Биологиялық жүйелердегі процестерді анализдеуде термодинамиканың 1-2 заңдарын қолдану

I. КІРІСПЕ
II. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
А) ТЕРМОДИНАМИКАНЫҢ НЕГІЗГІ ТҮСІНІКТЕРІ.
В) ПРОЦЕС.ТЕРДІҢ ҚАЙТЫМДЫЛЫҒЫ МЕН ҚАЙТЫМСЫЗДЫҒЫ.
ЭНТРОПИЯ ӨЗГЕРУІ.
С) БИОЛОГИЯДАҒЫ ТЕРМОДИНАМИКАНЫҢ БІРІНШІ
БАСТАМАСЫ.
БИОЛОГИЯДАҒЫ ТЕРМОДИНАМИКАНЫҢ ЕКІНШІ БАСТАМАСЫ.
Д) ГАЗ ЗАҢДАРЫ
Г) Изопроцесс
ІІІ. ҚОРЫТЫНДЫ
IV. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Термодинамика - физика ғылымындағы жылудың жұмыс және басқа энергия түрлерімен арадағы қарым-қатынасын зерттейтін тармағы. Термодинамика — тәжірибелерден жинақталған нәтижелерге сүйенетін феноменологиялық ғылым. Ол көптеген құрамдас бөліктерден тұратын макроскопиялық жүйелер - термодинамикалық жүйелерді зерттейді. Мұндай жүйелерде жүретін процестер макроскопиялық шамалар, мысалға қысым немесетемпература арқылы сипатталады және олар мол екулярлық деңгейде қолдануға келмейді.
Биоэлектрлік потенциалдар деп жануарлардың, адамдардың тканінде, клеткаларында пайда болатын потенциалдар айырмасын айтамыз. Тірі организмдегі потенциалдар айырмасының қалай пайда болатынын түсіну үшін ерітінділердегі потенциалдардың қалай пайда болатынын қарастыра кетейік.
        
        ҚАЗАҚСТАН  РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ  ДЕНСАУЛЫҚ  САҚТАУ  МИНИСТРЛІГІ
ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН ... ... ... ... жүйелердегі процестерді анализдеуде
термодинамиканың 1-2 заңдарын қолдану
Орындаған:
Тобы:
Қабылдаған:
Шымкент 2015 ... ... ... ... ... негізгі түсініктері.
В) процес-тердің қайтымдылығы мен қайтымсыздығы.
Энтропия өзгеруі.
С) Биологиядағы термодинамиканың бірінші
бастамасы.
Биологиядағы термодинамиканың екінші ... Газ ... ... ... ... әдебиеттер
Кіріспе
◆ Термодинамика - физика ғылымындағы жылудың жұмыс және
басқа энергия түрлерімен арадағы қарым-қатынасын зерттейтін тармағы.
Термодинамика — ... ... ... ... ... Ол ... құрамдас бөліктерден тұратын
макроскопиялық жүйелер - термодинамикалық жүйелерді зерттейді. Мұндай
жүйелерде ... ... ... ... ... және олар ... ... қолдануға келмейді.
◆ Биоэлектрлік потенциалдар деп жануарлардың, адамдардың ... ... ... потенциалдар айырмасын айтамыз. Тірі
организмдегі потенциалдар айырмасының қалай пайда ... ... ... ... қалай пайда болатынын қарастыра
кетейік.
1 Термодинамиканың негізгі түсініктері.
Термодинамика физиканың ... ... ... ... ... байланысты ... ... ... ... ... ... ... ол энергия мен ... ... ... жүйе деп өзара бір-бірімен және басқа денелермен
зат, ... ... ... ... ... жиынтығын айтады. Егер
осындай алмасулар жүйеге енетін денелер арасында ғана ... ... ... жүйе деп ... Егер жүйе ... ... осындай алмасулар
жасайтын болса, ондай жүйе ашық жүйе деп аталады. Ал жүйе өзін ... тек қана ... ... ... ... онда оны ... жүйе ... Жүйенің күйі макроскопиялық ... ... ... ... ... Маңызды параметрлерге ... ... ... қоса ... ... ... ... жатады. Жүйенің жалпылама күй теңдеуі
Күй теңдеуіне ... ... ... ... ... ... ... алуға болады:
Тепе-теңдік күй немесе ... ... ... ... уақыт өткеннен кейін өздігінен өзі келеді, егер ... ... ... ... ... ... ... жүйе күйін сипаттайтын параметрлер уақытқа байланысты өзгеріссіз
қалады. Жүйенің бір күйден екінші күйге өтуі термодинамикалық процесс ... ... ... процестер қайтымсыз процестер. Энергияның
біраз бөлігі жылуға айналатын болса, ондай процесс қайтымсыз, себебі ... ... ... ... ... кез ... ... қайтымды
болу үшін үйкеліс болмауы керек, Қайтымсыз процестер тек бір ғана ... ... ... ... ... ... кинетикалық және
потенциалық энергияларының ... ... ішкі ... өзі емес, оның өзгерісі басты роль атқарады.
Энтропия энергияның ... ... ... бірлігі және
термодинамикалық жүйе күйі функциясы болып табылады. Процестерді зерттеген
кезде оның ... ... ... тудырады. Энтропия мынаған тең
Қайтымды процестер үшін энтропия ... ал ... ... үшін
өседі.
Сонымен, ... ... ... ... ... ретсіздік өлшемі ... Оны ... да ... болады:
Мұндағы -Больцман тұрақтысы, -жүйе күйінің термодинамикалық
ықтималдылығы. Бұл Больцман формуласы деп ... ... ... ... ... ... ... көрсететін санды жүйе жүйенің термодинамикалық
ықтималдығы деп атайды.
Еркін энергия бұл жүйенің ішкі энергиясының бір бөлігі, ... жүйе ... ... ... жұмыс жасауы мүмкін.
мұндағы шамасын кейде байланысқан энергия деп те атайды. Егер ... ... ... онда ... ... ... ал ... максимал
болады. Термодинамикалық тепе-теңдік ... ... ... ... да, ... денелерге ортақ температура орнайды.
Термодинамиканың бірінші заңы энергияның ... заңы ... ... ... жылу оның ішкі ... ... және сыртқы күштерге
қарсы жұмыс істеуге кетеді:
Егер жүйе бернеше күйлерде бола отырып, өзінің алғашқы күйіне қайтып ... ішкі ... ... ... жүйе оған берілген жылу мөлшері есебінен ғана ... ... ... заңы табиғатта болып ... ... ... ... ... бермейді. Термодинамиканың екінші заңы
өмірде болатын процестердің бағыты жөнінде мағлұмат береді. ... ... да суық ... ... ... ... ... екінші түрін жасау мүмкін емес».
Термодинамика заңдарын тірі табиғатқа да қолдануға ... ... ... ... ... ... энергияның мөлшері организм
жұмыс істегенде кететін энергияның мөлшеріне тең екені ... ... ... энергия (7854 кДж) денеден бөлінген энегияға (7771 кДж)
тең ... Олай ... ... ... жаңа көзі ... саналмайды екен.
Осыдан келіп, термодинамиканың бірінші бастамасы биологиялық жүйелерге де
жарай береді ... ... ... ... ... ... ... оны қоршаған ортаға таралып кетеді.
Жан-жануар организміне ... ... ... ... ... мәлім. Соның нәтижесінде ол тамақ әсерінен қанша ... ... ... ... ... ... ... сұрақ туады. Бұл сұраққа 1836
жылы ашылған Гесс заңы ... ... ... өтіп ... ... реакцияның жылулық эффектісі
реакцияның жүріп өткен жолына байланысты ... ол тек қана ... ... күйдегі энергиясы мен ... ... ... ... ... - ... бастапқы энергиясы
-реакцияның соңғы энергиясы
Ол үшін тамақты өртейді. Ол құралды калориметриялық бомба деп ... ... ... ... ... ... Ал осы ... адам жесе, онда
тамақ организмде биохимиялық реакцияға түсіп, жылу бөліп ... ... ... осы екі жылу ... тең болуға тиіс.
Тірі организмдердегі энергияның түрленулері
|Түрленетін энергия түрлері |Осы түрленулер өтетін организм бөліктері |
|Химиялық энергия механикалық|Бұлшық еттерде ... | ... ... ... ... ... ... | ... ... жарық |Балықтар мен жәндіктердің сәуле шығаратын|
|энергиясына ... ... ... ... |Көз қарашығы фоторецепторлары, тері ... ... ... өсімдіктер |
| ... ... ... ... құрақтағы Корти органында |
|механикалық энергиясының | ... ... | ... ... ... |Барлық клеткалар мен еттерде ... ... | |
1 ... ... ... ... ... жүйелерге қолданғанда тірі
организмнің ерекшеліктеріне аса көңіл бөлу керек: 1) ... мен ... ... ... ... 2)Тірі жүйелердегі процесстер қайтымсыз;
3) тірі жүйелер тепе-теңдіктен алыс; 4) биологиялық жүйелер ... және жеке ... ... молекулалар санынан тұруы мүмкін.
Биологиялық жүйелер ... ... ... ... үшін қайтымсыз
процестер термодинамикасы ... ... Оның ... ... мен И. ... Процестің уақытқа тәуелділігіне мысал ретінде:
иондарының концентрациясы ... ... ... ... ... концентрациясы градиенті мен потенциалодар айырмасының болуы
индарының ішке еніп кетуіне әкеледі, сондықтан ... ... ... күй ... ... зат мен одан бөлініп шыққан заттың тұрақтылығы;
Еркін энергия шығынының тұрақтылығы, олар ... ... ... етіп ... ... күйдегі термодинамикалық параметрлердің тұрақтылығы.
Ашық жүйе стационар күйде зат мен электр зарядтары ... ... өмір сүре ... ... емес ... ... қалаған Л.Онзагер мен
И.Пригожин болды. Ол ... ... ... ... ... ... ... жылдамдықтар мен күштердің арасында сызықтық
байланыстар болған кездегі.
Биологиялық жүйелер ... ... ... сипатталады
(осмостық, электрлік, концентрлік және т.б.
Қандай да бір термодинамикалық параметрдің градинті ара ... ... ... ... кіші ... ... ... жүйе оның градиенті болса, онда оның ... ... ... бар. ... энергия қоймасы деп айтуға болады.
Еркін энергия
- термодинамикалық параметрлердің 1-ші және 2-ші ... ... ... осы еркін энергияны жұмсауына байланысты. Егер
жұмыс істелетін ... онда ... ... ... оның ... ... жасалады, бірақ параллель оған қарама-қарсы бағытта ... ... ... ... процестерде екінші градиенттің шамасы
бірінші градиентке ... аз ... ... ... ... және ... ... негізгі
себептері.
Биоэлектрлік потенциалдар деп жануарлардың, адамдардың тканінде,
клеткаларында ... ... ... айырмасын айтамыз. Тірі
организмдегі потенциалдар айырмасының қалай пайда болатынын түсіну ... ... ... ... болатынын қарастыра кетейік.
Ерітінділерде пайда болатын потенциалдар электронды және ионды ... ... ... ... мыс және және ... салынсын. Мыс
еріген кезде ьос электрондар ... ... өзі оң ... ... ... ... да ... зарядталады. Сөйтіп ерітіндіде
потенциалдар айырымы пайда ... ... ... ... ... ... ион ... потенциалдар деп атайды. Ион типті
потенциалдар диффузиялық, мембраналық және фазааралық ... үшке ... ... ... ... ... ... - катион мен анион қозғалғыштығы, -Кельвин шкаласындағы
температура, - ... газ ... - ... ... валенттілігі.
болса, онда Гендерсон теңдеуі мына түрге келеді:
Бұл Нернст ... деп ... ... және ... ортада негізінен калий ,
натрий , хлор иондар мен аминқышқыл ... ... ... ... хлор және ... ... ал клетканың
сыртында калий , және хлор иондары бар дейік. Калий және хлор
иондары ... ішкі және ... ... ... өтіп ... болса,
аминқышқыл анионы клетка ішінде қалып қояды. Мембрананың ішкі және сыртқы
жағындағы иондардың концентрациясының көбейтіндісі ... тең ... оны ... ... деп ... ...
мұндағы - мембрананың ішіндегі калий және хлор иондары, ал -
мембрананың сыртындағы ... және хлор ... ... Нернст теңдеуі
былайша өрнектеледі:
Фазааралық потенциалдар араласпайтын екі ... ... ... ... Клетканың цитоплазмасын көп ... жүйе деп ... ... онда ... ... айырмасы пайда болады. Оны фазааралық ... ... ... ... мына формуламен анықталады:
мұндағы -металдың электродтық потенциалы, - ... ... - ... ... - ... ... ол , бұл ... теңдеуі деп аталады. ... ... ... кестеден алынады. Кейбір металдардың
қалыпты электродтық потенциалы мына ... ... | | | | | | | | | |
| |-3,0 |-2,96 |-2,76 |-0,76 |0,00 |+0,34 |+0,80 |+1,36 |+2,6 | |
2. ... ... мен адамдардың клеткаларында, тканінде биоэлектрлік
потенциалдар пайда ... ... Бұл ... ... ... әсер ... ... және генераторлық ... ... ... ... ... ... деп те
атайды. Тірі клетканың тыныштық күйінде тұрғанда оның (клетканың) ішіндегі
зат пен сыртындағы ерітіндінің арасында потенциалдар айырмасы ... ... ... ... деп ... Тыныштық потенциалының шамасы 50-100 В
тең. Бұл потенциал мембрананың бетіне жиналады. Мембрананың ішкі ... ... ... теріс зарядталады. Тыныштық потенциалының пайда
болуы мембрана арқылы ... ... ... ... ... ... концентрациясы ... ... ... ... ... елу есе көп болады да, мембрана арқылы
сыртқа оң зарядталған калий ... ... ... ... ішкі беті
теріс зарядталады. Тыныштық потенциалы Нернст формуласымен анықталады.
Егер клетканың белгілі бір әдіспен ... ол ... ... ... ... химияық, функциялық өзгеріске ұшырайды. Қозған
кезде клетка мембранасының электрлік күйі өзгеріске түседі. ... жері оның ... ... ... теріс зарядталады. Олай болса,
қозған жердегі иондар қозғалысқа түсіп басқа жерге орын ... ... ... әсер ететін тітіркендіргіштер алдымен тыныштық потенциалының
төмендеуіне әкеліп соқтырады. Тыныштық потенциалы төменгі шегіне жеткеннен
кейін әсер ... ... ... ... ... Әсер
потенциалы нерв (жүйке) тамырларымен немесе бұлшық ет тарамдарымен ... ... ... Әсер ету ... 2 миллисекундқа тең болады.
3. Тірі жүйелерде электрлік потенциалдардың айырмашылықтарын ... ... ішкі және ... ... ... ... үшін өте
нәзік әдіс қажет. Потенциалдарды өлшеу үшін микроэлектродтық әдіс деген
қолданылады. ... ... ... 0,5-1 мкм ... ... іші ... ... ерітіндісімен толтырылады. ... ... ... ... ... ... ... жағынан бұл ерітінді
электродтың өз потенциалын өте аз ... ... ... ... 0,5 мкм ... онда оның өз ... 10-30 мОм ... өз потенциалы болады. Алайды бұл потенциал тірі ... ... дәл ... онша ... ... ... ... енгізу микроманипулятордың көмегімен іске асады. Бұл
микроманипулятор үш шприцтен тұрады. Оның ... ... ... ... ... сыртқы бетіне жапсырылады. Сөйтіп дененің іші
мен сыртындағы ... ... ... ... әртүрлі
клеткалар, тканьдер қызмет атқарады. Олардың электр активтілігі электр
өрісінің ... ... ... ... Потенциалдар айырмасының уақыт
бойынша өзгеруін электрограмма ... Бұл ... ... ... ... ... байланысты әр түрлі атайды. Жүректін
биопотенциалдарының ... ... ... электрокардиограмма (ЭКГ),
бұлшық ет потенциалының уақыт ... ... ... ... ал ... ... уақыт бойынша өзгеруін электроэнцефалограмма (ЭЭГ)
делінеді.
Жүрек – дипольдің ... ... ... бойынша өзгеріп отырады, олай болса,
тарамдарда кернеудің ... ... ... ... ... ... жүректің жұмысын тексеруге болады.
шамасына әсерін көрсетеді.
Биологиядағы термодинамиканың бірінші бастамасы. ... ... ... ... тек өлі ... ғана жарамды деп ойлау ... еді. ... ... тірі ... да ... болады. Ол
үшін термодинамикалық жүйе деп нені айтатынымызды келісіп ... ... ... ... ... бойынша жабық
системадағы (жүйеде) қайтымсыз процестер энергияның ... ... ... ... ... ... ... Сөйтіп, система тепе-
теңдік күйге ұмтылады.
Ал, ... ... ашық ... Ол ... күйде болмайды.
Осындай системадағы қайтымсыз процестерге классикалық термодинамиканың
заңдарын қолдануда қажетті ... ... ... енгізілген.
Нәтижесінде қайтымсыз процестердің термодинамикалық теориясы ... ... Оны ... ... ... ... термодинамикасы»
деп атайды.
Системаның стационар күйінде қайтымсыз процестер жүріп тұру үшін оны
сипаттайтын термодинамикалық шамалардың сан мәндері ұзақ ... ... ... тірі ... өзін ... ... зат және энергиямен
алмасады. Демек, ауадан оттегін, қоршаған ... ... ... ... ... ... ... да, сол ортаға метаболизм нәтижелерімен
қоса жылу ... ... ... та ... ... ... ... мен тканьдарының температурасы және оның (ішкі құрылымындағы)
тыныштық ... ... ... ... ... ... ... ұзақ уақыт өзгеріссіз сақталады. Сөйтіп, ... ... және ... ... ұзақ уақытта өзгеріссіз
сақталатын күйін оның «стационар күйі» дейді. Стационар күйде системадағы
физикалық және ... ... жүру ... ... болады.
Стационар күйде жүретін процестер термодинамикалық тепе-теңдік күйге жақын
немесе одан алыс та болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... мөлшері организм жұмыс істегенде кететін ... тең. ... ... ... ... 7857 кДж ... ... 7771 кДж тең екен. Олай болса организм энергияның жаңа көзі болып
табылмайды. Осыдан, термодинамиканың ... ... ... де ... ... ... ... Термодинамиканың екінші
заңы өмірде болатын процестердің ... ... ... ... Бұл ... ... ... Оны сипаттайтын бірнеше анықтама бар:
Клуазиус анықтамаасы: Жылу ешқашан да суық денеден ыстық денеге берілмейді.
Планк анықтамасы: ... ... ... алынған жылу мөлшерін
түгелімен жұмысқа айналдыру мүмкін емес.
4 процес-тердің ... мен ... ... өзгеруі.
Биологиялық система өзін қоршаған ортамен зат және энергиямен алмасуы
кезінде онда ... ... ... ... ... ... ... сипаттайтын жалпы энтропияның өзгерісі екі құраушы-дан тұрады:
.
Мұндағы - ... ... ... өзгерісінің шамасы. Бұл,
мысалы тірі ... ... ... ... жылу ... ... ... жұмысын және т.б. процестерді сипаттайды. Мәні үнемі оң сан
(). Сондықтан ол системадағы ... ... Ал - осы ... ... ... ... энтропияның өзгеру шамасы. Оның мәні, системадағы процестерге
байланысты, үш түрлі ... ... Егер ... (оң ... ... ... ... өзгерісі артады (яғни ) (жоғарыдағы
теңдікті қараңыз). Сонда ... ... ... тізбектердегі
бөлшектердің байланыстары үзіліп, қарапайым ... ... ... ... да ... ... системада «хаостық»
процестердің шамасы ұлғаяды. Бұндай күй бола қалса, ... өмір ... ... бұл ... көк ... ... суға ... сияқты. Ал енді болса, онда бірінші жағдайда ... ... күйі тағы ... ... ... (шамасы
теріс) және болса, онда системаның ... ... ... шамасы
да теріс санмен анықталады. Сонда, системада жаңа күрделі биохимиялық
құрылымдар, элементтердің органикалық тізбектерінен жаңа ... ... ... ... ... және т.б. ... ... Нәтижесінде,
системада «тәртіп» орнай бастайды. Бұл системаның жалпы энтропиясының
өзгеріс шамасының ... ... ... ... ... қағидалары бойынша биологиялық
системаның энтропиясының өзгеріс шамаларының артуы да (мысалы ) ... де орын ... Ал, ... термодинамикада қайтымсыз
процесс жүргенде энтропияның өзгеру шамасы тек қана артады .
Биологиялық ... бір ... ... ... процестердің бағыттары
қарама-қарсы да болады. Оларды сипаттайтын жалпы ... ... ... ... сай, екі ... ... - системаның ішіндегі энтропия өзгерісінің ... ал - осы ... өзін ... ортадан зат және
энергия қабылдау кезіндегі, оларды ... ... ... ... ... ... энтропия өзгерісінің (ағынының) жылдамдығы
тұрақты болса ... ), онда ... ... ... шығады:
.
Осы теңдік ашық системаның «стационар күйде болу ... ... ... ... бірдей уақыт аралығында, қарама-қарсы
бағытталған, энтропия өзгерістерінің (ағындар) жылдамдықтары ... ... тең ... екен.
ГАЗ ЗАҢДАРЫ 
Идеал газ күйі теңдеуінің көмегімен газ массасы жә¬не үш параметрдің —
қысым, көлем немесе температура — біреуі өзгермей қалған ... ... ... Газдың бір параметрінің1 мәні тағайындалып,
қалған ек1 мәні арасындағы сандық, ... ... ... ... деп ... ... мәні ... қалған кезде өтетін процестер
изопроцестер деп аталады. Изопроцестер табиғатта кең ... ... жиі ... да, ... ... қандай да болмасын қатаң тағайындалған бір
параметрдің мәнінде жүрмейді. Температураның, қысымның, немесе көлемнің
тұрақтылығын бұзуға әсер ететін қандай да бір жағдайлар болады. ... ... ғана ... ... ... ... ... болады, бірак жұмыс істейтін техникалық кұрылғылар-да және
табиғатта бұл іс ... әсте ... ... — бұл ... ... ... моделі. Ол шындықты тек
жуық қана бейнелейді. 
Изотермиялық процесс. Температура тұрақты болғанда мак-роскопиялық,
денелердің термодинамикалық, жуйесі күйінің өзгеру процесін изотермиялық,
деп атайды. Газ температурасын ... етіп ... ушін ол ... болып тұратын үлкен жүйемен — термостатпен — жылу алмасатындай
болуы қажет. Өйткені сығылғанда немесе ұлғайғанда газдың, темпе¬ратурасы
өзгеретін болады, Егер атмосфералық ... ... ... ... ... ... онда ол ... қызыметін атқара алады. 
Идеал газ күйінің теңдеуіне pV= сәйкес тұрақты температурадағы кез келген
күйде газ ... оның ... ... ... ... яғни ... газдың температурасы өзгермесе, онда оның берілген массасы ушін ... ... ... ... ... заңды тәжірибе жүзінде ағылшын ғалымы Р. Бойль (1627—1691), одан біраз
кейінірек француз ғалымы Э. ... ... ... ... ол ... ... заңы деп аталады. 
Бойль — Мариотт заңы кез келген газ ... ... ... ... үшін
де, мысалы, ауа ушін де дұрыс. Тек атмосфералық қысымнан бірнеше жүз ... ... ғана бұл ... ... ... түрде байқалады. 
Атмосфералыққа жақын қысымдарда Бойль — Мариотт заңының дұрыстығына алдыңғы
параграфта ... ... ... көз ... ... температурада газ қысымының көлемге тәуелділігі график түрінде
изотерма деп аталатын қисық сызық арқылы кескінделеді. Газдың изотермасы
қысым мен көлемнің арасындағы кері пропорционал ... ... ... ... түрін математикада гипербола деп атайды (1-сурет) 
Әр түрлі тұрақты температураға әр түрлі изотермалар ... ... ... ... ... ... қысым күй теңдеуіне pV= сәйкес
артады. Сондықтан жоғарылау Т2 температураға сәйкес изотерма, төменірек Т1
температураға сәйкес келетін изотермадан жоғары жатады 
Компрессормен ... сығу ... ... ыдыстары ауаны сорып шығарғанда
поршень астындағы ауаның ұлғаюын — шамамен изотермиялық процесс деп
есептеуге болады. Шынында, бұл жағдайда ... ... рас, ... ... ондай өзгерісті елемеуге де болады. 
Изобаралық процесс. Қысым тұрақты болғанда термодинамикалық, жүйе күйінің
өзгеру процессі изобаралық деп аталады. 
pV= ... ... ... өзгермесе газдың кез келген күйінде көлемнің
температурараға қатысы тұрақты болып қалады. 
P=const болғанда, 
Егер газ қысымы өзгермесе, берілген массалы газ ушін көлем¬нің
температураға ... ... ... ... 1802 жылы ... ғалымы Гей-Люссак (1778—1850) тәжірибе жүзінде
тағайындаған және сондықтан ол Гей-Люссак заңы деп аталады. 
P=const болғанда, қатысқа сәйкес тұрақты ... ... ... ... тәуелді болады, яғни: 
V=const. T 
Бұл тәуелділік график түрінде изобара деп аталатын түзумен кескінделеді (2-
сурет). 
Әр түрлі қысымға әр түрлі изобара сәйкес келеді. ... ... ... ... ...... заңы ... газдың көлемі
кішірейеді. Сондықтан жоғарырақ Р2 қысымға сәйкес келетін изобара төменірек
Р1 қысымға сәйкес келетін изобарадан төменірек жатады. 
Төменгі температуралар аймағында идеал ... ... ... Т=0
нүктесінде түйіседі. Бірақ, бұл реал (нақты) газдың көлемі шынында да нөлге
айналады деуге болмайды. Барлық газдар қатты суынғанда сұйыққа ... ... ... pV= сұйықтарға қолданылмайды. 
Жылжымалы поршеньді цилиндрдегі газды қыздырғанда оның, ұлғаюын изобаралық
процесс деуге ... Онда ... ... тұрақтылығы поршеньнің
үстіңгі бетіне атмосфералық ауа қысымының әсері ... ... ...

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
“Белгiсiз затты анализдеу” ғылыми-зерттеу жұмыс бойынша есеп беру22 бет
«Биологиялық экология»30 бет
Биология пәні бойынша есеп шығарудың жолдары59 бет
Қиын немесе дағдарыс кезеңдердегі психофизиологиялық даму5 бет
Биофизика6 бет
Turbo Pascal жүйесінде қайталанатын процестерді ұйымдастыру технологиясы25 бет
Іле атырауында арналық процестердің гидроморфологиялық дамуы63 бет
Демографиялық процестердің теориялық және әдістемелік негіздері44 бет
Жасөспірімдердегі өтпелі кезеңдегі психикалық процестердің даму сатылары27 бет
Жерді қорғаудың мемлекеттік құқықтық шаралары. Жер заңдарын бұзғаны үшін заңды жауапкершілік26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь