Бентосжегіш балықтардың қоректенуі


КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .4
I ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.1 Әлемдік балықтардың қорегін зерттеуге шолу ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.2 Балықтардың қоректік қарым.қатынасына шолу ... ... ... ... ... ... ... ... 7
II ЗЕРТТЕУ ОБЬЕКТІЛЕРІ ЖӘНЕ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ ... ... ... ..10
2.1 Балықтардың қоректенуі туралы материал жинау ... ... ... ... ... ... ... ..10
2.2 Стационарлы орында материал жинау және өңдеу ... ... ... ... ... ... ... 11
2.3 Материалды лабороториялық жағыдайда өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.4 Жинау әдісі және пробаларды өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...14
2.5 Балықтардың тәуліктік қоректенуі барысындағы материал
жинау және өңдеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15
2.6 Балықтардың биологиялық көрсеткіштерін анықтау ... ... ... ... ... ...16
III ЗЕРТТЕУ НӘТИЖЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...18
3.1 Қорегін зерттеген балықтардың систематикасы ... ... ... ... ... ... ... ... .18
3.2 Сазан балығының қоретену спектрі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...27
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
Кәсіптік балықтардың өнімділігін арттыру үшін олардың қоректік компонеттерін зерттеу қажет. Қоректік базасына байлансты менің тақырыбым «Бентосжегіш балықтардың қоректенуі».
Балықтардың қорегін зерттеу олардың қоректік компоненттерінің сапалық және сандық көрсеткіштерін, рационын, қоректік базасын анықтайды.
Бұл бітіру жұмысында сазан балығының қоректік компоненттері көрсетілген. Сазан балығының қоректенуі туралы оны өңдеу әдістері, материалды қалай жинау туралы және су қоймада қандай қорекпен қоректенетіні туралы жазылған.
Сазан балықтары әр өсу сатысында әртүрлі қорекпен қоректенеді, шабақ- личинка сатысында көбінесе планктонмен қоректенеді, себебі бентостық организмдер планктонға қарағанда ірі және су түбінде болады. Ал ересек сатысында қоректік спектрі ауысады. Планктонды және бентосты балықтардың қоректік спектрінде белгілі мөлшерде өсімдіктер кездеседі, жыныстық жетілген және жыныстық жетілмеген бір түрдың балықтарында қоректік компоненттер әртүрлі және айырмашылығы болады. Қоректену типіне байланысты балықтардың ішек-қарнында айырмашылығы болады. (мысалы өсімдік жегіш балықтардың ішек- қарны өзінің денесінен әлде қайда ұзын болады).
1.Линберг Г.У. Личинкоядные рыбы Средней Азии. Изд.Академии Наук СССР. М. 1947 г. Ленинград. –С 25
2. Гурова Л.А., Пастухов В.Д. Питание и пищевые взаииоотношение пелагических рыб и нерпы Байкала.Изд. Наука Сибирское отделение Новосибирск. Том 24. 1974 г. –С 44
3. Шапошникова Г.Х. Закономерности распределение рыб в зависимости от характера питание и состава пише. Питание Морских промысловых рыб-М.; Изд. Наука 1964 г. –С 150-155
4. Миловидова Н.Ю. Материалы по питанию Морского карася, Питание Марских промысловых рыб изд. Наука М.; 1964 г. –С 95-101
5. Желтенкова М.В. Индексы наполнения и суточные рационы как показатели интенсивности питание рыб Питание Марских промысловых рыб изд. НаукаМ.; 1996 г. –С 110-120
6.Цееб Р.Я. Питание и пишевые адоптаций пикше Баренцова море изд. НаукаМ.; 1964 г. –С 120-123
7.Антипова Л.Ф., Концевая Н.Я. Кормавая база Кулейского залива псковского озера и использование ее молодью рыб Веб. Питание рыб и использование ими кормовой базы в разнотипных водоемах. выпуск 458-Ленинград.; 1980 г. –С 33-38
8. Ибнеева Н.И. Суточные рационы снетка псковского Чудского озера, Питание рыб и использование ими кармовой базы в разнотипных водоемах, ваб. Научных трудов, выпуск 158. Л.; 1980 г. –С 23-32
9. Венберг Г.Г. Интинсивност обмен и пищевые потребности рыб Минск 1956 г. –С 5-16
10. Антипова Л.Ф. Питание и рационы сига Чудского озера всб. Питание рыб и использование ими кормовой базы в разнотипных водоемах выпуск 158 Л.; 1980 г. –С 55-61
11. Методическое пособие по изучению и питании и пищевых отношений у рыб.М.;1978 г. –С 128-134
12. Мельничук Г. Л. Методическое рекомендации по примению современных методов изучении по кормовой базы в истественных водоемах изд. Гос НИОРХ. Л.;1978 г. –С 220-224
13. Мамилова Р.Х. Динамика питания леще Капчагайского водохранилища Всб. Изучение зоопродуцентов в водоемах бассейна реки Или. Алма-Ата.; 1982 г. –С 124-132
14. Куплицкас А.К. питание некоторых бентосоядных рыб в заливе Куршью-Марс. Труды, А.Н. Линтовск. СССР серия биология, Том 2 –С 3-25
15. Даутбаева К.А. Питания плотвы Капчагайского водохранилища Всб. Изучение зоопродуцентов в водоемох бассейна реки Или. Алма-Ата.; 1982г. –С 107-111
16. Садуақасова Р.С. Зоопланктон дельты реки Урал и питание молоди промысловых рыб Всб. Биологические основы рыбного хозяйства на водоемах средней Азии и Казахстана. Алма-Ата.; Изд.Наука 1966 г. –С 58-59
17. Лысков В. Н. Питание и пищевые взаимоотношения рыб в акклиматизированных в озере Гусинное Всб. Биологические основы рыбного хозяйства на водоемах Средней Азии и Казахстана. Алма-Ата.; Изд. Наука 1966 г. –С 219-302
18. Фортунатов К.Р. Методика изучения питания хищных рыб зоол. Журнал, тххх,выб. 6 1951 г. –С 3-15
19. Абылкасымова Т.А. питание судака акклиматизированного в озере Иссык-Куль Всб. Биологические основы рыбного хозяйства на водоемах Средней Азии и Казахстана. Алма-Ата.; Изд. Наука 1966 г. –С 162-163
20. Руководство по питанию рыб в естественных водоемах М.; 1968 г. «Колос»
21. мечкевич О.И. Петребление акклиматизированных гаммарит рыбами озере Отрадном // всб. Состояние кормовой базы и питание рыб в внутренных водоемах. Вып. 173.- Л:- 1981. С. 71-76.
22. Фоломеева А.П.Питание молоди леща, жереха, и судака в Капчагайском водохранилище // изучение зоопродуцентов водоемов бассейна реки Или. Алма-Ата: КазГУ, 1982. С. 133-142.
23. Правдин И.Ф. руководство по изучению рыб- Ленинград. 1939. С.37-45.
24. Мамилова Р.Х. динамика питания леще Капчагайского водохранилища всб. Изучение зоопродуцентов в водоемох бассейна реки Или.- Алма-Ата, 1982.С. 124-132
25. Проскурина Е.С. Описание молоди рыб в Аральского море // вопросы ихтиологии. 1978. Т. 18. Вып.36. С.460-466.

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 25 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге




ӘЛ – ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

Биология факультеті

Зоология және гистология кафедрасы

Бітіру жұмысы

Бентосжегіш балықтардың қоректенуі

Орындағын 4 курс студенті: Құрманбек Гүлманат.

Ғылыми жетекшісі: Дәуітбаева К.Ә.
Профессор
2008 ж.

Норма бақылаушы: Сапарғалиева Н.С.

Қорғауға жіберілді,
Кафедра меңгерушсі, профессор: Нұртазин С.Т.
2008 ж.

Алматы 2008 ж.
РЕФЕРАТ

Бітіру жұмысында бентосжегіш балықтардың қоректік компоненттерінің
сандық және сапалық көрсеткіштері берілген.
Кілттік сөздер: бентос, компонент, детрит, хирономид, формалин, фильтр,
сапалық, сандық.
Бұл бітіру жұмысы 30 беттен, 1 кестеден, 4 графиктен тұрады.
Пайдаланған әдебиеттер саны – 25.

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... .4
I ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5
1.1 Әлемдік балықтардың қорегін зерттеуге шолу
... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Балықтардың қоректік қарым-қатынасына шолу
... ... ... ... ... ... ... ... 7
II ЗЕРТТЕУ ОБЬЕКТІЛЕРІ ЖӘНЕ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ ... ... ... ..10
2.1 Балықтардың қоректенуі туралы материал
жинау ... ... ... ... ... ... ... .. 10
2.2 Стационарлы орында материал жинау және өңдеу
... ... ... ... ... ... ... 11
2.3 Материалды лабороториялық жағыдайда өңдеу
... ... ... ... ... ... ... ... 12
2.4 Жинау әдісі және пробаларды өңдеу
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14
2.5 Балықтардың тәуліктік қоректенуі барысындағы материал
жинау және өңдеу
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ..15
6. Балықтардың биологиялық көрсеткіштерін анықтау
... ... ... ... ... ...16
III ЗЕРТТЕУ
НӘТИЖЕЛЕРІ ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... .18
3.1 Қорегін зерттеген балықтардың
систематикасы ... ... ... ... ... .. ... ... ...18
3.2 Сазан балығының қоретену
спектрі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .19
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
... ... ... ... ... ... ... 27
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 28

КІРІСПЕ

Кәсіптік балықтардың өнімділігін арттыру үшін олардың қоректік
компонеттерін зерттеу қажет. Қоректік базасына байлансты менің тақырыбым
Бентосжегіш балықтардың қоректенуі.
Балықтардың қорегін зерттеу олардың қоректік компоненттерінің сапалық
және сандық көрсеткіштерін, рационын, қоректік базасын анықтайды.
Бұл бітіру жұмысында сазан балығының қоректік компоненттері
көрсетілген. Сазан балығының қоректенуі туралы оны өңдеу әдістері,
материалды қалай жинау туралы және су қоймада қандай қорекпен қоректенетіні
туралы жазылған.
Сазан балықтары әр өсу сатысында әртүрлі қорекпен қоректенеді, шабақ-
личинка сатысында көбінесе планктонмен қоректенеді, себебі бентостық
организмдер планктонға қарағанда ірі және су түбінде болады. Ал ересек
сатысында қоректік спектрі ауысады. Планктонды және бентосты балықтардың
қоректік спектрінде белгілі мөлшерде өсімдіктер кездеседі, жыныстық
жетілген және жыныстық жетілмеген бір түрдың балықтарында қоректік
компоненттер әртүрлі және айырмашылығы болады. Қоректену типіне байланысты
балықтардың ішек-қарнында айырмашылығы болады. (мысалы өсімдік жегіш
балықтардың ішек- қарны өзінің денесінен әлде қайда ұзын болады).

I ӘДЕБИЕТТЕРГЕ ШОЛУ

1. Әлемдік балықтардың қоректенуін зерттеуге шолу

Азов теңізінің шабақтарының тәуліктік рационы, құралдары мен әдістері
және әдеби мәліметтері туралы жұмыстар 1956 – 1958 жылдарының мамыр және
маусым айларында, Ақсай экспериментальды базасында жасалынған. Ақсай
базасының тоғандарындағы тыранның шабағының қоректенуі, тыран балықтарының
қоректену сипаты және қарқындылығы аквариумдық жағдайда, әр түрлі қоректі
алу қарқындылығы аш және тоқ тыранның толықсу индексінің жылдамдығы және
толықсу индексінің ауқымдылығы аз уақыттық және ұзық уақыт бойы
қоректендіргенде. Тыран шабағын жарық және температураның қарқындық
қоректенуге әсері. Тәуліктік тоғанда қоректенуі, тәуліктік рационның
ауқымдылығы, табиғи және аквариумдық жағдайда тыранның қоректену
ерекшелігін қарастырған Жетенкова М.В. [1].
Ибнеев Н. И жұмысында 2000 экз снекта балығының қоректенуі туралы
материал жиналған, 0+ және 1+ жас аралықтарындағы балықтар алынған.
Материал жиану 1977 – 1978 жылдары Псковск – Чудский көлінің әр түрлі
аймақтарынан жиналған. 1977 жылы планктонды шаянтәрізділер өнімі 1978 жылға
қарағанда жоғары болған. Бұл жқмыстың қорытындысы: Псковск – Чудский
көліндегі снекта 0+ және 1+ жастағылардың сіңірген энергиясы алмасуға
кетеді [2, 3].
Баренцев теңізіндегі пикшаның қорегі және қоректік бейімделуі туралы
Цееб Р. Я. Сандық және сапалық, материал және әдістемесін, қоректік құрамын
зерттеген. Пикшаның Шығыс Мурмандағы, Солтүстік Атлантикадағы, жастық
өзгерістері, қорек құрамына, қорек ұстау әдістері туралы зерттемелер
жасалған [4].
Қоректік құрамына блайланысты балықтардың таралу заңдылықтары: Азов
теңізінде, Қара теңізінде, Каспий және Балтық теңіздерінде, Баренцев қиыр
шығыс теңіздерінде [5].
Гурорва Л.А. және Пастухов Б.Д. авторлары пелагиальды балықтардың
қоректік базасын материал және әдісін қарастырған. Омульдың маусымдық
қоректенумен, экологиялық топтарының қоректену мінезднмнсін, қоректік
базаның қолданылуын қарастырған. Омуль балығының жайылым кезеңіндегі
пелогиальдың маңызы және қоректік базаның гидрологиялық жағдайларының әсері
жазылған. Материал және әдісін херттеу, сапалық қорегінің
характеристикасын, жастық, тәуліктік және жылдық қорегінің өзгеруі нерпа
балығының мәселелерін қарастырған [6].
Линберг Г.У. Орта Азияның балықпен қоректенетін балықтарды зерттеген, ол
майшабақтар, тұқылар, торта, елец, ақмарқа, пескарь, храмули, усач,
османдар, тыран, ақкөз, мөңке т.б туыстарын анықтайтын кесте құрды [7].
Теңіз мөңкесі Sargus Annularis жаңа Россиядағы бухталардың массалық
түрінің бірі болып саналады. Сол жердің балық шаруашылығында белгілі орын
алады. Теңіз мөңкесінің қоректенуі туралы әдеби мәліметтер аз болып
саналады. Арнольди Л. В., Андряешева А. П., Фартунатов К. П., Винаградов К.
А. Жұмыстарында теңіз мөңкесінің жалыпы қоректену мінезі туралы мәліметтер
бар және ол диатомды балдырлармен, кейбір омыртқасыздармен қоректенетіні
туралы жазылған.
Теңіз мөңкесінің қорегін зерттеген Миловидова, балдырлар қүрамы,
жануарларын, мөңкенің қарнындағы макрофиттер құрамы, қоректік құрамын
қарастырған [8].
Псков көлінің Кулей құйылмасының қоректік базасының және оны балық
шабақтарының қоректенуі туралы Антипова Л. Ф., Концевая Н. Я жұмыстарында
қарастырылған. Кулей құйылымынан 5 стационарлы станциядан әр түрлі
аймағынан, әр түрлі тереңдіктен топырақ және өсімдіктер аймағынан
материалдар 1978 жылы мамыр айынан қазан айына дейін жиналған. 250
гидрохимиялық және гидробиологиялық пробалар жиналған [9].
Ақсаха балықтарының Чудиский көліндегі қорегі және рационы туралы жұмыс
Антипова жасаған, бұл сол жердің бағалы балықтарының бірі. Материал 1979
жылы Чудиский көлінің Оңтүстік Шығыс бөлігінде 522 экз жиналған,0+ - 9+
жастағы балықтар арасында.
Лабораториялық өңдеу Мельничук әдісімен жүргізілді. Чудиский ақсаханың
қоректік рационынан 68 компонент табылған. (36 түрі бентос, 27 -
зоопланктон). Негізгісі хирономид личинкасы, қуыршағы және имагасы болып
табылды. Тағы бір негізгі түрі ол жоғары сатыдағы шаянтәрізділер –
гаммариттер және изопода, моллюскалардан қоректік күйінде эуглена және
писидиум туысынан кездесті. жылғалықтар, қоңыздар личинкалары аз мөлшерде
кездесті. Жаз айларында шаяндардың ішінен көп кездескен кладоцералар барлық
балық қарнында кездесті. Копеподплпр кездескен, олардан басқа қоректік
түрінде макрофиттер, балдырлар және балықтар кездесті [10,11,12].
Отряд көліне жерсіндірілген гаммаритті балықтарлың қоректік базасын
жақсарту үшін әкелінген. Балық қорегін білу үшін 1977 жылы жазда екі рет
балық ауланды. Ауланған балық ішінде жыныстық жетілмеген балықтар болды.
Олар 4 түрге жататын; торта, ерш, тыран және алабұға. Тыран қорегі:
неводпен 40 экз 1+ жастағы балықтар ауланды, орташа ұзындығы 13,6 см,
орташа салмағы 24,6г. Тыранның қоректену спектрі алуан түрлі, ең көбі
хирономидтер, детрит және құм қоректік түйінде 38% болған. Одан басқа
шаянтәрізділер, коловраиткалар. Торта қорегі 35 экз алынған, 12 экз
қармақпен қалғаны неводпен ауланған. Орташа ұзындығы 12,4 см, орташа
салмағы 31,6г, жасы 1+ - 3+ дейінгі балықтар ауланған. Негізігі қорегі
хирономид личинкасы және жылғалықтар, ескек аяқтылардан қоректе аз мөлшерде
кездесті, балдырлар , өсімдіктер, қоңыздар т.б кездесті [13].

1.2 Балықтардың қоректік қарым-қатынасына шолу

Дернәсілдердің қоректенуіне қарағанда ересек балықтардың қоректенуі
жақсы зерттелген, әсіресе теңіз дернәсілдерінің қоректенуі. Бұл еңбектерді
орыс ихтиологтары Казанов В.И. ( 1925 жылы ), Казакова И.И. ( 1958 жылы ).
Крыжанов С.Г, Дислер М.Н. Смирнов Е.Н. ( 1953 жылы ) және тағы басқалары
балықтың дернәсілін анықтау туралы жұмыс жасады.
Кублицкас А.К балықтың қоректенуінің материал және өңдеу методикасын
зерттеді [14].
Дауітбаева К.А. ( 1979 жылы), торта балығының қоректік тізбегін жазды.
Торта балығының қоректенуі туралы материал 1976-1979 жылдары жиналған. Ең
көп балық қорегінде макрофиттер, балдырлар, дафниялар кездесен.
Тортаның қоректенуі, Қапшағай су қоймасында. Тортаның қоректенуі туралы
материал 1976-1979 жылдары жиналған: 379 экз. балықтың қоректенуін
ұзындығын 12,0-28,0 см жасы 2+ - 6+ ( 79,3% ) және 7+ - 8+ (20,2% ) ,балық
арасында қарастырылған. Қорек тізбегіне 42 түр кірді оның 14
зоопланктондар, бококлавтар, моллюскалар, насикомдар, омытқасыздардың
жұмыртқалары, тағы макрофиттер, балдырлар, детриттер кездесті. Ең көп
кездескен тортаның қорегінде макрофиттер, балдырлар, мезидалар дафниялар,
бокоплавтар [15].
Садуакасова Р.С. Балқаш көлінің Орал өзенінің зоопланктонын және
кәсіптік балықтардың шабағының қорегін зерттеді.
Табан балықтарының қоректенуі, жыныстық жетілмеген табан балығының, 40
қоректік компоненті анықталған олар: олигохеттер, бұтақмұрттылар және
ескекаяқты шаянтәрізділер, мизидалар бокоплавтар, кенелер, балықтар,
микрофиттер, детриттер және минералды заттар. әр түрлі насекомдар оның
ішінде хирономиттерден (17 түр), бұтақмұрттылардан(6 түр) және мизидалардан
(3 түр) кездеседі. Қоректі пайдалану индексі төмен, 1978 жылдың тамызына
қарағанда, жыныстық жетілген табан қоректік компоненті 87-ге жетті, жыл
сайын 43-тен 56 арасында өзгеріп отырады. Көп болып ішек-қарында D
.longispina, Cyc lopoidal ,C .Intermedia және хирономид дернәсілі-
Chplumosys және Ch.Behringi, 1978 жылы Р. ехgr. Conoictum , р.exgr
nubeclasum және тағы басқалар. Жыныстық жетілген және жыныстық жетілмеген
балықтарды қоректері әр түрлі, өзгерісте болып тұрады [16].
Лысков А.Н. Гусинное көліне жерсіндірілген балықтың қорегін және
қоректік қарым – қатынасын зерттеді.
Табан су қойманың солтүстік жағалауынан ауланған, 20 экз. анализге
қолданған, ПО экз. Каркул өзенінен көлемі 7,5-тен 14 мм арасында әкелінген,
қоректік спектрдің шабақтың коловрадкалар, зоопланктондар кездесті.
Коловрадканың ішінен Kerateiia tesfudo және су түбінен отряд
Bdelloidae,бұтақмүрттылардан – Ciсlops vicinus vejanin.
Қоректенуі және қоректік байланыстары балықтардың, орын ауыстыруы
Гусинное көлінде, әкелінген балықтардың қоректенуі туралы жұмыс жасаған,
Шығыс Сібір су қоймаларында балықтардың сол судағы балықтармен қоректік
қарым-қатынасын анықтады. Жұмыстар Гусинное, Баин-Гол және тағы басқа
өзендерде жүргізілді. Гусинное көлінен 200 ішек-қарын алып, 26-60 см
ұзындықта, ал Цайдан көлінен 32 экз. көлемі 35-50 см, жайын балығын алды.
Жайын балығының негізгі қорегі құмдауыт бұзаубасты балығының 69,8 % және
сүліктер-Herpobdella octoculata 26,1 % гамаритер, ручейниктердің дернәсілі,
маллюскалар және жоғарғы сатыдағы су өсімдіктері. 200 қарынның ішінен тек 3
жайын қарнында табан және алабұға қалдығы болған [17].
К.Р. Фортунатов және тағы басқа көп авторлар балықтардың қорегіне нақты
түсініктеме беру үшін күнделікті рационына сүйенген дұрыс деді. Неміс
ғалымдары жыртқыш балықтардың қоректенуін зерттеп жыртқыш балықтардың
асқорыту жүйесінде, асты тез қорытатын көп ферменттер кездеседі деді. Қыста
жайын балығы кездеспейді деп айтуға болады. амур жайыны қыста қоректенбейді
[18].
Табан және сазан балығының қоректенуін зерттеу үшін 150 ішек-қарын
зерттелді. 14-36 см көлемінде және 105 сазан ішек-қарнында, 26-60 көлемінде
балық зерттелді.Ең негізгі қорегі хирономидтер дернәсңілдері (20%),
хиромомидтердің имагасы (17,3%) ручейниктердің дернәсілі (19%) тағы
моллюска, веснянка дернәсілі және тағы басқа қоректі компонентер кездесті.
Гусинное көліндегі балықтарына планктондық қорек өте көп үйткені, көлдің
түбінде(10м төмен) тек бентостық қорекпен қоректенетін табан мен сазан
кездеседі.Торта балығының қорегі зерттелді, 100 экз. (11-24 см) және 260
(12,5-29 см) арасында балықтар алынды. Гусинное көлінде 20 торта, Цайдам
көлінен 25 алабұға алынды. Торта тек макрофидтермен қоректенген. Алабұға
планктонмен қоректенеді, ал ересек алабұға жылдықтарының қорегінде
75%,торта ішегі және 77% алабұға ішегі бос болып шықты. Ал қорек бар жерде
алабұға ішегінде дафния және ручейниктің дернәсілі кездесті [19].
Планктон жегіш балықтар ең негізгі обьект майшабақтар болып саналады,
әлемнің балық шаруашылығында басқа балықтарға қарағанда ауланатын
балықтардың арасында ең негізгі орынның біреуін алады. Жалпы аулау
майшабақтардың 37% құрайды. әлемдік ауланатын балықтарда (Никольский,1950-
1954). Осы себептен осы балықтардың қоректеріне үлкен зер қойылады.
Богоров айтқандай (1934 жылы) планктон жегіш балақтардың қорегімен
бұрын айналысқан (H. Strome 1984 ж.) жұмысында көрсетілген, бірақ қазіргі
кезде бұл әдіс екі бағытқа бағытталған. Біріншісі- бөлек түрлердің ролі
және топтардың экземпляр саны бойынша орнын анықтау, ал екіншісі- кездесу
жиілігін анықтау.
Богоров Б.Г. цитандалған жұмыстарында көрсетілген кездесу жиілік
немесе экзмплярдың сандық әдісін топтардың ара қатынасын өте қатты
бұрмалайды. Қоректік материал ретінде планктонның биомассасын қолдануынан
және осыдан планктон жегіш балықтарын зерттеу туралы өлшеу әдісін қолдану
керек деген нәтижеге немесе тұжырымға келді.
Зианкевия А.А. және Бротский Б.А. (1931 ж.) бойынша жасалынған осының
нәтижесінде арнайы инстурукция жасалынды материалдарын жинау және өңдеу
туралы планктон жегіш балықтардың қоректенуін зерттеген (Богоров 1934)
[20].
Теңіз және тұщы су қоймаларындағы планктон жегіш балықтардың қоректенуі
туралы негізгі әдебиеттер: Богоров әдістемесімен жүргізілген Кун 1955 ж.
әдісімен. Атлант және муран майшабақтарының қоректенуіне (Clupea harengus
harengus L.) Болдавстың, Мантенфеля (1941 жыл) жұмыстары арналған, ал
Ақтеңіз майшабақтарын (Clupea harengus marisalbi Berg) Чаянов Л.А. 1939 ж.
анықталған; Николаев И.П.(1950 ж. ) және басқаавтор Салакийдің және Балтика
шпротының қоректенуі туралы жұмыс жасаған (Clupea harengus membras L )
(Sprattus sprattus balticus Schn), көп жұмыстар Каспий- Қаратеңіз
майшабағының қамысы және килкийдің қоректенуіне арналған (Чаянова,
1940,1951,1954,1958 ж. Окул, 1941,Екатеринниская және Изосимов, 1945 ж.)
алые шығыста алыс шығыс майшабағының қоректенуі анықталған C .Larengus
pallasi Val.) және тынық мұхит сардиналары немесе иваси-Sardinops sagax
(jerkibs) (Бротский және Янковская, 1935;Янковская 1937 жылы; Кун 1949-1955
ж. және тағы басқалары). Үлкен жұмыстар планктонжегіш сиктордың
қоректенуіне арналған: ряпушкин (Борисов, 1924 ж; Есипов 1941 ж;
Грандилевская дексбах және Тройская, 1951 ж; Покровский, 1953 ж.) омуля
(Кожов, 1934 ж.Шапошникова 1940 ж.) муксуна (Есипов,1941ж.) пеляди
(Бурмакин, 1941 жыл; Сычева, 1955 жыл),және басқа түрлері сигтәрізділнрдің
(Алишин, 1939 жыл; Пирожников, 1950 жыл; Герд, 1951 жыл; сальдау, 1953 жыл;
Трезе, 1953 жыл;Ерандилевская дексбах, 1957 жыл және тағы басқалар). Кейбір
мәліметтер корюшканың қоректенуі туралы В.К. Есипов (1941 жыл), Никольский
Е.В; Мантийфеля В.П. және А.П. 1939 жыл, мойве және сайра деген Румянцев
А.И. (1946 жыл, 1947 жыл), сайкалар Клумов С.К. (1937 жыл) және Мантейфеля
(1943 жыл) Синца Еейнрих А.К. (1950 жыл) және Анохиня Л.Е. (1960 жыл)
жүргізілген [21].
Сазанның 49 экз. алынған 18-46 мм көлеміндегілер зерттелген,
зоопланктондардан шаяндар және уақытша планктондармен (хиромида
дернәсілдері) қоректенген. Урал өзенінің зоопланктондары балық шабақтарының
өмірінде үлкен орын алады [22].
Ыстық көліне әкелінген ақмарқаның қоректенуі. Ақмарқаның қоректенуі
түралы мәліметтер 1962-1963 жылдары Ыстық көл өзенінің бөліктерінде – Тюп,
Кутурга, Покровка, Чолпан-Ата, Ақ-терек және тағы басқа құйылымдарда
жиналған. 402 қарын анықталды, соның 342-сі бос болып шыққан. Зерттелген
балықтардың көбі жыныстық жетілген болды [23].

II ЗЕРТТЕУ ОБЬЕКТІЛЕРІ ЖӘНЕ ЗЕРТТЕУ ӘДІСТЕРІ

2.1 Стационарлы орында материал жинау және өңдеу

Жағалаудағы бақылайтын белгілі орында материал жинау регульарлы бақылау
мезгілді өзгерістерді жыл бойы жүргізеді. Зерттейтін белгілі орында
сызбалық карточка жасап белгілеп қою керек, ұлкен ауқымда, қай ауылдың
қасында екенін, балық пен планктонның стационарлы жиналған орнын,
өзендердің қай жерде құйылатынын және тереңдігі мен көлемін жазу керек. Осы
аумақтағы кәсіптерді тағы басқа мінездемелерді белгілеу керек: мына
тұжырымдар ұйғарылуы керек:балықтар келу және кету уақыты, кәсіптің көлемі
немесе кеңділігі, қандай су құралдары қолдалылатыны туралы мінездемесі
(көлемі ,құрылымы). әр балықтың ішінде бір ау құралдарымен бір уақыттағы
болған балықтар пробасынан ауланудан таңдаусыз 25экз. мөлшерде балық
алынды. Материал әр түрлі жастағылардың көп болған негізінде (әр түрлі
жастар) проба көп мөлшерде саны 20экз. болатын әр түрлі көлемді балықтар
алынады. Бір қалыпты жұмыстарды әр түрлі ауқұралдарымен пробп әр ау
құралдарынан алынады. Негізінен балық жинау активті аулау әдісімен жүреді
(кошелек неводымен және тағы басқа). Жабық теңіз қоршауынан балық жинау
кезінде пробаларды негізінен бір тәулікте екі рет: су толысу және судың
толып қайтуы немесе күндіз және түнде алу керек.
Невод басынан және содан кейін 15 күн өткен соң судың толуы
аяқталғаннан кейін алу керек. Кәсіптік уақытта балық жинау апталықты бір-
екі рет жүргізіледі, балықтың әр түрлі түсуінде ал басқа уақытта- екі рет
айына тәуліктік балық қорегін зерттеуде материал жинау белгілі уақытта
болуы керек. Материал судың толысуымен толып қайтуы кезінде жинау
керек.негізінен бір тәулікте 6-8 проба жиналғаны дұрыс. Балықты жинау
планктонды жинаумен қатар жүруі тиіс, күннің жарты және температураның
анықталуымен бірге: гидрологиялық және гидрохимиялық мәліметтерді де
анықтаған дұрыс бұл жұмыстарды жыл бойы жүргізілуі керек. Кәсіпті уақытта
планктонды бір-екі рет аптасына жинайды, ал басқа уақыттарда айына екі рет
жинайды. Планктонды аулау және гидролдогиялық, гидрохимиялық анықтаулар
мүмкіндігінше және де балық пробасын аулау уақыттанда алынуы тиіс.
Планктонды алдын ала қарастырылған орында немесе жерден алынуы тиіс,
балықты аулайтын орыннан;бұл орын ұзақ ізделуі керек емес, ол судың терең
аймағында және жағалаудан 1-0,5 мил алшақ болғаны дүрыс. Балық пробасын
жағалау белгілі орыннан алғаны дүрыс. Планктонды аулау теңізде екі тормен
жүргізіледі. Кіші сапалы тор диаметрі 30 см №16 газдан немесе Апштейн
торымен алынады су түбінен су бетіне дейін. Үлкен тормен Джеди диаметрі 36
см ( екінші дөңгелегі 50 см ) газдан №38 болады, ( түбіне жоғарғы қабатқа
дейін )немесе екі вертикальді аумен аулайды. Вертикальді аулаудан тор 1
метр 2 сек. Көтерілуі тиіс. Теңіз планктонын жинау әдәсін толық Яшков В.У.
1934 жылы жазған.
Экспедициялық және кәсіптік кемеден материал жинау. Активті ау
құралдарын пайдалана отырып, Материалды жағалау райондарынанда және ашық
теңізде де жинау керек.
Ауланған балықты бортқа көтере салып, балық ихтиологтарымен (5-20 экз.
) бір түрден анализге проба алынады.әр түрлі балық көлемінде ауланған соң,
ең ірі, орташа және майда балықтардың әрқайсысынан 15-20 талдан таңдалып
алынады. Егер аз балық ауланған кезде алынған балықтың бәрін анализге
қолданады, тіпті жалғыз экземплярларды. Егер визуалды анализді ішек-қарын
трактысының қоректік құрамы бір-бірінен аса айрықшаланбаса, онда 15-20 экз.
пробаны 10 экз-ға дейін азайтуға болады. қыстық орындарды балықтардың
жиналуында мысалы Қаратеңіз қамсалары (Чаянова, 1954 жылы ) және Норвеж
теңізі және Атлант майшабақтары қыстықта және тағы басқа, қыстық аз
қоректенуіне, ас қорыту трактысына байланысты 50 экз. алынады, әсіресе егер
ішек-қарынды аулаған жерде толық анализ жасамаса.
Майда балықтардың (килька, шпрот, майшабақтардың шабағы және тағы
басқа) қоректенуін зерттеу үшін балықты түгелдей формалинмен фиксирлейді.
Ал ірі балықтардың (майшабақтардың әр түрлі түрлері, сигтәрізділердің әр
түрлі түрлері, дөңмаңдай және тағы басқа ) асқорыту жүйесі түгел бөлек
алынып кеңірдегіне (ауыз қуысына жақынырақ) дейін қорек ішегінен түспеуі
үшін кеседі. Әр балықты немесе ішек-қарынды бөлек номермен дәкеге
төртбұрышты қылып салады.

2.2 Балықтардың қоректенуі туралы материалдар өңдеу әдісі

Дала жағдайында материалды өңдеу
Ішек – қарынның құрамын сапалы ұзақ және сандық өңдеу тек лабороторияда
жүргізілгені тиіс. Экспедиция немесе бақылау арнайы орында кейбір минимум
тракті өңдеу жүргізілуі тиіс, ол негізгі берілген районды немесе берілген
орынға көрсеткіштерге бағыт алуы үшін керек. Бұл әсіресе балықты іздеу үшін
керек мына мәселені үйғаруы тиіс, ішеқарынның ішіндегі құрамы балықтың
қандай тереңдікте мекендейтіне және қоректенуін көрсетеді. Мысалға,
фитопланктонның жаппай көп болуында, балық ішегінде балдырлар көп немесе
жоқ болуы мүмкін, ол балық гүлдеу қабатындама не төмен қабатта көрсетеді.
Сандық өңдеу. Сандық өңдеу үшін дала жағдайында сандық материал өңдеу
үшін мына құралдар керек. Салмақтық өңдеу әдісті қолдану үшін мыналар
керек: ірі дәрі-дәрмектік немесе техно-химиялық өлшеуіш, әр түрлі
құралдарды, алдын- ала петри табақшасында өлшеу, әйнек және темір қүйғыш,
жібек алдын бөліктері және филтрлі қағаз қолдану керек. Көлемді әдісті
қолдану барысында мөлшерлі ыдыстар керек. өңдеу әдісі келесілер іріктеп
аулаудан 10-15 тал балықты өлшеп және фильтр қағазында сусыздандырады,
бірақ қоректік түйін немесе көлемі сүйықтықта бөлу жолымен алынады. Соңғы
жағдайда бір ыдысқа су құйады және деңгейі белгіленеді; сосын ыдысқа ішек
немесе қарын құрамы салынады алдын ала сусыздандырылған, бірақ қоректік
түйін сулы деңгейде тұруы керек. Ығысқан судың көлемі қоректік спектірдің
түйіні болады. сосын ірі организмдер ( балықтар, балықтардың дернәсілдері,
шаянтәрізділер ) қоректік түйіннен шығарылады және саналады. Сол жолмен
салмағы және көлемі анықталады. Қалған майда организмдердің салмағы және
көлемі өлшемдегі ірі организмдердің көлемімен немесе балық қоректік
түйінмен анықталады.
Сапалық өңдеу: Петри табақшасында қаралады және қоректік түрлі құрамы
анықталады, ең көп кездесетін түрмен көрсетіледі. Түрлі сандық ара қатынасы
қоректік құрамы визуалды шкаламен анықталады.
1. Организмдер жақсы сақталған, ешқандай ыдырау мүшелердің жоқ және
қазір ғана жұтылған;
2. Организмдер кішкене қорытылған денесі бөлшектерге ыдырамаған, бірақ
қанаттары бар, мысалы, балықтар сияқты кішкене мұжылған шетке, ішкі
мүшелері түгел, бірақ арқасынан кішкене шетке жылжыған, кейбіреулерінде
желбезектері түсіп қалған, бірақ түрге дейін анықталған және санауға
болады;
3. Организмдер жартылай қорытылған-бөліктері қорытылған бас сигменті,
баскеуделері абдоменасыз, фуркасыз буындары бас кеудесінен бастаған толық
шаяндар жоқ, ал егер болса тиіп кетсең бөлініп кетеді, анықтау және санау
фрагменттерімен болады;
4. Өте қорытылған- қатты ыдыраған организмдер. Бірақ көздерімен,
аяқтарымен, ілмешектерімен, отолиттерімен, желбезектерімен, қанаттарымен
және тағы басқа бөліктерімен немесе мүшелерімен анықтауға болады;
5. Анықталмайтын масса, формалық элементтерсіз.
Қорытылу деңгейі ерекшелігі әсіресе тәуліктік балық жинау кезінде
керек, бұл қанша жиі қоректеніп туратынын білуге мүмкіндік береді, қандай
қоректік организмдер жиынтығымен қоректенгенін білу үшін, мысалы, егер
ішекте жақсы сақталған болса, онда бұл балықтың қоректенуі жиі болып
отырады және массалық жиынтық қоректік организмдердің тығыз екенін
көрсетеді, Дунай аймағында шпроттың қарны тек бір уақытта мизидалармен
толған ( 100%), ал басқаларында-майда копиподалармен екі қоректік
организмде жақсы сақталған.

2.3 Материалды лабороториялық жағдайда өңдеу

Планктонжегіш балықтардың қоректенуінің материалын өңдеу әрине құрамы
өзгеруі мүмкіндігн зерттеуге қойған, жұмыстардан гөрі балық қоректенуін
түсінкті немесе дұрыс қылатын сандық әдіс қортылу мүшенің трактісін
анықтау. Бұл санау және өлшеу әдісі мына жұмстармен іске асады.
Фармалинмен фиксерленген балық пробасы немесе олардың қарнын зерттеуден
бұрын жарты күнде жібітіп тұщы суға салып қою керек. Этикеткадан барлық
мәліметтер жазылуы керек немесе қоректі санаған журналға және де
ихтиологиялық журналдан ұзындығы, салмағы, жыныстық белгілердің жетілуін,
жасын және майлылығын бөлек карточкаға жазылуы тиіс.
Балықты сою егер ол толығымен фиксерленген болса, қайшымен іске асады,
құрсақ жағынан кеңірдекті кесеті сосын ішек-қарынын абайлап бөлек сыртқа
шығарады. Сосын толысу деңгейін анықтайды, қарынның және ішектің толысуын
балмен анықтайды. Ас қорыту мүшесінің толысуы график бойынша карточкаға
жазады. Сосын жіңішке қайшымен асқорыту жүйесі кесіледі. Қарынның және
пилоростың ішіндегі құрамын ( плактофактордың қарнында болады) пинцентпен
шығарады, ішектің шырынын бірге алмау үшін, ішектің ішіндегі құрамын ішекті
қысыпта шығаруға болады. негізгі қорамын ішектен алып болған соң сумен
петри табақшасында шаяды, сосын ішектегі бүкіл қоректі бөліп алады. Ішекпен
қарынды өңдеу екі бөлек жүреді. Ал қарынсыз планктофактардың алдыңғы,
ортаңғы және артқы ішегі бөлек өңделеді. Қоректі өлшеу торзионды,
актекарлық немесе техннохимиялық таразыда өлшейді, бұл үшін қарын немесе
ішектің құрамын фильтрлі қағазға ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Алакөл көлдер жүйесіндегі жыртқыш балықтардың қоректенуі
Шардара суқоймасындағы көксерке (Sander lucioperca) және ақмарқа (Aspius aspius) балықтардың қоректенуі
Балықтардың аурулары
Омыртқалылар. Балықтардың класс тармағы
Шеміршекті балықтардың жалпы сипаттамасы
Аквариумдық балықтардың биологиялық ерекшеліктері
"балықтардың ас қорыту жүйесі"
Қапшағай суқоймасындағы кейбір бөгде балықтардың таралуы
Балықтардың паразитарлық ауруларын диагностикалық әдістері
Балықтарға жалпы сипаттама. Балықтардың шаруашылықтағы маңызы. Миграциясы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь