Топырақта органикалық заттардың жиналуы

№ Тақырыбы Бет
КІРІСПЕ
1 ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ
1.1 Топырақтың жалпы сипаттамасы
1.1.1 Топырақтың химиялық құрамы.
1.1.2 Топырақтың компоненттік құрамдары жəне олардың қасиеттері.
1.2 Топырақтың органикалық бөлігі
1.3 Топырақ жамылғысына антропогендік факторлардың әсері
2 ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ
2.1 Топырақ құрамындағы органикалық заттарды анықтау әдісі
2.2 Қолданылған реактивтер, материалдар, аспаптар
2.3 Анализ нысандары
2.4 Нәтижелер және оларды талқылау
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Оттегі жеткіліксіз жағдайда өсімдік тамырларының өсуі мен тыныс алу процесі, қоректік заттарды сіңіруі нашарлайды. Топырақта ауаның мол болуы оның микроағзаларының дамуына, өсімдіктің жақсы өсуі мен қоректенуіне қолайлы жағдай туғызады.
Топырақ ерітіндісі оның өте-мөте белсенді және қозғалғыш бөлігі болып табылады. Мұнда әр түрлі химиялық процестер жүреді және одан өсімдік тікелей қоректік заттарды (тұздарды) сіңіреді. Тұздың топырақ ерітіндісіне сіңу процесі топырақтың мүжілуі және минералдардың бұзылуы, микроағзалардың топырақта органикалық заттарды ыдыратуы, топыраққа органикалық және минералды тыңайтқыштар беру нәтижесінде іске асады. Әдетте, суда еритін тұздар топырақта шамамен 0,05 % болады. Олардың топырақ құрамында шамадан тыс көп мөлшерде (0,2%-дан аса) болуы өсімдікке зиянды әсер етеді.
Топырақта органикалық заттардың жиналуы көздері болып, өсімдік қалдықтары (тамыр, жапырақтар және т.б) және жануар қалдығтары болып табылады. Микроорганизмдердің әсерінен осы қалдықтар гумусты құрайтын органикалық заттарға айналады. Бұл әдіс негізінен, гуматтардың суда нашар, ал сілтілердң жақсы еритін қасиетіне негізделген.

Курстық жұмыстың мақсаты: Топырақта органикалық заттардың жиналуын анықтау
Курстық жұмыстың өзектілігі: Топырақта органикалық заттардың жиналуы көздері болып, өсімдік қалдықтары және жануар қалдығтары болып табылады. Микроорганизмдердің әсерінен осы қалдықтар гумусты құрайтын органикалық заттарға айналады. Мен Семей қаласындағы әрбір жердегі алынған топрақ үлгілеріндегі органикалық заттың мөлшерін анықтау болып табылады.
        
        МАЗМҰНЫ

Тақырыбы
Бет
КІРІСПЕ
1
ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ
1.1
Топырақтың жалпы сипаттамасы
1.1.1
Топырақтың химиялық құрамы.
1.1.2
Топырақтың компоненттік құрамдары жəне олардың қасиеттері.
1.2
Топырақтың органикалық бөлігі
1.3
Топырақ ... ... ... әсері
2
ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ
2.1
Топырақ құрамындағы органикалық заттарды анықтау әдісі
2.2
Қолданылған реактивтер, материалдар, аспаптар
2.3 ... ...
2.4 ... және ... талқылау
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Оттегі жеткіліксіз жағдайда өсімдік тамырларының өсуі мен тыныс алу процесі, қоректік заттарды сіңіруі нашарлайды. ... ... мол ... оның ... ... ... жақсы өсуі мен қоректенуіне қолайлы жағдай туғызады.
Топырақ ерітіндісі оның өте-мөте ... және ... ... ... ... ... әр ... химиялық процестер жүреді және одан өсімдік тікелей қоректік ... ... ... Тұздың топырақ ерітіндісіне сіңу процесі топырақтың мүжілуі және ... ... ... ... ... заттарды ыдыратуы, топыраққа органикалық және минералды тыңайтқыштар беру нәтижесінде іске асады. Әдетте, суда еритін тұздар топырақта шамамен 0,05 % ... ... ... ... ... тыс көп ... (0,2%-дан аса) болуы өсімдікке зиянды әсер етеді.
Топырақта органикалық ... ... ... ... ... қалдықтары (тамыр, жапырақтар және т.б) және жануар қалдығтары болып табылады. Микроорганизмдердің әсерінен осы ... ... ... ... ... ... Бұл әдіс ... гуматтардың суда нашар, ал сілтілердң жақсы еритін қасиетіне негізделген.
Курстық жұмыстың мақсаты: Топырақта органикалық заттардың жиналуын ... ... ... ... органикалық заттардың жиналуы көздері болып, өсімдік қалдықтары және жануар қалдығтары болып табылады. Микроорганизмдердің әсерінен осы ... ... ... ... ... ... Мен Семей қаласындағы әрбір жердегі алынған топрақ үлгілеріндегі органикалық заттың мөлшерін анықтау болып табылады.
* ТЕОРИЯЛЫҚ БӨЛІМ
+ ... ... ... ... ... ... ... микроағзалардың, жәндіктердің органикалық қалдықтары, қолданылған органикалық тыңайтқыштар және себілген ауылшаруашылық ... ... ... ... органикалық заттар.
Топырақтың органикалық бөлігі екі топқа бөлінеді:
1)Өсімдік және ... ... ... ... ... ... заттар.
2)Ерекше табиғи және өзіндік шіріген органикалық заттар.
Шірінділенбеген органикалық заттардың ... ... ... әлі
ыдырамаған немесе жартылай ыдыраған өсімдіктердің қалдықтары (тамыры, жапырақтары) және жәндіктердің (құрттар, буын аяқтылар және тағы басқалар) ... ... ... органикалық хаттар өсімдік үшін өте маңызды қоректік заттармен салыстырғанда топырақта тез ыдырайды да, өсімдік оңай сіңіретін ... ... ... заттар құрамы мен қасиеті жағынан мынадай топтарға ... ... ... ... ... және ... қышқылдар.
Гумин қышқылдарының түсі қара, құрамында 52-63% көміртегі болады. Олар суда нашар ериді, бірақ сілтінің жеңіл (аз) ерітіндісінде ериді, ... ... ... ... ... ... болады.
Фульноқышқылдар сабанды-сары түстен қызғылт түске дейін ауытқиды. Олардың құрамында 40-48% -- ға ... ... 4-6% ... және 2-6% азот бар. Олар ... ... қышқылдарда және әлсіз сілтілерде жақсы ериді, қозғалғыш, қышқылдық қасиеті басым, молекулалық массасы ... ... ... ... зат, ... сілтілерде, органикалық еріткіштерде ерімейді.
Гиметомеландық қышқыл-қарашіріктік қышқылдар тобына кіретін, этанолда еритін ... ... ... ... ... ... ... табылады. Қарашіріктің топырақтағы мөлшері пайызбен, ал 1 гектардағы қоры тоннамен есептеледі. Оның қара топырақтағы мөлшері 6-8%, ал сұр ... бұл ... ... тең. ... ... заттардың аз ғана бөлігі бос күйде болады. Олар топырақтың минералдық бөлігімен әрекетке түсіп, органоминералдық қосылыстар түзеді, ол қарашіріктің ... ... ... рөл ... ... ... ... қасиетіне әсер етеді, оның физикалық-механикалық қасиетінің жақсаруында аса маңызды рөл атқарады және ... ... ... (N. P. K. Ca, ... көзі ... табылады. Сондай-ақ , құрылымдық агрегаттардың түзілу материалы ретінде қызмет етеді, топырақтың байланысуын реттейді, өңдеу жұмысында кездесетін қиындықтарды азайтады, газ ... ... ... тіршілігін, органикалық заттардың ыдырауын, өсімдік тамырының тыныс алуын, топырақтың су сіңіру қабілетін жақсартады. Қарашірік әр ... ... ... және сақтай алады, баяу минералданады, өсімдіктерді қоректік заттармен ... ... ... ... жылу ... әсер етеді, биологиялық белсенді заттардың (ферменттер, витаминдер), пестицидтердің тезірек ... әсер ... ... ... ... аз ... екендігіне қарамастан, олар топырақтың құнарлылығын арттыруда, өсімдікті қоректендіруде маңызды рөл ... Оның ... ... ... қоры, фосфор мен күкірттің ауқымды бөлігі, аздап калий, кальций, магний және тағы басқа қоректік ... ... ... ... ... ... нәтижесінде элементтердің бәрі өсімдіктер жеңіл сіңіретін минералдық қосылыстарға айналады. Топырақтың құрамындағы ... ... ... ... мыналар: топыраққа үнемі органикалық тыңайтқыштар беріп отыру, сидералды дақылдарды, көп жылдық шөптерді егу, қышқыл топырақтарды ... ... ... өңдеу, мелиоратингтік шекараларды жүзеге асыру.
1.1.1 Топырақтың механикалық құрамы
--------------------------------------------------------------------------------
Топырақтың қатты минералдық бөлігі негізінен топырақ түзілу процестерінде əр түрлі өзерістерге ... ... ... ... ... ... топырақ түзі процесінде жоғарыда айтқан факторлардың əсерінен өсімдік тіршілігіне қажетті ... бай ... ... айналады. Топырақтың механикалық құрамы деп, оның көлемі жөнінен əр түрлі түйіршік бөлшектерден тұратынын айтады. ... ... ... ... ... ... ... балшықты- сазды келеді. Ал топырақ түйіршіктері ірілеу болған жағдайда ол құмдақ немесе құмды болады. Егер де ... ... ... ... мен ірілеу түйіршіктер аралас кездессе, бұл топырақтар негізінен ... ... ... ... ... ... ... оның диаметрінің ұзындығымен өлшенеді, ал диамерт ұзындығы мм-мен есептелінеді. Еліміздің топырақтану саласындағы ірі ғалым құрамындағы түйіршіктер өздерінің көлеміне қарай ... ... ... 3 ... ... тастар, 1мм- ден 3 мм- ге дейін-ірі құм, 0,25мм - ден ... ... ... құм, 0,05 ... ... ... ұсақ құм, 0,01-ден 0,05-ке дейін ірі шаң, 0,0001-ден 0,005-ке дейін ұсақ шаң, ал диаметрі 0,001мм-ден кішілеутозаң ... ... Осы ... ... ... ... ... механикалық құрамына төмендегідей топтарға бөлінеді. (1-кесте).
--------------------------------------------------------------------------------
Топырақтың механикалық құрамының түзуде, топырақты ауыл шаруашылығы жəне басқа мақсаттарға пайдалануда маңызы зор. Топырақтың ... ... оның ... су ... ылғал өткізгіштігі, ылғалды жоғары көтеру қасиеті, қоректі ... ... ... ... ... ... ... Құмды жəне құмдақ топырақтардың құрылымы (структкрасы) нашар келеді, əрі əр түрлі ірірек ... ... ... ... өткізеді, қолайлы ауа-жылу режим-дері болады. Мұндай топырақты өңдеу де өте оңайға түседі. Бірақ-та бұл топырақтар қоректік заттарға жəне қарашірікке кемшіл ... ... олар ... ... ... де, онда өсімдіктер сирек өсіп, жөнді қалдықтар қалдырмайды. Ал балшықты топырақтар, керісінше, ылғалды аз ... су ... мол ... ... ... ауа ... ... Бұл топырақтарды жырту да оңайға түспейді. Дегенімен, бұл топырақтар қоректік заттарға бай, құнарлы келеді. Ауыл шаруашылығына пайдалануға ең ... ... ... ... мен ... түйіршіктер қабаттасып келетін құмбалшықты бөлшектердің пайдалы қасиеттері үйлесе құнарлығы ... ... ... ... ... ... түзілу құбылыстарының нəтижесінде жалпы тау жыныстарының құрамын сақтай отырып көптеген элементтердің мөлшеріне өзгерістер ... ... ... ... құрамы:
--------------------------------------------------------------------------------
--------------------------------------------------------------------------------
Топырақтағы химиялық элементтердің мөлшеріне қарай бірінші орында O мен Si, екінші-Al мен Fe, үшінші - Ca мен Mg, ... ... Na, K т.б. ... ... ... ... ... өзін түзген тау жыныстарының химиялық құрамынан айырмашылығы бар. ... ... ... ... көп: ... ... азот 10 есе. ... қатар оттегі жəне сутегі мөлшерінің көп, ал алюминий темір, калий, кальций, магнийдің аз екені байқалады. Осы элементтер əр түрлі химиялық ... ... ... құрамына еніп, топырақ типтерін анықтайды. Өсімдіктермен топырақ арасындағы қарым- қатынас белгілеуде ... ... ... өте зор. ... сутегі, оттегі топырақтың органикалық заттарының құрамына кіреді, минералды түрде олардың карбонатты ... ... ... ... ... алюмосиликаттар, бос қышқылдар жəне олардың тұздарының құрамында ... тағы бір ... мол ... ... Ол жер ... ... ... құрамына кіріп, органикалық заттар, көміртегі сияқты маңызды рөл атқарады. Топырақта ең көп ... ... ... ... минералы SiO2 Кремний жəне кремний қышқылдарының тұздары силикаттар мен ... ... ... ... ... құрамында да кремний бар, мысалы, ол дəнді дақылдарда 10%тен 60% дейін жетеді. Алюминий жəне алюминсиликаттар ... ... ... ... ... ... маңызы онша емес. Al2O3 - тің ... ... ... ... 15-20% ... ал ... топырақтарда 40%-ке дейін жетеді. Темір əр түрлі оксидті ... жəне шала ... ... ... ... Бұл элементтер биологиялық жағынан өсімдіктердегі хлорофильдің түзілуіне қатысады. Егер ... ... ... ... ... ... ... деген ауруға шалдығады. Топырақтағы темір элементінің мөлшері əр түрлі. Мысалы құмдақ топырақтағы 0,5-1,0%, лесс ... ... ... 3-5, ал ... ... 2050%. ... мен магний топырақта слюдалардың немесе басқа минералдардың құрамында кездеседі. Бұлар тұздар түрінде бөлініп, басқа ... ... ... ... ... ... қышқылдарының тұздарын құрайды. Бұл екі элемент те өсімдіктерге қажет. Топырақта ол 1-3% мөлшерінде болады. ... мен ... дала ... ... ... альбит, құрамында бұзылу нəтижесінде минералды қышқылдардың тұздарын құрайды. Бұл тұздар суда жақсы ериді калий-өсімдіктердің қоректік элементтерінің бірі. Оның ... ... -2-3% ... ... -1-3%. ... ... түрі топырақта жоғары болса, ол физикалық жəне химиялық жағынан қолайсыз қасиеттер туғызады. Титан көбінесе алғашқыда үгілуге аз берілетін ... ... ... ... ... сфен). TiO2мөлшері топырақта көп болмайды. Марганец топырақтағы мөлшері өте аз. ... ... ... ... ... элементтер өсімдіктердің өсуі мен сапалы дамуына өте ... Бұл ... ... ... ... ... немесе жануарлардың қалдықтарынан түзілген органикалық заттардың құрамында болады. Пирит ... ... ... де ... Топырақта SO3 проценттің оннан бір бөлігінен аспайды. Кейбір сульфатты тұздар топырақта көп болуы мүмкін. Егер де күкірттің топырақта жылжымалы түрі мол ... оның ... осы ... ... ... орындарынан іздестірген жөн. Көміртегі, сутегі, азот, фосфор-органогендік элементтер олар топыраққа тигізер пайдасы көп. Көміртегі гумустың органикалық қалдықтардың құрамында, сутегі газдардың. ... пен ... ... ... ... болады. Көміртегі органикалық заттарға бай топырақтарда 3 -- 10% тей-, сутегі 3-6%-тей, мөлшерде. Азот өсімдіктің өскінде жануарлардың тіршілігінде зор рөл ... Оның ... ... ... ... қосындылар, аммиак, азот жəне азотты қышқылдардың тұздары күйінде кездеседі. (0,3-0,4, ... 0,1%) ... екі ... ... 1) ... ... əрі катализатор (найзағай) қатысуы арқылы аммиак NH3түзіліп, жауын-шашымен түседі; 2)азот сіңіруші бактериялардың (бос немесе бұршақты өсімдіктер ... ... ... ... ... ... ... минералдары құрамында жəне топырақ шіріндісінде, органикалық қосындыларда кездеседі. Топырақта-фосфор қышқылының тұздары фосфорттар түрінде болады. Na мен Ca бір ... Na2 HPO4, ... (2H2O, ... мен ... үш ... - Са3(PO4)2 түрі болуы қажет. Микроэлементтер. Кейбір химиялық ... ... ... өте аз ... болғандықтан, оларды: бор, молибден, мыс, жез, марганец, кобальт, мырыш, йод, фторды (B, Mn, Mo, Cu, Zn, Co, I, F) т.б. ... ... ... ... ... ... ... тікелей сіңбейді, олар қоректік элементтермен бірге сіңіріледі жəне тірі организмдердің ферменттік құрамына ... де ... ... ... ... ... ... өнімі мен оның сапасының оның топырақтағы микроэлементтер мөлшерлерін арасында тікелей байланыс бар. Топырақ микроэлементтердің жетіспеуінен өсімдіктердің өніміде, сапасы да төмендеп ... ... ... ... ... ... ... мөлшерде болса, ондай топырақты биохимиялық залалы эпидемия провинциялары деп атайды. Бұл табиғи ... ... ... ... ... артық қолдану салдарынан болуы мүмкін. Топырақтағы микроэлементтердің мөлшеріне байланысты. Гумус белсенді түрде ... ... ... топырақтың беткі қабатында мол, ал шайылу процессі басым болған жағдайда едəуір аз болады. Топырақтың механикалық құрамы əр түрлі түйіршік бөлшектерден ... ... ... ... ... ... əр түрлілігіне қарай топырақтың механикалық құрамында əр түрлі болып келеді. Топырақ түйіршіктері неғұрлым майда болса, топырақтарда соғырлұм ауыр, балшықты боп ... Ал ... ... ... ... ... немесе құмды болып келеді. Егер топырақ құрамында майда түйіршіктер мен ірілеу түйіршіктер аралас ... ... ... құм ... ... деп ... ... топырақ майда ұнтақталған түйіршіктерден тұратындықтан, түйіршік еөлемі оның диаметрінің ұзындығымен өлшенеді, ал диаметр ұзындығы мм есептелінеді. ... ... ірі ... профессор Н.А.Качинскийдің зерттеуі бойынша, топырақ құрамындағы түйіршіктер көлеміне қарай былайц бөлінеді: диаметр 3мм-ден іріректері-тастар, 1мм-ден 3мм-ге дейін- ірі құм, ... 1 ... ... - ... құм, ... ... ... - ұсақ құм, 0,01- ден 0,05мм-ге дейіні - ірілеу шаң, 0,001- ден 0,05 мм-ге ... ... шаң, ал ... ... ... ... - тозаң.
--------------------------------------------------------------------------------
1.1.3 Топырақтың компоненттік құрамдары жəне олардың қасиеттері.
--------------------------------------------------------------------------------
Топырақтың минералогиялық құрамының қалыптасуы. Алғашқы минералдар жəне олардың маңызы. Екінші ... жəне ... ... ... минералдар. Топырақтағы əртүрлі тұрақтылықты минералдардың үгілуі. Топырақ-көп фазалы, күрделі жүйе- ол төрт ... ... ... фаза, (минералдық жəне органикалық), ылғал фаза(топырақ ерітіндісі), ауа фазасы(топырақ ауасы) мен тірі фаза(топырақтағы тірі организмдер). Бұл ... ... өте ... ... ... Сонымен бірге топырақ ашық жылжымалы жүйе, өйткені ол биосфераның ... ... ... ... қатынаста болып тұрады. Топырақтың табиғи денелерден ерекшелігі- бұл өте ... зат ... бар жəне ... ... ... заңдылықтары. Спецификалық органикалық заттары (қарашірінді), химиялық элементтерінің əр түрлі құрамдары бар дене. Төменде топырақтың құрамы, қасиеттері баяндалады. Топырақтың қатты ... ... ... ... оның табиғи көлемінің 50-60% алады. Қатты фаза құрамына ... ... жəне ... ... жатады, ол минералды бөлік топырақтың қатты фазасының негізін құрайды. Топырақтың құнарлы қарашіріндісіне бай беткі ... ... ... ... ... 90-95% , ... ... 99% жəне оданда жоғары пайызы тиесілі. Топырақтың ... ... ... ... түзуші жыныстардың минералды құрамын қайталайды.
--------------------------------------------------------------------------------
Топырақтың минералды құрамы Майда ұнтақталған тау жыныстарымен ... ... ... ... ... ... болу ... екі топқа бөлінеді: алғашқы - магматикалық жəне метаморфикалық аса қатты үгілмеген, екіншісі жердің үгілу немесе топырақ қабаттарына алғашқы ... ... ... үгілуінің нəтижесінде, үгілудің соңғы аса майда ұнтақталған өнімдері түзілген минералдар. Бұл көбінесе екі минералдар топырақтарының арақатынастары əр ... əр ... ... ... жəне минералдардың үгілгіштігіне немесе үгілуге бермейтін қасиеттеріне қарай əр түрлі болуына байланысты. Əдетте, алғашқы минералдардың үлесі топырақ құрамдары неғұрлым ... ... ... ... оның ... ... құмы мол болады да, ал топырақ құрамы сазды, балшықты болған сайын алғашқы минералдар азайып, екінші минералдар ... ... ... ... ... ... ... тұрады децге болады. Ол жағдайда тағы əсер ететін-жай жыныстар мен топырақтардың созылған үгілцдің ұзақтығы жəне үгіу агенттерінің белсенділігі жылы əр ... ... ... құбылстары белсенді өтетіндіктен, ол өңірлерде негізінен екінші минералдар мол болады. Алғашқы минералдар. Химиялық ... ... тау ... алғашқы минералдар-негізінен элементтердің оттегі қосылыстар, тотықтар мен силикаттар. Топырақтарға кварц, гипотит, магнитит, рутил т.б ал силикаттарға дала ... ... ... ... жəне ... ... кварц-ең кең тараған минерал жер астынан атқылағын шөгінді, үйінді, жəне топырақ ... тау ... ол ... ... ал ... ... құм ... 90% астам мөлшерде кездеседі. Кремний оттегі қосылысы бекем қаңқалы құрылым түзгендіктен, үгіу ... ... ... ... олар ... элювиалды қабаттарында қалдықты минерал ретінде көп кездеседі. ... ... пен ... не бəрі 0,5% дай ... ... таралған минералдар тобы, мұнда да кремний оттегі қосылыстары SiO4, берік төртбұрышты ... ... ... ... ... ... ... Қаңқалы силикаттар тобына көп тараған дала липаттар минералдар жатады. Олардың қаңқаларының ортасында кермний жəне алюминий ... ... Ал ... ... кальций, натрий жəне калий иондарымен жалғасқан. Дала шпаттары SiO2. Al2O3 5-6-ға тең болған жағдайда қышықылды, ал ол қатынас 2-3-ке ... ... ... болып саналады. Қышқылды дала липаттары құрамында калий мен натрий бар. Олардың қатарына кең ... ... дала ... - ... ... микролин -K (Al Si3O8) жəне натрийлі дала шпаты - альбит Na (Al Si3O8). Ал ... дала ... ... - ... Са (Al Si3O8) жатады. Қышқылды дала липаттары мен негізгі плагиклаздар тобы құралады. Қышқылды дала шпаттары ... ал ... дала ... ... ... келеді. Сонымен бірге қатар қышқылды дала шпаттары үгілу құбылысына ... ... Ең ... калийді дала шпаты- микролин. Бос шөгінді ... мен ... ... əр ... ... ... дала шпаттарының жартысына жұғуы. Силикаттар тобына стода-лар да жатады. Олар табиғатта күрделі кристалл-химиялық құрылымды ... ... ... ... ... ... қоса мангий, темір иондары мен OH ионының болуы. Калийлі слюда-мускавей KaJ2 (Al Si3O10) OH2 ... ал ... ... K(Mg Fe)3. (Al Si3O10). (OH) 2 ... ... Слюдалардың тау жыныстары мен топырақтағы үлесі-4-5% Силикаттардың келесі тобын пироксенде мен ... ... Олар ... ... ... ... ... көп тарағаны-авгит, ал амфиболдардан көп тараған минералдар-роговая обманка. Пироксендердің кристалл-химиялық формуласы: R2(Si2O6)6 ал амфиболдардікі: R7 (Si4 OH) (OH)2 ... ... ... ... силикаттарға жататын тағы бір кең тараған минерал оливин: (Mg, Fe) (SiO4) ... ... бос ... мен ... 0,5-1%-тен аспайды. Алғашқы жыныстар түзуші минералдар-фосфаттар. Олардан көп тарағаны-апатит Ca5(CIF) (PO4)3 Бос жыныстар мен топырақтарда ... ... ... ... ... оған қоса мұнда хлор мен фтор да кездеседі. ... ... ... қатарына сульфаттар жатады. Олардан көбірек тарағаны- темір сульфиді: FeS2-пирит, олар шашыраңқы түрде кездеседі, мөлшері 0,3-0,5%-тен аспайды. ... ... ... бос ... ... ... минералдар кездеседі.
--------------------------------------------------------------------------------
1.2 Топырақтың органикалық бөлігі
Топырақтың органикалық бөлігі. Топыракқа жылма-жыл тусетін өсімдіктер мен өлі ... ... екі ... өзгеріске ушырайды. Біріншіден, топы-рактағы микроорганизмдердің әсерінен ыдырап, шіріп жай минералды қосылыстарға айналады. Екіншіден осы ... ... ... ... ... ... ... ұшырап, тұракты органикалық зат -- топырақ шіріндісі (гумус) немесе карашірік пайда болады. Қарашірік, негізінен, көмірте-гінен, ... ... ... ... ... ... май мен ... тұрады. Бұлардан қара шіріктің негізгі қосылыстары -- гумин, фульво мен ульмин түзіледі. Топырак қарашірігі -- топырактың ... ... ... ... жок. Әр ... ... ... карай топырақтағы қарашірік мөлшері шөлді жоне тундра ... ... ... тек 0,5 -- I % ... ... ... бай, ... далалы қара топырақты аймақта 10%-ке, тіпті кейбір ... ... ... 15 -- 20%-ке ... ... - зат және оның ... процестері топырақтың негізгі қасиеттері мен белгіеріне және оның қалыптасуына үлкен әсерін тигізеді, Сонымен қатар, ... ... ... ... су-физикалық қасиеттерін дамытуға, әртүрлі элементтердің топырақ пен биосферадағы миграциясына ... ... ... ... барлық негізгі процестер органикалық заттардың тікелей немесе қосалқы катысу нәтижесінде асады. Сол себепті органикалық ... ... ... ... ... ерте дәуірден-ақ байқаған (Египетте, Грецияда, т.б.). Топырақтың органикалық заттарын ғылыми тұрғыдан зерттеу XIX ... ... ... басталды (Германияда-Шпренгель, Швецияда-Берцелиус, Ресейде-Герман, Голландияда-Мульдер және т.б.). В. ... ... ... ... ... ... гумусқа айналуының, гумустың топырақ пайда болуы мен оның құнарлылығына тигізетін рөлі жөніндегі теориялар жетілдірілуде (Л. ... М. ... Л. ... В. ... Д. Орлов, И. Каурычев. 'В. Флейг, Ф. Дюшофур. М. Шанцер және т,б.). ... және ... ... заттарының негізгі көзі болып, өз бетімен минералды ... ... ... ... ... продуценттер немесе автотрофтылар саналады, Жер бетінде органикалык заттарды өндіретін негізгі көз - ... ... ... ... ... өсімдіктердің ғана калдықтары түсіп қоймай (біріншілік органикалық зат), онымен бірге микробиологиялық өзгеріске түскен продуктілер және жануарлардың ... да ... ... ... зат). Жер беті ... ... мөлшері бірдей емес, әртүрлі - тундрада жылына 1 -2 т/ға құрғақ органикалык, заттар жиналса, ылғал ... ... 30-35 т/ға ... ... ... жыртылатын егістік топырағында өсімдік қалдықтары 2-3 т/ға болса, көпжылдық шөптерден 7-9 т/ға ... ... ... ... ... органикалық заттары топырақ фаунасы мен микроорганизмдерді қайта өндеуден ... ... ... ... ... болып, минералдык қосындылар саналады, Бірақ та біріншілік органикалық қосындылардың және әртүрлі тұрақтылығы бар күрделі органикалық продуктілердің топырақта ... ... және ... ... ... ... әлі ... зерттелмеген. Қарапайым көзге көрінетін топырақ құрамындағы өсімдік және жануарлар қалдықтары жалпы органикалық заттардың 5-10 %-тін ... ... ... ... ... ... ... заттарының негізгі бөлігі-гумус (қарашірінді).Ол азотты, органикалық қосындылардан тұратын, пайда болудағы ... ... ... ... және ... ... бар заттар. Олардың негізгісі келесілер:
* өзіне тән түсі ... ... ... ... ... ...
* карбоксилдер тобы әсерінен туған қышқылдылығы;
* көміртегінің ... - ... 62 %, азот ... 5 %-ке дейін;
* 3-6 %-тей гетеро-(түрлі) циклді азоты бар;
* барлық топтарда циклді фрагменттсрдің ... ... ...
* 700-800-ден жүздеген мыңға жететін молекулалық массасы бар әртүрлі заттар.
Гумустық заттар ерімталдығы мен экстракииялануы (ыдырауы) бойынша келесі топтарға бөлінеді:
* ... (Фқ),
* ... ... (Гқ)
* ...
* ... ... қышқылдар тобы.
Фульвоқышқылдар - гумустық қосындылардың суға ең ерімтал тобы, жылжымалы, ... ... ... ... ... ... молекулалық массасы көп төмен болатын зат, Гумустық заттардың басқа тобына карағанда, көміртегі мөлшері де аз болуына бейімді ... ... ... ... боз ... көбірек кездеседі. Гумин қышқылдары- минералдық және органикалық қышқылдарда ерімейтін гумустық қосындылар тобы. Молекулалық массасы жоғары, ... ... 62 %-ке ... ... сипаты басымдау зат. Қара, кара-қоныр, кейде орманды сұр, жақсы өңделген шымды-күлгін топырақтарда көбірек мөлшерде кездеседі.
--------------------------------------------------------------------------------
1.3 Топырақтану ... ... ... ... ... ... ... -- жердің жақсы қопсытылған, өлі табиғат пен тірі
организмдердің ... ... ... ... ... В. И. ... айтуынша, топырақәрі тірі, әрі өлі денеден құралады (биокостное тело).Жалпы жер көлеміне қарағанда, ... -- өте жұқа ... ... Жер шарын футбол добындайдеп есептесек, оңда топырақ қабаты сақал ... ... ... ... он есе жұқа ... карамастан, жер бетіндегі барлық. тіршіліктің, оның ішінде адам өмірінін негізгі арқауы -- топырақ.
Бірақ ол туралы дұрыс түсінік, ... ... ... ... ... кұлағымыз ботаника, зоология,геология, география сиякты ғылымдарға әбден қанық. Бұл ғылымдардың нендей міндеттер атқаратынын да және қандай ... ... де ... ... ... ... ... туралы ғылым болса,зоология жан-жануарлар дүниесінің сыр-сипаты, ал геология, география болса жалпы жер ... жэне тау ... мен ... астыңғы қабаттарын зерттейтін ғылым. Топырақтану деген ғылымның. бар екеніноның немен шұғылданатынын біле бермейтіндер әлі де ... ... ... ғылымы -- жас ғылым. Топырақ туралы түсінік тек XIX ... ... ... ... ... В. ... ... енбектерінің арқасында қалыптасып дамыды. Сондықтан да топырақтану ғылымын деп дұрыс айтады. Бүған оның ... ... зор үлес ... . Бүл ... В. В. ... талантты оқушыларының бірі академик В. И. Вернадский: депжазды.Докучаев топырақтың табиғи және тарихи мен ... жер ... және ... ... ... Осы факторлардың көп жылдар бойы үздіксіз әсерлері нәтижесінде кұнарсыз тау жыныстарынан құнарлытопырақ пайда болады. Ал адамзат игерген жерлерде топырақтың ... ... ... ... ... ... әсер ... Өсімдіктер құнарлы топырақсыз өспейді. Топырақта өсімдіктерге кажетті коректік заттар, яғни ... ... ... Ал ... геологиялық айналым арқылы әлемдік мұхиттарда жиналатын көп элементтер өсімдіктердің арқасында топырақ құрамына жиналды, демек үлкен геологиялык, ... кіші ... ... көшеді. Сондықтан топырақта сан түрлі өсімдіктер өсіп, жан-жануарларға қорек болады. Сөйтіп, табиғаттың ең жоғары туындысы -- ... ... ... де, ... да өз ... ... ... топырақ -- жер бетіндегі өмірдің негізі, асыраушы анасы. Топырақ ауыл шаруашылығының ... ... ... Онда ... ... ... ... шикізаттар өседі. Инженерлік және жол құрылыстарында топырақтану ғылымы пайдаланылады. Топырақпен өзіміз тыныс ... ауа ... мен ... су ... да ... ... ... топырақтың халық шаруашылығының басқа да салаларында атқаратын рөлі үлкен.Топырақ өлі ... пен тірі ... ... ... ... ... ғылымы геологияжәне биология ғылымдарына да жат емес. Тіпті соңғы кезге ... ... ... қай ... ... геология ғылымына жатқызу жөнінде ғалымдар бір пікірге келе алмады. Ленин атындағы Бүкілодактық ауыл шаруашылык академиясының 1948 жылғы тамыз сессиясында ... ... ... ... бір ауыздан каулы алынып, топырақтың өлі денеден гөрі тірі денелерге жақындығы мақұлданды. Осы жылдан бастап топырақтану мамандарын дайындау геологиялық факультеттерде ... ... ... дәуірлерде кандай болғанын айта аламыз. Сонымен, топырақ жай жаткан өлі дене емес, жаратылыстың ерекше тарихи әрі табиғи денесі, оның ... ... жер ... ... ... мен қасиеттері бар. Оны топырақтану ғылымы зерттейді. Докучаевтің жетекшілігімен 1888 жылы ұйымдастырылған Ресейдегі топырақ зерттеу комиссиясы -- ... ... ... бұл ... ... ... ғылымының ұясы еді. Бұл ғылымнын дамуына Докучаевтің замандасы, орыстың ірі ... П. А. ... ... Н. М. ... К. ... көп үлес ... қажырлы еңбегінін арқасында 1899 жылы ұйымдастырылып шыға бастаған топырақтану саласындағы ғылыми-теориялык (Почвоведение) журналы күні ... ... ... ... ... ... жөніндегі негізгі журналы болып келеді. В. В. Докучаев ұйымдастырған топырақ зерттеу комиссиясы 1913 жылы Топырақтану ғылыми-зерттеу ... ... ... ... ... ... ... кейін В. В. Докучаевтің есімі берілді.
Топырақтану ғылымының Қазақстанда дамуы.
Ас-адамның арқауы дейді қазақ мəтелі шындығында, қажет тамақтың, сусындық ... ... мен ... ... ... ... ... күнде басып жүрген қара жерден, оның жоғарғы құнарлы қабаты-топырақтан алынады. Топырақ-жер бетіндегі тіршіліктің тірегі, ұясы,асыраушы анамыз, ... ... Одан сан қилы ... жемістер нұр алып, өніп-өсіп, адам мен жануарларға қорек болады. Адам қоғамы топырақ құнарын осы өсімдіктер мен жануарлар арқылы өз мұқтажына ... ... жер ауыл ... қай ... ... де, мал ... да негізі. Топырақ-жердің жақсы қосытылған, өлі табиғатпен тірі организмдердің межесінде ... ... ... ... ... ... топырақ əрі тірі, əрі өлі денеден құралады. Докучеав топырақтың табиғи жəне тарихи дене екенін анықтады. ... ... ... өмір бақи қалыпты өгермей тұратын зат емес, керісінше, ол табиғи жағдайға, уақытқа байланысты өзгеріп отырады. Оның ... болу ... ... ... бар. ... ... бойынша, топырақтың пайда болуына, дамуына, өзгеруіне жер ететін негізгі факторлар-ауа райы, тау жыныстары, төменгі жəне жоғары ... ... мен ... жер ... жəне ... ... тасты. Осы факторлардың көп жылдар бойы үздіксіз жерлері нəтижесінде құнарсыз тау жыныстарынан құнарлы топырақ пайда болады. Топырақпен өзіміз тыныс ... ауа ... мен ... су ... да ... ... Осымен бірге топырақтың халық шаруашылығының басқа да сапаларында атқаратын рөлі үлкен. Топырақтанудың ғылымының қай ... ... ... геология ғылымына жатқызу жөнінде ғалымдар бір пікірге келе алмады. Топырақтабиғат көркінің айнасы. Бұл сөзде көп мəн бар. ... тік ... ... ... сол жердегі ауа-райының, өсімдіктер мен жануарлар дүниесінің т.б. табиғат құбылыстарының тек ... ... ... ... қандай болғанын айта аламыз. Сонымен, топырақ жай жатқан өлі дене емес, жаратылыстың ерекше тарихи ірі табиғи денесі, оның пайда ... жер ... ... ... мен ... бар. Оны ... ғылыми зерттейді.
1.3 Топырақ жамылғысына антропогендік факторлардың әсері
Топырақ түзу процестеріне адам қоғамының тигізетін әсері. Адам өзінің саналы әрекеттерінің нәтижесінде ... ... ... ... құрғатып, мелиорациялап, топырақтың табиғи даму құбылыстарына көп өзгерістер енгізді. Бұл өзгерістердің көбі - топырақтың пайдалы қасиеттерін жақсартуға, ... ... ... ... ... Жер жыртылып, топырақ өңделгеннен кейін табиғи өсімдіктер ... ... ... ... ал ... ... ... қарағанда топыраққа тигізетін әсері, әрине, өзгеше. Топырақтарды көп жыл бойы суарып, тыңайтқыштар енгізуден топырақтардың бұрынғы табиғи қасиеттері өзгеріске ... жаңа

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ауылшаруашылық малды азықта және мал азығына қойылаты санитариялық – гигиеналық талаптар10 бет
Сіңіру қабілетінің түрлері: механикалық, биологиялық, физикалық, химиялық, физика-химиялық5 бет
Топырақтың сіңіру қабілеті6 бет
Ауыспалы егістерде топырақтағы органикалық заттардың баланысын есептеу13 бет
Топырақ9 бет
Топырақ түрлері6 бет
Топырақтың ластануын бақылау, топырақтың ластану деңгейін бағалау9 бет
Шаруашылық және құрлықтың органикалық дүниесі5 бет
Экологиялық факторлар. Абиотикалық факторлар9 бет
Өсімдіктердің өзара қатынас түрлері . Ареалдар туралы түсінік5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь