Ақжан Әл – Машани және Геомеханика

Ақжан Әл.машани әлем идиалистерімен бірге немесе толғаныстар тоғысы
Ақжан Әл.Машани—Ұлы Ұстаз
Ақжан Әл.Машанидың «Табу» фантастикалық әңгімесінің сыры.
Қорытынды
Пайдаланған әдебиеттер
ХХ ғасырдың қырқыншы жылдарынан бастап, яғни Ақжан Машанов Қазақ ҰҒА – ның бел ортасында жүргенде бой көтерген іргелі ғылымдардың бірден – бірі геомеханика. Ғылым өз кезегінде інжу – маржанға толы қазақ жеріндегі кеніштерді зерттеп, оны игілік ретінде жалпы жұртқа дастархан қылып жайып беруге атсалысты.
Геомеханикалық әдістердің Ақжан атамыз өзі бас боп қолданған бір – екеуіне қазір тоқталамыз.
Кен алаңдарындағы рудалардың түзелуіндегі назар аударарлық жайттардың бірі – жарықшақтар жүйесі болды. Бұл әдістеме Қаратау, Жезқазан , Орталық Қазақстан, Алтай кеніштерінде жасалынды. Әдістеменің негізі – қазу, барлау жұмыстары уақытысында жарықшақтарды анықтай отырып, кен орындарының таралуын анықтау еді.
Тіпті статистикалық заңдылықтарын анықтау үшін съемкалар жасалып, толық ақпараттар жинала бастады. Риддер, Ақбастау, Текелі, Ақшатау, Қоңырат кеніштеріндегі жарықшақтар өлшеніп, математикалық есептеулер жүргізілді.
Жарықшақтар жүйесін зерттеу айтарлықтай мәселелерді шешуде қолданылған болатын. Атап айтар болсақ жарықшақтар жүйесінің түзелу механизмінің теориясы мен тұжырымдамасын жасауда, қазу бағыттарын оңай анықтауда, геологиялық барлау мен ізденісті жеңілдетуде, тау жыныстары массивінің параметрлері байланысын анықтауда пайдаланылды.
Ақжан Әл – Машанидің келесі қолданған тәсілі – тектоникалық күш алаңы деп қарастырылатын кен алабын салу және құрылымдық қалпына келтіру үшін пайдаланылатын күш алабын салу әдісі еді. Мұнымен қатар ғалым бұған дейін жүзеге асырылып келген геофизикалық алапты тұрғызудың графигін қолданды.
1. А.Әл-Машани «Табу». Алматы. «Қазақстан». 1982ж.
2. Г.Е. Едіресова. Ж.Ш. Машанова. Н.Т. Кәкімжанова. «XX ғасырдың Әл-Фарабиі Ақжан Әл-Машани». Қостанай қ., «Шапақ» 2004 ж.
3. А.Әл-Машани «Ай арысы» ғылым жаңалықтары. Алмты. 1996ж. Республикалық баспа кабинеті.
4. А.Әл-Машани. «Әл-Фараби». Алматы. «Жазушы» . 1970ж.
5. А.Әл-Машани. «Әл-Фараби және Абай». Алматы. «Қазақстан» 1994ж.
        
        Ақжан  Әл – Машани және Геомеханика
ХХ ғасырдың қырқыншы жылдарынан бастап, яғни Ақжан Машанов Қазақ ҰҒА –
ның бел ортасында жүргенде бой ... ... ... ...... ... өз кезегінде інжу – маржанға толы қазақ ... ... оны ... ... ... ... дастархан қылып жайып
беруге атсалысты.
Геомеханикалық әдістердің Ақжан атамыз өзі бас боп қолданған бір ... ... ... ... рудалардың түзелуіндегі назар аударарлық жайттардың
бірі – жарықшақтар жүйесі болды. Бұл әдістеме Қаратау, Жезқазан , Орталық
Қазақстан, ... ... ... ... ...... ... уақытысында жарықшақтарды анықтай отырып, кен орындарының
таралуын анықтау еді.
Тіпті статистикалық заңдылықтарын ... үшін ... ... ... ... ... Риддер, Ақбастау, Текелі, Ақшатау, Қоңырат
кеніштеріндегі жарықшақтар өлшеніп, математикалық есептеулер жүргізілді.
Жарықшақтар жүйесін зерттеу айтарлықтай мәселелерді ... ... Атап ... ... ... ... ... механизмінің
теориясы мен тұжырымдамасын жасауда, қазу ... оңай ... ... мен ... ... тау ... массивінің
параметрлері байланысын анықтауда пайдаланылды.
Ақжан Әл – Машанидің келесі қолданған тәсілі – тектоникалық күш алаңы
деп қарастырылатын кен алабын салу және ... ... ... ... күш алабын салу әдісі еді. Мұнымен қатар ғалым ... ... ... ... ... алапты тұрғызудың графигін қолданды.
Осы жағдайларды пайдалана отырып бірдей мәні бар нүктелерді ... ... Бұл ... ... изотереңдік компоненттерін
қамтыды. Ақжан Әл – Машани бұл әдістемені механикадағы – дене ... ... ... ... сол дененің элементарлық бөлігіне де
эквивалентті ықпал етеді деген принципке сүйене отырып іске ... ... ... ... әдісті қолданудағы кейбір
қарапайым мысалдарына тоқталайық. Алғашқысы Торғай кен ... ... ... құрылымдық элементтерінің өзара байланысуы мен ... ... жүйе ... анықталды. Сонымен бірге
жарықшақтарды өлшеу «нүктелері» мен тағы басқа ... ... ... ... олардың саны 30–ға жуық екендігіне ... және күш ... салу ... ... ... кен алабының
интегралды келбетін жасап шығарды.
Ал, Ақбастау – Құсмұрын кен алабын Ақжан атамыз былай деп еске ... кен ... ... соң (1939 – 1941 жыл) 20 ... ... жұмыстарды
қайта жалғастырдық.(1959 жыл).Бұл жолы кен алабы геомеханикалық ... өте ... ... қол ... ... Әл–Машани бастаған ғылыми ... 60-қа ... бар ... ... әр ... ... ... жүйелері
орын тепкеніне көздерін жеткізеді. Ұзын - сонар зертеуден кейін Құсмұрын –
Ақбастау кен алабында барлануға тиіс бес ... ҚР ҰҒА – ның ... ... ... ... ... ізі жатқандығын
растады.
Әл-Машани ... ... кен ... қолданған
тәсілдерінің негізгісі – кен алабын қамтитын деформация эллипсоидын салу
еді. Бұл ... мәні – ... ... ... салу және ... ... ... тектоникасының түйісу заңдылық нышандарын
білдіреді. Ақжан атамыздың басшылығымен осы тәсіл арқылы ... ... ... ... жасалынады. Аталған кен орнына ғалым
жүргізген тәсіл дәл келеді. Құрылымдық блок деформациясының ... ... ... Іле ... жоталарының интегралды сұлбасын жасап
шығарды.
Сөз қылып отырған геомеханикалық әдіс Аққарғы алтын кенінің ... үшін де ... ... ... мәні сақталды. Кен алабының
негізгі ... ... ... ... Сол ... бойынша
деформация эллипсоиды түрғызылып, аталған оолидттық табиғи жаратылыстың
формасымен салыстырылады және бұл екі ... ... ... ... ... ... жұмыстар деформация эллипсоидын жасау әдісінің
дұрыстығын дәлелдеп берді.
Ғылым саласында әмбебап орны бар, Қазақ ... ... ... бірі ... ... ... – қазақ сахарасының тау-тасы мен
ой-шұңқырын түгендеген, ... ... ... ... ... орны бар ... Бүгінгі күндегідей техника мен технологияның ... ... ... де ... тізе ... ... байлықтар
мен шикізат көздерінің модельін жасады.
Өзінен мың жыл ... өмір ... ... ... ... ... ... саласына үлесін қосты. Оның ішінде жаратылыстану ғылымдарына
ерекше ден қойды. Геометрия, астрономия, математика және т.б. ... әрі ... ... ... ... пайдалана отырып,
геомеханиканы жаңаша сипатта өрбітті. Өзге әріптестерінен ерекшелігі сол –
қай ... ... оны ... ... отырды. Дүниеден тыс
тылсым күштің бар екеніне сене ... ... ... ... ... ... ... алған ғылымында «Әл-Фараби бұған былай қарап еді»
немесе ... мұны ... ... еді» деген принцип үстанды. Кейінгі
ғылым жолын қуушылар үшін де осы ұстаным қажет. Олар өз ... ... ... ... ... еді» немесе «Әл-Машани мұны былай шешіп еді»
деп шешуі керек.
Ақжан Әл-машани әлем идиалистерімен бірге немесе толғаныстар тоғысы
Бүгінгі күнге ... өмір ... ... ... ... ... ... жоспар я мақсатпен құрғанын білуді мақсат еткен.
Дүниедегі барша ғұламалардың тынымсыз ойы, мазасыз рухы, қажымас жігері осы
сенімнен ... ... ... ... ... идиалист болып туады. Ол ғаламдағы таң
қаларлық құбылыстарды, көріністерді және бейнелерді Жаратушының құдіретінен
деп о бастан сененді. ... да ... ... ... ... батыс философтары сияқты дүниені тұрпайы, қытымыр түрде тануға емес,
құдайына еркелеп отырып тануға талпынады.
Ақжан атамыз өзінің «Ай ... ... алғы ... «Әр ... Тәңірі білдіреді. Сол білдірген шындықты халыққа айту, ұрпаққа
қалдыру ... бір ... - ... Дін ... «Уахи» деп аталатын
қасиетті ұғымның бір ұшқыны Әл-Машани сынды тұлғаларда ғана ... бұл ... ... ... ... ойшылдары не дейді екен, соған
тоқталайық. Мәселен, бұл туралы И.Ньютон «Ғылым дегеніміз – ... ой ... ... ере ... ... - ... енді бір сөзінде: «Күн,
планеталар мен кометалардың осындайлық ... ... ... әлде ... де ... ойы мен билігінсіз пайда болуы мүмкін емес... Ол
құдірет дүниені ... жаны ... ... ... ... ... және иесі ... Құдай Тағала деп атауға тисті.» - деп ... Ал, ... ... ... ... ... ... заттардың
өмір сүруінің ғана емес, олардың мәнінің де жасаушы себебін құрайды».
Ағылшындық философ әрі қайраткер Фрэнсис ... ... ... ... түсіндірушісі, оның реттілігін ісімен және пайымдауымен қаншама
ұғынса, соншама атқарады және әрі түсіндіреді, одан ... ол ... ... ... - деп ... Жаратушы алдындағы дәрменсіздігін
мойындайды. Осымен бірге Ф.Бекон қазіргі қолданыстағы ... ... ... ... жаңалықтар ашу үшін қазіргі бар мағынасыз
ғылымдар сияқты, білімдер ашу үшін ... бар ... да ... ... өзі ... ... Бұл ойды бұрынғылардың бәрі
айтқан, қазақта «Дін – ғылымның атасы» дейді. Неге десеңіз, ақиқатқа жетуге
ынтызар болмақтық , өлшеулі ақылмен өлшеусіз шындықтың ... ...... сол ... ... бар ... ... болмаған
жерде жүре ме? Адамның өмірге келгендегі мән-мақсұтын, барша жаратылыстың
мағынасын түсінуге талпынтып, тынымсыз ойға тиянақ іздеткен де ... ... ... емей не? ... сөзіне оралсақ: «Ақыл иесі адам баласының бкасқалардан бір
айырмашылығы оның табиғат тануында. Табиғат тануды адамға Тәңірі өзі
үйреткен, ол жөнінде де Құран ... ... ... ... Алла ... ... ... (2-сүре. 31- аят. Аударма 6-бет)».
А.Эйнштейн: «Кеплер мен Ньютон әлемнің ... ... ... терең сенген және сол рационалдықтың тіпті ең кішкентай
көрінісін танып білуге қаншалықты құштар болған! Олай болмаған ... ... ... ... принциптерінің күрмеуін шешу үшін жылдар бойы
қажырлы еңбектің бейнетіне көнер ме еді!» - деп ой түйеді. Ақырында ғалым:
«Дүниенің ... ... ... ... дін деп ... ... сөз таппадым» - деп ойын жасырмайды.
Ғылым тарихына белгілі адам рухының білім, таным жолындағы табандылық,
қажырлылық ерліктерінің қайсысы ... ... ... ... ... толы тылсым сыр, ал А.Эйнштейннің пікірінше «Дүниенің мәңгі жұмбағы –
оны ... ... ... яғни ... ақыл жетпес ең ғажап нәрсе –
оған ақылмен жетуге болатындығы.
Осы орайда Абай атамыздың төмендегі шүмақтары еріксіз ауызға ... ... ... ... құмар қылған оның әмірі.
Халиққа мақұлық ақылы жете алмайды,
Оймен білген нәрсенің бәрі – дәһрі.
Өзгені ақыл ойға қондырады,
Біле ... бір ... ... ... көзіңді ашысымен,
Талпынып, тағы да ойлап зар қылады.
Көңілге шәк, ... ой ... да оны ... қоя ... ... ... емес,
Құмарсыз құр мүлгуге тоя алмаймын.
Ақжан Әл-Машани атамыз еңбегінде таным ... ... деп өз ... «Ұлы ... ... ... алдында оның жаратуы иесінің сөзін
еске алу қажет. Құран Кәрімде ол құрылысқа қатысты аяттар көп. Солардың
бірінен мысал ... «Нұр ... ... ... ...... ... Сонан соң сендердің жыл және ай мерзімдерін айыруларың үшін
олардың орындарын белгіледі Аллаһ оны жайдан-жай жасаған жоқ. Біле білгенге
Аллаһ аяттарын осылайша ақын ... ... 5-аят ... ... ... ... ... астасқан осы сөзі Спинозаның мына
теоремасымен ұштасады: «Әлде бір әрекетке мұрсатталған зат Құдайдың қажетті
түрде осылай қылып ... ... ал ... ... ... ... әрекетке мұрсаттай алмайды». Мінеки, Ақжан Әл-Машани атамыздың
бүкіл ... ... ойып алар орны ... ... «Ай ... ... ... Алматы қ,. 1996. Республикалық
баспа кабинеті.
2. «Батыс философиясының анталогиясы». Алматы. 2002.
Ақжан Әл-Машани—Ұлы Ұстаз
Ақжан атамыз туралы сөз ... ... ... ... ... ... гөрі ... ғылымдармен айналыпады деп сауал тастаған
орынды.Өзінің ... жуық ... ... ... ... тербемеген
ғылымдары бірен-саран.Математика, астрономия, физика,геомеханика, дін,
тарих, ... ... ... ... мәдениет, химия,музыка,
логика және т.б.көптеген ғылымдардың сабын нықтап,жүзін қайраған іргелі
ілім қалыптастырудың ... ... ... бас боп дала ... ... ... ... ғылымдардың келер ұрпақ үшін бастау Болатынына
шын ... ... ... мен ... еңбегіне көз жүгірте
отырып, қаламын шыққан «Табу» фантастикалық ... ... ... ... тарихта ғалымның өзі сомдағандай әсерде қаласың.Енді
баяндамамыздың алдағы бөліктерінде, сол ... ... ... сіздердің көңілдеріңізге жол таппақпыз.
Маңғаз ұстаз бір ... ... ... ... ... үстіне
қойды.Қызған қыштан еріп аққан май отқа тамып, лаулаған кезде оның көзі
жайнап ... ... өзі ... ... алаулаған жалынға
алақанын жайып, бетін сипап қояды.Әлден ... ... бір ... ... алып ... қойып, балғанын жалпақ табанымен таптап ала жөнелді.
Ұзындау темірдің үшкір басымен шыжыған майды шаншып алып, былай қойды.
—Бұл кездікті мен суға ... ... ... тоғыз ширатып, майға
суарған құрыш нағыз наркескен болады.Мен соған сондай кездік ... ... ... ... басып отырған Болатқа көз астымен бір қарап
қойды.
Ұстаздың сөзін бала ... ... ... ... ол бір ... ... сезгендей.Әсіресе сол сырдың арқасында тамаша кездік шығатын болса,
оған керегінің өзі—сол.
Халық ... орда ... ... қыр ... ... Ақжан Әл-Машани отызында орда бұзды.Бұзғанда қандай!
Қаныш Сәтбаев сынды тұлғалармен үзеңгі қағыстыра ... ... ССР ... ... ... ... ... жаңашыл ғылымға ашқан
дарбазасы еді.Академия мыңдаған қазақ жастарына сол ғылымнан сусындауға зор
мүмкіндік туғызды.Енді ... ... ... ... ... ... бір келістіріп алсам, оның мойнын сырбастап, көксеркенің ... ... ... ... бір ... ... ... шығарсың...
Бала төмен ... ... ... ... ... ... мақұлдаудың ишараты сияқты қозғалыс.
Сырттан батыстық формада енген ғылым, жаңашылдық әкеп қана қоймай, өзінің
тәкаппарлығымен енетіні әу бастан ... ... ... ... даласының
заманында ілім мен ғылымның қайнар бұлағы болғандығына
басқаларды иландыру тым ауыр жұмыс болатын.Сахараны мекен еткен халықтың ... ... ... сынды данышпандардың ұрпағы екендігін ... ... ... еңбектері қазақ ғылымына қайтадан тың
серпіліс беретін еді.
Ақжан Әл-Машани 1959 жылдан ... ... ... ... бастап
жіберді.Келесі жылы осы мәселе бойынша академия президенті Қаныш Сәтбаевтың
келісімімен ұзын-сонар ізденістің, ... ... зор ... ... 1968 жылы ... ... іздеп табады.Зиярат
етіп, бір уыс топырағын елге алып қайтады.
—Па! Шіркін! Міне қандай ... ... көк ... ... ... найзағай ойнап, кемпірқосақ сәуле шашуын.Бала, сен
сірә бақытты боларсың, кездік суы көңілдегідей ... ... алды да бір ... ... ... жауып қойды. Сандық
ішінде бір майда ... зат ... еді. ... ... көмді. Ұстаздың
айтуынша бұл қуат сандық, оған түскен зат бойына ерекше қуат жинайды және
сол жинаған ... көп ... бойы ... ... ... ... мың ... астам уақыт бұрын өмір сүрген
ұстазын іздеп тапса да, ... ... ... өкметі тұсында қазақ
халқының дүниетанымымен сабақтастыру мүмкін емес еді. Әл-Фарабиді тек қана
жаратылыстану ғылымдарымен ғана ... ... ... Сол ... ... ... ... ғылымы», «Әл-Фараби
және Н.Коперник», «Аль-Фараби один из ... ... ... т.б. ... ... ... икемделіп
жазылды. Ол уақытта қандай ғылыми жаңалық ... ... ... болсын
Мәскеудің қас-қабағына қарап жазылатын еді.
Кездік темірді салған сандықты ... ... ... қарай ұзынннан
қойды да, бас жағына баланы ... ... мен ... ... де ... ... ... қарады да отырды.Бір мезгілде ол ұйқыға кетті.
Ғұмырының соңғы алты жылын Ақжан Әл-Машани ... ... ... ... де ... жаңа заманғы еңбектері жаңаша сипатта
өмірге ... ... ... мен ... ... ... кең ... еді.Оны туындылардың аты мен тақырыптарынан-
ақ аңғаруға болады.Атап ... ... 1994 жылы ... «Әбу ... Әл-
Фараби мұсылман хакімі» баяндамасы мен сол жылы жарық көрген ... ... ... ... ... шығармасы-ғылым жаңалықтарына толы «Ай
Арысының» алғы сөзін «Биссимиллаһир рахманир рахим» деп ... осы ... ... ... ... өз әңгімесіне бұрсақ.
Ұстаздың қайта келгенін бала білмеді. ... ... ол ... көзі ... көңілі ояу еді.Ол басын көтергісі келіп
еді,бірақ үстінен бір зілдей нәрсе басып алғандай ... шама ... ... көзі ... ... ... бір ... қадала
қалған.Дөңгелек ақ сақалды, ұзын мұртты, дөңес мұрынды, ат ... ... ... шырайлы бір адам Болаттың көз алдына ... ... ... ұстазына қолын созады...Ол да ... ... ... ұстазының созған қолының ұшына қарай көз жіберіп қарап еді, ... ... көзі ... ... ... бір ... ... айналып жүр.Ортада-Темірқазық.Оны айналған бір топ
жұлдыздың ортасынан бірнеше жарық ... ... ... ... соң бірі
тіркесіп жатыр.
Мынау-Ай,анау-Болпан, мынау-Шолпан, мынау-Аңырақай, ... ... қат көк ... ... әлемінің де кіндігі-сол
темір.Темірді таныған-өмірді таныр.Атың-Болат.Кездігің-қанат.Самға!...
Осы дауыстан Болат оянып атып тұрды.
Тұжырым. Қортындылай келгенде мынадай тұжырымға тірелеміз.Ерлік екі ... ... және ... ... ... ... батырлар елін қылыш, найза ұстап қорғаса, Ақжан ... ... ... елін ... ... ... ... ерлік
болмақ.Себебі, он ғасыр бұрынғы «Шығыс Аристотельін» ... ... ... ... ... кәміл.Халқымыз «Асырайтын жас болса, өлетін
кәрі жоқ деп» тегін айтпаған.Мұны да ғұлама атамыздың ғұмыры мен ... ... ... ... «Табу» фантастикалық әңгімесінің сыры.
Ақжан атамыздың дала топырағына еккен дәндерінің ... ... қиял ... ... ... ... ... астасып жататын символ.Ойшылдың фантастикалық әңгімені
жазу барысында бірнеше мақсатты көздегені байқалады.Біріншіден, ... ... тура ... ойды ашып ... қиындығы болса, екіншіден
қиял халық пен оның ұлы арасындағы өзара түсініктікке жол ... ... ... «Ерте ерте ертеде, ешкі жүні келтеде» деп ... ... ... үшін бұл қолайлы дүние болды.Енді «қиялдың ... қыл» ... Абай ... ... ұран етіп ... ... Әл-Машанидың
«Табу» туындысына үңілейік.
Табу сөзі түбі ізденіс болғанымен автор оған басқаша анықтама
береді.Яғни,«Табу»—тыйым салынған нәрсе.Өткенге мойын бұрғызбау.Тамырға
балта шабу.Осылай десе де, ... ... ... ... боп үзілді-кесілді
қарсылығын білдіреді.Әңгімедегі оқиға желісі бойынша ұстаз бен шәкірт
алдындардағы құпия сандықтың сырын аша алмай ойға шомып отырады.Бір мезетте
ұстаз сөз ... ... ... ... жаңғыра ма? Жоқ болмаса келешек ұрпақ өзі
жаңадан бастап ... ... ма? ... болған күнде де өткен өмірдің бетін
ашу зор ... ұлы ... ... ... ... ... қонысты сұра,
бұрын туғаннан ақыл сұра»,-дейді ғой даналар.Сол шындық. «Көрмеген жердің
ой-шұңқыры көп».Бұл сандықты жасаушылар ... ... ... ... ... ... ... өтпелі дүние сырын жақсы білген.Білген де
біздерге ісінен мәлімет қалдырған.Ал енді не ... ... ... бастау
керек?
Бұл сыбызғының қамыс кезін аңсағаны сияқты еді.Тылсым дүниенің жұмбағын
шешуге ұмтылған ұстаз бен шәкірттің ... ... ... ... адам ғана ... ... таба алмақшы.Автордың бұл жерде
көтеріп отырған мәселесі дерлік бүкіл Жер планетасы ... ... ... ... дей келе ғұлама осы түпнегізді
тапса ғана бүгінгі заманды алға жылжытуға болатынын меңзейді.Не істеу керек
деп қойылған сұраққа ұстаздың өзі ... ... ... жауап береді:
—Осынау сәуле түскен жер бетіндегі аймақтардың бәрін зерттеу керек.Өзіміз
тұрған мекенді білу ... осы ... ... ... ... ... сөз саңқ ... айтылған ойдың дұрыстығын, дәлдігін суреттегені еді.
Өмірінде Ақжан ... бұл іске бел ... ... ... Шам ... ... ... табуы болатын.
Бұған Ақжан атамыздың өзі балаша шаттанып: «Ендігі баратындар мен сияқты Әл-
Фараби зиратын іздеп шатыспай, бірден таба алады».-деді.Сонымен бірге ... орын ... ... баб ... ... ... ғана зор
еңбегінің өзі бір ерлік.Оңтүстікке жасаған сапарында іргесі ... ... ... «маңынан арық қазса, жер асты суы соған қарай
ығысады.Арық қазуды кешіктермеу керек»,-деп кеңес ... ... ... ... ... құмар болғанын
білеміз.Оған заттай ... ... ... қиса тас ... жәдігерлер дәлел.
«Өткен күн келер күнге ұстаз» демекші ғалым атамыз осындай сан ... тың ... ... ... ба деп ... ... еді.Олай
дейтін себебіміз бүгінгі баяндамамызға арқау болған туындыда ұстаз
шәкіртіне былай ... ... ... ... ... ... шығаратын, сұрақтар
шешетін,адамша әрекет жасайтын робот машиналар бар ... ... ... ... ... Бұл мәселе оңай емес.Ол үшін екеуінің де тілін
тілін бірдей білу керек.Міне ... ... ... ... Әл-Машани келер ұрпаққа осылай деп талап қояды.Екі тіл ... рух және ... ... де ... ... біздің
бойымызда болуы тиіс нәрселер.Бір-бірінсіз ... яғни ... ... ... ... еді.Құр білімнің қашанда болсын қоғамға пайдасы
мен зияны қатар ... ... ... ... ... ... ... ескертпесі деп қабылдауымыз
керек.Кәсіби білімді күнделікті дәріс ... ... оқу ... ұлттық рухты тарихымыздың тұңғиық түкпірінен іздеген жөн. Қай
нәрсеге де ұсақ-түйек деп ... ... Бұл ... да ... ... деп ... ... есімді шәкіртіне :
- Алдымен өз есіміңді тани білші «Болат» Бұл не сөз? ... ... ... ... ... ... ... заңының бір кілті жатыр. Оның үш
дауыссыз (Б.Л.Т) дыбысында 432 саны бар.Б-2, Л-30, ... сан ... ... ... ... алынған.Оның мағынасы шеңбердің градус
саны 360 ... ... жер (12) мен ... (10) ... ... (12:10)
қатынасына көбейтіндісі 360 х (12:10) = 432 болады.
Осы санның алғашқы ...... ... есесі - күміс, үшінші есесі –
мыс,төртіншісі – темірдің сандық мағынасына тең ... ... ... ... біздің жеріміздің жасы бір қалыптан аз ғана асады.Аз қалып
деген әлгі болат мағынасының он ... ... ... саны 432, ... ол 4 млрд . 320 млн . ... есептің шығарылғанына кемінде бір 30
мың жыл... болған шығар. «Болат» пен «Талап» ... сөз ... ... сөз ... ... ... ол қозғалыс, өлшем деген сөз.
Қорытынды
Жоғарыда оқылған сөйлемдер жай ғана бір ... ... ... ... ... ... ... қағида іспеттес еді. Әл-
Машанидың «Табу» фантастикалық туындысын оқып шыққан оқырман ... ... ... ... көз ... ... ... қарап шыққан менің жасаған қорытындым еді. Автордың да мақсаты осы
болатын.
Абай айтпақшы:Бала екі түрлі болып ... ... ... ... деп ... ... әр нәрсеге болсын бей-жай қарай алмай «Анау не? Мынау не?»
деп сұраумен болады.Олар қажыр- қайрат пен жігердің иесі болса мазалаған
сауалдарына ... ... ... Ақжан Әл-Машани бұл жетістікке жетті деп
есептеймін.
Пайдаланған әдебиеттер
1. А.Әл-Машани «Табу». Алматы. «Қазақстан». 1982ж.
2. Г.Е. Едіресова. Ж.Ш. ... Н.Т. ... «XX ... ... ... ... ... қ., «Шапақ» 2004 ж.
3. А.Әл-Машани «Ай арысы» ғылым жаңалықтары. ... 1996ж. ... ... ... ... ... «Жазушы» . 1970ж.
5. А.Әл-Машани. «Әл-Фараби және Абай». Алматы. ... 1994ж.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ғалым Әл-Машанидің өмір жолы9 бет
Ақжан әл-Машанидің Әбу Насыр әл-Фарабидің өмірі мен шығармашылығы жайында зерттеу жұмыстары66 бет
Ақжан Жақсыбекұлы Әл-Машани8 бет
Ақжан Жақсыбекұлы Әл-Машани туралы24 бет
Ақжан Машани «Әл-Фараби және Абай»6 бет
Ақжан Әл-Машанидің ғылыми-танымдық публицистикасы63 бет
Жүсіпбек Аймауытұлы мақалалары мен аудармалары. Ақжан Машани «Әл-Фараби және Абай»14 бет
Әл-Фараби және Ақжан Машани (Қасым Аманжолов порталынан)14 бет
Геодезия (сұрақ-жауап)11 бет
Геодезияның даму тарихы жайлы10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь