А.Байтұрсынов және халық педагогикасы


Ұлтының бақыты мен бостандығын, тілі мен дінін, әдебиеті мен мәдениетінің қызғыштай қорғаған ұлтжанды біртуар азамат, ғұлама ғалым Байтұрсыновтың есімі "қалың елі қазағымның" қамын ойлаған демократ, ағартушы Шоқан, Ыбырай, Абайлар қатарында құрметпен аталады.
Ол ұрпақ тәрбиесінің жолында бойындағы бар білім, қайратын, ақыл-парасатын аямай жұмсады. Бұл іске Ахмет Байтұрсынов ұлы Абай шығармалары мен ауыз әдебиеті үлгілерін пайдалануды орынды деп білді. Мысалы, "Қазақ" газетінің 1913 жылғы 39, 41, 43 сандарында Жарияланған "Қазақстың бас ақыны" атты мақаласында А.Байтұрсынов: "Абайды қазақ баласы тегіс танып, тегіс білуі керек. Абайды қолымыздан келгенше қадірлі жұртқа таныту үшін мұнан былай кейбір өнегелі, орчекті сөздсрін газетке басып көпке көрсетпекшіміз", - деп өзінің абайтану ғылымыы келер ұрпаққа насихаттауда жол салу керек 'деген ойын білдіреді. А.Байтұрсыновтың бұл мақсаты туралы М.Дулатов өзінің "Абай" атты мақаласында: "1904 жылы июнь айының басында Омскігс барғанымда Абай өлеңдерінің жазбасын алғаш А-Байтұрсыновтан көрдім. Сонда, А.Байтұрсынов айтты: "Естуімше, Абай өз өлендерінің басылып шығуын қаламайды, Һәм бастыруға ешкімге рұқсат бермейді екен, күз Қарқаралы қаласына барамын сонда әдейі бұрылып Абайға сәлем беремін, танысамын һәм өлеңдерін бастыру жайлы сөйлесемін" - деген Ахметке Абайды көруге нәсіп болмады. Абай күзге жетпей, сол жылы июннің 23-інде опат болды",-деп жазады. Сөйтіп, Абайды Ахмет көре алмағанын, бірақ Абай тағылымы алдында тағзым етіп, оны үлгі-өнеге тұтқанын дәлелдейді. Ахметтің Абай өлеңдерін бастырып шығаруда көздеген мақсаты "қалың елі қазағымның" теріс мінез, жат қылықтарын Абаймен бірге қосыла сынай отырып, келер ұрпақты қараңғылықтан, надандықтан құтқару, халқын мәдениетті өнерлі елдер қатарына жеткізу еді.
А.Байтұрсынов әдебиеттің, оның ішінде ауыз әдебиетінің тәлімдік мәніне ерекше көңіл бөлді. Мысалы, "Әдебиет танытқыш" атты еңбегінің "Асыл сөз" деген бөлімінде "Өнер түрлі-түрлі болады. Тіршілік үшін жұмсалатын - тірнек өнері, көркемшілік үшін көрнек өнері болады" - деп, көрнек өнерін төмендегідей 5 түрге жіктейді: сәулет өнері (европаша архитектура), сымбат өнері (скульптура), кескін өнері (орысша живопись), әуез өнері (европаша музыка), сөз өнері (қазақша – асыл сөз, арабша - әдебиет, европаша – литература). Ғұлама ғалым бұлардың бәрі адамды әсемдікке бөлеуге, табиғаттың тамаша сырларын танып білуге тәрбиелейтіндігіне тоқталады. "Әсемдікті танып білмеген, сезінбеген адам мылқау, кеще, жарым жан адам" дейді. Адам қиялына қанат бітірудегі, сана-сезімін есірудегі көркем әдебиеттің құдіретіне әлденеше мысалдар келтіре отырып, өз ойын дәлелдеп, сезімді тәрбиелеп жетілдірудің жолдарын қарастырады. "Көркем сөз арқылы адам ойын өсіруге, көңілін көкке көтеруге, қиялына қанат бітіруге де болады. Жігерін жермен жексен етіп, қайғы-қасіретке ұшыратып дерттендіруге де болады", - дейді.

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге








Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоғары оқу орнында болашақ география мұғалімдерін этнопедагогикалық даярлауды жетілдіру34 бет
Қазақ халқының дәстүрлі педагогикалық мәдениеті (Тарих. Теория. Практика)45 бет
«Өлең бунақтарының таңдамалы және талғамалы орындары (А.Байтұрсыновтың "Әдебиет танытқыш" еңбегінің "Өлең ағындары" тарауы).»6 бет
А. Байтұрсынов және қазіргі қазақ тілі фонетика саласындағы жаңа бағыттар52 бет
А. Байтұрсынов туралы57 бет
А. Байтұрсынов, М. Дулатов, Ш. Құдайбердиев, М. Жұмабаев жайында қысқаша мәліметтер6 бет
А. Байтұрсыновтың еңбектері мен ой пікірі8 бет
А. Байтұрсыновтың педагогикалық көзқарастары32 бет
А. Байтұрсыновтың педагогикалық көзқарастары жайлы30 бет
А. Байтұрсыновтың шығармашылығы19 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь