Монғол шапқыншылығынан кейінгі мемлекеттердің саяси-құқықтық жағдайы туралы

1. Шыңғыс хан империясының саяси жағдайы және ұлы жасақ (ясы) заңдары.
2. Алтын Орда және Ақ Орда мемлекеттері
3. Моғолстан, Әбілқайыр хандығы және Ноғай Ордасының саяси құрылысы
1) Шыңғыс ханның (1156-1227) басшылығымен құрылған моңғол империясының дүниеге келуіне байланысты. Шыңғыс хан 1206 жылы император болып жарияланды. Мемлекеттің басты кәсібі жаулаушылық саясатын жүргізу болды. Моңғол әскерлері Қытайды, Кореяны, Сібір халықтарын, Керей және Найман хандықтарын, Қыпшақ хандығын, Хорезм мемлекетін, Ауған, Иран, Кавказды, Орыс жерлерін, Шығыс Еуропа мемлекеттерін түгелдей жаулап алып жермен-жексен етті. Моңғолдар жаулаған жерлерде Шыңғыс ханның ұрпақтарының билікте болуы ресми заңдастырылды. Басқа әулеттің билікке қол сұғуға құқы болмады. Артықшылықты пайдаланатын Шыңғыс әулетінен тараған ұрпақтар жалпы ақсүйек – төрелер, ал ру- тайпа басындағыларын сұлтандар деп атады. Шыңғыс ұрпақтарының ел билеу дәстүрі зорлықпен және насихатпен қоғамдық санаға сіңіріліп дәстүрге айналды.
Шыңғыс хан жаулап алған жерлерін төрт ұлына бөліп берді. Бұл жерлер ұлыстар деп аталды. Үлкен ұлы Жошының ұлысына Ертіс өзенінен батысқа қарай монғалдардың атының тұяғы жеткен жерлер берілді. Сонда Шығыс, Орталық, Батыс Қазақстан немесе еліміздің көпшілік бөлігі Жошы ұлысына кірді.
Шыңғыс ханның екінші ұлы Шағатайға Жетісу, Сырдарияның бойымен және Мәуереннахр берілді. Үшінші ұлы Үгедейге батыс Монғолия мен Тарбағатай өңірі берілді. Кіші ұлы Төлеге шаңырақ иесі ретінде Монғолия және Қытай берілді.
Сонда Қазақстан территориясы негізінен түгелге жуық Жошы мен Шағатай ұлысына қарады, Шығыс Қазақстанның аз ғана бөлігі Үгедей ұлысына кірді.
Жошы ұлысының мұрагері оның ұлы Бату хан болды. Бату хан Шыңғыс ханның жорықтарын жалғастырып орыс княздарын, Чехословакия, Польша, Венгрия, Югославия, Румыния жерлерін басып алып Адриат теңізіне жетті. Осы ұлан байтақ жерде Батудың 1242 жылы негізін салумен Алтын Орда атты алып мемлекет дүниеге келді.
Шыңғыс ханның жаулап алған территориялары алғашқы кезеңде бір мемлекет болып есептелді. Мемлекеттің астанасы Қара Қорымда отырған Ұлы хан басқарды. Шыңғыстан кейінгі Ұлы хан оның өсиеті бойынша сайланатын Үгедей (1227-1241жж.) болды. Одан кейін Күйік (1242-1248жж) (1246 жылға дейін оеның шешесі Турака регент болды), онан соң Мөңке (1248-1260жж.), Құбылай (1260-1295жж.), Ұлы хан болды. Ұлы ханды Шыңғыс ханның ұрпақтарынан тараған ұлыс басшылары, ірі қолбасшылар мен Шыңғыстың басқа ұрпақтарының Ұлы Құрылтайы (жиналысы) сайлады.Ұлы Құрылтай Шыңғыс империясының ең жоғарғы органы болды.
Шыңғыс ханның алып терреторияны басқаруында оның шығарған заңдары Ұлы Жасақтың (Ясының) маңызы ерекше болды.
“Ұлы Жасақтың” бірінші бөлімі “Билік” – мемлекет басқару ісіне арналған. Екінші бөлімі “Жасақ” – жалпы тәртіпке және әскери құрылысқа арналған. Монғол империясы бір орталыққа бағынған, темірдей тәртіпке негізделген, көп сатылы басқару органдары бар мемлекет болды.
        
        Монғол шапқыншылығынан кейінгі                       ... ... ... ... хан ... ... ... және ұлы жасақ (ясы) заңдары.
* Алтын Орда және Ақ Орда ... ... ... ... және ... ... ... құрылысы
1) Шыңғыс ханның (1156-1227) басшылығымен құрылған моңғол империясының дүниеге келуіне байланысты. Шыңғыс хан 1206 жылы император ... ... ... басты кәсібі жаулаушылық саясатын жүргізу болды. Моңғол ... ... ... ... ... ... және ... хандықтарын, Қыпшақ хандығын, Хорезм мемлекетін, Ауған, Иран, Кавказды, Орыс ... ... ... ... ... жаулап алып жермен-жексен етті. Моңғолдар жаулаған жерлерде Шыңғыс ханның ... ... ... ресми заңдастырылды. Басқа әулеттің билікке қол сұғуға құқы болмады. Артықшылықты пайдаланатын Шыңғыс әулетінен тараған ұрпақтар жалпы ... - ... ал ру- ... басындағыларын сұлтандар деп атады. Шыңғыс ұрпақтарының ел билеу дәстүрі зорлықпен және насихатпен ... ... ... ... айналды.
Шыңғыс хан жаулап алған жерлерін төрт ұлына бөліп берді. Бұл жерлер ұлыстар деп ... ... ұлы ... ... ... өзенінен батысқа қарай монғалдардың атының тұяғы жеткен ... ... ... Шығыс, Орталық, Батыс Қазақстан немесе еліміздің көпшілік бөлігі Жошы ... ... ... ... ұлы ... ... ... бойымен және Мәуереннахр берілді. Үшінші ұлы Үгедейге батыс Монғолия мен Тарбағатай өңірі берілді. Кіші ұлы ... ... иесі ... ... және Қытай берілді.
Сонда Қазақстан территориясы негізінен түгелге жуық Жошы мен ... ... ... Шығыс Қазақстанның аз ғана бөлігі Үгедей ұлысына ... ... ... мұрагері оның ұлы Бату хан болды. Бату хан ... ... ... жалғастырып орыс княздарын, Чехословакия, Польша, Венгрия, Югославия, Румыния жерлерін ... алып ... ... ... Осы ұлан ... ... ... 1242 жылы негізін салумен Алтын Орда атты алып мемлекет дүниеге келді.
Шыңғыс ханның ... ... ... ... ... бір ... ... есептелді. Мемлекеттің астанасы Қара Қорымда отырған Ұлы хан басқарды. Шыңғыстан кейінгі Ұлы хан оның ... ... ... ... ... ... Одан кейін Күйік (1242-1248жж) (1246 жылға дейін оеның шешесі Турака регент болды), онан соң ... ... ... ... Ұлы хан ... Ұлы ханды Шыңғыс ханның ұрпақтарынан тараған ұлыс басшылары, ірі қолбасшылар мен Шыңғыстың ... ... Ұлы ... ... ... ... ... империясының ең жоғарғы органы болды.
Шыңғыс ханның алып ... ... оның ... ... Ұлы ... ... маңызы ерекше болды.
"Ұлы Жасақтың" бірінші бөлімі "Билік" - мемлекет басқару ... ... ... ... ... - жалпы тәртіпке және әскери құрылысқа арналған. Монғол ... бір ... ... ... тәртіпке негізделген, көп сатылы басқару органдары бар мемлекет болды.
"Шыңғыс хан ... ... ... көңіл бөлінді. Бүкіл халық қаруланған әскер түрінде болды. әрбір ер адам ... ... ... ... ... ... болды (15 бап). Ал әскерге алынбай қалған ер адам ... бір ... ... ... ... ... ... (17 бап). Соғыс жағдайында бірде бір жауынгердің рұқсатсыз шегінуге құқы ... ... ... ... ... соңғы адамы қалғанша соғысуға тиіс болды.
Империя әскері орта, сол ... және оң ... ... сап ... Әр топ он мыңдаған, тіпті жүз мыңнан аса адамнан ... Әр ... ... ... ... ... өзі ... Әскер ондық, жүздік, мыңдық, түмен сияқты бөліктерге бөлінді. Оларды онбасы, жүзбасы, ... және ... ... ... кезде түменбасылар "әскери генерал - губернатор" сияқты азаматтық билікті де жүргізді. Мыңбасы мен жүзбасылар да осындай ... ... ... ... басшылық етті.
"Жасақта" отбасылық жағдайлар, ерлі - ... ... - ... ... да ... Жақсы ер жақсы әйел арқылы білінеді. Әйелі нашар болса, одан ... ... ... көрінеді (14 бап).
Зайыбының көзіне шөп алушы ештеңеге қарамастан, үйленген болсын, үйленбеген болсын ... ... көп әйел ... ... ... ... ... пайдаланды. Әкесі қайтыс болған жағдайда ұлы оның әйелдеріне билік (өз шешесінен басқасына) жүргізді. Оларды басқаға күйеуге беруге, ... ... де ... ... (34 бап). ... жолы ... ... орнына қарай анықталды. Ер адам әйелді сатып алуы тиіс ... ... және ... дәрежелі туыс адамдарға некегшетұруға тиым салынды. Ерлерге әпкелі - сіңлілерге үйленуге ... ... ... куә ... ... ... жасағаны үшін өлім жазасы қарастырылды.
Шыңғыс хан заңдарында арақ-шарап ішудің зияндығы ерекше атап көрсетіліп, ол үшін ... ... да ...
"Жасақта" дін жөнінде де айтылады. Шыңғыс ханның өзі құдіретті Құдайға табында, әскері мен қатардағы адамдардан да соны ... ... ... ... алу мен оны ... құлдарға көзқарас, сауда - саттық және т.б. қоғамның басқа да жақтары қарастырылды.
2) ... Орда және Ақ Орда ... Бату хан ... ... ... 1242 жылы Алтын Орда мемлекетінің негізі қаланды. Бұл ... сол ... Ұлы Ұлыс ... Жошы ... деп ... Бату хан қайтыс болғаннан кейін інісі Берке хан (1257-1266жж.) отырды.
Алтын Орда Еуразия даласына созылып жатқан алып ... еді. Оған Бату хан ... ... ... ... ретінде кірді. Беркенің кезінде Алтын Орда Ұлы ... ... ... ... ... шығыс Дешті - Қыпшақ бөлігі Ақ Орда деп ... ... Орда мен Көк ... ... ескі дәстүр бойынша мемлекеттің сол қанат (Алтын Орда) және оң қанат (Ақ Орда) ... ... ... ... ... ... Орда оның ... ханы Барақ қайтыс болғанша (1428ж.) екі жүз жылдай өмір сүрді. Ақ ... Орда ... ... ... (Қайшы), Баян, Сасы БҰқа, Ерзен, Мүбәрак, Шымбай, Ерісхан, Құйыршық, Барақ сияқты хандары болды.
Ақ Ордада қазақ халқын құраған тайпалардың барлығы дерлік өмір ... десе ... Оның ... ... Ертістің жағасында болып, кейінірек Жетісу мен Сырдария бойына (Сығанаққа) көшті.
Ақ Орда хандары алғашында Алтын Ордаға тәуелді ... Орын ... ... Ақ Орда тым ... ... ... ... ауыз салады. Әмір Темірдің тікелей араласуымен Орыс хан өлген соң Ақ Орда тағына Тоқтамыс хан отырып (1380), ол Ақ Орда мен ... ... ... біріктіреді.
Алтын Орда мен Ақ Орданың мемлекеттік құрылысы бірдей болды, себебі олар ұзақ ... бір ... ... аз ... ... өмір ... Алтын Орданы Бату хан әулеті басқарса, Ақ Ордада Орда Еженнің ұрпақтары хан болды.
3) Моғолстан, ... ... және ... Ордасының саяси құрылысы. Моғолстан саяси және экономикалық жағынан дамыған, ... да аса ... ... ... ... мемлекет болды.Мемлекет Басында Шағатай ұлысынан шыққан хан отырды. Хан ... мен ... ... ... немесе ұлыстар мен өлкелерді көңілі қалаған адамдарға мемлекет алдындағы еңбегі үшін сұйырғал ретінде сыйлап та ... ... ... ... ... жағдайында әскерді жорықтарға бастады. Моғол хандары жастайынан соғыс өнерін жоғары дәрежеде меңгерді.
Ханның жанында күрделі соғыс және ... ... ... ... ... - хан ... - мәжіліс жұмыс істеген. Хан ... ... ... ... мырзалар, ханға жақын адамдар, тайпа басшылары және т.б. кірген. Мемлекеттің бас канцеляриясын диван деп атаған. Қаржы және салық ... ... ... ... - ақ ... хандығында атабегі (хан мұрагерлерінің тәрбиешісі), наиб (регент), ... ... ... облыс пен қаладағы өкілі), миршакар (ханның аңшылығын ... ... ... ... мен ... ... ... лауазым иелері болды. Салықтың зекет, ұшыр, харадж, калан, купшур, баж ... ... ... ... ... ұлыс ... ... толтырды.
Ақ Орда ыдырыған соң Қазақстанның Орталық, Шығыс, Солтүстік ... ... ... ... Әбілхайыр хандығы (1428-1468жж.) немесе тарихта көшпелі өзбек хандығы алып жатты. Әбілхайыр Жошының Шайбан атты ... ... ... ... ... ... Сырдарияның төменгі ағысына дейін жетті. Астанасы Сығанақ қаласы болды.
Ақ Орда ... соң оның ... ... ... ... ... бірі Ноғай Ордасы болды. Ноғай Ордасының негізін қалаушы Алтын Орданы 15 жылдай билеген (1396-1411жж.) Едіге ... ... ХУғ. ... ... Едігенің ұлы Нұраддиннің (1420-1440жж.) кезінде Ноғай Ордасы дербес елге айналды.
Ноғай Ордасы ... ... ... үлкен бөлігін, Еділ мен Жайық өзендерінің арасын алып жатты. Алғашында оны "маңғыт жұрты" деп ... ... ... ерекшеліктері болды. Мұнда Шыңғыс әулеті емес, Едіге әулеті биледі. Ноғай Ордасының басшысын би деп атады. Ол Едіге ... ... Биді ... ... - Құрылтай сайлады. Үлкен Кеңеске - елдегі ... ... ... ... ... ... да әскер басылары, таңдаулы адамдар кірді. Би өз кезегінде көмекші орган Кіші кеңесті сайлады.
Бидің жанында қарадуандеп ... ... ... - ... ... ... Бұл орган сондай - ақ соттың да ... ... ... ... дуандар болды. Ордада басқарудың басқа да төменгі органдары болды.
Ноғай Ордасы Астрахан хандығын Ресей басып алған соң (ХУІғ. ортасында) бірнеше ... ... ... Оның Қазақстан жерінде тұратын тайпалары Кіші Жүздің ... ...

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Монғол шапқыншылығынан кейінгі мемлекеттердің саяси-құқықтық жағдайы9 бет
Монғол шапқыншылығынан кейінгі кезеңдегі мемлекеттер (кесте түрінде)6 бет
Моңғол шапқыншылығынан кейін құрылған мемлекеттер31 бет
XI – XV ғасырлардағы Монғолия17 бет
XVI-XVII ғасырлардағы Қазақ хандығы9 бет
Алтын орда туралы3 бет
Ерте орта ғасырлардағы корея23 бет
Қазақстан тарихы жоғары және арнаулы орта оқу орындарына арналған оқулық440 бет
1925-1933 жылдар арасындағы халықаралық қатынас3 бет
«геосаясат» терминінің шығу тарихы5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь