Кәсіпорынның технико-экономикалық көрсеткіштері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 8

1 КӘСІПОРЫННЫҢ ТЕХНИКО.ЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ ... 10
1.1 Алматы облысының рекреациялық орталықтары және «Санатория Көктем» Акционерлік қоғамының қызметтері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 10
1.2 Ұйымның есеп саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 16
1.3 Кәсіпорынның техникалық.экономикалық көрсеткіштерін талдау ... ... . 19


2 КӘСІПОРЫННЫҢ БУКХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ БУХГАЛТЕРЛІК БАЛАНСТЫ ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... .. 23

2.1 Бухгалтерлік баланс, оның ролі мен мағынасы. Бухгалтерлік баланстың түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 23
2.2 Бухгалтерлік баланстың құрамы мен мазмұны ... ... ... ... ... ... ... . 25
2.3 Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының динамикасын талдау .. 30
2.4 Баланс активінің құрастырылу көздерінің құрамы мен құрылымының
динамикасын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 35
2.5 Кәсіпорынның баланс өтімділігін талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46


3 ТУРИСТІК БАҒДАРЛАМАЛАРДЫҢ ІСКЕ АСЫРЫЛУЫ ЖӘНЕ КӘСІПОРЫННЫҢ БУХГАЛТЕРЛІК ЕСЕБІН ЖЕТІЛДІРУ

3.1 Алматы облысының туристік инфрақұрылымын дамыту ... ... ... ... 51

3.2 Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту жолдары мен қаржылық басқаруды жетілдіру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 62

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 64

Қосымшалар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 65
Бүгінде бухгалтерлік есебі басқару жүйесінде ең басты орын алады. Ол кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді қабылдау үшін негіз бола отырып, тұтынуды, таратуды, айналысты және басқа да өндіріс процесін шынайы көрсетіп береді. Кәсіпорынның бухгалтерлік есебі бухгалтерлік есеп Стандарттарында және субъектілердің қаржы-шаруашылық қызметіндегі бухгалтерлік есеп шоттарының Бас есеп жоспарында бекітілген жалпы қағидалары мен ережелерінің негізінде құрылады және ол бүкіл алынған ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, қызметтің құрылымына, ұйымның нысанына, айрықша ерекшелігіне есептің сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында шаруашылық жүргізуші субъектінің күрделі экономикалық тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша, сондай-ақ толық сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде жүзеге асыру мүмкін емес.
Экономиканың барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек ұжымдары шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс қалдықтарын азайтуға, ысырапты жоюға, бәсеге жарамды өнімдерін өңдіруге, оның сапасын көтеруге, өзіндік құнын төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға мүдделі. Бұл орайда, кәсіпорынның материалдық құндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа да ресурстарын заңсыз және тиімсіз жұмсауға және тонауға қарсы күресте бухгалтерлік есептің маңызы мен мәнін айрықша бағаламауға болмайды.
Экономиканың саласындағы мамандар, оның ішінде, біріші кезекте, бухгалтерия қызметкерлері есепке алудың және есеп берудің барлық жүйесін жақсы білулері, оларды оңайлатуды қарастыру қажет, субъект қызметін бухгалтерлік және салықтық есепке алуды ұйымдастырудың ережелерін, нұсқауларын және басқа нормативтік актілерін қатаң сақтаулары керек.
Қазіргі нарықтық экономикаға түбегейлі көшу кезеңінде бухгалтерлік есепке жуктелетін міндеттемелер қай кездегіден болмасын күрделі, ауқымды болып отыр. Өйткені қазіргі қоғамдық дамудың жаңа кезеңінде өндіріс құрал –жабдықтарының мемлекеттік меншіктен ұжымдық және жеке меншіктерге ауысуы кең етек алуда. Осыған орай қазіргі кезде мемлекет, субъекті және жеке тұлғалар арасындағы экономикалық және қоғамдық қарым-қатынастар саясаты
жүргізілуде.
Техника және ғылымда үлкен өзгерістер болып жатқанда, біздің ғасырымызда жүйелі есеп беретін нақты және дамыған экономикалық ақпаратсыз шаруашылық субъектісінің күрделі экономикалық механизмімен басқару мүмкін емес. Есеп басқару жүйесінде басты орын алады. Ол өндірістің регионалды процесін, тарату және қайта таратуды көрсетеді, кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттайды, оның қызметін жоспарлау үшін негіз болып табылады.
1. Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет- http://kk.wikipedia.org
2. 2007 жылғы 28 ақпан №329-II Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Заңы
3. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары
4. № 2 Ұлттық қаржылық есептілік стандарты
5. Типовой план счетов бухгалтерского учета. Утв. приказом Министра финансов РК от 18.08.2007 г. № 438
6. Ержанов М.С., Ержанова С. “Есеп саясаты” - Алматы, 2004
7. Акционерлік қоғам Жарғысы
8. Толпаков Ж.С. «Бухгалтерлік есеп». Қарағанды 2009
9. Кеулімжаев Қ.К., Әксібаева З.Н., Құдайбергенов Н.А., Жантаева А.Ғ. “Қаржылық есеп” оқу құралы, Алматы, Экономика, 2001
10. Радостовец В.К., Радостовец В.В. Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на предприятии: Изд. 3. доп и переработ.- Алматы: Центраудит- Казахстан, 2002.-587 с.
11. Баймұхановa С.Б. «Бухгалтерлік есеп», Алматы-2005
12. Қ.К. Кеулімжанов , З.Әжібаева, Құдайбергенов.Н. “Бухгалтерлік есеп принциптері” Оқу құралы. Алматы 2003
13. Назарова В. Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов - Алматы: Каржы- Каражат, 2003.-172 с.
14. Максимова В.Ф.Микроэкономика.Учебник.-М.,Соминтэк,1996.-328с.
15. Просветов Г.И. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: Задачи и решения. - М.: Издательство РДЛ, 2005. – 597 с.
16. Дюсембаев К.Ш. Аудит и анализ финансовой отчетности: Учебн. пособие. /К.Ш. Дюсембаев, С.К. Егембердиева, З.К. Дюсембаева./ - Алматы: «Каржы-каражат», 1998. -- 512 с.
17. Лашун Л.Г. Бухучет на практике, Центральный дом бухгалтера - Алматы 2005.-132 с.
18. Безруких П.С., Палий В.Ф. Бухгалтерский учет: Учебник. - М.: Финансы и статистика, 2001. – 654 с.
19. Әбдіманапов Ә. «Бухгалтерлік және қаржылық есеп принцптері», Алматы-2006
20. Алматы облысы әкімінің ресми сайты - http://www.zhetysu-gov.kz/content-view-105.html
21. «Қазақстан Республикасының туристік индустриясының перспективалы бағыттарын дамыту жөніндегі 2010-2014 жылдарға арналған бағдарлама
22. Қазақстан Респубилкасының электрондық үкіметі - http://www.egov.kz
        
        МАЗМҰНЫ:
Кіріспе -----------------------------------------------------------------
--------------------- 8
1 КӘСІПОРЫННЫҢ ТЕХНИКО-ЭКОНОМИКАЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ --- 10
1.1 ... ... ... ... және «Санатория Көктем»
Акционерлік қоғамының қызметтері--------------------------------------------
----- ... ... есеп ... ... ... Кәсіпорынның техникалық-экономикалық көрсеткіштерін талдау---------
19
2. КӘСІПОРЫННЫҢ ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... Бухгалтерлік баланс, оның ролі мен мағынасы. Бухгалтерлік ... ... ... ... ... мен ... -----------------------------
25
2.3 Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының динамикасын талдау -- 30
2.4 Баланс активінің құрастырылу көздерінің ... мен ... ... ... ... Кәсіпорынның баланс өтімділігін талдау -------------------------------
----- 46
3 ТУРИСТІК БАҒДАРЛАМАЛАРДЫҢ ІСКЕ АСЫРЫЛУЫ ЖӘНЕ КӘСІПОРЫННЫҢ ... ... ... ... ... ... ... ----------------
51
3.2 Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту жолдары мен қаржылық басқаруды
жетілдіру-------------------------------------------------------------------
- 55
Қорытынды ------------------------------------------------------------------
-------------- ... ... ... ----------------------------------------------
------- 64
Қосымшалар -----------------------------------------------------------------
----------- ... ... ... ... ... ең басты орын алады. Ол
кәсіпорынның қаржылық жағдайын сипаттап және басқарушылық шешімді ... ... бола ... тұтынуды, таратуды, айналысты және басқа да ... ... ... ... ... ... есебі
бухгалтерлік есеп Стандарттарында және субъектілердің қаржы-шаруашылық
қызметіндегі бухгалтерлік есеп шоттарының Бас есеп ... ... ... мен ережелерінің негізінде құрылады және ол бүкіл алынған
ақпараттарды пайдаланушылардың талабына, ... ... ... айрықша ерекшелігіне есептің сәйкес келуін қамтамасыз етеді.
Шаруашылық жүргізудің қазіргі жағдайында ... ... ... ... тетігін нақты, жақсы жолға қоймайынша,
сондай-ақ толық сенімді ақпаратсыз басқару жүйесін іс жүзінде ... ... ... барлық саласындағы кәсіпорындардың иелері мен еңбек ұжымдары
шикізат пен материалдарды ұқыпты жұмсауға, өндіріс қалдықтарын ... ... ... ... ... өңдіруге, оның сапасын көтеруге,
өзіндік құнын төмендетуге, қоршаған ортаны сақтауға ... Бұл ... ... құндылықтарын, ақша қаражаттарын және басқа да
ресурстарын заңсыз және ... ... және ... ... ... есептің маңызы мен мәнін айрықша бағаламауға болмайды.
Экономиканың саласындағы мамандар, оның ішінде, ... ... ... ... ... және есеп ... барлық жүйесін
жақсы білулері, оларды оңайлатуды қарастыру қажет, субъект ... және ... ... ... ... ... және басқа нормативтік актілерін қатаң сақтаулары керек.
Қазіргі нарықтық экономикаға түбегейлі көшу кезеңінде ... ... ... қай ... ... күрделі, ауқымды
болып отыр. Өйткені қазіргі қоғамдық ... жаңа ... ... ... ... ... ұжымдық және жеке меншіктерге ауысуы
кең етек алуда. Осыған орай қазіргі кезде ... ... және ... ... ... және қоғамдық қарым-қатынастар саясаты
жүргізілуде.
Техника және ғылымда ... ... ... ... біздің
ғасырымызда жүйелі есеп беретін нақты және дамыған экономикалық ақпаратсыз
шаруашылық субъектісінің күрделі ... ... ... ... Есеп басқару жүйесінде басты орын алады. Ол ... ... ... және ... ... көрсетеді, кәсіпорынның қаржылық
жағдайын сипаттайды, оның ... ... үшін ... ... табылады.
Кәсіпорында еліміз соңғы нарықтық қатынастарға көшуіне байланысты
бухгалтерлік есептің ... және ... ... ... ... болып жатқан нарықтық қатынастар кәсіпорындардың
шаруашылқты жүргізуші субъект ретінде құқық ... ... ... ... ... және ... ... өз бетінше шешуге мол
мүмкіншілік ашты. Атап айтқанда, ішкі және сыртқы нарықта ... ... қол ... ... ... ... ... тиімділігі
көбінесе осыған байланысты болады. ... ... емес ... ... ... ... ... банк және тағы
басқалары) өзі ... ... ... ... ... ... ... қызметінің жетістіктері басқару деңгейіне,
қабылданған шешімдердің объективтілігі, ... ... мен ... ... ... ... қаржылық ресурстары мен өзіне қабылдаған
міндеттемелері туралы ақпаратарды қаржылық жағдай жөніндегі қорытынды есеп
нысанында пайдаланушыларға ... ... ...... ... мақсаты бірі болып табылады. Мұндай қорытынды есеп ... ... Ол ... ... ... ақша ... ... мерзімге көрсетеді. Қаржылық жағдай кәсіпорынның активтері және оның
құралу көздерінің нақты барын айтады.
Ұсынылып отырған дипломдық жұмыстың мақсаты – ... ... және ... ... ... ... ... оны ұғыну,
талдау жүргізу және талдау ... ... ... ... табылады. Бұл болашақ жас мамандарға талдау ... ... ... ... ... ... мен ... туралы дұрыс, ғылыми негізделген баға мен ... ... ... ... ... Алматы облысының рекреациялық орталықтары және «Санатория Көктем»
Акционерлік қоғамының ... ... ... ... ... ... қоғамында өткізгендіктен дипломдық ... осы ... ... ... ...... ... бөлігіңде орналасқан. Жер
аумағы 224,0 мың ш.ш ... ... яғни ... Республикасы аумағының
9%-дан аса бөлігін алып жатыр. ... ... — 1562 мың ... ... ... — 1 ... 7 ... шығысқа қарай — 700 ш., оңтүстіктен солтүстікке қарай 500 ш-ға
созылып жатыр.
Алматы облысының ... ... ... көлі ... ... сілемдерімен (Шолақ, Қызылсаяқ, Қоскеліншек, Қызылтас, Қараүңгір,
т.б.), солтүстік-шығысында Тарбағатай жотасымен, Барлық, Майлы тауларымен
(Алакөл қазаншұңқырымен бөлінген), ... ... ... ... арқылы
Қытаймен, оңтүстік-шығысында солтүстік Тянь-Шаньның Кетпен ... және ... ... ... Іле, Теріскей Алатауларымен
жөне оңтүстік-батысыңда ... ... ... және ... ... Жусандала үстірті арқылы Шу-Іле тауларының Айтау,
т.б. аласа тауларымен тауаралық аңғарларымен шектеседі. Солтүстік-батысыңда
Балқаш көлі ... ... ... шөлді-шөлейтті өңіріне
ұласады.
Облыстың табиғаты мен жер бедері алуан түрлі.
Облыс аумағы геологиялық тұрғыдан қарағанда каледондық және ... ... ... ... ... ... солтүстік
бөліктерінде көтерілген (Іле Алатауы, Кетпен, ... ... ... ... ... герцин тау қатпарлығында көтерілген. Облыстың
жазық өңірлері (Балқаш маңы, Іле жөне Алакөл ойыстары) альпі ... ... ... Іле, ... ... альпілік қатпарлықта
көтерілген.
Кен байлықтарынан облыс ... ... ... ... ... ... ... қоры, фарфор тастары (Қапшағай), барит, бентонит
сазы (Ақсу, Алакөл аудандары), отқа төзімді ... ... ... ... тас
көмір, қоңыр көмір (Ойқарағай, Қолжат), шымтезек, тұз кен орындары және
минералды жер-асты сулары ... ... ... ... ... Қысы ... ... айындағы орташа температура солтүстік бөлігінде — ...... Жазы ... және ... ... ... ... солтүстігіңде — 25°С, оңтүстігіңде — 27°С. Бұл ... ... ... ... ... 110—250 мм. Облыс жеріңде
жауын-шашын, негізінен, көктем мен жаз айының басыңда ... ... ... тобы Балқаш — Алакөл тұйық алабында жатыр және
жер беті ағын суына тапшы келеді. Олар қар, ... ... ... ірі ... Іле, ... ... ... Шарын, Лепсі, Тентек, Жаманты,
Ырғайлы, Түрген, Есік, Шілікті, Бүйен. Ал ірі көлдері: Балқаш, ... ... ... ... және ... жамылғылары тік белдемдікке байланысты
қалыптасқан. ... ... ... де, даланың да қоңыр топырағы тараған.
Онда жусан, өлеңшөп, сораң, сексеуіл, көктемде ... ... ... Балқаш, Алакөл көлдерінің батпақты жағалауында, Іле өзенінің
аңғары мен ... ... ... ... Тау ... сұр және боз, қызыл
қоңыр, тау беткейлері мен таулы үстірттерде таулы даланың қызыл қоңыр және
қара топырақтары ... ... ...... ...... етіп
шаршағаннан кейін тынығу арқылы адамның күш-қуатын қалпына келтіру. Біз осы
Алматы облысының рекреациялық орталықтары туралы сөз ... ... ... ...... суы — емдеуге қолданылатын жылы
жерасты су көздері.
Арасан суы температурасына қарай: жылы ... ... ... ... ... немесе гипертермалды (42°С-тан жоғары) болып
бөлінеді. Су жер қыртысының тереңіңдегі ... ... ... ... өткен кезде ысып, тек-тоникалық жарықтар арқылы жер
бетіне шығады.
Арасан ... ... ... ... ... ... және
тектоникалық қозғалмалы аймақтарда пайда болады. Арасан сулары химиялық
құрамына және шипалы қасиеттеріне ... ... ... ... ... ... мыс, ... органикалық заттар болатын сулар,
бромды, иодты, радонды және кремнийлі сулар болып бірнеше топқа бөлінеді.
Организмге тигізетін ... ... ... суын ... жолы да әртүрлі.
Құрамында әртүрлі тұздар ерітіндісі аз және орташа арасан ... ... ... үшін және ... ... ... ал тұз ерітіндісі көп
сулар сүйек, ... ... ... мен қан ... ... (Алма-арасан,
Қапал-арасан, Жаркент-арасан, т.б. минералды сулары) емдеуге пайдаланылады.
Адам денсаулығы үшін ... ... ... ... ... басты рөл атқарады. Бальнеотерапия — ... ... ... ... ... ... ... бұзылуын қайта
қалпына келтіретін емдеу-сауықтыру әдісі.
Алматы облысы табиғи ... ... өте бай, ... дамытуға қолайлы аймақ. Облыс аумағында бірнеше рекреациялық
орталықтар ... ...... ... ... ... Алатауының солтүстік баурайыңда, теңіз деңгейінен 1850 м ... ... ... 26 ш.ш ... орналасқан Мұндағы минералды
жылы судың шипалы қасиеті 14 ... ... ... 1931 жылы ашылған.
Оның айналасы — шыршалы орман, ауасы дем ... ... жыл бойы ... ... ауа ... ... — 4°С, ... — 15 °С, жауын-
шашын мөлшері 900 мм. Емге аз ... ... ... ... су, ... ... ... (таза ауа, әсем
табиғат), физиотерапия, массаж, т.б. ... ... ... ... әйел ... ... ... жөне асқазан аурулары емделеді.
Алма-арасан минералды су — Қарасай ауданы аумағындағы жер-асты суы.
Қүрамы мен емдік ... ... ... ... ... ... ... шығатын су көздерінің тәулік шығымы 48 м.Суда
күкіртті сутек иісі бар, бұлақтарының ернеуі ... ... ... ... ... ... температурасы 33—38°С, минералдығы
0,3 г/л, химиялық құрамы сульфатты-гидро карбонатты натрийлі, оның кремний
диоксиді (40—75 ... фтор (3,6—6 ... ... ... (0,8 мг/л), радон
(9-13 эман) сияқты биологиялық активті құраушылары бар.
2. Жаркент-арасан — 1967 жылы ... ... ... ... ... ... ... бекетінен 170 ш.ш, Жаркент
қаласынан 40 ш.ш жерде Жетісу (Жоңғар) Алатауының табиғаты әсем шатқалында,
теңіз деңгейінен 1100 м ... ... ... ... ... қысы жұмсақ, жазы қоңыржай. ... ... ... — 5°С, ... — 26° С. ... ... мөлшері 700 мм.
Минерадды судың температурасы — 36°С, минералдылығы — 1,13 ... ... емі — ... ... бар ... ... су. Қан айналу, жүйке жүйесі, аяқ-қол, буын, тері және ... ... ... ... ... ... таза ... өсімдігі,
табиғат ландшафтысы) кеңінен пайдаланылады, физиотерапия, инемен емдеу,
емдік дене шынықтыру қолданылады.
3. Керімағаш, Кермеағаш — ... ... ... бальнеологиялық санаторий.
Жаркент қаласынан 40 ш.ш қашықтықта, Іле ... ... ...... Жазы — ... күзі — жылы әрі ... қысы — ... 1990 жылдан жұмыс істейді. Мұнда тыныс алу органдары, ас қорыту, қан
айналу, жүйке жүйелері, қимыл-қозғалыс мүшелері, тері, несеп жолдары ... ... ... Ем ретінде әлсіз минералданған, сілтілігі аз,
сульфат-хлоридті, натрий-кремнийлі, құрамы ... бай ... ... Дем ... ... суы бар ... бассейні бар душ,
физиотерапиялық ем, ... т.б. ... ... Қапал-арасан — бальнеологиялық санаторий. Молалы теміржол бекетінен 110
ш жерде, Ақсу ... ... ... ... ... ... ... тауларының аралығыңда, теңіз деңгейінен 975 м ... ... 100 ш.ш ... орналасқан. Қапал минералды
қайнарларының емдік қасиетін 1840 жылы М. ... 1868 жьшы ... 1951 жылы А. ... ... ... адам ... 1848 жылы ... болған. Арасан суының орташа температурасы —
35° С. Қазір мұнда жүрек-қан тамыр жүйесі, асқазан, тері, ... ... және ас ... органдарының, несеп жолдарының кеселдерін, ... ... Ол үшін ... ... ... су ... ... Сондай-ақ, санаторийде бальнеологиялық
және физиотерапия бөлімдері, арнаулы ванналар мен ... ... ... жұмыс істейді. Қапал-арасан санаторийі емделіп, тынығуға
қолайлы, климаты қоңыржай, қалыпты ... ... ... су — ... ... 83 ш.ш, Қапал-
арасанның солтүстік шығысында (35 ш.ш), Арасан ауылының маңында орналасқан.
Минералды су — ... ... ... ... ... ... тілгіленген белдеміне шоғырланған. Минералды су дебиті 1,5—7,4
л/с, минералдығы 0,57— 0,59 г/л, ... ... ... суға ... Су ... өте аз ... ... қышқыл,
фтор, радон кездеседі. Судың орташа температурасы 33—45°С, шипалық
қасиеттері мол.
5. ... ... — өкпе ... шалдыққандарды таудың таза
ауасымен және қымызбен ... ... Іле ... ... ... 10 ш ... ... деңгейінен 1360 м биіктікте
орналасқан. Жаз айларының орташа температурасы — 18,1—
20°С, қыста 2,7—4,4°С, құрғақ, ең суық айы — ... ... ... ... ... ем: ... ... факторлар
(тау бөктерлеріндегі шыршалы орман, шипалы таза ауа, сұлу ... ... ... гелиотерапия тәсілдері қолданылады. Санаторийде өкпеге
операция да жасайды.
6. Қаратал - 1980 жылы ашылған санаторий-профилакторий. Алғаш рет ... ... ... істеген. Мұнда буын, ревматизм, тыныс жолы, аллергия
және ішкі органдар ауруларын емдейді. Науқастар минерадцы ванна қабылдайды,
балшықпен және шөппен, инемен ... ... ... суы — ... ... ... ... 13 ш жерде,
Таусамалы ауылы маңында орналасқан шипалы су. Ол 1900— 2600 м ... және ... сулы ... ... ... ... суының
химиялық құрамы хлорлы-натрийлі-кальцийлі келеді. Суы ... ...... ... — 6,1 ... бром (12,5 мг/л), йод (1,34 мг/л) және кремний қышқылы (52
мг/л) бар. Суы, негізінен, еріген ... ... ... ... ... суы — ... ... асқазан-ішек, жүйке, әйел
ауруларын емдеуге ... ... суы — Іле ... сол ... ... ... ... тектоникалық жарылымдардан бұрғыланған ұңғымалар арылы
шығып жатқан, арыны мол ... су. Ол ... ... ... ... ... ... 45 ш жерде орналасқан. Бұл шипалы су 1893 ... ... ... — 29°С, құрамы хлорлы - сульфатты-натрийлі,
минералдығы — 4,5 г/л. ... ... ... бел ... және ... ... ... минералды суы — Іле Алатауының солтүстік беткейінде, Алматы ... ... 110 ш ... ... ... сулардың тәуліктік өнімі
470 м3. ... ... ... минералдығы — 2,9—3,4 г/л, химиялық
құрамы хлорлы-натрийлі (70%), сульфатты-кальцийлі (30%), ... ... ... Ең ... бұлақ көзінен (тәуліктік өнімі 300 м3) қазылған
скважинадан су 2 м ... ... Бұл ... ... ауруларын,
радикулитті, ревматизмді емдейді.
10. Қорғас минералды суы — Жетісу (Жоңғар) Алатауының оңтүстік беткейіндегі
Қорғас өзенінің шағын оң ...... ... ... ... су өзен арнасы мен оның екі жағасындағы граниттерден және оларды
жапқан борпылдақ жыныстардан ... ... ... ағымы — 4-5 л/сек.
Химиялық құрамы ... ... ... ... сілтілі (рН-9). Судың температурасы — 37—52°С, жалпы минералдылығы —
27-0,29 г/л.
11. Жаманты минералды суы — Алматы қаласынан ... ... 135 ш ... ауылының солтүстік батысыңдағы Жаманты өзенінің аңғарыңда, теңіз
деңгейінен 1620 м биіктікте ... ... ... оны ... ... ... су — Жаманты өзенінің аңғарын кесіп өтетін, беті
борпылдақ шөгінді жыныстармен жабылған ... ... ... ... ... жалпы су өнімділігі тәулігіне — 235 ... — 0,4-0,7 г/л, ...... Судың құрамында
сульфат, гидрокарбонат, ... ... және ... ... ... ... ( 36—40 ... фтор (3,7-5,0 мг/дм3)
бар. Жаманты минерадды суы — аяқ, қол, жүйке, т.б. ... ... ... минералды суы — Іле Алатауының солтүстік беткейінде, ... ... ... әсем ... 1400 м ... ... 80 ш және Түрген ауылынан оңтүстікке қарай 18 ш жерде орналасқан.
Минералды су ... ... ... ... Тәуліктік өнімі —
60,5 м3, минералдылығы — 1,4 г/л, су ... ... ...... Минералды судың жүйке ауруларын емдеуде маңызы зор.
13. Ойсаз минералды суы — Жетісу (Жоңғар) Алатауының солтүстік ... ... ... ... 22 ш ... ... ... аңғарында
орналасқан. Минерадды су өте тұщы, минералдылығы — 0,15-0,50 г/л шамасыңда.
Судың химиялық құрамы ... ... ... немесе
сульфаттардан (30-60%) тұрады. Суда кремний қышқылы (70-85 ... фтор ... ... күкіртті сутегі (2-25 мл/г), радон бар. Минералды ... ... ... ... дейін төмендейді.
Көксу минералды суы — Көксу өзенінің оң жағында, Текеліден оңтүстік-шығысқа
қарай 40 ш жерде орналасқан ... су. ... су ... (2200 ... және шығыс (2800 м биіктікте) деп екі топқа бөлінеді. Минералды
суы тұщы, аздаған радоны (17,6 эман), ... ... иісі бар, ... ... судың тәуліктік өнімі 150—160 мың л.
Алакөл минералды суы — ... және ... ... ... ... ... ... Ұңғымадан шыққан су жер бетінен 18 м-ге ... ... ... — 0,4—0,8 г/л. Минералды судың ... ... ... натрий, кальцийден тұрады.
Алматы облысының рекреациялық орталықтары — ... ... ... ... ... ... ... Әлі де
зерттелмей жатқан минералды су көздеріне үлкен ықыласпен ... ... ер ... ... сау ... үшін ... ... болашақ еншісі. Мұның өзі Қазақстан, оның ішінде Алматы ... ... өте ... Табиғаты әсем, көрікті де кең байтақ
облысымызды басқа ... ... ... жолы рекреациялық
орталықтарды өркендету болып табылады.
Көктем — бальнеологиялық санаторий. Алматы қаласынан оңтүстікке қарай 2 ... Іле ... ... әсем ... ... деңгейінен 1100 м
биіктікте орналасқан. Таза ауа мен ... ... ... ... ... ... ... емдеуде зор маңызға ие. Санаторийден ... ... су 1990 жылы 2350 м ... шығарылды. Минералды судың құрамы
азот, хлор, сульфат, натрий, кремний ... мен ... өте ... су әртүрлі іш ауруларын, сүйек буын, жүрек, ... ... ... ... зат ... ... қалпына келтіреді.
Сонымен қатар, бір мезгілде 350-ден астам адам ... 1981 ... ... ... «Ремизовка» демалыс үйі болып аталып келген.
Таудың таза ... мен сұлу ... ... ... минералды суы
санаторийге келушілердің жақсы емделуі мен ... ... ... ... ... ... –3,8°С, ал шілдеде ... ... ... ... ... 780 ... жетеді. 1990 жылы санаторий
аумағынан минералдылығы ... – 44°С) ... ... ... ... ... ... жер асты ыстық су көзі табылған. Бұл судың құрамы мен
температурасы «Сарыағаш» суына ... ... ... одан да ... ... шипалы судың адам организміне тиімді әсері жоғары.
Шипалы суды ішу арқылы ас ... ... ... (созылмалы гастрит,
асқазаннан бөлінетін сөлдің қышқылдығының жоғары не төмен болуы), асқазан
ішек жараларын, бауыр және өт, несеп ... ... ... ... ... ... және ... емдейді. Сондай-ақ асқазанға
және өт жолдарына жасалған операциядан кейін осы шипалы суды ішу ... өте ... ... анықталған. Санаторийдің осы заманғы
құралдармен ... ... ... шипалы су толтырылған 4
камералы ванналар, су асты массаж жасау, омыртқа жотасын су ... ... ... емдеу, шипалы су құйылған бассейнде арнайы емдік жаттығулар
жасау жолға ... ... ... ... емдеу, микротолқындық терапия,лазермен емдеу, су-
джок терапия, сүлік қою, массаж ... ... ... дене ... және стоматол. кабинеттер бар. Жаз кезінде күнмен
емдеу (гелиотерапия) жолға қойылған[1].
2. ... есеп ... ... 28 ... ... «Бухгалтерлік есеп және қаржылық
есертілік туралы» Қазақстан Республикасының заңдылығына сәйкес есеп саясаты
ұйымның ... және оның ... ... ... ... ... есеп және ... есептілік,
бухгалтерлік есеп стандарттары және бухгалтерлік есептің типтік жоспар
шоттары заңдылығының талаптарына ... ... есеп және ... жасауды жүргізу үшін ұйыммен ... ... ... ... ... ... ... саясатын қалыптастыру үшін негіз ... ... ... капиталдың, міндеттемелердің, табыстардың және
шығыстардың альтернативті әдісін көруге мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... ... есептілікті жасау және бухгалтерлік
есепті жүргізу үшін сапа негізінде ... және ұйым ... ... ... бір ... таңдаудан тұрады.
Сонымен есеп саясаты – бұл қаржылық есептілікті ашу және бухгалтерлік
есепті жүргізу үшін ұйыммен қабылданған ... ... ... ... ... міндеті болып бухгалтерлік ... есеп ... ... ... ... ... Бас шоттар жоспары және
бухгалтерлік есеп бойынша Қазақстан Республикасының басқа да ... ... және де есеп ... ... есеп шоттарына сәйкес
жоғарыдағы құжаттарға қарама-қарсы ... және ... ... жасалынған бұйрықтар, үкімдер[6].
Бухгалтерлік қызметтің мақсаты болып:
- кәсіпорынның ... ... ... сақтылығын қамтамасыз етілуін
бақылау;
- табыс және кірістерді ... ... ... ету ... барлық құралдарын үнемді және рационалды шығындалуын бақылау;
-мемлекеттік бюджетпен, бюджеттен тыс қорлармен, ... ... ... есеп ... ... ету және ... ... Бас шоттар жоспaрына сәйкес екі жақты ... ... ... ... ... операцияларын және кәсіпорын
міндеттемелерін, меншікті капиталын, активтерінің бухгалтерлік ... ... ... жүргізу ережелері және негізгі
қағидалары
«Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік» ҚР Заңында ... ... ... есеп ... ... жинақтау жүйесін қамтиды,
кәсіпкерлер мен ұйымдардың ... мен ... ... ... бухгалтерлік есеп және қаржылық есеп беру ҚР ... ... ... ... сонымен қатар ұйымның
саясаттық есебімен қамтылады. Шаруашылық қызметтің есебін қамтамасыз ... ... сол ... ... ... етті:
1) Бухгалтерлік есеп жүйесін қалыптастыру;
2) Бухгалтерлік есеп жүйесін ұйымдастыру.
Есеп саясаты өзімен бірге қағидаларды, ... ... және ... қамтиды. ҚР-ның бухгалтерлік есеп және қаржылық
есеп беру туралы заңнамасының талабы бойынша ... ... ... ... есеп ... құрастыру ұйымға қабылдау үшін арналған, ұйымның
қажеттілігімен және қызметінің ... ... Есеп ... ... ... ... қызметкерлерi, серiктестiктiң қаржы аналитиктерi
шұғылдана алады. Бұл үрдіске қатысуға сыртқы маман-сарапшылар да ... ... та есеп ... ... бiрiншi жетекшiнiң мiндетi.
Бухгалтерлік есептің жүйесін функционалдауды қамтамасыз ету және ... ... ... ... ... басқарылатын, құрылымдық
бөлімі бес маманнан тұратын бухгалтерлік қызметті құрды.
Бухгалтерлік есептің дұрыс жүргізілуіне басшылық жағдай жасады, барлық
ұйымның ... мен ... ... ... мен ... ... қатысы барлар бас бухгалтердің талабы бойынша әрлеу ретімен не
көрсету үшін құжаттау есебі және ... ... ... өз алдына бастапқы құжатты көрсетеді. Бухгалтер есеп
тіркемелері және басқа құжаттар, салық салымының және ... ... ... ... байланысты және де салық міндеттерін
өтеу.
2. Есептік құжаттама қағаздық немесе электрондық түрде қарастырылады ... бір ... ... ... ... ... ... әр
түрлі салық түріне және міндетті төлемге, сол ... ... ... ... ... ... дейін, соның ішіне ... ... ... ... ... үш және төрт
тармақта қарастырылғандай.
3. Салымшылардың есептік құжаттамасы, іске асыратын келісушілермен іске
асыратын қолданушылар уақыт мерзімінің ... ... ... ... ... ... ... келісімшарт уақыты
біткенде.
4. Есептік құжаттама, активтердің құнын растайды, ... ... ... ... ... уақыт мерзімінің біткеніне
қарай сақталады, қазіргі ... ... ... ... соның
ішінде амортизациялық аударымдық актив. Есептік құжаттама ... ... ... ... амортизациялық мақсатына кірмейді,
уақыт мерзімінің біткеніне қарай сақталады, салықтық кезеңге қазіргі
кодекспен бекітілген, соның ішінде іске ... ... ... ... және бухгалтерлік есеп ... ... ... және орыс ... ... Есептік құжаттама электрондық түрде салық төлеуші міндетті мониторинг
түрінде және салық органдарына тиісті қарау ... ... ... ... ... ... ... басшылық жасаулар және ұйымның
басқаруын бухгалтерлiк есептiң жүйесiнiң ... ... ... ету
мақсатпен бухгалтерлiк қызметтi құрды, бұл бес ... бас ... ... ... ... ... есептiң дұрыс жүргiзуi үшiн керектi шартты жасады,
документтер есебi және мәлiметтер үшiн ресiмдеудi реттiң бiр ... ... бас ... ... ... алу ... бар ұйымдары барлық
бөлiмшелер мен қызметкерлерлермен мiндеттi орындаумен қамтамасыз еттi.
«Санатория ... ... ... ... ... ... тұрады:
- жұмысшылардың еңбек ақысы бойынша есеп айырысу есебінің тобы;
-тауарлы-материалдық қорлар ... ... ... есебінің тобы;
- бухгалтерлік есепті автоматтандыру және әдістемелеу тобы.
Санатория Көктемнің бас бухгалтері ... ... ... ... ... есеп ... көрсетілуін, кәсіпорынның
қаржылық жағдайы ... ... ... ... бухгалтерлік
есептіліктің белгіленген уақытында жасалуының бақылауын қамтамасыз етеді.
Бухгалтерлік есеп тіркеулерінде жазба үшін ... ... ... іс-жүжінде жасалғанын көрсететін алғашқы құжаттар табылады.
Шаруашылық операцияларды безендіруде республикалық ... ... ... ... ... ... құжаттардың типтік
ішкі аралық нысандары қолданылады. Алғашқы бухгалтерлік құжаттардың типтік
ішкі аралық нысандарымен қатар Жабық акйионерлік қоғамы ... ... ... ... бекіткен арнайы теміржол көліктері үшін алғашқы
құжаттардың бланкілері пайдаланылады. «Санатория ... ... ... ... екі ... ... есептің журнал-ордерлік нысаны;
-есептің автоматтандырылған нысаны.
Есептің автоматтандырылған нысаны прогрессивті, персоналды компьютерлер
және әр түрлі класстағы ... ... ... ... ... автоматтандырылған жүйесі келесі негізгі
қызметтермен қамтамасыз етеді:
- алғашқы есептік ақпараттардың сақталуы, ... ... ... ... және қысқа мерзімде кәсіпорынның қосымша
бухгалтерлік құжаттарын алу және ... ... ... ... кәсіпорынның экономикалық роцестерін басқару үшін қажетті ... ... ... ... ... ... төрт ... тұрады:
1 еңбек және еңбек ақы есебі
2 тауарлы-материалды қорлар есебі
3 негізгі құралдар есебі
4 аналитикалық және синтетикалық ... ... ... ... жалпы
сипаттамасы
Кәсіпорынның жалпы сипаттамасы:
Акционерлік қоғам «Санатория Көктем» кәсіподақтардың ... ... ҚР №10 п.6 ... ... ... құрылған.
АҚ «Санатория Көктем» 31.05.2004 жылы Алматы облысының әділет
басқармасында қайта тіркелді, ... ...... код ОКПО ... ... Көктем»-нің құрылтайшылары болып табылады:
1. ҚР кәсіподақтардың Кеңесі - 10562 мың тенге.
2. АҚ ... –2000 мың ... ... ... санаториялы-курорттық қызметтер, тұрғындарға
медициналық қызметтер, санаториялы-курорттық және ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру, делдалдық
қызмет, ҚР-ның заңына қайшы келмейтін басқа да қызмет ... ... ... ... ... ... негізгі қағидалары:
Кәсіпорындардағы бухгалтерлік есепті жүргізу ережелері мен ... ҚР ... есеп және ... ... ... ... №2732 (28.02.2007) [7]
Кәсіпорынның балансын талдап зерттеуге көшпес бұрын ең алдымен оның
технико-экономикалық ... яғни ... және оның ... жағдайына, кәсіпорынның олармен қамтамасыз етілуіне тоқтала
кеткен жөн.
Кәсіпорынның негізгі құралдарының қозғалысы туралы ... ... үшін ... кестеде көрсетілген.
Кесте 1- Кәсіпорынның негізгі құралдармен қамтамасыз етілуі
(мың теңге)
|Негізгі |2010 жыл |2011 жыл ... |Өсу ... ... ... | | | ... мен | | | | ... |174662 |498662 |+324 |2,85 ... мен | | | | ... | | | | |
| |9091 |24859 |+157,7 |2,73 ... | | | | ... |445 |2818 |+2373 |6,33 ... | | | | ... | | | | ... |17074 |38796 |+217,2 |2,27 ... |201272 |577053 |375781 |2,86 ... ... көріп отырғанымыздай негізгі құралдар 2010 жылға
қарағанда 2011 жылы едәуір көбейіп ... Бұл ... тағы да ... ... қажетті негізгі құралдар сатып алынғанын көрсетеді. Негізгі
құралдар ішіндегі үлес салмағы жағынан үлкен ... ... мен ... мың ... ... 2,85 пайызды алып отыр. Машиналар мен жабдықтар 2,73
пайызға, көлік құралдары 6,33 ... ... ... құралдар 2,27
пайызға өскен.
Жалпы алғанда, кәсіпорында негізгі құралдардың өсуі оны ... ... ... ... яғни ... ... мен жабдықтар, оның ішінде
компьютерлер, ксерокс, факс, принтерлер және тағы басқалары ... 2010 және 2011 ... үшін ... ... ... ... 2 - ... дебиторлық қарыздарына көз шолу
(мың теңге)
|Дебиторлық қарыздар атауы |2010 жыл |2011 жыл ... |Өсу ... ... “ҰҚ ... және АҚ | | | | ... | | | | ... |1095409 |448440 ... |4,06 ... ... | | | | ... ... |325 |3623 |+3330 |11,3 ... ... ... |683 |152 |-531 |0,22 ... ... көріп отырғанымыздай кәсіпорынның дебиторлық
қарызы жал ішінде өсіп отыр, яғни еншілестер ... 2011 жылы 4448440 ... ... 4,06 ... ... Жұмыскерлер мен басқа да тұлғалардың
қарыздары 2011 жылы 3653 мың тенгеге немесе 11,30 ... ... ... өсу есеп ... ... тұлғалардың қарыздарын өтемеуімен байланысты.
2011 жылы есеп ... ... ... ... 3653 мың ... ... Ал ... басқадай дебиторлық қарыздары 531 мың тенгеге немесе
0,22 пайызға азайғанын көрсетеді.
Жалпы алғанда кәсіпоынның ... ... 3355830 мың ... немесе
4,06 пайызға өскен. Олардың ішінде үлкен үлес ... ... 2010 жылы 1095409 мың ... , 2011 жылы 4448440 мың тенгені
құрайды.
Кәсіпорынның тауарлы-материалдық босалқылармен қамтамасыз ... ... ... 3 - ... ... босалқылармен қамтамасыз
етілуі
(мың теңге)
|Тауарлы-матери|2010 жыл |2011 жыл ... |Өсу ... ... | | | | ... | | | | ... |5330 |47232 |+41902 |8,86 ... |5330 |47232 |+41902 |8,86 ... ... ... отырғанымыздай кәсіпорында материалдардың өсуі
2011 жылы 47232 мың тенгеге ... 8,86 ... ... ... ... ... ... де өнім өседі. Кәсіпоынның материалдары шикізаттан
тұрады.
Кәсіпорынның 2010 және 2011 жылдар үшін ... ... ... төртінші кестеде көрсетілген.
Кесте 4 - Кәсіпорынның кредиторлық борышына шолу
(мың теңге)
|Кредиторлық |2010 жыл |2011 жыл ... |Өсу ... ... | | | | ... ... | | | | ... және | | | | ... | | | | |
| | | | | |
| |1669 |6101 |+4432 |365,5 ... ... | | | ... | | | | |
| |3208 |4196 |+988 |130,7 ... ... | | | |
| |3309 |2123 |-1186 |64,15 ... | | | | ... | | | ... |1258905 |4845572 ... |384,9 ... ... | | | | ... | | | | ... |127734 |2889 |-9845 |22,68 ... |2387 |2217 |-170 |92,8 ... |1282212 |4863098 ... |379,2 ... ... ... отырғанымыздай кәсіпорынның кредиторлық
борышы 3580886 мың ... ... 3,9 есе ... ... Оның ішінде
төленуге тиісті шоттар және вексельдер 4432 мың ... ... 3,6 есе ... Салықтар бойынша қарызда 988 мың теңгеге немесе 1,3 есе өсіп отыр,
оның ... ... ... 1500 мың ... ... ... 950 ... 1746 мың ... ... ... құрайды. Еншілес
серіктестіктерге борыш 3586677 мың ... ... 3,8 есе ... ол бас
кәсіпорынға қаржыландыру үшін қарызын құрайды. Алынған аванстар 1186 ... ... 6,4 есе ... ... кредиторлық борыштары 170 мың
теңгеге немесе 9,2 есе азайған, яғни ол зейнетақы қоры бойынша ... тағы ... ... борыштарын білдіреді. Төленуге тиісті
есептелінген шығыстар 9845 мың теңгеге ... 2,2 есе ... ... ... бойынша қарыздары жатады.
Жалпы кәсіпорынның кредиторлық борыштары 3580886 мың теңгеге немесе 3,9
есе өскен. Бұл кәсіпорын үшін жақсы емес және ... ... ... ... ... ... ... ЕСЕБІН ҰЙЫМДАСТЫРУ ЖӘНЕ БУХГАЛТЕРЛІК
БАЛАНСТЫ ... ... ... оның ролі мен мағынасы. Бухгалтерлік баланстың
түрлері
Субъектінің қарамағындағы қаржылық ресурстар мен өзіне
қабылдаған міндеттемелері ... ... ... ... ... ... нысанында пайдаланушыларға ұдайы (жүйелі түрде) тапсырып
отыру – бухгалтерлік есептің негізгі мақсатының бірі болып табылады. Ондай
қорытынды есеп ... ... ... деп ... ... меншікті капиталдың және міндеттемелердің жағдайын ақшалай
өлшеммен белгілі бір мерзімге көрсетеді. Сөйтіп, бухгалтерлік баланс дербес
есеп жүргізуші ... ... ... ... нақты бір уақыт
сәтіндегі қаржылық жағдайын көрсетеді.
Қаржылық жағдай деп шаруашылық ... ... ... ... бары мен ... ... ... олардың құралу көздерін
(меншікті капитал мен міндеттемелерді) ... ... ... ... ... ... =МК +М ... баланс (қорытынды)- есеп беру мерзіміндегі кәсіпорынның қаржылық
жағдайы жөніндегі ақпараттар көзі болып ... Ол ... ... ... ... кейінгі жылдың бірінші күніне) құрылады. ... ... ең ... ... ... ... постулаты-бухгалтерлік есепте
нәтижесін толық көрсете отырып, ... ... және ... ... түрде түгелдеу жүргізу.
Жылдық бухгалтерлік баланс негізінен есеп регистрлерінің, Бас кітаптың
мәліметтері негізінде құрылады.
Жойылу ... ... ... ... ... ... ... сәтте құрылатын баланс. Жойылу балансының кәдімгі
баланстан негізгі айырмашылығы оның ... ... ... ... өткізу бағасы бойынша жүзеге асырылады, көп жағдайда
ол баланстық құнынан әлдеқайда төмен ... ... ... ... ... баптар, бюджеттік бөліп-таратушы «Алдағы кезеңнің есебіне
жататын табыстар», «Алдағы кезеңнің есебіне жататын шығыстар», ... ... ... ... төлемдердің резерві» баптары жойылу
балансында тіпті болмауы ... ... ... қарағанда жойылу балансында
бұрын болмаған баптар пайда болуы мүмкін, мысалы, «фирма бағасы» (гудвилл).
Кәсіпорынның меншікті капиталы жойылу ... ... жеке ... ... ... ... кезеңнің басында кәсіпорынның меншікті
капиталы арнайы ... ... ... ... Бұл ... мүліктік
баптарды бағалудағы айырмашылық, сонымен ... ... ... ... Шоттың қалдық сомасы (сальдосы) жойылу балансының активінде
немесе пассивінде көрсетіледі.
Брутто баланс- ... ... ... ... ... ... ... тозуы, материалдық емес активтердің
амортизациясы және тағы ... ... ... ... ... ... реттеуші баптар
алынып тасталынған баланс. Оны кәсіпорынның қаржылық жағдайына талдау жасау
кезінде пайдалану ыңғайлырақ. Бұндай баланстың ... ... ... қаржыларының нақты сомасын сипаттайды.
Бөлуші баланс- кәсіпорынның құрылымдық бөлімшесін өз алдына
дербес кәсіпорын ретінде бөліп шығарған ... ... ... ... ... бірнеше кәсіпорындарға бөліп жіберген кезде құрылады.
Ішкі баланс (мейлінше егжей- тегжейлі)- қаржылық ... ... ... және ... мен оның ... құрылымдық
бөлімдерінің шаруашылық қызметіне бақылау жасау үшін пайдаланылады.
Сыртқы ... ... ... үшін ... Сыртқы
пайдаланушылар үшін ең алдымен басты ақпарат көзі болып табылады. Ондай
баланстың мазмұны құрылымы және ... ... ... ... ... ... ... есеп саясатымен,
пайдаланушылардың талабымен ... ... ... ... ... тапсырылады, бұқаралық ақпарат құралдарына, ... ... Р ... ... қатынастарға өтуіне
байланысты шоғырландырылған (консалидацияланған) баланстың ролі ... ... ... ... ... ... экономикалық қол жеткізу үшін
немесе басқадай мақсаттармен еншілес кәсіпорындар құрады. Инвестор ... ... ... ала ... ... ... туралы түсінікті
ақпараттар алғысы келеді.
Шоғырландырылған (консалидацияланған) қаржылық қорытынды есепті
құрудың ... ... бас ... мен еншілес кәсіпорындардың қызметін
бірегей шаруашылық ұйым ретінде ... ... ... ... қаржылық қорытынды есеп еншілес серіктестерге салынған
инвестициялар ... » деп ... ... стандартына сәйкес
шоғырландырылған қаржылық қорытыгды есеп ... бір ... ... ... ... ... ... қаржылық қорытынды
есептері.
Шоғырландырылған (консалидацияланған) қаржылық қорытынды есепті
дайындау ... ... ... пен оның ... ... ... ... активтер, міндеттемелер, меншікті капитал,
табыстар және шығыстар туралы мәліметтерді қосу арқылы ... және ... ... ... операциялар бойынша қайта есептеуді болдырмау
мақсатында алып тастау (жою) әдісі ... ... ... есептерде топ жөніндегі қаржылық ақпараттарды ... ... ... ... ... үшін одан ... көрсеткіштер алынып
тасталынады:
- негізгі серіктестіктің еншілес серіктестіктердің әрқайсысына салынған
инвестицияларының ... құны және ... ... ... ... ... негізгі және еншілес серіктестіктер арасындағы ... есеп ... ... ... ... табыстар, шығыстар және девидендтер бойынша ішкі топтық операцияла
сондай-ақ осы ... ... ... ... іске ... ... ... зиян, орны толтырылмайтын зияндардан басқа[9].
2.2 Бухгалтерлік баланстың құрылымы мен мазмұны
Өзінің ... ... ... ... ... әр ... болатын екі қатар сандар болып табылады. Бұл тепе-теңдік ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік баланстың сол жақ бөлігінде
субъектінің активтері (экономикалық ресурстары) ... Осы ... әр ... ... ... «пассивтер» деп аталады. «Пассивтер»
екі түрге бөлінеді:
1. Міндеттемелер, яғни кредиторлардың талаптары (басқаша ... ... кез ... ... талаптары);
2. Кәсіпорын иелерінің капиталы, яғни кәсіпорын иелерінің талаптары[10]
Егер кәсіпорынның барлық активтері оның иелерінің ... ... ... ... ... және де осы талаптардың жалпы
сомасы талап етілген активтердің құнынан аспайтын болса, онда ол актив ... ... ... Бұл ... ... екі ... формальді түрде туындайтын негізгі бухгалтерлік теңдеу:
Активтер = ... + ... ... барлық процедуралары осы теңдіктен
туындайды. Төменде екі ... ... ... ... ... ... (нысаны ) келтірілді.
Кесте 5 - Бухгалтерлік баланс
(мың теңге)
|Активтер |Есепті |Есепті ... ... ... |
| ... ... ... |кезеңнің |кезеңнің |
| ... ... ... |басына |аяғына |
|1 |2 |3 |4 |5 |6 ... ... | ... | | ... | | ... | | ... | | ... қор | | ... | | | | | ... құны | | ... төленген| | |
| |328039 |579843 ... | |134581 ... |126767 |14748 ... ... |101720 ... құны | | | | | ... құн |201272 |565095 | | | ... |11958 |11958 | | | ... | | | | | ... |201272 |565095 ... |84858 |101720 ... | | ... ... | | ... | | ... |0 |0 ... | |3 ... | | ... ... |47232 ... | | ... | | ... ... | | ... | | ... | | ... |1096415 |4452245 ... |1278903 |5002602 ... | | | | | ... |48786 |27792 ... есеп | | ... | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | |
| | | ... да | | |
| | | ... | | |
| | | ... | | ... |1363761 |5104322 ... |1363761 |5104322 ... ... ... ... ... ресурстары
(активтер) және олардың құралу ... ... ... ... ... көрсетіледі. Баланс активтерінің, меншікті
капиталдың және міндеттемелердің осындай біртекті көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ресурстардың жай-
күйлерін бейнелейді, «меншікті капитал» және «міндеттемелер» бөлімдерінің
баптары кәсіпорын ... ... ... бейнелейді.
Бухгалтерлік баланста активтер мен міндеттемелер «ұзақ мерзімді» және
«ағымдағы» болып жіктелінеді.
Бухгалтерлік ... 2 ... ... және ... қорытынды
есептегі негізгі ашып көрсетулер» деп аталатын ұлттық стандартына сәйкес
бухгалтерлік баланста ... ... ... ... ... 6 - Бухгалтерлік баланс көрсеткіштері
(мың теңге)
|Бөлім ... тобы ... ... ... ... |Материалдық емес ... ... ... |
| ... ... |
| | ... ... және |
| | ... |
| | ... емес |
| | ... |
| | ... |
| ... ... |Жер |
| | ... мен жабдықтар|
| | ... ... |
| | ... да ... |
| | ... тозу |
| | ... күрделі |
| | ... |
| ... ... ... | ... ... |
| | ... серіктестіктерге|
| | ... ... |
| | ... ... |
| ... ... ... тиісті борыштар |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... мен оның |
| | ... ... |
| | ... ішкі ... |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... да ... |
| | ... ... активтер |Тауарлы-материалдық |Материалдар |
| ... ... ... |
| | ... |
| ... ... ... кезеңнің есебіне |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... мен оның |
| | ... ішкі ... |
| | ... бойынша |
| | ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... да ... |
| | ... |
| ... ... ... мерзімді қаржылық |
| | ... |
| | ... ... ... ... | ... ... |
| | ... төленген капитал|
| | ... ... ... |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... капитал |
| | ... ... ... ... ... ... ... |
|міндеттемелер | ... ... |
| | ... ... |
| | ... мен оның |
| | ... |
| | ... |
| | ... ... |
| | ... |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ... ... несиелер |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... ... |
| | ... |
| ... ... ... тиісті шоттар |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... деген екі көзқарас.
Бухгалтерлік баланстың активтер жағын да пассивтер жағын да екі
көзқараспен қарастыруға болады:
1 ... және ... яғни ... ... ... ... ... баптары бухгалтерлік баланс құрылған күнге
кәсіпорынның ... ... ... ... мен ... баланс құрылған мерзімге кәсіпорынға қойылған ... ... ... ... яғни ... банктерге, сатып-
өткізушілерге, өздерінің ... және де ... ... сомасы. Капитал кәсіпорын иелерінің талаптарын көрсетеді.
Алайда бухгалтерлік балансқа қатысты бұл көзқарастың кемшіліктері де
бар. Біріншіден, акционерлік капиталды талап ретінде ... өте ... ... ... мен ... оған әр түрлі ... ... ... көздері және оларды пайдалану бағыттары. Бұл көзқарас
бойынша бухгалтерлік баланстың сол жағы кәсіпорынға ... ... ... ... ... пайдалану бағытын көрсетеді. Бұл
салымдар кәсіпорынның алдына қойған мақсаттарына жетуіне, анығырақ айтқанда
таза табысқа қол ... үшін ... ... Оң жағында активтерге
салынған қаржылардың құралу ... ... ... ... негігі бухгалтерлік теңдеу –
Активтер = Міндеттемелер + Капитал былайша түсіндіріледі: кәсіпорын
активтеріне салынған әрбір теңгені не ... не ... иесі ... және
де әрбір берілген теңге активтердің жекелеген түрлеріне салынады[11]
Бухгалтерлік балансты түсіндірудің екі тәсілі де дұрыс және де ... ... ... ... ... мен ... динамикасын талдау
Баланс активтерінің құрамы мен құрылымының ... ... ... ... ... және оның жекелеген түрлерінің ... ... арту ... кему ... ... ... ... есептің маңызды элементі болып саналатын активтерді, ... осы ... ... ... ... құрамы, құрылымы және оларда
болған өзгерістер зерттеледі. Активтердің жалпы құрылымын және топтарын
талдау, ... ... ... ... ... береді.
Активтердің өсуі (артуы) кәсіпорынның болашақтағы дамуын көрсететін
болғандықтан, ол осы кәсіпорын жұмысының оң ... ... ... ... құнының өсу себептерін талдағанда, жоғары
деңгейі баланстық есептің номиналды көрсеткіштерінің нақты көрсеткіштерден
айтарлықтай ... ... ... ... ... ... ... тәжірбиеде инфляцияны есепке алу тек негізгі құралдардың ... құру ... ... есептік-аналитикалық тәжірбиеде өндірістік қорлар, дайын өнім
және тауарларды қайта бағалау жүргізілмейді. Сондықтан да олардың құнының
өсуі, инфляциялық ... ... ... ... ... ... активтердің құрамы мен олардың таратылуына
талдау жасау үшін келесі төртінші аналитикалық кесте ... 7 - ... ... ... қоғамындағы баланс
активтерінің ... мен ... ... |2010 жыл |2011 жыл |Жыл ... ... | | ... |ың |
| | | | ... |
| ... |Үлес |Сомасы |Үлес |Мың теңге|% |(4 гр-2 |
| |мың ... ... ... гр –1 |(5 гр /1 |гр) |
| ... |% | |ы |гр) |гр* 100) | |
| | | | |% | | | ... | | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | |
| | | | | | | | |
| ... | |100 |+374057 |274,3 |х |
| | |100 |5104322 | | | | ... мерзімді| | | | | | | ... | | | | | | | |
| |213230 |15,64 |577053 |11,30 |+363823 |170,6 |-4,34 |
| |
| ... ... ... ... | | | | | | | ... |201272 |14,75 |577053 |11,30 |+375781 |186,7 |-3,45 ... | | | | | | | ... |11958 |0,776 | |11958 |- |- |- ... | | | | | | | ... |5330 |0,390 |4827269 |94,6 ... |90467,8 |+94,21 |
|Кәсіпорынн- | | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | |
| |213230 |15,25 |577053 |11,30 |363823 |170,6 |-4,33 ... мәліметтерінен активтердің нақты құнын ... ... ... жылы 3740561 мың ... ... 274,3 ... көруге болады. Бұл кәсіпорынның әрі ... ... оның ... оң ... сипаттайды. Алайда активтерді
талдай отырып, олардың қалай таратылатындығын және есепті жылы неге ... ... ... ... ... ... мен оның
негізгі құралдарының жағдайын және кәсіпорын ... ... ... ... анықтау қажет. Ол үшін ең алдымен ... ... ... ... ... ол туралы арнайы
әдебиеттерде түрлі көзқарастар кездеседі. Бірінші әдістеме бойынша ... ... ... ... ... ... өндірістің,
өнімдегі және бордақылаудағы малдар құнына қосылады.
Екінші әдістемеде кәсіпорынның өндірістік потенциалын ... ... ... ... ... аяқталмаған күрделі
қаржылар және қондырылатын жабдықтар құны қосылады.Бұл әдістеме кәсіпоында
болып жатқан даму процесін ... дәл ... ... мәліметтері негізінде, өндірістік ... ... ... ... яғни ... потенциалы 0,5- тен үлкен
қалыпты болып есептеледі” – деп жазады А.Д.Шеремет және Р.С.Сайфулин.
Көрсеткіштердің мәні ең ... ... аз ... ... ... кезеңдегі қызметінің қаржылық ... ... ... ... ... мүмкіндік бермейтін болса, өндірістік
мақсаттағы мүлікті арттыру үшін ұзақ мерзімді қарыз қаражаттарын тартқан
жөн.
Екінші әдістеме ... ... ... потенциал құны талдау
жүргізіп отырған кәсіпорында 2010 жылы 213230 мың ... 2011 жылы ... ... құрайды, яғни 3633823 мың теңгеге немесе 170,6 ... ... ... ... көрсеткендей қаражаттарды ұзақ мерзімді және
ағымдағы активтер арасына тарату жыл ... ... ... ... ... активтердің үлесі 2010 жылы 15,25 пунктке аз болса ... 2011 жылы ол ... ... ... 83,3 ... пунктке
асып түсті. Ағымдағы активтердің өсуі ұзақ мерзімді активтердің өсуінен ... ... (90167,8 / 170,6) ... ... ... ... ... валютасындағы ағымдағы активтер үлесін
анықтау маңызды: ... ... ... ... барлық мүлкінің
құнына қатынасымен анықталатын ... ... іске ... ... Ол қарызды ... ... ... ... Коэффициент мағынасы артқан сайын кәсіпоынның үздіксіз жұмысты
қамту және ... есеп ... ... де арта ... ... оның өсуі ... құрылымындағы жағымды өзгеріс болып
табылады, яғни мүлік әлдеқайда ... ... бұл ... ... және оны ... ... ... жүргізіп отырған кәсіпорында бұл коэффициенттің ... ... 0,004 (5330 / ... ал 2011 жылы 0,941 (4827 / 5104322) ... ... ... ... тиімділігін сипаттайтын келесі
көрсеткіш – мобильді және иммобильді қаражаттар қатынасының ... ... ... ... ұзақ ... ... құрамына бөлу арқылы
анықталады.
Бұл қатынастың қолайлы және қауіпті ... ... ... ... Өндірістік кәсіпорында берілген көрсеткіштің
деңгейі 0,5-тен төмен болмауы ... ... ... бұл көрсеткіштің деңгейі 2010 жылы 0,02
(5330 / 213230), ал 2011 жылы 8,36 (4827269 / 577053) ... ... ... ... ... өсу ... иммобильді
қаражаттардың өсу қарқынынан артуының нәтижесінде өсіп ... ... ... яғни ... ... 9,5 (4827 / 5330) есеге, ал екіншілері
2,7 пайызға (577053 / 213230) ғана ... ең ... ... ... ... ... ... ағымдағы активтермен өтелген жағдайда қол жеткізеді
және келесі шарттың орындалуы осы ... ... ... ... және ұзақ ... активтер қатынасының коэффициенті ... мен ... ... ... ... ... болуы
керек.
Әрі қарай кәсіпоынның мүліктік жай-күйінде қандай сапалық өзгерістер
болғанын ... ... Бұл ... ... базасын
құрайтын және негізгі қорлары болып ... оның ... ... ... ... ... ... мүліктерінің жалпы құнындағы негізгі ... ... үлес ... ... ... ... аударады. Өйткені бұл
көрсеткіш кәсіпорынның кәсіпкерлік қызметінің көлемін анықтаудағы басты
бағыт ... ... ... мүліктерінің жалпы жиынындағы негізгі
құралдардың нақты құнының ... ... ... ... ... елу ... кем болмауы тиіс.
Кәсіпорынның баланс валютасындағы негізгі құралдардың қалдық құнының
үлесі 2010 жылы 14,75 пайызды, ал 2011 жылы 11,30 ... ... яғни ... ... ... 38,7 пункт сәйкес келмейді.
Негізгі құралдардың техникалық жағдайын сипаттайтын маңызды көрсеткіш
– бұл осы ... тозу ... оның ... бір ... құнына қатынасы арқылы анықталатын тозу коэффициенті. Біздің
кәсіпорында негізгі құралдардың тозу коэффициенті 2010 жылы 0,38 (1267 ... ал 2011 жылы 0,03 (14748 / 591801) ... яғни 0,35 ... ... бағалаулары бойынша елу пайыздан жоғары тозу
коэффициенті жағымсыз құбылыс болып табылады. Осыған байланысты кәсіпорын
басшылығы ... ... ... ... және ... ... тиіс.
Әрі қарай келесі сегізінші аналитикалық кестені құрастыра отырып,
ағымдағы активтердің ... мен ... ... ... 8 - ... ағымдағы активтерінің құрамы мен құрылымы
(мың теңге)
|Көрсеткіштер | 2010 жыл | 2011 жыл ... (+) |
| | | ... (-) |
| ... мың |Үлес |Сомасы мың |Үлес | |
| ... ... ... ... | |
| | |% |% | | ... | | | | | ... ... | | | | ... | | | | | |
| | | | | | |
| |1150531 |100 |4527269 |100 |+239,5 ... | | | | ... қорлар | | | | | |
| |5330 |0,46 |47232 |1,04 |+786,2 ... | | | | | ... |1096415 |95,3 |4452245 |98,4 |+306,07 ... | | | | | ... |48786 |4,24 |27792 |0,62 |-43,03 ... ... ... активтерінің жалпы алғанда
жағымды динамикасын көрсетеді. Оларды жеке ... ... ... қорытындыларды жасауға мүмкіндік береді. Ең мобильді активтер ... ақша ... 20994 мың ... ... 43,03 ... ... активтердің ең мобильді бөлігінің, олардың құнына қатынасы арқылы
анықталатын айналым қаражаттарының мобильдік ... ... 6,8 ... ... және 0,62 пайызды ғана құрайды.
Бұл коэффициент, ... ... ... ... ... сомасындағы төлеуге дайын қаражаттардың ... Ең ... ... ... ... және ... ... коэффициентінің жылдам төмендеуі кәсіпорынның
төлеу қабілетінің ... ... деп ... ... ... ... айналым қаражаттарының төмен мобильділігі әрдайым теріс
бағаланбайтындығын да ... жөн. Есеп ... ... ... ... ... бар ... немесе олардың болмауы әлі де болса
кәсіпорынның төлем қабілетсіздігін көрсетпейді.
Кәсіпорынның материалдық ... ... 2010 жылы 786,2 ... ... ол 2011 жылы 47232 мың ... ... ... үлесі 0,58 пунктке
азайғанмен оның көлемі әлі де болса жоғары (1,04) болып ... Бұл ... ... ... ... ... жоқ немесе шектеулі
сұранысқа ие болатын және де сол себептен өтімділігі төмен болып ... ... және ... ... ... ... ... өнімдер,
нормадан тыс шикізат қорлары, материалдар, аяқталмаған ... жоқ ... ... үшін ... құрамы мен құрылымына тереңдетілген талдау
жүргізуді қажет етеді.
Есепті жылы дебиторлық борыш та едәуір өскен. Егер оның ... 2010 ... мың ... ... 2011 жылы ол 4452245 мың ... ... ... пайызға өскен және ағымдағы активтер ... оның ... ... ... (98,4 – 95,3).
Дебиторлық борыш неге мұнша өскенін және бұл бапты не үщін ... ... ... өтеудің болашағын бағалау және болған жағдайда
олардың құрамындағы күмәнді қарыздарды ... ... ... ... кемуі едәуір дебиторлық борыштың ... ... ... ... ... төмен тауарлы-материалдық құндылықтардың бар болуы,
дебиторлық борыштың әсіресе оның күмәнді бөлігінің үлкен ... ... ... ... ... әкеліп соқтырады және
кәсіпорынның қаржылық жағдайына кері әсерін тигізеді.
Осылайша, мүліктің және ағымдағы активтердің ... ... ... ... оның ... өзгерістердің
гнегізділігінен және оның ... ... ... ... ... ... ... сомасында маңызды көрсеткіштердің
бірі болып саналатын және оның қаржылық тұрақтылығын сипаттайтын дебиторлық
борышты талдауға басты назар аудару қажет. Айта ... жөн, ... ... ... ... нақты бар болуы емес, оның көлемі,
қозғалысы және түрі, яғни бұл ... ... болу ... әсер етеді.
Дебиторлық борыштың пайда болуы кредиторлық ... ... ... ... есеп ... жүйесі кезеңіндегі шаруашылық қызметтегі объективті
процесс болып табылады. ... ... ... ... ... бұзылуы нәтижесінде туындап, барлық уақытта да қаржылық жағдайды
нашарлатады ... ... ... да оны ... қаражатты толығымен
айналымнан шығару деп есептеуге болмайды, өйткені оның бір ... ... ... ... ... да ... ... қабілеттілігіне
ешбір ықпал етпейді.
Кәсіпорынның дебиторлық борышы қалыпты және өтелмеген болып ... ... ... борышқа, төлеу мерзімі өтіп кеткен есеп
айырысу құжаттары бойынша тиеліп жіберілген тауарлар үшін ... ... ... ... ... қаражаттарының заңсыз бұрмалануын және
қаржы тәртібінің бұзылуын ... ... ... ... ... зерттеу негізінде өтелмеген дебиторлық борышты анықтауы тиіс.
Дебиторлық ... ... мен ... ... танысып шыққаннан
кейін оны нақты құны бойынша бағалау керек. Себебі дебиторлық борыштың
барлығы ... ... ... ... Оның ... өткен
тәжірбиенің, сондай-ақ ағымдағы жағдайлардың негізінде ... ... ... сол өткен кезең тәжірбиесі болашақтағы зиянға
сай келмеуі мүмкін ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде зияндар елеулі дәрежеде болады. Талдаушы дебиторлық
борыштың ... ... ... және оны ... ... ... білу ... борыштың өтімділік және сапалық көрсеткіштерін зерттеу маңызды
болып табылады[13].
Сапа дегеніміз – бұл осы ... ... ... алу ... ... ... мерзіміне байланысты болады. Тәжірбие көрсеткендей,
дебиторлық борыштың мерзімі ... ұзақ ... оны ... ... ... ... болады. Дебиторлық борыштың мөлшерлі
мезгілін сипаттау үшін, ... ... болу ... ... ... ... ... активінің құрастырылу көздерінің құрамы мен құрылымының
динамикасын талдау
Талдау жүргізушінің келесі әрекеті ... ... ... ... ... Бұл ... ... мүлкінің келіп түсуі,оны сатып
алу және оның құрылуы да , ... ... де , ... алынған
капиталдың да есебінен жүргізілуі мүмкін екендігін есте сақтау керек. Ал
меншікті капитал мен қарызға ... ... ... ... ... ... ... қатынасы жағдайында кәсіпорынның қызметі және оның ... ... ... яғни ... ... ... ... Тек ол капитал жетпегенде ғана шеттен капитал ... ... қиын ... да сырттан тартылған капиталдан қаржылық тәуелсіздік аса
маңызды орын алады, ... ... ... ... емес. Сондықтан да қаржылық
есеп беруі ағымдағы активтердің құрастырылу ... ... ... Оның ең
аз бөлігі өндірістік бағдарламаның қамтамасыз ету үшін өзінің кейбір
кезеңдерінде ... ... ... ... яғни ... ... ол банктердің қысқа мерзімді несиелерімен және
коммерциялық несиелермен жабылады.
Активтердің қорлану ... ... ... ... ... ... ... көлемі белгіленіп, есеп беру
кезеңіндегі олардың өзгеру себептері анықталып, оларға баға ... ... өз ... ... ... ... аударылады , себебі өз
қаражаттарының қоры болуы оның каржылық тұрақтылығының барлығын көрсетеді.
Меншікті капиталдың көлемін ғана ... ... , ... ... ... ... оның үлес салмағын да анықтау маңызды.Бұл
көрсеткіш ... ... әр ... атпен берілген (тәуелсіздік
коэфиценті ,автономдық коэфициенті ) бірақ оның мәні бір ғана ... ... ... ... тартылған қаржының қаншалықты тәуелсіз
екенін және өз ... ... ... ... көруге болады.
Тәуелсіздік коэффицентін меншікті капиталды барлық авансталған капиталға
бөлумен анықтайды:
Ктс =Мк / Ак ... : Ктс - ... ... - ... ...... ... (баланс валютасы жиыны, яғни
қаржыландырудың жалпы сомасы).
Бұл коэффиценттің өсуі кәсіпорынның қаржылық тәуелсіздігі жоғары
екеніндігін ... ... ... ... ... ... ... тәуелсіздік коэффицентінің неғұрлым жоғары
деңгейде болғаны ... деп ... . ... бұл ... ... ... сақтауға мүмкіндік береді. ... ... ... ... ... таңдайды, себебі ол кәсіпорынға өздерінің міндеттемелерінң
кепілдігін жоғарлатады. Неғұрлым кәсіпорынның қаражаты көп болса, соғұрлым
үздіксіз жұмыс қамтамасыз етіліп, нарық ... алға ... ... ... әр ... резервтерді құру жолымен және жарғылық қорға
бөлінген табысты ... қосу ... ... ... ... ... және Еуропа елдерінде тәуелсіздік коэффиценттерінің жоғары
жетерлік деңгейі ... 0,5-0,6 тең ... ... капиталдың баланс
валютасына қатынасы саналады. Бұл жағдайда несие берушілердің тәуелсіздігі
төмен болады : өз қаражаттарынан ... ... ... кейбір
себептермен құнсызданған болса да, өзінің қарыз міндеттемелерін жабуға
болады.
Жабдықтаушылар мен ... ... ... ... ... сақталатын және фирманың атағына үлкен мән берілген
нарықтық ... ... ... ... ... ... ... қоймайды (Жапонияда оны 0,2-ге дейін ... ... ... ... 0,5-0,6 ... ... ... берушілер үшін ғана емес, кәсіпорынның өзіне де
маңызды. ... ... ... ... ... ... ... беретін, құрлымына зерттеу жүргізіп баға беру қажет.
Нарық жағдайында ол ақпарат ішкі және ... ... ... ... ... ... капиталдың авансталған капиталдың жалпы
сомасындағы үлесінің өзгеруін, келісім шарттарға отырған ... ... ... тәуелсіздік өседі. Кәсіпорын капиталының құрылымын
зерттеу оларға кәсіпорын қызметінің кеңейгені немесе ... ... ... ... ... мерзімді несиенің төмендеуі және
меншіктік капиталдың өсуі ... ... ... ... ... ... ... жасауға болмайды, себебі бұл қаражаттың
үлесі басқа ... ... үшін және ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Бұл несие ... ... ... ... ... ... онда
тартылған қаражатты өсірген дұрыс, ал егер керісінше ... онда ... ... ... ... ... капиталдың құрлымы жоғарыда
қарастырылған жағдайларға тәуелді болады.
Қаржылық есеп берудің активткрінің қалыптасу көздерінің құрлымын
зерттеу үшін келесідей талдау кестесі құрылады.
Кесте 9 - ... ... ... ... ... авансталған капиталының құрамы мен құрылымы
(мың теңге)
|Көрсеткіштер | 2010 жыл | 2011 жыл |Жыл ... ... | | ... |ың |
| | | | ... |
| ... ... ... | |Мың теңге |% | |
| ... |сал- |мың ... ... |(5гр | |
| | ... | | | |/1гр х ... | |% | |% | |100) | |
| | | | | | | | ... |84858 |6,22 |236301 |4,62 |151443 |178,5 |-1,6 ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... |1278903 |93,7 |4868021 |95,4 ... |280,6 |+1,7 ... | | | | | | | ... |х |0,062 |х ... |х |-0,016 ... | | | | | | | ... | | | | | | ... |х |1,067 |х ... |х |-1,019 ... | | | | | | ... ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | ... | | | | | | | |
| |х |15,06 |х |20,6 |х |х |5,54 ... ... ... есеп беру жылдамдығы активтердің
қалыптасу көзі 3740561 мың теңгеге ... 274,3 ... ... ... ... өсу 2011 жылы 4868021 мың ... болған, яғни 3589118 мың теңгеге өскен.
Қатыстырылған капиталдың өсуімен болған бұл кезде тәуелсіздік ... ... ... ... 0,016 ... ... Алайда бұл
кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығының төмендегенін көрсетеді.
Бұны тәуелсіздік коэффициентіне кері ... ... ... ... авансталған капиталдағы үлес салмағы да дәлелдейді. Оны
тәуелділік коэффициенті ... де ... Ол мына ... анықталады:
Кт=Қ к /Ак немесе Кт =1-Ктс (3)
Мұндағы : ... ... ... капитал; (баланс валютасы, жиыны);
Ктс-тәуелсіздік коэффициенті.
Бұл коэффициент авансталған капиталдың жалпы салмағындағы қарыздың ... үлес ... ... ... , кәсіпорынның сыртқы қаржыландыру
көздерін жоарылайды . Біздің кәсіпорынымызда оның деңгейі 2010 жылы 0,938
(1-0,062), ал 2011 жылы ... ... Бұл ... ... ... отырған кәсіпорын өзінің қаржылық тәуелсіздігін жоғалтты
деп айтуға болмайды. Жвлдың басына және аяғына тәуелсіздік ... ... ... ... ... Келесі кәсіпорынның қаржылық
тұрақтылығын сипаттайтын ... ... ... ... ... қаржыландыру коэффициенті болып табылады.
Кк =М к / ... Қк- ... ... ... ... қатыстырылған капитал.
Бұл коэффицент жоғары болатын сайын, соғұрлым банктер менинвесторлар
қаржыландыруға соғұрлым сенімді кіредi.
Бұл коэффициент ... ... ... ... өз қаражатымен , ал
қандай ... ... ... ... ... Қаржыландыру
коэффициенті < 1 болатын жағдай (кәсіпорын мүлкінің көп ... ... ... ... ... өте қауіпті жағдайға жеткендігін
және несие алуды қиындатқанын көрсетеді.
Бұл көрсеткіш ұсынылып жатқан мәнді ... ... сақ ... Кейбір жағдайларда ,- деп жазады О.В.Ефимова –меншікті капиталдың
оның жалпы көлеміндегі үлесі ... да аз ... ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығын сақтай алады. Бұл,
бірінші кезекте , ... ... ... жоғары айнамдылығымен,
сатылатын өнімге тұрақты сұрансымен, тұрақты жабдықтау және өткізу арналары
бар, шығындардың төменгі деңгейімен ... ... және ... ұйымдар)
сипатталатын кәсіпорынға қатысты[16].
Сонымен қатар мақсатты бағыттағы активтердің айтарлықтай үлес
салмағы (мыалы машмна жасау өнеркәсібінің кәсіпорындары)қаражаттар айналымы
ұзақ ... көп ... ... кәсіпорындар үшін қарыз қаражаттарының
үлесі 40-50 пайыз болуы олардың қаржылық тұрақтылығына өте ... ... ... қаржыландыру коэффициентінің кері көрсеткіші
кеңінен ... ... ... ... ... қарыз және менщікті қаражаттар қатынасының
коэффициенті:
Кк /м =Тк ... ... және ... ... қатынасының коэффициенті
;
Қк - қатыстырылған капитал;
Мк- меншікті капитал;
Бұл ... ... ... ... ... ... теңгесіне қанша қарыз қаражаттың тартқанын көрсетеді.
Біздің кәсіпорынымызда бұл көрсеткіш келесі берілгендермен ... жылы - 15,07 (1278903 / ... жылы – 20,60 (4868 / ... мәні кәсіпорын есеп беру кезеңінің басында активтерге салынған
меншіктік қаражаттардың әрбір теңгесінен ... ... 15 ... дәлелдейді. Есеп беру кезеңінің ішінде қарыз қаражаттарыменшіктік
салымдардың әрбір теңгесінен 20 тиынға дейін ... ... ... ... ... көп күш жұмсайды, бірақ өзінің ... ... ... бұл көрсеткіш үшін қалыпты шектеу: Кк/м0.5 деп алынуы
мүмкін, бірақ іс жүзінде ... ... ... ... кәсіпорынның
менеджері мен оның меншік иелері өз қаражаттарын ... және ... ... ... ... сақтау керек екенін көрсетеді,
бұл баланс өтімділігін қамтамассыз етеді.
Жұмсау ... ... ... қызметінің сипатына
байланысты: оның әдеттегі деңгейі ... ... ... ... болуы керек (себебі қор сиымдылығы жоғары өзгерістерге меншікті
қаражаттың айтарлықтай ... ... ... қорларды жабудың көзі
болып табылады).
Кәсіпорынның тауарлы-материалдық қорлары мен ... ... мен ... ... ... ... қаржылық
тұрақтылықты талдау үшін бсты роль атқаратынына сәйкес, кәсіпорынның
қаржылық ... ... ... бірі ... қорларды
қалыптастырудың өз көздері мен қамтамассыз етілуі коэффмциенті саналады,и
ол меншікті ... ... ... ... ... мен
шығындардың құнына қатынасымен анықталады. Бұл көрсеткішті тауарлы-
материалдық қорлармен шығындарды жабу ... деп ... Ол ... ... /қ =Мақ / Қтм . ... : Кк / қ ... ... қамтамассыз етілу
коэффициенті;
Мак -меншікті айналым коэффициенті;
Қтм -тауарлы-материалдық қорлар.
В.В.Ковалев, Э.А.маркарьян және Г.П. ... оны ... және ұзақ ... ... ... ... кәсіпорынның
қорлары мен шығындарының құнына қатысуымен анықтайды.
Материалды айналым қаражаттарының жабу коэффициенті ... ... ... мен ... ... ... жабылғанын
және қарыз қаражаттарын тартуды қажет етпейтінін көрсетпейді.
“Шаруашылық тәжірибенің статистикалық орташаланған мәліметтердің
негізіне алған оның ... ... ... А.Д. ... ... түрде болады”.
Кк /қ > 0,6-0,8 (9)
Қорлар мен щығындардң меншікті ... ... ... ... ... меншікті қаражаттар мен қамтамассыз етілудің
қалыпты коэффициенті, меншікті қаражат ... ... ... ... ... ... қаражаттармен жабу назарға алынып
анықталад. Бірақ бұл ... ... мен ... ... ... ... жоғарлаған кезде негізделген қажеттілікке сәйкес болу керек.
Егер ... ... ... ... асып ... онда ... қаражаты материалдық қорлардың бір бөлігін ғана жабаалады, яғни
көрсеткіш 1 ... ... ... ... ... ... ... екендігін өрсетпейді. Сондықтан
материалдық қорлардың ... ... ... ... нтілу
көрсеткішінің деңгкйін ең бірінші материалдық қорлардың ... ... ... ... ... тұрақтылығын тек қана қаражат көздерінің
тұрақтылығымен емес, сонымен бірге қажылық есеп берудің активтеріне салудың
дұрыстығымен де ... ... ... ... құрлымын
бағалаумен қатар кәсіпорынның қарыз қаражаттарының ... ... ... ... жүргізөу үшін қарыз қаражатының әрбір ... есеп ... ... ... мен ... ... ... базистік
көрсеткіштерден ауытқуларын анықтап, ... ... ... ... ... ... ... жылы ұзақ мерзімді ғана емес. Қысқа
мерзімді несиелерді де қатыстырылған (тартпаған ). Басқа сөзбен ... ... ... ... ... тұрады, яғни ағымдағы
міндеттемелер кредиторлық борышқа тең, ал оның көлемі 2010 жылы 1278903 мың
теңге, 2011 жылы 9410 мың ... ... яғни 1269493 мың ... , ... ... ... Оның құрылымында сатып алушылар мен ... ... ... ... . Егер 2010 жылы оның ... ... теңге болған болса, 2011 жылы 2123 мың теңге құраған, яғни 0,6 есеге
аз. ... ... оны ... борышпен салыстырып талдау керек. Дебиторлық
және кредиторлық борыштың қатынасы ... 2/1 ... ... деп ... ... борыш дебиторлық борышпен қамтамасыз етілмеген болса, онда
бұндай жағдайды жағымсыз деп айтуға болады,себебі ол ... ... бір ... ... ... ... бәсеңдетуі мүмкін. Егер
кәсіпорынның коммерциалдық несиесі дамыған ... онда ... ... өсіп ... ... кредиторлық борыш 2010 жылы дебиторлық борыштан 1,666
(1278903 / 1096415), 2011 жылы 0,002 (9410 / 4452245) аз ... ... ... ... ... өте төмен ... ... ... де, ... де ... тиімсіз
болуы да олардың өзара қарыздарын төлемеуінен болады.
Енді келесі маңызды ... бірі ... ... ... ... ... ... бойынша топтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... тауарлы-материалдық
қорлардың, олардың қалыптасу көздерімен ... ... ... ... ... ... ... сипаттайтын үш негізгі
көрсеткіш анықталады:
1 Меншікті айналым капиталының бар ... ... Бұл ... ... мен ... ... 1 бөлімі) ұзақ мерзімді активтердің (баланс
активінің 1 ... ... ... ... ... Ол меншікті
айналым қаражаттарын сипаттайды. Алдыңғы кезеңмен салыстырғанда оның ... ... ... ... ... Құрылысына қарай
меншікті айналым капиталының бар болуын былай жазуға болады:
Мак = Мк – Ұа = 1б П – 1а А ... 1б П– ... ... ... ... А ... ... бірінші бөлімі
Мк – меншікті капитал
Ұа – ұзақ мерзімді активтер
Мак – ... ... ... айналым капиталы көрсеткіші бірқатар маңызды ... ... табу үшін ... кәсіпорынның ағымдағы
активтерін жабу коэффициенті, тауарлы-материалдық қорлардың меншікті және
ұзақ мерзімді қарыздың қалыптасу көздерінің бар ... (Ма.к / ... ... ... ... яғни меншікті айналым капиталының
ұзаұ мерзімді міндеттемелер ... қосу ... мына ... / ұз = Мак + Ұз = Мак + 2б П ... Ұз – ұзақ ... міндеттемелер
Мак – меншікті айналым капиталы
2б П ... ... ... ... ... қорлардың негізгі қалыптасу көздерінің жалпы мөлшері
алдыңғы көрсеткіштің қысқа мерзімді несиелерімен қарыздар ... ... мына ... ... ... Мак / ұз +Қнқ ... НК ... көздер
Қнқ– қысқа мерзімді несиелер мен қарыздар
Тауарлы-материалдық босалқылардың бар ... үш ... ... ... ... ... қалыптасу көздерімен қамтамасыз
етілуінің үш көрсеткіші сәйкес келеді:
1.Меншікті айналым капиталының артықтығы (+) немесе жетіспеушілігі (-)
Мак =Мак ... Қш- ... ... қорлар мен шығындар
2.Тауарлы-материалдық босалқылардың меншікті және ұзақ ... ... ... (+) ... ... (-) (Мак /ұз):
Мак / ұз =Мак / ұз –Кш
3.Қорлардың негізгі қалыптасу көздерінің жалпы мөлшерінің артықтығы немесе
жетіспеушілігі
НК= НК - ... ... ... ... көздерімен қамтамасыз
етілуінің үш көрсеткішін есептеу кәсіпорынның ... ... ... ... ... келесі төрт типке бөлуге мүмкіндік береді:
1 қаржылық жағдайдың абсалютті тұрақтылығы
2 қаржылық жағдайдың қалыпты тұрақтылығы
3 қаржылық жағдайдың тұрақсыз қаржылық жағдайы
4 қаржылық ... ... ... ... ... ... өтімділігін талдау
Баланс өтімділігін талдау мәселесін қарастырар алдында, жалпы
активтердің, баланстың және кәсіпорынның “өтімділігін” анықтап алу керек.
Өтімділіктің екі тұжырымдамасы ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді ... ... ... ... тұжырымдама бойынша, өтімділік – бұл
ағымдағы ақша қаражаттарына айналуға дайындығы мен жылдамдығы.
Баланс ... ... мәні – ... өтімділік дәрежесі
бойынша топталған қаражаттарды пассивтегі міндеттемелермен салыстыруда.
Актив пен ... ... ... бір ... топталады, - өтімділігі
жоғарылардан бастап өтімділігі төменділерге , яғни ... ... ... ... ... ұзақтардан қайтару уақыты қысқаларға қарай,
яғни қайтару ... ... ... ... ... ... тәртіп болуы мүмкін, мысалы батыс европалық елдерде
осыны қолданады. ... ... ... яғни ақша ... ... ... кәсіпорын активтері келесідей топтарға бөлінеді.
Ең өтімді активтер. Әлемдік тәжірбие бойынша бұларға кәсіпорынның
ақша қаражаттарының барлық ... мен ... ... ... ... мен құнды қағаздар – айналым қаражатының ең
мобильді бөлігі. Ақшамен бірден есеп айрысуға ... ал ... ... ... тез ... өткізілетін активтер. Бұларға қысқа мерзімді дебиторлық борыш
басқа да ... ... ... ... сомалары есеп айрысу шотына
белгілі бір уақыттта келіп түсіп, бұлар да өз ... ... ... Есеп ... ... ... ... сатып алушылар
уақытында төленбеген тауарлар бойынша, төлеу уақыты ... ... ... ... ... ... ... қашан келіп түскені
белгісіз. Бірақ нарықтық экономикада ... ... ... ... ... оны ... ... алдын ала шаралар қолданылады.
Кез-келген дебитор айыппұл төлеу қаупінен тіпті банкрот болып жарияланудан
қорқып, өзінің қарыздарын уақытында ... ... ... нарықтық
экономика жағдайында жұмыс істеп жатқан ... ... ... ақша ... қысқа мерзімді дебиторлық борышын да қосады.
Бірақ әлі қалыптаспаған нарықтық экономика, инфляция, әріптестер арасында
шаруашылық байланыстар ... ... ... ... ... ақша ... тез айнала алмайды.
Күмәнді дебиторлық борыштың үлесінің көп болуы кәсіпорынның қаржылық
тұрақтылығына қауіп төндіруі ... ... ... ... өнім ... ... қорының өтімділігі бұдан да төмен болады, олар
негізінен келесі топты құрайды.
Баяу өткізілетін активтер. ... ... ... бөлімінің “Тауарлы-
материалдық қорлар”бабы және баланс активінің ... ... ... ... ... бұл ... “Алдағы кезең шығындары” бабы есепке алынбайды. Бұл
топтың активтерін ақшаға айналдыру қиынырақ: бірінші сатып алушыны ... ... ал бұл оңай емес және ... бір ... керек етеді. Әсіресе
бұл аяқталмаған өндіріске тиісті.
Қиын өткізілетін активтер – баланс ... ... ... топтарға енгізілгенбаптарынан басқа барлық баптары. Бірінші бөлім
жиынынан “Ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялар” бабы бойынша соманың ... ғана ... ... қиын ... ... құрамында
басқа кәсіпоындардың жарғылық капиталға салған салымдары ғана есепке
алынады.
Баланс активінің ... ... ... дәрежесі бойынша топтағанда,
басты орынды ең өтімді және әр ... ... ... алады – кассадағы,
банктегі есеп айырысу, валюта және ... ... ақша ... ... ... ... салынған қысқа мерзімді қаржылық
инвестициялар , ... есеп ... ... Активтің бұл
қарастырылған баптары негізіне кәсіпорынның “өтімділігін”, яғни ... ... ... төлеу үшін қаражатттар алынатын бөлігін
көрсетеді. Өтімділігі бұдан төмен элементтер тауарлы-материалдық қорлар мен
негізгі ... ... ... ... ... ... төлеу уақытының мерзіміне байланысты топтастырылады.
Неғұрлым тезірек төленуге тиісті міндеттемелер – бұларға уақытында
төленбеген ... ... ... ... да ... мерзімді
міндеттемелер, жұмыскерлермен олардың алынған ... ... ... ... ... ... жұмыскерлерге берілген қарыздар жатады.
Бұл берілген мөлшерден асу банктің мақсатты қарыздарын өз мақсаты ... ... және ... ... өтеу үшін неғұрлым
өтімді активтермен қамтамасыз етілуі тиіс.
Қысқа ... ... - ... ... ... мен заемдар
және жұмыскерлерге алынған қарыздар.
Ұзақ мерзімді міндеттемелер – ұзақ мерзімді несиелер мен заемдар.
Тұрақты міндеттемелер – ... ... ... ... ... ... пен пассивтің балансын сақтау үшін бұл топтың ... ... ... ... ... бабы бойынша сомаға азайтылады.
Баланс өтімділігін анықтау үшін ... пен ... ... ... ... салыстыру керек. Баланс толық өтімді ... ... ... ( П1
А2 ( П2
А3 ( ... ( П4 ... ... ... егер ... сол ... үш теңсіздігін әрбір
тобы кәсіпорынның сәйкес міндеттемелер тобын жапса немесе оған тең ... ... ... кері ... ... ... емес.
Жоғарыда келтірілген жүйедегі алғашқы үш теңсіздіктің орындалуы
төртінші ... ... ... ... ... актив пен
пассив бойынша алғашқы үш топтың жиындарын салыстыру маңызды орын алады.
Төртінші ... ... ... ... ... ... ... мәні бар: оның орындалуын қаржылық тұрақтылықтың ең төменгі
шарттарының ... ... ... ... ... барын
дәлелдейді.
Егер бір жүйенің бір ... ... ... ... ... мәні болса, онда баланс өтімділігінің абсалютті
өтімділікпен азды-көпті айырмашылығы болады. Бұл кезде активтердің бір ... ... ... олардың басқа топ бойынша артылғанымен орны
толтырылады, ... өтем тек ... ... ... ... ... ... төлем жағдайында аз өтімді ... ... ... ... баса ... ... баптарын кесте түрінде көрсету орынды болады.
“Санатория Көктем”акционерлік қоғамының ұзақ және қысқа ... ... ... ... ... ... кәсіпорынның
материалдарын пайдаланамыз.
Кесте 11 - “Сұңқар” біріккен өнеркәсіптік кәсіпорынның мәліметтері
негізінде баланс активінің өтімділік дәрежесі және оның ... ... ... ... баптарының тобы
(мың теңге)
|Актив |Сомасы | ... ... | ... | |
| |мың | | |мың | ... | |
| ... | | ... | |(+), | |
| | | | | | ... |
| | | | | | ... (-) | |
| |2010 |2011 жыл | |2010 |2011 |2010 жыл |2011 жыл |
| |жыл | | |жыл |жыл | | ... өтімді | | ... | | | | ... | | |-ге | | | | |
| | | ... | | | | |
| |122 |3751 ... |26564 |-22230 |22813 |
| | | ... | | | | ... | | ... | | | | ... | ... | | | | ... |18448 |10168 ... |2550 |+12698 |+7618 |
| | | ... | | | | ... | | ... | | | | ... | ... | | | | ... |7100 |11745 ... |735 |+6365 |+10740 |
| | | ... | | | | ... | | ... | | | | ... |62944 ... |58489 |+3140 |+4455 ... | | ... | | | | ... |90566 |88338 |Жиыны |90566 |88338 | - | - ... ... ... тобы ең ... ... ... ... жауып тұрған жоқ, ал екінші бөлігі керісінше.
Актив пен пассив баптарының бірінші тобынының жиындарын ... ... ... кірістер мен төлемдердің (үш айға дейінгі) ... пен ... ... ... тобын салыстыру жақын уақытта күтілетін
төлем тәртібінің (үш айдан алты айға дейін) жағдайының жақсаруы ... ... ... ... мүмкіндік береді. Жалпы алғанда баланс
активі мен ... ... ... және ... ... ... өтімділікті анықтауға мүмкіндік береді. Ол ... ... ... ... ... ... қабілеттілігін (төлем
қабілетсіздігін) көрсетеді. Талданып отырған кәсіпорында 2010 ,2011 жылдары
баланс баптарының осы екі ... ... ... ... ... Ең ... және тез өткізілетін активтердің сомасы 2010 жылы 18750
мың теңгені ... ... ал тез ... тиіс және ... ... яғни ... ағымдағы активтер – 28075 мың теңгені
(22352+5750), бұл 9505 мың ... ... ... ... 2011 жылы ... ... 15195 мың теңгені (3751+10168) –
26564+22550 = 13919 – 29114 немесе (-22813+7618) құрады.
Баяу өткізілетін ... ұзақ ... ... малыстыру
перспективалы өтімділікті бейнелейді және болашақ кірістер мен төлемдерді
салыстыру негізінде ... ... ... ... ... ... да алаыс алдағы уақытқа қаржылық жағдайының жақсаруы
немесе нашарлауын алдын ала ... ... ... ... ... кәсіпорында 2010,2011 жылдары төлем ... ... ... . Егер 2010 жылы оның ... 6365 ... ... ... 2011 жылы 10740 мың теңгені құрады, немесе есепті жылы
1,7 есе өскен.
Баланс ... мен ... ... ... ... ... салыстыру
кәсіпорынның оның иеленушілері алдындағы ... жаба ... ... ... бұл кәсіпорын жабылатын кезде ғана керек
болады, ал үздіксіз принципін сақтау немесе ... ... ... ... ... ... өз ... айналым капиталының бар болуын
талап етіледі. Ол үшін жоғарыда келтірілген ... ... ... ... ... көзі иммобильді активтерден көп болу керек. Талданып
отырған ... бұл ... ... жылдары баланс активінің баптарының жиынынан сәйкес 3140 мың
теңге және 4455 мың ... көп ... бұл ... ... ... көрсетеді, себебі оның үздіксіз қызметін жүзеге
асыру үшін меншікті айналым капиталы ... ... ... ... ... ... ... есеп айырысу
мүмкіндіктері бойынша қаржылық жағдайды толығымен көрсетеді. Алайда ол
берілген ... ... ... ... қаржылық жағдайын әрқашан дәл
көрсете ... оның ... - ... есеп берулер негізінде сыртқы
талдау жүргізіп жатқан талдаушының ақпараттарының шектеулілігінде. Бұл
жағдайдыа ... ... ... ... ... ... себебі ол ақша
қаражатына ең жақын тұр және ... ... ... ... ... ... көздері болып табылады.
3 ТУРИСТІК ... ІСКЕ ... ЖӘНЕ ... ... ... ... облысының туристік инфрақұрылымын дамыту
  
Алматы облысы 1932 жылы 10 ... ... ... - 224 мың ... ... республиканың оңтүстік шығысында орналасқан. Шығысында Қытаймен,
оңтүстігінде Қырғызстанмен шектеседі. Жетісу жері Алматы ... ... көп ... ... бар, өте әсем және ... ... облысында
Қазақстанның жаңа экономикалық саясатының негізгі ... бірі ... ... ... ... ... ... бекерден таңдаған емеспіз – бұл жер тарихи, мәдени,
археологиялық, этнографиялық, табиғи ... бай ... ... ... ... ... «Алтын адам» облысымыздың ауағында
табылған, ... ...... ... ерте палеолит дәуірінен қалған
Шарын өзені арналарында орналасқан. Согдиан шаған ағаштарын да дәл ... көре ... ... ... жазымен, қайталанбас күзімен, қарлы қысымен,
көк жайлауымен, таза ауасымен өлкеміз таңғажайып ... ... ... өте ерекше. Саяхаттың бір күнінде-ақ, көп уақыт
жұмсамай-ақ шөл даладан қарлы жерлерге дейін табиғи аумақтардың ... ... ... ... мен фаунасы өте бай. Дәл осы ... ... көне жері ... ... ... ... ... туризм экономика саласының басым бөлігі ретінде
анықталған, оның ... ... ... ... ... сөзсіз. Біз
облысымыдың оң туристік имиджін қалыптастырып, оны ... ... ... ... ... ғана емес, сонымен қатар шетел мемлекеттеріне
де тартымды жасағымыз ... ... ... ... ... бар ... демалыс үйлері мен
туристік базаларға қосымша заманауи жаңа кемпинтер салу, автомогистральдар
салу, ... ... ... ... ... мен Қазақстан тұрғындарының
сұранысын қанағаттандыруға бағытталған ... ... ... ... ... қала маңы аймағының бас жоспарында тау ... ... ... ... ... ... және
радондық көздерді дамытуды, тыныс жолы органдары мен жүрек-қан тамырлары
ауруларын емдеу үшін қазіргі шипажайларды, профолакторийлер мен ... және ... ... ... бірге жаңаларын ашу қарастырылған.
Ыстық климатты шөлді аумақтың болуы урологиялық ауруларды емдеуге
арналған жазықтықтағы курорттардың ... ... ... ... туризмнің даму шарттары Қазақстанның басқа өңірлерінен
ерекшелінеді, себебі аймақтың ... ... ... ... ... ... басты бағыты - туризм инфрақұрылымын дамыту
болып табылады.
Жалпы облыс аумағында 2011 жылғы мониторинг қорытындысы ... ... ... ... ... облысы аумағында 125 қонақ үй қызмет
көрсетуде, 191 демалыс аумағы мен ... 76 ... және 20 ... ... 15 ... мен ... 14 ... лагері және
орталықтар, 22 демалыс үйі және 7 басқа нысан. Туристерді демалту ... ... ... мен ... ... ... ... жұмысы жүргізілуде.
       Туристердің көпшілі емдік-шипажай ... ... ... таңда, көптеген емдік-шипажай объектілері жұмыс істеп
жатыр. Аса әйгілі емханаларға: «Алатау» ... ... ... ауданы), «Көктем» (Талғар ауданы), «Жаркент-Арасан», «Керім-Ағаш»
(Панфилов ауданы) жатады. Халықаралық ... сай ... ... көрсететін «Старая крепость» және ... ... ... ... ... шипажайы сияқты қабылдау объектілері бар.
Капшағай су қоймасындағы туризм инфрақұрылымының нысаналары ең қарқынды
дамуда. ... ... су ... ... ... орындарында
туристерді қабылдау және оларға қызмет көрсету сапасының жақсару ... ... ... ... көрсету саласында жайлы табиғи-
климаттық және бальнеологиялық ... бар, ... ... ... ... ... арнайы сауықтыру және емдік турлар берік
бекінді. Алматы облысының емделу және демалу үшін тек қана ... ... ... ... ... ... ... әлеуеті зор.
Бірақ, жалғыз ғана ресурстар ... Осы ... ... ... ... ... яғни ... бағыттағы, баға белгілейтін қызмет
көрсететін шипажайлар мен курорттар жүйесі қажет.
Рекреацияның емдік емес түрлерін және туризмді дамыту үшін ... ... ... ... ал олар шипажайларда жоқ, әсіресе жоғары деңгейдегі
қызметті талап ететін қызмет түрлері үшін ... ... пен ... ... жаннаты - Жетісудың табиғи-рекреациялық ... ... ... ... өте туризмді дамытуға ерекше көңіл бөлуде.
Алматы облысында орналасқан ... ... ... ... өте зор. Осы ... ... ландшафттары көз аларлық аумақтарға жыл
сайын отандық және ... ... ... ... ... туристік индустриясының перспективалы
бағыттарын ... ... ... жылдарға арналған бағдарламаға»
мониторинг өткізу бойынша оперативті есебі[21]:
Салалық бағдарламаны орындау бойынша нысаналы ... және ... ... ... ... ... орнын 2009 жылғы 92-ден 2015 жылы 90 -ға дейін көтеру.
Жетістік дәрежесі:
2010 жылы 93 орын, 2011 жылдың ресми ... 2012 ... ... ... ... ... Туристік қызметпен айналысатын ұйымдардың жинақтық кірісін 2015
жылы 2008 жылмен салыстырғанда ... 12%-ға ... ... 2011 ... 6 ... ... бойынша аталған
көрсеткішті нақты орындау сол ү.ж. 4 тоқсанында белгілі болады (2010 жылдың
қорытындысы 2008 ... ... ... ... ... ... ... түскен инвестицияның өсімі 2015 жылы 2009
жылдың деңгейінен 30%-ға жоғары.
Жетістік дәрежесі: 2011 ... 1 ... ... ... ... ... мың ... 2010 жылдың сәйкес 1тоқсанындағы
көрсеткіштен 104 %-ға артық.
2) Туристік қызметтің жыл ... ... ... ... ... ... ... 10 %-ға өсуі.
Жетістік дәрежесі: 2011 жылдың 1 тоқсанында – 2 104 092,1 теңге
3) Келушілердің ... ... ... 2009 жылдың деңгейінен
2010 жылы – 5 %-ға, 2011 жылы 8 %-ға, 2012 ... ... %-ға, 2014 жылы – 15 %-ға ... ... ... ... ... 22,4 %-ы 554 583
адам.
4) Келушілер санының өсімі 2011 жылы -210000, 2012 ... ... 2014 ... ... ... ... тау шыңғысы курортында, Шығыс Қазақстан облысындығы
Алакөл ... ... ... ... үйде,
Оңтүстік Қазақстан облысындығы Қасқасуда тау шаңғысы спорты
курортының салыну ... ... ... ... ... ... 2011 ... қорытындысы бойынша белгілі
болады.
Салалық бағдарламаны іске асыру жоспарланған ... мен ... ... ... ... «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» халықаралық көлік ... ... ... ... соның ішінде көліктік дәліз бойында жол
бойы ... ... салу үшін ... ... ... ... бөлу бойынша дайындық жұмыстарын жүргізген.
Барлық облыстарда жол бойы ... ... ... ... оған ...... ... құру жөніндегі жол
бойы инфрақұрылымын құру үшін учаскелер анықтайтын ... тобы ...... ... құру үшін аймақтарда жергілікті
бюджеттен немесе «2020-Бизнес жол картасы» шеңберінде көзделген қаржы
қаражат бөлу ... ... ... кластерді құру мақсатында 2* және 3* қонақ
үй салу үшін инвестициялық іріктеуөткізілді, кейіннен ... ... ... ... ... ... «Жол картасы 2020» аясында
қаржылық қолдау тапты.
Өңірлерде туристік орталықтар, орналастыру ... мен ... ... ... мәселе инвесторларды тарту болып табылады.
Экологиялық туризмді ынталандыру мақсатында қонақжай үйлер ... ... ... ... қоғамды кеңінен тарту үшін
лекциялар, экологиялық сәрсенбіліктер, этношоу, ақпараттық туристік турлар,
сұқбаттасу сияқты ... ... ... ... ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтарда
жабдықталған (бұдан әрі-АҚТА) туристік маршруттар және ...... ... 6 241,3 км, оның ... ат ... жаяу жүргіншілер
жолы -1458, автомобиль жолы-3332, қалғаны-45, сынақ алаңы мен ... – 72, ... ... мен ... ... – 165, автотранспорт
орындары-85, кемпинг, қонақүй, мотельдер, туристік базалар ... ... 193 ... пункттері бар, аншлагтар, көрсеткіштер
қондырылған, ақпарат стендтері -1833.
ЕҚТА республиканың тұрғындарының және қонақтарының арасында танымал,
2010 жылы ... ... саны 538 001 ... ... ... ... ... дамыту мақсатында «Жол
картасы» шеңберінде Каспийдің жағалауындағы 1-15 ... ... ... ... ... ... салу, демалыс орындықтарын
құру және жарықтандыру бойынша жұмыстар жүргізілді).
Қазақстанның туристік нарығын әлемдік нарыққа жылжыту ... ... ... ... ... ... және ... бойынша
3награда берілді.
«Туризм индустриясының кадолық әлеуетіндамыту» бойынша үшінші бағыт
іске асыру барысында 25 ... ... ... және 39 бірлік қонақ ... ... ... ... Сонымен қатар, туризм саласында
жоспарланған 1000 маманның орнына 1369 маман шығару жоспарлануда.
Қазақстан Туристік ... мен ... ... үй ... арасында Алматы қаласында бір филиалашу туралы ... ... ... қол ... жылдың 1 жартыжылдығында жүзеге асырылған жоғарыда көрсетілген іс-
шаралардың барлығы туризмдегі басты ағымның ... ... ... жетуге жағдай туғызды.
ҚР СА деректеріне сәйкес 2011 жылғы қызмет көрсетілген келушілердің
саны 3,9 млн. ... ... (2010 ... ... – 3 млн ... көбіне іскерлік мақсатпен (68,9%), демалу мақсатымен (24,8%
жалпы туристер санының) саяхат жасаған.
Келушілердің саны 2010 ... ... ... ... ... ... ... көлемі 5,8%-ға өскен және 15,4 млрд.
теңгені ... ... ... ... ... ... ... өскені байқалады. Кіру туризмінде келушілерінің саны 22,3% -ға
өскен (2010 жылдың қаңтар-наурыз ... мың адам ... ... ... айларында – 1020,2 мың адам). Шығу туризмі мен ішкі
туризмнің 2011 ... ... ... қорытындысын сәйкесінше
былтырғы жылдың қорытындыларымен салыстыратын болсақ 42,8 %-ға (2010 жылдың
қаңтар-наурыз ... 1 338,1 мың адам ... 2011 ... ... – 1911,2 мың ... және сәйкесінше 12,6 %-ға өскендігін байқауға
болады (2010 жылдың қаңтар-наурыз айларында-836,4 мың адам болса, ... ... ... – 941,4 мың адам).
Есептік кезеңде туристік қызметпен айналысатын 1285 ... ... 99 жеке ... 80,5 мың ... ... ... немесе 2010 жылдың
қаңтар-наурыз айларының көреткішінен 9,8 %-ға артық.
Туристік фирмалар мен жеке кәсіпкерлердің басым ... ... ... ... (161), ... (93), ... (54), Шығыс Қазақстан (53)
және ... (49) ... ... ... ... 1305 ... бар және ... 563,7 мың адамға және 13 272,4 млн ... ... ... ... 34671 ... есептелген, біржолғы сыйымдылық 75 409
төсек-орынды қамтиды.
2011 жылдың 1 ... ... ... ... елде ... ұзақтығының 9,3 %-ға өскендігін көрсетеді. Өкінішке
орай, туристік қызмет 30 %-ға төмендеген. Бірақ, нақты ... 2012 ... ... анық болады.
Қазіргі таңда министрлік Мемлекет Басшысының 2011 жылғы 17 сәуірдегі
№01-7.4 және 12 мамырдағы № 01-7.5 тапсырмасын орындау ... ... ... тапсырма шеңберінде туризм саласын дамыту бойынша бірқатар
ұсыныстар дайындау тапсырылған.
3.2 ... ... ... ... жолдары мен қаржылық
басқаруды жетілдіру
Ағымдағы және келешек жоспарды ғылыми тұрғыдан негіздеу кәсіпорынның
өткен жылдардағы қызметінің нәтижесіне терең ... ... ... ... негізделген болжауларсыз, кәсіпорын экономикасының даму
заңдылықтарын зерттеп алмай, орын ... ... мен ... ғылыми түрғыдан негізделген жоспарды жасауға, басқару шешімінің
ұтымды нұсқасын таңдап алуға болмайды.
Қорларды үнемді пайдалану ... мен ... ... ... ... ... тек фактілерді анықтау мен қол жеткен нәтижелерді
бағалау мақсатында ғана ... ... ... ... ... алу және ... ... шұғыл түрде әсер ету мақсатында
да жүргізілуі тиіс. Сондықтан талдаудың шұғылдығы мен әрекеттілігін арттыру
қажет.
Объективті жэне ... ішкі және ... ... ... ... ... ... қатарлы тәжірибелерді және ғылым мен ... ... ... ... ... істеу тиімділігін
арттыратын резервтерді іздестіру.
Кәсіпорын жұмысының жоспарды орындауы, ... ... ... ... ... бар ... пайдалануы мен оның өнімдер мен
қызмет рыногындағы жағдайын тексеру бойынша нәтижелерін бағалау. Объективті
тексеру бизнес-процестерді басқару ... ... ... ... ... ... әрбір басшы өзінің ... ... ... бойынша қаржылық құжаттарды алып отырады.
Оларды айқын талдау басқару ... ... ... ... ... кәсіпорын жұмысын жақсарту бойынша бірқатар ұсыныстар келтіріледі :
Біріншіден, қандай да ... ... ... ... ... ... жөн. Кәсіпорынның өткен белгілі бір
кезеңдегі негізгі қаржылық сипатын, ... ... ... Оның үстіне тенденция көрсеткіштердің ... ... ... ... қозғалыс жылдамдығын сипаттайды және
белгіленген нәтижелерге жету ... ... ... ... ... ... қаржылық көрсеткіштерді анықтау
кіреді: белгілі бір кезеңдегі тұрақтылық, өтімділік, айналымдылық және т.б.
және ... ... Осы және ... да ... ... ... әлеміндегі қатынас тілі болып табылады, ... ... ... түсіну қажет. Сондай-ақ алынған ... ... ... талдау керек.
Қаржылық мониторинг өткізу үшін мынандай құжаттар керек: баланс
(№1үлгі); кәсіпорынның ... ... ... ... есеп
(№2үлгі); ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп (№4үлгі).
Тереңірек талдау үшін бухгалтерлік есептің қосымша құжаттары ... ... жеке ... ... тұлғаларға қарағанда өз
баланстарын жүргізбейді, өйткені бұны ... деп ... ... ... ... ... ... мүмкіндігінен айырылады. Оны олар,
әдетте, «тірі» ақшамен, не болмаса өндірілген ... ... мен ... ... оны ... ... ... басқа да көрсеткіштер
бойынша бағалайды.
Кәсіпорынның қаржылық мониторингін жүргізу керек болатын ең ... бір жыл, ал ... ... бір ... ... ... ... баптарының өзгерісін жалпы бағалау. Баланс
баптарының жалпы тенденциясының ... ... ... ... нақты сипаттамасын бере алады. Қорытынды көрсеткіштерді кезеңдер
бойынша салыстыруды бір графикпен ... ... ... ... ... тыс ... айналым активтер; қаржыландырудың ... ұзақ ... ... ... мерзімді міндеттемелер.
Үшіншіден, талдауға қарап кәсіпорын қызметінің жалпы сипаттамасын
беруге болады. Жоғарыда айтылған сипаттардың барлығы қалай болса да тек ... ... ... және ... берешекпен байланысты. Мұнда
актив ретінде баланс активіне кіретін ... жай ... ғана ... қатар, ақша ағымын құруға қабілетті ... ... үшін ең ... ... ... көбейюі, ал кредиторлық
берешектің азаюы болып табылады. ... ... ... ... ... ... ... тұрақты болып қала беруі мүмкін, егер де ... және осы ... оның өсу ... ... ... ... тезірек болса. Кәсіпорынның тұрақты жұмыс істеуі мына ... ... ... ... ... ... ... қарағанда
азырақ болса.
Ең нашар вариант - актив азаяды, ал кредиторлық берешек өседі. ... бұл ... ... ... осы екі параметрге - актив пен кредиторлық
берешекке ... әсер етуі ... ... ... ... ... Әдетте, мұндай құбылыс кенеттен пайда болмайды.
Әдетте бұл басшылардың қаржылық талдаудың маңыздылығын ... ... ... ... ... таяз болып, соған байланысты назарын басқа
көрсеткіштерге ... ... ... ... ... пен кредиторлық
берешекті басқару тұтқаларын жетілдіру ... ... пен ... ... ... шегіндегі қаржылық
коэффициенттерді талдау өте маңызды. Табыс пен ... ... ... ... мысалы түскен ақша мен шығындар динамикасынның қатаң белгіленген
тенденциясы жоқ екендігін және ... әр ... неше ... ... ... ... ... кезеңдерде өсіп отырады, ал кейде -
төмендеп кететіні байқалады. Алайда қаржылық сипаттың осы ... ... ... беруі мүмкін. Бұл кәсіпорын басшысының өндірістік және
өткізу қызметтерінің қаржылық сипатын нығайта ... ... ... ақша ... қозғалысы туралы есепті талдау
–кәсіпорынның ... ... мен ... қызметі туралы ақпарат
бере алады. Басшылар «тірі» ақша көбейе бастаған кезде ... ... Дәл ... ... ... ... қалуына алып келетін
шешімдер қабылданады. Тек ақша қаражаттарының қозғалысы ... ... ғана ... ақша ағымын басқаруға қабілеттілігі туралы айқын
көріністі бере ... ... ... ... ... - ұзақ мерзімді
жоспардың және ағымдағы жылға жан-жақты ... ... ... ... ... ... ... жоқтығынан да бетер
құлдыратады. Мұндай құжаттарды жасағысы келмеген басшылар ... ... ... ... өзгертудің орнына өздерін соған тәуелді етеді. ... ең ... үшеу ... ... ... ... ... - оптималды жағдайға, ал үшіншісі - ... ең ... ... ... есептеледі. Және де бірінші жоспар екіншінің құрамдас
бөлігі, ал екінші - үшіншінің ... ... ... керек. Бұл осындай
жоспарлардың өміршеңдігінің міндетті шарты.
Алтыншыдан, қаржылық талдаулар кәсіпорын басшыларының күнделікті
жұмысы ... ... ... ... ... ... жақсарту үшін,
әртүрлі тізбектердің тиімділігін дәл анықтау және ... ... ... ... өзінің ағымдағы жұмысындағы тұтқаларды білуі үшін оған
бухгалтерлік ... ... ... ... көшу ... ... ... енгізу жыл ішіндегі оның қаржылық
жағдайының жақсаруына ықпалын тигізеді.
Кәсіпорынды дамытудағы ішкі факторлар: өндірістік ... ... ... ... ... ... ... қорларды
пайдаланудың жоғарғы деңгейі; өнім (тауар) ассортиментінің қажетті ... ... ... ... ... ... қор портфелі; құрылыс — монтаж жұмыстарының төмен ұзақтылығы;
тиімді инвестициялық ... ... ... ... ... ... тиімді құрылымы (жоғарғы өтімділігі); ... ... ... ... ... ... үлесінің төмен болуы;
дебиторлық қарыздың ... ... ... ... ... тиімді қаржылық
менеджмент).
Дебиторлық борыштың, әсіресе оның күмәнді бөлігінің үлкен ... ... ... ... соқтырады. Егер мерзімі өтіп кеткен
сомалар бар ... онда ... ... алу ... ... ... ... Дебиторлық борыштың пайда болуы есептеулер тәртібінің
бұзылуы нәтижесінде болады. ... ... ... ... ... ... бақылауында ұстауы жөн.
Дебиторлық берешектің өсуі кәсіпорынның қаржылық жағдайына кері ... ... ... бұрын пайда болған қарыздарға және берешектің
ірі сомасына, олардың пайда болу ... ... ... керек. Олар:
сатып алушыларға қатысты ұйымның қате несиелік ... ... ... кейбір тұтынушылардың төлем қабілеттілігінің болмауы немесе
банкрот болуы; сату көлемінің өте ... ... ... ... өткізудегі
қиындықтар; ақша қаражаттарының келіп түсуіндегі қиындықтар және т.б.
Кәсіпорын төлем қабілетті болуы үшін: ... ... ... ... ... ... төмендету; төлем тәртібіне бақылау
жасау; тауарлардың бәсекелестік қабілетін арттыру; ... ... ... төлеуді талап ету; ақшаның сақталуы және мақсатты
жұмсалуын тексеру; жолдағы ... ... ... ... ... ... ... толық кірістелуін тексеру; төлем тәртібінің
сақталғанын тексеру; банктегі есеп айырысу шотында ақшаны ең аз, ... ғана ... ... ... ... мыналар болуы мүмкін:
• өнімді өндіру және сату көлемінің төмендеуі, өзіндік құнының ... ... ... және ... ... ... — кәсіпорынның өзін-
өзі қаржыландыруының меншікті көздерінің жетіспеуі;
• айналым капиталын дұрыс пайдаланбау: ... ... ... ... тыс және ... қаржыландыру көзі жоқ
басқа да мақсаттағы қорларға салып жіберу;
• кәсіпорын клиенттерінің төлем қабілетсіздігі;
• салықты ... ... ... ... үшін айыппұл,
салық салу деңгейінің жоғарылығы.
Төлем қабілеттілік көрсеткіштерінің өзгеру себебін ... үшін ... ... мен шығысы бойынша жоспардың орындалуын ... зор. Ол үшін ақша ... ... туралы есеп деректерін
бизнес-жоспардың қаржы бөлімінің деректерімен салыстырады.
Ең алдымен операциялық, инвестициялық және қаржылық қызметтен ... ... ... ... орындалуын белгілеп және жоспардан
ауытқудың себебін анықтап алу ... Ақша ... ... назар аудару керек, өйткені кәсіпорын бюджетінің табысты бөлігін
орындаған күннің өзінде де ақша қаражаттарын артық және ұтымды емес ... ... ... соқтыруы мүмкін.
Кәсіпорынның қаржылық бюджетінің шығыс бөлігі әр бабы бойынша дұрыс
немесе ... ... ... ... ... ... отырып талданады.
Талдаудың қорытындысы бойынша кәсіпорынның келешектегі төлем қабілетінің
тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін ақша ... ... ... ... ... айқындалуы тиіс.
Ағымдағы кезеңде ақшалай активтер сомасының көбеюі келесі негізгі іс-
шаралар көмегімен ... ... ... ... ... қаржылық салымдар
портфелін ликвидациялау; ... ... ... ... ... оны қайта қаржыландыру; дебиторлық қарыз айналымын жылдамдату;
тауарлы - материалдық ... ... ... ... тауарлы -
материалдық қорлардың маусымдық және ... ... ... ... ... мен ... тиімділігін
бағалау және талдау, қаржылық талдаудың қорытынды кезеңі ... ... ... ... ... төмендеуі байқалды. Оған әсер
еткен факторлар: қызмет жасаушы (айналым) капиталдың ... ... ... ... өткізілген өнімнің өзіндік құнының өсуі, ... ... ... ... ... ... төлем
тәртібінің бұзылуы, сұраныстың болмауы немесе азаюы және т.б. ... ... үшін ... ... түскен түсімді өсіріп, өзіндік
құнды мейлінше азайтуға тырысуы керек. Сонымен қатар айналым капиталын
бақылауға ... жаңа ... ... алу, ... ассортиментін, тауар
саясатын қайта қарауы керек.
Кәсіпорынның дамуы ... ... ... саясаты мен
инфрақұрылымды мемлекеттік реттеу көмегімен болуы мүмкін.
Таурларды өткізу жүйесін таңдау ең маңызды шешімдердің бірі ... ... үшін ең ... ... ... ... сату
үшін жасақталған ветеринарлық дәріханалардың болуы және делдалдар қызметін
пайдалану ... ... ... ету ... ... экономиканың даму
дәрежесіне ... ... ... ... ... бір орында қатып
қалуларына болмайды. Кәсіпорындарды басқару икемді, әрқашан басты мақсатқа
жетуге және сонымен ... ... ... ... ... ескеріп
отыруға тиіс. Кәсіпорынға басшылық етудің міндеттері де практиканы терең
зерттеудің негізінде өндірістің одан әрі даму ... ... ... ... үшін ... әсер ... сол ... үшін аса маңызды
экономикалық тұтқаларын пайдалану болып табылады.
Кез келген кәсіпорынның нарықтық жағдайдағы ең ... ... ... ... қамтамасыз ету, сонымен ... ... ... ... ... егер де ... жұмысында белгілі бір принциптерге сүйенсе
және қажетті бернесін орындаса, алдына қойған мақсатына ... ... ... ... ... жататындар :
• жоғары сапалы өнімдер өндіру, оларды жүйелі түрде жаңалау және ... ... ... ... сай ... ... өзара
алмасушыларын ескере отырып, өндірістік ресурстарды ұқыпты пайдалану;
кәсіпорынның бет алысының стратегиясы мен тактикасын ... ... ... байланысты оларды өзгертіп отыру;
... ... мен озық ... ... және басқаларды өндіріске кеңінен енгізу;
Ғылыми-техникалық прогрестің жетістіктерін іске ... - бұл ... ... ... ... және ... оның ішінде отын -
энергия ресурстарын көптен-көп пайдалану, ал ... ... ... ... жаңа ... ... іске ... табылады. Сондықтан негізгі қорлардың тозу ысырабын азайту
оларды ... ... ... негізгі көрсеткіштердің деңгейлерін
қор қайтарымы, ауысымдылық коффициенті, ... ... ... мүмкін; бұл ... ...... ... ... ... ... жабдықтардың әр ... бос ... ... ... және ... жетілдіру, шаруашылықты
жүргізудің жаңа нысанын дамыту есебінен ... ... өз ... ... ... ... ... өсуін және
еңбектерінің үлкен маңыздылығы, олардың тіршілік деңгейлерін арттыру,
еңбек ұжымдарына қолайлы саяси-психологиялық ахуалды жақсарту;
... ... ... ... ... ету, кәсіпорынның жақсы атағын қолдау; баға саясатын икемді
жүргізу және басқа да функцияларды іске ... ... ... ... үш ... жүзеге асыруы керек:
• өндіріс шығындарын барынша азайту. Өндіріс шығындары ... ... ... ... өз өнімінің бағасын бәсекелестерге қарағанда
төмендете алады. Соның нәтижесінде бұл өнімнің рыноктағы үлесі артады.
Ол үшін ... ... ... ... ... жақсарту шараларын жаңа ... ... ... ... ... ... ... жүйелі түрде төмендету - кәсіпорынның жұмыс істеу тиімділігін
арттырудың негізгі құралы болып табылады. Ұлттық ... ... ... ... төмендетудің мына төмендегі негізгі
бағыттарын айтуға болады :
1) ғылыим-техникалық прогрестің ... ... ... және ... ... ... ... поцестерді мемлекет тарапынан реттеу.
• өнім өндіруде мамандыруды жоғарылату. Бұл бағыттың негізгі мақсаты -
өндіріс өнімінің сапасын жақсарту, ... ... ... ... да,
сапалы өнімді таңдайды. Сондықтан да бұл бағытты таңдаған кәсіпорындар
қалай да өз ... ... ... ... Ол үшін ... ... ... маркетинг жүйесі болуы керек;
• кәсіпорын өз қызметін рыноктың белгілі бір бөлігіне ғана арнайды. ... ... ... ... бір өнім ... ... зерттеп, соған сәйкес өндірісті ұйымдастырады, яғни
осы өнімнің өзіндік құнын төмендету немесе осы өнім ... ... ... жүзеге асырады. Кәсіпорын бүкіл рынокқа ғана емес,
тек оның бір бөлігіне нақты тұтынушыға, оның сұранысына қызмет етеді.
Қорыта ... ең ... ... барлық фунциялары
жоспарланған стратегияны жүзеге асыруға және алдына қойған ... ... ... ... ... қанағаттандыру және пайда табу
мақсатында өнім ... ... ... және ... ... дербес шаруашылық субъектісі. Кәсіпорын дербес жүйе ретінде
қоғамдық ... бас ... ... ... Онда ... ... ... міндеттерінің шешімдері тікелей жүзеге ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетуіне дер
кезінде тапсырыстар алудағы жүйені нығайту қажет. Осы ретте ескеретін жай,
межелеген өнімді өндіру немесе қызмет ... үшін ... ... ... және қаржы ресурстарымен қамтамасыз ... ... ... ... күші - ... Ол ... ұлғайтуды, сапасын
жақсартуды және өнімнің бағасын ... ... ... ... өндіріске толық енгізуді, ... ... ... және ... ... үдемелі әдістерді толық
қолдануына үлкен ықпалын тигізеді. Ірі фирмалармен салыстырғанда кіші
кәсіпорындар ... ... ... көзге көрінеді. Оларға жоғары
серпінділік, ықшамдылық, өндірістің ... ... ... тән. Кіші ... жаңа ... ... ... кәсіпшілігін -жалғастырады, кіші қалалардың экономикалық және
әлеуметтік дамуларына ықпал етеді.
Кәсіпорынның шаруашылық ... ... ... ... ... ... қажетті шарттары болып табылады. Кәсіпорын
қызметінің ... ... ... негізгі көздерінің бірі ... ... Онда ... ... мен ... ... ... қызметіндегі нәтижелілігінің жыл ішіндегі деректері көрсетіледі.
Кәсіпорынның және өндіріс қаржы жағдайының тиімділігіне талдау жасау ... ... мен ... ... Ең ... ... тиімді
пайдалануды және олардың қайтарымын сипаттайтын ... ... ... ... ... ... белсенділігін
қамтитын көрсеткіштер, кәсіпорынның ... ... мен ... ... ... ... ... кіріспесінде бухгалтерлік есептің жаңа этаптағы
мағынасы, ... ... ... мен ... ... ... ... бағдарламалар құрып, бәсекеге қабілеттілікті арттыру, сонымен
қатар оларды іске асыруға бағытталған негізгі іс-шаралар және де зерттеліп
отырған объектінің ... ... ... ... жұмыстың
тақырыбының актуалділігі ашылып жазылған.
Бірінші бөлімде кәсіпорынның жалпы шаруашылық қызметінің ... мен ... және ... Көктемнің » бухгалтерлік есебін
ұйымдастырудың ерекшеліктері мен есеп саясаты және ... ... ... ... ... ... ... болып 2007 жылғы 28 ... ... ... ... есеп және ... ... заңы болып табылады. Бұл құжатпен қатар арнайы темір жол
көліктері үшін типтік ішкі аралық нысандары ... ... ... ... екі ... ... журнал ордерлік
және автоматтандырылған нысандары қолданылады.
Есеп саясатын қалыптастыру үшін негіз болып ... ... ... міндеттемелердің, табыстардың және шығыстардың
альтернативті әдісін көруге ... ... ... ... ... табылады.
Екінші бөлімде бухгалтерлік баланстың мазмұны мен оның талдануы, яғни
бухгалтерлік баланс, оның ролі мен ... ... ... ... мен оның құралу көздерінің 2010, 2011 ... ... ... ... келтірілген.
Бухгалтерлік баланс бұл кәсіпорынның қарамағындағы қаржылық ресурстары
мен оның құралу көздері туралы ақпараттарды ... ... ... ... ... ... екі жақты кесте. ... ... ... бір ... ... қаржылық жағдайын
көрсетеді. Қаржылық жағдай бұл кәсіпорынға ... ... бары ... ... қойылған құралу көздері болып табылады.
Дипломдық жұмыстың үшінші ... ... ... ... ... және кәсіпорынның бухгалтерлік есебін ұйымдастырудың жетілдіру
жолдары қарастырылған. ... ... ... ... мақсатындағы
бағдарлама талқыланады. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жақсарту жолдары мен
қаржылық басқаруды ... ... ... ... экономикаға көшу жаңа экономикалық институттардың
пайда болу қажеттілігін тудырды. Бұл ... ... ... орын
болып аудит институты табылады. Оның ... ... ... ... ... ... ақпараттың дұрыстығын бақылауды қамтамасыз ету.
Кәсіпорында аудитті жүргізу ... ... ... ... қызметінің дамуы кәсіпкерлік тәуекелдің азаюына және қаржылық
есептілік пен бухгалтерлік есептілікті жетілдіруге әкеледі.
Осыған ... мен ... ... ... ... ... аудиторлық тексеруін жургізуді ұсынамын.
Қолданылған әдебиеттер тізімі:
1. Уикипедия — ашық ... ... ... 2007 ... 28 ... ... Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік
есеп және қаржылық есептілік туралы» Заңы
3. Халықаралық қаржылық есептілік стандарттары
4. № 2 ... ... ... ... Типовой план счетов бухгалтерского учета. Утв. приказом Министра
финансов РК от 18.08.2007 г. № ... ... М.С., ... С. ... ... - ... 2004
7. Акционерлік қоғам Жарғысы
8. Толпаков Ж.С. «Бухгалтерлік есеп». Қарағанды 2009
9. Кеулімжаев Қ.К., ... З.Н., ... Н.А., ... ... ... оқу ... Алматы, Экономика, 2001
10. Радостовец В.К., Радостовец В.В. Шмидт О.И. Бухгалтерский учет на
предприятии: Изд. 3. доп и ... ... ... ... ... Баймұхановa С.Б. «Бухгалтерлік есеп», Алматы-2005
12. Қ.К. Кеулімжанов , З.Әжібаева, Құдайбергенов.Н. “Бухгалтерлік есеп
принциптері” Оқу құралы. Алматы 2003
13. Назарова В. Л. ... учет ... ... - ... ... 2003.-172 с.
14. Максимова В.Ф.Микроэкономика.Учебник.-М.,Соминтэк,1996.-328с.
15. Просветов Г.И. Анализ хозяйственной деятельности предприятия: Задачи и
решения. - М.: Издательство РДЛ, 2005. – 597 ... ... К.Ш. ... и ... финансовой отчетности: Учебн. пособие.
/К.Ш. Дюсембаев, С.К. Егембердиева, З.К. Дюсембаева./ - Алматы: «Каржы-
каражат», 1998. -- 512 с.
17. Лашун Л.Г. ... на ... ... дом ... - Алматы
2005.-132 с.
18. Безруких П.С., Палий В.Ф. Бухгалтерский ... ... - М.: ... ... 2001. – 654 ... ... Ә. «Бухгалтерлік және қаржылық есеп принцптері», Алматы-
2006
20. Алматы облысы әкімінің ресми сайты - ... ... ... туристік индустриясының перспективалы
бағыттарын дамыту жөніндегі 2010-2014 жылдарға арналған бағдарлама
22. Қазақстан Респубилкасының электрондық үкіметі - http://www.egov.kz

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 68 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Агросервис Шапағат» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің есептіліктері мен алғашқы құжаттары33 бет
Кәсіпорын19 бет
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы ақпарат57 бет
Нарықтық экономика және кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігін арттыру78 бет
«Жартаc» ЖШС-ндегі еңбек өнімділігі көрсеткіштерін талдау, оны арттыру мақсатында кәсіпорын тарапынан жасалатын шаралар жүйесіне баға беру, оның кемшіліктерін анықтау және оларды жетілдіру бойынша ұсыныстар ұсыну64 бет
«Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС-нің мысалында кәсіпорынның экономикалық тиімділік көрсеткіштерін талдау және бағалау27 бет
Кәсіпкерлік қызметті жетілдірудегі салық режимінің маңызын ашып көрсету және тиімді жүйесін ұсыну69 бет
Кәсіпкерлікке қолдау көрсету82 бет
Кәсіпорын көрсеткіштері бойынша кәсіпорынның жалпы жағдайына диагностика жасау8 бет
Көрсеткіштік функция, оның қасиеттері және графигі4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь