіберуге болады. Болашақ валюталау
күнімен түскен құжаттар көрсетілген күн басталғанға дейін жүйеде сақталады,
осыдан кейін ... ... Бұл ... өз ... ... ... мүмкіндік береді. Клиринг нәтижелері бойынша ақша
аударымдары БААЖ-да ... ... ... ... ... ... ... төлемдері туралы ақпаратқа қол жеткізе алады.
БКЖ-ның жаңа операциялық күні сағат 16:00-де ... ... ... ... бойы жүзеге асырылады. БКЖ ... ... жеке ... ... есеп ... ... дейін FIFO
қағидаты бойынша кезекке қойылатындығында. ... ... күн ... ... ... ... ... құжатын қайтарып
алуға мүмкіндігі бар.
Жүйеге қатысушылардың қарсы талаптары бойынша есеп айырысу ағымдағы
төлем күнімен күніне бір рет ... ... ... ... ... ... төлем құжаттарын есепке алу басымдық кодтарына сәйкес жүргізіледі,
ал бір ... коды ... ... ... ... ... түсу
тәртібімен өңделеді.
Есепке алу қорытындысы бойынша әрбір ... таза ... ... ... таза ... позициясы осы қатысушының
БААЖ-дағы ақша сомасынан аспауы тиіс. Түпкілікті есеп ... үшін ... ақша ... ... ... ... төменірек басымдықпен кезекте
тұрған төлемдер  жойылады. Клиринг ... ... ... ... БААЖ ... ... ... Ақша аударымы аяқталғаннан кейін 
клиринг ... жаңа ... күні ... ... ... ... ... операциялар
Ұлттық банк басқармасы бекіткен банкаралық ... ... ... ... және ол республикадағы төлем жүйесін жетілдіру және дамыту
мақсаттарында және «Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... есеп ... ережесі» заңдарына сәйкес
әзірленген.
Клирингтік палата, заңды тұлға құқығымен, ... ... ... ... мен ... ... ... өзінің қаржылық қызметін
жүзеге асыратын Ұлттық Банктің арнайы құрылымдық бөлімшесі болып табылады.
Клирингтік палата ... ... ... үшін ... және ... ... жүйесін қолдана отырып жүзеге асыруға
арналған.
Клирингке қатысу ... және ... емес ... ... ... болып банк табылады, ал қызмет көрсетушілерге төлем туралы келісім
жасасқан және ... ... ... да қатысушыларымен құжаттарды
алмасу процестеріне тартылады. Тікелей емес ... ... оның ... ... бойынша соңғы қызметтерді орындау үшін тікелей қатысушы қызметін
қолданатын банк табылады.
Клирингтік палатаның негізгі қызметтері болып табылатындар:
а) ... ... ... таза ... ... есеп ... өткізу жолымен есептеу;
б) банк мекемелерінің корреспонденттік шоттары бойынша соңғы таза
айқындамаларын көрсету үшін ... ... ... нәтижелері туралы
ақпаратты беру.
Бөлшек төлемдер жүйесінің негізінде қарама-қарсы төлемдердің өзара есеп
берулер ... ... ... ... жүзеге асыру уақыты бір
операциялық күнге тең.
Қазақстанда бірыңғай ... ... ... ... ол ... әртүрлі жүйелерінің үйлесімділігін қамтамасыз етеді.
Банкаралық ақша аударымдары жүйесі (БААЖ) елдің нақты уақыт режиміндегі
жалпы есеп айырысулар жүйесі (бұдан әрі – RTGS) ... ... яғни ... ... және ақша ... ... ... құжатының негізінде жүзеге
асырылады.
 Жүйедегі ақша аударымы пайдаланушының Ұлттық ... ... ... шотынан Ұлттық Банктегі жүйенің арнайы белгіленген шотына
аударылған ақша ... ... БААЖ ... ... ... ақша
сомасы шегінде жүзеге асырылады. Жүйенің шоты Ұлттық Банкте жүйедегі ... ... ... ... ... ... алу үшін
қызмет етеді.
 БААЖ-дың мақсаты елдегі ... ірі және ... ие ... ... ... БААЖ ... кредиттік, сол сияқты дебеттік
аударымдарды ... ... Жүйе ... күн ... ұлттық валютамен
(теңгемен) есеп айырысулар жүргізудің түбегейлілігін қамтамасыз етеді. БААЖ-
да төлемдер тек қана ... ... ... ... Ұлттық Банк басқарады, ал жүйенің жұмыс істеуін ... ... ... ... есеп ... орталығы (ҚБЕО) болып
табылады.
 БААЖ «Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... банктер және банк қызметі туралы» Заңда және «Ақша төлемі
мен аударымы туралы» ... ... ... ... ... негізделген.
Сондай-ақ БААЖ-да Ақша аудару ережесі, Қазақстан Республикасының аумағында
төлем құжаттарын пайдалану және ... ... ... мен ... ... ... ... сондай-ақ басқа ережелер мен стандарттар
әзірленді және қолданылуда, мұнда жүйенің ... ... ... ... ҚБЕО ... ... ... қамтамасыз ету рәсімдері
сақталады, электрондық хабарларды өткізу фактісін растауға және ... ... ... ... ... ҚБЕО және ... және ... электрондық хабарларды есепке алуды қамтамасыз
етеді және бақылауды жүзеге асырады. БААЖ-де ... ... ... аудиторлық із қалдырады.
Күнде таңертең операциялық күн басталар алдында (таңертеңгі 8-ден 9-ға
дейін) Қазақстан Республикасының Ұлттық ... БААЖ ... ... бір ... ... ... ... Ұлттық
Банкіндегі корреспонденттік шоттарынан ҚҰБ-ның белгілі бір арнайы шотына ... ... ... аударады. БААЖ-дың операциялық күні сағат 9:00-де
басталады. БААЖ-да ақша аудару Ұлттық Банктегі БААЖ ... ... ... ... БААЖ-дың басқа пайдаланушыларынан түскен ақша
сомасы шегінде операциялық күн ішінде жүзеге асырылады. ... ... үшін ақша ... ... төлем құжаттары кезекке тұрады.
Кезектегі төлем құжаттары басымдық кодтарына сәйкес ... ... ... ... шегінде орындау олардың кезекке келіп түсу
тәртібімен FIFO қағидаты (кіріске бірінші, шығысқа бірінші) ... ... Жүйе ... ... ... орындау кезегін белгілеуге
және ауыстыруға құқылы. Бұдан басқа, пайдаланушылар кезекте тұрған ... ... ала ... ... күн ... ... сұраулары бойынша кезекке тіркелген ... ... ... және пайдаланушының жүйеде қалған ақша қалдықтары туралы ақпарат
ұсынылады.
 Операциялық күн сағат 19:00-де жабылады. Алайда, жүйе пайдаланушысының
өтінімі ... ... Банк ... ... ... ... Операциялық күн
аяқталғаннан кейін БААЖ әрбір пайдаланушыға операциялық күнді ... ... Бұл ... ... ... ... сальдо
позициялары бар электрондық ведомость жіберіледі. Ұлттық Банк осы ведомосты
тексеріп, тексерудің нәтижелері туралы ҚБЕО-ға ... ... соң ... ... ... ... ... БААЖ-дың Ұлттық
Банктегі шотынан осы пайдаланушылардың ... ... ... ... ақша ... ... ... алғанда, Қазақстанның төлем жүйелері (Банкаралық ақша
аударымдары жүйесі және ... ... ... ... 2008 ... ... теңге (немесе 1 179.2 млрд. АҚШ долл.) сомаға 24.4 млн.
транзакция өткізілді. 2007 жылмен ... ... ... ... 1.1% ... ... теңгеге) төмендеді, төлемдер саны 3.6%
(844.2 мың транзакцияға) ұлғайды.
Банкаралық ақша аударымдары жүйесі ... ... саны ... 1 ... ... ... 511 болды, оның ішінде: екінші
деңгейдегі 36 банк және «Қазақстан Даму Банкі» АҚ; ... ... ... ... ... банк ... жекелеген
түрлерін жүзеге асыратын 6 ұйым («Казпошта», «Қазақстанның ипотекалық
компаниясы» АҚ, «Бағалы қағаздардың ... ... АҚ, ... ... АҚ, «Тимей» ҚӨК ЖШС, ҚБЕО Клиринг палатасы); ... ... ... ... үшін 3 шот; Мемлекетаралық Банк және ... ... ҚР ... ... және ... ... ... Қорының
Кастодиан Банкі (ҚҰБ МОЕБ).
2008 жылы БААЖ  арқылы ... ... ... ... АҚШ ... 9.6 млн. ... ... жылмен салыстырғанда төлемдер саны 12.8% (1 087.2 ... ... ал ... ... 1.1% ... млрд. теңгеге)
төмендеді (сурет 1).
Орташа алғанда, 2008 жылы БААЖ арқылы күніне 560.5 млрд. теңге ... мың ... ... мұның өзі 2007 жылдың деңгейден саны
бойынша 4.5  мың ... (13.2%) ... және ... ... 4.1 ... (0.7%) ... Бұл ретте БААЖ-дағы бір төлем құжатының орташа
сомасы 2008 жылда 14.5  млн. теңгені құрап, 2007 ... ... ... млн. ... ... 1
БААЖ-дың негізгі мақсатына сәйкес пайдаланушылар көрсетілген жүйеге
қаржы ... ... ... ... ірі және ... ... ... 2008 жылда БААЖ арқылы негізінен шетел
валютасымен және қымбат металдармен (БААЖ-дағы ... ... ... ... ... ... ... (тиісінше 29.4%),
сондай-ақ банктердің және олардың клиенттерінің ... ... ... ... аударымдарымен (24.7%) операциялар бойынша төлемдер
жүргізілді.
Бұл ретте елдің жүйелік маңызы бар төлем жүйесі БААЖ ... 2008 ... ... жасалмайтын төлемдердің жалпы көлемінің 98.4% және олардың
жалпы санының 39.3% өңделді, мұның өзі неғұрлым ірі және басымдығы ... ... БААЖ ... ... ... ... жүйесінде 2009 жылғы 1 қаңтарындағы жағдай бойынша
қатысушылардың саны 36 ... ... 29-ы ... деңгейдегі банк,
Қазақстан Республикасы Қаржы ... ... ... ҚР
Ұлттық Банкі, Мемлекеттік Жинақтаушы Зейнетақы Қорының ... ... ... Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік  орталық үшін 3 ... ... ... ... 2008 ... ... 2 294.8 ... теңге (19.1 млрд.
АҚШ долл.) 14.8 млн. құжат болды. 2007 жылмен ... ... ... саны 1.6% (243.0 мың құжатқа) қысқарды, бұл ретте
төлемдер сомасы 0.5% (11.1 млрд. теңгеге) ... ... ... ... 2008 жылында клиринг жүйесі арқылы күніне 9.2 млрд.
теңге сомаға 59.6 мың ... ... ... өзі 2007 ... ... саны ... 0.7 мың транзакцияға (1.2%), төлемдер сомасы бойынша
7.5 млн. ... (0.1%) аз. Бұл ... ... ... жүйесіндегі бір
төлемнің орташа сомасы 154.6 мың теңге болды, бұл 2007 жылмен салыстырғанда
1.1% (1.8 мың теңгеге) артқан.
Сурет 2
Клиринг ... ... ең көп ... 2008 ... ... ... бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді төлеу) және бюджеттен
төленетін (жүйедегі төлемдердің жалпы көлеміндегі ... 27.9% ... ... шаруашылық жүргізуші субъектілердің тауарлар ... емес ... ... – 29.0%), ... ... ...
25.8%) үшін есеп айырысулар бойынша төлемдеріне тиесілі болды.
Сонымен бірге, басымдығы жоғары болып табылмайтын және сомасы бойынша ... ... ... ... ... арналған Банкаралық клиринг
жүйесінде елдегі қолма-қол ақшамен жасалмайтын төлемдердің жалпы санының
60.7%  және ... ... ... 1.6% ... ... бұл ... ұсақ ... айтарлықтай төлемдер санын жүргізуде өз ... ... жылы ... ... ... ... ... өсу қарқынының
тежелуіне едәуір әсер етті. Бірқтар елдерде экономикалық рецессия байқалып
отыр. Әлемдік қаржы және тауар ... ... ... өсу ... ... ... ... ала бағалау бойынша 2008 жылы
экономикалық өсу – 3,1 %-ды, жұмыссыздық деңгейі шамамен – 7 % - ды ... ... ... – 9,5 %-ды құрады.
2009 – 2010 жылдары әлемдік нарықтардағы жағдай күрделене түсуі мүмкін
және оның салдары ... ... ... ... ... ... нарықтарында Қазақстанның негізгі экспорттық ұстанымдарына төмен
бағаның сақталуы мүмкін.
Осындай жағдайларда 2009 жылы ... ... ... ... ... жаһандық дағдарыстың теріс салдарын ... пен ... Банк ... ... ... ... тұрақтылықты
қамтамасыз ету және макроэкономикалық теңгерімді қолдау, ... өсім мен ... ... ынталандыру болады.
2009 жылы ЖІӨ-нің нақты өсуі бағалау бойынша ... 2 %-ды ... ... ... ... ... 2009 ... соңында 9 %-ды
құрайды деп болжануда.
Көрсетілген инфляция денгейіне қол жеткізу және ... ... ... ... ету мақсатында Ұлттық Банк теңгерімді ақша-кредит
саясатын жүргізеді.
Қысқа мерзімді өтімділікті реттеу және оны ... ... ... ... ... Банк екінші деңгейдегі банктерге қайта қаржыландыру қарызын
береді, сондай-ақ РЕПО ... ... ... ету ретінде
қабылданатын құралдардың тізбесін одан әрі кеңейту, екінші ... ... ... ... ... ... Банк депозиттерін
орналастыру мүмкіндігі қаралады.
Ұлттық Банк екінші ... ... әр ... ... ... ... ... беру жүйесін әзірлейді және енгізеді.
Бұл ресурстарды ... ... ... ... бөлуге және қысқа мерзімді
құралдар ақша нарығындағы ... қол ... ... ықпал
етеді. Осыған байланысты Ұлттық ... ... ... ... қамтамасыз етуге немесе теңге бағамының шетел ... ... ... ... ... бағытталатын болады.
| ... |2008 |2009 |2007 |2008 |2009 |2010 |
| ... | | | | | | ... ЖІӨ | ... |3,| |-1.2 | |
| | |,| |,| |2 | | | |
| | |7| |3| | | | | ... ... |22,2 | |20,2| |24,1| ... |26,9 |
|Мембасқару секторының |5,8 | |7,2 | |4,7 | |1,1 |-2,1 |-0,7 ... | | | | | | | | | ... ... ... |-4,8 | |-3,0| |-4,7| ... |-13,6 |
|емес сальдосы | | | | | | |3 | | ... ... |8,1 | |6,7 | |5,8 | |6,6 |8,6 |8,7 ... борышы (кезең аяғы)| | | | | | | | | ... | | | | | | | | | |
| ... ... | | | | | | ... | |12,5 | ... | |18,1 | |18,1| |14,4 |24,7 |13,2 |18,2 ... ... ... |-1,8 | |-2,5| |-7,8 |5,1 |-2,1 |2,3 ... | | | | | | | | | ... борыш | |76,0 | |91,4| |92,4 |79,5 |98,9 |92,4 ... ... | | | ... АҚШ ... ... | |7,1 | |19,1| |17,6 |19,9 |23,9 |33,6 ... | | | | | | | | | ... факторлық емес қызмет| |2,6 | |5,1 | |4,3 |6,4 |7,1 |8,8 ... ... | | | | | | | | | |
| ... ... | | | | | ... ... үшін теңге (кезең |3,0 |-4,4 |-5,6 |-0,2 |... | |... ... | | | | | | | ... ... үшін ... ... |-0,8 |3,6 |1,4 |-15,8|... | |... ... | | | | | | | ... ... ... ... (кезең|3,7 |7,5 |2,2 |6,8 |... | |... ... ... 4/ | | | | | | | ... ... ... ... аясы өзiнiң даму кезегiнде
басқа уақыттарда сияқты оңай емес ... ... ... даму ... ... Республикасының Орталык ... атап ... ... реттеудiң барлық құралдарын қолданады. Және
де мұнда ең жақсысы Орталық ... ... ... ... ... табылуы.
Ұлттық Банк Ұлттық валютаның енгiзген уақыттан әсiресе соңғы 3-4
жылда, ... ... ... сай ... ... ... қатар Ұлттық Банк өзiне жүктелетiн ақша-несие ... ... ... ... жолданатын ақша-несие
саясатының құралдары жүзеге асырады.
Ақша-несие саясаты мемлекеттің зкономикалық ... ... ... ие. Жаңа ... ... ... елдегi қаржылық
аясының ядросы болып табылатын банктiк жүйенi тұрақтандыруды мақсат етедi
және ... ... ... дамытуға қажеттi шараларды
жүргiзедi.
Несиелiк саясат — банктiң несиелiк жұмысын ... ... ... ... ... ... ... жасау шарттары. Кең
мағынасында, несиелiк ... ... ... банк пен ... ... ... болады. Тар мағынасында несиелiк саясат — бұл
несиелiк ... ... ... ... ... мен ... несиелiк механизм туралы айтып кетсек, несиелiк ... ... айта ... екi ... ... ... механизмдi бiр-бiрiнен бөлiп қарау дұрыс емес. Несиелiк механизмге
несиенiң мазмұны, оның өзiндiк ерекшелiктерiн сипаттайтын қатынастар және
олардың ... болу ... ... және ... ... Банк ... ... келесi бағыитарда өз жұмысын күшейтуге
тырысады:
• банктiк ... ... ... ... ... ... ұжымдық сақтандыруы жүйесiнiң қалыптасуына бастау беру;
• банктердi қадағалау жұмыстарын жүргiзу және бәсеңдету;
•Үкiметпен бiрге банктiк қызметтiң спецификасын дәл меңгеретiн салықтық
заңнаманы дамыту және ... ... ... ... ... ... қолдау;

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ақша-несие саясаты"7 бет
1922-1924 жж. ақша реформалары9 бет
1922-1924 жж. ақша реформасын жүргізудін, себептері және оның мазмұны6 бет
«Қоғамдық ұдайы өндірістегі ақшаның мәні, функциялары және рөлі»6 бет
Ағымдағы операциялар шоты15 бет
Ақша - несие саясатының ресурстары30 бет
Ақша айналымы21 бет
Ақша айналысы және оның дамуы31 бет
Ақша айналысы заңы4 бет
Ақша айналысы, заңы, ақша массасы және ақша жүйесі31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь