Бәсеке күрес - нарықтық экономика механизімінің басты элементі

Кіріспе 3.4

1. бөлім. Бәсеке күресі және оның экономикалық мазмұны 5.13
1.1. Бәсеке күресіне жалпы сипаттама 5.6
1.2. Сұраныс пен ұсыныс бәсекенің элементтері 6.9
1.3. Бәсеке туралы ғалымдардың тұжырымдамалары 9.13

2. бөлім. Бәсеке күресінің түрлері 14.21
2.1. Жетілген бәсеке күресіне сипаттама 14.19
2.2. Жетілмеген бәсеке күресіне сипаттама 19.21

Қорытынды 22

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 23
Кіріспе.
Қазіргі нарықтық экономика негізінде шығарылған өнімнің сапасына басқалай талап қояды. Бұл қазіргі дүниеде кез келген кәсіпорынның өмір шендігі, оның тауарлар нарығында және қызмет көрсетудегі орнықты жағдайы бәсекеге жарамдылық деңгейін көрсетеді.
Өз кезегінде бәсекеге жарамдылық екі көрсеткішке байланысты – баға деңгейіне және өнім сапасы деңгейіне. Ал екінші фактор бірте-бірте бірінші орынға шығады. Еңбек өнімділігі, ресурстардың барлық түрлерін үнемдеу өнімнің сапасына тікелей орын береді.
Қазіргі заман талабы, жоғары сапалы тауарды шығару негізгі мәселесі болып табылады. Қазіргі кезде Казақстан Республиқасы сапаның деңгейін көтеру үшін көп көңіл бөліп жатыр. Бәсеке болмаса тауар сапасыда төмен болады. Казақстан Республикасы «ВТО»-ға кіруіне байланысты тауар өнімінің сапасын көтеруі қажет. Дүниежүзілік аренада бәсекеге түсе алатындай өнім жасап шығару керек. Казақстан Республикасы кіші және орта бизнесты дамыта отырып, жоғары сапалы өнім шығаруға ұмтылуда. Ол тауардың бағасы төмен, сапасы жоғары, қорабы мықты және тұтынушылардың талабына сай келетін болса – ол бәсеке түсе алады. Казақстан Республикасы барлық өнімдердің сапасын көтеріп, дамыған елдер біздің елдің өнімің сатып алатын деңгейге жетуге тиіс.
Бұл мәселе бүгіңгі қүнде өте маңызды, сондықтан мен осы тақырыпты: «Бәсеке қүрес - нарықтық экономика механизімнің басты элементі»- таңдап алдым.
«Тек бәсеке – қүрес бола отырып, тауар өнімінің сапасының деңгейі көтеріледі, бұл экономикада өте маңызды» – деген гипотиза шығарып отырмын. Соны ашу үшін кітаптармен газеттерді оқып, талдап бұл жұмысты жаздым.
Нарықтық қатынастардың мән-мағынасын байқататын ұғымдардың бірі-
бәсеке болып табылады. Жалпы алып қарағанда бәсекені өндірушілердің
бір-бірімен нарықтағы тауар ұсынымы мен бағаны белгілеу жайлы өзара
қатынасы ретінде анықтауға болады. Бұл өндірушілер арасындағы бәсеке, ал
тұтынушылар арасындағы бәсекені, нарықтағы бағаны, сұраным көлемін қалыптастыру жайлы өзара қатынастар ретінде анықтаймыз.
Бәсекелесу-деген сөздің өзі эканомикалық пайданы бөлу және тұтынушының таңдауының бар екендігін көрсетеді. Дәл осы себептен де өндірішілер тұтынушының сұранысын арттыру үшін әрекеттер жасайды. Ал монополия жағдайында тұтынушының алдында бір ғана ірі өндіруші тұрады.
Тұтынушы қаласа да, қаламаса да монплистің өнімін пайдаланып, оның тағайындаған бағасын қабылдакға мәжбүр болады. Монполистің үлкен билікке ие болуына оның тауарының ерекшеленуімен қатар, осы тауардың алмастырушысы аз болуы да әсерін тигізеді.
Жалпы курстық жұмыстың мақсаты: нарықтағы сұраныс пен ұсынысты, бағаны, бәсекені қалыптастыруды негізге алдым. Яғни нарықта тауар өндірушілер көп болса, әрине бәсеке пайда болады. Олай болса нарықтағы экономика өрістейді.
Курстық жұмысымның актуальдығы – Қазақстан Республикасындағы бәсеке қүресін дұрыс қамтуыма байланысты, мен осы тақырыпты таңдап, толық ашуға тырыстым.
Әдебиеттер тізімі:
1. Әубакіров А. Б. «Экономика теория» Алматы-1999 ж.
2. БисенғазиевМ.Б,Хамитов А.Ш. «Кәсіпкерлік негіздері» Орал.БҚМУ 2001ж
3. Борисов.Е.Ф «Экономика теория» Москва-1999 ж.
4. Таймас.А «Экономика әлемдік класика 10 томдық» Экономикалық өсу
және бизнес теориясы 2005ж
5. Сагадиев К «аналитический взгляд; Жаңару көшінде»
6. Даухарин «Маркетинг негіздері» Орал 2000 ж
7. Жүнісов Б.С. «Нарықтық экономика негіздері» Алматы-1999 ж
8. Қазамбаев А.М. «Баға және баға белгілеу» Орал-2001 ж
9 Мамыров Н.Қ, Тілеужанов. М.Ә. «Макроэкономика» Алматы-2003 ж
10. Осипов Г.М. «Экономикалық теория негіздері» Алматы-2002 ж
11. Фишер С. «Экономика» Москва-1999 ж
12. Шеденов Ө.Қ. «Жалпы экономикалық теория» Ақтөбе-2004 ж
13. Тәуелсіздік Хабардарлық Біліктілік «Жаңа кәсіпорынды құру» Қостанай
        
        Казақстан Республикасынын ғылым және білім Министірлігі.
Тақырыбы: «Бәсеке күрес - нарықтық экономика механизімінің басты ... ... ... ... және оның ... ... ... ... ... ... ... ... пен ... бәсекенің элементтері
6-9
1.3. Бәсеке ... ... ... ... ... ... ... ... бәсеке ... ... ... ... ... ... ... тізімі 23
Кіріспе.
Қазіргі нарықтық экономика негізінде ... ... ... ... ... Бұл ... ... кез келген кәсіпорынның өмір
шендігі, оның тауарлар нарығында және ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Өз кезегінде бәсекеге жарамдылық екі көрсеткішке байланысты – баға
деңгейіне және өнім сапасы ... Ал ... ... ... ... шығады. Еңбек өнімділігі, ресурстардың барлық түрлерін үнемдеу
өнімнің сапасына тікелей орын ... ... ... жоғары сапалы тауарды шығару негізгі мәселесі
болып табылады. ... ... ... Республиқасы сапаның деңгейін
көтеру үшін көп көңіл бөліп жатыр. ... ... ... ... ... Казақстан Республикасы «ВТО»-ға кіруіне байланысты тауар ... ... ... ... ... ... түсе ... өнім
жасап шығару керек. Казақстан Республикасы кіші және орта бизнесты дамыта
отырып, жоғары сапалы өнім шығаруға ... Ол ... ... төмен,
сапасы жоғары, қорабы мықты және тұтынушылардың талабына сай келетін болса
– ол ... түсе ... ... ... ... өнімдердің сапасын
көтеріп, дамыған елдер біздің ... ... ... ... деңгейге жетуге
тиіс.
Бұл мәселе бүгіңгі қүнде өте маңызды, ... мен осы ... ... - ... ... ... ... элементі»- таңдап
алдым.
«Тек бәсеке – қүрес бола отырып, тауар өнімінің сапасының деңгейі
көтеріледі, бұл ... өте ...... ... ... ... ашу үшін кітаптармен газеттерді оқып, талдап бұл жұмысты жаздым.
Нарықтық ... ... ... ... бірі-
бәсеке болып табылады. Жалпы алып қарағанда бәсекені өндірушілердің
бір-бірімен нарықтағы тауар ұсынымы мен бағаны белгілеу жайлы өзара
қатынасы ретінде анықтауға болады. Бұл ... ... ... ал
тұтынушылар арасындағы бәсекені, нарықтағы бағаны, сұраным көлемін
қалыптастыру жайлы өзара ... ... ... ... өзі ... ... бөлу және тұтынушының
таңдауының бар екендігін көрсетеді. Дәл осы ... де ... ... ... үшін ... жасайды. Ал монополия
жағдайында тұтынушының алдында бір ғана ірі ... ... ... да, ... да ... ... ... оның
тағайындаған бағасын қабылдакға мәжбүр болады. Монполистің үлкен билікке ие
болуына оның ... ... ... осы тауардың алмастырушысы аз
болуы да әсерін тигізеді.
Жалпы курстық жұмыстың мақсаты: нарықтағы сұраныс пен ұсынысты, ... ... ... ... Яғни нарықта тауар өндірушілер көп
болса, ... ... ... болады. Олай болса нарықтағы экономика өрістейді.
Курстық жұмысымның актуальдығы – Қазақстан Республикасындағы бәсеке
қүресін дұрыс ... ... мен осы ... ... толық ашуға
тырыстым.
1-бөлім. Бәсеке күресі және оның экономикалық мазмұны.
1.1 Бәсеке күресіне жалпы сипаттама.
Бәсеке - өндірушілерді ... ... аз ... ... ... қажеттіліктерін ең төменгі баға ... ... ... - (лат. сoncurred-қақтығысу) -бұл рыноктық ... ... ... ... алу және сату барысында,
өндірістегі ең жақсы жағдайлары үшін ... ... ... бірі – ... ... ... Бәсеке –
нарықтық қатынас субъектілері арасындағы қүрестін ... ... ... ... - ... ... мен ... таратуға апаратын
жақсы жағдайларды ұйымдастыру арқылы қосымша таза табыс алу.
Нарықтық жағдайда тұтынушының қанағаттануы тауарға ... ... ... ... алу сату актісінде көрінеді. Мұндай
ерекшеліктің үйлесуі, өндіруші мен ... ... ... ... және ... ... ... сол сияқты нарық
жағдайында тауардың толық сәйкестігін бәсекенің жарамдылығы деп атайды.
Өнімнің бәсекеге ... ... ... ... беретін тұтыну кешенінің «сапалық және ... ... ... ... өнім ... жеңіл және тез сатылады. Әрбір
сатып алушы өзінің жеке мұқтажын ең жоғары қанағаттандыратын ... ... ... ... ... ... ... салыстырғанда қоғамдық
мұқтажына толық сәйкес келетін тауарды сатып ... ... ... тауарға деген қанағаттанушылық деңгейінде жеке дара көрсеткіштер
пікір жиынтығын құрайды, оның тағы да ... ... болу ... ... ... жарамдылығын, оның сапалық және ... ... деп ... ... Ол ... ... нарықтылы
мұқтажын қанағаттандыруды қамтамасыз етеді және сатып алушы үшін тиімділігі
ұқсас тауар – бәсекелестер ... ... пен ... бәсекенің элементтері.
Бұл маңызды көрсеткішті анықтаудың бірнеше тәсілдері белгілі. Олардың
ең көп ... ... ... тәсіл: техникаға бәсекенің жарамдылығын анықтайтын белгісі –
бұл тауарды тұтыну бағасы ... ... Ол ... формуламен
анықталады: Бт = Бс + Шт мұнда, Бт ... ... Бс – ... ... - бұл ... ... ... тәсіл: тауардың бәсекелестік жарамдылығын анықтағанда бұл
тәсіл екі ... еске алуы ... ... ... құны, тауарды сату және
оның сапалылық денгейі. Сөзсіз, бәсекеге ... ... ... оны өндіруге, сатуға кеткен шығындар ең ... ал сапа ... ... ... ... болатын болса.
Үшінші тәсіл: бұл тәсіл техникалық денгейі және сату бағасын ... ... ... ... салыстыруға негізделген. Бұл тәсілге
сәйкес басында салыстырмалы сапаның сандық көрсеткіштерінің денгейі және
базалық ... мына ... ... = ККэ ККт ...... ... ... көрсеткіші;
ККэ - эстетико- эргономикалық деңгейінің кешенді көрсеткіші;
ККт - ... ... ... ... - ... кешенінің сенімділігі.
Төртінші тәсіл: бұл тәсілде - бәсекеге жарамдылықтың деңгейі қалай
техникалық, солай экономикалық параметрге ... ... ... ... параметрден тек сатып алушылар осындай ең жоғары
деңдейді қызықтыратындарды тандайды.
Қорыта ... ... ... өткізіліп жатқан нарыққа көшу
сапа және өнімнің бәсекеге жарамдылығы жөніндегі мәселеге жаңадан ... ... Егер ... ... ол ... ... нарығының дамуы
өнімнің сапалық дамуы серпінін және деңгейін арттыруға ... ... ... орны ... ... ... Рыноктың жұмыс істеу
механизмі оның сұраным мен ұсынымдарының ... ... өз ... ... деп - адамдардың әртүрлі тауарларды ... ... мен ... алу ... ... ... ... сатып алушылардың не ана, не мына ... ... ... ... – жеке сатып алушылардың қосындысының сұранымдары .
Жиындық немесе ризалықпен қабылдау сұранымы ұлттық ... ... ... мен игі ... ... ауқымын көрсетеді, ол бағаның
белгілі бір деңгейінде барлық экономикалық субъектілерді ... ... ... ... ... тікелей байланысты.
Тауардың салыстырмалы бағасы жоғары болған сайын , оның тұтыну денгейі
төмен келеді. ... бір ... ... ... ... ... оны аз
мөлшерде сатып алады, немесе көп мөлшерде бағасы төмендесе, бұл ... ... ... ... ... үшін ... экономикалық постулат болып
саналады. Бұл пікір әртүрлі тәсілдермен ... ... ...... кері пропорциональдық сұраным бар ... ... көп ... ... оны ... ... немесе бағаны төмендеуіне
орай тұтыну денгейі өседі. Бағаның ... ... ... ... ағымдық пайдалануда тауар көптеп тұтынылады, сол ... ... үшін жаңа ынта ... ... мөлшерлі
тиімділік деңгейі немесе бұрынырақ табысы төмен ... ... ... ... ... Өте ... баға жағдайында да дәл осылай
болады, тек кері белгімен. Осы ... бәрі ... ... не ... сұраным санының өзгерісіне жеткізетіндігі
түсіндіреді. Әдейілеп немесе әдейілеп ... ... сөз жоқ, ... ... олар ... жағынан болатын қысымға байланысты
үлкендеу немесе кішілеу шектеуге ілігеді. Мұндағы ереже «бас ... ... ... ... - ... ... ... болған сайын,
таза табысты ұлғайту қарекетінен ауытқу соғұрлым аздау болады.
Енді біз ... ... ... ... ... ... ол - рынокта
түрған немесе оған әкелінетін тауарлар. Экономикалық ...... - ... ... ... және сата алатын тауарлар
мөлшерінің сол өнім құнына және басқа факторларға байланысын көрсетеді.
Әрбір сәтте өз ... ... ... ... ... ... ... Олардың бір бөлігі тауарды көп өндіріп, рынокқа
әкеледі, басқалары аз өндіріп, аз әкеледі. ... бәрі де өз ... ... ... ... тырысады. Оның өзінде тауарларының бағасы
неғұрлым жоғары болса, соғұрлым белсенді түрде көбірек ... яғни ... ... ... Сонымен, ұсынымға ықпал етуші ең басты фактор
баға болып шығады.
Ұсынымның ... ... ... ықпал етеді:
-уақытша фактор өндірушінің баға өзгерісіне көңіл аудару ... ... ... аз ... ... әдетті ұзақ уақыт
ішінде көбірек болады. Бұл өндірушілердің өте ... ... ... ... оралымдылығына өндірісте пайдалатын және
мейлінше ұзақ уақытты талап ... ... ... ... ... ресурстар құрамының сапалық және сандық өзгерістері
ықпал етеді.
- Өндірістік ... ... ... цикл ... ұзарған сайын,
ұсыным соғүрлым оралымды болады. Бағаның өзгерісіне тек өндіріс циклы қысқа
өндірушілер ғана тез сезініс білдіре алады.
Сұраным мен ... ... ... зерттеп барып, нарықтық
бағаның тепе-тендігі қалай орнығады деген басты проблемаға өтеуге болады.
Ол үшін ... ... ... ... ... ... Сұраным мен
ұсыныс негізінде тепе-тендік бағаны қалыптастыру, сатып алушы тұтынатын
игіліктің ең ... ... ... идеяны қамтиды және ол еңбек құны
неғізінде бағаның ұрылу идеясынан ... ... ... Тепе-теңдік
- әрбір бәсекелес рыноктардың заңы. ... ... ... ... ... ... ... жағдайында орнығады. Алайда
бәсекелестіктің тепе-тендік ... ... ... ... ... элементтері пайда болмаса, барлық тауарлы рыноктар
бәсекелестік тепе-тендікке жақындайды.
Сұраным жағына да, ұсыным жағына да ... ... ... рыноктың мынадай әртүрлі моделдерін анықтайды: жетілген ... ... Ол ... біз ... ... таныс боламыз.
1.3 Бәсеке туралы ғалымдардың тұжырымдамалары.
XX ғасырдың басында еркін бәсеке экономикасының монополистікке ... ... ... ... ... жыл бұрын таза ... ...... ... одан ... ... ... Ж. Б. Сэйдің «рынок заңы» өзінің ... ... ... ... жетілмеген бәсеке проблемасын неоклассиқтер
мойындады. Соңынан белгілі ... ... ... ... көрінген жетілмеген бәсеке проблемасын
неоклассик экономистері ілімдерінің өкілдері - ... ... Э. ... және ... ... ... Дж.
Робинсон бір мезгілде зерттеген. Олардың теориялары XX ... ... ... ... ... ... жылы ... жағалауының бір жағында Э. Чемберлин, екінші
жағында Дж. Робинсон ... ... ... ... ... ... теориясы» атты еңбектерін жазды.
Біріншіден: Э. Чемберлин теориясы бойынша нақты емес жасанды,
абстракцияны таза ... ... ... ... ... ... қозғау дұрыс. Бұл ... ... ... ... ... ... ... манипуляция жасайды, оның
дәрежесін бақылайды, өзінің рыногында қожайын болады.
Екіншіден: ол енгізген «монополистік ... ... ... таза
бәсекенін альтернативі болды. Өйткені, монополистік бәсеке тұсында:
- рыноктық құрылыс кезінде сатушылар саны ... ... ... ... фирмалардың тиімді жұмысы әсер етпейді;
- сатып алушылар түрлігі сауда маркісіне байланысты және нақты сатушының
сапалы сипаттамасына қарай өнімді артық ... ... ... яғни жақын субститут марқалы өнімдер, кез келген
«жаңа» сатушыны шығарады, әдеттегі салаға ... ... ... ... ... шектелмеген.
Үшіншіден: егер бұрын классиктер және неоклассиктер экономикалық өндіріс
шеңбері шартты таза бәсеке деп, ал ... ... тек ... ... ... Э. ... теориясы бойынша, бәсеке дифференцияланған өнім
негізінде ... ... орын ... бір түрлі ерекше қасиеттері пайда болады, сатып алушы товар
түрінің ... өз ... ... егер ... мен неоклассиктер монополияның таза
бәсекені ығыстыруына баға күресінің әлсіреуін көрсе, Э.Чемберлиннің
көзқарасы бойынша, бәсекелік күрес монополист- бәсекелестер арасында ... Ол баға және ... ... жоқ ... ... ... өйткені ол
оның сапасы мен жарнаманы жетілдіруімен байланысты еді.
Бесіншіден: Э. ... ... ... рет экономикалық
либерализм идеясың зертеушілерді мына ойға түсүрді: таза бәсеке де, таза
монополия да ... Шын ... ... ... саны ... бар ... ... бірін –бірі алмастыратын бақталас ... ... ... ... ... ... орынды сияқты:
монополистіқ бәсеке жағдайында сатып алушыға ... ... ... ... ... емес ... сатушыны басқадан артық бағалау.
Бұл Э. Чемберлиннің логикасы бойынша ірі шаруашылық ... ... ... тұру және орта ... ... мен өндіруші монополист болады,
яғни монополия марксистік ... ... ... ... ... ... орталықтануының салдары емес, өйткені ол рыноктың
жүйеде ... ... ... ... сияқты Дж. Робинсон бастапқы міндет - өндірушілер өз ... ... баға ... механизмін білу, яғни не себепті баға
осы көлемде және сатып ... ... ... ... ... сатып алуға келіседі. Бірақ одан әрі ... ... ... ... қүрылымдарынан өзгеше. Айталық, егер соңгысы
монополистік бәсекені тепе-тендіктегі рыноктың табиғи жайы деп ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің
тепе-тендіқ жағдайының бұзылуын, жоғалтуын, тіпті жалдамалы енбеқті қанауды
көрді.
Жетілмеген ... ... ... ... ... болғанындай,
монополияның мәні жағымсыз түрде, рыноктық ортада әлеуметтік – ... ... ... ... ... ... бұл
жұмыстың мынандай тұжырымдарын атап өту керек.
Біріншіден: Дж. Робинсонның сенімі бойынша, ... ... ... ... ... қарағанда өндіріс монополиясына ынтасы аз,
өйткені жекеленген фирмалар оптимал көлемге жете алмайды, тиімсіз қызмет
істейді. Соңдықтан ... тек қана өз ... ... ... ... ... ... ұйымдастыруды жетілдіру арқылы өндіріс шығындарын
азайтуға мүнкіндігі болады.
Екіншіден: Дж. ... көз ... ... ... ...... ерекше бөлінетін талап қояды, яғни басқаша ... ... ... ... ... ... фирма
монополистері фирма тиімділігін артықша бөлетін көлемдерімен сипатталады.
Үшіншіден: жетілмеген бәсеке бар ... ... Дж. ... мыналарды анықтайтын ситуациялар болуы мүмкін: егер рынокта
бірыңғай біріккен,сатып алушылар деп қарамай бір- бірімен бәсекелес шексіз
сатып ... ... ... ... саны ... болады. Мұндай
сұраныстың шоғырлану ситуациясын, яғни рынокта көптеген ұсақ сатушылар және
бір ғана сатып алушы әрекет ... оны ол ... ... сатып алушылар
монополиясы деп атайды.
Төртіншіден: өзінің теориялық ... ... ... Дж. Робинсон
мынандай қорытынды жасайды: шын мәнінде жетілмеген бәсеке шарттарының ... ... ... ... және ірі бірлестіктердің құрылуы бірі –
бірімен бәсекелес ұсак ... ... ... ... ... ... ұлғайту – сөзсіз байлыкты бөлудегі әділетсіздікті күшейтеді».
Осындай және басқа да пайымдаулардан ... ... ... ... Дж. ... ... ... және
әділеттілік дилеммасын шешуі тиіс. Оның пікірінше,
«монополизацияланудың ... ... оның ... тиімділігін
арттыратындығын көрсету жеткіліксіз». ... М. ... ... пен ... ... ... ғылымның көптеген
бергі иллюзиясының бірі.
Өзінің зерттеу нәтижелерінің негізінде Дж. Робинсонның басқа да құнды
қорытынды жасауы мүмкін еді. ... ... ол ... ... ... жою ... экономикаға мемлекеттің араласуының нақты
шаралары туралы ұсыныс күтілген еді. Осындай негізделген шараларды бірнеше
жылдан кейін Кэмбридж мектебінің ... ... ... Дж. М. ... ... ... ... күресінің түрлері.
2.1. Жетілген бәсеке күресіне сипаттама.
Нарықтық қатынастардың мен-мағынасын байқататын ұғымдардың бірі-бәсеке
«латын сөзі конкурро-түйістіру» болып табылады. Нарық ... ... ... ... ... қалыптастыру реттінде белгілі.
1-кесте ... ... ... ... ... нарықтық моделі. ... | ... | |
| | |
| | |
| | |
| ... |Жетілмеген (еркін емес) |Таза |
| ... және ... ... |
| ... ... | | |
| | ... ... |Бір ғана |
| | ... ... ... ... өнді- |Тауар |Тауар өндіру- |Тауар ... | ... ... ... ... көп емес, | ... |дің ... ... |ірі ... өнді- | |
| | | ... бар. | ... |Бір ... |Әр текті өнім |А)ірі фирмалар |Біртекті өнім,|
|сипаты. ... | ... ... ... ауысты- |
| | | |лар ... ... ... |
| | | ... ... ... |
| | | ... |болмауы. |
| | | ... ... | |
| | | |лар ... | ... |Ауыл шаруа- |Әр түрлі сауда:|Өнеркәсіп ... ... ... ... аяқ ... ... |
|экономика |ғы:бидай,кө- |тағам өнімдері,|балқыту, хими- |қолдану кәс- ... ... ... және ... ... |
| ... ... |т.б. өнімдері. |б)автоиобиль, |телефон бай- |
| | | ... ... ... эл- |
| | | |лық ... ... газ ... | | ... ... т.б. ... ... ... ... |орташа |Шамалап ... ... ба- |жоқ. | | ... ... | | | ... ... | | | ... ... ... монополизмге алып барады. Сондықтан жеке кәсіпорын,
банк,мемлекет өздерінің құқықтарын ... ... ... көп ... ... күрес жақсы жүреді.Себебі бәсеке
мен монополия бір-біріне кері ұғымдар.
Бағалық бәсеке тауарлар мен қызметтерді бәсекелестің бағасына ... ... ... ... Баға төмендету шығынды азайту арқылы ғана
мүмкін. Оны тек ірі фирмалар ғана ... ... ... – бұл ... жолдармен таза табыс алу үшін ... ... ... ... азайту және, тиісінше, ассортименттер
және тауарлар мен игі қызметтердің сапаларын өзгертпестен бағаны төмендету.
Бағалы емес ... ... ... арқасында жететін
тауарлардың жоғарғы сапамен және сенімділігімен ... ... ... ... ... ... бәсекелесуіне
байланысты жетілген (еркін) және жетілмеген бәсеке рыногі деп бөлінеді.
Бәсекелестік күрестің негізгі әдістері болып: баға және ... ... ... Баға ... ... Енді ... тыс ... туралы
айтайық. Бағадан тыс бәсеке – бұл төмендегідей жолдармен қосымша таза табыс
табу үшін ... ... ... ең жаңа ... ... ... ... жаңа және жоғары сапалы
тауарлар мен игі ... ... ... тауарлар жасау;
- сатып болғаннан кейінгі техникалық қызмет көрсету жақсарту;
- өз тауарларында жарнамалау.
Бәсеке –рыноктық қатынастардың ... ... әр ... ... және әр ... ... іске асырылады. Ол сала ішіндегі және сала
аралық бола алады. Ол бағалық ірі және ... емес бола ...... ... ақша ... ... Баға зор ... әкеледі. Баға жалғыз ғана өндіріс шығынымен және ... ... ... Баға осы ... ... байланысы арқылы
олардың сұранымда көрінуімен және игілікті ұсынымдарымен ... ... ... бір ... ... сатушылар 4-5 тен аз
болмаған жөн, ал 8-15 тен көп болса өте ... Егер төрт ... 80% ... ... ... ... ... табылады.
Бәсекенің классикалық түрін еркін, жетілген, бағалық деп баршаға белгілі
нәрсе. Мұнда баға құрылымының еркін механизмі экономиканы ... ... ... ... ... ... бәсекенің еркін теориясының негізін
қалаған. Бәсекенің классикалық түрі нарықтық экономикасы бар ... ... ... ... ширегіне дейін байқалады. Демек, бәсекенің өнеркәсібі
дамығын елдер экономикасына монополиялық бірлестіктердің ... ... ... негізгі орнына еркін емес, ... ... ... ... ... Бәсекелестік күрестің нақты өзгеруі
монополиялық бәсеке теориясында айқын көрінеді.Оның ... ... ... ... Эдвард Гастигс (1889-1967) болды.
Қазіргі нарықтар өнім түрлерімен ғана бөлініп қоймайды және ... ... ... ... ... ... таза
монополия нарығы.
Тұрақты экономикалық өсу тұсында ... ... ... Дүниежүзілік сауда ұйымына (ДСҰ) кіру, әлемдік ... ... ... ... ... ... салаларды құру.
- Эконмиканы шикізаттық бағыттан өңдеуші бағытқа диверсификациялау.
- ТМД ... бір ... ... ... саясатына бет бұру.
- Экономиканы көп ұлттық экономикаға бет бұрыс.
- ...... ... ... ... ... ... болмайды. Оған тек жуық шамада жақындауға
болады. Еркін бәсеке деп XX ғасырдың ортасында ... ... ... ... ... ... өмір сүруін көздейтін төмендегі жағдайлар да белгілі
бір рынокта бәсекелес әрекеттің туу ... ... ... ... рынокта сатушылар мен сатып алушылардың көп болулары;
- рыноктағы бір сатып алушының ... ... ... бір ... ... саны осы ... сатылған жалпы санмен салыстырғанда
соншалықты аз, ол санды өзгерткенмен ол дәл сол ... ... ... ете ... өнім ... болып, бірде – бір сатып алушының бір ... және ... ... пиғыл білдіруіне себеп жоқ;
- барлық сатушылармен сатып алушылар рыноктағы баға туралы ... ... ... ... туралы ең соңғы мағлүматтарды
біледі;
- рынокқа ену секілді, одан шығуға да толық еркіндік бар.
Сатушылар көп ... ... ... сол тауардң өндірілуі мен
таралуына байланысты шығындарынан асып түселіктей баға қоя алмайды. ... ... баға ... ... алу ... ол ... ... тартады.
Рынокқа шығу мен одан кетудің жеңілдігі өте ... ... ... ... ... ... болып кетеді: рынокта «қаңтарылып» тасталған
фирма, сатылыпта кете алмайды, оның ... да аз, ал сол ... ... ... ... фирманың тауар санын аз өндіріп және
бағаны ... ... ... ... ... шектейді.
Жетілген бәсеке тұтынушылар үшін қолайлы, себебі ресурстар тиімді
пайдалынылады және бөлінеді. ... ... ... ... еске ... ... біз де солай етеміз. Жетілген бәсекелі рынокта жеке
фирмалардың ... ... ... санын реттеуші секілді болып
көрінеді. Бірақ фирмалар шеккен шығын деңгейінде ... және ... ... ғана толымды таза табыс алады. Әрбір фирма рынок
бекіткен бағаны қабылдайды. Бірде – бір ... өнім ... ... ... немесе бағаны өзгерте отырып өнім шығаруға ықпал ете алмайды. Әрбір
фирма өз өнімдерінің көлемін өзгерте ... оның ... ... ... ... ... дейін таза табысты ұлғайта беруге
тырысады. Бұл жағдайда бәрін анықтайтын фигура тұтынушы болып ... ... ... ... ... ... көңіл қояды. Сонымен
еркін рынок жүйесі жекелеген фирмалардаң тиімділікті ... ... ... – бір ... монополиялық таза табыс алмайды. Жетілген бәсеке өте аз
сандағы рыноктарды сипаттайтындығына қарамастан өте ... ... ... ... ... ... тиімділігін өлшеу үшін белгілі стандартты
қамтамасыз етеді. Жетілген бәсеке шарттары: сатушылармен ... ... ... ... ... ... ... өнімдер, жетілген ақпарат
және рынокқа шығу мен одан кетудің оңайлығы. Ал бұл шарттардың ... ... ... ... ... ... деп ... Көптеген салалардың тәжірибелері көрсетіп отырғандай егер, тіпті
рынок жоғары дәрежеде шоғырлануымен сипатталынса да ... ... ... ... ... ... бұл шарттар жетілген бәсекені айқындай
алмайды және ... ... ... ... ықтимал жерлерде долбар
болмайды.
Сонымен, «бәсеке, егер оған кедергі келтірілмесе, ол өнімнің өндірілуіне
жағдай жасайды: ... кім де ... нені ... да ... және ... алу үшін таза пайдалы тиімді бағамен сата алатын болса, ... ... ... ... ... ... өндіріп, болмаған жағдайда, тағы
біреулер секілді әбден арзандатып және, үшіншіден, ... ең ... ... ... іс ... сол ... сатпайтын кісі солай деп
баға ... ... ... ... ... салыстырғанда монополияның өте маңызды нәтижесі
болып өнім шығаруды ... ... ... және табысты тұтынышылардан
өндірушілерге өткеру саналады. Монополиялық бағаның құрылуы, ... ... ... ... ... ... ... саяды. Олар тұтынушылар
үшін құнынан шығынға ұшырап, бәсеке баға ... ол ... ... алар ... ... монополиялық бағада тауарларды алмастыратын төменгі сапалы
заттарды сатып алуға мәжбүр.
Монополия – жеке ... ... ... ... және сол ... орын ... кезде пайда болады.
Монополияның мақсаты – рынокта баға мен өндіріс көлемін бақылау арқылы
мүмкін болатын ... ... ... ... ... монополиялық
баға құрылуын ұсынады. Монополия бірнеше компаниялардың қосылуы арқылы
құрылады және мынадай ұйымдық ... ...... ... өнім мен өткізу рыногын бөлу туралы келісім
квотасы (саны).
Синдикат - өнімді бірлесіп өткізуді ұйымдастыру мақсатымен ...... ... ... меншік, өндіріс және өнімді
өткізуге байланысты бірігуін айқындайды.
Концерн – қаржы орталығы бір, ... ... ... ... әр ... салалардың ұйымдық формалары кіретін монополия.
Конгломерат – басты фирманың ... ... ... ... байланысы жоқ ірі корпорациялардың салаға кіруіне негізделген
бірлестік.
Монополияның пайда болуы бәсекені жетілмеген сипатты дамытады.
Жетілмеген бәсеке деп ... ... ... кем дегенде біреуі
орындалмайтын рынокта атайды. Жетілмеген бәсеке үш ... ... ... ... таза ... бәсеке - кезінде ... ... мен ... саны ... ... Бірақ жаңа құбылыс пайда болады - өнімнің
дифференциясы, яғни өнімнің даярлығы оны ... ... ... ... ... ... болуы. Ондай қасиеттер: өнімнің
жоғарғы сапасы, әдемі орамы, ... ... ... ... жағымды
орында орналасуы, жоғары деңгейдегі сервис және т.б. болып ... ... ие бола ... дифференциалданған өнімнің иесі
белгілі бір деңгейде ... ... және ... әсер ету ... ... ... сатушының сату көлемі жоғары болмағандықтан, бірде
монополист – фирмалар көп болады да, ... ... ... ... түрде бақылай алады – бұл монополиялық бәсекенің ерекше белгісін
көрсетеді.
Олигополиялық бәсеке - ... ... ... үстемдік ететін
рынок ( грек. аздаған сату). Оған ... ... әр ... ... ... ал ... белгісі – баға лидердің принципі бойынша бекітіледі. Бұл
принцип көптеген фирмалардың бағаны осы ... ... ... ... ... ... білдіреді.
Олигополияға қарама – қайшы құбылыс болып олигопсония табылады. Ол
рынокта бірнеше сатушы ... ... ... ... ... ... ... рыногі монополиясы белең алады.
Таза монополия:
-бір сатушы, таза немесе жетілген монополия – бір ... көп ... ... ... таңғажайып, оның теңдесі жоқ. Сатып ... үшін ... ... ... ... жоқ.
- таза моноплист тауар мен игі қызметтердің бағаларына ... ... ... ... ... кезде бағаның өзгерісін жасап, ұсынған өнімнің
санымен ... ... ... ... қата ... – бұл ... фирмалардың, ұйымдардың, ... ... да бір ... ... ... ... айрықша
құқығы. Монополия түрлері: табиғи монополия; ... ... үш ... көзі бар: техникалық түсінік,тікелей және жанамалай
үкіметтік қолдау және жеке ... ... ... да бір ... адам ... ... ... билік етуге жол жоқ жерде өз шарттарымен қоя
аларлықтай жағдайда қандай да бір ... ... игі ... ... ... сол ... бар ... шығады».
Кейбір жағдайда рынокта тек бір ғана сатып алушы болады . Ол монопсония деп
аталады.
Монополияның рөлі экономикада екі жақты. Оның ... жағы ... ... ... ... ... ал ірі масштабты
өндіріс шығындарды азайту мен ресурстарды ... ... ... жағы монополия рынокта үстемдік етеді және монопольды жоғары баға
арқасында жоғары пайда ала отырып, өнімді ... ... ... ... жоқ жағдайда, монополия техникалық прогресс есебінен тиімділікті
жоғарылату ынтасын жоғалтады.
Осыны ... ... ... ... ... ... монополизмге қарсы
тұруға ұмтылады. Бұл үшін маңызды құрал болып ... ...... ... ... болып табылатын заңдар ... ... ... келе ... ойға ... ...... рыноктық экономиканы қатысушыларының арасындағы тауарларды сатып алу
және сату ... ... ең ... жағдайлары үшін бақталастық.
Бәсеке кез келген рынокта бар. Әрбір ... ... ... түсе ... ... ... деңгейін көтереді және белгілі бір дәрежеде
ұстауға ұмтылады.
Нарықтық экономиканы реттеу сферасындағы мемлекеттің негізгі ... ... ... ... ... үшін қолайлы жағдайлар тудыру және дамыту,
кәсіпкерлік еркіндігі мен адал бәсекелестік ұйымдастыру болып табылады.
Рыноктық экономиканың ... ... ... ... ... ... ... өнімді таңдау еркі, тұтынушыға тауарды алуда, жұмысшыға жұмыс
орнын ... еркі ... ... еркін тандау экономикалық табысты өзінен-
өзі қамтамасыз ете алмайды. Ал , оны бәсекелестік күресте ғана ... ... ... ... мен ... ... ... тәуелсіздік болуы
және еркін баға бар. Сатып алушы ... ... ... ... ... мөлшерге бағасы түсіріп алу мүмкіндігі ... ... ... ... болады. Жетілген бәсеке тиіс бағаны өзіне керек тауарды
сатып алу арқылы, қанағаттандырып ... ... ... ... ... ... талабына сай бәсекелестік дамуы. Рыноктің одан да
сапалы өнім шығару мүмкіндігін бар оны ... ... деп ... ... монополияның өте маңызды нәтижесі болып өнім шығаруды
азайту, бағасы көтеру және ... ... ... ... Нарық экономика дамушы елдер Қ.Р сияқты «ВТО» ... ... ... бағасы көп көңіл бөлу керек. Халықаралық деңгейде
бәсекелестікке ... ... ... түсе ... ... ... ... Қазақстан болашағы осыны түсіне отырып, әрі қарай дамыту керекпіз.
Алдағы ... ... ... ... ... тамырын түсініп, жоғары
деңгейге жеткізуге ат ... деп ... ... ... А. Б. «Экономика теория» Алматы-1999 ж.
2. БисенғазиевМ.Б,Хамитов А.Ш. ... ... ... ... ... ... ... Москва-1999 ж.
4. Таймас.А «Экономика әлемдік класика 10 томдық» Экономикалық өсу
және ... ... ... ... К ... ... ... көшінде»
6. Даухарин «Маркетинг негіздері» Орал 2000 ж
7. Жүнісов Б.С. «Нарықтық экономика негіздері» ... ... ... А.М. ... және баға ... ... ж
9 Мамыров Н.Қ, Тілеужанов. М.Ә. «Макроэкономика» Алматы-2003 ж
10. Осипов Г.М. «Экономикалық теория ... ... ... Фишер С. «Экономика» Москва-1999 ж
12. Шеденов Ө.Қ. «Жалпы ... ... ... ... Тәуелсіздік Хабардарлық Біліктілік «Жаңа кәсіпорынды құру» Қостанай

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бәсекеге жарамды нарық жағдайындағы қызмет көрсету6 бет
Ана тілі сабақтарында кіші мектеп жасындағы оқушылардың қазіргі тәрбиесіндегі қазақ халық педагогикасының озық дәстүрлерін қолдану50 бет
Қаржылық қорытынды есеп құрамы15 бет
Turbo Рascal программалау жүйесі6 бет
Web-қосымшаларды дайындау технологиялары. HTML тілі, оның негізгі компоненттері8 бет
«Нанокеуектікремнийдің тунелді өткелінен құралған шалғай - барьерлік sno2/n-si күн элементін зерттеу»54 бет
Динамикалық айнымалылар құрылымы22 бет
Жиымдар (массивтер)14 бет
Жиындар теориясына кіріспе30 бет
Және, немесе, емес базисіндегі сандық қондырғылар сұлбалары30 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь