Бәсекенің мәні мен маңызы, оның атқаратын қызметтері

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1. Бәсекенің мәні мен маңызы, оның атқаратын қызметтері ... ... ... ...

2. Бәсекенің түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

3. Қазақстан кәсіпорындарының бәсекеге қабілеттілігі ... ... ... ... ... ... .

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
Кіріспе

Қазіргі нарықтық экономика күрделі құрылым –бизнестің құқықтық нормаларының жүйесінде бір-біріне әсер ететін өте көп өндірістік, коммерциялық, қаржылық және ақпараттық құрылымдардан тұрады және нарық деп біріңғай түсінікпен біріктіріледі.
Анықтама бойынша, нарық – бұл өндіруші мен тұтынушы, сатушы мен сатып алушысы бар, тұтынушы сұранысы (сұраныс деп тұтынушылардың белгілі бір бағаға сатып алатын тауар саны)мен өндірушілердің ұсынысы (ұсыныс деп - өндірушілердің белгілі бір бағаға сататын тауар саны) бір-біріне әсер ету нәтижесінде тауар саны мен сату көлемі белгіленетін ұйымдастырылған құрылым. Нарықтың ұйымдастыру құрылымын қарастырған кезде қандайда бір тауарды жалпылама эквивалент құнына айырбастауға қатысатын өндірушілер (сатушылар) саны мен тұтынушылар (сатып алушылар) саны маңызды орын алады. Бұл өндірушілер мен тұтынушылар саны, сипаты мен қарым-қатынасының құрылымы сұраныс пен ұсыныс қатынасын анықтайды.
Нарықтық қатынастардың мағынасын ашатын негізгі түсінік – бәсеке (конкуренция латынша «concurrere, concurentia» - қақтығысу, жарысу деген мағынаны білдіреді).
Бәсеке – шектелген экономикалық ресурстар үшін тәуелсіз экономикалық субъектілердің күресі.
Бәсеке – бұл бүкіл нарықтық шаруашылық жүйесінің негізі, нарықта тауардың бағасы мен ұсыныс көлемін орнатат бойынша өндірушілер арасындағы қатынастардың түрі. Бұл өндірушілер арасындағы бәсеке.
Бұл - қарым-қатынас, байланыс және сатып алушылардың әртүрлі сұраныстарын қанағаттандыра отырып өзінің өнімін өткізуге жақсы мүмкіншіліктерді қамтамасыз ету үшін нарыққа шығатын кәсіпшіліктер арасындағы күрестің экономикалық процессі. Әлемдік нарықта тауар өндірушілер арасында өткір бәсекелестік бар. Сыртқы нарыққа жақсы шығу үшін ұсынылатын отандық тауардың бәсекеге қабілеттілігін көтеру керек. Импорт кезінде шетел сатушыларының бәсекелестігін қолдану арқылы сатып алудың шарттарының тиімдірегіне қол жеткізуге болады.
Бәсеке түсінігінің мағынасы көп. Сондықтан ол қандай да бір универсалды анықтамамен айтылмайды. Бұл әрі шаруашылықты жүргізудің әдісі, әрі бір капитал екінші бір капиталмен жарысқандағы капиталдың тіршілік ету әдісі. Бәсекелестікте тауар өндіру қасиетімен қатар даму әдісі де қарастырылады. Сонымен бірге, бәсеке қоғамдық өндірістің стихиялық реттегіші ретінде шығады.
Сол сияқты нарықта баға мен сұраныс көлемін орнататын қатынастардың түрі ретінде тұтынушылар арасындағы бәсеке түрі анықталады. Адамды бәсекелестікке талпындыратын - өзгелерден асып түсу ұмтылысы. Нарықтық жарыста келісім жасау және нарықтық ортада қатысу үлесі туралы сөз болады. Бәсекелестік –бұл динамикалық процесс. Ол нарықтың тауармен қамтамасыз етілуі үшін қызмет етеді.
Бәсекенің арқасында, бір жағынан, өндірістік және нарықтық қатынастардың асқынуы, ал екінші жағынан – шаруашылық әрекеттің нәтижелілігі көтеріледі, ұлттық тауарды өндіру жылдамдай түседі.
Компаниялар нарықта өз позицияларын жақсарту үшін бәсекелестік күресте құрал ретінде, мәселен, өнімнің сапасын, бағаны, сервистік қызмет көрсетуді, ассортиментті, төлеу мен жеткізу шарттарын, жарнама арқылы хабарлауды қолданады.
Бәсеке түсінігі нарықтық қатынастардың экономикалық теориясында фундаментальді болып табылады. Бәсеке капиталистік экономиканың барлық деңгейлерінде көрініс табады – микродеңгейден (фирма) әлемдік экономикалық жүйеге дейін. Социализм жасаушылар да бәсекенің кейбір формаларын сынай отырып, оны «социалистік жарыс» деп атап социалистік экономикаға енгізбекші болған.
Нарықтық экономиканың субъекті экономикалық сәттілігі біріншіден, оның бәсекелестік заңдарды жақсы білуіне, оның көрінісі мен формаларына және оның бәсекелестікке дайындығына байланысты.
Бәсеке өндірістің шаруашылық әрекетіне ықпал жасайтын, бірақ олармен басқарылмайтын бақылау жасалына алмайтын факторға жатады.
Сондықтан мен бәсекенің не екенін, оның экономикалық ғылымдарда алатын орны, соған байланысты туындайтын қиындықтарды қарастыру қызық деп ойлаймын.
Пайдаланылған әдебиеттер:

1 Әубәкіров Я., Нәрібаев К., Есқалиев М., Жатқанбаев Е.
Байжұмаев Е., Досқалиев С., Жәйшібеков Ж.
Экономикалық теория негіздері /Доцент Байгісиев М.
редакциясымен/. Алматы, «Санат», 1998
2 Шеденов У.Қ., Сағындықов Е.Н., Байжомартов У.С., Жүні-
сов Б.А., Комягин Б.И. Жалпы экономикалық теория /Про-
фессор Шеденов У.Қ. редакциясымен/. Алматы-Ақтөбе,2002
3 Райымқұлұлы С. Экономикалық теория негіздері.
Шымкент, ОҚМУ, 2005
4 Мамыров Н.Қ., Есенғалиева Қ.С., Тілеужанова М.Ә.
Микроэкономика. Алматы, «Экономика», 2000
5 Рузавин Г.И. Основы рыночной экономики. Москва, 1996
6 Жүнісов Б.А., Мәмбетов Ұ.Е., Байжомартов Ұ.С. Нарық-
тық экономиканың негіздері. І-бөлім. Ақтөбе,1993
7 Курс экономической теории /Профессор Чепурин М.Н.,
Профессор Кисилева Е.А. редакциясымен/. Киров,
МГИМО(У), «Аса», 2000
8 Азоев Г.Л. Конкуренция: анализ, стратегия и
практика. Москва, «Центр экономики и маркетинга»,1999

Мерзімді басылымдар:

1 Рысдаулет М. Индустриялық-инновациялық бағдарлама
бәсекелестік қабілетімізді арттырады //Егемен
Қазақстан – 2004 - №105-106
2 Бораш Қ. Кластерлер //Егемен Қазақстан – 2004 –
№256-257 – 2 бет
3 Жеке кәсіпкерлік: тірлік, табыс, тәуекел //Егемен
Қазақстан – 2006 - №34 – 4 бет
4 Дәулетова А. Бәсекеге қабілеттілікті арттырудың
инновациялық факторлары //Альпари – 2005 - №4 – 37бет
5 Смайыл Е. Нарықтық ортаның бәсекелестігі мен
мөлдірлігі //Егемен Қазақстан – 2006 - №104 – 2 бет
6 Қазақстан Республикасының Президентінің Жолдауы
//Егемен Қазақстан – 2006 – 2 наурыз – 3 бет
7 Қазақстан Республикасының ақпараттық кеңістігінің
бәсекеге қабілеттілігін дамытудың 2006-2009 жылдарға
арналған тұжырымдамасы //Егемен Қазақстан – 2006 –
22 тамыз – 2 бет
8 Садуақасов А. Бәсекеге қабілеттік – басым бағыттарға
бастайды //Ел – 2007 – 1 қаңтар
9 Интернет www.zakon.kz
        
        Мазмұны
Кіріспе..................................................................
.............................................
1. Бәсекенің мәні мен маңызы, оның атқаратын қызметтері................
2. ... ... ... ... нарықтық экономика күрделі құрылым –бизнестің құқықтық
нормаларының жүйесінде ... әсер ... өте көп ... ... және ... ... ... және нарық деп
біріңғай түсінікпен біріктіріледі.
Анықтама бойынша, нарық – бұл өндіруші мен тұтынушы, ... ... ... бар, ... сұранысы (сұраныс деп тұтынушылардың белгілі
бір бағаға сатып алатын тауар саны)мен өндірушілердің ұсынысы (ұсыныс деп ... ... бір ... ... ... ... бір-біріне әсер ету
нәтижесінде тауар саны мен сату ... ... ... ... ұйымдастыру құрылымын қарастырған кезде қандайда бір
тауарды жалпылама эквивалент құнына ... ... ... саны мен ... ... ... саны маңызды орын алады.
Бұл өндірушілер мен тұтынушылар саны, сипаты мен ... ... пен ... ... ... қатынастардың мағынасын ашатын негізгі түсінік – бәсеке
(конкуренция латынша «concurrere, concurentia» - қақтығысу, ... ... ... – шектелген экономикалық ресурстар үшін тәуелсіз
экономикалық субъектілердің ... – бұл ... ... шаруашылық жүйесінің негізі, нарықта
тауардың бағасы мен ... ... ... бойынша өндірушілер арасындағы
қатынастардың түрі. Бұл өндірушілер ... ... - ... ... және ... алушылардың әртүрлі
сұраныстарын қанағаттандыра отырып өзінің өнімін ... ... ... ету үшін ... шығатын кәсіпшіліктер
арасындағы күрестің экономикалық процессі. Әлемдік ... ... ... ... ... бар. ... ... жақсы шығу үшін
ұсынылатын отандық тауардың бәсекеге қабілеттілігін көтеру керек. Импорт
кезінде шетел ... ... ... арқылы сатып алудың
шарттарының тиімдірегіне қол ... ... ... ... көп. ... ол ... да ... анықтамамен айтылмайды. Бұл әрі шаруашылықты жүргізудің әдісі,
әрі бір капитал екінші бір капиталмен жарысқандағы капиталдың ... ... ... ... ... ... қатар даму әдісі де
қарастырылады. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... сияқты нарықта баға мен сұраныс көлемін орнататын қатынастардың
түрі ретінде ... ... ... түрі ... ... ... - өзгелерден асып түсу ұмтылысы. Нарықтық
жарыста келісім жасау және ... ... ... ... ... сөз ... –бұл динамикалық процесс. Ол нарықтың тауармен қамтамасыз
етілуі үшін қызмет ... ... бір ... өндірістік және нарықтық
қатынастардың асқынуы, ал екінші ...... ... ... ... ... ... жылдамдай түседі.
Компаниялар нарықта өз позицияларын жақсарту үшін бәсекелестік
күресте ... ... ... өнімнің сапасын, бағаны, сервистік қызмет
көрсетуді, ... ... мен ... ... ... ... қолданады.
Бәсеке түсінігі нарықтық қатынастардың экономикалық теориясында
фундаментальді ... ... ... капиталистік экономиканың барлық
деңгейлерінде көрініс табады – микродеңгейден (фирма) әлемдік экономикалық
жүйеге дейін. Социализм жасаушылар да ... ... ... ... оны «социалистік жарыс» деп атап социалистік экономикаға енгізбекші
болған.
Нарықтық экономиканың субъекті ... ... ... ... заңдарды жақсы білуіне, оның көрінісі мен формаларына
және оның ... ... ... ... шаруашылық әрекетіне ықпал жасайтын, бірақ
олармен басқарылмайтын бақылау жасалына алмайтын факторға жатады.
Сондықтан мен бәсекенің не ... оның ... ... ... ... байланысты туындайтын қиындықтарды қарастыру қызық деп
ойлаймын.
1. Бәсекенің мәні мен маңызы, оның ... ...... ... қолданудың бірнеше альтернативті
бағыттары болатын және осы игіліктерді қолдану құқығы үшін ... ... әр ... ... тобы ... ... – заңнамалар шегінде немесе табиғи шарттарда объективті
немесе ... ... ... үшін бәсекелестермен
күресте бәсекелестік артықшылықтарымен өзге де ... жету ... ... ... ... қоғамның, басқару объектілері мен субъектілерінің
дамуының қозғаушы күші ... ... ... дамуының қозғаушы күші, ресурстарды үнемдеудің басты
құралы (мәселен, Жапонияда ... ... ... үш ... нәтижелі
қолданады) болып табылады, тұрғындардың өмір сүру ... мен ... ... ... ... қоғамдық және жеке; экономикалық, құқықтық, әлеуметтік,
және табиғи; материалды және виртуалды; ... және ... және ... қалыпты және ұлғаймалы және т.б. бола алады.
«Бәсеке» түсінігінде ... ... ... ... ... табу, өндіру, ұстап тұру, қолдану, ... ... ... ... ... кез келген әлеуметтік,
өндірістік немесе биологиялық жүйелер бола алады.
Субъектілердің бәсекелестік ... ... ... ... ... ... және басқалар бола алады. Жүйелердің ... ... бола ... ... ... ... белгілі бір тауармен белгілі
бір нарықта шығармашылық сайыстарда немесе спорттық жарыстарда жеңу; ... ... ... ... ... немесе бәсекелесті қандай да
белгілі бір жағдайға немесе деңгейге түсіру; жеткен деңгейді ... ... қалу және т.б.. ... объективті (табиғатпен немесе қоғаммен
белгіленген) немесе субъективті (басқару субъектісімен немесе ... ... ... ... өткенгі, қазіргі немесе
болашақтағы; ... ... ... кері ... ... индивидуалды
немесе қоғамдық және т.б. бола алады.
Заңнамалар ... ... ... ... ... ... салық жүйесі, кеден жүйесі, еңбек құқығы және басқалар
кіреді.
Бәсеке әлемдік дамудың қазіргі кезеңінде қозғаушы күш ретінде ... ... ... көтеру, бағаның төмендеуінің, қызмет көрсету
сапасының жоғарылауының ... ылғи ... ... ... ... ... жаңа жүйе ... сапасын көтеру
және тауардың құрылысының қарапайымдауының арқасында оны қолданушылардың
ресурстарды үнемдеуі.
ХХІ ғасырда бұл ... ... ... ... ХХ ... ... ... қолданушылардың ресурсты шығымдауы оның жұмыс істеу
мерзімінде бағаны бес ретке ... - ... ... мемлекеттерде, ал
дамушы елдерде 20 ретке дейін көтерген.
Интенсивтілік дәрежесіне қарай ... ... бола ... ... – алдыңғы сегментке қарағанда берілген сегментте субъект өзінің
қажеттіліктерін сапалырақ қанағаттандырады немесе табысты ... аз ...... субъектісінің іс-әрекеті берілген сигментте
бәсекелестік ортаны сақтап тұруы:
- бәсеке объектісі үшін қатал: берілген сегменттен ... ... ... ... шығарып тастайды;
- бәсеке субъектісі үшін қатал: берілген сегменттен ... ... ... ... ... көзін жояды.
Бәсеке – тауарды сату мен сатып алу, өндірістің ең ... ... ... ... ... арасындағы жарыс. Мұндай қақтығыс
міндетті және объективті шарттармен туындайды: ... ... ... ... оқшаулылығымен, оның шаруашылық конъюнктурасына ... және ... ... үшін ... ... қақтығысы. Даму
және экономикалық тіршілік ету үшін күрес – нарықтың ... ... ... монополия да) нарықтың белгілі бір жағдайында ғана бола алады.
Бәсекенің (монополияның да) әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... негізгілері болып табылады:
А) Нарыққа тауар әкелетін ... ... ... ... ... ... ... бар) саны;
Ә) Кәсіпорынның нарыққа кіруінің және одан шығуының еркіндігі;
Б) ... ... ... қолданыс табатын белгілі бір
тауардың түріне әртүрлә индивидуалды ерекшеліктердің ...... ... түсі және т.б. бойынша);
В) Фирмалардың нарықтық бағаны бақылауға қатысуы.
Бәсекенің формалары:
1) заттай – бірдей қажеттілікті ... ... ... ... ... ұқсас объектілер арасындағы бәсеке;
2) функционалды – алмастырушы тауарлар (объектілер) арасындағы бәсеке.
Бәсекенің ... ... ... ... ... ... емес);
2) тауардың қызмет көрсету сапасының жоғарылауының критериі негізінде;
3) бағаны төмендету негізінде (бағалық)
4) тауарды қолданушының қолданыс шығымдарының төмендеуінің ... ... және ... ... ... ... негізінде (интегралды).
Бәсеке келесі деңгейлерде жүре алады:
- жергілікті (топта, бөлімде, организацияда,т.б.)
- аймақтық (ауданда, қалада, облыста, ... ... ... ... (бірнеше мемлекетте)
- глобальді (әлемдік масштабта, нақты анықталмаған мемлекеттерде).
Жалпы алып қарағанда бәсекені - өндірушілердің ... ... ... мен ... ... байланысты өзара қатынасы
ретінде анықтауға болады. Бұл өндірушілер арасындағы бәсеке. Ал тұтынушылар
арасындағы бәсекені – ... ... ... ... ... ... ... ретінде анықтаймыз. Нарық жағдайындағы бәсеке
шаруашылық қатынасының негізгі механизмін қалыптастыру ретінде белгілі.
Бәсеке нарық субъектісінің ... ... ... ... үшін ... ... жарысын көрсетеді немесе қаржыны өте пайдалы
жұмсау. ... ... ... алып ... ... жеке
кәсіпорын, банк, мемлекет өздерінің құқықтарын рынокта өктем ... ... көп ... ... ... ... ... бәсеке мен
монополия бір-біріне кері ұғымдар. Батыс сарапшыларының бағалауынша, бір
тауар ... ... ... аз ... жөн, ал 8-15-тен болса өте
тиімді. Егер төрт ... 80% ... ... онда ... ... табылады.
Бәсекенің классикалық түрін еркін, жетілген, бағалық деп атау
баршаға белгілі нәрсе. Мұнда баға ... ... ... ... өте ... ... ... бағаланады. Адам Смит бәсекенің еркін
(классикалық) теориясының негізін қалаған. Бәсекенің классикалық ... ... бар ... ... ... ХІХ ... ... ширегіне
дейін байқалды. Демек, бәсеке ... ... ... экономикасында
монополиялық бірлестіктердің (картель, синдикат, концерн) тууна дейін
болған.
Классикалық (еркін) бәсекенің орнына еркін ... ... ... монополиялық бәсеке келді. Бәсекелестік күрестің нақты өзгеруі
монополиялық бәсеке ... ... ... Оның ... ... ... Чемберлин Эдвард Гастингс (1899-1967ж) болды.
Ол монополиялық бәсекенің негізгі ... ... және ... бір түрін ерекше байқады: «өнімді дифференциациялау» үшін. Ол
былай деп жазған: «Жіктелумен бірге монополия пайда болады және ... ... ... ... көбірек бола бастайды» барлығында,
қайда болса да белгілі ... ... ... ... ... өз
меншігіндегі өнімге абсолюттік монополияға ие, бірақ оған қарамай кейбір
кезде ... ... ... ... ... ... өз-
өзімен бәсекелестік күрес тәсілі ретінде монополиялар өнімді ... ... ... ... ... экономикалық ойы,
қазіргі жағдайда ірі компаниялар барын айта отырып, олардың тауарды ... ... ... ... «Көптеген тірі корпорациялар
олигополиялық ... ... ... ... 1975 жылы ... Роберт Хейлбронер (1919ж) мен Лестер Туроу (1938ж) жазды.
«Олар нарықты бөледі және ... ... өнім ... ... ... т.б. ... ... түседі». Американ экономисі
Пол Самуэльсон былай деген: «Басты қауіп ... ... ... ... Жетілген бәсеке көптеген өндірушілердің іске тартып,
бірде бір фирманың тауар бағасына әсер етуі ... ... ... ... Мотивациялық Бөлу ... ... ... ... қызметі. Күресте жеңуі үшін кәсіпкер тұтынушы ... ... ... ... керек. Осыдан өндіріс факторлары
бағаның әсерімен оларда көбірек қажет ететін ... ... ... ... үшін ... бір уақытта тәуекелділік
және мүмкіндік бола алады:
- сапасы бойынша жақсы өнімді ұсынатын немесе оны ... ... ... ... табыс түрінде марапаттаулар алады
(позитивті санкциялар).
- Клиенттер қалауына ... ... ... ... ... ... ... бұзатын кәсіпорындарды шығын түрінде
жаза алады немесе нарықтан шығарылады (негативті санкциялар).
Бөлу қызметі. Бәсеке тек қана жоғары өнімділікке талпынысты қосып
қана ... ... ... ... ... мен үй шаруашылығы арасында
олардың қосқан үлесі ... ... ... береді. Бұл бәсекелестік
күресте басшылық ететін ... ... ... принципіне жауап береді.
Басқару қызметі. Бәсеке ... ... ... ... және ... Мысалы, монополист бағаны белгілей алады.
Сонымен бірге бәсеке сатып алушыға ... ... ... таңдау
мүмкіндігін береді. Бәсеке жетілген сайын баға да әділдірек болады.
Бәсеке аумағындағы саясат бәсеке өз ... ... ... ... «Бәсекенің мүмкін интенсивтілігі» басқарушы принципі
бәсеке аумағындағы саясаттың мақсаты ретінде қарастырады:
- өнім мен ... ... ... ... тез ... ... ... инновация);
- кәсіпорындар ауысып отыратын жағдайларға оңай бейімделеді (мысалы,
тұтынушының қалауы), (бәсекенің қысымының астында бейімделу).
Бәсекенің ... ... ... инновацияны сәтті
қолдануының арқасында табысы бойынша ... ... ... ... бұл пионер-кәсіпорынның алға шығуына
бәсекелестер қаншалықты тез ... ... және ... ... ... ... ... интенсивтілігі басқарушы принципіне байланысты
жарыстың жақсы қызмет істеуі үшін керекті ... ... ... ... ... ... ... пайда болады. Өнімнің
қатты индивидуалдандыруы «тар» олигополияда, керісінше ... ... ... ... ... күреске қатысушылар еркін
бәсекеге байланысты тәуекелділік пен міндетті нормалардан ауытқуы, мәселен,
тауардың ... ... ... ... келісіп қоюға жүгінуі мүмкін
қауіпі бар. Сондықтан мемлекет бәсекелестік ... ... ... ... ... ... ... және ол мыналарға
кепілдік беруі керек:
- бәсекенің сапасы;
- бәсекенің болуының өзі;
- баға және ... ... ... ... болуы керек;
- ұсынылып отырған қызмет бағасы және басқа да ... ... ... бірдей болуы керек;
- құқықтық нормалармен қорғалған тауардың белгілері мен маркалары сатып
алушыға тауардың шығу тегі мен өзіндік ерекшелігін айқындауға, ... ... ... сапасын бағалауға көмектеседі;
- уақыт бойынша шектелген патентік қорғау (20 жыл) және ... ... ... ... өндірістік эстетиканың нұсқаларының
болуы.
2. Бәсекенің түрлері
Нарық құрылымының басты ерекшеліктерін сипаттайтын ең басты
көрсеткіштердің бірі ... саны ... ... ... саны ... саны ... қатынасқа байланысты бәсекенің келесі түрлерін
көрсетеді:
1. Таза бәсеке кейбір ... ... ... және ... ... көп саны ... ... жағдай болып
табылады. Таза немесе еркін ... ... ... деп те ... басқа түрлерін біріктіріп жетілмеген бәсеке деп ... ... ... ... ... ... деп ... ағылшын
Джоан Робинсонға тиесілі («Жетілмеген бәсекенің экономикасы», 1993
жыл).
2. Тұтынушылардың көп саны және ... ... ... ... ... ... өндірушілердің аз саны. Бұл құрылым
олигополия деп аталады және ... деп ... ... Монополия кезінде көптеген тұтынушылардың ... ... ... бір ғана ... болады. Нарық гетерогенді
(әртүрлі) өнімді ... ... ... көп ... онда ... ... туралы айтылады.
4. Сонымен бірге таза монополия да бар. Бұл кезде нарықта тек қана бір
өндіруші және көптеген тұтынушы болады.
Жоғарыда айтылған ... ... ... ... ... ... ... бәсеке
Таза бәсеке өзімен біртекті (стандартты) өнім сататын тәуелсіз
әрекет ететін ... ... бар және ... біреуі де нарықтық
бағаны бақылай алмайтын нарықтық жағдай.
Осындай біртекті немесе стандартты тауар, мысалы, ... ... ... ... бола алады. Бұл сондай тауар сатушылардың
бірдей өнім ұсынатынын ... ... ... айырмашылық
болмайды. Сондықтан сатып алушыға өзін сапасында, қасиеттерінде ... ... ... – айырмашылық болмайды. Ал сатушыға бағалық емес
бәсекені жүргізу ... ... ... ... ... ... ... бағаға әсер ете алмайды. Бұл нарықта ұсынылатын өнімнің
жалпы ... кез ... ... бөлігі өте аз болғанына байланысты.
Сатушы осындай нарықта «баға алушы» болып табылады.
Жетілген бәсеке нарығында тауарды сатушылар және ... ... ... көп болады, сондықтан олардың әрқайсысы жеке түрде тауардың нарықтық
бағасына әсер ете ... ... ... ... ... пен ... ... арқылы анықталады. Осының салдарынан тұтынушылар мен
сатушылар жетілген бәсеке ... ... ... ... деп ... бақылауынан тыс деп қабылдайды. Өнім өндірушілердің басты ... ең ... ... ... ... олар ... ұтымды өнім
көлемін анықтауға ынталанады.
Таза бәсекенің негізгі белгілерін ... ... ... ... ... көп ...... мен сатып
алушылар;
Б) табиғи, стандартты өнім. Бұндай талапқа тек жай тауарлар ғана ... ... оған ... ... аталған.
В) жаңа сатушылардың нарыққа еркін кіруі және одан солай сияқты ... ... Егер осы ... сәл ... ... онда ... кез келген салаға кіруіне болуы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... шектеулер.
Мысалы, технологияның қиындығы және үлкен бастапқы капиталдың қажеттілігі
көлік, металлургия, мұнай өңдеу сияқты көптеген ... ... тән, ... өз ... осы салаларда пайда болуы мүмкін үміткерлердің санын
азайтады. Сонымен ... ... ... ... ауылшаруашылық
өндірісі, жаңа өндірушілердің келуі үшін сондай ауыр шарттар болмайды;
Г) айырбасқа қатысушылардың толық ақпараттың ... ... ... олардың бағалары және басқа да сату шарттары туралы мәлімет
білуі керек. Экономикалық субъектілер нарық жайлы ... ... ... керек.
Бұл шарттар көп жағдайда бүгінде қиын істелетін жұмыс ... ... ... ... жетілген, бәсеке – бұл қазіргі экономикада
сирек ... ... ... Бәсекелес фирма нарықтық бағаға әсер ете
алмайтын болғандықтан, ол бағаны ... ... баға ... Бұл - өндірілетін өнімнің кез келген мөлшерін фирма бір ғана
бағамен сатады деген сөз. ... ... ... ... ... ... бәсекенің түрлері көбірек кездеседі.
2. Монополия
Жетілмеген бәсекенің бір түрі – монополиялық бәсеке нарығы (грек
сөзі «монос» - бір, ... - ...... ... ... ... өнім сатуынан құралады. Өнімдері бір-бірінен сапасы, қасиеті,
сыртқы әрлеуі бойынша ажыратуға ... ... ... ... ... да бөлуге болады. Сатып алушылар осындай ерекшелігін көре
тұра тауарларға жоғары бағаны төлеуге дайын ... ... ...... ... ... өнімдері, жанармай және т.б. жатады.
Монополиялық бәсекенің негізгі сипаттамаларына ... ... ірі емес ... ... көп саны;
Б) ұқсас, бірақ бірдей емес ... ... Әр ... өндірушілер
негізінде бірдей қажеттілікті қанағаттандыратын тауардың ... ... ... ... өнімдерін бірдей деп айтуға болмайды.
Бұл жерде тауардың әртүрлілігі байқалады.
В) жекешелеген өндірушінің нарықтық бағаға өте ... ... ... ... ... көп болғанына байланысты, яғни ұсынылатын
тауардың бір адамға келетін үлесі – ... көп ... ... ... сұраныс жеткілікті жоғары икемділік дәрежесімен сипатталады:
сатып алушылар бағаның өзгеруіне сезімтал келеді, және баға ... ... ... да бір ерекше қасиетіне қарамастан басқа
сатушылардан ... ... ... алуға көшуі мүмкін. Бәсекелесетін
субъектілер осы ... ... және ... емес ... әдістерін
қолдануы мүмкін. Соңғысын қолдану мүмкіндігі, таза бәсекенің шарттарына
қарағанда, өнімнің жіктелуіне ... ... ... ... ... ... артықшылығына көз жеткізуге тырысып, ... ... ... ... мұнда бәсекелестік артықшылықтарына өнімнің
сапасын арттырып, оның сату шарттарын, дизайнын, қорапшасын ... ... ... және т.б. ... қол ... ... ... арасындағы бәсекені шектеу жайлы әр түрлі келісімдер,
мәселен келісіп жүргізілетін бағалық саясат, іске ... ... ... ... көп, ал ... аймағының шекарасы, қатысушылар құрамы
белгісіз, анықталмаған;
Д) Салаға жаңа өндірушілердің ... ... келу ... Таза ... салыстырғанда ауыртпашылықтар өседі, бірақ көпке
емес. Бастапқы капиталдың ауқымы, технологиялық қиындықтардың ... жаңа ... ... өтпес бөгет қоймайды.
3. Олигополия
Ірі фирмалардың салыстырмалы аз саны қатысатын нарықтар бар.
Осындай ... ... ... ... ... жалпы кіріспейді.
Бірақ олигополиялық нарықтың, мәселен, бәсекелер саны үштен беске дейін
құрайтын ... ... ... ... Оны ... ... ... болады.
Олигополия – бұл нарықты бірдей немесе ұқсас ... ... ... бақылауы.
Олигополиялық бәсекенің негізгі сипаттамаларына келесілерді
жатқызуға болады:
А) бәсекелестер санының аздығы. Олардың ... ... бір ... ... ... аясында нарықтың көбінесе көптеу үлесін иемденеді;
Б) стандартты немесе жіктелген тауарлар ұсынуы. Өндірістік ... ... жез, ... ... сияқтылар стандартты өнім болып
табылады және көбінесе ... ... ... ұсынылады.
Жіктелген тауарлар олигополиялық нарықтарда, мысалы, ... ... ... ауыл ... ... ... бола ... Олигополист-кәсіпорындар – бұл ірі
масштабтағы өндіріс жүргізетін ірі құрылымдар;
В) салаға жаңа ... ... ... ... потенциалды
бәсекелестерге, салаға кіруге мүмкін үміткерлер, алдында біршама қиындықтар
тұрады. Бұл әрі үлкен ... ... ... ... ... ... әрі маңызды шикізаттық ресурстарға қол ... ... ... ... ... әр ... әдістермен төтеп
беру үлкен мүмкіндігі және басқалар. Бұл ... жаңа ... ... де өте ... ... ... немесе азаюына бағытталған ... ... ... бірігуі нарықтың үлкен бөлігін алуға
мүмкіндік береді, масштаб эффектісін жоғарғы дәрежеде қолдану: ... ... ... ... және «кіруде» - ресурспен ... ... ... ... ... ... ірі ... сатып
алу). Келісулердің – баға, өткізу орны, сату көлемі бойынша – ... ... ... саны ... және ... ... «көз ... жағдайында бағалық та, бағалық емес те бәсеке бола
алады. ... ... ... ... онша ... болмайды.
Кәсіпорындар арасында тығыз байланыс бар. Егер біреу ... ... де ... ... беру ... ... ... пен сатып алушылардың
көптеп жоғалтуы орын алады. Жауапты қадам жасап ... ... ... ... ... ... шығарады. Сондықтан бағалық әдіс мұнда аз
уақытқа ғана әсер әкеле алады.
Сурет 2
4. Таза монополия
Таза монополияның ерекшеліктері
Бәсекелесу ... ... өзі ... ... бөлу ... таңдауының сұранысын арттыру үшін әрекеттер жасайды. Ал
монополия ... ... ... бір ғана ірі ... ... да, ... да монополистің өнімін пайдаланып, оның
тағайындаған бағасын қабылдауға мәжбүр ... ... ... ... болуына оның тауарының ерекшеленуімен қатар, осы тауардың алмастырушысы
аз болуы да әсерін ... ... ... ... ... мүлдем
болмайды. Бәсекенің деңгейі таза бәсекеден таза монополияға ... ... ...... ауыстырылатыны жоқ тауардың бір ... ... ... ... Жақын ауыстырылатының жоқ ... ... ... ... емес, берілген тауарды сатып алу ма әлде одағы
қажеттілікті қанағаттандырудан мүлдем бас тарту ... ... ... ... негізгі сипаттамасын атап өтейік:
А) жалғыз сатушы;
Б) тауардың жіктелуі болмайды;
В) сатушы бағаға толық бақылау жасайды;
Г) салаға жаңа кәсіпорындардың кіруінің өте ауыр ... ... ... ... ... ... ... ол –
«баға қоюшы». Ол тауардың ұсынысын толығымен ... оған ... ... ... ... ... өзінің қалауына байланысты
бағалардың кез келгенін таңдауына мүмкіндік бар.
Осында «монополия» түсінігі тек қана таза монополия ... ... ... ... ... жиі кең мағынада қолданатынын атап
көрсету керек. Соңғы жағдайда монополия негізінен нарықта ... ... ... ... ... анықтайды, яғни осындай
мағынады ... ... таза ... және олигополияны түсіндіреді.
Бәсекенің шектелуі немесе алынып тастау проблемасы көп ... ... Оны ... ... ... мемлекетке жүктейді, ал
нарықтың өзі, өткен және қазіргі ... ... ... ... ... бәсекенің негізгі түрлеріне сипаттама қысқаша әрі
көрнекті етіп төмендегідей кестеде көрсетуге болады.
Кесте ... ... | ... ... сипаты бойынша рыноктың моделі ... | |
| ... ... бәсеке ... ... |
| ... не | | |
| ... | | |
| | ... ... | ... ... |Тауар |Аса көп ... |Бір ғана ... ... ... ... ... |ң көптігі |ң көптігі |бар | ... ... |Бір ... |Әр текті өнім|А) бір текті |Біртекті, өзін |
| ... | ... ... |
| | | |Б) ... ... ... |
| | | ... ... ... ... |толық ... ... ... | | | | ... емес |болмайды |жоқ ... |Кең ... ... | | | | |
3. ... ... ... қабілеттілігі
Бәсекенің жоқтығы нарықтық өрістің бұзылуына және ... ... ... ... ... ... тәжірибе
көрсетіп берді. Сонымен қатар бәсекелестік өрісін кеңейту нарықты әлдеқайда
икемді әрі тұтынушының, яғни ... ... ... жұмыс
істейтіндей етіп қалыптастырады.
Бұл тұрғыда мемлекет пен азаматтың мүдделері ... ... ... ... ... мен ... ... неғұрлым
қабілетті болған сайын әлеуметтік инфрақұрылымға ... ... аз ... ... ... өзі ... өсу үшін ... қалайды.
Бұл алдағы кезде Бүкіләлемдік сауда ұйымына ... ... ... ... ... ... Егер біз ... бастап өркениетті
бәсекелестіктің нормалары бойынша өмір сүруге үйренбесек, онда ... ... өріс ... ... ... ... іс-әрекет жасай
алмаймыз.
Президент Қазақстан нарығында бәсекелестік өрісті айтарлықтай
кеңейтуге тиісті тұтас ... ... ... Бұл ... ... ... бағыттың төңірегінде топтастыруға болады.
1) Монополиясыздандыру мен ... және орта ... ... ... бәсекелестік ортаны кеңейтудің шешуші факторы
болып табылады. 2006 жылғы 1 ... ... ... елімізде 582,8
мың адам жұмыс істейтін 158,7 шағын бизнес кәсіпорны және 186,3 мың шаруа
қожалығы болды.
Мемлекет шағын және орта ... ... ... ... арнасын кеңейтуді көздеп отыр, ол қазірдің ... ... ... үштен біріне жуығын өндіреді. Бүкіл осы жұмысты шағын кәсіпкерлікті
дамыту қоры үйлестіретін болады.
Осымен қатарласа бәсекелестікті арттыру ... ... ... ... ... бұл заңнама елдегі «жасырын»
монополияны күйретіп, тауашаларды отандық және шетелдік компаниялар ... ... ... деп ... ... ... және шетелдік инвестицияларды экономиканың жаңа
салаларына тарту. Бәсекелік ортаны арттыру нарыққа қатысушыларға салынатын
салық ауыртпалығының ... ... ... Бұл ... көп ... ... ... нарықта жұмыс істеуге қызығушылығы сондайлық
аз болады.
Мемлекет бәсекелестік ортаны ынталандыру үшін салықтық ... ... ... пайдалану ниетінде. Осыған байланысты қосымша
құн салығын төмендету, әртараптандыруды салықтық және бюджеттік ынталандыру
және ... жаңа ... ... бұл салаларға шетел капиталы мен
жаңа технологияларды тарту қарастырылуда.
Мысалы, ... ... ... деп ... Ирландия салықтық
ынталандыру дың арқасында экономикалық қауырт ... қол ... ... табылады. Мұнда корпорацияға салынатын салық 65-тен 10%-ға дейін
елеулі түрде төмендетіліп, Еуропа бойынша орташа көрсеткіштен ... ... ... өзі ... инвестиция тартып, бәсекелестік ортаны
кеңейту үшін негіз қалады. Нәтиже көп күттіре қойған жоқ. Осы таяуға дейін
шетелдік ... ... ... «зүбәржат арал» жалпыұлттық өнімді жыл
сайын 10 %-ға ... ... оның өсу ... ... бес жыл ... бірінші болып тұрды. Осылайша, баршаға бірдей жағдай туғызған және
бәсекелестік ... ... ... ... ... ... дамуда қауырт сілкініс жасады.
3) Еңбек нарығында бәсекелестік ортаны нығайту. ... ... ... ... қабілеттілігін арттыру үшін әлеуметтік көмек
тетігін мақсатты негізде кадрларды оқыту мен ... ... ... ... ... міндет жұмыссыздардың жұмыс істеушілер ... ... ... Мемлекеттің жоғары кәсіби және білікті қызметкерлерді
тартуға күш сала ... ... ... ... ... ... оның еңбек нарығының бәсекелестігін арттыруға деген ... ... Бұл ... ... ... ... ... бәсекелестігін күшейту арқылы Қазақстан экономикасының бәсекеге
қабілеттілігін елеулі ... ... ... ... ... ... ... аумақтардың өндіріс
әлеуеттерін іздестіруге, сондай-ақ оларды іске асыру ... ... ... Осы мақсатқа қол жеткізудегі ерекше рөл қаржыландырудың
нарықтық көзі ... ішкі және ... ... ... ... ... бағалау және іске асыру – соның бастамасы.
Біздің облысымыздың ... іске ... ... ...
кәсіпкерлік, институционалдық капиталды, халық қаржысын бизнесті ... ... ... ... ... ... ... ететін
шарттардың жиынтығы ретінде инвесторлар үшін инвестициялық ахуал жасау.
Ұлттық және ... ... ... ... қалыптастыру және облыстың экономикалық әлеуетін тиімді ауқымды
түрде ұйымдастыру “Қазақстан-2030” Стратегиясының, ... ... ... ... 50 елдің қатарына кіру стратегиясы” атты
Елбасының Қазақстан халқына Жолдауының, ... ... ... ... негізінде қалыптастырылуда.
Стратегиялық жоспардың негізгі мақсаты – тұрақты экономикалық
өсімді қамтамасыз ету, жоғары ... ... ... ... ... ... ... әлемдік рынокта фосфорлық шикізат, сары фосфор,
минералды тыңайтқыштар, фосфор ... мен ... ... және ... ... мүмкіндіктері бар. Өңірлік және ... ... ... ... ... ... ... темір-бетон бұйымдары) өндірушісі және өткерушісі болып, отандық
тепловоздарды ... ... және ... ... көрсете алады.
Үлесіне барлық өнеркәсіп өндірісі көлемдерінің ... ... ... ... өнеркәсібі басымдық дамуға ие болады.
Химия және қайта өңдеу салалары, оның ішінде тамақ өнімдерін өндіру
экономика дамуының негізгі нүктелері болады.
2006-2012 жылдары ... ЖШС ...... ... ... ҚХР-мен бірге минералдық тыңайтқыштар шығаратын бірлескен
кәсіпорын ашу көзделуде, бұл минералдық тыңайтқыштар өндіруді ... 2008 жылы 200 мың ... ... 2010 жылы 400 мың тоннаға дейін,
жобаның аяқталу мерзіміне қарай 2012 жылы – ... 1200 мың ... ... ... ... қаласындағы “Сары-Тас” АҚ-тың базасында инвестицияларды
тарту арқылы жаңа ... орны – ... сода ... зауытты іске
қосу көзделуде, бұл осы өнімнің импортын азайтуға және ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Тамақ өнеркәсібінде ауыл шаруашылығы шикізаттарын кластерлік әдісті
қолдана отырып тереңдете қайта өңдеу ... ... құны ... ... ... ... ... тау-кен өндіру өнеркәсібінің дамуы ең алдымен газ және
фосфор шикізатын өндіру көлемдерін арттыру ... ... ... газ кен ... ары ... өңдеу облыс үшін стратегиялық маңызды
болмақ. Анабай, Жарқұм, ... кен ... 3 ... іске ... ... қарай табиғи газ өндіруді 12,9%- ға ... және ... ... 406,5 млн. ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Республикада өткен жылдан бері облыстың құрылыс индустриясының
дамуына ... ... ... үй ... жүзеге асыру басталды. Тек 2005
жылдың өзінде ғана инновациялық ... ... ... ... ... ... ... бұйымдарын өндіретін үш жаңа
зауыт іске қосылды.
Алдағы жылдары құрылыс материалдары өндірісінде облыста отандық
құрылыс ... ... оның ішкі және ... ... ... арттыруға ықпал ететін бірқатар инвестициялық жобалар іске
асырылатын болады. 2008 жылға ... ... ... ... кен ... жаңа ... ... отырып цемент өндіретін және Меркі
ауданында әрлеу кірпішін шығаратын зауыт ... ... Біз ... ... ... жасаудағы буындардың бірі бола алады және
құрылыс индустриясы кәсіпорындарының әрі ... ... ... ... ... қажеттілігін қамтамасыз етуге бағытталады ... ... ... 2006 – 2007 ... ... стансасындағы №2
рельс дәнекерлеу кәсіпорнында әлемдік стандарттағы жаңа технологияларды
пайдалана отырып ... ... ... ... ... жөндеуден өткізетін республикадағы жалғыз зауыт – Шу ... ... ... ... ... ... қатарлы технологияларды ендіру облыстың өзінің,
отандық тепловоздарды жинауына септігін тигізіп, ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Орта
мерзімді кезеңде 2004-2007 жылдарға ИСО халықаралық стандарттарына ... ... ... ... ... 2008 жылға дейін ... ... ... 53 ... мен ұйымдарында ендіру
көзделуде.
Облыс өнеркәсібін дамыту бойынша белгіленген ... ... ... ... ... 2,8 мың ... ... ашуға мүмкіндік береді.
Өнеркәсіптің барлық салаларын дамыту тікелей өндіріс саласында да, сондай-
ақ ... ... ... ... да ... ... ... аясын
кеңейтуге септігін тигізетін болады. Бұл өңірдің ресурстық әлеуетін ұтымды
және тиімді пайдалану өндірісті дамытудың ... ... ... ... ... мыс кен ... ... болашағы Шатыркөл және Жайсан
кен орындарын игерумен байланысты (Жайсан кен орны толық ... ... ... ... ... Шатыркөл кен орнының қорды кеңейту
мүмкіндігі бар). Жалпы ... ... үшін ... кен ... ... ... құю тастары және минералды мақта
шикізаттарының, түсті, әрлеу, техникалық құрылыс ... мен ... ... кен ... ... ... Осы кен ... кластерлік әдісті пайдалана отырып құрылыс ... ... ... ... бар.
Келесі кезеңдерде (2008-2015жж.) Экономиканы кластерлендіруге және
өндіріс күштерінің орналасу сызбасына қарай өңірлердің бәсекеге қабілетті
экономикалық мамандануы ... ... ... ... жүзеге асырылып жатқан шаралардың қисынды
жалғасы агроөнеркәсіп кешені өнімінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру. ... 2010 ... ... ... іске ... болады.
Орта мерзімді перспективада кластерлік ... ... ... құны ... өнім ... үшін ауыл ... ... тереңдете
қайта өңдеуге баса назар аударылатын болады.
Сондай-ақ ауылдық ... ... ... ... ... оны ... ... асыру экономикалық перспективалы тұрмыс-
тіршілік орындарында ресурстарды шоғырландыруға және ауыл ... ... ... ... ... ... және ауыл ... қамтамасыз ету үшін жағдайлар жасауға, оларды әлеуметтік және
инженерлік инфрақұрылымдар қызметімен қамтамасыз етуге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... қатарына кіру стратегиясын” тұжырымдаған ... шын ... ... ... ... дамуын айқындайтын бағдарламалық
құжат. Қазір Жолдауды жүзеге асыру жөніндегі жұмыстар толық қуатында ... ... ... ... ... қол ... Үкіметтің 2006-2008
жылдарға арналған бағдарламасы бекітілді. Жолдауды жүзеге асыру барысын
ақпараттық жағынан көрсету жөніндегі медиа-жоспар ... ... ... ... ... тапқан стратегиялық идеяларды идеологиялық
тұрғыда сапалы және жүйелі түрде жүргізуді қамтамасыз ету.
Биылғы Жолдау ірі жобаларды жүзеге асыра ... ... ... кезеңдеріне бағыттаумен ерекшеленеді әрі құнды. Бұл тыңғылықты жұмысты
қажет етеді.
Президент Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның әлемдегі ... ... 50 ... ... кіру ... “Ұлттың ұлы идеясы”
деп атады. Ұлы идеяны ұстанудың өзі ... ұлы ... ... ... ... ... ұлттың ұлы идеясы дегенде Президент мұны
шын мәнінде Ренессанстық міндет ретінде алға ... ... ... және ... ... іске ... жұмылдыру өте-мөте маңызды.
Премьер-Министрдің орынбасары – Экономика және бюджеттік жоспарлау
министрі ... ... ... ... басшысының Жолдауында алға
тартылған міндеттер мен тапсырмаларды ... ... ... ... ... жұмыстар арқау болды. Елбасының алға қойған міндеттерін
жүзеге асыру Үкімет үшін ... ... Оны іске ... үшін 2006-2008
жылдарға арналған Үкімет бағдарламасы жасалып, бекітілді. ... ... ... қыры ... Жаңару үдерісін жеделдету
мақсатында ... ... ... Қазақстан экономикасын бәсекеге қабілетті
деңгейге көтеретін жеделдеткіш жүйені қалыптастырды. Ол – қоғам ... ... ... ынталандыру, жаңару тұрғысында білім
беру, денсаулық сақтау және әлеуметтік қорғау жүйелеріне еңбек ресурстарын
тарту.
Премьер-Министрдің орынбасары ... ... ... ... ... ... тұрақты даму қоры” акционерлік қоғамы
және ... ... ... ... атап ... “Қазына”
акционерлік қоғамына мемлекеттік даму институттарының барлығы кіреді.
Ондағы мақсат – даму ... ... ... ... біртұтас стратегиясын дайындап, оларды жүзеге асыру. Ал
“Самұрық” ... ... бір топ ... ... атап ... “Кегок”, “Қазақстан темір ... ... ... АҚ ... ... ... АҚ-қа осы жылдың соңына
дейін тағы бірқатар ... ... Бұл ... ... ... үйлестіріп, олардың өнімділігі мен ... ... ... ... ... атап өткеніндей, Жолдауды іске асыру
барысында Үкімет алдына ауқымды міндеттер мен мақсаттарды қойып отыр. ... ... ... ... ... ... 27,7 ... жеткізуді
қамтамасыз етіп, 2009 жылға қарай ІЖӨ жан ... ... 5559 ... ... ... Сонымен қатар инфляцияның жылдық орташа
деңгейін 2006 жылы 5,7-7,3 пайыз, 2007-2008 жылдары 5-7 ... ... тұру ... үй ... ... ... ... тұрғын үйге
қол жеткізу мәселелеріне баса көңіл бөлуіміз керек. Жеке ... ... үшін жер ... беру мен ... ... үйлерді дамыту
мәселелерін шешу қажет. Өңірлерде мәдениет пен спорттың дамуына байланысты
жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуі ... ... ... ... ... үкіметтік емес ұйымдарды тартқандары жөн, әрі олармен
өзара байланыста жұмыс ... ... ... бәсекелестікке қабілеттілігі туралы айтамыз. Ол адамның,
кәсіпорынның, салалардың, ... ... ... қабілеттілігінсіз
орындалмайды. Біз қоғамды жаңашыл ... ... ... ... ... ... міндеттер тұрғындардың ... ... ... ... ... оған қызығушылық танытар болса,
жаңару табысты ... ... ... ... ... ... үй құрылысы, кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау, жұмыссыздықтың
төмендеуі, әлеуметтік ... ... ... ... мысал болып
табылады.
Биылғы Жолдаудың жөні бөлек.
Жөні бөлек болатыны – дәл осындай ауқымды міндет бұған ... ... ... қойылған емес.
Әлемде не көп – ел көп. Қазақстан – соның бірі. Бірі болғанда ... даму ... ... ... ... ... аз ғана уақыт
өткен ел. Сол ел таяудағы 10 ... ... ... ... ең ... 50 ... қатарына кірмек. Бұл міндеттің ... ... ... қандайлық қиын міндет екендігін ... ... сол ... ... айрықша жауапты іс. ... ... ... ... ұлы ... ... асыру жұмысында өз орнын табуға
тырысуы, “Осы іске мен ... үлес қоса алар ... ... ... ... де алдағы жұмыстың алтын арқауына айналуы тиіс.
Елбасы Жолдауында алға қойылған ұлы міндет – әр ... ... ... ... ... ... ... жақсы жұмыс істеуі үшін керекті және
анықтаушы шарты болып табылады. Бірақ кез ... ... ... ... ... ... ... бар. Оң жақтарына инновациялық процестерге белсенді ... оңай ... ... ... сапасы, еңбектің жоғары
өндіргіштігі, мемлекет тарапынан реттеу ... ... ... ...... ... және басқалардың «жеңілісі», табиғи
ресурстарды шамадан тыс қолдану, экологиялық ережелерді бұзу және ... ... ... ... бақыламаса «мемлекет ішінде
мемлекет» құрылуына әкеледі. Монополия ғылыми-техникалық прогрестің
бәсеңдеуіне, өнімнің сапасының ... ... ... осы ... әлемдік
нарықта бәсеке қабілетсіз қылады, экономикада әрекет етудің нәтижелірек
шешімдерді табуға талпынысын ... әкеп ... ... теріс жақтарына қарағанда оң жақтары көп. Бәсеке –
экономикада динамиканы сақтауда анықтаушы шарт және ... ... ... ... ... ... ... әр түрінің
төменгі құнынан көбірек ұлттық байлық құралады.
Біз ежелден бәсекеге бейім елміз. Біреудің ... аты озып ... ... ... ... өнерімен жақсы аты шықса, дереу соны үлгі
етіп, сондай болмаққа ұмтылып, барын салатан жұрттың ұрпағымыз.
Ендігі ...... ... ... енді ... жұртпен, озған
ілгері кеткен, мақсатқа жеткен елдермен бәсекеге түспек. Бұл біле ... ... Алға ... ... ... ... ... ығысып
орын бере қойсын ба? Жұлқынып алға шығу үшін де бір күш ... ... ... Ол күш – таза ... ... таңда қазақтың аты озсын, көш-
керуені көлікті, жұмысы мен тіршілігі өнікті болсын десек, осы ... ... ... ... - ... ... ... күшi, кәсiпкерлердiң
мүмкiндiгiнше пайда мен табыс табуы жолындағы өзара сайысы ... ... бiрi ... ... Н.Ә. ... ... халқына соңғы
Жолдауында: ... өз ... үшiн өмiр ... ... ... отырып, әлемнiң тиiмдi дамып келе жатқан елдерiнiң
қатарына ... тиiс. Бiз мұны ... бен ... ... ... ... ғана қол ... аламыз»  деп қадап ескерткен
болатын. Қазiргi күнi бiз қандай өнiмдi өндiрсек те, қандай өнiмдi ... ... бәрi ... және ... сауда рыногында бәсекеге қабiлеттi болуы
тиiс. Олай болса ... ... ... ... ... ... ... жоқ жерде экономикамыздың өсуi қарқынды, тұрақты деп айтуға
болмайды.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1 Әубәкіров Я., Нәрібаев К., Есқалиев М., ... ... Е., ... С., ... ... ... ... /Доцент Байгісиев М.
редакциясымен/. Алматы, «Санат», 1998
2 Шеденов У.Қ., Сағындықов Е.Н., Байжомартов У.С., Жүні-
сов Б.А., ... Б.И. ... ... ... ... Шеденов У.Қ. редакциясымен/. Алматы-Ақтөбе,2002
3 Райымқұлұлы С. Экономикалық теория негіздері.
Шымкент, ОҚМУ, 2005
4 Мамыров Н.Қ., ... Қ.С., ... ... ... ... 2000
5 Рузавин Г.И. Основы рыночной экономики. Москва, 1996
6 Жүнісов Б.А., ... Ұ.Е., ... Ұ.С. ... ... ... ... Ақтөбе,1993
7 Курс экономической теории /Профессор Чепурин М.Н.,
Профессор Кисилева Е.А. редакциясымен/. Киров,
МГИМО(У), «Аса», 2000
8 Азоев Г.Л. Конкуренция: анализ, стратегия и
практика. ... ... ... и маркетинга»,1999
Мерзімді басылымдар:
1 Рысдаулет М. Индустриялық-инновациялық бағдарлама
бәсекелестік қабілетімізді арттырады //Егемен
Қазақстан – 2004 - №105-106
2 Бораш Қ. Кластерлер ... ... – 2004 ... – 2 ... Жеке ... тірлік, табыс, тәуекел //Егемен
Қазақстан – 2006 - №34 – 4 бет
4 Дәулетова А. Бәсекеге қабілеттілікті арттырудың
инновациялық факторлары //Альпари – 2005 - №4 – ... ... Е. ... ... ... ... //Егемен Қазақстан – 2006 - №104 – 2 бет
6 Қазақстан Республикасының Президентінің Жолдауы
//Егемен Қазақстан – 2006 – 2 ... – 3 ... ... ... ... ... қабілеттілігін дамытудың 2006-2009 жылдарға
арналған тұжырымдамасы //Егемен Қазақстан – 2006 –
22 тамыз – 2 бет
8 Садуақасов А. Бәсекеге ...... ... //Ел – 2007 – 1 ... Интернет www.zakon.kz
|Бәсекенің | ... ... ... ... ... моделі ... | |
| ... ... бәсеке |Таза монополия |
| ... не | | |
| ... | | |
| | ... ... | ... ... ... |Аса көп ... |Бір ғана ... ... ... ... |
|саны |ң ...... |бар | ... ... |Бір ... |Әр ... өнім|А) бір текті |Біртекті, өзін |
| ... | ... ... |
| | | |Б) ... ... ... |
| | | ... ... ... ... |толық |шектеулі ... ... | | | | ... емес ... |жоқ ... |Кең ... ... | | | | ... ... бұл курстық жұмысымда «Бәсеке, оның түрлері, қазіргі шаруашылық
жүргізу механизміндегі орны мен ролі» деген тақырыпты ... ... ... мәні мен ... оның ... ... оның ... де кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттіліктеріне айрықша тоқталып өттім.
Жұмыс 26 беттен және 3 кесте, 3схемадан ... ... ... ... ... көп болуы
Толық деректер

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 22 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бизнес – жоспарлаудың мәні мен мазмұны лекция39 бет
Ақпараттық технология. Оның ұғымы, мақсаты, принциптері, түрлері6 бет
Жануарлар биотехнологиясының жалпы биологиялық негіздері6 бет
Жылу энергетикасы және қоршаған орта6 бет
Медицина саласы бойынша 65 сұрақ-жауап118 бет
Оңтүстік Балқаш маңы аумағының шөлдену мәселелері70 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы қатынастар14 бет
Қылмыстық процестегі дәлелдемелердің ұғымы мен маңызы76 бет
Қылмыстың түсінігі және белгілері107 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь