Коммерциялық банктерде жеке тұлғаларды несиелеуді ұйымдастырудың теориялық негіздері мен ерекшеліктері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .6

I. Коммерциялық банктерде жеке тұлғаларды несиелеуді
ұйымдастырудың теориялық негіздері мен ерекшеліктрі
1.1 Жеке тұлғаларды несиелеу және оның мәні мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ...8
1.2 Тұтыну несиесінің классификациясы және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ...13
1.3 Жеке тұлғаларға несие беру және олардың несиелік қабілетін анықтау...16

II. Екінші деңгейдегі банктердің жеке тұлғаларды несиелеу
қызметін талдау
2.1 Жеке тұлғаларды ипотекалық несиелеу бойынша талдау ... ... ... ... ... ... ...25
2.2 ″Қазақстан Халық Банкі″ Акционерлік қоғамында жеке тұлғаларға
несие беру процесін бағалау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .41

III. Жеке тұлғаларды несиелеуді жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... 58

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .64

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 66
Экономика-көп тармақты сала. Оның қомақты бөлігінің бірі-банк ісі. Қазіргі таңда еліміздегі коммерциялық банктердің экономиканың нақты секторын және де сауда ұйымдарын несиелендіру-ұлттық экономиканың өсуіне олардың қосқан үлесі, басқа жағынан қарағанда банктердің атқаратын өзінің қызметтері қаржылық сектордың, яғни экономиканың ажырамас бөлігі. Олардың дамуы мемлекеттің, экономика агенттерінің шаруашылық өмірі үшін әрі тиімді, әрі пайдалы.
Банктік жүй көп фунционалды, ол ақша-несие саясатын жүргізеді, тәуекелдерді бағалайды, есеп-айырысуларды жүзеге асырады, клиенттерге көптеген дәстүрлі және дәстүрлі емес қызметтерді ұсынады. Соның ішіндегі ең маңыздысы және ең бастысы-халыққа несие ұсыну.
Сонымен қатар, банктер түрлі жолдармен потенциалды клиенттерді тарту мақсатымен, яғни несие бағдарламалардың түрлерін алмастырып, бірінші салым сомасын төмендету, несие мерзімін ұзартып, пайыздық мөлшерлемелерді төмендету. Банктер жеке тәуекелдеріне қарамай, өтінішті қарастыру процедурасы мен клиенттерге жеңілдіктер жасауда. Осыған орай, соңғы жылдарда банктің өнімдерін басқару қаржылық нарықта жетекші орын алады.
Бүгінгі таңда бұл диплом жұмысының тақырыбы өзекті мәселелердің бірі болып саналады. Оның өзектілігі, ең біріншіден, мемлекет экономикасының қарқынды дамуы. Ол өз орнымен банк саласының рөлі болып табылады. Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында несие алу деген халықтың ойына кіріп-шықпаған болса, қазір керісінше несиесіз жұмыс жасау қиын. Кез келген жеке тұлға өзінің жұмысын бастау үшін немесе айналым қаражаттарын толтыру үшін банкке келіп, қорықпастан қарыз алады. Ал жеке тұлғалар үшін тұтыну тауарларын сатып алу және тұрыстық қызметтерді төлеу үшін коммерциялық (бөлшек сауда орындары арқылы төлемді кейінге қалдыра отырып, тауарларды сатып алу) және банктік тұтыну (мақсатына қарыздар) формада берілетін несиелер. Сондықтан несиені ұсынбастан бұрын банк дұрыс стратегия құруы қажет, яғни ол дегеніміз-біріншіден, дұрыс менеджмент, екіншіден-жалпы несие процесін дұрыс ұйымдастыру. Несиені қарыз алушыға ұсынған күннен бастап, сол несиені қайтару күніне дейін бақылау. Яғни, несиелік процесті ұйымдастыруды қарастырып, артықшылықтары мен кемшіліктеріне талдау жасау.
Диплом жұмысының мақсаты-банктің жеке тұлғаларды несиелеу процесінің жетілдіру жолдарын анықтап, банк жұмысының нәтижесін жоғарылату. Сонымен қатар жеке тұлғаларға неғұрлым оңай жолдармен түрлі мақсаттарға несие беру.
Осы аталған мақсаттардан келіп мына негізгі міндеттер пайда болады:
1. Жеке тұлғаларды несиелеу нарығын теориялық және тәжірибелік тұстан зерттеп біліп оларды жетілдіру ұсыныстарын жасау.
2. Жеке тұлғалардың жинақтарын тек оптималды пайдаланылатын несие алушыларға беруді анықтау және инвестициялық процестің тиімділігін анықтау.
3. Банк тәжірибесі материалдары бойынша, несиенің негізгі түйіні бұзылса, банктің рентабелділігін және жалпы өтімділіктің төмендеуіне алып келеді.
Диплом жұмысының зерттеу объектісі- ″Қазақстан Халық Банкі″ Акционерлік Қоғамы.
1.Қазақстан Республикасының Азаматық кодексі (жалпы және жеке бөлім).
2.«Салық және басқа да бюджетке төленетін міндетті төлемдер туралы» №2235 2005 ж.
3.Қаржы нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау туралы Қазақстан Республикасының заңы 19 шілде, 2003 ж.
4. «Акционерлік қоғамдар туралы» ҚР-сы заңы №281-1 10.06.98 ж. №415-2 13.05.2003 ж.
5. «Жеке кәсіпкерлік туралы» ҚР-сы заңы №276 24.12.2004 ж.
6. «Ұлттық банк туралы» ҚР-сы Заңы 1995 ж. 30 наурыздағы №2155
8. «Екінші деңейдегі банктерге арналған пруденциалдық нормативтер туралы» №213 қаулысы 03.06.02 ж.
9. Правила предоставления займов физическим лицам в АО «Народный банк Казахстана» №389 15.09.2007 г. 13.01.2006 г.
10. Положение об отделе-Центр Персонального Сервиса Алматинского Областного Филиала АО «Народный Банк Казахстана»
11. Должностная инструкция менеджера Отдела-Центр персонального сервиса Алматинского Областного Филиала АО «Народный Банк Казахстана»
12. Банковское дело/поред. д.э.н., профессор Г.Г.Коробовой, Москва, «Экономист», 2004.
13. Банковское дело/Под ред. Колесникова В.И.-М.: Финансы и статистика, 2000.
14. Банковское дело/Под ред. Лаврушина О.И.-М.: Финансы и статистика, 2000.
15. Банковское дело/Под ред. Сейткасымова Г.С.-Алматы: Қаржы-Қаражат, 1998.
16. Давлетов М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане//Учебное пособие.-Алматы:Экономика, 2001.
17. Калиев Г.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстана. Алматы: Қаржа-Қаражат, 2000.
18. Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, Валюталық қатынастар.-Алматы: Экономика, 2000.
19. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары.-Алматы: Издат. Маркет, 2004.
20. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі «Экономика және қаржы»-Алматы, «Мектеп» 2007ж.
21. Большой экономический русско-казахский словарь. Қалдыбай Бектаев-Алтын Қазына: Сөздік Словарь, 2001ж.
22. Тоқсанбай С.Р. Толық экономикалық орысша-қазақша сөздік.-Алматы: Сөздік-Словарь, 2007.
23. Дюсембаев Н.М. Перспективы развития ипотечного кредитования в Казахстане/Банки Казахстана: Справочно-аналитическое издание-Алматы: EkonoMixData, 2007.-№1.
24. Рамазанов С. Скоринговое кредитование в Казахстане.//Банки Казахстана, №5,2007.
25. Блинова К.В. Микрокредитование и развитие микрокредитных организаций в Казахстане/Банки Казахстана: Справочно-аналитическое издание-Алматы: EkonoMixData, 2007.-№1.
26. Кредитная политика АО «Народный Банк Казахстна»
27. www.halykbank.kz
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
................................................6
I. Коммерциялық банктерде жеке тұлғаларды несиелеуді
ұйымдастырудың теориялық негіздері мен ерекшеліктрі
1.1 Жеке тұлғаларды несиелеу және оның мәні мен
мазмұны...........................8
1.2 ... ... ... және оның
түрлері...........................13
1.3 Жеке тұлғаларға несие беру және олардың несиелік ... ... ... ... ... жеке ... ... талдау
2.1 Жеке тұлғаларды ипотекалық несиелеу бойынша
талдау...........................25
2.2 ″Қазақстан Халық Банкі″ ... ... жеке ... беру ... Жеке ... ... ... ... ... ... Оның ... бөлігінің бірі-банк ісі.
Қазіргі таңда еліміздегі коммерциялық банктердің экономиканың ... және де ... ... ... ... өсуіне
олардың қосқан үлесі, басқа жағынан қарағанда банктердің атқаратын өзінің
қызметтері қаржылық сектордың, яғни экономиканың ... ... ... ... ... ... ... өмірі үшін әрі тиімді,
әрі пайдалы.
Банктік жүй көп фунционалды, ол ақша-несие ... ... ... ... жүзеге асырады, клиенттерге
көптеген дәстүрлі және дәстүрлі емес қызметтерді ұсынады. Соның ішіндегі ең
маңыздысы және ең ... ... ... қатар, банктер түрлі жолдармен потенциалды клиенттерді тарту
мақсатымен, яғни несие бағдарламалардың түрлерін алмастырып, бірінші ... ... ... ... ... ... ... Банктер жеке тәуекелдеріне қарамай, өтінішті қарастыру
процедурасы мен ... ... ... ... ... соңғы
жылдарда банктің өнімдерін басқару қаржылық нарықта жетекші орын ... ... бұл ... жұмысының тақырыбы өзекті мәселелердің бірі
болып саналады. Оның өзектілігі, ең біріншіден, ... ... ... Ол өз ... банк ... рөлі ... ... алғашқы жылдарында несие алу деген халықтың ойына кіріп-
шықпаған болса, қазір керісінше несиесіз жұмыс жасау ... Кез ... ... өзінің жұмысын бастау үшін немесе айналым қаражаттарын толтыру үшін
банкке келіп, қорықпастан ... ... Ал жеке ... үшін ... ... алу және ... ... төлеу үшін коммерциялық
(бөлшек сауда орындары арқылы төлемді кейінге қалдыра ... ... алу) және ... тұтыну (мақсатына қарыздар) формада берілетін
несиелер. Сондықтан несиені ұсынбастан бұрын банк ... ... ... яғни ол ... ... ... екіншіден-жалпы
несие процесін дұрыс ұйымдастыру. Несиені қарыз алушыға ұсынған күннен
бастап, сол ... ... ... ... ... ... несиелік процесті
ұйымдастыруды қарастырып, артықшылықтары мен кемшіліктеріне талдау жасау.
Диплом жұмысының мақсаты-банктің жеке ... ... ... ... анықтап, банк жұмысының нәтижесін жоғарылату. Сонымен
қатар жеке тұлғаларға неғұрлым оңай жолдармен түрлі мақсаттарға ... ... ... ... келіп мына негізгі міндеттер пайда болады:
1. Жеке ... ... ... теориялық және тәжірибелік
тұстан зерттеп біліп оларды жетілдіру ұсыныстарын жасау.
2. Жеке тұлғалардың жинақтарын тек оптималды ... ... ... ... және инвестициялық процестің
тиімділігін анықтау.
3. Банк тәжірибесі материалдары ... ... ... ... ... рентабелділігін және жалпы ... алып ... ... ... ... ″Қазақстан Халық Банкі″ Акционерлік
Қоғамы.
I.КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДЕ ЖЕКЕ ТҰЛҒАЛАРДЫ ... ... ... МЕН ... Жеке тұлғаларды несиелеу және оның мәні мен мазмұны
Банктер, несиелеу процесі кезінде, нарықтық ... ... ... ... артуына, еліміздің экономикасы мен
қаржысының тұрақталуына, айналымдағы ақша ... ... ... ... инфляциялық процесті тежеуге сонымен қатар, ұлттық ... үлес ... ... ... өндіріс тиімділігін, яғни оның ғылыми-техникалық
деңгейін арттыруға, өнімнің жаңа жоғары сапалы түрлерін шығаруға, ... ... ... халыққа және экспортқа қажетті ... ... ... ... қызметтерді несиелеу үшін
берулері қажет. Осыған қоса, банктер нарықтық инфрақұрылымның орнатылуын,
сауда қарым-қатынастарының ... ... ... керек. Қарызды
жоспарлауға, алуға, ... ... ... ... ... ... ... етіліп жатқан банктен таба алады. Яғни несиені бермес ... ... ... ... ... Бұл келісім-шартта несие процесі
туралы ақпарат толық әрі түсінікті берілуі қажет. Несиенің мерзімі, пайызы,
сомасы сияқты мәліметтер ... ... ... ... және ... ... ... шарттары негізінде беріледі.
Банктер қарызды өздерінде бас ... ... ... ... деңгейдегі коммерциялық банктер Қазақстан Республикасының Қаржы
нарығы және ... ... ... мен ... ... банкті ашу
туралы рұқсат пен банктік операцияларды жүргізуге лицензия алған жағдайда
ғана ... ете ... /1/ ... келесідей заңдарға ...... ... Ұлттық Банкі туралы″, ″ Қазақстан
Республикасында банктер және банктік қызмет туралы″.
Қысқа ... ... ... етіп ... ... ... ... объектілері;
-несиеніңжоспарланған көлемі және оның мақсатты бағыттылығы;
-қарызды беру және өтеу ... ... ... ... ... ... бойынша пайыздық мөлшерлемелер , олардың төмендеуі немесе
ұлғаюы;
-қарыз алушының несие өтелмей ... ... ... кепілдігі
(кепіл, кепіл зат, өкілділік және т.б.);
-несиелеуге ... ... мен ... ... ... ... ... мерзімі және басқа да шарттары;
-несиелік келісім-шартта берілген шарттардың ең болмаса біреуі бұзылған
жағдайда қолданылатын жазалау ... ... ... ... ... ... ... мүмкін. Қысқа мерзімді
несиелеу қарыз алушының ... ... ... үшін ... ... ... ... қамтиды:
- несиеге деген өтінішті қарау;
- несиелік қабілетін талдау;
- ... ... ... ... ... ... ... орындалуына бақылау жасау;
Ал, енді сол кезеңдерге жеке-жеке мағынасын ашып, тоқталып ... ... ... ... түскен несиеге деген өтінішті ... Кез ... ... осыдан басталады. Мұндай құжаттарда қарыз алушы мен
сұралатн несие туралы негізі мәліметтер: мақсаты, мөлшері, ... ... ... ... ету мүлкі көрсетіледі. Банктің қоятын талаптарына
байланысты өтінішке қосымша, яғни ... ... ... ... ... Клиенттердің әр түрлі топтары үшін әр түрлі құжаттар
пакеті әзірленуі мүмкін. Мысалы ... ... ... ... ... ... жарғының, жалға алу шартының, тіркелген
куәліктерінің немесе патенттерінің; нотариалды түрде ... ... ... ... ... азаматтардың төл құжаттары және
клиенттің несие алуға құқығын ... ... да ... ... ... екі ... ... алушының балансы және оған қосымша беттер;
3) несиеленетін ... ... ... және оның ... сипаттайтын техникалық-экономикалық есебі;
4) несиелентін мәмілелерді растайтын келісім шарттар ... ... ... және ... ... шарттар,
тауарлы-материалдық құндылықтар шотының көшірмелері және т.с.с.);
5) басқа банктерден алған несиелер туралы мәліметтер (шоттар ... ... ету ... кепілге берілген мүлікке қарыз алушының
меншік құқығын растайтын құжаттар;
7) несиені қайтаруға ... ... ... ... ... ... ... яғни қаржылық есептер және басқа да
құжаттары жоқ кәсіпорынның бизнес ... ... банк ... алушыдан несиені қайтаруын қамтамасыз етіп
басқа да құжаттар мен мәліметтерді ... ете ... ... ... ... ... қатынаста болатын қарыз алушылар үшін кейбір құжаттар
тізімі қысқаруы мүмкін. Қарыз ... ... ... ... ... ... банк ... оның мүмкіндігін алдын ала бағалау үшін ... ... ... ... ... жетекшісі мен қарыз алушының
аты-жөні; қызметі және меншік ... ... ... ... ... ... шот ... банктің аты және реквизиттері; негізгі
құрылтайшылары: ол ... ... ... ... және ... ... күнге берілетін баланс құрылымы және басқа да көрсетіледі.
Тапсырылған құжаттарды оқып ... ... банк ... ... ... қайтару қабілетін бағалаудың шешімін қабылдау үшін аса маңызы бар.
Бағалау ... есеп ... ... ... Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау кезеңі.
Қарыз алушының несиелік қабілеті- қарыз ... ... ... ... ... және ... ... қайтару қабілетін бағалаумен
сипатталады. Несиені қайтара алмау тәуекелі көптеген факторлардың әсерінен
болуы мүмкін, ... да банк ... ... ... шешім қабылдаудан
бұрын оның несиелік қабілетін талдайды. Бұл көрсеткіш банктің өтімділігіне
ықпал етеді.
Қарыз алушының несиелік қабілетіне талдау ... ... ... ... алынады:
1) несиеге қатысты қабілеттілігі. Қарыз ... ... ... қарыз алушының атынан шығатын тұлғаның құқықтық ... ... және ... ... ... ... ... іскерлік беделі. Несиелік мәмілеге тиісті беделі деп
қарыз алушының қарызды қайтаруға дайындығын ғана түсінбей, сонымен қатар,
келісімшартқа ... ... ... ... ... ... алу қабілеті. Банк қарыз алушының несиені қайтаруға жеткілікті
қаражатты табу қабілетіне баға беруі қажет.
Қарыз алушының ... алу ... ... ... сату ... ... ... әсер ететін факторлар есепке алынады. Бұл
факторларға: қарыз алушы кәсіпорынның орналасқан жері, оның ... ... ... ... ... ... ... жатады.
Несиелеудегі шетелдік тәжірибеде бұл ... қоса ... ... ... факторлар ескеріледі.
3 кезең: Несиелік және кепіл туралы келісімшарт жасасу.
Қазіргі несиелеудің басты ерекшеліктері ... банк ... ... ... ... болғаннан кейін, несиелік шарт ... ... ... ... ... Несиелеуге байланысты барлық
сұрақтарды банк пен қарыз алушы арасындағы келісім шарт ... ... ... шарт екі ... ... ... ... анықтайды. Онда мыналар көрсетіледі:
-несиелеу мақсаты және объектісі;
-несиенің мөлшері;
-несиені беру мерзімі және қайтару шарттары;
-несиені қамтамасыз ету формасы;
-несие үшін ... ... ... ... және ... қаржылық жағдайын бақылау үшін қарыз
алушының беретін құжаттарының тізімі;
-несиелеу процесіндегі банктің бақылау қызметі.
Несиелік келісімшарттың мазұны келісуші шарттардың өздері ... ... ... тәжірибесінде кепіл туралы келісімшарттың
орны ерекше. Кепіл туралы шарт кепіл затына байланысты ажыратылады. Кепіл
затына: заттар, ... ... ... да мүліктер және мүліктік құқықтар
жатады.
Материалдық-заттық мазмұнына ... ... ... ... ... Клиенттің мүліктерінің кепілі:
1. тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі:
1. шикізаттар, материалдар, жартылай өнімдер кепілі;
2. тауарлар жәнедайын өнімдер кепілі;
3. валюталық бағалылар (нақты ... ... ... ... басқа да тауарлы-материалдық құндылықтар кепілі;
2. бағалы қағаздар ... сол ... ... кепілі;
4. жылжымайтын мүлік кепілі;
2. Мүліктік құқықтар кепілі.
1. жалгерлік құқық кепілі;
2. авторлық құқық кепілі;
3. меншікті құқық кепілі;
4. ноу-хау;
5. патент;
4 ... ... беру ... кезең ағымдық шот ашу, несиені беруді құжаттау тәртібін (қосымша
құжаттар ... ... ... беру тәсілін ... ... және ... шарттары қамтиды.
Несиенің көлеміне байланысты әр ... ... ... ... ... шотына толығымен аударылып, ... ... ... ... алу ... ... қаражаттарға
деген қажеттіліктің туындауына байланысты біртіндеп іске ... ... бір ... ... ... ... ... ол оны алудан бас
тартады (мысалы, артық сыйақы төлегісі келмейді). /8/
Несиенің мөлшері оны беру ... ... ... сәйкес
анықталады.
5 кезең: несиені қайтару және оған ... ... ... ... ... маңызды кезеңі.
Несиелер бойынша қарызды қайтару тәсілі банк қаражаттарының пайдалану
ұзақтығына және олардың төлем ... ... ... ... берілуі сияқты несиені қайтарудың бірегей жасалған үлгісі жоқ.
Іс жүзінде несиені қайтарудың төмендегідей көптеген ... ... ... міндеттемелер негізінде эпизодтық қайтару;
2) меншік қаражаттардың жинақтауының және ... ... ... ... азаю ... ... ... алдын ала белгіленген сома негізінде жүйелі түрде қайтару;
4) түскен түсімді ... ... ... ... ... ... ... мерзімін созу;
6) мерзімі өткен қарызды «мерзімі өткен несиелер» шотына аудару;
7) банк резерві ... ... ... ... ... ... ... туралы кеінірек төменгі бөлімдерде тоқталамын.
Несиенің қайтарылуын арнайы ... ... ... да, ... ... ... ... негіздейтін құжаттарға: клиенттің жазбаша
үкімі, банктің өзінің үкімі, соттың ... ... ... ... ақшалай қаражаттарды шегеру туралы берген үкімі жазбаша да және
ауызша да болады. Несиенің ... ... яғни ... ... да ... ... ... бақылау жасау үшін банкте несиелер бойынша
мерзімді ... ... ... Банк ... ... ... жеткен несиелерді қарай отырып, қарыз
алушының есеп айрысу шотынан қаражаттарды ... ... ... қайтаруға байланысты төлемдер уақыты жеткен кезде мерзімді
міндеттеменің келесі бетіне ... ... ... Егер де ... ... шоты басқа банкте ашылған болса, несие ... ... ... ... ... ... ... тапсырмасы негізінде
жүргізіледі. Жекелеген жағдайларда, қарыз алушының уақытша ... ... ... банк ... мерзімін кейінге қалдыруға
рұқсат етуі мүмкін, ... бұл ... ... ... ... ... мөлшері оны төлеу мерзімі және тәртібі, ... ... ... ... ... ... ... ай сайын,
тоқсан сайын және т.б. есептелуі және ... ... ... іздестілілуі
мүмкін.
Пайызды есептеу барысында әлемдік банктік тәжірибеде уақыт базасының 3
түрлі моделінің бірі қолданылады. ... ... ... Қордың ұсынысы бойынша уақыт базасының англо-саксон ... ... ... 365 ... тең, ал ... ... ... саны
нақты күнтізбе бойынша есептеледі).
Банк несиелік келісімшарттың орындалуына, қарыз алушының алған несиені
пайдалануына және оны толық қайтаруына бақылау жасайды. Осы ... ... ... ... оның қаржылық жағдайына талдау жасап, қажет
болған жағдайларда, орнында ... және есеп ... ... ... ... ... тексереді. Осы жерде қарыз
алушыдан алған барлық қаржы ақпараттар түрлері мен басқа да ... ... да ... ... Әрбір банктің өзінің клиентінің
несиелік ісін жүргізу жүйесі болады.
Несиелік келісімшартқа байланысты өз міндеттемелерін ... ... ... банк ... ... әрі ... ... тоқтату туралы
ескерту жасауға; несиелік шартында қарастырылғандай беруді тоқтатуға құқығы
бар. Қарыз алушы несиелік келісімнің ... ... ... ... банк ... ... ... қайтаруды талап етуге құқылы.
Несиелеу процесіне жасалатын бақылау банктің несиелік портфелін
мерзімді түрде тексеріп ... де ... ... ... несиелік
портфелі оның табыс көзі және несиелік операцияларды жүргізу барыындағы
тәуекел көзі ... ... ... ... ... және оның ... Республикасының Банктік қызметі туралы Заңына сәйкес, тұтыну
несиесі-қарыз операциялардың бір түрі, мерзімділік, ... ... ... ... ... ... мен ... қоғам бекітеді.
/4/
Несие тура және жанама бойынша бөлінеді. Коммерциялық банктер тұтыну
несиесін ... ... ... ... (тура) немесе бөлшек саудада
тұтынушылардың міндеттемелерін алады. Коммерциялық банктер ... ... ... кір ... ... және ... ... алады.
Жанама тұтыну нсиесі операциондық шығындарды жүзеге асырмай-ақ, ... ... банк ... ... ... ... диллерлік қаржылық келісімдерді Коммерциялық банктерден сатып
алу арзанырақ түседі.
Сурет-1 Несиелендірудің схемасы
Стандартты
Кепілдендірілген
Саудалық
Сақтандыру
|Көзі- автормен ... ... ... тұрғын үй, көлік құралдарын сатып алу,
жолдамалардың, қымбат тұратын ... ... ... ... т.б. ... ... елімізде халыққа ұсынатын ссуданы тұтыну ссудасы деп атайды.
Ұсынылатын ссуданың яғни ... ... ... ... ... анықталады. Тұтыну ссудасына кез келген халыққа ұсынылатын ... ... ... ұзақ ... қолданылатын тұтыну тауарлары
ипотекалық ссуда, өте қажетті ... ... ... ... ... ... мәміленің субъектісіне, мақсатты бағыттылығына,
қамтамасыз етілу түрлеріне, үсынылу әдісіне, өтелу мерзімінің тәсіліне және
мерзіміне қарай классификацияланады.
1. Несиелік мәміленің субъектісіне қарай ... ... ... ... несиелік ссуда;
2. сауда ұйымдарымен жеке тұлғаларға ұсынылатын ссудалар;
3. банктік емес несиелік мекемелердің тұтыну ... ... ... беру ... несиелік кооперативтер, құрылыс
қоғамдары, зейнетақы ... және ... жеке ... жеке ... ... ... ... кәсіпорын немесе ұйыммен берілетін тұтыну ссудасы;
2. Несиені алушылардың түріне қарай:
1. халықтың жіктелуіне қарай;
2. әр түрлі әлеуметтік топтарға
3. төлеу ... және ... ... ... ... және ... Мақсатты бағыттылығына қарай ссудалар білімге несие, бағалы қағаздар
кепілге қою арқылы несие, ипотекалық несие және мақсатсыз ссудалар;
овердрафт, өте ... ... ... ... ... ... қарай:
1. қамтамасыз етілген
2. қамтамасыз етілмеген
Қамтамасыз етілуге кепіл, кепіл болушылық, сақтандыру полисі жатқызылады.
Тұтыну несиесіне ... ... ... және кепіл болушылықты артық
көреді. Кепілге: әр түрлі ... ... ... ... таурлы
материалдық құндылықтар, бағалы қағаздар, қозғалмайтын мүлік жатады. ... ... ... ... ... ссуданы уақытында өтей
алмаушылыққа деген тәуекелді төмендетеді.
5. Ссданың ұсынылуына қарай
1. біртекті
2. қайта қалпына ... ... ... ... болатын несиелерге несиелік карта бойынша берілетін
несие немесе овердрафт формасында ... ... ... ... ... Тұтыну ссудасын мерзімдік несиелерге несиелік карта бойынша
берілетін несие немесе овердрафт формасында ... ... ... ... ... ... уақыт мерзімді 1 жылға дейін ;
2. орта уақыт мерзімді 3-5 жыл ... ұзақ ... ... 3-5 ... ... ... ... әдісіне қарай.
1. бөліп төлеуге берілетін несиелер;
2. бөліп төлеуге берілмейтін несиелер;
Қазақстанда қазіргі кезде тұтыну ... ... ... ... ... ... дамуда. Тұтынушылар электро тауарларды, жиһаздарды, құрылыс
заттарын, әр ... ... ... және т.б. ... ... мен
игіліктерді бөліп төлеуге алады. /3/
Берілген тұтыну қызметінің ... ... және ... ... банк ... ... ... жүзеге асырылады.
Коммерциялық банктер тұтынушыларды 4 категорияға бөледі:
А категориясы-банктің клиенттері, банктің жұмысшылары, бекітілген тізім
бойынша ... ... ... ... мерзімді салымдары бар клиенттер.
В категориясы-банкте шоттары бар жеке ... ... ... ... ірі ... компаниялардағы жалақыны тұрақты
алып отырған жұмысшылар;
ВВ категориясы-банкте ... жоқ жеке ... ... тұрақты алып
отырған жұмысшылар; заңды білімі жоқ кәсіпкерлер;
А ... ... ... келісімде болған келісімнің қорытындысы-несие алушының
жұмыс берушісі;
-кепілге қойылған несие объектінің келісімін рәсімдеу;
-несиені 1 жылға ... 20 % ... ... ... несие сомасынан төмен болмауы тиіс;
-кепілге қойған салымды келісімін рәсімдеу;
-кепілге қойылған несие объектінің ... ... ... қызметінен
басқа, салым 30% көлемінде болуы тиіс, пайыз мөлшерлемесін ... ... ... ... сомасынан жоғары болуы, оны В және
ВВ категориясына жатқызу жолымен.
В категориясы:
-кепілге қойылған жылжымайтын ... ... ... ... алдын-ала төлем, 30 % көлемінде.
ВВ категориясы:
-Кепіл келісімін рәсімдеу;
-Міндетті алдын-ала төлем, 40 % ... Жеке ... ... беру және ... ... ... ... кездегі несиелендіру тәжірибесінде ... ... ... ... арқылы беруде. Бұл жағдайда түсім арнайы ссудалық ... ... ... тауар мен өнім бойынша шаруашылық органдардың есеп
айырысу шоттарына бөлінеді. Бұл тәртіппен сауда, ... ... ... ... ... ... ... айналымы тез жүріп отырады. ... ... ... ... мерзімдері бойыеша міндетті ... ... ... етеді. Осыдан бір мәселені айта кету керек, банк ... ... ... ... қарыз алушының қаржылық жағдайы
тұрақты болмаған жағдайда да ... ... ... етуге келесілер алынады: өндіріс қорларының қалдығы,
аяқталмаған өндіріс, баланстық құн бойынша дайын өнім. Тауарлы-материалдық
құндылықтар ... ... ... ... ... ... ғана қабылданады. /14/
Қысқа мерзімді несиелендіру ережелеріне сәйкес қамтамасыздандыру
ретінде келесілер қабылданбайды:
-неселендіруге арналған ... ... ... ... шарттары толық сақтандыруды қамтамасыздандырмайтын тауарлы-
материлдық құндылықтар.
-сақтау мерзіміне ... ... ... және сұранысқа
ие бола алмайтын тауарлы-материлдық құндылықтар.
-көп мерзімге сақтауда тұрған тауарлы-материлдық құндылықтар және
шектеулі ... ғана ... ... ... және ... ... қабылданатын материалдық қорлар ... ... ... ... ... ... ... берешек қарыз алушының есеп-айырысу шотынан
төленеді, ал егер есеп-айырысу ... ... ... онда ... ... ... ... ауыстырылады. Сонымен қатар, банк қарыз
алушыны несиелендірудің мақсаттылығын қарастырады.
Егер ... ... ... ... ... ... онда бірінші
бөлігі несие бойынша пайызды жабуға жұмсалып, қалған бөлігі қарыз алушының
есеп-айырысу шотында қалады. ... ... және оған ... төлеуіне
бақылау жасау-несиелік операцияның маңызды кезеңі. Кез ... ... ... ... ... деңгейдегі коммерциялық
банктерінде клиентке ... беру ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Өнімді өткізуден түскен түсім және
басқа да ақшалай қаражаттар қарыз алушының ... ... ... ... ... ... ... тұтынушының тауарлы-
материалдық құндылықтар мен қызметтер бойынша есепті-қаржылық ... ... ... ашу және ... алушының басқа да
қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін ... ... ... ... ... Ал ... ... есеп-айырысу шотында
қаражаттар болса да, банк басшысының рұқсатымен несие тауарлы-материалдық
құндылықтар мен көрсетілген ... үшін ... ... ... ... ... ұсыну процесі несиелік келісім-шартта көрсетілгендей бір
жолғы, күн сайын және басқа мерзімде жүргізілуі мүмкін. Бір ... ... ... ... пен ... үшін шоттар бойынша төлем ... ... ... ... толық алмау мақсатында ай
сайын несиені ... ... ... ... Егер ... қамсыздандыру қалдығын асып түссе, яғни қарыз алушының ... ... ... ... ... онда ... ең ... кешіктірілген несиені жабу үшін ... ал ... ... ... ... Несиелік келісім-шартта көрсетілген
несиені беру және өтеу ... мен ... ... ... несиелік
бөлімшесі несие беру туралы өкім дайындайды. Егер клиент шаруашылық субъект
атынан бірінші рет келіп тұрса, ол ... ... ... ... ... ... ... Несие әдетте қолма-қолсыз түрде беріледі. Алайда
банк басшылығының шешімі бойынша кейбір жағдайларда, ... ... ... ... ... ... ... ұсынған жағдайда қарыз
қолма-қол түрде берілуі ... ... ... ... тәсілі банк қаражаттарының пайдалану
ұзақтығына және олардың төлем айналымын құраудағы ... ... ... ... туралы қарастырылған варианттар бұл процесті
мынандай белгілеріне байланысты жіктейді:
Қайтаруына қарай:
1) несиені ... ... ... ... қайтару;
Қайтару жиілігіне қарай:
1) несиені бірден қайтару;
2) несиені ... ... ... ... ... ... ... қайтару;
2) несині эпизодтық қайтару;
Қайтару мерзімдеріне қарай:
1) несиені мерзімді қайтару;
2) несиенінің уақытын созып ... ... ... ... ... қайтару;
4) несиені мерзімінен бұрын қайтару;
Қайтару көздеріне қарай:
1) ... ... ... жаңа ... ... кепіл берущінің шотынан шегеру;
4) басқа кәсіпорын шотынан түскен қаражаттар;
5) бюджеттік түсім және т.б.
Несиені қайтару ... беру ... ... ... егер ... ... ... болса, онда бір ғана мерзімді
міндеттеме толтырылады, ал несие бөліп-бөліп қайтарылатын ... онда ... әр ... ... ... ... Несиенің қайтарылуына
бақылау жасау үшін банкте несиелер бойынша ... ... ... ... ... ... ... мерзімі жеткен несиелерді қарай отырып, ... ... ... ... ... ... үкім ... береді. Жартылай
қайтаруға байланысты төлемдер уақыты жеткен кезде мерзімді міндеттеменің
келесі ... ... ... ... Егер де қарыз алушының есеп
айырысу шоты басқа бавнкте ашылған болса, ... ... ... ... ... қарыз алушының төлем тапсырмасы негізінде жүргізіледі.
Жекелеген ... ... ... ... ... ... банк ... мерзімін кейінге қалдыруға рұқсат етуі мүмкін,
бірақ бұл ... ... ... ... ... ... оны төлеу
мерзімі және тәртібі, сондай-ақ оларды іздестіру механизмі несиелік келісім
шартта ... ... ай ... ... ... есептеледі және қайтару
кестесіне сәйкес іздестірілуі мүмкін. Қарыздың негізгі көлемі және ... ... өтеу ... ... ... Несиелік Комитетімен
шешіледі. /9/
Банктерде несие бойынша негізгі қарызды өтеудің түрлі схемасын қолдана
алады, соның ішінде:
- несиеле ... ... ... тең ... ... ... төлемдер формуласымен өтеу.
- несиелеу мерзімінің соңында бір уақытта өтеу.
- өтеудің бастапқы кезеңінде кейінге ... ... ... ... ... ... ... еткенге дейінгі өтеу.
Кейбір банктерде Несиелік Комитетінің шешімі бойынша ... ... өтеу ... ... ... рұқсат етілуі де мүмкін.
Егер несиелеу мерзімі үш айдан асса, онда Филиал өз еркімен несиелеу
мерзімінің ... үш ... ... ... ... өтеу ... алады. Несие бойынша негізгі қарызды өтеу мерзімі несиені ... деп ... ... ... ... ... ... өтем несие
бойынша негізгі қарыздың жартысынан аспауы қажет. Егер несиелеу мерзімі үш
айдан асса және ... ... ... ... өтеу ... ... төрттен үш бөлігінен асса, онда өтем ... ... ... ... ... ... ... қабілетін анықтау
әдістеріне де негізделеді. Айта кету ... ... ... несиелік
қабілеті-бұл коммерциялық банк балансының өтімділігін қолдау әдісі болып
табылады.
Неселеу процесі ... ... ... қайтарылмай қалуға
себепкер болатын көптеген тәуекел факторлардың іс ... ... ... ... да, банк ... ... алдын ала ықпал ететін
факторларды оқып үйренуге жағдай жасайды.
Тұтынушылардың ... ... ... ... ... ... бойынша толық және уақытылы есеп айырысу қабілеті.
Қарыз алушының ... ... оның ... ... ... ... кезеңдегі немесе қандай да бір ... ... ... ол жақын перспективадағы қарызды өтеу
қабілетін болжайды. ... ... ... ... ... ... ... несиелік қабілетін бағалау барысында
иек артатын ең бір ... ... ... ... Егер де ... мерзімі өткен қарыз болып, ал балансы ... және ... ... ... ... онда ... ... уақыттағы
тһлемдердің бір рет кешіктірілуі, клиенттің несиелік ... ... үшін ... ... ... Несиелік қабілеті бар клиенттер
банкке, жабдықтаушыларға, ... ұзақ ... ... жібермейді.
Клиенттің несиелік қабілетінің деңгейі, банктің нақты қарыз алушыға беретін
нақты ... ... ... ... ... ... ... алушының қаржылық тұрақтылығын объективті бағалау және
несиелік операцияларға байланысты мүмкін болар ... ... ... ... тиімді басқаруға және пайда табуға мүмкіндік береді.
Әлемдік және ... ... ... ... ... несиеліе
қабілетінің мынандай критерилерін бөліп ... ... ... ... алу ... ... ... барысында қарызды
өтеу үшін қажетті қаражатты табу қабілеті (қаржылық мүмкіндігі), капиталы,
несиенің қамтамасыз етілуі, несиелік ... ... ... ... ... ... заңдылық негізі, банк стандарты мен қадағалау
ұйымдарына несиенің ... дәл ... ... мінездемесі деп оның заңды тұлға ретінде беделі және
менеджерлерінің ... ... ... ... және ... ... несиелік саясатына сай келуі түсіндіріледі. Қарыз
алушының заңды тұлға ретіндегі беделі оның сол аяда ұзақ ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерге сай
келуіне, оның несиелік тарихынан, оның серіктестерінің (жабдықтаушылары,
сатып алушылары, несие берушілері) ... ... ... ... беделі олардың кәсіби жарамдылығына (білімі, жұмыс
тәжірибесі), морльдық сапасына, жеке ... және ... ... басқаратын құрылымы мен банк арасындағы қарым-қатынастар ... ... ... алу ... қарыз алушының несиеге өтініш ... ... ... қол ... ... ... жүргізуге құқының
болуын, яғни кәсіпорынның немесе фирманың өкілдеріне белгілі ... ... ... алушының несиелік қабілетінің ең негізгі критерилерінің бірі-оның
қарыз өтеу үшін ... ... ... барысында қаражат табу
қабілеті болып табылады. Қарыз алушының капиталы оның несиелік ... ... ... ... табылады. Оны бағалауда мынандай екі шарттың
маңызы зор:
1) оның жеткіліктілігі, яғни Орталық банктің тарапынан жарғылық қордың
(акционерлік капиталдың) ең ... ... ... ... және ... коэфициенті негізінде талданады.
2) несиеленетін операцияларға меншікті капиталды жұмсау дәрежесі, яғни
ол банк пен қарыз ... ... ... ... ... ... капитал жұмсалымы көбірек болса, соғұрлым ... ... ... ... ... ... ... отыруға
мүмкіндік туады.
Несиенің қамтамасыз етілуі-қарыз алушының активтерінің құны ... ... ... ... ... ... ... қосымша
көздерінің (кепіл, кепілхат, кепілдеме, ... ... ... ... көздер қарыз алушының басына қаржылық қиындықтар туу
барысында, олардың банк ... ... ... ... ... ... ... кепілхат беруші, кепілдемеші мен
сақтандырушының тұрақты болуы, ... ... ... ... ... аса ... ... операциялар жасалатын
жағдайларға елдегі, аймақтағы, салалардағы ағымдағы немесе болжанған
экономикалық жағдай, саяси ... ... Бұл ... ... сыртқы
тәуекел жәрежесін анықтайды. /18/
Соңғы критерий-бақылау, бұл мынандай сұрақтарды ескереді: ... ... етуі және ... ... ... ... үшін ... нормативтік негіз бар ма? Заңдардағы күтілетін өзгерістер (мысалы:
салық ... ... ... қызметінің нәтижесіне қалай әсер етеді? Несиелік
өтініште көрсетілген қарыз алушы және несие туралы ... ... ... туралы құжатта белгіленген банктің стандартына, ... ... ... ... ... ... ... стандарттарына қаншалықты сәйкес келеді?
Атап өткен, банк тұтынушының несиелік қабілетін бағалау критерилері
несиелік қабілетті бағалау тәсілдерінің мазмұнын ... ... ... ... ... тәуекелді бағалау;
- менеджментті бағалау;
- қарыз алушының қаржылық тұрақтылығын ба қаржылық тұрақтылығын
бағалау;
- қаржылық ... ... ақша ... ... ... алушы туралы ақпарат жинақтау;
- орналасқан жеріне бару арқылы ... ... ... қадағалап
отыру;
Отандық банктік тәжірибеде ... ... ... ... ... ... оның қаржылық жағдайы жатады. Ол қарыз ... ... ... ... қызмет ете отырып, меншікті және
заемдық қаражаттарды орналастыру және ... ... ... алу, бөлу және ... ... ... қарыз алушының
кәсіпорынның несиелік қабілетін бағалау оның қаржылық жағдайына баға ... ... ... баға беруде тұтынушылардың қаржылық құжаттары
қолданылады.
Қарыз алушы кәсіпорынның қаржылық жағдайы оның ... ... ... ... ... сәйкес төлем ... ... ... ... жұмыскерлер мен қызметкерлерге жалақы төлеу;
4) бюджетке төлемдерді және салымдарды ... ... ... ... ... ... ... пайдаланылады:
Кесте 1-Қарыз алушының несиелік қабілетін бағалау көрсеткіштері
| |Көрсеткіштер атаулары ... ... |
|1 ... өтімділік коэффиценті |Ағымдағы активтер/ағымдағы |
| | ... |
|2 ... ... ... ... ... | ... |
|3 ... ... ... ... |
|4 |Рентабельділік сауда ... ... ... ... |
| | ... түскен түсім |
|5 ... ... мен ... ... ... |
| ... тыс ... |тыс ... |
| ... | |
|6 ... ... рентабельділігі |Пайда/меншік капитал |
|7 ... ... ... ... ... ... және |
| ... ... |
|8 ... ... ... ... |
| | ... |
|9 ... активтерді өтеу ... ... ... және|
| |коэффициенті ... |
| | ... ... ... ... ... ету коэффициенті |Пайда/қарыз бойынша шығындар |
|11 |Қор қайтарымы ... ... ... И.В. ... ... предприятия, Бизнес и |
|банки, 2004. №11. Мәліметтер негізінде құрастырылған ... ... ... аса ... аударатыны бұл баланс өтімділігіне
байланысты көрсеткіштер. Өтімділік деп кәсіпорынның ... ... ... өз ... ... алу ... ... Өтімділік жалпы
қарыз және өтімді қаражаттар (ақшалай қаражаттар, алашақ ... ... ... ... ... ... өтімділігі актив баптарындағы
ақшалай ... ... ... ... ... ... ... төлеу мерзіміне қарай топтастырылған
міндеттемелерін салыстыру арқылы анықталады.
Қарыз ... ... ... ... ... ол ... ... есеп айырыса алады.
Қарыз алушының несиелік қабілетін банктік талдау шектеулі және кең
көлемде ... ... ... несиелік қабілетін талдау үшін оның
тиімділігін, төлем қабілеттілігін, ... ... ... мүмкіндік беретін көрсеткіштер жүйесін ұсынатын көптеген
әдістемелер қолданылады. ... ... ... ... ... орталығы дайындап, Қазақстан ... банк ... 27 ... 1994 ... ... №26 ... ... «Қарыз алушының несиелік қабілетін талдауына байланысты
банктердің әдістемелік нұсқауы», сондай-ақ АҚШ-та және басқа да ... ... де ... танымал. Баланс активінің баптары
олардың өтімділік дәрежелеріне ... үш ... ... ... ... қаражаттар (есеп айырасу шотындағы және банктегі басқа да
шоттардағы қаражаттар қалдығы; ... ... да ... ... ... ... күрделі қаржы
жұмсалымдарына пайдаланылмаған қаражаттар қалдықтары);
2) жеңіл іске асатын талаптар ... ... ... ... және ... ... ... есеп
айырысулар; өзінің жүйесіндегі кәсіпорындардан оларға ... ... ... ... ... есеп ... банк
несиелері және кәсіпорынның арнайы қорларын берілген несиелер
бойынша жұмысшылармен және қызметкерлермен есеп ... ... ... талаптар қатарына мерзімінде төленбеген жөнелтілген
тауарлар мен тапсырылған жұмыстар жатпайды. ... ... ... үш айға ... ... ... ... «өзінің жүйесіндегі кәсіпорындармен оларға қаржылай көмек
ретінде берілген қаражаттар бойынша есеп айырысу» бабында жақын
арадағы үш ай ... ... ... есепке алынады.
3) Жеңіл іске асырылатын тауарлар-материалдық құндылықтар (арзан
бағалы тез тозатын заттарды шегеріп тастағанда өндірістік қорлар;
аяқталмаған ... ... ... шығыстары; дайын өнім; басқа да
айналым қаражаттар).
Өтімділік коэффициенті қарыз алушының қарызды өтеу үшін жедел түрде
шаруашылық айналымнан ақшалай ... ... ... Қаншалықты
бұл коэффициенттің мәні жоғары болса, соғұрлым қарыз ... ... ... ... мөлшерінің төмендеуіне ықпал етушілерге мыналар
жатады:
1) ағымдағы ... ... ... ... және ... ... нәтижесінде болған зияндары;
3) өткен қаражаттар бағасының төмендетілуі.
4) күрделі қаржы жұмсалымдарға иммобилизациялануы.
Өтімді қаражаттарды артық болғаны қажет емес. Егер де ол ... ... ... ... тиімділігі азаяды. Өтімді қаражаттардың ... ... ... ... ... ... пайданың
жинақталуы; амортизацияланатын объектілердің ауыстырмалуының нәтижесінде
амортиацияның жинақталып қалуы. Жеке тұлғаның несиелік қабілетін ... ... ... ... ... жеке ... беретін
несиелеріне тұтыну және ипотекалық несиелер жатады.
Тұтыну несиесінің ... ... ... несие.
-ұзақ мерзімде пайдаланылатын тауарлар сатып алуға берілетін несие.
-тұрғын үйді жөндеу жұмыстарына берілетін несие.
-кейінге қалдырылмайтын қажеттіліктерге (оқу, емдеу, емалу және ... ... ... автомабильдік несие бойынша жаңа және жүрілген
автомабильдерді банк ... ... ... болады. Ұзақ мерзімде
пайдаланылатын тауарларға мыналар жатады:
-жиһаз
-сантехника
-аудио-видео және тұрмыстық техникалар
-компьютер және ... да ... ... үйді ... ... үйдің ішінде және сыртында құрылыс және
басқа да жөндеу жұмыстарын жүргізу жатады. Сонымен қатар жоғарыдағы ... ... ... ... ... ... ... алушының анкетасы
-жеке куәлігі
-СТТН (көшірмесі)
-соңғы 12 айға бөліп көрсетілген жалақы және ... ... ... ... ... ... ... жұмыс орнынан анықтама
-отбасы туралы анықтама (форма 3)
-некеге тұрғандығын растайтын ... ... ... ... жеке ... ... ... құжаттары. /13/
Жеке тұлғаның төлем қабілетін анықтау техникасы әр банкете әр ... Яғни ... ... ... ... әдіс жоқ. ... ... қабілетін анықтау үшін мынандай көрсеткіштер қолданылады:
Кесте 2-Қарыз алушы-тұтынушының төлем қабілетін бағалау көрсеткіштері
| |Көрсеткіштердің аттары ... ... |
|1 ... ... ... айлық мөлшері (НҚАТ) |Несиенің |
| | ... ... ... ... ... ... айлық |Несиенің мөлшері* Сыйақы|
| |мөлшері (СМАТ) ... ай |
|3 ... ... және сыйақы мөлшерлемесі |НҚСАТ+ СМАТ |
| ... ... ... ... ... | |
|4 ... табыс (ТТ) ... ... |
| | ... ... да ... |
|5 |Нақты несиелік қабілет (ННҚ) ... ... ... |
| | ... ... ... | ... ... ... А.Ә. ... ... ... ... ісі» оқу |
|құралы-Алматы «Қазақ университеті», 2004. Мәліметтер негізінде ... ... ... ... ... ... мәселелерді оқып зерттеп
біліп, онан кейін тәжірибелік материалдарды ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлғаларды несиелеуге байланысты
көптеген шет елдік тәжірибелер қазіргі кезде пайдаланылып жүр. ... ... ... ... жоғарылатады.
II. ЕКІНШІ ДЕҢГЕЙДЕГІ БАНКТЕРДІҢ ЖЕКЕ ТҰЛҒАЛАРДЫ НЕСИЕЛЕУ ҚЫЗМЕТІН
ТАЛДАУ
2.1 Жеке тұлғаларды ипотекалық несиелеу ... ... ... –ең ... ... ... операцияны
білдіреді.Ипотекалық несиелеуде тәуекелдің басым бөлігі қарыз алушы ... ... ... әр ... ... ... (өзгермелі
пайыз мөлшерінде) пайдалана отырып, өзінің тәуекелін төмендетеді. Бірақ ... тек ... ... несиелік қабілетін бағалауды және жылжымайтын
мүлікті бағалауды дұрыс жүргізуді қажет етеді.Ипотекалық ... ... ... ... ... ... мүлікпен жасалатын операциялар басқа неиселік
операциялармен салыстырғанда біршама тәуекелі ... ... ... ... ... негізде құрлысышны немесе тұрғын үй
сатып алушыны қаржыландыру арқылы ... үй ... ... үйлерді қаржыландыру көздерінің ішіндегі ең маныздысы банктердің
несиелері, соның ішіндегі ипотекалық несиелер болып табылады.
Ипотекалық ... ... ... және ... ... ... банк жүйесінің тұрақтылығын және ... және ... етуі үшін де ... үлкен мәні бар.
Қазақстандағы соңғы қабылданған бағдарламада тұрғын үй құрылысын
ұзақмерзімді қаржыландыруда тұрғын үй ипотекалық несиесін ... ... ... ... ... ету ... шешу ... сондай-ақ халықтың орта тобына қолжетімді арзан үйлер ... ... ... ... ... ... ... жатады. Ипотекалық банк ... ... және ... ... ... табылады.Сондыктан да, ондай тұрақты банктердің
банктік жүйеде көп ... ... ... ... ... ... арттыра түседі.
Ипотекалық несиелеу нарығында үлестері бойынша Казкоммерц банкі
-38%, Халық банкі-12%, БТА Ипотека-11%,Астана-Финанс-10%,ҚИК-10%, АСҚ ... ... және ... банкі-2% құоайды.Әрине қалған банктерде
аталған нарықта қызмет көрсетуде, бірақ олардың ... өте ... ... ... 1 ... ... ... сүйенсек,
халыққа тұрғын үй салуға және сатып ... ... ... ... ... 7 685 млн теңгені құрайды, бұл ... 2007 жылы ... 3 есе ... немесе ол уақыттағы ипотекалық ... млн ... ... ... ... ... ... ипотекалық несиелері*
|Аймақтар |2005ж. ... |2006ж ... |2007ж ... (|
| |Млн. |( ... |млн. | |
| ... | |ге | ... | ... қаласы |530 |15,1 |827 |10,2 |4331 |14,7 ... ... |2824 |57,3 |4 330 |54,2 |13864 |46,9 ... |31 |0,6 |59 |0,7 |156 |0,5 ... |266 |4,6 |446 |5,6 |2449 |8,3 ... ... |18 |0,4 |31 |0,3 |55 |0,2 ... |193 |3,5 |372 |4,7 |1067 |3,6 ... ... |231 |0,6 |410 |0,5 |1428 |4,8 ... |60 |1,5 |100 |1,3 |318 |1,1 ... Қазақстан |122 |2,3 |211 |2,6 |819 |2,8 ... |131 |2,5 |232 |2,7 |1040 |3,5 ... |110 |2,8 |212 |2,6 |655 |2,2 ... |20 |0,3 |31 |0,4 |83 |0,3 ... |165 |4,3 |324 |4,1 |922 |3,1 ... |78 |0,9 |141 |1,7 |940 |3,2 ... ... |50 |1,3 |111 |1,4 |296 |1,0 ... ... |55 |1,5 |150 |1,8 |1085 |3,7 ... | | | | | | |
| |4 124 |100,0 |7 985 |100,0 |29509 |100,0 ... ҚР ... ... ... ... ... ... |
|автормен құрастырылған ... ... ... үші жыл ... ... аймақтары бойынша
банктердің берген ипотекалық несиелерінің көлемі өсіп отырғандаған ... ... және ... ... үлес салмағы өте жоғары,
айталық 2005 жылы Алматы қаласы бойынша 2824 млн теңге, ... ... ... ... ... ... берілсе, 2006 жылы Алматы қаласы бойынша 4 330
млн теңге, Астана бойынша 827 млн теңге ... ... ... ал ... ... ... бұл ... көлемі артып, 13 864 және 4 331 млн
теңгені ... ... күні ... ... ... ... қоса ... экономикаға берілген банк несиелерінің екі ... ... ... ... өсу ... ... өзінің активтерін
осындай несие түрін бағыттауды жөн санайды. ... ... ... ... ... несиелерінің динамикасын 3- кестемен
берілген.ҚР статистика агентігінің ... ... ... ... ... ... мемелекеттік кәсіпорындар қаражаттары мен шетел
инвестициялары пайдалануда.Ал Алматы ... ... ... ... халықтың қаражаттары мен банктің несиелері себеб
болуда.Сонымен қатар Алматы қаласы бойынша ... ... ... ... ... 2 еседен жоғары өсуі ықпал етті. Ең
төменгі көрсеткіш Акмола, Қызылорда және Алматы ... ... ... ... ... несиелеу көлеміндегі үлесінің әр түрлі ... ... ол ... ... санымен екіншіден, ... ... ... ... ... ... етуімен
сипатталады. Осы берілген ... ... ... және ... арнай 4-кестеде беруге болады.
Кесте 4- Банктердің халыққа ипотекалық несие беруі
| |2005 |2006 |2007 |
| |Млн. ... |Млн. ... |Млн. ... |
| ... | ... | ... | ... соның |2624 |100,0 |7 985 |100,0 |29 509 |100,0 ... | | | | | | ... | | | | | | ... |1094 |41,7 |1 504 |19,8 |6727 |22,8 ... | | | | | | ... |1530 |58,31 |6 479 |80,2 |22 782 |77,2 ... мерзімді |156 |5,9 |181 |2,3 |438 |1,5 ... ... |2 468 |94,1 |7 804 |97,7 |29 071 |98,5 ... ... ҚР ... ... ... бюллетенінің мәліметтері |
|негізінде автормен құрастырылған ... ... ... ... ... ... несиелердің жартысына
жуығы 1 094 млн теңгесі ұлттық валютада және 1530 млн теңгесі ... ... ... ... ... мерзімдісі 156 млн.теңге не 5,9%
және ұзақ мерзімдісі 2 468 млн теңге не ... ... ... ... ипотекалық несиелердің 1 504 млн теңгесі ұлттық валютада
және 6 479 млн ... ... ... берілген, соның ішінде қысқа
мерзімдісі 181 млн. теңге не 2,3% және ұзақ мерзімдісі 7 804 млн ... ... ... ... ... ... барлық ипотекалық несиелердің
6 727 теңгесі не 22,8% ұлттық валютада және 22 782 млн ... не ... ... ... ... ... қысқа мерзімдісі 181 млн.теңге не
2,3% және ұзақ ... 7 804 ... не 97,7% ... ... ... ... және шетел валютасында халықты
ипотекалық несиелеу
Млн.теңге
2005ж 2006ж ... ... ... ... ... валютадағы |
|Көзі: ҚР Ұлттық банкінің статистикалық бюллетенінің мәліметтері негізінде |
|автормен ... ... ... ... несиелердің ұлттық валюта қарағанда шетел
валютасында өсу қарқыны көруге болады.Бұл дегеніміз ... ... ... ... ... болып отыр.Ипотекалық несиені
пайдалану мерзімдері мен ... ... ... ... ... ... ... да өзара ажыратылады.Кейбір
клиенттер айып-пұл төлемейтін банктерден ... ... ... себебі олар ұзақмерзімге несие алса, онда айсайынғы қайтарылатын
несие үшін ... ... де аз ... ... әр ... ... ... әр түрлі табыстары бар клиенттердің
таңдауға баруына мумкіндік туғызады.
Бастапқы кезде барлық банктер жеке ... ... шот ... ... ... ... ... келісім-шарттың талаптары
орындай алмауы, ондай қызметтінің рентабельсіздігін ... үшін және ... ... байланысты банктер арасында туындаған
өзара бәсекелестіктің орын алуы, банктердің стратегиясын аяк асты ... ... ... ... екі басты келісім-шартқа негізделеді:
несиелік келісім-шарт және ипотекалық келісім- шарт.
Несиенің ... ... ... ... ... ... ... мерзімдері мен мюөлшерлемелері бойынша әр банктің ішкә несиелік
саясатын шегінде іске асырылады.
Несиелеу процедурасы өзіне тән ... ... ... ... үйді ипотекалық несиелеу процессі мынадай сатыларды
қамтиды:
1. Қеңес беру-несиелеу шартын ... ... ... және ... ... ... Құжат жинау-ипотекалық несиелеуге қатысты құжаттарды жинау.
3. Келісім-шарт жасау-несие берушімен қарыз алушы арасында ... ... ... күні ... несиелеу жобасын қарау және Несиелік
комитетпен шешім қабылдау.
5. Есеп айырысу күні-несиені беру туралы оң ... ... соң ... сатушымен есеп айырысу күніе белгілеу.Сол күні қарыз алушы өзінің
өмірін және сатып ... ... үйді ... бастапқы
жарнасын төлеу тиіс.Қалған соманы несие беруші төлейді.Сонымен бірайдан
кейін қарыз алушы ай сайынғы төлемін ... ... ... ... ... ... есеп айырысу күні тұрғын
үйді сатып ... ... ... ... сол күні займ ... ... алу-сату келісім-шартын тіркеу, 5 жұмыс күні
ішінде Жылжымайтын ... ... ... ... ... ... және содан соң ғана қарыз алушы тұрғын үйдің иесі ... ... ... ... ... ... алушының тұрғын
үйі банкте кепілде тұрады.Негізге қарыздың сомасы толық өтелгенде ғана
тұрғын үйге қойылған уақытша ... ... ... ... соң ... ... тұрғын үйдің иесі болып табылады.Халықты несиелеу туралы
мәліметтерден аталған банктің ... ... ... ... ... өте ... ... болады. Халықты несиелеу
құрылымында тұтыну несиелердің үлесі 78%, ал ипотекалық несиелеу үлесі 22
% ... ... ... ... мүлікке банктердің қоятын талабы мынадай:
- Тұрғын үйге азаматтық айналымнан алынбаған, ... ... ... ... ... денсаулығын және қауіпсіздігін қамтамасыз ... ... ... ... ... сай ... ... үйдің алаңы жылу, газ және ... ... ... тиіс;
- Коммуналдық пәтерлер кепілге алынбайды;
- Тиісті органдарының рұқсатынсыз үйге не ... ... ... ... ... тиіс.
ҚР-ғы ипотекалық несиелеу шартары бірдей емес және оны 5-кестеден
көруге болады
Кесте ... 2007 ... ... ... ... ... ... |Халық банкі|ЦКБ |КИК ... ... %|15-85 |30-70 |15-85 |15-85 |15-85 ... |10-20 |15 |20 |15 |20 ... | | | | | ... |12,5-18 |16-18 |16,5-18 |16,5 -18 |9,5 ... | | | | | ... ... |Тұрғын үй |Несиенің ... үй ... үй |Жоқ ... ... ... ... |құнынан | |
| |0,47% |0,5% |0,49( |0,8( | ... ... |Жоқ ... ... |Жоқ ... ... | ... |сомасынан | |
| |1,1% | |1% |1% | ... ерте |2 ... |Жоқ |3 ... |Жоқ ... үшін ... ... ... | |ан ... салу |ала ... ... ... |
| ... 50%| | | |1% ... ... ... ... ... ... ... үшін мынадай құжаттар
талап етіледі:
1. Қарыз алушыдан:
- Қарыз алушының жеке куәлігінің көшірмесі;
- Неке туралы куәліктің көшірмесі;
- СТН ... ... ... ... ... ... 12 ... туралы анықтама;
- Зейнет ақы қорынан көшірме;
- Отбасы туралы ... ... үйді ... Жеке ... ... СТН анықтамысының көшірмесі;
- Сатып алатын үйдің құқығын растайтын құжаттар (үйдің ... стап ... ... ... көшермесі және т.б );
Соңғы айдағы комуналдық төлемдер төлегеніне туралы түбіртектер;/26/
Жылжымайтын мүлік орталығының мүлік иесі және оған шек ... ... ... мекемелерде өздерінің ішкі саясатының
байланысты қосымша құжаттар талап етілуі мүмкін.Қарыз ... ... ... ... ... ... андеррайтинг процедурасын
жүргізіледі.Андеррайтинг – қарыз алушылардың төлем ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін
шаралардың кешені.
Біріншеден, қарыз алушының тапсырған құжаттарының заңды жағынан жағынан
шынайылығы тексеріледі.Құжаттарды тексеру және талдау нәтижелері ... ... мен ... қызметкерлері несиелеу бөлімшелеріне
қорытынды жазып береді.Қаншалықты несие ұзақ мерзімге берілетіндіктен қарыз
алушы алған несиесін қайтара алама не ... ... ... ... ... мақсатында несиелеу ... ... ... ... қаржылық талдау жүргізіледі.Ең бастысы қарыз алушының жұмыспен
қамтылу жағдайына мән береді.Ол үшін мынадай критериелерге көніл аударады:
1) Қарыз ... ... екі жыл бір ... ... ... егер
үзіліс болған жағдайларды, оның ... ... ... ... ... ... ... білім алу ... ... ... ... ... екі ... жұмыспен қамтамасыз етілу тұрақсыздығы
анықталған ... ... ... ... бір ... ... ... аясында болуы;
Жұмысты ауыстырылуының кәсіби өсуге байланысты.Халыққа ... беру ... ... ... ... ... ... несиелеу көлемі және құрылымы 2007 жыл
| |Филиалдар ... ... ... |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | | ... ... |
| | ... ... |Млрд теңге|% |Млрд теңғе |% |
|1. ... |596,2 |508,1 |85 |88,1 |15 ... ... |460,2 |433,2 |94 |27,0 |6 ... ... |293,4 |148,8 |51 |144,6 |49 ... ... |290,2 |279,5 |96 |10,7 |4 ... |Жезқазған |274,4 |249,8 |91 |24,8 |9 |
|6 ... |255,5 |235,1 |92 |20,4 |8 ... ... |230,9 |135,0 |58 |95,9 |42 ... ... |196,4 |128,8 |66 |67,6 |34 ... |Өскемен |192,7 |83,6 |43 |109,1 |57 ... ... |191,4 |86,7 |45 |104,7 |55 ... ... |122,6 |83,6 |68 |39,0 |32 ... ... |86,2 |64,3 |75 |21,9 |25 ... ... |44,1 |43,9 |99,6 |0,2 |0,4 ... ... |42,4 |40,5 |95,5 |1,9 |4,5 ... ... |39,9 |38,5 |96,5 |1,4 |3,5 ... ... |37,8 |36,7 |97,2 |1,1 |2,8 ... ... |33,2 |33,2 |100,0 |0 |0 ... ... |28,7 |18,5 |64,5 |10,2 |35,5 ... |Тараз |24,8 |24,8 |100,0 |0 |0 |
| ... ... | | | | | |
| ... |3 441,3 |2672,7 |78 |768,6 |22 ... Экономика және статистика 2, 2007ж 55-59 б. ... банк ... ... ... ... қарыз
алушының жеке басының сапасы және заңды құқықтарына баға беріледі.Жеке
басының ... ... ... ... өмір сүру ... ... ... ... ... ... бар, тұрақты жұмыс орыны
бар, отбасылы және баласы бар ... ... ... ... бәрі клиенттің банк алдындағы міндеттемесін ... ... ... алушы банкке өзінің бедел, денсаулығы,
білімі, ұйымдастыру ... ... ... ... тиіс.Егер қарыз алушы
банктің клиенті болса,онда басқа банктерден ... ... ... ... мән береді. Несиелік ... ... ... ... ... ... ... бағалау әдісі.Бұл әдіс қарыз алушының несиелік
қабілетін ... ... ... ... ... ... ... сараптаушылар ипотекалык несиені беру
туралы мәселесін шешеді.
2. Баллдық жүйе әдіс (несиелік скоринг әдісі) Бұл әдіс ... ... ... ... ... және ... шешім
қабылдауға мүмкіндік береді.Мұндағы басты қиындық, қарыз алушының
несиелік қабілетін ... жүйе ... ... бұл өз кезегінде несиелік шарттын орындалу
процессіндегі өзгерістерді ... ... ... ... ... скоринг негізінде қарыз алушының несиелік ... ... ... ...... ... ... болады.Онда
потенциалды қарыз алушыға баллды есептеуде мынадай ... ... 20 ... асса әр ... 0,01 балл (ең ... 0,балл)
есептеледі.
- Жынысы: әйел-0, еркек-0 балл..
- Аталған жерде тұру мерзімі: әрбір ... ... 0,042 балл ... ... ... ... бар мамандығы үшін 0,55 балл, жоғары
тәуекелі бар мамандығы үшін 0 балл және өзге мамандықтар үшін ... ... ... ... мемлекеттік мекемеде, банкте, брокерлік
фирмада, қоғамдық көлік мекемесінде және т.с.с жұмыс жасайтын болса
0,21 ... ... ... ... кәсіпорында жұмыс жасаған әр жылы үшін
0,059 балл ( ең жоғары 0,59 балл).
- Қаржылық ... ... шоты ... 0,45 ... жылжымайтын
мүлкі болса 0,35 балл, өмірін сақтандыру полисі болса 0,19 балл.
Осы коэфиценттер негізінде Д.Дюран «жақсы» және ... ... ... ... -1,25 ... ... 1,25 баллдан
жоғары алса, ондпа қарыз алушы ... ... ... ... ның ... ... алушының төлем қабілетін талдау тәжірибесін
қарастырмас бұрын қарыз алушының негізгі қарыз және сыйақы үшінтөлейтін
төлемдерінің мерзім ... ... ... ... мән ... тәжірибесінде несиені қайтарудың бірнеше сызбасы бар:
Стандартты (өзін-өзі амортизациялайтын) несие. Буұл сызба негізінен бір
мөлшерде төлеуге тиісті аннуитетті ... ... ... ... ... ... ... мен сыйақымөлшерлемесін береді және ... ... ... Кейіннен ипотекалык несие ... ... ... анықтайды.
Мысалы, банк 5 жылға, 10 %-бен 10000 АҚШ долларын ... ... ай ... ... ... ... ... 6-кестені құрайық.
Кесте 7-Өзін-өзі аммортизациялайтын ипотекалық несиенің қайтарылуы
кестесі
|Жылдар ... ... ... ... |Сыйақы төлемі |
| | ... | |
|1 |212,47 |129,14 |83,33 |
|2 |212,47 |130,21 |82,26 |
|3 |212,47 |131,30 |81,17 |
|4 |212,47 |208,97 |3,50 |
|5 |212,47 |210,71 |1,76 ... ... ... |2748,23 |
| | | | ... ... ... зерттеу барысында автормен құрастырылды |
Айнымалы төлемдері бар ипотекалық несие үлгісі.Мұндай қайтару тәртібі
бойынша ... ... ... ... мүмкін не кішкіне бөлігі ғана
төленеді. Кейінен ... ... ... төлеу уақыты келеді (8-кесте).
Кесте 8 – Айнымалы төлемдері бар ипатекалық несиенің қайтарылу кестесі
|Жылдар ... ... ... қайтару төлемі |Сыйақы төлем |
| | | | |
|1 |0 |888,33 |883,33 |
| | | | |
|2 |0 |888,,33 |888,33 |
| | | | |
|3 |0 |888,33 |888,33 |
|4 |0 |888,33 |888,33 |
|5 |10000 |888,33 |888,33 ... |10000 |5000 |15000 |
| | | | ... ... ... ... ... ... құрастырылды|
Мұндай ипатекалық несиені қайтару әдісі қарыз ... ... ... ... ... ... алдын ала қайтаратын соманы біліп отыруына
мүмкіндік береді. Мұндай ипатеканы тұрақты ... бар ... ... ... бұл әдісі қарыз алушы үшін ... ... ... ... ету мерзімі ішінде тек қана сыйақы мөлшерлемесін ... ... ... ... Ал банк үшін бұл ең ... ... себебі несиені қайтарылу мерзімінде несие қайтпай қалуы мүмкін.
Айнымалы мөлшерлеме. Мұндай жағдайда ипотекалық несие бойынша ... ақша ... ... ... ... отырады. Ең
жоғарғы және ең төменгі сыйақы ... ... ... ... өсуі ... ... ұлғайтады және төлемді
арттырады немесе керісінше.
Негізгі сомасы тіркелген ипотекалық несие. Кейбір ... ... ... негізгі және әр түрлі мөлшерде сыйақы ... ... Ай ... ... мына ... ... анықталады.
Төлем мөлшері = [К-(К/п*nI)]*i/12
мұндағы,
К – берілген несиенің сомасы,
П – аймен берілген ... ...... ... ... ... – жылдық сыйақы мөлшерлемесі./16/
Осы формуламен жоғарыдағы мысал бойынша төлемдерді ... ... ... 9 – Негізгі сомасы тіркелген ипотекалық несиені қайтару кестесі.
|Жылдар ... ... ... ... |Сыйақы төлем |
| | ... | |
|1 |166,67 |83,33 |250,00 |
| | | | |
| | | | |
|2 |166,67 |81,94 |248,61 |
|3 |166,67 |80,56 |247,22 |
|4 |166,67 |2,78 |169,44 |
|5 |166,67 |1,39 |168,06 ... |10000 |2541,67 ... ... ... материалдарын зерттеу барысында автормен құрастырылды|
Ай сайынғы сыйақы ... ... ... алушының төлейтін сомасы
біртіндеп азайып отырады.
Өспелі төлемдер ипотекалық несиесі. Мұндай төлемдер айнымалы төлемдері
бар ипотеканы білдіреді. Бастапқы 5-10 ... ... ... ... ... Бұл ... алғашқы жылдардағы шығыстардың бастапқыда аз болып,
кейіннен өсетіндігін сипаттайды. ... да ... ... ... ... ұлғайып, кейіннен азаяды. Мұндағы қайтару сомасы өзін-өзі
амортизациялауға ... ... ... ... механикалық түрде бағалау болашақтағы
сыйақы мөлшерлемесін ... ... ... ... ... ең ... және ең ... сыйақы мөлшерлемелерді ескеріп
белгіленуі мүмкін.
Шет ел тәжірбиесін ескеріп, Қазақстандық банктер өздеріне ... ... ... ... ... түрін таңдады. Әр қарыз алушы
өзінің айсайынғы банкке төлейтін төлемдерін анықтап білуі үшін ... ... ... ... ... калькулятор көмегімен қарыз алушы өзінің сатып ... ... ... тауып, қандай мерзімде өтей алатындығын білу қиын емес.
Ипотекалық ... ... бір ... ... ... алушының төлем
қабілетін талдау. Төлем қабілеті – қарыз алушының күнделікті шығыстары мен
борыштық міндеттемелерін есепке ала ... ... ... ... ... ... сипаттайды. Сол уақытқа дейін қарыз алушы
ай сайын банкке төлейтін сомасын біледі. Банк ... ... өз ... ... ... қаражатының жеткіліктігін багалайды.
Қазақстанда жұмыс жасайтын қос жүйе: ипотекалық несиелеу жүйесі ... үй ... ... жүйесі бір-бірімен бәсекеге түспейді керісінше
бірін-бірі толықтырады. Мұндағы тұрғын үйді ипотекалық ... ... ... ... бар ... тобына арналса, ал екіншісі орташадан
төменгі табысы бар азаматтарға арналады. Сондықтан да бұл жүйе ... ... ... арттыру үшін мынадай шараларды іске асыру қажет
деп ойлаймыз:
Қазақстанда қызмет етіп ... ... үй ... ... жүйесінің
артықшылықтары мынадай:
- жыл сайын клиенттердің жинақтарын мемлекеттен беретін сыйақы
мөлшерінің кепілденуі (бүгінгі күні 52000 ... ... үшін ... үй ... ... ... болуы;
Ипотекалық несиенің ең жоғарғы сомасын банк қарыз алушының соңғы 12
айдағы ... ... ... ... ... шығыстардан артатын болса, онда қарыз алушының
ипотекалық несие бойынша ... ... ... ... Егер қарызға
қызмет ету сомасы ... ... онда ... ... ... ... ... алушының төлем қабілеттілігі жоғары болып саналады, егер
қарызға қызмет ету сомасы, оның орташа айлық ... ... тең не ... ... ай ... ... ... ең жоғары шамасы қарыз
алушының табысы 40%-нан аспауы көзделеді.
Ең жоғарғы төлем сомасы = Қарыз алушының табыстары ... ... ... қарыз алушының және тең қарыз алушының негізгі
жұмысы бойынша жалақысы қарастырылады.
Несие бойынша төлеуге тиісті ең жоғары соманың есеп ... ... ... ... ... ... ... сипаттайды. Мұндай
қатынас 1,0 (немесе 100%-дан) артық болуға тиіс.
Нормативтік төлем қабілеті = Төлеуге тиісті ең ... ... ... ... алушының ай сайынғы табыстары мен ай ... ... оның бос ақша ... ... яғни ... қайтаруға оның
қанша мөлшерде қаражатының барлығын сипаттайды. /15/
Бос ақша қаражаттары = Қарыз алушыны отбасының ай ... ... ... ... ... ай сайынғы шығыстары.
Бос ақша қаражаттарының есеп ... ... ... ... ... төлем қабілетін көрсетеді.
Нақты төлем қабілеті = Бос ақша қаражаттары / Есеп айырысу төлемдері.
Қарыз алушының төлемқабілетіні ... ... ... оның төлем
қабілетіндік рейтингі анықталады:
- жоғары ... ... яғни ... ... ... ... ... артады;
- қанағаттанарлық төлем қабілетіндік, яғни нақты төлем қабілетіндік
шамасы 120-160% аралығында болады;
Кесте 10 – Қарыз алушы-жеке тұлғаның төлем ... ... ... ... ... ... ... |
|1 ... ... ... ... ... ... / ... |
| |мөлшері (НҚАТ) ... |
|2 ... ... ... ... мөлшері * сыйақы |
| ... ... ... (СМАТ); |мөлшерлемесі / 12 ай |
|3 ... ... және ... ... |
| ... ... ... | |
| ... ... ... | |
|4 ... табыс (ТТ) ... ...... және басқа|
| | |да ... |
|5 ... ... ... (ННҚ) ... ТТ ... жобамен |
| | ... ... ... ... ... ... материалдарын зерттеу барысында автормен ... ... ... қабілетіндік бойынша қарыз алушының нормативтік төлем
қабілетіндігі 110%-дан төмен болса, онда ондай ... ... ... ... ... ... М.Е. деген азамат 360 000 теңге сомасында
тұтыну ... 36 ... 18 % ... ... мөлшерлемесінде сұрап отыр
делік. Ол кісінің таза табысы – 18 000 теңге және ... ... ... ... ... көмегімен қарыз алушы М.Е. Естаевтың
төлем қабілетін былай бағалаймыз:
360000
НҚАТ= ((((((( = 10000
36
360000 * ... ( ((((((( ( 5400 ... ( 10000 ( 5400 ( 15400 ... ( ((((((( ( 0,85 (не ... ... С.Б. ... банктер операциялары.-Алматы: Издат. Маркет,|
|2004 ... ... ... ... қабілетті, яғни оған несие беруге болады.
Ендігі қадам кепілге қоятын затын бағалауға арналады. Айталық, ... ... 2 ... ... ұсынылады. Оның нарықтық (салыстырмалы) құны ... ... ... ... ... ... осы ... кепіл құны
пәтердің бағалау құнының 70%-нан аспауға тиіс. Ол үшін мынадай есептеулер
жасалады:
1. Пәтердің тозу ... = ... ... құны * ... ... ... уақытта пәтердің бағының төмендеу тәуекелі=Пәтердің
нарықтық құны *15% ... ... ... бағалау құны= Пәтердің нарықтық құны-Пәтердің
тозу коэффиценті-Пәтердің ... ... ... кепіл құны ... ... ... ... ... ... ... дәрежесін сипаттайды.
Несиенің сомасын анықтағаннан кейін және банкке берген ақпаратты
тексергеннен кейін қарыз алушының қаржылық ... ... және ... ... ... ... ... тұрғын үйді сатушы мен
сатып алушының арасында тұрғын үйді сатып алу сату туралы алдын ала ... ... ... ... ... ... ететіңдей
етіп, тұрғын ұйді бағалайды, сондай-ақ қарыз алушының бастапқы салымы мен
берілетің сомасын ... ... үй ... ... ... ... онда оны кепіл заты ретінде қабылдайды..
Екінші кезең- тұрғын үйді ... яғни ... ... нарықтық
құныны анықтау мақсатында жүзеге асады.Несие алатынтұрғын үй ... ... ... ... үшін ақы төленген жағдайда тұрғын үйге тәуелсіз
бағалауды жүргізеді, ал немие беруші бағалау құнын беретін несие ... ... бұл ... ... құнын есепке ала отырып, оның
болашақта әр-түрлі факторлардың ... ... ... ... ... ... беру ... қарапайым және қарыз алушы үшін
қолайлы, өтініш берген күнен ... ... екі апта ... ... ... ... несиенің бағасын азайту мақсатында мынадай ұсыныстар жасауға
болады:
1) Бағалы қағаздар нарығында ипотекалық облигацияларды жеңіл жолмен
орналастыруға ... ... ... ... ... бар ... инвесторларын белсенді түрде
тарту;
3) Ипотекалық несиеге қызмет ету шығындарын азайту арқылы банктерге
маржаларын төмендетуіне мүмкіндік ... ... ... ... ... үй мәселесін шешуді
біріншіден, оттандық құрылыс саласынығ ... ... ... ... үй ... ... ... және ол өз кезегінде жылжымайтың мүліктің бағасының баяу ... ... ... болашақта азаматтардың нақты табыстарын көтеру;
жылжымайтың мүлікпен ... ... ... ... ... дамыту және жетілдіру; ипотекалық несиелеу
мерзімін ұзарту және пайыз мөлшерлемесін азайту арқылы жүзіге асырылады.
2.2 ″Қазақстан Халық ... ... ... жеке ... беру процесін бағалау
2001 жылда болған жекешелендіру мәселесімен байланысты Банк клиенттерге
дәстүрлі қызметтермен қатар дәстүрлі емес ... ... ... ... ... Банк VISA ... және Master Card
International ... ... ... ... ... ... Александрович.
«Қазақстан Халық Банкі» Акционерлік Қоғамы Қазақстан Республикасының
ірі екінші деңгейдегі әмбебап, сонымен қатар Қазақстанның қаржы құрылымында
83 жыл ... бар ... және ... ... ... ... Банк ... Республикасының аймақтық зейнетақы және
жәрдемақы төлейтін Жинақтаушы Банк негізінде іргетасы ... ... ... ... Қоғамының активі және меншікті капиталы көлемі
жөнінен ... ... ... ... кіреді. 2007 жылдың аяғында
ақпараттар бойынша активтің көлемі-2 543 млрд. теңгені ... ... ... теңге, ал жарғылық капиталы-617,5 ... ... ... ... ... ... теңгеге тең болған. «Қазақстан
Халық Банкі» Акционерлік Қоғамы клиенттерге келесідей бағдарламалар бойынша
қызметтер көрсетеді:
-«Авто ... ... ... ақы төлеу үшін берілетін қарыз» бағдарламасы;
-«Заңды тұлғаның кепілдемесімен» ... ... ... ... қатыспайтын жеке тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... мүлікті сатып алу үшін» деген
бағдарламасы;
-«Салынып жатқан жылжымайтын ... ... алу ... ... ... салу және ... үйді жөндеу үшін» деген бағдарламасы;
-«Тұрғын үй жағдайын жақсарту үшін» деген бағдарламасы;
-«Банк салымының ... ... ... ... ... үшін- light`s» деген бағдарламасы;
-«Ипотеке light`s» деген бағдарламасы;
-«Автокөлік сатып алу үшін» деген бағдарламасы;
-«Кезек ... ... ... ... деген бағдарламасы;
«Қазақстан Халық Банкі» Акционерлік Қоғамында ... ... екі ... жолмен жүзеге асырылады:
-Ипотека Стандарт;
-Ипотека light`s; /25/
Банктік несие ... ... ... жеке ... ... ... ... несиеге алу үшін клиенттің
міндетті түрде қатысуымен жүзеге ... ... ... ... ... ... ... бірінші салым баннке құйылады. Банк арқылы өзі
алынған мүліктің ... ... ... сол ... штрафты, сыйақыны, басқа
да шығындарды төлей алады. Несие 5 жылға дейін-теңгемен, 20 ... ... және евро ... ... Несиенің минималдық эквиваленті
5000 АҚШ доллары немесе евро валютасы.
Ипотекалық несиелу процесін алу келесі ... ... ... ... ала ... ... тиіс. Осы кезеңде несие алушы банк жайында
барлық мәліметтерді білу ... ... ... өз ... ... ... ... алады. Содан соң, клиент өз ... ... ... ... ... ... ... анкеиа толтырады.
Осы құжаттар негізінде және сұқпаттасу арқылы несие беруші ... ... ... ... Егер қарызды қайтару және несие ... ... ... ... үшін ... ... ... шотындағы ақшаны кепілге қою келісімі рәсімделеді. Сол ... ... ... ... аспауы керек. Ол банк есебінде болуға тиіс. ... ... ... ... ... қарыз келісімі бойынша,
клиент міндеттерін орындамай, сыйақы бойынша шот ашылмайды. Кепілге қою
келісімі мен ... ... ... ... ... ... ... қосылып, несиелік досьеге ... ... ... клиент қарызды уақытысында қайтарылуын қамтамасыз етсе, және сыйақы
төлемі бойынша қайтарса, несиеменеджері ... ... беру ... ... ... ... соның ішінде:
Кесте 12-Ипотекалық несиені алу үшін берілген құжаттардың тізімі
|1 |Арызберушінің жеке куәлігі ... |
|2 ... ... ... |
|3 ... ... анықтама. Заң жүзінде соңғы 6 |Негізгі нұсқа |
| ... ... ... ... ... | |
| ... ... №3, ... құрамы, | |
| ... ... ... анықтама. | |
|4 ... ... ... ... ... ... ... немесе |
| |құжаты (егер жылжымайтын мүлікті кепіл ... |
| ... ... | |
|5 ... ... ... орнату құқық |Негізгі нұсқа немесе |
| ... ... ... ... ... АО ... Банк Казахстана» мәліметтер |
|негізінде ... ... ... ... ... ... банктің персоналдық қызметкері
клиенттің төлеу қабілеттілігін анықтайды. Төлеу ... ... ... ... АҚ-ның бағамы бойынша есептелінеді. Қарыз ... ... ... ... және ... ... ... беріледі. Заңды қызметкерлерден, мүлікті кепілге қою
маманынан, тәуекел-менеджерінен ... ... соң, ... маманы
құжаттарды алып, несие комитетіне шығарады. ... ... ... Онда кез келген несие алушының қарыз көлемі, сыйақы және қарыз
қайтаруы, келісімнің кері жағдайында және т.б. ... ... ... ... ... ... менеджері Банктің қарыз алу келісімін және несиені
төлеу графигі 3 данадан рәсімдейді;
-заңды қызметтің жұмысшысы ... ету ... ... ... қою
келісімі 3 дана рәсімдейді. Келісімде Банкпен немесе ... ... ... қойылған мүліктің нарықтық құны көрсетілген. /10/
Ипотека Lights. Берілген бағдарламаның өзі ... ... ... ... алу ... білдіреді. Несие алушыдан минималды
құжаттар тізімі қажет:
-жеке куәлік;
-ССТН анықтамасы;
-неке туралы ... ... ... алу ... ... ... емес. Сонымен қатар,
несиені рәсімдеу 7 ... күн ... ... ... ... ... ретінде біріншілі салым сұранылады. Бұны мысал ретінде 9-кестеден
және 1-суреттен көруге болады.
Кесте 13-«Қазақстан ... ... ... ... ипотекалық несиелеу
бағдарламасы
|Несие |Негізгі қорларға қатысты (банктік депозитке салынатын негізгі|
|мерзімі ... % |
| |15 |20 |30 |40 |50 |
|7 жыл |11,0 |10,0 |9,0 |8,0 |7,0 ... жыл | |10,0 |9,0 |8,0 |7,0 ... жыл | | | |8,0 |7,0 ... ... ... Банк ... 2007, Ипотечное |
|кредитование мәліметтер негізінде құрастырылған ... ... ... ... алу ... ... ... мерзімі 7 жылдан 15 жылға дейін. Пайыз мөлшерлемесі 15%-тен ... алу ... ... ұзақ болса, соғұрлым пайыз мөлшерлемесі төмен
болады. Мысалы, несиені 15 жылға алсақ, оның ... ... ... ... басталады. Ал пайыз мөлшерлемесі 9%-дан ... ... ... ... досьесі жылжымайтын мүлікті ... ... ... ... ... ... құжаттар пакеті несие
комитетінің қарауына беріледі. ... ... оң ... кейін несие
рәсімделе басталады. Несиеге алынып отырған мүлікті қарызға алу 3 ... ... ... ... ... және Банк ... келісім шарт
жасалынады. Банктік қарыз сомасы банктік шотқа ... ... ... ... ... ... ) келісіледі. Бірақ оның алдында сатып алу-
сату және ... ... ... мүліктің кепілдігі туралы ... ... ұзақ ... ... ... ... ... бағдарламаларды арнайы сақтандыру бағдарламасы
негізінде жүзеге асырылады. Ипотекалық несиелендіру ... ... ... ... мыналар болып табылады:
1) несие алушының мүліктік қызығушылары, өмірге, денсаулыққа және еңбек
қабілетіне байланысты-жеке сақтандыру. Заңға байланысты азаматтардың өмірді
және ... ... өз ... ... ... Сақтандыру
келісімінің сақтандыру жағдайы-келесі жағдайлар болуы мүмкін. Қазақстан
Республикасы және шет аумақтарда:
- сақтандыру келісімі кезіндегі ... ... ... ... жарамсыз болуы, сақтандыру келісімі кезінде
3 айдан кем емес;
- 6 ай ... ... ... ... ... сақтандыру-ипотека объектісіне зардап шегу ... ... ұзақ ... ... ... ... Сақтандыру келісімінде сақтандыру өтемі қарыз алушының
сомасынан кем болуы керек. Банк-кредитор бүкіл ... ... ... ... ... ... ... Сақтандыру ұйымы
ликвидацияға ұшыраса, несие алушы басқа сақтандырушымен ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асыру үшін ҚР-ның Ұлттық Банкімен берілген лицензиясы болуы қажет, ... ... ... ... қажет:
-ұйымдық-құқықтық формадағы сақтандыру ұйымы-акционерлік қоғам;
-сақтандыру топтары көрсетілген лицензияның болуы. Сақтандыру түрлері
сақтандыру ... ... ... ... ... ... ... қызметімен айналысуға құқылы
емес, яғни «жалпы сақтандыру» және ... ... ... ... ... ... ... қатар сақтық ұйымның өкілетті органы «Қазақстан Халық Банкі» АҚ-
ның ... ... мен ... ... Ол 2002 ... ... «Казахинстрах» сақтық компанияның Кепілдік сақтандыру келісімі
негізінде құрылды.
Кепілділік мүлікті сақтандыру кезінде несие ... ... және ... ... құжаттарды алады. Оны Банк
сақтандырушыға береді. ... ... ... ... ... ... рәсімделіп болғаннан кейін, сақтанушы сыйақыны
төлейді, ал сақтандырушы сақтық полисін береді. Бұл ... ... ... ... ... ... сыйақы шотқа келіп ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру аяқталады.
Несие алушы банкке барған ... ... ... оның ... анықтауы тиіс. Ол үшін несие алушы жұмыс орнынан ... және ... ... ... алып ... ... Төменде несие
алушының төлем қабілеттілігін талдау кестесін талдаймыз.
Кесте14- Несие алушының төлем ... ... ... алушы ... ... ... ... |90 000 |90 000 ... ҚҚС ... ... 430 |6 430 ... ... ... |6 483 |6 483 ... ... | | ... да шығындар | | ... ... ... |77 087 |77 087 ... ... таза ... | | ... ... ... |0 | ... қорынан алынған | | ... | | ... ... ... |0 | ... ... ... мөлшері | | ... ... өсу |38 544 |38 554 ... (50%-дан кем емес) | | ... по ... ... Народного Банка Казахстана, 2007 ... ... ... ... ... ... ... сомасы 90 000 теңге. Оның ішінде
Қосылған құн салығын, зейнетақы қорына аударылатын төлемдер және басқа ... ... ... ... ... таза табысы 77 08 теңге. Ал
максималды өтеу сомасы 38 544 теңге болады.
Несиені ... ... соң, яғни 6 ... кейін, мерзімінен бұрын
айыппұл санкцияларсыз ... ... ... салу жылы 1970 жылдан кем
болмау ... Жер ... ... 5 ... кем ... ... саманды үйлер несиелендірілмейді. Сандық ... ... ... ... Банк 2001 ... ... тұтыну несиесінің Орталығын ашты. Ол банк ... ... ... ... 2007 жылы ... ... ... Халық Банкі»
АҚ-мы 44 млрд. теңгені тұтыну мақсатна ... алу ... ... ... ... ... 0,49%, өмірді
сақтандыру 0,32% құрайды.
-кассадан ақшаны алған кезде-1% несиенің сомасына;
-банктің сенімді тұлға арқылы немесе Жылжымайтын Мүлік ... ... ... консультация
-кепілге қоятын мүлікті алдын-ала бағалау
-құжаттарды заңды тазалыққа тексеру
-нотариалды куәландырылған ... ... ... ... ... ... ... құқығын тіркеу
-Жылжымайтын Мүлік Орталығынан мүлік кепілдігін тіркеу
Несиені өтеу ай сайын ... ... ... ... ... есептелінеді). /17/
Ипотекалық несиелеу кезінде мынандай құжаттар қажет:
Несие алушыдан.
-несие алушының жеке ... ... қию ... куәлігі
Сақтанушыдан:
-жеке куәлігі мен СТТН анықтамасы
-сатып жатқан мүліктің құжаттары (жоспардың, сатып ... ... ... ... бұл ... қатысушылары Халық Банк
карточкаларының еңбек ақы алып жүрген жеке ... ... ... ... қажеттілікке берілетін несиелер
-автокөлікті сатып алу мақсатында
-жылжымайтын мүлікті сатып алу
Тұтынушылық несиелерге сұраныс көбейгеннен, Банк ... ... ... ... ... ... ... Банктік қызметі туралы Заңына
сәйкес, тұтынушылық ... ... бір ... ... ... ... асырыладтын несие, Кеңес директорларымен
Акционерлік қоғам ... ... ... ұйымдастыру әдісі бойынша, өтеу
әдісі бойынша, несие қатынастарының субъектілері бойынша.
Несиенің объектісі-ақшадан басқа, тауар да ... ... ... ... ... ... ... бойынша:
-несие сомасы: 600 000 теңгеге дейін;
-сый беру мөлшерлемесі 16% жоғары;
-қамсыздандыру: жеке тұлғаның кепілі;
-несиені өтеу клиенттің ... ... ... ... ... 3 ... 3 жылға дейін;
«Халықтық» бағдарламасы бойынша жеке тұлғаларға және осы ... ... ... ... ... несие беру процесіне
толығырақ тоқталып өтейік.
Оған келісідей ережелер бойынша құжаттар қабылданады:
Жасы 21 – ден асқан, ... ... ... 9 ... аса ... ... ... Банкі» АҚ плпстикалық карточкасымен 6 ай мерзім
бойы айлық алатын тұлғалар ғана несие ала алады.
Ең алдымен ... ... ... ... қалай алу процесін
түсіндіру, ... ... ... ... беруге тырысу. Клиентке
алатын ақшаның максималды көлемін есептеп, ай ... ... ақша ... ... жағдайда келесідей құжаттарды: жеке куәліктің көшірмесі,
СТТН көшірмесі, СИК көшірмесі, жұмыс ... ... мөр ... және қай
кезде берілгені туралы, жұмысқа орналасқаннан бері осы күнге дейін деген
анықтама, үй ... ... ... ... ... ... өз ... толтырылатын келесідей Заявление, Согласие, Длительное
поручение құжаттардың данасын беру.
1. Толық аты–жөні, сұрайтын соманың мөлшері санмен жақшаның ішіне
жазумен және ... ... ... ... Егер клиент
гарантпен болса, онда гаранттың ... ... ... ... ... ... ... жазылады;
2. Клиенттің тұрғылықты мекен-жайы және сол мекен-жайы бойынша
байланыс телефоны ... ... ... ... ... және сол ... ... ұялы телефонның, жұмыс орнының байланыс
телефондары жазылады;
4. Жұмыс орнының заңды мекен-жайы, мамандығы, телефоны ... ... ... карточкасының нөмірі және оның осы Банкте
ашылған кітапшасының нөмірі жазылады. Кітапша болмаған жағдайда
100 (жүз) теңге мөлшерінде ақы төлеп ашылады. ... ... ... ... ... ай ... есеп ... керек;
6. Әйелінің немесе жолдасының толық аты-жөні;
7. Клиент басқа заңды және жеке тұлға алдында ... ... жоқ не бар ... және ... ... күні
құю керектігін көрсетеді. Қол үлгісі қойылады. /19/
Несиелік бюроға келісім (Согласие) 2 бөліктен тұрады:
1 – бөлікте: Жеке тұлғаның аты-жөні, ... СИК ... және жеке ... ... және ... уақытының мерзімі. Осы сияқты Банктің де
реквизиттері.
Қай күні толтырылғаны, қол үлгісі қойылады;
2 – бөлікте: Осы ... ... ... онда ... ... ... СТТН, жеке куәліктің
нөмірі және қай күні берілгені, қай уәкілетті орнанның атынан, яғни ... ... не ... Ішкі ... Қол үлгісі, толтырылған
күні. Қалған пунктерге ... алу ... ... мағлұматты несиелік
менеджер жазады; Жинақталған құжаттарға қарай отырып клиентке резюме
жазылады. ... 7 ... ... ... ... нөмір беріледі, ол нөмір ... ... ... ... ... ... ақпараттар беріледі;
2. Клиенттің сұраған сомасы, мерзімі, қанша пайыздық мөлшерлемемен
алатыны, әр ... қай күні есеп ... ... ... ... гаранттың несиелік тарихы, яғни егер клиент несиені
екінші немесе үшінші рет алатын болса алдыңғы ... ... ... ... ... ... ... база бойынша тексереді, яғни клиент
немесе гарант бақа банктен ... алды ма, ... ... ... Егерп, тексеру барысында клиентте немесе гарантта нәтижелері оң
болған ... оң ... ... ... ... деп ... ... немесе гаранттың қай банктен несие алатыны, несиенің
атауы, бағдарламаның ... ... ... ... ... карточкасының нөмірі- 3 ай бойы карточкаға келіп түскен
сомалардың орташа айлығының сомасы ... ... ... максималды есебі EXCELL программасында әзірленген
формулалар бойынша есептеледі.
Егер, клиент гарантсыз болса:
Мұндағы, формула:
x(1-1+i)n
∑= (2)
i
x - максималды ... ... ... - айлар саны;
i - проценттік ставка;
|Көзі: Көшенова Б.А. Ақша, несие, банктер, Валюталық қатынастар.-Алматы: ... 2000. ... ... ... клиентке рұқсат етілген ғана сома, айлар
саны, проценттік ... ... ... ... ... ... және қол ... қай күні резюме толтырылғаны ... ... ... ... ... Ол 3 ... шығарылады. Екі
түрлі распоряжение жасалады. Біріншісі, зайымды беру үшін ... ... ... ал ... баланстан тыс шотқа. Бұлар да резюме
сияқты арнайы журналда тіркеліп, нөмір беріледі. Зайымды беру үшін ... ... ... ... ... шоттың нөмірі, несиені
алатын күн мерзімі, бірінші рет несиені өтейтін ... ең ... ... мерзім күндері жазылады. Ұсталынатын комиссия сомасы, клиенттің
қолына берілетін таза сома ... ... 2 ... ... ... ... бен беріледі. Гарантсыз болса 9 % ... ... және 1 ... тыс шотқа аударылады. Егер, клиент гарантпен болса, онда 2 %
комиссия ұсталынады және 1 ... ... тыс ... аударылады.
Баланстан тыс шот распоряжениесінде банктік келісім шарт нөмірі,
яғни ссудалық шот ... және ... 1 ... ... ... ... кепілге қойғандығы туралы келісім шарттың нөмірі, ... шот ... және ... ... берілетін сома жазылады. 2
данада. Осы құжаттар толтырылып біткеннен ... 2 ... ... ... 3 ... ... ... болса, банктік зайым келісім шарты
және айлық ақшаны кепілге қойғандығы туралы келісім шарт, клиент гарантпен
болса, ... ... ... ... және ... толтырылады.
Барлық құжаттар толтырылғаннан кейін Банктің басшысына ... ... Олар ... ... несиелік бюроға келісімге, 2
распоряжениеге, 2 ... ... ... ... ... зайым
келісім шарты және айлық ақшаны кепілге қойғаны жөніндегі келісім ... ... ... гарантқа гарантия данасы беріледі. Несиелік кассаға:
зайымды беру үшін ... шот ... ... ... ... беріледі.
Досьеге:
8. Арыз
9. Жеке куәліктің көшірмесі/гарантқа да
10. СТТН көшірмесі/гарантқа да
11. Банкоматтың выпискасы/гаранқа ... ... ... ... ... ... ... Банктік зайым келісім шарты
16. Айлық ақшаны кепілге қойғаны туралы ... ... СИК ... да
18. Согласие
19. Длительное поручение
20. Үй кітапшасының көшірмесі немесе тұрғылықты жерінен алынған
Форма №3 анықтамасы/гарантқа да
1 – ... ... ... ... ... ... ... 1 теңге,
менелжердің қолы қойылады да, ... ... ... ... ... ... бір данасы салынады.
2 – конвертке: сыртына айлық ақшаны кепілге қойғандығы туралы келісім
шарт, сомасы (сұраған сома ... ... ... қолы ... ... ... ... кепілге қойғандығы туралы келісім шарты салынады.
Екінші конверт те несиелік кассирге табысталады. Кассир тексергеннен кейін
олардың ... ... ... ... ... ... салады. Осындай
процедуралардан кейін досьеге опись жасалып, арнайы шкафқа жүйе бойынша
өткізіледі.Егер, клиент несиені мерзімде ... ... ... ... ... ... ... ескерту хаты жіберіледі. Егер, несие
мүлдем өтелмеген жағдайда досьенің толық көшірмесі ... ... ... ... ... мерзімінен бұрын өтегісі келсе, онда
қарыз сомасының ғана мөлшерін төлеп Банк ... ... арыз ... ... мың) ... ... ... төлейді.
Кесте-15 Несие бойынша ай сайынғы төлемді есептеу (12 ай, ... ... ... |12 айға ... |12 айға ... |
| ... төлемі ... ... ... |
| | | ... |10805 |110805 ... |
|Көзі– Регламент Народного Банка Казахстан, 2007. Мәліметтері негізінде ... ... ... ... ... 10,8%, біріншілік берген қарыз
сомасынан. Несие алушының кепілі ... ... Банк ... ... жеке ... бола ... плюс» бағдарламасы:
- Несие сомасы : 300000 теңгеге дейін
- Сый беру мөлшерлемесі 16 % жоғары
- Қамсыздандыру: ... ... ... өтеу ... ... ... ағымдағы
шотынан аударылады
- Несие мерзімі : 1 жылға дейін
Несиені алу үшін:
Кез-келген Халық Банктің бөлімшесіне бару ... ... ... жеке ... мен СТТН
- Өтінішті толтырып, қол қою
- Өтінішті қарастыру 3 банктік күнде қарастырылады.
Кесте-16 Несие алушының қарыз алған кездегі аннуитеттінің төлемі
|Несие ... |230 000 ... ... |21% ... ... ай |24 ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 2007. ... ... |
|құрастырылған ... ... ... алу» бағдарламасы. Кейбір екінші деңгейдегі
банктерде тұтынушылық қажеттілікке несиелер беріледі. ... ... ... ... ... және «Халықтық плюс» несиелері беріледі
(несиелік карточка арқылы). Оны тек жалақы жобасына қатынастар, яғни ... ... ... ... Табыстың көлеміне байланысты 1000 АҚШ доллар,
қамсыздандырусыз, гарантсыз. Ал 2000-нан 4000 АҚШ ... ... ... ... берілетін несие. Құжаттардың минималды тізбесі:
тұлғаның жеке куәлігі ... ... ... ... ... ... ... дейінгі қарыз алу несиелік бағдарламасы бар,
яғни несие алушының жалақысының 70-90% көлемінде несиелік ... ... ... ... бұл ... ... кез ... уақытында пайдаланыла
алады. Несие алушы банктен 230 000 ... ... ... ... 21%
мөлшерлемесі 24 ай аннуитетті төлеммен бұны анықтап, несие алушы ай ... ... ... ... ... ... банкке пайызымен қоса 53 735 теңгедей
төлейді. Сонда мерзім аяқталған соң 283 735 ... ... ... 15000 ... ... ... несиелік шек
бекітіледі. Ол-11000 теңге. Бір жұмада оның тек 5000 ... ... ... пайдаланғаны үшін бір жұмада 24 теңге 30 тиын. Ол келесі
формуламен анықталады:
25% * 7күн * 5000 ... / 360 күн *100%=24 ... 30 тиын ... ... ... күн-1 ... ... күн-несиені пайдалану күндері
5000-несиеге алған сома, теңгемен
Ал қалған 6000 теңге, пайыз есептелінбейді. ... өтеу ... ... ... ... Несие алушының қарыз алған кездегі аннитетті төлемінің есептелуі
|Салымды салу |Капитал ... ... ... ... | | | ... ... |7798 |4023 |11823 |222202 ... |7805 |4018 |11823 |214397 ... |8196 |3627 |11823 |206201 ... |7974 |3849 |11823 |198227 ... |8585 |3238 |11823 |189642 ... |8504 |3319 |11823 |181138 ... |8442 |3381 |11823 |172696 ... |9002 |2821 |11823 |163694 ... |8958 |2865 |11823 |154736 ... |8844 |2979 |11823 |14592 ... |9525 |2298 |11823 |13367 ... |9437 |2386 |11823 |16930 ... |9528 |2295 |11823 |17402 ... |9837 |1986 |11823 |107565 ... |9941 |1882 |11823 |97642 ... |10115 |1708 |11823 |87509 ... |10292 |1531 |11823 |77217 ... |10382 |1441 |11823 |66835 ... |10731 |1092 |11823 |56104 ... |10841 |982 |11823 |45203 ... |11004 |819 |11823 |34259 ... |11223 |600 |11823 |23036 ... |11433 |390 |11823 |11603 ... |11603 |203 |11823 | |
| |23000 |53735 |283735 |0 ... об ... ЦПС АО ... ... ... кредитчика, 2007.|
|Мәліметтер негізінде құрастырылған ... ... ... ... алу» ... ... ... мақсаты-Банк филиалдарының жаңа автокөлікті салон
немесе компания арқылы несиеге беру. Автокөлікті несиеге алу бағдарламаға
сай және тек ... ... ... ... ... ... мен
пайыздық мөлшерлеме Банктің өкілділік органдарымен тағайындалады. Несиені
беру ... ... ... ... банктегі шотына
жүргізу арқылы. Осы бағдаврлама бойынша ... ... ... ... ... ... алу ... несиені максималды және минималды
пайдалану мерзімі және ... сый ... ... ... ... ... бағдарлама – Қазақстан Республикасы резидент жеке тұлғаларына
арналған. Бұл ... банк ... ... алу ... ... беру ... беру Банк филиалының өкілетті органдарының шешімімен
қабылданады. Бағдарлама бойынша өтінішті ... ... ... ... орналастыру.
Клиент құжаттарды түгел жинақтағаннан кейін, несие ... ... ... ... ... үшін несие өтінішімен бірге мынандай құжаттар
керек:
- Несие алу туралы өтініш;
- Несие алушының сауалдамасы, анкета;
- Несие ... жеке ... ... Егер
автокөлік басқа 3-ші тұлғаның атына рәсімделсе, онда
оның жеке куәлігінің көшірмесі қажет.
- Несие алушының СТТН;
- Жоба бойынша ... ... ... сатып алу – сату келісімі
және сатып алынған көліктің құны туралы шот ... ... ... ... ... ... актісі;
- Кепілге қойылған жылжымайтын мүлік иесінің
құжаттарының көшірмесі;
- ... ... ... ... ... төлеушінің
төлеу қабілеттігінесептеу міндетті емес. Төлеу
қабілеттілігі есептелінбесе, Банктің өкілетті органы
(КОМАП) жылына екі рет ... бұл ... ең ... шарты болып – несие
алушының мәліметтер базасында болмауы;
- ... ... ... көліктің құны сатып алу – сату
келісіміне көрсетілген. Кепілдік құны несие алушының
өз қаражаттарын құю ... ... ... ... ... ... ... заңды
қызметі, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... ... бойынша
қажет емес;
- бағдарлама бойынша несие алу мерзіміне ... ... ... мүмкін;
- егер Банктың өкілетті органы оң шешім қабылдаса, онда
бағдарлама бойынша несие ... ... ... Несиеге алынып отырған көліктің ... ... ... Банктың өкілетті органымен тағайындалған, қарыз
бергені үшін ... ... ... ... ... ... өкілетті органымен тағайындалған,
автосалонның банктегі шот ашқан үшін сыйақы ... ... ... көрсету;
- Келісім бойынша автосалон мен несие беруші банк
арасында: (толық ... ... ... несие пайдаланғаны үшін түгел немесе
бөлшек сыйақы төлемін ... ... ... ... үшін ... сомасын банкке аудару тиіс.
Несие өтінішін қарастыру мерзімі
- Несие өтінішін қарастыру мерзімі несиелендіру шектен
тыс болауы тиіс, яғни 2 ... ... ... тиіс;
- Несиені қарастыру мерзімі шектен тыс немесе
нормативтен тыс, яғни 5 ... ... ... ... ... ... келісімбойынша, несие алушының ... ... ... ... алушының азаматтық-құқықтық міндеттемесі
(егер несие ... ... ... ... ... қарастырылады. Несие
комитетінің шешімі бойынша, сақтандыру жеке (қауіп-қатер жағдайлардан ... және ... ... ... болып сақтандырылады;
Сақтандыру белгілі сақтық ... ... ... ... бүкіл несие алу мерзімінде жүргізіледі. Сақтандыру шығыстарды
сақтық компаниямен бекіткен тариф бойынша ... ... ... ету. ... ... төлемімен қамтамассыз ету негізгі және
қосымша ретінде қабылдану мүмкін:
- коммерциялық емес жылжымайтын мүлік;
- коммерциалық жылжитын ... ... ... ... ... салым;
Несиеге алынып отырған автркөліктің кепіл ... ... ... бір ... ... болады.
Егер кепілге жылжымайтын мүлік және көлік ... ... ... ... несие досьесінің құжаттық құрамына мыналар кіреді:
- несие алу туралы өтініш;
- ... ... ... ... ... ... және ... жеке куәліктерінің
көшірмесі;
- салық төлеушінің СТТН көшірмесі (кепіл берушінің);
- жоба бойынша резюменің түп нұсқасы;
- несие беру ... ... ... ... түп
нұсқасы;
- бұйрық;
Несие шотын ашу;
1. Автосалонға несие сомасын аудару;
2. Баланстан тыс банктік несиені және ... ... тыс ... ... ... ... келісімін
орналастыру;
-автосалонға қаражаттың келіп түсуі туралы төлем тапсырманың ... ... үшін ... ... ... ... ... несие келісімі мен несие төлеу графигінің көшірмесі;
-мүліктің ... ... ... ... ... ету бойынша құқықтық құжатының көшірмесі;
-сақтандыру полисінің түп нұсқасы;
-нотариалды куәландандырылған, жан ұядағы кәмелет жасқа келгендерден
жазбаша ... №3 – ... ... ... ... ... ... ішінде;
-қозғалмайтын мүлік бойынша кепілді қамсыздандырудың заңды қорытындысы;
-несиенің мақсатты пайдаланғаны үшін ... ... ... және сатып алу-сату келісімі);
-мақсатты пайдаланудың тексеру актісі, сақтандырылу және ... ... ... ... барысында пайда болатын басқа да ... ... ... ... несиеге алу
|Эксперттің қорытындысы мен |С ... ... | ... ... |В2 ... ... ... сатып алу ... ... ... |6500 ... ... |АҚШ ... ... сомасы |60 ... ... |16% ... беру ... | ... ... | ... өтеу графигі (графиктің |Аннуитетті төлем ... ... ... | ... тең ... | ... мерзімі | ... |1 ... үй, ... 40.8 кв.м, ... ... мен мөлшері |Несие алушының ... ... ... кепілге қойылған |
| ... ... – 0.32 ... ... | ... біріншілік салымы (сома, | ... | ... ... ... бөлім тексеріп болған соң, |
| ... ... ... ... ... ... ... | ... ... | ... ... | ... қолы | ... ... ... ... ... меншікті қаражаттарын орналастыру. Автокөлікті несиеге алу
барысында несие алушы өз қаражатының 30%-нан кем емес ... ... ... ... тиіс ... ... Егер несие алушы
автокөлікті ... ... ... ... қайтару автосалонның немесе
компанияның шотына аударылады:
- шот-фактурада алдын-ала төленген сомма ... ... ... кем ... ... ... құны ... жазылса, бұл
жағдайда Банк көлік құнының 70%-ын шотқа аударады.
Несие ... ... ... банктік салым бойынша қамтамассыз етілсе, онда қарызбойынша
несие досьесінің құжаттық құрамы №6 Ережесімен ... ... ... ... ... ... ... жағдайын анықтап, қорытынды
шығарады. Жоғарыда көріп отырғанымыздай, несие алушы автокөлікті сатып ... ... 6500 АҚШ ... ... ... Банк қарызды 60 айға, жылына 16%
мөлшерлемемен ... ... ... ... ... ... ... 1 бөлмелі үй қойылады. Бұл бағдарлама бойынша ... ... ... ... алушының өмірін қауіп-қатерден – 0,32 %; ... ... ...... ... жеке ... несиелеу бойынша кең көлемде ... ... ... ... ... жеке ... несиелеу
көлемі төмендеген емес. Банктің саясаты жеке ... ... ... ... ... несиелердің жеке тұлғалар үшін ... ЖЕКЕ ... ... ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
Қазақстан Республикасының президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан
экономикалық әлеуметтік және саяси жедел жаңарту ... біз ... ... ... ... ... ... Экономиканы түпкілікті
реформалауға бағыт ұстап, біз қысқа мерзімнің ішінде нарықтық реформаларды
жүргізе білдік, тиісті ... ... қол ... Бүгінгі таңда
Қазақстанда нақтылы жұмыс істеп тұрған нарықтық экономика бар. Егер осыдан
он жыл ... жан ... ... ... ішкі ... жеті жүз ... ғана асса, 2004 жылдың соңында ол екі мың жеті жүз ... ... ... жылы ... жан ... ... жалпы ішкі өніміміз енді үш
мың доллардай болады ... ... бар. ... ... жүзілік банктің
жіктемесі бойынша қазіргі уақытта Қазақстан кірісі орта деңгейдегі елдердің
тобына ... өмір ... ... ... ... ... ... 10 жылда қазақстандықтардың орташа ақшалай кірісі 5 есе; ал орта
айлық жалақысы 6 есеге жуық; ең ... ... ... 25 есе; ...
ақылардың орташа айлық мөлшері 4,6 есе; жеке ... ... мен бір ... жасайтын салымының көлемі тиісінше 36 және 37
есе өскенін көреміз. Биылғы жылы кепілді тегін ... ... ... ... ... 2003 жылмен салыстырғанда 1,7 есе өсті.
Экономикамыздың қарқынды өсуі ... ... ... ... ... мүмкіндік береді, мұның өзі экономикамыздың
айтарлықтай бекемдік деңгейіне жеткенін айғақтайды.
Қазақстандағы Банктер саласы-бұл жақсы ... ... ... екі ... ... жүйе ... Ең ... ол мемлекеттің негізгі орталық банкісі және ... ... ... ... жүйесі мынандай себептерге байланысты болады. Сол
арқылы банктер арасында екі түрлі-тігінен жәнекөлденең банктер ... ... ... ... яғни ... ... коммерциялық және
мамандандырылған банктердің тепе-теңдігі.
Екінші деңгейдегі банктер мен Ұлттық Банктің арасындағы қарым-қатынас
заң ... ... ... ... ... бойынша, банктердің
құжаттары, қызмет жағдайындағы сұрақтары және ... ... ... ... ... ... Банк ... оперативтік іс-шараларына
араласуға құқысы жоқ, кейбір жағдайларда бұл заң жүзінде қаралады.
Ұлттық Банк коммерциялық ... үшін ... ... ... Банктегі орналасқан жарғылық қордың минималды көлемі,
банктің жеке қаражат көлемі мен ... ... ... ... шекті көрсеткіші, міндетті резервтің көлемі. Бұл нормативтер
банктің тұрақтылығын, несие беруші мен ... ... ... ... ақша айналымын нығайтады.
Екінші деңгейдегі банктердің қалыптылығын жетілдіру ... ... ... ... ... Қазақстанның Ұлттық Банкі банктер
арасындағы өткізілетін іс-шаралар ... ... ... банктердің
ұлтаралық стандартқа көшуге қарастырылады. Ұлттық банк қай ... ... кез ... ... ... ... ... тексеруге құқылы.
Ұлттық банктің заңдары мен нормативтік актілерін коммерциялық банктер
бұзса, сәйкесінше ... ... ... банк ... қалыптасуының бірінші кезеңі болып
өтті. Бірінші коммерциялық банктер құрылды. 1996 жылдың 1-ші қаңтарында 143
банктердің 177 ... ... ... ... ... екі есе ... жылдың басында Қазақстанда 55 банк жұмыс істеді, оның ... ... 1 ... және 22 ... бірлескен капитал. Ал қазіргі
таңда Қазақстан ... 35 банк ... ... ... коммерциялық банктер банктік түрлі қызмет аспектілерін
және ... ... ... ... ... ... коммерциялық банктер мынандай
операцияларды жүзеге асырады:
-төлену негізінде депозиттерді тарту.
-клиенттердің шоттарын жүргізу.
-қайтарымдылық, мерзімділік және төлемділік ... ... ... ... несиені беру.
-иесінің тапсырысы бойынша капиталдық салымдарды қаржыландыру.
-заңмен қарастырылған, жеке бағалы қағаздарды шығару.
-құнда қағаздарды және төлем құжаттарды сату, ... алу және ... ... ... ... ... құжаттарын және бағалы заттарын сақтау).
-ақша формасында 3-ші тұтғаға ... ... және ... алу.
-факторинг.
-форфейтинг (коммерциялық келісімдерді қаржыландыру).
-клиенттердің тапсырмасы бойынша сенімді операциялар (бағалы қағаздарды
басқару, қаражаттарды тарту және орналастыру).
-банктік қызметтеріне байланысты консультациялық қызметті көрсету.
-лизинг операцияларды ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық банктің арнайы лицензиясы арқылы басқа да ... ... ... ... валютасымен операцияларды жасау.
-ақша аудару кезіндегі қызмет (инкассация).
Барлық ішкі несие саясаты және отандық банктер процедурасы ... ... ... ... қарай жүйеленеді.
Тұтыну несиесі және Қазақстандағы ипотекалық несиелеу жүйесі.
Тұтыну несиесі дегеніміз-егер несиелеу объектісі, несиелеу мақсаты және
несиелеу субъектілері бір-бірімен ... ... ең ... ... ... алу ... ... алатын қарыз ақшалар.
Ең негізгі белгісі – тұтыну ... ... ... және ... құны ... және қозғалмайтын мүлікті сатып алуға жұмсалған жағдайда ғана
кез-келген несие ... ... деп ... ... ... ... ... сол мүлікті жеке тұтыну үшін пайдаланса, мұндай мүлікті сатып ... ... ... ... деп ... ... ... ең толық экономикалық мәні 2 түрлі белгімен
сипатталуы ... ... ... ... ... мүлік, яғни кепіл ипотекалық
несиелеудің объектісі болу ... ... ... ... алу, ... сол ... жеке тұтыну
керек.
Міне, осы жағдайда ипотекалық несиелеу тұтыну несиесінің бір ... ... ... Ал ... ... ... қозғалмайтын
мүлікті кепілге ... ... ... өндіріске жұмсаса немесе
кәсіпкерлікпен айналысуға жұмсаса немесе басқа бір мақсатқа ... ... ... ... деп атай ... ... ипотекалық
несиенің тұтыну несиесінен айырмашылығы да, ұқсастығы да ... ... ... кепілділікке қойып, басқа объектіге,
басқа мақсатқа жұмсаса бұл тұтыну несиесіне жатпайтындығы. Ал ... ... ... ... ... және ... ... несиенің
мақсаты, несиеге алған мүлікті пайда бір-тұтас болып келсе, бұл ... ... ... ... ... автокөлікті сатып алуға жұмсалған несие
2) үй жиһаздарын пайдалануға жұмсалған несие
3) басқа да ұзақ мерзімге тұтынатын ... ... ... ... ... ... кезек күттірмейтін мұқтаждықты өтеуге жұмсалған несие.
Егер банкте ... ... ... ашып оған ... ... ... келесі жалақы
5) тұғын үйді жөндеуге, тұрғын үй құрылысын салуға берген несие және
т.б.
Тұтыну несиесін тек қана жеке ... ... ... жүйесі жеке азаттың тұрғын үйге деген мұқтажын
қанағаттандыруға үлкен рөл ... және ... ... ... ... ... түрде қазіргі кезде кең тараған.
Ипотекалық несиелеу жүйесінің 2 моделі бар:
-американдық модель
-германдық модель
Ал Қазақстанда ипотекалық несиелеу жүйесінің 3 моделі ... ... ... ... ... ... несиелеу жүйесі
2.Бірінші реттегі нарық пен екінші реттегі нарық институттарының
қатысуымен құрылған ипотекалық несиелеу жүйесі.
3.Тек қана ... ... ... ... ... ... ... бірінші ипотекалық несиелеу жүйесінің ең жетекші қаржы
институты-тұрғын үй ... ... ... Бұл ... ... ... ... төмендеу және жас отау ... жас ... ... ... ... ететін әлеуметтік топтарға арналған.
Бұл несиелеу жүйесінің ерекшеліктері:
1)Несиелеу проценттік ставка деңгейі төмендеу
2)Мемлекет тарапынан ... бар: ... отау ... ... ... ... ... деген азамат алдын
ала келешекте сатып ... ... ... ... т.б ... банкпен келіседі.
4)Мемлекетті қатысуымен берілетін несиенің мөлшері жас отаудың немесе
тұрғын үйге мұқтаж ... ... ... табу ... ... ... клиенттің атына алдын ала ссудалық ... есеп ... және ... ... ... ... дейін жұмыс істейді.
6)Ссудалық жинақ шот бойынша қарыз алушы клиенттің ай ... ... және ... ... арасындағы ссудалық
жинақтаушы шотының мерзімі аяқталғаннан соң, пәтердің ... ... ... да ... ... рл 20% ... ... жағдайда клиентке сатып алынатын пәтердің құны ... ... ... ету мерзімі клиенттің ай сайынғы ... ... ... ипотекалық несиелеу жүйесі бұл жүйенегізінен орта таптан жоғары
және ақшалай табысы көп халықтардың әлеуметтік тобына ... және ... ... ... ... ... ... (зейнетақы қоры, инвестициалық компания)
Бұл ипотекалық жүйенің қызмет ету схемасы мынадай:
Банк ... ... ... ... ... ... ... банк партнер мен несиелік
шартқа ... және банк ... КИК ... отырады.
2.Клиент қажетті құжаттарды банкке тапсырып, несие алады.
3.Ипотекалық компания серіктес банктің несиелік портфеліндегі клиентке
берген несиелік портфеліндегі ... ... ... ... ... банктің алған қарызы КИК-тің балансына көшеді. Ал ... ... ... қайта қаржыландыру ресурсын алып клиентпен несиелік қатынасын
үзеді. Сөйтіп бұдан былайғы жерде қарыз алушы клиент белгілі бір ... ... КИК – ке ... Ал КИК – ... ... ұзақ мерзімді облигациялар шығарып 2 – ші ... ... ... ... ... алады. КИК – тің проценттік
ставкалары жоғары, себебі олардың кәсіби қатысушылары көп.
3 – ші ипотекалық ... ... ... ... ... ... ... КБ – тер ипотекалық несиені тікелей өздерінің бағдарламасы
негізінде береді. Мысалы, халық банк, казкоммерцбанк, тұранәлембанк ... ... КБ – дің ... ... ... әр түрлі болуы мүмкін,
яғни ипотекалық несиелеу мерзімі, несиелік ... ... ... қайтадан қамтамасыз ету формалары. 3-ші модель кез келген халықтың
әлеуметтік таптарына арналған және проценттік ... ... ... ... негізінде анықталуы мүмкін. Дегенмен, соңғы ... ... ... ... ... ... ... топтарға қолайлы. Өйткені
инвестициялық несиелеу мерзімі банкпен келісе отырып анықталады.
Егер клиент ипотекалық компанияның қатысуымен беретін ... ... ... ... саны бұдан да көп. Жоғарыда ... қоса ... ... банк пен ... және ... ... жақты шарт. /24/
Адамзат құрылымында несиенің ашылуы кеменгер жаңалықтар ашылды.
Несиенің ... ...... алу ... ... ... ... – қаржы шаруашылық қызметі болып
табылады.Насие ресурстары өндірістің жаңа ... ... ... алу
арқылы тұтынушы ретінде көп жылдық жинақтау қаржы ... ... ... ... ... экономикасының тірегі бола алады.Мемлекеттің
кіші және ірі кәсіпорындары, үкімет және жеке ... ... ... ... ірі ... ... экономикасының өмірі «несиенің тіршілігі»
болып табылады. Несие алу ... ...... құндылықтар,
жабдықтау, жылжымайтын мүлік және ... ... ... алдындағы
қарыздарын жабу жүзеге асырылады. Сондықтанда ... ... ... ... бағалық қозғалысына әсер етеді.
Қортындылай келгенде, халықты несиелендірудің жетілдіру жолдарына қарыз
алушының несие қабілеттілігін және төлем қабілеттілігін бағалау арқылы ... ... ... ... ... ... және төле
қабілеттілігін бағалаудың негізгі ... көзі ... ... ... менеджер мен қарыз алушы арасында болатын әңгіме, жұмыс орнынан
және тұрғын орнынан анықтама қағазы, мүлік құқығын ... ... ... ... ... ара ... қабілеттілігі – қарыз алушының жеке мінез құлқына және ... ... ... ... ... жүйе – нарық экономикасының басты және бөлінбес құрылымы.Оның
қалыптасуы күрделі кезең.Ол экономика дамуы мен экономиқалық - ... ... ... ... ... ... ... алуы, қандай несиелік
саясат жүргізетіндігі әртүрлі факторларға байланыты болады. ... ... ... ... ... банк ... экономикалық саяси конъюнктура және т.б.
Біздің елімізде банктер жүйесі 2 деңгейде болып келеді. Оның ... ... ... мен ... ендіріліп,
куәландырылған мамандар дайындалады. Әр мемлекеттің ...... ... мен ... Соңғы кездері Қазақстанның
банктікқызмет нарығында үлкен бәсекелестік пайда болды. Оған ... ... әсер ... ... ... ... отырғанымыздай оңай процесс емес.
Ол банктің несиелік саясатымен, депозиттік саясатымен ... ... ... ... ... ... жасаған методологиясы мұнда
шешуші факторлар болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... несиелік саясаты мен несиелік ориентациясымен
анықталады екен. Осы ... ... ... клиентпен жұмыс істеудің
алгоритимін жасап, қайсыбір факторлардың шешуші болатынын анықтайды.
Банктік қарыздар өндіріс тиімділігін яғни оның ... ... ... жаңа жоғарғы сапалы түрлерін шығаруға, ... ... ... ... және экспортқа қажетті тауарлы-
материалдық құндылықтарды шығаруға ... ... ... ... ... ... қоса, банктер нарықтық инфрақұрылымның орнатылуын,
сауда қарым-қатынастарының ... ... ... ... ... алуға, өтеуге байланысты сұрақтарға жауапты қарыз алушы өзі
қызмет етіліп жатқан банктен таба ... Яғни ... ... ... ... ... келісім-шарт жасасады. Бұл келісім-шартта несие процесі
туралы ақпарат ... әрі ... ... ... ... ... ... сияқты мәліметтер келтіріледі.
Кез-келген экономикалық, соның ішінде несиелік келісім-шарт белгілі
бір құжаттық рәсімдеуді ... ... ... ең ... ... ... ... бұрын банк қызметкерімен ауызша сұхбат өткізеді, алайда соңына
қарай бұл сұхбат ... ... ... ... ... ... ... еліміздің банк жүйесіндегі несиелік саясат жылдан
жылға өркендеп бара жатыр. Онымен бірге мемлекеттің ... ... ... ... ... ... Мемлекетімізде жұмыс
орындары көбейіп, жалақы мен зейнетақы өсуде. Президенттің жыл ... ... ... ... салалары өрбіп келуде.
Банктердің халықаралық стандарттарға өтуі, елдің экономикасының ... ... ... шетелдік банктердің өкілдері көбейген
сайын, отандық банктерді жай шартты ұсыну керек, яғни несие алғанда төменгі
пайыз ... ... ... аз ... ... және ... ... несиелеу бойынша мына мәселелерге көңіл аударған дұрыс:
1. Жеке тұлғалар үшін несиелік құралдардың түрлерін көбейту;
2. Қайтпай жатқан несиелерге байланысты мерзім ... ... және ... жағдайына байланысты шарттарды қарастыру;
3. несие ставкаларын жоғарылатпай ұстап отыру;
4. несие ресурстарының көздерін іздестіру;
5. шет елдерден несие тарту процесін ... тағы ... да ... ... ... және ... да ... қазіргі таңда дұрыс шешу жеке
тұлғаларды несиелеу ... ... ... ... ... алып
келеді. Жеке тұлғаларды несиелеу арқылы ... ... қол ... жағдайды жақсартуға алып келеді.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1.Қазақстан Республикасының Азаматық кодексі (жалпы және жеке бөлім).
2.«Салық және басқа да бюджетке төленетін міндетті төлемдер ... ... ... нарығы мен қаржылық ұйымдарды мемлекеттік реттеу және қадағалау
туралы Қазақстан Республикасының заңы 19 ... 2003 ... ... ... ... ... заңы №281-1 10.06.98 ж. ... ж.
5. «Жеке кәсіпкерлік туралы» ҚР-сы заңы №276 24.12.2004 ... ... банк ... ... Заңы 1995 ж. 30 наурыздағы №2155
8. «Екінші деңейдегі банктерге арналған пруденциалдық нормативтер туралы»
№213 қаулысы 03.06.02 ж.
9. Правила предоставления займов ... ... в АО ... ... №389 ... г. ... г.
10. Положение об отделе-Центр ... ... ... ... АО ... Банк Казахстана»
11. Должностная инструкция менеджера Отдела-Центр персонального сервиса
Алматинского Областного Филиала АО «Народный Банк Казахстана»
12. ... ... ... профессор Г.Г.Коробовой, Москва,
«Экономист», 2004.
13. Банковское дело/Под ред. Колесникова ... ... и ... ... дело/Под ред. Лаврушина О.И.-М.: Финансы и ... ... ... ред. ... ... ... Давлетов М.Т. Кредитная деятельность ... в ... ... Калиев Г.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстана. Алматы: ... ... ... Б.А. ... несие, банктер, Валюталық қатынастар.-Алматы:
Экономика, 2000.
19. Мақыш С.Б. Коммерциялық банктер операциялары.-Алматы: Издат. Маркет,
2004.
20. Қазақ тілі ... ... ... ... ... ... ... «Мектеп» 2007ж.
21. Большой экономический русско-казахский словарь. Қалдыбай ... ... ... ... ... С.Р. Толық экономикалық орысша-қазақша сөздік.-Алматы:
Сөздік-Словарь, 2007.
23. Дюсембаев Н.М. Перспективы развития ... ... ... ... Справочно-аналитическое издание-Алматы:
EkonoMixData, 2007.-№1.
24. Рамазанов С. Скоринговое кредитование в Казахстане.//Банки Казахстана,
№5,2007.
25. ... К.В. ... и ... ... организаций в
Казахстане/Банки Казахстана: Справочно-аналитическое издание-Алматы:
EkonoMixData, 2007.-№1.
26. Кредитная ... АО ... Банк ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 62 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу ерекшеліктері48 бет
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеуін талдау арқылы банктердің несие беру шарттары69 бет
Коммерциялық банктердің жеке тұлғаларды несиелеу79 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын ролi туралы26 бет
Банктiк несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлi жайында27 бет
Банктік несие және оның экономиканың дамуында алатын рөлі туралы ақпарат33 бет
Банктік несие туралы27 бет
Ипотекалық несиелеу жүйесі31 бет
Ипотеканы стимулдау21 бет
Кәсіпкерлік қызметтегі тәуекелді бағалау20 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь