Агробизнесті мемлекеттік реттеудің қажеттілігі


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3
1. Агробизнесті мемлекеттік реттеу қажеттілігі ... ... ... ... 3
1.1. Аграрлық өндірістің әлеуметтік . экономикалық
ерекшеліктері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 4

2.Агробизнес кешені ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
2.2. Қазақстанның агроөнеркәсіп өндірісін дамытудың
негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...8
2.3. Қазақстандағы аграрлық реформаны төмендетумен кеңейту міндеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...13
Қазіргі жағдайда Қазақстанда ТМД – ның басқа елдеріндегі сияқты нарықтық экономиканың экономикалық процестеріне мемлекеттік араласу болмауы керек тұжырым барынша кеңінен тараған. Соған қарамастан, дамыған елдердің тәжірибесі көрсетіп отырғанындай мемлекеттік реттеу агробизнес кешенінің қажетті буыны болып табылады.
Мемлекеттің агробизнес жүйесіне араласуының қажеттілігі, мемлекеттік бақылау мен реттеуге жататын негізгі параметрлері тіпті дамыған нарық жағдайында да бірқатар объективтік факторлармен анықталады. Ең алдымен, мемлекеттік реттеу шаралары экономикалық саясатпен тығыз байланыста болғандықтан, өздерінің әлеуметтік және экономикалық маңызы бойынша олар әртекті болып келеді және қоғадық пікірмен әртүрлі қабылданады. Мемлекеттік реттеу шараларының бірінші тобы өндірістің әмбебап және тиімді реттеушісі боған нарықтық тегеріштің барлық жағдайда бірдей қуатты қару емес екендігін мойындауға негізделеді. Кез келген қазіргі заманғы экономикалық жүйеде нарыққа бағынбайтын және мемлекеттік араласуды қажет ететін кең көлемдегі проблемалар бар.
Ақша айналымы, бюджет, несиелік, салықтық және инвестициялық саясат сферасындағы дәстүрлі мемлекеттік макроэкономикалық реттеуден басқа мемлекет қазіргі заманғы қоғамның көзқарас тұрғысынан алғанда шешімнің нарықтық тегеріштері тиімсіз немесе сәйкес келмейтін микроэкономикалық проблемаларды да шешуі тиіс. Ауыл шаруашылығында бұл – ең алдымен сыртқы тиімділік проблемасы немесе экстерналий. Оның мәні мынада: нарықтық жүйеге қатысушылардың өзара іс – қимыл процесінде үшінші жақтың мүдделерін қозғайтын сыртқы тиімділіктер туады. Қоршаған ортамен тікелей өзара іс – қимылға түсетін аграрлық өндірісте экстерналийдің жағымды да жағымсыз да көптеген мысалдарын келтіруге болады: жеке учаскіден көшеге шығып өскен таңқурай, көп суландырудан көршінің өнімінің көбеюі және басқалар.
Нарықтық экономикалық теориясы дәстүрлі қарастыратын басқа проблема – қоғамдық тауарларды қаржыландыру, яғни қоғамның барлық мүшелері ұтатын және тұтынатын тауарлады қаржыландыру. Сонымен бірге оларға ақшалай сұраныс жекелеген тұлғалар мен фирмалардың тарапынан жоқ болады. Аграрлық секторда бұл – жаппай ауыл шаруашылығы ауруларымен жэәне зиянкестерімен күреске жұмсалатын, агроазық – түлік секторында – ауыл шаруашылығы шикізаттары мен азық – түлінің сапасына кепілдікті қамтамасыз ететін тиісті істер мен инспкецияларды ұстауға жұмсалатын шығындар.
Агробизнес жүйесіндегі мемлекеттік реттеудің тағы бір маңызды бағыты әлеуметтік – экономикалық укладта болғандықтан фермерлікті қолдау идеясы болып табылады. Оны жақтаушылр жеке отбасылық фермаларды ауыл шарушылығындағы іскерліктің тиімді тәсілі ретінде әділетті қарастырады. Өмірдің фермерліе уклады бостандық, саяси және әлеуметтік тұрақтылық, еркін бәсекелестік сияқты әлеуметтік жене экономикалық игіліктер ретінде қабылданады. Атамыш концепциянығ мемлкеттік саясатқа тікелей әсері жеке алғанда, АҚШ – тың жеті штатында ауыл шаруашылығы корпорациялары қызметін жүргізуге ресми тыйым салынуынан сегіз штатында оладың қызметін шектеуден қөрінеді.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




ЖОСПАР

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... .3
1. Агробизнесті мемлекеттік реттеу қажеттілігі ... ... ... ... 3
1. Аграрлық өндірістің әлеуметтік – экономикалық
ерекшеліктері ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ...
... ... ...4

2.Агробизнес
кешені ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... 6
2. Қазақстанның агроөнеркәсіп өндірісін дамытудың
негізгі
бағыттары ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ...
.8
3. Қазақстандағы аграрлық реформаны төмендетумен кеңейту
міндеттері ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ...
.11

Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... 13
1. АГРОБИЗНЕСТІ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУДІҢ ҚАЖЕТТІЛІГІ.

Қазіргі жағдайда Қазақстанда ТМД – ның басқа елдеріндегі сияқты
нарықтық экономиканың экономикалық процестеріне мемлекеттік араласу болмауы
керек тұжырым барынша кеңінен тараған. Соған қарамастан, дамыған елдердің
тәжірибесі көрсетіп отырғанындай мемлекеттік реттеу агробизнес кешенінің
қажетті буыны болып табылады.
Мемлекеттің агробизнес жүйесіне араласуының қажеттілігі,
мемлекеттік бақылау мен реттеуге жататын негізгі параметрлері тіпті дамыған
нарық жағдайында да бірқатар объективтік факторлармен анықталады. Ең
алдымен, мемлекеттік реттеу шаралары экономикалық саясатпен тығыз
байланыста болғандықтан, өздерінің әлеуметтік және экономикалық маңызы
бойынша олар әртекті болып келеді және қоғадық пікірмен әртүрлі
қабылданады. Мемлекеттік реттеу шараларының бірінші тобы өндірістің әмбебап
және тиімді реттеушісі боған нарықтық тегеріштің барлық жағдайда бірдей
қуатты қару емес екендігін мойындауға негізделеді. Кез келген қазіргі
заманғы экономикалық жүйеде нарыққа бағынбайтын және мемлекеттік араласуды
қажет ететін кең көлемдегі проблемалар бар.
Ақша айналымы, бюджет, несиелік, салықтық және инвестициялық
саясат сферасындағы дәстүрлі мемлекеттік макроэкономикалық реттеуден басқа
мемлекет қазіргі заманғы қоғамның көзқарас тұрғысынан алғанда шешімнің
нарықтық тегеріштері тиімсіз немесе сәйкес келмейтін микроэкономикалық
проблемаларды да шешуі тиіс. Ауыл шаруашылығында бұл – ең алдымен сыртқы
тиімділік проблемасы немесе экстерналий. Оның мәні мынада: нарықтық жүйеге
қатысушылардың өзара іс – қимыл процесінде үшінші жақтың мүдделерін
қозғайтын сыртқы тиімділіктер туады. Қоршаған ортамен тікелей өзара іс –
қимылға түсетін аграрлық өндірісте экстерналийдің жағымды да жағымсыз да
көптеген мысалдарын келтіруге болады: жеке учаскіден көшеге шығып өскен
таңқурай, көп суландырудан көршінің өнімінің көбеюі және басқалар.
Нарықтық экономикалық теориясы дәстүрлі қарастыратын басқа проблема
– қоғамдық тауарларды қаржыландыру, яғни қоғамның барлық мүшелері ұтатын
және тұтынатын тауарлады қаржыландыру. Сонымен бірге оларға ақшалай сұраныс
жекелеген тұлғалар мен фирмалардың тарапынан жоқ болады. Аграрлық секторда
бұл – жаппай ауыл шаруашылығы ауруларымен жэәне зиянкестерімен күреске
жұмсалатын, агроазық – түлік секторында – ауыл шаруашылығы шикізаттары мен
азық – түлінің сапасына кепілдікті қамтамасыз ететін тиісті істер мен
инспкецияларды ұстауға жұмсалатын шығындар.
Агробизнес жүйесіндегі мемлекеттік реттеудің тағы бір маңызды
бағыты әлеуметтік – экономикалық укладта болғандықтан фермерлікті қолдау
идеясы болып табылады. Оны жақтаушылр жеке отбасылық фермаларды ауыл
шарушылығындағы іскерліктің тиімді тәсілі ретінде әділетті қарастырады.
Өмірдің фермерліе уклады бостандық, саяси және әлеуметтік тұрақтылық, еркін
бәсекелестік сияқты әлеуметтік жене экономикалық игіліктер ретінде
қабылданады. Атамыш концепциянығ мемлкеттік саясатқа тікелей әсері жеке
алғанда, АҚШ – тың жеті штатында ауыл шаруашылығы корпорациялары қызметін
жүргізуге ресми тыйым салынуынан сегіз штатында оладың қызметін шектеуден
қөрінеді.
Отбасылық фермаларды жақтаушылардың қарсыластары да бар.
Олардың пікірінше, аталмыш концепция қазіргі заманғы жағдайларды еске
алмайды, ал оның негізінде жүргізілетін фермерлікті қолдау саясаты
фермалардың қосылу және жинақтауының табиғы әлеуметтік – экономикалық
процестерді тежеп, мемлекттік бюджет пен салық төлеушілердің мойнындаңы
үлкен жүк болып табылады.
Бұл екі бағыттың күресі фермерлікті мемлекеттік қолдау
бағдарламасын және тұтастай алғанда ауыл шаруашылығындағы ұйымдық –
экономикалық процестердегі мемлекеттіе реттеудің тағдырын анықтайтын
болады. Фермерлік табысты қолдаудың басты бағыты өнеркәсіп және ауыл
шаруашылығы арасындағы айырбасты бағалық паритетті қамтамасыз ету болып
табылады. Оның қажеттілігі жоғарыда қарастырылған фермерлік бағаны тқмендеу
тенденциясынан, сондай –ақ агробизнестің аралас салаларының бағаға
монополиялық үстемдік жасау мүмкіндігінен туындайды.
Қысқасы, қазіргі заманғы агробизнесте мемлекеттік реттеудің негізі
бағыттарына шолуды қорытындылай келе, олардың маңызды ерекшеліктерін атап
өту қажет. Нарықтық тегерішті толықтыра жіне түзете келіп, реттеудің
мемлекеттік тегеріші оның негізі сұраныс пен ұсыныстың негізінде баға
белгілеуді бұзбайды. Өте сирек болып түрған ереше ситуатциялар, төтенше
оқиғаларды айтпағанда рыноктің тегерішін бұзатын дерективтік тапсырма,
бағаның үстінен жаппай әкімшілік бақылау, өндірістік ресурстар мен тұтыну
заттарын натуралдық бөлу сияқты іс- қимылдарға жол бермейді.
Шын мәнінде, дамыған елдердің аграрлық өндірісінің тиімділігі осында
жатса керек.

2. АГРАРЛЫҚ ӨНДІРІСТІҢ ӘЛЕУМЕТТІК – ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ.

Әміршіл - әкімшіл экономикадан нарықтық қатынастарға көшуді жүзеге
асырған алғашқы жылдардың тәжірибесі мен практикасы көрсеткендей,
өндірістік қатынатыстарды, оның ішінде ең алдымен меншікті шын мәнінде
терең жаңғыртпай, ешқандай нәтижеге жету мүмкін емес. Міне, сондықтан да
әміршіл - әкімшіл жүйенің билік құрған кезеңдерінде барлық экономикалық
реформалар табысқа жете алмады және жалпы экономиканың, әсіресе
агроөнеркәсіп өндірісінің дамуына әсер ете алмады.
Бұл проблемалар экономиканың агралық секторы үшін өте маңызды.
Өйткені, ауыл шаруашылығының және онымен сабақтас агроөнеркәсіп кешені
салаларының жай – күйінен нарықтық бағдарламалардың табысқа жетуі
байқалады. Бұл қағиданың нақтылығы сондай, ол қосымша құжатты қажет
етпейді.
Азық – түлік түпкілікті жақсартпай нарықтық тегерішті игеру жөніндегі
жұмыстарды бір арнаға түсіру тіпті мүмкін емес. Халықты азық –түлікпен
қамтамасыз етуді жақсарту әлеуметтік абыржуды тоқтатуға немесе барынша
байыпты арнаға түсіруге мүмкіндік беріп, этностық проблемаларды шешуде
толқуларды басып, мұнай, газ және басқа орны толмас табиғи ресурстарды
сыртқа шығаруды қысқартып, инфляцияны ауыздықтап, қаржылық және ақша
жүйелерін сауықтырады.
Агроөнеркәсіптік өндірісі дамыған елдердегі эволюция меншікке құқық
пен жерде шаруашылық құқығын бір – бірінен бөліп тастау болмайтын іс екенін
дәлелдеп берді. Міне, дәл осындай себептен аграрлық өндірістің кеңшар –
ұжымшар моделі көпшіліктен қолдау таппай, бұрынғы кеңес одағының елдерінде
дами алмады.
Аграрлық өндірістің тағы бір ерекшелігі дұрыс пайдаланған жағдайда
тозбайтын, қайта керісінше құнарлана түсетін, өндірістің айырбастауға
келмейтін ең басты мәңгілік қоры – жердің алабөтен орны болып табылады.
Жердің құнарлығындағы айырмашылық еңбек пен капиталды бірдей жұмсағанның
өзінде де өндіріс пен табыстың көлеміндегі айырмашылықты туғызады. Осыдан
барып жер рентасы жіне табысты реттеу, сондай – ақ жақсы ауыл шаруашылық
жерлерінің шектелу проблемалары туады. Агроөнеркәсіп өндіріске тұтастай,
әсіресе ауыл шаруашылығының дамуына өз кезінде жоғарыдан жүргізілген
сансыз тәжірибелер, көшпенді халықты отырықшылыққа жедел зорлаған
ұжымдастыру болсын, барлық аймақтарда табиғат жағдайлары ерекшеліктері
ескерілместен кез келген сәйкес келмейтін дақылдарды өсіруге зорлау
болсын, соңына дейін түпкілікті ойластырылмаған тың және тыңайған жерлерді
игеру болын, ұжымшарларды келісімсіз кеңшарлара көшіру болсын, ауыл
шарушылығын басқауды сан мәрте қайта құру болсын, міне осының бәрі зиян
әкелді.
Кеңестік кезеңнен кейінгі кеңістікте пайда болған елдерде, оның
ішінде Қазақстангда агроөнеркәсіптік өндіріс дамуының, агробизнестің
қалыптасуы мен оның жұмыс істеуіндегі қиыншылықтырдың объективті шарттары
мен субъективті себептері, негзінен алғанда міне осындай. Алдыңғы талдау
көрсеткеніндей, нарықтық қатынастарға өту және бизнесті, әсіресе
агробизнесті дамыту кейбір мамандар болжағандай соншалықты жеңіл болмайды.
Дегенмен, басқа жол жоқ. Қазіргі экономикалық дағдарыстан өтіп, барлық
елдер мен халықтыр жүріп өткен нарықтық қатынастардың кең даңғыл жолына
түпкілікті жаңғыру мен бизнесті, экономиканың барлық салаларында оның
ішінде ең алдымен агроөнеркәсіптік өндірістегі бизнесті игерудің негізінде
түсе аламыз.

3. АГРОБИЗНЕС КЕШЕНІ.

Қазіргі заманғы ауыл шаруашылығының осындағы экономикалық процестерге
және ауыл шаруашылығы өнімдерінің рыногіне үлкен бизнестің әсері күшейген
шақтағы аралас салалармен тығыз топтасып кетуі ауыл шаруашылығындағы
экономикалық бағыттарды аралас салалардың әсерінен бөлек қарастыру терең
зерттеуге мүмкіндік бермейтіндіктен, агробизнесті жүзеге асырудың теориялық
- әдістемелік негіздерін дамыту және практикалық әдістерді оқып үйрену
қажет болады.
Агроөнеркәсіптік өндіріс иен агробизнесті жекелеген сфераларға бөлу
процесінің экономикалық мазмұны, біріншіден, агроөнеркәсіп кешенінің түпкі
өнімін жасаудағы олардың ірқайсысының орнын анықтауда, екіншіден, тұтас
алғанда, агроөнеркәсіптік кешеннің тиімді жіне қарқынды дамуы жекелеген
салалар менсфералардың рациональды арақатынасынан айқындалатын
болғандықтан, бұл кешендердің ішкі тепе-теңдік құрылымының қажеттілігінде
жатыр.Біздің Республикамызда маркетингтік сфераның дамымай артта қалуының
басты себебі ауыл шаруашылығы шикізаты мен азық-түлігінің көп ысырапқа
ұшырауы болып табылады. Кейбір жылдары жалпы өнімнің 25-35 процнті ысырап
болған.Біздің еліміздегі агроөнеркәсіп кешені түпкі өнімінің құрылымын
Америка Құрама Штаттарындағымен салыстыру көрсеткеніндей, бұл жердегі
айырмашылық бізді аса қуанта қоймайды. АҚШ-та агроөнеркәсіп кешенінің түпкі
өнімінің 70 проценттен астамы маркетингтік сфераның, тек 10процентке жуығы
ауылшаруашылығының үлесіне тиеді.Ал, біздің Республикамызда ауыл
шаруашылығының үлесі 50 проценттен асып кетіп отыр.
Агроөнеркәсіп кешенінің құрылымын ретке келтіру мақсатында азық-түлік
бағдарламасы қабылданып, агроөнеркәсіптік өндірісті басқару қайта құрылды.
Бірақ, шамадан тыс орталықтандырылу мен әміршіл-әкімшіл экономика
шеңгелінде бұл міндетті орындау мүмкін емес еді.Агроөнеркәсіптік кешен
сияқты кең көлемді жүйеде тиімді құрылымдық өзгерістерді тікелей нарықтық
байланыстар негізінде жүйенің өз-өзін реттеу жолымен ғана жасауға болады.
Экономика сферасында, оның ішінде аграрлық секторда бірдей бастау
алғанына қарамастан, бұрынғы одақтық республикаларда көзге ілмей кетуге
болмайтын өзіндік ерекшеліктер бар.Мұның өзі КСРО тарағаннан кейін пайда
болған барлық жаңа мемлекеттерге,оның ішінде Қазақстанға теңдей қатысты.
Нарықтық экономикадағы барар жолдағы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Агробизнесті мемлекеттік реттеу
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері
Экономиканы мемлекеттік реттеудің қызметтері
Экономиканы мемлекеттік реттеудің қажеттігі
Экономиканы мемлекеттIк реттеудIң шетелдIк тәжIрибесI
Агробизнесті жоспарлаудың теориялық мәні
Мемлекеттік басқарудағы құқықтық реттеудің рөлі
Экономиканы мемлекеттік реттеудің шетелдік тәжірибелері
Мемлекеттік реттеудің әдістері мен түрлері
Экономиканы мемлекеттiк реттеудiң шетелдiк тәжiрибесi жайлы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь