Үй қояны

 I.Кіріспе
1.1Үй қоянының шығу тегі
 II.Негізгі бөлім
2.1 Үй қоянының дене қүрылысы
2.2 Ас қорыту жүйесінің физиологиясы
2.3 Қан айналым жүйесінің физиологиясы
2.4 Үй қоянының жүйке жүйесі
 III. Қорытынды
 IV. Пайдаланылған әдебиеттер
Зоологиялық жіктеуде үй қояны сүтқоректілер класы-на, қоян тәрізділер отрядына, қояндар түқымдасына, үй қояндары түріне жатады. Олар сыртқы пішіні үңсас бол-ғанымен дала қоянымен гибридтенбейді, яғни шағылы-сып үрпақ бермейді. Демек, олардың сыртқы пішін үқсастығына қарамай туыстас түз қоянынан айырмашылық-тары бар. Мысалы, түз қояны - 50-52, ал үй қояны -28-30 күнде көжектейді. Қоянның кожектері көзі ашық, үлпілдек жүнді болып, жетіліп туып, ене сүтін бірнеше күн ғана еміп, оз бетінше інсіз тіршілікке бейімделсе, үй қоянының кожектері соқыр, қызыл шақа, әлсіз болып туады. Олар 18-20 күн тек енесінің сүтімен ғана қоректеніп, арғы тегі жабайы қояндардай топтанып, інде тіршілік етеді.
Үй қояндары мен Оңтүстік Еуропадан (Испания, Фран-циядан) тараған жабайы қояндар (дикий кролик) шағы-лысқанда табиғи ортаға бейімделген және жақсы өсімтал үрпақ туады. Оларды жылдар бойы сүрыитау арқылы іріленген (түрқы - 40-50 см-ден 70-80 см-ге дейін, тірідей массасы - 1,5-2 кг-нан 5-6 кг-ғадейін үлғайған), көбірек көжектейтін, өсімтал, түбіті мен терісі сапалы үй қояны шығарылды. Жыл бойы көжектейтін үй қояндарының жүнінің үзындығы түқымына қарай - 1,5-2 см-ден (қысқа жүнділерінікі) 6-7 см-ге дейін (үзын жүнділерінікі) үза-рып, түбітті түқымдарынікі - 8,5-10 см-ге жетеді.
Үй қоянының екі түрі белгілі - бірі кәдімгі де, екіншісі, майқүйрық үй қояны. Кәдімгі үй қояны дүние жүзіне кең тараған. Майқүйрық үй қояны Оңтүстік Аф-рикада тек жабайы түрінде кездеседі. Кәдімгі үй қояны-ның ең көп тараған түқымдарына вена көгілдір (вен-ский голубой) және ақ (венский белый) қояны, шиншил-ла, шампань, белгиялық үй қояны (флапдр), ақ үй қояны (белый великан), т.б. жатады. Олардың ет-тері бағытын-дағылары 8-10-нан жылына 4 рет көжектеп, бір үрғашы қоян көжектерінен - 20 кг ет өндірілсе, түбітті қоян ба-сынан - 350-400 г түбіт алынады.
Шаруашылықтағы қоянның басын кобейтумен қатар жылда дене қүрылысы, онімділігі, терісінің қүндылығы бойынша сүрьштап (бонитировкалап), элита, екінші, үшінші кластарға бөлу арқылы асылдандыру жүмысын жүргізеді. Соның нәтижесінде осімтал, сыртқы ортаның түрлі жағдайына бейімделгіш, ауруларға тез шалдық-пайтын қояндарды алады. Қоянның биологиялық ерекшеліктері. Қоян, басқаларымен салыстырғанда, өте өсімтал мал. Сақа қоян 1 жылда 6-9 рет (30 күнде) көжектеп, 40-50 дейін көжек туады. Әр туғанда 6-9-14 –ке дейі көжек табады. Олар 4-5 айлығында шағылысады. Бір ұрғашы үй қоянынан жылына 60-70 ет алуға болады. Еті дәмді, балаға, қарт адамға және бауыры мен асқазаны ауыратын адамдарға пайдалы.Қояннан тері, түбіт алады. Терісі жеңіл, әдемі, жылы манто, жакет, ішік, жаға, құлақшын тігеді. Түбіттен әртүрлі тоқыма бұйымдар дайындайды. Бір ұрғашы төлдерімен қояннан жылына 1-1,5 кг түбіт алынады. 60 тәулікте, жақсы азықтандырса, салмағын 1 кг-ға дейін көтеруге болады. Қояндардың тұқымдары.
1.Мал азықтандыру.Алматы-1993ж,
Егеубаев А.А
        
        Жоспар
➢ I.Кіріспе
• 1.1Үй қоянының шығу тегі
➢ II.Негізгі бөлім
• 2.1 Үй ... дене ... 2.2 Ас ... ... физиологиясы
• 2.3 Қан айналым жүйесінің физиологиясы
• 2.4 Үй ... ... ... III. ... IV. Пайдаланылған әдебиеттер  
Кіріспе
Зоологиялық жіктеуде үй қояны сүтқоректілер класы-на, қоян тәрізділер
отрядына, ... ... үй ... ... ... Олар сыртқы
пішіні үңсас бол-ғанымен дала ... ... яғни ... бермейді. Демек, олардың сыртқы пішін үқсастығына қарамай туыстас ... ... бар. ... түз ... - 50-52, ал үй ... ... күнде көжектейді. Қоянның кожектері көзі ашық, үлпілдек ... ... ... ене ... бірнеше күн ғана еміп, оз бетінше інсіз тіршілікке
бейімделсе, үй қоянының кожектері соқыр, қызыл шақа, әлсіз ... ... 18-20 күн тек ... ... ғана ... арғы тегі ... топтанып, інде тіршілік етеді.
Үй қояндары мен Оңтүстік Еуропадан ... ... ... ... ... кролик) шағы-лысқанда табиғи ортаға бейімделген және
жақсы өсімтал үрпақ туады. Оларды жылдар бойы ... ... ... - 40-50 ... 70-80 ... дейін, тірідей массасы - 1,5-2 кг-нан 5-6
кг-ғадейін үлғайған), көбірек ... ... ... мен ... үй қояны шығарылды. Жыл бойы көжектейтін үй ... ... ... ... - 1,5-2 см-ден (қысқа жүнділерінікі) 6-7 см-ге
дейін (үзын жүнділерінікі) үза-рып, ... ... - 8,5-10 ... ... екі түрі ... - бірі ... де, екіншісі, майқүйрық үй
қояны. Кәдімгі үй қояны дүние ... кең ... ... үй ... Аф-рикада тек жабайы түрінде кездеседі. Кәдімгі үй ... ... ... түқымдарына вена көгілдір (вен-ский голубой) және ақ ... ... ... ... ... үй ... (флапдр), ақ үй қояны
(белый великан), т.б. жатады. Олардың ет-тері бағытын-дағылары 8-10-нан
жылына 4 рет ... бір ... қоян ... - 20 кг ет өндірілсе,
түбітті қоян ба-сынан - 350-400 г түбіт алынады.
Шаруашылықтағы қоянның басын ... ... ... дене ... ... ... бойынша сүрьштап (бонитировкалап), элита,
екінші, үшінші кластарға бөлу арқылы асылдандыру ... ... ... ... ... ортаның түрлі жағдайына бейімделгіш, ауруларға
тез шалдық-пайтын қояндарды алады. Қоянның биологиялық ерекшеліктері. Қоян,
басқаларымен салыстырғанда, өте ... мал. Сақа қоян 1 ... 6-9 рет ... ... 40-50 ... ... туады. Әр туғанда 6-9-14 –ке дейі көжек
табады. Олар 4-5 ... ... Бір ... үй ... ... ... алуға болады. Еті дәмді, балаға, қарт адамға және ... мен ... ... ... тері, түбіт алады. Терісі жеңіл, әдемі,
жылы манто, жакет, ... ... ... тігеді. Түбіттен әртүрлі тоқыма
бұйымдар дайындайды. Бір ұрғашы ... ... ... 1-1,5 кг түбіт
алынады. 60 тәулікте, жақсы азықтандырса, салмағын 1 кг-ға дейін көтеруге
болады. ... ... ... ... қоян тұқымы: Вена
көгілдір үй қояны (венский голубой), шиншилла, Вена ақ қояны ... ... ... үй ... ... «белый великан» үй ақ қояны,
т.б.Қоян түстері әртүрлі болады: көгілдір, сұр, сұрғылт-қара, қара, ... ... ... ... тірідеі салмағы 4,5-6,0 кг, дене
ұзындығы 57 см, кеуде орамы 36 см. Ұрғашысы орта есеппен 7-8 көже ... 20-23 кг ... ... Қоян тағы да ... ... ... шиншилла, сұр үй қояны, сұрғылт-қара үй ... қара үй ... ... үй ... ... үй ... ақ ... совет мардері, түбітті
ақ қоян, кировтің түбітті ақ ... ... ақ ... қояны.Қоянды
шағылыстыру және көжектендіру. ... ... ... ... ... оны ұрықтанғанын тексеру үшін, бес күннен кейін еркек
қоянға қосады. Егер ... ... ... ... маңайына
жолатпайды.Ұрғашы қояннан орта есеппен тәулігіне 120 г сүт ... ... ... 40-80 г болады; оларды енесінен 45-60 күндігінде
айырады. ... ... ... ... рационындай болады. Қоян еті
барлық диеталық еттердің ішінде маңызды орын алады. Дәмді, тауық ... тез ... адам ... қоян ... белоктің 90%-
ті қорытылып, сіңірілсе, сиыр етінің тек 62%-ті ғана ... Қоян ... ... ... дейін каллорияға дейін болады. Қоянның майы ақ,
жұмсақ. ... сою және ... ... Сақа ... ... ... және
күзде түлейді. Сояр алдында қоянның жүнін тарап, тазалайды, 12-16 сағат
бойы азықтандырмайды, су да ... үй ... ... ... семіз болсын десе, соярдың алдында 1 ай ... оны ... ... ... ... ағашқа іліп, көзінің айналасын және ауыз тесігінің
терісіне дейін сыпырады, құлақтық шеміршегін кеседі. Содан кейін ... ... сүт ... ... кетіреді. Теріні кептіріп,
илейді.Көжектерден алғашқы рет 2-2,5 ... ... ... бастағанға
дейін (түбітінің ұзындығы 6 см болғанша), екінші рет 4-4,5, үшіншіде 6-6,5
айлығында алынады. Қояндарға таза ауаның ... өкпе ... және ... резистентілігінің төмендеуіне апарып соғады. Қояндар
төменгі температураны да (минус 30 С дейін), жоғарғы температураны да ... ... ... ... ... қора іші сыз, өтпелі жел болса, тез
әртүрлі ауруларға шалдығады. Жоғарғы салыстырмалы ... 80 % ... ... өкпе ... ... төменгі ылғалдылық (40-50 %)
жоғарғы температурада ... ... ... нашарлатады. Ауаның
суық кездерінде, қорадағы оның қозғалысының жылдамдығы – 0,05-0,25 ... жаз ... 0,5-0,7 ... ... ... ... мезгілдерде – 0,3-
0,5 м/сек болуы керек. Қоян қораларындағы ... ... 16-18 ... ал ... ... – 50-70 люкс, ... ... – 10 ... ... ... қорасының ауасындағы зиянды
газдардың жоғарғы мөлшері ... ... ... төзімділігін
төмендетеді. Ауадағы аммиактың концентрациясы әр куб.м. 10 мг артық ... ... ... ұшырап, өкпе және кеңсірік (ренит) ауруларын
туғызады. Қоян қораларының ауасындағы қалыпты ... ... ... % ... ... күкіртті сутегі және аммиакцтың әр ... ... – 10 мг ... керек.Қояндардың тамақ жеуі және су ... ... ... ... Күндіз тыныштықты жаратып, дем ... Ол ... ... ... ... көң ... ауа ... өндірістегі шулары оларда стресс (күйзеліс) туғызып, мазасызданып,
клетка ішінде жүгіріп, кей кездерде секіріп, ... ... ... ... дейін барады. Тосыннан болған өзгерістер (айғай, бөтен
адамдардың кіруі, өлшеу, егу жұмыстары т.б.) ... ... ... өз ... ... (канниболизм), үстіне жатып өлтіруге, іші ... ... ... бөлім
2.1 Үй қоянының дене құрылысы
Үй қоянының дене құрылысы мен тіршілігі анатомиялық және физиологиялық
ерекшеліктеріне байланысты. ... ... қоян ... да белгілі
бір тіршілік қызметін орындайтын мүшелер мен ... ... ... ... ... Бүларды 212 сүйектен тұратын қоян
қаңқасы ұстап тұрады. Жаңа ... ... ... дене ... ... - 10% құрайды. Сүйектері жұқа болатындыңтан, етті
бағыттағы қояндардың ... ... ... ... сүйектері мен шеміршектері
және буын байланыстары пассивті, ал ... ... ... ... ... жүйесін қүрайды. Бұлшық еттер ... және ... ... ... арқылы, жануарды қимылдатады.
Жылы қанды (теплокровные) жануар-жәндік болғандықтан қоян ағзасындағы
зат алмасу ... ... өтуі үшін дене ... ... ... зор. ... қалыпты көрсеткіштен ауытқуы зат алмасуындағы
тотығу-тотықсыздану реакцияларының барысын бұзып, қорытылған ... ... ... ... яғни жылуға, айналып, жаңа тканьдер
мен өнімге түзілуіне) кедергі ... ... ... ... ... көтеріліп, ауырып та қалады. Сондықтан ағзада пайда ... ... ... ... жылудың динамикалық тепе-теңдігін сақтаудың
маңызы үлкен. Үй қоянының қалыпты ... ... ... оның 15-25%
аралығында ауытқуын реттестіре алады.
Денедегі жылу мөлшерінің өзгеруіне зат алмасу қарқыны тәуелді күшейіп
немесе әлсірейді. Зат ... ... ... тірідей салмағына
(массасына) байланысты өзгереді ... ... ұсақ ... әр 1 кг
шаққандағы алмасу массасы (М0,75) немесе үлестік салмағы жоғарылайтындықтан
зат алмасуы қарқындап, жылу көп ... ... сақа ... ... денесіндегі зат алмасуы шапшаң жүріп, 1 кг салмағына жылу мөлшері
көбірек өндіріледі. Соған орай өсіп келе ... ... ... заттарға
мұқтаждығы да жоғары болады.
Денеде өндірілген жылуды тарту ... ... ... ... ... ... немесе түлеген кезде қоян ... ... 20-30% ... Бұған қоян жүнінің қалыңдығы да ... ... ... ... ... ... ... температурасы - 35,8°С болса,
шиншилланікі - 34,0"С болған. ... жылу ... ... ұлғаятындықтан,
қоянның азықтық мұқтаждығы да жазғымен салыстыр-ғанда 20-30% жоғарылайды,
ал ыстықта, керісінше, қоян денесін қызудан ... ... ... іске ... ... ... жоғарылаған сайын қоянның тыныс
алуы жиілеп, ауа темпе-ратурасы 8-10°С-тан 20-25°С көтерілгенде қоянның
минуттық тыныс алуы ... 280-300 ... яғни 6,6-6,8 есе, ... де
соның арқасында үй қояны денесінің ... ... ... ... ... үй ... ... температурасы басқа
малдыкіндей емес тұрақсыздау болып, сыртқы температураға байланысты 2-3
градусқа ауытқи беретынін ескеру ... Қоян еті ... дәмі ... ... ... ... жоғары, тез қорытылатын сіңімді тағам. Оның
ақуыздылыгы күркетауықтікінен кем ... ... ... ... құндылығы жағынан да жоғары болып келеді. Үй қоянының етіндегі
аздаған гемоглобин оған ... түс ... Оныц ... та дәмді
болатын себебі - бұлшық ет талшықтарының арасында май ... ... майы мен ... аздығы еттің диеталық қасиетін өсіреді. Басқа мал
етінің ақуызын адам 60-70% қорытса, қоян ... ... 80-90% ... ... 38 мг% ... ... 84 мг% ... натрий хлориді,
белгілі молшерде никотин қышқылы (РР витамині), калий, кальций, магний ... ... ... майы тез ... ... ... мен егде
адамдарға, бауыр, ішек, өт жолдары ауыратын ... ... ... ... ... сайын етінде ақуыздары мен майлары молайып,
калориялығы жоғарылайды. ... қоса ... 22% ... 2,2% майы ... 14% ... 2,7% майы бар ... мен 15,8% ... 2,6% майы
бар өкпесін де тағамға асады. Етке сойылатын қоян ... да ... ... ... қоян ... ... қолмен ұстаганда
білінбейді, бөксесі, ... ... маңы ... ... Қолтығының
астыңгы жағындағы тері қыртыстарын қолмен ұстап, айқын ... ... қоян 1 -ші ... ... жатқызылады. Қолмен үстап
байқағанда омыртқасының жігі ... ... ... ... ... ... ... келген, май қыртыстары білінбейтін қояндар 2-ші
иоңдылық категориясына жатқызылады. ... ... да ... ңоян ... ... ... қоян ... екі категорияға бөледі:
- 1-ші категорияга бұлшық еттері жақсы жетілген,
шоқтығында және шап қуысында жуан таспа тәрізденіп
май жиналған, ... ... май ... ... ... ... бұлшық еттері орташа жетілген, арқа омыртқаларының
сүйектері аздаи шығыңқы, шоқтығы мен шап ... ... ... ... май ... ... ... жатады.
Ұшаларға категория берілгеннен кейін оны қараған мал ... ... ұша ... ... ... ... ал 2-ші категориялы
үшаныкіне төрт бұрышты белгі (клеймо) ... ... ... ... неғұрлым жоғары, ал бел жағы ... ... ет ... де мол болады. Сақая келе тәуліктік салмақ қысымы
бәсеңдейтінін ескеріп, азық ... ... үшін ... ... қоян ... ... 3-4 айдағы тірідей салмағын 3 кг-ға жеткізіп,
сойған тиімді. Онда 1 кг ... ... да азық ... аз ... ... сарғайып, тауарлық түрін жоғалтпас үшін оны қанын сорғытңаннан ... ... түрі мен түсі ... сақталады.
2.2 Ас қорыту жүйесінің физиологиясы
Қоянның ас қорыту жүйесінің де басқа мал ... ... ... бар. Үй ... ... бір ... сыйымдылығы -180-
200 мл. Кеміріліп желініп, ұсақталған азық қарынға келіп түседі. Қоянның
қарын сөлі өте ... ... ... Оны ... тұз
қышқылы, бір жағынан, желінген ... ... тез ... ... ... болса, ол тудырған қыш-қыл ортада протеин ыдыратушы
пепсин ... ... ... ... ферменті майды ыдыратып,
ұлтабар ферментті сүтті ірітеді. Соның нәтижесінде желінген жемшөп протеині
мен майының 67-70%, қант пен ... 80-85% ... Қоян ... ... ... ... қорытылуы әрқалай болып келеді. ... ... - 75% , ... - 65% ... ... не ... қана. Бұл сабан мен пішен секілді ... ... ... жасүнығының лигнин-денуінен, яғни, сағыз тәріздес қатты заттарға
(лигнин, кутин, суберин) қанығып, қоршалуынан ас ... ... ... ... қарапайым қосындыларға дейін ыдыратылған азықтың күрделі
қоректік заттары, аш ішек кілегей қабатының бетін тегіс ... ... ... де, олардың әрқайсысының ішінде орналасқан қан мен лимфа
тамырларына сіңеді.Жасұнықты азықты жақсы ... ... ... ... өзінің түнгі және таңғы құмалағын жеуі себептеседі. Қоянның
күндізгі құмалақтары құрғақ, ... ... да, ... ... ... ... ... дымқыл (мягкий помет) ... Онда ... ... қараганда протеин 3,5 есе көп болып, ал
жасұнық 2 есе кем ... Олар ... ... соң ас ... ... ... әсер ... толығырақ ыдыратады. Екіншіден, кілегейленген
қабықпен ... ... іші ... ... ... сақталып, капрография ба-рысында жекелеген аминқышқылдары мен
В ... ... ... Көжектерде бұл құбылыс енесін ембей өсімдік
азықпен қоректене бастаганнан кейінгі 23-34 күнде пайда болады.Капрография,
сайып келгенде, эволюциялық қажеттіліктен ... ... ... ... ... азықтың алғашқы қорытылмаған қалдықтары 9-10
сағатта сыртқа шығарыла бастайтын қоян құмалағын жеу ... ... ... жолынан өту мерзімін 60-72 ... ... ... қоректік
заттарының, бір жағынан, протеиндік және витаминдік құндылығының ... ... ... ... ... ... ... пайдалылығын
тәжірибеде қүмалағын жегізбей өсірген қояндардың салмақ қосымының үш есе
кемігендігінен, ал буаз ... ... ... ... да
байқаған. Бүл жерде сақа қоянның ашыққанда тіпті күндізгі ... да ... ... ... да айта ... ... ... тыныс алу жүйесі түз қоянынікінен нашар дамыған. Үй қояны
өкпесінің салмағы дене ... 1-1,2% ... үй ... ... ... 12-15 г ... үй ... оң жақ окиесі ... ... есе ... ... ... Қоян ... зат ... ету үшін газ алмасуы интенсивті түрде жүреді: 1 кг тірідей
салмағына шаққанда 1 ... 478-690 см ... ... 451-532 см
көмірқышқыл газын бөліп шығарады. Қоянның тыныс алуына тері де ... ... ... тері ... оттегінің сіңірілуі - 100-500 рет,
ал көмірқышқылының бөлінуі - 60-300 рет кем ... ... ... тері ... ... алу ... Үй қояны ауатазалығына сезімтал
болғандықтан, олар өсірілетін үйшіктер мен бөлмелерде ... ... ... ... секілді зиянды газдардың мөлшерден көп жиналмауын
қадағалайды.
2.3 Қан айналым жүйесінің физиологиясы
Қоянның зат алмасуын қамтамасыз етуде қан ... ... ... зор. Қанмен бүкіл дене торшаларына оттегі мен қоректік ... ... ... ... ... ... ... де
жеткізіледі. Қан лейкоциттері ағзаға енген бактериялар, вирустар секілді
жат денелерді (макрофагтарды) ... ... ... Қан ... жүйесіне
ол тарайтын және қайта жиналатын жүрек бастаған ... қоса ... ... (көк ... талақ, сүйек кемірігі) жатады.
Қоян жүрегі минутына 120-160 рет соғып, салмағы-ның 5-6,7%құрайтын 32-
67 мл қанын ағза қажеттілігіне ... ... не ... қан ... Орталық жүйке жүйесі реттестіретін қан ... ... дене ... да ... ... ... үй қоянының жүрегі арқылы минутына 27-150 текше см қан айдалып, ... 4,75 ... ... ... ... ... ... үй қоянының
жүрегі минутына 120-160 рет соғады.
Қоянның қаны мөлдір, түссіз сұйық плазма және қызыл (эритроцит), ... қан ... мен қан ... ... Қан ... ... ... гемоглобин құрамындағы темір
тотығып дене үлпаларына оттегін жеткізеді. Лейкоциттер ... ... ... жат ... (бактерия, вирустарды) қоршап алып, ... ... ... олар иммундық денелерді құрауға қатысып,іріңді
ісікті жазады. ... ... ... ... қан ұйытуға
қатысады.
2.4 Үй қоянының жүйке жүйесі
Қоян ағзаның бүкіл тіршілік әрекетін жүйке жүйесі ... ... ... ... ... ... ішкі және ... жағдай
белгілері қабылданып, қажетті мүшелер мен ұлпаларға қызметінің ... ... ... ... ағза ... ... ... бейімделеді. Жүйке жүйесі ми мен жүлыннан тұратын орталық бөлімі
мен барлық дене үлпалары мен торшаларына ... ... ... ... ... Салмағы 2,5 кг үй қоянының миы - 10 г, ал ... -
5 г ... ... жүйке жүйесі өте сезімтал болғандықтан, ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру
қажет.
Қауіп-қатер сезілісімен-ақ қоянның жүйке жүйесі дабыл қағып, ... ... ... болады. Мысалы, өздерін адамның байқағанын сезінген
күйгелек қояндар мұндай жағдайда ... ... ... ... ал ... буаз ұрғашы қоян іш тастауы да ... ... қоян ... ... ... ... стрестен сақтандыру қажет. Қоян өсірілетін
жерде жөндеу жүмыстары жүргізілсе, ... ... ... ... ... ... Үй ... бағалы шаруашылық қасиеті -өсімталдыгы. Өсімтал жануар тез
арада өсіп, жыныстық жағынан ерте ... ... ... ... ... ... ... орта азықтандыру мен
күтіп-бағу жағдайларына да байланысты болады. Өсімтал ағза азықтың қоректік
заттарын бойына жақсы ... ... азық ... ... көп ... Және де ... өсуі ұрық ... болғаннан басталатынын ескеріп,
төлдің эмбрио-налдық кезеңінде тез өсіп-жетілуіне ... ... ... ... да (постэмбрионалдық даму кезеңі) азықтандыру
мен күтіп-бағу жағдайлары ңоянның өсу қарқынын арттырып, ... ... ... ... Қоян ... ... ... қоректік
заттарға қажеттілігі де жоғарылайды. Азықтандыру деңгейі мен ... ... үй ... ... ... ... ... Азықты мол
беру нәтижесінде қоян ағзасы қоректік ... көп ... ... ... ал мүның өзі осу қарқынын арттыра түседі. ... ... ... жыныстық жағынан 4-5 айлығында, ал ірілері (1-1,5 кг-ға) одан 1-
1,5 ай кешірек 5,5-6 айлығында жетіледі.
Түз ... үй ... ... ... мезгілімен түлеу. Қоянның жасы
мен жыл маусымына байланысты түлеу үрдісі орын алып, жүні ауысып отырады.
Жогарыда айтылғандай, көжектер ... ... ... ... ... ... ... туылады. Бірқалыпты дұрыс өсіп-жетілген
көжектерге туғаннан кейін 30 күнде ұзындығы 2-2,5 см жүн ... ... ... ... және ... ... 15-30 ... 3-4 ай, 4-5 айлығына дейін созылады да желтоқсан-қаңтарда (түлеу
мерзімі жыл ... гөрі ... ... яғни ... байланысты
өтеді)
- екінші сатыда 10 күнде желкесі түлеп тамақ астымен ұштасады ... ... ... жүні ... ... ... да, санның
артқы жағымен томен түседі; терілер екінші сортқа жатады;
- үшінші сатыда 10 күнде денесінің алды мен артынан бастап ... ... мен ... ... қаусырып, арқасымен ұғатасады, бауыры да түлейді;
тері үшінші сортқа жатады;
- төртінші сатыда 10 ... ... ... ... ... ... жүн ... жетеді; терілер ең сапасыз, жарамсыз болады;
- бесінші сатыда 10 күнде арқасынан төмен, қүрса-ғынан ... ... ... ... ... ... жол салады; терісі үшінші сортқа
жатады;
- алтыншы сатыда 10 күнде жолақ-жолақ жолдың орнында ... ... ... ... болады да, сатының аяғында жойылып кетеді; терісі үшінші
сортқа ... ... ... 15 күнде түлеу аяқталады; терілері бірінші ... ... рет ... ... ... қысқа 65-80 күнге созылады. Сақа
үй қояндарының түлеу мерзімін, оның ... ... ... ... түлеу
барысы физиологиялық жағдайына (буаздығына, көжегін емізуіне) қарай ... ... ... ... ... ... түлей бастауы мүмкін. Оған
азықтандыру мен күтім жағдайы, күннің ұзақтығы, ауа температурасы ... ... ... ... ... ұзақ түлейді, жүні баяу шығып, нәзік,
үзілгіш келеді. Дегенмен, түлеген кезде күн салқын болса, жүн де қалыңырақ
шығады. ... ... үй ... ... ... ... қояндарға
қарағанда тезірек түлейді.
Түлеу кезінде жүннің қайтадан өсуі үшін қосымша қоректік заттар ... ... ... қояндардың азығы, күтімі күшейтіледі, ... ... ... қорғай алмайды. Сондықтан түлеп жүргең үй
қояндары ... ... ... ... терісі қопсып жүмсарады,
дымқылданады, температурасы біраз көтеріледі. Түлеу басталған ... ... ... Өсуі ... жүн ... түрпісі семіп, оның
буылтығы қабыршақтанып, мүйізденеді. Оның астынан жүн түбірінің жаңа
түрпілері өсіп, жаңа ... ... ... жаңа ... Олар өсе ... ... буылтығы мүйізденген ескі ... ... жаңа жүн ... ... шығарында, ескі жүн түсіп
қалады. Жаңа жүн талшығы ... ... ... ... ... ... мүйіздене береді. Бұл торшалардан жүн талшығы пайда болып,
терінің сыртына әбден мүйізденіп шығады. Жүн талшығы ... ... ... мен ... ... мүйізденеді. Әбден жетілген жүн талшығының
буылтығы тері астына жақындайды, оның ... тері ... ... ... тері оте мықты болады.
Түлеу аралығында, әсіресе қыста, қоянның терісі жұқарып, қалыңдығы 1,10-
1,50 мм болады. Түлеу ... оның ... ... - ... ... Бұл ... тері ... жұмсарады, оның ылғалдылығы артады. Қоян
терісінің құрылысы мен қалыңдығына оның жасы мен ... да әсер ... ... ... терісі ұрғашыларынікіне қарағанда 2 есе қалың және мықты
келеді. Көжек ... жұқа осал ... ... ... ... арқа мен
құлақ терісін ұстап біледі. Дені сау, ширақ үй қоянының терісі мықты, шымыр
және созылғыш ... ... ауыл ... ... орны ... ... өнімдері - қоян еті,терісі мен түбіті. Ол ... ... ... ... асыл ... ... ... өсіріп, олардың жоғары өнімділігі
жетілетіндей азықтандыру мен ... ... ... ... Сонымен
қатар шаруашылықтағы қоян басының дұрыс есебін жүргізіп, ... ... дер ... ... терісін сапалы өңдеу технологиясын сақтау керек.
Түлеу кезінде жүннің қайтадан өсуі үшін ... ... ... ... түлеу кезінде қояндардың азығы, күтімі күшейтіледі, жүні
сирегендіктен салқыннан ... ... ... ... ... ... ... суыққа шалдыққыш келеді. Олардың терісі қопсып жүмсарады,
дымқылданады, температурасы ... ... ... ... жердің
терісіне пигмент жиналады. Өсуі тоқталған жүн түбірінің түрпісі семіп, оның
буылтығы ... ... Оның ... жүн түбірінің жаңа
түрпілері өсіп, жаңа буылтықтардың өрбігіга ... жаңа ... Олар өсе ... ... ... ... ескі жүн
талшықтарын ығыстырып, жаңа жүн талшығын сыртқа шығарында, ескі жүн ... Жаңа жүн ... ... ... ... терініқ сыртына
жақындаған сайын мүйіздене береді. Бұл торшалардан жүн ... ... ... ... ... мүйізденіп шығады. Жүн талшығы жетілген сайын онық
түбірі мен буылтығы ... ... ... ... ... ... ... “Жануарлар физиологиясы”
3.Т.Садықұлов, Ә.Байжұманов, Қ.Бегімбеков “Мал өсіру және селекция”
4.Интернет желісі
Жоспар
Кіріспе
Негізгі бөлім
1.Ауыл шаруашылық малдарының азықтары туралы ... Мал ... ... ... ... Мал ... жануарларды қоректік заттармен қамтамасыз ... мен өнім ... ... ... пен ... ... ... химиялық, микробиологиялық және минералдық қосындылар ... ... ... ... ... ... тағы ... қасиеттеріне
қарай топтастырып жіктейді. Ең ... олар ... және ... ... ... азықтар тегі бойынша өсімдік және ... ... ... ... ... ... ... және микробиологиялық түзудің
өнімдері кіреді.
2. Өсімдік тектес ... ... ... ... физикалық жағдайы
мен құрамында қоректік ... ... ... ... аумақты және
құнарлы топқа бөлінеді. Аумақты азықтарға 1 кг ... ... 0,5 кг – ... ... ... ... шоғырланған, құрамында ылғалдылығы немесе
клетчаткасы мол азықтар жатады. 1кг құрғақ ... ... 0,65 ... ... 7,1 ... ... ... қарамастан олар шаруашылық азық
қорының негізін құрастырады. Өйткені бұл топқа барлық көк ірі және ... ... азық ... затында 19 пайыздан астам клетчатка болады. ... ... ... ... ... ... ... Қырман қалдықтарында
қорытылмайтын заттар көп болғандықтан, малға берер алдында ... ... ... азық ... 40 ... ... ылғал болады.
Шырынды азықтарда бұл ылғал ... ... және ... сөлі
құрамында химиялық байланыста болады. Оларға көк ... шөп, ... ... сүрлем, пішендеме, химилық жолмен сақталған көк азықтар кіреді.
Сулы азықтарға азықтарға техникалық өндіріс, атап айтқанда, ... және қант ... ... жатады.
Химиялық құрамы бойынша ... ... ... ... ... ... ... және протеиндік (бұршақ тұқымдастар
дәні, май өндірісінің қалдықтары) топқа бөлінеді.
Протеиндік ... ... ... ... ... ет, ... ұны және ... түрлі азықтар қосындысынан құрастырылған құрама
жемді де жатқызуға болады.
Толық рационды құрама жемдер жан-жақты толықтырылған, мал мен ... ... ... ... ететін түрде шығарылады.
Құнарлы құрама жемдер тек қана түрлі дәндер, минералды ... Олар жеке ... ... ... азықтарын толықтыратын
қосымша азық ретінде ... ... ... ... негізгі
азықтардың қоректілігін жоғарылату үшін пайдаланады.
Ақзатты – витаминді – минералды қосындылар азотты, ... ... мол ... дайындалған біркелкі қосындылар. Құрама жемге
немесе азықтарға қосып беріледі.
Премикстер – заводтарда витаминдер, микроэлементтер және ... ... ... ... ... ... гармондар) жасалатын
арнайы қосындылар. Жем салмағына 0,5-1,0 ... ... ... ... өндірісте мал азығы ретінде қолдану үшін ... және амин ... ... ... ... ... препараттар т.б.) минералдық ас тұзы, (фосфаттар т.б.)
қосындылар ... ... 3 ... ... ... 1.Сүт және сүт ... 2.ет
өндірісінің қалдықтары 3. Балық зауытының қалдықтары.
Шаруашылықта ... азық ... ... оның ... ... ... мал ... сапасын бағалау үшін қарапайым,
органолептикалық тәсілдерді қолданады. Ол әдіс арқылы азықтың ... ... ... ... ... ... ... байланысты анықтау
әдістерін қолданады.
Жем — қоректік заттарға бай мал ... ... азық ... Жем 3 ... ... топқа арпа, сұлы, жүгері, қара бидай,тары сияқты астық
тектес дәнді азықтар, ... ... ... ... ... ... жатады. Олардың құрамында 20 — 40% протеин болады. Үшінші
топқа майлы дақылдар, олардың дәні мен ... ... ... ... ... - өсімдік тектес немесе жануар тектес жасанды
Сонымен азықтың құрамына және оның ... ... ... ... ... ... тек қана ... заттардың саны өзгеріп
Құнарлы топырақта қоректік заттар жоғары ... ... ... ... ... ... ... протеині көп болады. Жазда
Ірі азықтар. Жеке шаруашылықтарда ірі азықтардан әсіресе, пішен ... ... ... гүлдене бастаған балаусадан дайындалады. Сондықтан астық
Қатты кептіріп, қуратып алмас үшін ... ... ... кейін
Кептірілген пішенде құрғақ заттың 1/3 бөлігі, қорытылған қоректік заттардың
Мал азығы химиялық құрамына, оның ... ... ... өсімдік тектес, жануарлар тектес болып ... ... ... ... ... ... ... балауса азықтар: табиғи жайылымдардың шөбі, шалғындық шөп және
Ірі азықтар: пішен, сабан, топан т.б. 
Тамыржемістілер,түйнекжемістілер. Сүрлем. 
Пайдаланылған әдебиеттер:
1.Интернет желісі
2.Мал азықтандыру.Алматы-1993ж ... ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жапондық коя балықтарын өсіру ерекшеліктері60 бет
Үкілі Ыбырай. Тайгадағы түс. “Қалдырған” әні5 бет
«Жоғарғы температураның үй қояндарының ph көрсеткішіне әсері»44 бет
«Үй қояндарының овуляциясы және фолликулалардың пісіп жетілуі»25 бет
Жабайы қояндар7 бет
Қоян етінің биологиялық және тағамдық құндылығы4 бет
Қоян шаруашылығы12 бет
Қоян шаруашылығы өнімдерін жұқпалы аурулар кезінде ветеринариялық-санитариялық сараптау. Қоян сойыс өнімдерін жұқпалы емес аурулар мен жалпы және жергілікті патологиялық үрдістер болғанындағы ветеринариялық-санитариялық сарапталуы16 бет
Қоянның сойыс өнімдерінің жұқпалы аурулар кезінде ветеринариялық- санитариялық сараптау8 бет
Қоянның фосфорорганикалық қосылыстардан улануының патологоанатомиялық өзгерістері мен диагностикасы30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь