Азаматтық құқық пәнінің түсінігі және әдістемесі

КІРІСПЕ 3
НЕГIЗГI БӨЛIМ 4
1. Азаматтық құқық пәнінің түсінігі және әдістемесі 4
2. Азаматтық құқықтың принциптері мен жүйесі 9
3. Азаматтық құқықтың басқа құқық салаларымен шекарасы 18
4. Азаматтық құқықтың дерекнамалары 21
ҚОРЫТЫНДЫ 23
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 26
Азаматтық құқық ғылымы азаматтық құқық жөніндегі ұғымнан, көзқарастан, пікірлер мен жасалатын қорытындылардан тұрады. Азаматтық құқық ғылымының пәні аталған құқық саласымен ол реттейтін қатынастар, азаматтық құқықтың тарихы, оның даму келешегі мен тәжірибелерінде қолданылуы болып табылады. Азаматтық қықық ұғымының өзі құқықтың саласы және заң ғылымдарының жүйесін белгілеу үшін қолданылуы мүмкін. Оның біріншісінде құқықтық нормалардың жиынтығы , екіншісінде – білімнің жиынтығы арқау болады.
Азаматтық құқық ғылымы сол құқық саласын зерттейтін жүйеге сәйкес келетін жүйені қамтиды, бірақ олар өзара тепе-теңдікте бола қоймайды. Азаматтық ғылым жүйесі азаматтық заңдарда, сонымен қатар азаматтық кодексте жоқ бөлімдерді де қамтиды. Мысалы, азаматтық құқық пәні, азаматтық-құқықтық әдістеме ұғымдары, азаматтық құқық қатынастары туралы ілім тарихы, оның субъектілері мен объектілері туралы, меншік құқығы жалпы ілім, міндеттемелер туралы, интелектуалдық меншік туралы, мұрагерлік құқық қатынастары туралы жалпы ілім жөнінде айтсақ та жеткілікті.
Ғылым азаматтық құқықтың не екендігін зерттейді. Бұл орайда қатынастарды тиісінше реттейтін құралдар мен әдістерге ерекше мән беріледі. Әдіс туралы ілім ғылымда әдістеме деп аталады.
Заңгер үшін азаматтық-құқықтық жағдайлардан жол тауып шыға білуі үшін дағды керек. Мұндай дағдыларға ғылыми талдау жасау және азаматтық-құқықтық жағдайларды шешудің ғылыми әдістері жатады.
Цивилистикалық ғылымда жалпы ғылыми тәсілдерімен қатар талдаудың жеке құқықтық әдістері де пайдаланылады. Жалпы ғылыми әдіске материалдық және тархи әдістер жатады. Жеке құқықтық әдіске азаматтық құқыққа қолданылатын құқықтанудың салыстырмалы әдісі, кешенді талдау, сондай-ақ нақты социалистік зерттеу әдістері (мысалы, статистикалық мәліметтерді сараптап бағалау) жатады.
Егеменді Қазақстанның азаматтық құқық ғылымы одан әрі творчествалық даму түсуі мақсатында және алда тұрған міндеттерді орындау үшін бүгінгі зор мүмкіндіктерге ие.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы, 1995ж.

2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі, Алматы, 2001ж.

3. Қазақстан Республикасының «Жер туралы» Заңы, 24 қаңтар, 2001 жыл.

4. «Нормативтік актілер туралы» Қазақстан Республикасының Заңы. Алматы, «Жеті Жарғы», 1998ж.

5. Арғынбаев Х.А. Қазақ халқындағы семья және неке, Алматы, 1973ж., 6-22 беттер

6. Асфандияров С.Д. История Казахстана (с древнейших времен), том 1, Алма-Ата-Москва, 1936г.

7. З.О.Ашитов, Б.З.Ашитов «Егемен Қазақстанның құқы», оқу құралы, Алматы «Жеті Жарғы», 1994ж.

8. Басин Ю.Г. «Общие положения Гражданского кодекса Республики Казахстан». Материалы семинара «Актуальные вопросы коммерческого законодательства в Республике Казахстан и практика его применения», том1, Алматы: Әділет-пресс, 1996год, 6-7 беттер

9. Гражданское право РК (под ред Тулеугалиева Г.И., Мауленова К.С., Сарсембаева М.А.) Учебное пособие (часть общая). Издание второе, дополненное и измененное, Алматы, 1999г.

10. Егемен Қазақстан, 1996жыл, 26 шілде.

11. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі. Т.З. – Алматы: 1978ж.19-20 беттер.


12. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы, 1994, №23-24 (қосымша); 1995, №15-16, 109 құжат; 1994, №5, 55 құжат; Қазақстан Республиканың Парламентінің Жаршысы, 1996, №2, 187 құжат.

13. Қ.С.Мәуленов «Қазақстан Республиканың азаматтық құқығы», Алматы, 1998, 34-38 беттер

14. «Мемлекет және құқық негіздері», Алматы «Жеті Жарғы», 2001ж.

15. Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан 2030. Ел Президентінің Қазақстан халқына жолдауы» - Алматы «Білім», 1997, 9,47-беттер

16. Өзбекұлы С. «Хан Тауке и правовой памятник». «Жеті Жарғы», Алматы, 1998, 32 бет

17. «Римское частное право». Учебник (под ред проф Новицкого И.Б. и проф Перетерского И.С) М.: Юность, 1996, 4-бет

18. Ғ.Сапарғалиев, А. Ибраева «Мемлекет және құқық теориясы» (оқу құралы), Алматы: Жеті жарғы, 1998ж.

19. Ғ.Сапаргалиев «Қазақстан мемлекеті мен құқығының негіздері», Атамұра-Қазақстан, Алматы, 1994ж.

20. Ғ.Төлеуғалиев «Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы», 1-том, оқулық, Алматы «Жеті Жарғы», 2001ж.
        
        ЖОСПАР:
КІРІСПЕ
3
НЕГIЗГI ... ... ... ... ... және әдістемесі 4
2. ... ... ... мен ... 9
3. ... құқықтың басқа құқық салаларымен шекарасы 18
4. ... ... ... ... ... ... ... құқық жөніндегі ұғымнан,
көзқарастан, пікірлер мен жасалатын қорытындылардан тұрады. Азаматтық құқық
ғылымының пәні ... ... ... ол ... ... азаматтық
құқықтың тарихы, оның даму келешегі мен ... ... ... ... ... ... өзі құқықтың саласы және заң
ғылымдарының ... ... үшін ... мүмкін. Оның біріншісінде
құқықтық нормалардың жиынтығы , екіншісінде – білімнің ... ... ... ... сол ... ... ... жүйеге сәйкес
келетін жүйені қамтиды, бірақ олар өзара тепе-теңдікте бола ... ... ... ... ... ... ... азаматтық кодексте
жоқ бөлімдерді де қамтиды. Мысалы, азаматтық құқық пәні, ... ... ... құқық қатынастары туралы ілім тарихы, оның
субъектілері мен ... ... ... ... ... ілім,
міндеттемелер туралы, интелектуалдық меншік туралы, ... ... ... ... ілім жөнінде айтсақ та жеткілікті.
Ғылым азаматтық құқықтың не екендігін ... Бұл ... ... ... ... мен ... ... мән беріледі.
Әдіс туралы ілім ғылымда әдістеме деп аталады.
Заңгер үшін азаматтық-құқықтық жағдайлардан жол тауып шыға ... ... ... ... ... ... талдау жасау және азаматтық-құқықтық
жағдайларды шешудің ғылыми ... ... ... жалпы ғылыми тәсілдерімен қатар талдаудың жеке
құқықтық әдістері де ... ... ... ... ... ... ... жатады. Жеке құқықтық әдіске азаматтық құқыққа қолданылатын
құқықтанудың салыстырмалы әдісі, кешенді ... ... ... ... ... (мысалы, статистикалық мәліметтерді сараптап
бағалау) жатады.
Егеменді Қазақстанның азаматтық құқық ғылымы одан әрі творчествалық
даму түсуі ... және алда ... ... ... үшін бүгінгі зор
мүмкіндіктерге ие.
НЕГIЗГI БӨЛIМ
1. Азаматтық құқық пәнінің түсінігі және ... ... ... ... ... бері ... оны римдік
заңгерлер Рим азаматтарының құқығы – ... (jus sivile) ... ... Рим ... мың жыл, ... ... ... 450 жылдан біздің эрадан
кейін 350 жыл аралығында дамыған. Corpus juris Civils ... ... және ... құрылғын.
Тарихтан белгілі римдіктердің құқығы осы атаумен белгіленеді
(квириттер құқығы). Римдік jus сivilе көне ... ... ... және жеке ... ... реттеді және қазіргі азаматтық
құқыққа қарағанда ұғымы әлдеқайда кең болды. Қазіргі ... ... ... ... ... оның мазмұны барынша өзгерді.
Дейтұрғанмен соған ... ... ... ... ... еніп қана
қоймай, заң терминологиясына (zivilrecht, drait sivil, civil lan) ... да ... ... ... деп атайды, ал бұл саладағы
мамандарды – цивилист деп жүр.
Римде құқықты жария және жеке (jus ... jus ... деп ... бөлгенін білеміз. Жария және жеке ... ... ... былайша ашып көрсеткен: «Жария құқық дегеніміз рим ... ... ... ал жеке ... ... ... ... сай келеді». Бұл құқықты жеке және жария деп бөлу бірқатар
елдерде, ... ... және ... ... ... ... ... құқығынан кездестіре алмаймыз. Олар құқықты «жалпы құқыққа»
және «әділдік құқықтарына» тағы басқа деп бөледі.
Қазақстан Республикасының қазіргі құқық жүйесі ... және жеке ... ... ... ... азаматтық құқық тек өзіне ғана тән және
белгілі бір ерекшеліктері бар ... ... ... дей аламыз.
Сонымен қатар азаматтық құқықтың әр түрлі жүйесінің арасында белгілі
бір дәрежеде ... бар. ... ... құқық жүйесінде болып
жатқан прцестер Қазақстан Республикасының азаматтық құқық іліміне ... ... Бұл ... «біз жаңа ... жаңа ... ... ... демократияны көптеген өзге де жас ... ... осы ... ... ... те ... уақытта құру үстіндеміз…», ендеше осы
бағытта әр түрлі өркениеттің ең соңғы ... ... ... ... ... ... құқық салаларының бірі
болғандықтан күнделікті тыныс-тіршілігімен, сондай-ақ азаматтардың, заңды
тұлғалар мен ... ... оның ...... ... ... құқықты зерттемес бұрын азаматтық құқық пәнін анықтап,
басқаша айтқанда, мұның пәні не ... ... ... ... Ал
азаматтық құқықтың пәнін анықтаудың өзі оңай емес. Өйткені азаматтық
құқықпен реттелетін қоғамдық ... ... өте кең де сан ... ... іштегі құқық салаларына бөлінеді. Әдетте құқықтың қандай
салаға жататындығын анықтау үшін оның пәні мен ... ... ... Дәл осы пән әдістеме арқылы ... ... ... ... ... ... аражігін айыра отырып, сонымен
бірге оның ... ... де ... ... ... азаматтық құқықтың пәнін ... және ... ... ... өзге де ... сондай-ақ мүліктік қатынастарға байланысты мүліктік емес ... ... ... ... Азаматтық кодексінің 1- бабы,
1- тармағы). Сонымен қатар мүліктік ... ... жоқ ... жеке ... ... заңмен реттеледі, өйткені олар басқа заң
құжаттарында өзгеше ... не ... емес жеке ... ... ... ... 1 бабы,2 тармағы).
Азаматтық құқықпен реттелетін қоғамдық қатынастар негізінен ... ... ... ... ... ... көрсетумен, ақшамен, құнды қағаздар мен басқа да
мүліктермен) ... бар ... ... ... қатынастар деп
аталады. Мұндай қатынастар иелену немесе ... ... ... ... ... бір адамнан екіншісіне ауысуы, ... ... ... ... ... ... ... заттың
тағдырын шешу (мұрагерлік қатынас) тәрізді қатынастар тұрғысынан көрінсе,
онда олар азаматтық ... ... Бір ... ... ... ... мүліктерді сатып алу, иелену, басқа адамдарға беру мен ... ... ... ... ... ... құқық мүліктік қатынастардың бәрін ... ... ... ұғым ... ... ... ... өзі әр түрлі сипатта
кездеседі. Сонымен мүліктік (имущественность) дегеніміз заңды белгі болып
табылмайды, ал тек ... ... ... да ... ... ... оны біріктіретін әрі мән-мағынасын ашатын тұсын ... ... ... ... ... ... ... мүліктік
қатынастардың мынадай белгілері, атап айтқанда, белгілі бір экономикалық
құндылыққа ие болуымен ... ... ... ... ... қатынастар болғандықтан, оның ерік сипатында болатындығы
нарықта дербес ... ... ... ... ... ... және ... шарт жасауы.
Мүліктік құндылық қатынастарға ең алдымен қатысушылардың құн заңына
сүйенетін мүліктік қатынастардың ... ... ... және өзге де қатынастар жатады ... ... ... ... ... азаматтық құқықты реттеудің негізгі өзегіне
айналады.
Мүліктік қатынас адамдар ... ... ... ол ... ... біте ... ұштасып жатады. Қазақстан Республикасы
азаматтық заңдары мүліктік емес қатынастың екі ... атап ... ... ... мүліктік емес жеке ... ... 1 ... 2 ... мен ... қатынастарға байланысы жоқ
мүліктік емес жеке қатынастарды (Азаматтық кодектің ... ... ... емес жеке ... 1 тобына мүліктік қатынаспен
байланысы бар ... емес жеке ... ... ... ... деген сөз жеке қатынастардың ... ... ... ... ... ... бірлікке
болуын айқындайды (мәселен, авторлық, өнертабыс және т.б. ... бір ... ... 1 ... ... тауарлық белгісін заңсыз
қолданса, онда ол әлгі тұлғаға зиянын тигізеді. ... емес ... ... ... ... үшін ... ... мүліктілігі пайда
болады. Сонда мүліктік қатынасқа байланысты мүліктік емес жеке қатынастар
азаматтық құқық нормасымен реттеледі.
Мүлік қатынастарына байланысы жоқ ... емес жеке ... түрі ... ... ... өзге ... орай және басқа
субъектілер арасында да туындайды. Ол жеке адамдар мен ұйымдарға ғана ... ... ... ... ... ... ... онда мүлік мазмұны
болмайды, ақшамен де бағалауға келмейді.
Мүліктік емес жеке ... ... ... ... ... 2 ... адам мен ... ажырамайтын
құқықтарына арналған. Сонымен азаматтық құқықтың ... ... ... байланысты жоқ мүліктік емес жеке ... ... ... енеді. Қорыта айтқанда, азаматтық құқықты реттеудің пәні, міне,
осындай. Енді әдістеме мәселеге тоқталайық.
Құқықтың ... ... ... ... тән ... ... ... Ал оның жеке қырлары субъектілердің құқықтық
мәртебесінде ... ... ... ... негізінде,
олардың мазмұнын анықтау әдістерінде жеке заң санкцияларында топтастырыла
көрсетілген.
Мүліктік және ... емес ... ... ... ... өзіндік белгілерге ие:
а) азаматтық құқықтық қатынастарға ... ... ... ... ... жән ... ... негізделген заңды
түрдегі теңдігімен сипатталады (Азаматтық кодектің 1 және 2 ... ... ... ... қатысушылардың заң жүзіндегі
теңдігіне келсек, ... ... ... тең ... ... ... ... әрі әрқайсысы мүліктік оқшаулыққа ие болады,
сондай-ақ ... ... тең ... ... ... Бұл
азаматтық құқық субъектілерінің бірде-бірі азаматтық құқық қатынастарында
екінші жаққа біржақты міндет ... ... ... сөз. ... ... ... жақтың араларында дау туындаған жағдайда, екінші жақ
үшін міндетті болып табылатын шешімді қабылдай алмайды;
ә) ... мен ... ... ... ... ... өз
еркімен және өз мүдделерін көздей отырып ие ... және ... ... Олар шарт негізінде өзінің құқықтары мен ... ... ... заңдарға қайшы келмейтін кез келген жағдайларын белгілеуде
ерікті (Азаматтық кодектің 2-бабы, ... ... ... қатысушыларына өздерінің қалауынша және мүдделеріне сай
келетін жағдайларды таңдауына мол ... ... ... ... ... тең дәрежеде қорғану
құқықтарына ие және қорғанудың белгілі бір ... ... ... және тұлғаның өз құқығын толық пайдалану мүмкіндігі). ... ... ... ... сотпен немесе аралық сотпен) жүзеге
асырылады, бұл орайда Азаматтық кодекстің ... ... ... ... ... заңның ерекше ережелерін сақтай ... ... ... Егер заң ... ... көзделмесе, бұзылған
құқықты қорғау үшін өкімет билігі немесе басқару органына өтініш жасау,
құқық ... ... ... ... сотқа шағымдануға кедергі жасамайды.
Былайша айтқанда, сот бұзылған немесе дауға ... ... ... Егер ... да бір ... әкімшілік жолмен қорғалса, онда ол заңға
тікелей сүйенуі керек. Мұндай жағдайда құқыққа байланысты дау ... ... ... әкімшіліктің шешімін күтеді. Әкімшілік шешім
қабылдағаннан кейін ғана оны сотқа ... ... ... ... ... ... басқару
органдарының немесе жергілікті өкілді атқарушы органның ... ... ... ... ... ... деп тану ... азаматтық
құқықтарды қорғаудың жаңа тәсілі енгізілген. Азаматтық кодекс ... ... ... қолданушы органдар заңға сүйеніп жасалған құжаттың сол
заңға сәйкес келмегенмен іс жүзінде оның ... ... әрі ... ... ешкімнің де теріске шығармағанына талай мәрте көз
жеткізген болатын, ал ... ... көп ... ... азаматтық-құқықтық жауапкершілік өзіндік сипатымен, атап айтқанда,
мүліктік және өтем түрінде айқындалады; сондай-ақ оған келтірген залалды
толықтай өтеу ... да ... заң ... ... ... бұл заң ... кінәсінің қандай екендігіне де байланысты
болды.
Осы айтылғандарға сүйене отырып, мынадай ... ... ... ... бір саласы, ал тауар-ақша қатынастары және
қатысушылардың теңдігіне негізделген өзге де ... ... ... қатынастарға байланысты (немесе байланысы жоқ) мүліктік емес жеке
қатынастарын реттейтін нормалардың жиынтығы болып табылады.
2. Азаматтық құқықтың принциптері мен ... ... ... ... ... сөзі – бастау, негіз дегенді
білдіреді. ... ... – ол ... ... бар, ... азаматтық-құқықтық реттеу бастамасын басшылыққа алатын негіз.
Ол Қазақстан Республикасы азаматтық заңының мейлінше ... ... ... ... ... ... мен оны қолдану азаматтық құқықтың
тек жалпы принциптері арқылы мүмкін болады.
Принциптер Азаматтық ... ... ... ... ... ... Сондықтан да басқа нормалар онымен жанама түрде көрініп, жалпы
сипат ... ... ... ... басым түседі. Принциптер азаматтық-
құқықтық нормалардың барлық жүйесін ... ... ... ... 2 бабындағы азаматтық-заңдардың жалпы негіздері мен мәнісі ... ... енді ... ... мәнге ие болды және оны
қолдану міндеттілікке айналады. Бұрын – сонда ... ... ... ... ... немесе тиянақты тұжырымдама ретінде бекітілмеген
еді, тек «азаматтық заңдардың ... ... мен ... ... ... ... ... (Қазақ КСР Азаматтық кодекстің 4
бабы).
Профессор Ю.Г.Басин азаматтық құқық принциптерінің рай мен ... ... деп ... «Біріншеден, ол тікелей әрекет өтетін
нормалар түрінде кездеседі. Екіншеден, ол жаңа ... ... ... ... құжаттарын өзгерту кезінде ескеріледі. ... ... ... ... ... ... заң ... басшылыққа алынады.
Төртіншіден, ... ... ... ... бастапқы мазмұның
немесе шарт талаптарының тиісті жағдайларының мазмұнының түсінілуі жүзеге
асырылғанда ... ... тиіс ... ... ... 6, 392 ... заң ... сүйене отырып, заң нормалары арасындағы
қарама-қайшылықты жоюдың жолдарын табуға ... ... өзі егер бұл ... ... ғана ... Осы ... орай оған екі жағдайды
қосып айтуға болар еді: біріншіден, принциптер тек заң ... ... ... ... ... ... ол заңгердің құқығы құқықпен
белгілейді. Екіншіден, азаматтық құқық принциптері ... ... ... ... ... ... ... мен нормаларды, яғни
бірінші кезекте азаматтардың конституциялық ... ... ... ... тән ... ... ... түседі.
Азаматтық құқықтың мынадай принциптері бар:
1) азаматтьық құқықтық қатынастарға қатысушылардың теңдігі;
2) меншікке және басқа заттық құқыққа қол сұқпаушылық;
3) шарт ... жеке ... ... ... да ... араласуына жол беруге
болмайтындығы;
5) азаматтық құқықтарды кедергісіз жүзеге асыру;
6) нұқсан келтірілген құқықтың қалпына келтірілуін қамтамасыз ету;
7) азаматтық ... сот ... ... осы ... бәрі де ... ... «Азаматтық
заңдарының негізгі бастаулары» деп алатын 2-бабында бекітілген. Яғни сол
арқылы мемлекет пен қоғамның азматтық ... ... ... ... ... ... азаматтық заңдардың демократиялық және ізгілікті
қасиеттері көрініс ... Енді осы ... ... ... ... ... қатысушылардың теңдігі. Азаматтық
құқықтың ... ... бірі ... қатысушыларының теңдігіне
байланысты келеді. Азаматтық қатынастарға қатысушылардың теңдік принципті
қоғамдық қатынастарды ... ... ... ... Яғни ... ... қатынастарда тараптардың жағдайы
тәуелсіз, тең дәрежеде болатындығын көреміз. Демек, азаматтық қатынасқа
қатысушылардың бірі ... ... ... емес, ал тәуелділігі оның
мінез-құлқына, екіншісінің ерік-жігеріне ... ... ... Азаматтық
заңмен реттелетін мүліктік және мүліктік емес ... ... ... ... жәйттерді білдіреді:
1) мемлекет немесе оның әкімшілік-аумақтық бөлінісі азаматтық-
құқықтық қатынастарға жалпы ... өзге ... ... ... Бір айта ... жайт, азаматтық-құқықтық
қатынастарға мемлекеттің жауапкершілік ерекшелігі ... ... ... (Азаматтық Кодекстің 111-114
бабтары);
2) заңды тұлғалардың құқылық мәртебесі жеке ... ... ... ... Мысалы, қазіргі кезде азаматтар ғана емес,
заңды тұлғалар да шартпен өздерінің құқықтары мен міндеттерін
белгілей алады, сондай-ақ заңға ... ... шарт ... ... ... ... ... тұлға және тұлға құрмай
кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыратын ... ... ... оның
ішінде келісім шартты жасасуға хақысы бар;
3) егер заң құжаттарында өзгеше көзделмесе, шетелдік жеке заңды
тұлғалар, ... жоқ ... ... ... ... ... мен ... тұлғалары үшін қандай
құқықтар мен міндеттер көзделсе, нақ сондай ... ие ... және ... ... орындауға міндетті (Азаматтық
Кодекстің 3- бабының 7-тармағы);
Қазақстан Республикасы Конституциясының ... ... ... ... ... ... принципі тұжырымдалған. Мұның өзі
оларға қатысты құқықтың бұзылуына қарсы қоғану ... ... ... дегенді білдіреді.
Меншікке және басқа заттық құқыққа қол ... ... ... оған ... қол ... елде ғана азаматтар жайбарақат өмір
сүре алады. Сондықтан да әрбір ... ... ... ... ие ... қасиетті әрі қол сұғылмайтын нәрсе деп бағалайды. ... ... ... ... оны ... ... бір мақсаттарына, яғни керегіне
жаратуы үшін керек, сондықтан ол бұл ... ... ету ... ... ... қояды.
Мемлекет пен қоғам, оның ішінде азаматтық құқық азаматқа мұндай
жағдайды қамтамасыз ... да ... ... ... ... ... ... болып
есептелетін және меншік иесінің құқықтарын қорғауды барынша талап еткен.
Міне, сондықтан да азаматтық ... ... қол ... ... кол ... ... Кодекстің басқа нормаларында да
өзіндік көрініс тапқан, ал оны нақтылайтын тұжырымдама ... ... ... ... Яғни онда ... делінген: «Соттың
шешімінсіз ешкімді өз ... ... ... ... кезделген ерекше
жағдайда мемлекет мұқтажы үшін мүлкінен күшпен айыру оның құны тең бағамен
өтелген кезде жүргізілуі ... ... бұл ... ... реквизициялау, күтімсіз ұсталған мәдениет және тарихи қазыналарда
сатып алу және т.б. қатынастарды қолданады (Азаматтық Кодекстің 253, ... - ... ... ... меншік құқығымен қатар меншік иесі ... ... ... құқықтары да қаралған, ... да ... ... ... Айталық а) пайдалану құқығы; ә)
шаруашылық жүргізу құқығы; б) оралымды басқару құқығы; в) өзге де ... ... ... 194-195 ... ... ... құқығы шектеулі болуы да мүмкін. Мысалы, «Жер
туралы» заңның 48-бабында жер қатынастары субъектілердің өздеріне ... ... ... ... объект ретінде жерге, айналадағы табиғи
ортаға, сондай-ақ басқа адамдардың құқықтары мен заңды ... ... ... ... та заң ... белгілі бір дәрежеде шектеу қойыла ... ... ... құқығының алар орны ерекше, ал меншік иесі
нарықтың басты тұлғасы болып табылады.
Мысалы, оған ... ... ... ... ... ... ... Кодекстің 118-бабы), қозғалатын мүліктің, мәселен, бағалы
қағаздардың меншік құқықтарын сенімді де жедел ұштастырудың жаңа ... ... ... 129-140 ... еркіндігі принципі. Заң шығарушы меншікті емін-еркін пайдалану
үшін заңды негіз жасайды, сол ... ... ... ... ... шарт талаптарын мүлдем ... ... ... ... береді.
Мысалы, Франция азаматтық кодексінің 1134 бабы «Заңды түрде жасалған
келісім, оған қатысушылардың қатынастарда заңды ... ие» ... ... ... ... және бәсекеге қажетті алғышарттарды жасайды, міне,
сондықтан да ол ... ... үшін ... ... ие. ... ... 10-бабында 6-тармағында әрбір тұтынушының тауарлар
сатып алу, жұмыс пен ... ... үшін ... шарт ... мүмкіндігі
бар.
Шарт дегеніміз – шаруашылық қызметтің негізгі құралы. Азаматтар мен
заңды тұлғалар шарт негізінде ... ... мен ... ... өз мүдделеріне сүйене отырып тағайындайды, ... ... ... ... ... ... олардың кез келген шарт жасасуына
мүмкіндігі ... ... шарт ... ... ... ... ... бірақ
кейбір жағдайда жол берілетіндігін жоққа шығаруға болмайды. Мысалы, заң
құжаттарында немесе өз ... ... ... шарт ... ... ... қоспағанда, шарт жасасуға мәжбүр етуге жол берілмейді
(Азаматтық Кодекстің 380-бабы).
Бұл принципті қолдануда ... ... ... ... ... ... ... мәселен, оған валюталық шектеуді жатқызуға
болады. Айталық, Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісінің валютаға деген
резидентінің ... ... ... және ... ... міндетті сату ретін шектеуді тағайындауға құқығы бар ... ... ... ... ... ... 2 ... еркіндігін шектеуде тек мемлекет қана ... ... ... ... да ... ... Масылы, Азаматтық Кодекстің 11-бабына
сәйкес заңды бәсекелестікті шектеуге немесе жоюға, ... ... ... тұтынушылардың құқықтары мен заңды мүдделеріне қысым жасауға
бағытталған монополистік және ... ... да ... жол ... ... ... ... да озбырлықпен араласуына жол беруге
болмайтын принципі. Бұл принцип Азаматтық ... ... 1- ... және де жеке істерге кімнің болса да озбырлықпн араласуына
жол ... ... ... ... құқықтың бұл нормасы
Конституцияның 18-бабында бекітілген: «әркімнің жеке ... ... ... және ... ... ... ар-намысы мен абыройы
атының қорғалуына құқығы бар» деген талапты алға ... ... ... ... да озбырлықпен араласуына жол бермеу билік
және басқару органдарының, ата-аналарының, қызмет орны жетекшілерінің және
басқа адамдардың ... ... бар ... мен ... тұлғалардың
мүлкіне қожалық етуіне, пайдасын бөлісіп, кірісін пайдалануына ... Егер ... ... ... ... келісім беруі,
ақпарат ұсынысы талап етілмейді. ... ... ... ... мәліметтерді беруді талап етуге тыйым салынады.
Азаматтық құқықтарды кедергісіз жүзеге асыру принципі. Азаматтық
Кодекстің бұл ... ... ... де ... ... қызмет еркіндігінде, өз мүлкін кез келген заңды кәсіпкерлік
қызметі үшін ... ... ... бар» (Конституцияның 26-бабының ... ... ... ... асырудың өзі осы принципке байланысты.
Азаматтық Кодекстің 8-бабына сәйкес, азаматтар мен заңды тұлғалар өздеріне
берілген азаматтық ... оның ... ... ... ... ... ... Және олардың өздеріне берілген құқықтарды жүзеге
асырудан бас тартқан ... ... орай бұл ... ... ... Азаматтар мен заңды тұлғалар өздеріне берілген ... ... ... ... ... және әділ ... жасап, заңдағы
талаптарды, қоғамның адамгершілік қағидаттары, ал ... ... ... ... ... сақтауға тиіс.
Бұл міндетті шарт арқылы алып тастауға немесе шектеуге болмайды.
Азаматтық құқық қатынастарына ... ... ... және әділ ... ... ... ... 8-бабының 4-тармағы).
Азаматтық құқық конституциялық құрылысты қорғау, қоғамдық тәртіпті,
адамдардың құқықтары мен бостандығын, халық ... мен ... ... ... шамада ғана және заңмен шектелуі мүмкін
(Конституцияның 39-бабының 1-тармағы).
Азаматтық құқықтарды жүзеге ... ... ... ... және заңмен қорғалатын мүдделерін бұзбауға, айналадағы ортаға
зиян келтірмеуге тиіс.
Азаматтар мен заңды тұлғылардың басқа тарапқа зиян келтіруге, ... ... ... ... ... сондай-ақ құқықты оның мақсатына
қайшы ... етіп ... ... бағытталған әрекеттеріне ... ... ... 8 бабының 3-5-тармақтары). Осы талаптарды
орындамаған жағдайда сот ол ... ... ... қорғаудан бас тарта
алады.
Тауарлар, қызметтер және ақша ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы не заң
шығарушының, не атқару билігінің тауарлар мен ... ... ... жоқ. ... ... тек заңмен ғана тыйым ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
принципі. Азаматтық құқықтар мен міндеттердің көбісі мүліктік қатынастармен
байланысты. Демек, олар белгілі бір ... ... ... ... ... бұл ... ... азаматтық құқықтың өзекті
мәселелерінің бірі – ... ... ... ... ... ... ал ол мүмкіндігі болмаған жағдайда келтірілген зиянды өтеуді
қамтамасыз ету мәселесін ... ... ... құқықтарды сот арқылы қорғау принципі. Соттың қорғауын
қамтамасыз ету принципі. Бұл конституциялық принцип: әркімнің өз ... ... сот ... қорғалуына құқығы бар (Конституцияның 13-
бабының 2-тармағы). Бұдан аз ғана уақыт бұрын сот арқылы ... ролі ... ... яғни тек ... ... ... ғана ... шағыну мүмкін
еді (мысалы, бұрын еңбек туралы заң кодексіне тіркелген атышулы тізімнің 1
және 2 кестесі).
Азаматтық Кодекстің ... ... ... ... қорғау сот
(төрелік сот немесе аралық сот) арқылы жүзеге асырылады. Және ... жаңа ... ... ... ... заң ... жағдайда нақты және заңды әрекеттерімен тікелей ... ... ... ... заң жол ... ... ... адамдардың
құқықтарына жасалған қиянатты өз күшімен жеңуі деуге болады, бұл өзін-өзі
қорғау, не мүлікті, не ... ... ... ... ... өз ... құқықтарын жүзеге асыру түрінде көрінеді.
Келесі жаңалық қорғаудың тағы бір ... ... яғни ... ... ... төлету болып табылады. Тұңғыш рет мұндай моральдық
зиянның төлемін ақшалай ... ... ... 1990 жылы 11 ... ... «Баспасөз және басқа да бұзаралық ақпарат құралдары
туралы» занның 39-бабында тұжырымдалды, кейін бұл норма басқа да ... ... ... зиян ... Кодекстің 951-бабына сәйкес адамдардың және
заңды тұлғалардың өзіндік мүліктік емес игіліктері мен ... ... ... ... ... жәбірленушінің өзіне қарсы
құқық бұзушылықтың жасалуы салдарынан ... ... ... немесе тән
азабы деп есептеледі. Моральдық зиян оны келтіргеннің кінәсін есепке ... егер ол ... ... байланысты орын алса:
1) зиян азаматтардың өмірі мен денсаулығына қауіптілік көзі ... зиян ... оның ... ... ... қылмыстық
жауапқа тартылғандардың, заңсыз қамауға алуды, үйде қамауда
ұстауды немесе ешқайда ... ... ... ... ... ұстау, психиатриялық емдеу мектептеріне немесе басқа емдеу
мекемелеріне ... ... ... ... ... ... келтірілсе;
3) зиян ар-ожданына, қадір-қасиеті мен ... ... ... ... ... ... ... заң құжаттарында көзделген өзге де жағдайларда өтеледі.
Заңда көзделген ... ... ... ... ... бұзатын әрекеттер арқылы жасалған зиян өндіріп алуға жатпайды.
Моральдық зиян ... ... ... ... ... ... ... жәбірленушінің шеккен рухани зардабын субъективті ... ... ... жәбірленушінің рухани және денсаулығына
байланысты зардап ... ... ... ... мәліметтер де
ескеріледі: өмірлік маңызы бар жағдайларға қастандық жасау объектісі, құқық
бұзудың ауыр ... ... ... қылатын жалған мәліметтер тарату
сипаты мен жүйесі; жәбірленушінің өмірлік хал-ахуалы; басқа да ... ... ... ... дегеніміз сол мемлекеттегі құқықтың ... ... ... әрі ... ... ... ... Азаматтық құқық
Казақстан Республикасындағы құқықтық – ... ... ... ... да ... заң ... ... есептеледі. Нормалалдың әр алуандығына
қарамастан азаматтық құқықтың жүйесі логикалық талаптарға сай келеді, яғни
іштей салаларға, құрылымдар мен оның ... ... ... «жалпы бөлімі» мен «жалпы ережелерін» бір-бірінен
бөліп қарау проблемасы әзірге айтарлықтай зерттеле ... жоқ. ... ... ... жекелеген институттардың жиынтығын білдіреді. Ал
«Жалпы ережеде» мұндай дербес ... жоқ, ... да ... ... бір ... ғана ... шектеледі.
«Жалпы ереженің» нормалары азаматтық құқық бөлімдерімен тәуелсіз
негізде барлық мүмкіндік және мүліктік емес ... ... ... ... ... ... мен ұйымдардың құқық
қолдану қызметі үшін қолайлы жағдай туғызады, ол қайталау мен олқы тұстарды
жоюға ... ... ... ... ... ішкі ... бөлінеді:
«Міндеткерлік құқық», «меншік құқығы мен өзге де ... ... ... ... ... құқығы», «халықаралық жеке
құқық» осындай әрбір ішкі салалардың өз нормаларына сай ... ... ... Оның ... өз ... ... құрылымдар мен
бөлімдерге жіктеледі. Айталық, шарт институты және шарттан тыс ... ... ... Республикасының азаматтық жүйесі Жалпы және Ерекше
бөлімдерден тұрады.
Жалпы бөлім:
І-бөлім. «Жалпы ережелер» ... ... ... ... ... субъектілері; азаматтық құқықтар объектілері; мәлімлер;
өкілдік және сенімхат; мерзімдерді есептеу).
ІІ-бөлім. ... ... және өзге де ... ... ... құқығы, жалпы ережелер; шаруашылық жүргізу құқығы; оралымды басқару
құқығы; ортақ ... ... ... ... ... меншік құқығына және
өзге де заттық құқықтарға ие болу; ... ... және өзге де ... ... ... ... «Міндеткерлік құқық» (І-бөлімше: «Міндеттеме туралы жалпы
ережелер», ІІ-бөлімше: «Шарт туралы жалпы ережелер»).
Қазақстан Республикасының Азаматтық құқығының Ерекше ... ... ... ... ... ... алу-сату;
айырбас; сыйға беру; рента және өмір бойы асырауда ... ... ... ... үйді ... ... тегін пайдалану; мердігерлік;
өтелмелі ... ... ... ... ... заем; ақшалай
беріп қаржыландыру (факторинг); банктік қызмет көрсету; сақтау; сақтандыру;
тапсырма; басқаның мүддесіне тапсырмасыз іс-әрекет жасау; ... ... ... ... ... ... конкурстық
міндеттемелер; зиян келтірудің салдарынан ... ... баю ... ... ... «Интелектуалдық меншік құқығы» (тауарлары; жалпы ережелер;
авторлық ... ... ... өнер табысқа, пайдалы модельге,
өнеркәсіптік үлгіге құқық; ашылмаған ақпаратты заңсыз пайдаланудан ... ... ... (тауарлары; мұрагерлік туралы ... ... ... мұрагерлік; заңды мұрагерлік; мұра алу).
VII-бөлім. «Халықаралық жеке құқық» ... ... ... нормалар).
Азаматтық құқық нормалары теорияда да, заңда да белгілі бір жүйе
бойынша реттеледі. Әлемдік азаматтық-құқықтық жүйе ... ... және ... ... екі жүйе бар. Оның біріншісі
бүкіл құқықтық нормаларды; а) ... ә) ... және оның ... ... б) ... ие болу ... деп бөлінеді. Франция ... мен ... ... осы ... ... ... ... жалпы бөлімнің бөлінуімен ерекшеленеді, соның нәтижесінде ... ... ... басы артық сілтемелерден және т.б. арылады.
Жалпы бөлмнен соң зттық, міндеттемелік, отбасылық және мұрагерлік ... ... ... ... ... қолданады және де
осындай тәсіл бразилиялықтардың, гректердің және ... ... ... ... ... ... ... және пандектілік
жүйеден артта қалушылық байқалғанымен, ... ... ... ... құқықтың басқа құқық
салаларымен шекарасы
Құқықтық реттеудің пәні мен әдістемесі азаматтық қықықтың ... ... ... ... қорғауға мүмкіндік береді. Бірақ та азаматтық
құқықты шектес салалардан оқшаулағанда төмендегідей жағдайларға ... ... жаңа ... ... (1994ж) қабылданғанға дейін азаматтық
құқық ... тән ... ... ... ... КСР АК ... ... отбасы, еңбек, жер қатынастары, колхоздағы ... ... ... ... суды ... ... заңдармен
реттеліп келді. Ендігі жерде Азаматтық құқықтың 1-бабы 3-тармағына сәйкес
азаматтық құқық осы осы ... ... ... ... сай ... ... ... мен табиғи ресурстарды пайдалану және
айналадағы ... ... ... ... ... ... және тараптардың заңдық теңдігіне негізделген болса), егер
тиісінше отбасылық, еңбек ... ... ... ... және
айналадағы ортаны қорғау туралы заңмен реттелмеген жағдайларда қолданылады.
Азаматтық және ... ... ара ... ашу ... бір ... ... да ... Бұл орайда Азаматтық Кодекстің кейбір
нормаларының ... ... ... ... ... мән берген жөн.
Атап айтар болсақ, Азаматтық кодекстің ... ... ... мен ... арасында еңбек шартын, оның ішінде келісім-шартты
жасасу мүмкіндігі жөнінде болып келген дауларға нүкте қояды.
Еңбек ... ... ... ... ... (Азаматтық
кодекстің 1-бабының 3-тармағында) ап-анық көрсетілген. Осы тұжырымдаманы
түсіндіру жөнінде 1995 жылы 22 ... ... ... ... өзінің пленумында №10 қаулысын (номативтік сипаты бар) ... ... ... ... ... алу ... ... соттың қолдануы туралы»
деп аталады. Оның 5-тармағында ... ... ... туралы заңдарда
рухани немесе дене зордабын шеккендерге өтем төлету ... ... ... жәбірленуші зиянның орнын толтыруға құқығы жоқ деуге
болмайды. Сот КСРО мен ... ... заң ... 131-бабына
сүйене отырып, жұмыскерді заңсыз жұмыстан шығарғаны не ... ... үшін оған ... ақы ... ... мүгедектікке, кәсіби
ауруға ұшыратқаны үшін сөйтіп, рухани және дене ... жол ... ... берушіден өтем төлеуді міндеттеуге құқылы».
Осы орайда еңбек ... ... ... ... ... ... еңбек үрдісіндегі қатынасты реттегеннен көрінеді. Себебі, онда еңбек
нәтижесін алып беру жоқ. ... күші ... ... ... Сол себептен де
жекелеген жағдайда жалақы жұмыс ... ... ... ... ... ... ... ақы төлеу оның істеген ісінің саны мен
сапасына қатысты келеді. Құқықтық реттеу әдістемесі ... ... ... шарт ... сол ... тең ... ... байқау қиын емес, бірақ жұмыскер ақыр аяғында еңбек тәртібіне
бағынып, әкімшіліктің талабын, сондай-ақ оның еңбек ету ... ... да ... ... ... некеге және отбасына қатысты қатынастарды реттейді.
Отбасы құқығы ... ... ... бұзу оны ... деп ... ... мен
тәртібін реттейді, ата-анасының қамқорлығынсыз қалған балалардың отбасында
қалу ... мен ... ... хал ... ... ... ... арасындағы мүліктік емес жеке қатынастарды айқындайды. Қажет
кезінде туыстар мен ... ... ... заңда көзделген ретте
қаралады. Отбасы құқықтарына реттеудің ... ... тән, ол ... ... ал ... ету ... – императивті, яғни бұйрықты
сипатқа ие. Осы екі ... өзі оның ... ... құқығының дербестігіне қарамастан ол туралы заңмен реттеуге
келмейтін отбасылық қатынастарға ... заң ... Ал ... ... қатынастарына қайшы келе қоймайды. Мысалы, Азаматтық Кодекстің 223-
бабына ... ... ... ... ... не ... тиесілі екені олардың арасындағы шартта көзделмесе, олардың
бірлескен меншігі болып табылады. ... ... 223- ... ... сәйкес, егер некеде тұрған кезде жинаған мүлкі, егер бұл ... ... ... ... не олардың әрқайсысына тиесілі
екені олардың ... ... ... олардың бірлескен меншігі болып
табылады. Азаматтық кодекстің 223-бабындағы 2-тармағына сәйкес, егер ... ... ... ... ... ... сол мүліктің құнын
едәуір арттырған қаражат жұмсалғаны (күрделі жөндеу, қайта ... ... және т.б.) ... ерлі ... ... мүлкі
олардың бірлескен меншігі деп танылуы мүмкін. Осы ... ... ... ... ... ... ... бір көрінісі болып
табылады.
Азаматтық құқық табиғи ресурстарды пайдалану және айналадағы ортаны
қорғау жөніндегі қатынастардан былайша ерекшеленеді: а) ... ... мен ... ... ... ... бірақ материалдық
құндылық болып саналса да толық түрде мүлік дәрежесіне ие бола ... ... ... ... есеп жүйесі (көлем, мөлшері және т.б.)
кадастрмен есепке алынады; ә) әзіріне табиғат пайдалану ... ... ... ... ... ... ... қосылған жоқ. Солай
бола тұрса да заңда ... ... ... ... ... ... пайдаланушыларға табиғи ресурстарды (жеке меншікке берілетін жерден
басқасы) атауына және ... ... ... ... ... кездесетін осындай пікірлерге қарамастан
азаматтық құқық (бірінші кезекте Азаматтық ... ... ... ... ... ... қатынастарын кең түрде реттейді; тұлғалардың
құқықтарын да қорғайды.
Азаматтық кодекстің 1-бабының 4-тармағына сәйкес, заң ... ... ... бір ... ... ... ... де билік жағынан бағынуына негізделген мүліктік қатынастарға, ... ... ... және басқа бюджеттік қатынастарға азаматтық заңдар
қолданылмайды. Жоғарыда аталған қатынастардың азаматтық ... ... ашу онша ... ... ... ... олар ... пәні
бойынша, ал өзге ретте құқықтық реттеу әдістемесі бойынша бөлшектенеді, ал
кейбір жағдайларда олардың жиынтығын ... ... ... бір ... ... да бір ... ... мүліктік қатынас азаматтық
заңмен реттелмейді. Осыған орай әкімшілік (оның ішінде салыққа қатысты) не
басқа қатынастар ... ... ... ... қалады.
4. Азаматтық құқықтың дерекнамалары
«Құқық дерекнамасы» термин қазіргі кездегі құқықтануға рим құқығынан
келді. Құқық дерекнамасы туралы ... ... ... ... құқықтың жиынтығын көрсететін құқықтық нормалардың жай-жапсары
қандай деген мәселені анықтап алуға тура ... ... ... ... ... құқық дерекнамасы» деген терминмен
сипаттау тән нәрсе. Азаматтық құқық заңдар, басқа да ... ... және ... деп ... 2 ... ... ... әтет те оның соңғысына жатады. Кеңестік заңдарда ... ... ... ... ... саналмайды. Қазір Қазақстан
Руспубликасының Жоғарғы Соты ... ... ... ... ... Оған ... ретінде Республиканың Жоғары Соты Пленумының 1995 жылы
22 желтоқсандыға «моральдік зиянды қалпына келтіру туралы заңдарды ... атты ... ... ... ... ... Сотының нормативтік қаулылары
білгілі дәрежеде азаматтық құқықтың ... ... ... яғни ... ... істері бойынша алынған нормативтік қаулылар арқылы, ... ... ... ... ... ... ... Соттың бұл
нұсқаулары тек сот органдарына арналса да, беделді ... ... ... бірдей маңызға ие болады және ... ... ... рөл ... ... ... халықаралық шарттар да жатады
(Азататтық ... ... ... Бұл ... ... шарттар
азаматтық құқық дерекнамасы ретінде ... ... ... ... ... басым құқыққа ие болады. Егер ... ... ... ... ... ... ... болса,
аталған шарттардың ережелері қолданылады. Әдетте, азаматтық ... ... ... оны ... үшін ... ... құжат
шығару талап етілгеннен басқа жағдайда, азаматтық қатынастарға ... ... ... ... ... ... ... Ал, үкіметаралық және ведомствааралық келісімдер, Үкіметтің
әртүрлі шетелдік фирмамен жасалған шарттары ратификациялауға ... ... ... ... ... Кодекстің 3-бабының 8-тармағына сәйкес халықаралық шарт болып
есептелмейді. Халықаралық шарттардың ішкі ... ... ... ... ... 1969 жылы 23 ... қабылданған халықаралық шарттар құқығы
туралы Вена конвенциясынан ... ... ... ... 1993 ... 31 ... Жоғарғы Кеңестерінің қауылысы арқылы
қосылған болатын.
ҚОРЫТЫНДЫ
Біздің мемлекетте ... ... ... ... ... ... Республикасы Конституциясының –1- бабында мемлекеттің
ең қымбат қазынасы – адам және оның өмірі, құқықтары мен ... ... ... ... ... ... салаларының бірі
- азаматтық құқықтың қоғамда алатын орны ерекше.
Қазақстан Республикасындағы мүліктік ... ... ... ... мен ... ... саласындағы
заңдылықты нығайту ісіндегі
азаматтық заңның маңызын бағалау қиын. Ол нарықтық қатынастардағы әртүрлі
ауқымдардағы міндеттердің кең саласын ... ... ... ... және т.б. ... нығаюына ықпал жасайды.
Сонымен, азаматтық құқық (бірінші кезекте азаматтық кодекс) өздері
реттейтін қатынастарға қатысушылардың теңдігін, меншікке қол ... ... жеке ... кімнің болса да озбырлықпен араласуын жол
беруге болмайтындығын, азаматтық құқықтарды ... ... ... ... ... ... ... оларды соттың қорғауын
қамтамасыз ету қажеттігін тануға негізделеді.
Азаматтық құқықтың мақсаты – ... ... ... ... адамдардың құқықтары мен бостандығын, халық денсаулығы
мен имандылығын сақтау (Конституцияның 39-бабының 1-тармағы).
Азаматтық құқықтарды ... ... ... ... ... және ... ... мүдделерін бұзбауға айналады ортаға зиян
келтірмеуге тиіс.
Азаматтық құқық Қазақстан Республикасының құқық салаларының ... ... ... ... ... азаматтардың, заңды
тұлғалар мен мемелекеттің өзімен, оның әкімшілік-аумақтық бөліністерімен
тығыз байланысты.
Азаматтық құқықтың негізі – ... ... ... отыратын
азаматтық заңдар болып табылады.
Енді Қазақстандағы заң білімінің қалыптасуына ... ... ... ... ... зерттеуді Қазақстандағы заң білімінің
тарихынан бөліп қарауға болмайды.
Ғылыми зерттеудің қайсысы ... ... пен ... ... талап естеді. Зерттелетін объект белгілі бір ... ... оны ... да ... бір ... сай ... ... келгенде Қазақстандағы заң білімінің дамуы барысын мынадай 5
кезеңге бөлуге болады: көне ... заң ... яғни Хун, ... ... ... үш ... ... дербес қаза хандығының заң білімі,
патшалық Ресейдің отыра болған кездегі заң білімі, социалистік заң білімі,
ұлттық заң білімі.
Қазақстандағы заң ... мен ... оның ... Азаматтық құқық
ерекше тарихи сипатқа ие десек қателеспейміз. Өйткені Қазақстан ұзақ жылдар
бойы өзге мемлекеттің ... ... яғни оның ... ... болып
саналады. Соның салдарынан заң білімі мен ... өз ... өзі ... алмағаны да түсінікті. Ұлттық юриспруденцияға ең алдымен бөгде елдің
ғылымы дәрежесіне ... ... ... Міне, сондықтан ұлттық азаматтық
құқықтың ғылыми тұрғыдан дамуы орыс ... ... ... тығыз
байланысып жатыр. Әділіне жүгінсек, орыс ... ... ... қарапайымдылығымен азаматтық құқық теориясын
сандап берді. Дәл қазір де ол ұлттық цивилистиканы азаматтық ... ... ... оң ... тигізуде. Егеменді Қазақстанға бүгінгі талапқа
толық жауап беретін ... ... ... ... ... ... отыр.
Қазақстан тәуелсіздігін алғаннан кейін ұлттық заң білімін дамытуды
дербес қолға алды, мемлекеттік заң оқу орындарымен қатар ... ... беру ... де ... ... дами бастады.
Өзіміздің қазақ азаматтық құқығы ғылым дәрежесіне қалай көтерілгені,
қандай жолмен дамығаны жөнінде баяндап көрелік.
Азаматтық құқық өзінің бүкіл даму ... Рим ... ... ... ... ... ... жерінде тұрған халықтардың
азаматтық құқығына да Рим құқығы әсерін тигізбей қойған жоқ. ... ... шын ... ... ... ... ... өзара
байланысының нәтижесінде қалыптасты. Қазақтың әдет-ғұрып құқық нормаларынан
Рим құқығының нормаларына ұқсас келмейтін ... бар ... ... көне ... ... дін, оның ... ... діні
құқықтың бір бөлігі болды. Мысалы, шариатта азаматтық құқықтануға ... ... бар. Әрі оның өзі ... ... жазылған, түсіндіру
мен өзгертуге жол берілмеген. Бұдан келіп құқықтың нағыз формализмі, яғни
құқық нормасын ... ... ... шығады.
Қоғам дамуының жоғары сатысында заңға деген қажеттілік өседі,
азаматтық айналым күрделене ... ... ... бүкіл дүние жүзі халықтарының азаматтық
құқық тарихына тән көне кезеңдердің ... де ... ... ... ... адам құқығын қорғауға ерекше мән береді,
мұның өзі көптеген ... ... және ... ... орнатудың
жемісі десе де болады. Азаматтық құқықтың шетелдік тәжірибеге бай ұруынан
келіп, өзінің ұштық сыпатынан бірте-бірте ... ... да ... ... ... үрке ... да болмайды, өйткені, әрбір ел азаматтық
құқығының өзіне тән ерекшелерін сақтап қалуға тиіс.
Қазақстан Республикасының қалыптасу, елде ... ... ... және ... ... өту ... құқықтың мән-маңызы
айрықша күшейеді. Тауарлық-ақшалық (мүліктік) және басқару ... ... ... ... заңдар мен басқа да ... ... одан әрі ... ... ... ... жас егемен
республиканың мемлекеттік және қоғамдық ... ... ... ... маңызды екендігі сөзсіз. Егемен ... ... ... ... және ... құқықтық
салаларының аса маңызды екендігі ескеріліп, олардың көкейтесті ... ... ... ... Республикасының Конституциясы, 1995ж.
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексі, Алматы, 2001ж.
3. Қазақстан Республикасының «Жер туралы» Заңы, 24 ... 2001 ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы.
Алматы, «Жеті ... ... ... Х.А. ... халқындағы семья және неке, Алматы, 1973ж., 6-
22 беттер
6. Асфандияров С.Д. История Казахстана (с древнейших ... том ... ... ... ... «Егемен Қазақстанның құқы», оқу ... ... ... 1994ж.
8. Басин Ю.Г. «Общие положения Гражданского кодекса Республики
Казахстан». ... ... ... ... ... в ... Казахстан и практика его
применения», том1, Алматы: Әділет-пресс, 1996год, 6-7 ... ... ... РК (под ред ... Г.И., ... ... М.А.) Учебное пособие (часть общая). Издание второе,
дополненное и измененное, Алматы, 1999г.
10. Егемен Қазақстан, 1996жыл, 26 шілде.
11. ... ... ... сөздігі. Т.З. – Алматы: 1978ж.19-20
беттер.
12. Қазақстан Республикасының Жоғарғы Кеңесінің Жаршысы, 1994, №23-24
(қосымша); 1995, ... 109 ... 1994, №5, 55 ... ... ... ... 1996, №2, 187 ... Қ.С.Мәуленов «Қазақстан Республиканың азаматтық құқығы», Алматы,
1998, 34-38 беттер
14. ... және ... ... ... ... ... 2001ж.
15. Н.Ә.Назарбаев «Қазақстан 2030. Ел Президентінің Қазақстан халқына
жолдауы» - Алматы ... 1997, ... ... С. «Хан ... и ... ... «Жеті Жарғы»,
Алматы, 1998, 32 бет
17. «Римское частное право». Учебник (под ред проф ... И.Б. ... ... И.С) М.: ... 1996, ... ... А. Ибраева «Мемлекет және құқық теориясы» (оқу
құралы), Алматы: Жеті жарғы, 1998ж.
19. ... ... ... мен ... негіздері»,
Атамұра-Қазақстан, Алматы, 1994ж.
20. Ғ.Төлеуғалиев «Қазақстан Республикасының азаматтық құқығы», 1-
том, оқулық, ... ... ... 2001ж.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Азаматтық іс жүргізудегі дәлелдемелер73 бет
Азаматтық құқықтың түсінігі, пәні және әдісі78 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы туралы ақпарат46 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы: пәні, әдісі, жүйесі6 бет
Азаматтық іс-жүргізу25 бет
Азаматтық сот ісін жүргізу55 бет
Азаматтық құқықтың қайнар көздері түсінігі мен түрлері27 бет
Құқық жүйесінде «Азаматтық құқықтың» орны14 бет
Дүниетану пәні4 бет
Қазақстан тарихынан деректер ғылыми пән ретінде6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь