«Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының құқықтық сипаттамасы»

Кіріспе 4
1. Бас бостандығынан заңсыз айырудың түсінігі мен сипаттамасы
1.1. Адамды бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының түсінігі 7
1.2 Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының жалпы сипаты 14

2. Бас бостандығынан заңсыз айырғандығы үшін қылмыстық жауаптылық
2.1. Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының объективті белгілері 19
2.2. Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының субъективті белгілері 33
2.3. Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының сараланған түрлері 42
2.4. Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының аралас құрамынан айырмашылығы 61

Қорытынды 64
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі 67
Жұмыстың өзектілігі. Адам құқығы кепілдігінің бірден-бір бастауы, қайнар көзі Қазақстан Республикасының Конституциясы табылады. Қазақстан Республикасы Конституциясының 1-бабына сәйкес, Қазақстан Республикасы өзін демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік мемлекет ретінде орнықтырады; оның ең қымбат қазынасы – адам және адамның өмірі, денсаулығы, құқықтары мен бостандықтары делінген .
Адамның жеке басына қарсы қылмыстар үшін жауапкершілік туралы сот тергеу тәжірибесімен қазіргі заңнаманы талдау жекелеген теориялық және тәжірибелік мәселені көрсетеді. Осы әрекеттерді саралау мәселелерін қарастыру қажеттілігі құқық қорғау органдарының тәжірибелік қызметінде меншікке қол сұғу қылмыстарын қате қылмыстық құқықтық бағалау оқиғалары жиі кездесетіндігімен түсіндіреді.
2009 жылы 27 тамызда Қазақстан Республикасы Президенті Н.Назарбаев 2010-2020 жылдар кезеңіне арналған Республикалық Құқықтық саясат тұжырымдамасы туралы жарлыққа қол қойды. Қазақстан Республикасының Конституциясы 40-бабы 1-тармағына сәйкес мемлекеттің құқықтық саясатының басты бағытын одан әрі айқындау мақсатында Қазақстан Республикасы 2010-2020 жылға дейінгі кезең құқықтық саясаты тұжырымдамасын бекітуді талап етемін. Бұл тұжырымдамада мемлекеттің құқықтық саясаты салалық тиісті бағдарламалары, Қазақстан Республикасы үкіметінің перспективалары және жыл сайынғы заң жобасын жасау жұмыстары жоспарларын Республиканың нормативтік құқықтық актілері жобаларын жасауға негіз болып табылатындығын белгіленген болатын.
Ел басы Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына арнаған жолдауында, ішкі саяси тұрақтылық – 2020 стратегиялық жоспарын іске асырудың сенімді іргетасы. Ішкі саяси сала мен ұлттық қауіпсіздіктің 2020 жылға дейінгі негізгі мақсаттары қоғамда келісім мен тұрақтылықты сақтау, ел қауіпсіздігін нығайту болып қала береді. Жаңа онжылдықта біз өзіміздің экономикалық жоспарларымыздың табыстарын дәйекті саяси жаңғырту арқылы бекемдеп, саяси жүйемізді жетілдіруді жалғастырамыз және мұнда құқықтық реформа маңызды рөл атқаратын болады, деп мәлімдеген .
Кез келген қоғамда, соның ішінде қазақстандық қоғамда, кейбір себептерге байланысты қылмыстық құқықтық бағалаудың, жазаланатын әрекеттің объективті ерекшеліктеріне сәйкес болмауы байқалуда. Осыған байланысты, қазіргі таңға дейін толық жасалып бітпеген немесе өзінің тиісті шешімін таппаған теориялық мәселелерге қылмыстық құқық саласындағы ғылыми еңбектердің анағұрлым өзектілігі қарқын алуда.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995 жыл.
2. Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу Қазақстанның жаңа мүмкіндіктері. Ел Президентінің Қазақстан халқына Жолдауы. //Егемен Қазақстан №33-35 (25881). 30.10. 2010. ж.
3. Қазақстан Республикасы ІІМ статистикалық ақпараттар орталығының мәліметтері. Астана 2008 жыл.
4. Қазақстан Республикасы ІІМ статистикалық ақпараттар орталығының мәліметтері. Астана 2008 жыл.
5. Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы. Ерекше бөлім. /Оқулық/. Екі томдық. 2-том. Алматы: “Дәнекер” институты, 2000.-378 б.
6. Оңғарбаев Е.Ә., Смағұлов А.А. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы. Оқулық. – Қарағанды: Болашақ- Баспа, 2005. – 248 б.
7. Өзбекұлы С. Көшпелі қазақ өркениетіндегі құқық. Право кочевой цивилизации казахов. Монография. –Алматы: «Мектеп баспасың ЖАҚ, 2002. –224 бет.
8. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Ерекше бөлім: Оқулық. Өңделген, толықтырылған, 2-басылым. – Алматы: Жеті жарғы, 2003. – 560 б.
9. Неклюдов Н.А. Преступления государственные и против личной свободы. – СПб., 1892.
10. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Ерекше бөлім: Оқулық. Өңделген, толықтырылған, 2-басылым. – Алматы: Жеті жарғы, 2003. – 560 б.
11. Оңғарбаев Е.Ә., Смағұлов А.А. Қазақстан Республикасының қылмыстық құқығы. Оқулық. – Қарағанды: Болашақ- Баспа, 2005. – 248 б.
12. Уголовное право России. Часть особенная. М.: Юристь, 1993. -560 с.
13. Комментарий к Уголовному кодексу Республики Казахстан. / Под ред. Рогова И.И. и Рахметова С.М. – Алматы: Баспа, 1999.
14. Рахметов С.М., Мукажанов А.К. Изнасилование (уголовно-правовые и криминологические проблемы). Научно-практическое пособие. Алматы, 2003.
15. Уголовный кодекс Республики Казахстан: (Особенная часть) Коментарий.-Алматы: ЗАО “Жеті Жарғы”, 2000. - 816 с.
16. Алматы қаласы Бостандық ауданы сотының архиві. 2000 жыл.
17. Уголовное право Казахстана (Особенная часть). Учебник для вузов./ Под ред. Рогова И.И. и Рахметова С.М. – Алматы: ТОО «Баспа», 2001.
18. Дерюжинский В.О. Полицейское право. – СПб: Сенатская типография, 1908.
19. Концепция правовой политики Республики Казахстан. Одобрена Указом Президента Республики Казахстан от 20 сентября 2002 года № 949 // Юридическая газета от 2 октября 2002 года. № 40.
20. Преступность и правонарушения в СССР. 1990: Статистический сборник / Министерство внутренних дел СССР, Министерство юстиции СССР, Прокуратура Союза ССР. М.: Финансы и статистика, 1991.
21. Молдабаев С.С. Проблемы субъекта преступления в уголовном праве Республики Казахстан. - Алматы: ТОО «Аян Эдетң, 1998.-156 с.
22. Қылмыстың алдын алудағы шенуліктер қандай болмақ. //Заң газеті. №19 (126) 13 мамыр 2008 жыл.
23. Кудрявцев В.Н. Правовое поведение: норма и патология. М., 1982.
24. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі. Оқулық құралы - Алматы: ЖШС “Баспа”, 2001.-176 б.
25. Ашитов З.О. Социалистическая законность и квалификация преступлений. - Алма-Ата: Казахстан, 1983, 189 с.
26. Каиржанов Е.И. Интересы трудящихся и уголовный закон. Проблемы объекта преступления. Алма-Ата, “Казахстан”, 1973. -160 с.
27. Карпец И.И. Современные проблемы уголовного права и криминологии. – М., 1976.
28. Павлов И.П. Полное собрание сочинений. Т. 3. Кн. 2. – М., 1964.
29. Сухомлинский В.А. Рождение гражданина. – М., 1971.
30. Аванесов Г.А. Теория и методология криминологического прогнозирования. – М.: Юрид.лит., 1972.
31. Пионтковский А.А. Учение о преступлении по советскому уголовному праву. М.: 1961.- 665 с.
32. Алексеев А.И., Сахаров А.Б. Причины преступлений и их устранение органами внутренних дел. Лекция. – М.: МВШМ МВД СССР, 1982.
33. Уголовное право Казахстана (Общая часть). Учебник для ВУЗов/ Под ред. Рогова И.И., Рахметова С.М.. – Алматы: ТОО «Баспа», 1998. – 228 с.
34. Сергиевский В.А., Рахметов С.М. Квалификация преступлений. Алматы: Оркениет, 1999.
35. Уголовное право России. Общая часть. Учебник / Отв. ред. Здравомыслов Б.В. – М.: Юристъ, 1996.
36. Уголовное право России. Общая часть. Учебник / Отв. ред. Здравомыслов Б.В. – М.: Юристъ, 1996.
37. Тихий В.П. Уголовно-правовая охрана общественной безопасности. – Харьков: Вища школа. Изд-во при Харьк. Ун-те, 1981. – 172 с.
38. Тихий В.П. Уголовно-правовая охрана общественной безопасности. – Харьков: Вища школа. Изд-во при Харьк. Ун-те, 1981. – 172 с.
39. Тихий В.П. Уголовно-правовая охрана общественной безопасности. – Харьков: Вища школа. Изд-во при Харьк. Ун-те, 1981. – 172 с.

40. Давидович В.Е. Проблемы человеческой свободы. – Л.: Изд-во ЛГУ, 1967. – 439 с.
41. Алексеев А.И., Сахаров А.Б. Причины преступлений и их устранение органами внутренних дел. Лекция. – М.: МВШМ МВД СССР, 1982.
42. Курс советского уголовного права. М.: Наука, Том ІІ. 1970, 515 с.
43. Трайнин А.И. Общее учение о составе преступления. М.: Юриздат, 1957.-359 с.
44. Гаухман Л.Д. Объект преступления. Лекция. – М.: Академия МВД РФ, 1992.
45. Уголовное право Казахстана (Общая часть): Учебник. /Под ред.: И.И. Рогова, С.М. Рахметова. - Алматы, 1998.-228 с.
46. Злобин Г. А., Никифоров Б. С. Умысел и его формы.-М.: 1972.- 262 с.
47. Гаухман Л.Д. Объект преступления. Лекция. – М.: Академия МВД РФ, 1992.
48. Уголовное право. Общая часть. Учебник / Под ред. Гаухмана Л.Д., и Колодкина Л.М. – М.: МИ МВД России, 1997.
49. Комментарий к уголовному кодексу Российской Федерациии.-М.: ИНФРА М НОРМА, 1996.-320 с.
50. Уголовное право. Общая часть. Учебник / Под ред. Гаухмана Л.Д., и Колодкина Л.М. – М.: МИ МВД России, 1997.
51. Коржанский Н.И. Предмет преступления. – Волгоград, 1988.
52. Куринов Б.А. Научные основы квалификации преступлений. – М.: Московский университет, 1984.
53. Коржанский Н.И. Объект и предмет уголовно-правовой охраны. М.: Академия МВД СССР, 1980.
54. Селиванов В.И. Психология волевой активности. – Рязань, 1974.
55. Куринов Б.А. Научные основы квалификации преступлений. М., 1976.
56. Кудрявцев В.Н. Объективная сторона преступления. М.: Юрид. Литература, 1960.
57. Наумов А.В. Российское уголовное право. Общая часть. Курс лекций. – М.: БЕК, 1996.
58. Антипов В.Н. Уголовно-правовая борьба органов внутренних дел с посягательствами на общественную безопасность: Учебное пособие. – Киев: КВШ МВД СССР им. Ф.Э. Дзержинского, 1987.
59. Комментарий к Уголовному кодексу Российской Федерации. / Под общ. ред. Скуратова Ю.И., и Лебедева В.М. – М.: Издательская группа НОРМА-ИНФРА М - 1999. – 832 с.
60. Даль В. Толковый словарь. – М.: Государственное издательство иностраных национальных словарей. 1956.
61. Научно-практический комментарий к Уголовному кодексу РФ / Под ред. Профессора П.Н. Панченко. – Нижний Новгород, 1996.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ОРТАЛЫҚ АЗИЯ УНИВЕРСИТЕТІ
ЗАҢ ФАКУЛЬТЕТІ
«Заң пәндері» кафедрасы
ДИПЛОМДЫҚ ... «Бас ... ... ... ... құқықтық сипаттамасы»
Мамандығы: «050301» - Құқықтану
Орындаған: күндізгі оқу бөлімінің
4 курс ... ... ... ... ж.
Дипломдық жұмыс
қорғауға ұсынылады:
Кафедра меңгерушісі
____________________
«___»____________2010ж.
Алматы 2010
МАЗМҰНЫ
Кіріспе
4
1. Бас ... ... ... ... мен сипаттамасы
1.1. Адамды бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының ... ... Бас ... ... ... ... жалпы сипаты 14
2. Бас бостандығынан заңсыз айырғандығы үшін ... ... Бас ... заңсыз айыру қылмысының объективті ... Бас ... ... ... ... субъективті белгілері
33
2.3. Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының сараланған ... Бас ... ... ... қылмысының аралас құрамынан
айырмашылығы
61
Қорытынды
64
Пайдаланылған ... ... ... Адам құқығы кепілдігінің бірден-бір бастауы,
қайнар көзі Қазақстан Республикасының Конституциясы табылады. ... ... ... ... ... Республикасы өзін
демократиялық, зайырлы, құқықтық және әлеуметтік ... ... оның ең ... ... – адам және адамның өмірі, денсаулығы,
құқықтары мен бостандықтары делінген[1].
Адамның жеке басына қарсы қылмыстар үшін жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... теориялық және
тәжірибелік мәселені көрсетеді. Осы әрекеттерді ... ... ... ... ... ... ... қызметінде
меншікке қол сұғу қылмыстарын қате қылмыстық құқықтық бағалау оқиғалары ... ... жылы 27 ... ... ... ... ... 2010-
2020 жылдар кезеңіне арналған Республикалық Құқықтық саясат тұжырымдамасы
туралы жарлыққа қол қойды. ... ... ... ... сәйкес мемлекеттің құқықтық саясатының басты бағытын одан әрі
айқындау мақсатында Қазақстан Республикасы 2010-2020 жылға ... ... ... ... ... ... ... Бұл тұжырымдамада
мемлекеттің құқықтық саясаты салалық тиісті бағдарламалары, ... ... ... және жыл ... заң ... ... ... Республиканың нормативтік құқықтық актілері жобаларын
жасауға негіз болып ... ... ... басы Н.Ә. Назарбаев Қазақстан халқына арнаған жолдауында, ішкі саяси
тұрақтылық – 2020 стратегиялық жоспарын іске асырудың сенімді ... ... сала мен ... қауіпсіздіктің 2020 жылға дейінгі негізгі
мақсаттары ... ... мен ... ... ел ... болып қала береді. Жаңа ... біз ... ... ... ... ... жаңғырту арқылы бекемдеп, саяси
жүйемізді жетілдіруді жалғастырамыз және мұнда құқықтық реформа ... ... ... деп ... ... ... соның ішінде қазақстандық ... ... ... қылмыстық құқықтық бағалаудың, жазаланатын әрекеттің
объективті ерекшеліктеріне сәйкес болмауы байқалуда. Осыған байланысты,
қазіргі таңға дейін ... ... ... ... ... ... шешімін
таппаған теориялық мәселелерге қылмыстық құқық ... ... ... ... ... алуда.
Өтпелі кзеңдегі тежеушілікті ескере отырып, қоғам арасындағы ... ... ... ... етудің жоғарлауы мен
топтардың өсуі, біздің Республикамыздағы жиырмасыншы жүз жылдықтың ... ... ... екі есе ... яғни ... жасалған
екінші қылмыс ауыр немесе аса ауыр қылмыс түріне жатады, жеке ... ... саны арта ... ... ... ... үшін ... жауаптылық мәселесі
жатады. Құқықтық норманың қоғам дамуының объективті тенденцияларын өз
бетінше ... ... ... ... КСР ҚК-нің 115 бабында біреуді
бас бостандығынан заңсыз ... ... үшін ... ... ... ... күші бар ... Қылмыстық Кодексінің
126-бабында бас бостандығынан заңсыз айырғандығы үшін қылмыстық жауаптылық
көздейді. Қазіргі таңда, ... бас ... ... ... әртүрлі қылмыстарды жасаған тұлғалардың әрекеттерін саралау
кезінде көптеген ... ... ... ... ... ұсынылған бас бостандығынан заңсыз айыру секілді қылмыстық
әрекеттермен ... ... ... зерттеулері, бүгінгі күннің өзекті
мәселелерінің бірі болып табылады.
Қазіргі қазақстандық қоғамда бас бостандығынан ... ... ... өте ... Ол, бас ... ... айырудың адамның жеке
бостандығына қол сұғатын, зорлық қылмысы болып табылатындығымен анықталады.
Мысалы, Қазақстан Республикасы ІІМ статистикалық ақпараттар орталығынан
алынған мәліметтерге ... ... ... ... саны 2000 жылы -
150790, 2001 жылы – 152168, 2002 жылы – 135151, 2003 жылы 118485, ... – 143550, 2005 жылы – 142100, 2006 жылы – 142100, 2007 жылы – ... жылы – 150790 ... ... байқауымызға болады. Соның ішінде,
жеке адамға қарсы жасалған қылмыстардың жалпы саны 1998 жылы - 15900, ... – 19667, 2000 жылы – 17784, 2001 жылы – 16835, 2002 жылы – 14975, ... - 18783, 2004 жылы 19417, 2005 жылы 21326, 2006 жылы 21859, ... 23447, 2008 жылы 21635 ... ... бостандығынан заңсыз айырғандығы үшін жауаптылықты көздейтін ҚР ҚК-
нің 126-бабының мазмұны және оның тәжірибеде қолданылуы, ... ... ... ҚР ... ... баптары бойынша саралау мәселесі, арнайы зерттеуді
талап ететін бірқатар мәселелерді алға қояды.
Зерттеудің мақсаты мен міндеттері. Осы ... ... ... бас ... заңсыз айырғандығы үшін қылмыстық ... ... ... ... зерттеу мен қылмыстық ... және оның ... ... ... ... ... болып
табылады.
Осы мақсатқа сәйкес, автор өзінің алдына келесі міндеттерді қояды:
- бас ... ... ... ... ... ... бас бостандығынан заңсыз айырудың дәрежеленген түрлерін зерттеу;
- бас бостандығынан заңсыз айырғандығы үшін жауаптылық ... ... ... Бас бостандығынан заңсыз айыру құрамының элементтері, келтірілген
зиянның аурлығы ... ... ... заң ... ... ... Қылмыстық заңдағы алатын орнымен салыстырмалы ... ... ... Бас ... ... ... сипаттамасына мынадай
элементтерге аса назар аудару қажеттілігі туралы ұсыныс жасалды: қылмыстың
жасалу орны мен ... ... ... ... ... ... және
оларды жасыру тәсілдері; қылмыскердің жеке басы; жәбірленушінің жеке басы;
қылмыстың іздері; қылмыстың қол ... ... ... ... ... жағдайлары.
Мұндай мән-жайларды анықтау қылмыстарды дұрыс дәрежелеуге септігін
тигізеді.
3. Жәбірленуші мен ... ... ... ... құқықтарын қорғауға ... ... ... ... ұсыныстарды жүзеге асыру, ... ... ... ... ... ... үшін жазаны ... ... мен ... ... ... ... бекітеді.
барысында жүзеге асырылды.
Жұмыстың құрылысы. Жұмыс кіріспеден, алты бөлімшеден тұратын екі
бөлімнен, қорытындыдан, ... ... ... ... Бас ... ... ... түсінігі мен сипаттамасы
1.1. ... бас ... ... ... ... ... жеке ... құқықтары мен бостандықтарына қол сұғатын
қылмыстар біздің қоғамымызға ... ... ... Сол ... ... ... ... жүргізу ҚР құқық қорғау органдарының маңызды
міндеті болып табылады. Қылмыспен күресу үшін ... ... ... ... мемлекеттік органдардың жұмысын жақсартудың, сол сияқты
қылмыстық заңнаманы одан әрі жетілдірудің маңызы зор. ... ... ... ... ... ... ... құқықтық мәселелерді дайындауы керек.
Көшпелі қазақ қоғамының жағдайында құқықты жасаудың бірден бір ... ... ... 1917 ... дейін Қазақстан аумағында
қазақтардың әдет-ғұрыптық қылмыстық құқық ... ... және ... ... ... ... соның ішінде 1885 жылғы
жазалар туралы Ережелер әрекет еткен. ... ... ... өзіндік
дербес заңдар-1997 жылы Парламентпен қабылданған Қазақстан ... ... мен ... іс жүргізу Кодексі әрекет етеді.
Қазақстаннның Ресей империясына кіруіне байланысты біз, ... ... ... ... ... ... әсер ету фактісін мойындаймыз.
Жеке адамға қарсы қылмыстар — бұл ... ... жеке ... ... ... әрекеттерді ҚК-де көзделген тобы. Бұл топтағы
қылмыстардың көпшілігі ауыр және аса ауырға жатады, олар моральдық ... зиян ... ... ... бұл топтарын бірінші орынға
жылжыту ҚР ... ... ... реформасындағы маңызды
концептуалдық идеяға, яғни азаматтарды өмірі мен ... оның ... ... мен ... ... ... сәйкес еді[4].
Әрекетсіздік әрекет сияқты тұлғаның ... ... ... ... да ол ... саналы сипатқа ие. Егерде қоғамдық қауіпті әрекет
кінәлінің белсенді мінез-құлқынан байқалса, онда әрекетсіздік болу ... ... ... ... істелмеуінен байқалады. Қоғамдық қажетті
әрекеттерді ... ... ... ... ... а) заң ... актілерді жазудан; ә) ... ... мен ... б) келісім шарттар; в) жеке өзара қатынастан; г) кінәлінің
алдағы қызметінен. Қылмыстың ... ... ... жағы ... ... ... туады.
Ұлттық заңнаманың ұқсамаушылығы ұлттық дәстүрдегі, экономиканың даму
деңгейіндегі және идеологиялық ... көз ... ... ... қалыптасқан ұлттық құқықтық мектептер мен
өзекті ғылыми бағыттардың әсер етуінен туындайды[5].
Тұлғаның жеке бас ... қол ... ... ... 1917 ... дейінгі ресейлік заңнама қызығушылық
тудыруда. Бұл жерде 1885 жылғы редакциясындағы жазалар туралы ... сөз ... ... ... 1903 жылғы Ережелер сол күйі күшіне ... ... жеке бас ... ... ... 1) Мәжбүрлеу; 2) Шын
мәнінде бостандығын шектеу (қамау және ұстау); 3) Адам ұрлау; 4) Қорқыту;
5) ... ... ... ... қол ... (отбасы тыныштығын бұзуы).
Осыған орай аталған құқық бұзушылықтардың бөлігі ұсақ қылмыстық қол
сұғушылықтардың жалпы ұғымы ... ... ... заң ... ... ... ... бөлді: а) құлдыққа сату (Ереженің 1410 бабы); б)
негрлерді сатуға қатысу (1411 бап); в) нәрестелер мен ... ... ... 1408 ... г) ... ... ... (1409 б); д) әйел ұрлау
(1529, 1530, 1549, 1580, 1581, 1582 ... ... ... ... қылмыс түрлері де кездеседі, олар «қорқытуң деген жалпы атпен
танылады: ол ... ... ... ... бб) және ... ... ... туралы Жарғының 139-141 баптарында (бұл жерде
1885 жылғы редакциясындағы аралық соттармен ... ... ... жөнінде сөз болып отыр) көзделген жай қорқыту танылады. Бірақ,
біздің ... ... ... ... ... жеке бас ... қылмыстарға өзгенің тұрғын үйіне қол сұғылмаушылықты бұзуды ... ... ... ... ... ... ... әрекетті
жазалаушы баптар (ондай бап 1857 жылғы жазалар туралы ... ... ол ... ... ... баса ... кіргендігі үшін жауаптылықты қарастырған
болатын), болған жоқ, бірақ, бұл қылмыстағы кінәлілер, ... ... ... ... Жарғының 142 бабына сәйкес жауаптылыққа
тартылды.
Ең алдымен мұндай қылмыс түрінің маңызды бөлігі тек қана ... ... тыс ... ол ... ... ... да нормативті қайнар
көздерде кездесетіндігін; екіншіден, осы ... ... ... ... жеке бас ... ... ... (отбасылық тыныштықты бұзу)
жатқызу қиынға соғатын әрекеттер бірден көзге түсетіндігін айта ... ... ... жеке ... деп ... ... ... Жеке бостандық-бір жерден екінші бір жерге ... ... және ... және ... өзіндік анықтаушылық
құқығы. Соңғы тұжырым қорқыту мен мәжбүрлеудің құрамдарын жеке ... ... ... қатарына енгізуге негіз болып табылады[6].
Тұрғын үйге қол ... ... ... ... ол ... үйге қол
сұғылмаушылықты шын мәніндегі бостандыққа қол сұғылмаушылыққа ... жеке ... ... ... қол ... ... ... кезеңдегі қылмыстық заңнаманың, әрине, Ресей ... ... ... бар. ... ... ... сауда және
басқа да тұлғаға қол сұғушылық, соның ішінде жеке бас бостандығына қарсы
қылмыстармен ... ... аз ... өзгеріске ұшырады.
Әрекет кінәлінің жәбірленушіні еркін жүріп тұру ... ... ... оның өз ... ... ... ауыстыру мүмкіндігінен
айырғанда жүзеге асырылады[8].
Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің 126- бабына ... ... ... ... ... ... бостандығынан оны ұрлаумен
байланыссыз бас бостандығынан айыру табылады. Бірақ, ... ... ... да, Қазақстанның қылмыстық заңнамасында да ... ... ... кездеспейді. Адам ұрлаудың белгілі бір ... ... ... ... әр ... ... да бір әрекет адамды
заңсыз бас бостандығынан айру немесе ұрлау ... ... ... ... етеді.
Тергеу органдары мен соттың қорытындылары, істің материалдарына қатысты
негізді болуы ... ... ... ... ... 2002 ... 18
қарашадағы үкіміне сәйкес Оразбаев С. деген азамат ... ... адам ... мен ... бас ... ... ... үшін кінәлі болып танылды. Істі екінші инстанция сотында
қараған ... ... ... ... ... ... айыруға бағытталған әрекеттерін жасамағандығы туралы шағымдары
негізді деп танылды. Шешім ... ... ... Сот ... ... ... ҚК 126 бабының мәні бойынша бостандықтан заңсыз ... ... өз ... ... орнын таңдауына, кеңістік пен уақытта
еркін жүріп-тұруына кедергі ... ... ... ... болады.
Осыған орай, кінәлі тұлға басқа адамды ... ... ... және ... ниет ... ... органдары мен соттың Оразбаев
Чистопольскаяны бостандығынан ... ... ... қорытындылары іс
материалдарынан туындамайды және Чистопольскаяның ... және ... ... ... ... ... Оразбаевтың жауабынан белгілі
болғандай, ол Слуцкийдың пәтерінде таң атқанға дейін болып, одан кейін
кетіп ... ... ... ... ... ... ... Дорофеевті ұра бастаған кезде ол одан күйеуін ұрмауды ... ... ... ... ... ... Оған Оразбаев арқасына бірнеше
жерден пышақ ... ... ... ... ол өз ... ... Оразбаев өлтіре ме деп қорқып жатады. Оразбаев Слуцкийді өлтірген соң
Чистопольская орнынан тұрып орындыққа ... ... ... ... ... ... диванда отырып түнгі 12 ден 3 ке ... ... да ... ... ... 6 сағат шамасында Оразбаев кетіп қалады.
Кетіп бара жатып, ол әйелдің ... пен ... ... ... ... ... Аталған жағдайлар Оразбаевтың ... ... ... ... де, олар оны ... бас ... бағытталмаған. Оразбаев Чистопольскаяның әрекеттерін шектейтін өз
сөздерінде белгілі бір белсенді әрекет жасамаған: оны бөлмеде ... ... және ... бара ... оны ... ... кетпеген. Мұндай
жағдайларда алқа Оразбаевты Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексінің
126 бабының 2 бөлігі г) тармағы бойынша сотталу ... ... ... ... құрамының болмауына байланысты іс өндірісін қысқартып,
жойылуға жатады деп таныды[9].
Кез-келген құқыққа ... ... ... ... еркше аргументацияны талап етпейді. Тек ең ... ... ... ... ... ... ... әрекет түсінігі -
бұл осы әрекеттің объективті жағының мәні болып табылады; ... ... ... ... ... анықтамасы тек құқық
қолданушыларға ғана емес, сондай-ақ, басқа да азаматтарға да өз әрекеттерін
дұрыс бағалауға ... ... ... нақты құқыққа қайшы әрекеттің
нормативтік-анықтамалық түсінігінің болуы саралау барысында құрамы ... ... ... ... ... ... бағдар береді. Қылмыстық
заңнамада адам ұрлау мен адамды заңсыз бас ... ... ... ең алдымен құқық қолданушыдан қылмыстық заңнамада бар
ұқсас анықтамалық сипаттамаларды ... ... - яғни ... түрде алып кету, ұрлау. Сәйкесінше, адам ұрлау –
бұл адамды жасырын түрде алып кету, ... ... ... түрде –
басқаларға көрсетпей жасырын түрде алып кету. Маңызды нақтылауды ... И.В ... ... Оның ... бойынша жылжымайтын мүлікті ұрлап
алып кетуге бомайды, өйткені ұрлап алып кету ... ... ... ... мағынаны білдіреді. Жылжымайтын мүлікке қатысты ... ... ... ... өзге адамның иелігіндегі аумаққа баса
көктеп кіру жолымен ғана мүмкін[10]. Сондықтан да, ұрлау яғни затты ... ... ... ... ... ... иелігіне алуды білдіреді.
Демек, қозғалмалы зат ... ... адам ... ... адам бір өзі өмір ... Ол ... өмір сүреді және оны
қоршаған адамдардың белгілі бір міндеттерімен ... ... да ... (адамды заңсыз бас бостандығынан айыру) кезінде тек жалғыз ол ... ... ... оның ... оған ... адамдар зардап шегеді.
Міне, ол сол адамдардан ұрланады және сол ... ... алу ... және ... талап етеді.
Адам ұрланған кезінде ең алдымен оның бостандығына ... ... ... ... ... адам ... қастерлейтін құқықтар қатарына
жатқызылады. Ол өзінің тұлғасын ... ... ... ... ... жеке бас ... ... және анағұрлым табиғи ... Осы ... осы ... ... ... үшін де, жалпы
қазақстандық қоғам үшін де маңыздылығын айту қажет пе? Тұлғаның жеке бас
бостандығына қол ... ... және ... ... болып табылады.
Осы әрекеттер үшін қылмыстық жауаптылық бекітілуінде ... ... жеке бас ... ... ... мен ... ұрлаумен күресте
қылмыстық саясаттың жүзеге асуының ... ... ... ... кемшіліктерге ие. Олардың бірі - ол адам ұрлаудың түсінігінің ... ... ... ал ... бас ... заңсыз айырудың
түсінігінің заңдық бекітілуінің болмауы. Тәжірибеде осы кемшіліктердің орын
алуы бас бостандығынан заңсыз айыру, адам ұрлау және ... ... ... қылмыстарын ажырату кезінде қиындықтар туғызады[11].
Сонымен қатар, егер адам ұрлау мен бас бостандығынан заңсыз айырудың
терминдерін қарастыратын болсақ ... олар бір ... ... Мысалы,
әрбір заңсыз ұрланған адам - бостандығынан айырылады, ... ... ... ... ... адам - ұрланбайды. Яғни, бұл ... ... ... адам ... ал, ... болып заңсыз бас бостандығынан ... ... ... ... туралы сөз болып отыр.
Осылайша, адам ұрлаудың бас ... ... ... ... ... ... ұстау орнының жасырын сипаты табылады.
Жәбірленуші міндетті түрде тұрақты алыстайды және ... ... ... орналастырылады[12].
Ұрлау барлық уақытта белсенді әрекеттердің жасалу ... ... бас ... ... ... тек әрекет арқылы ғана емес,
сондай-ақ әрекетсіздік арқылы да ... ... ... өз ... қозғала
алмайтын адамды мүгедектік арбасынан айыру ... ... оның ... ... ... ... жағдайында бас бостандығынан заңсыз айыру,
оны ... ... ... ... бас ... ... көрініс табуы
мүмкін.
Адам ұрлаудың объективті жағы барлық уақытта үш ... ... ... алу, оның ... ... және одан ары ... ... бойынша, адам ұрлау – бұл тірі адамды алдау арқылы немесе жасырын
немесе ашық түрде кепілге алуымен, оны табиғи микроәлеуметтік ... ... оны ... ... ... болу орнынан, оның еркінен тыс
қозғалтумен ... ... ... ... ... әрекеті. Бас
бостандығынан заңсыз айыру «ұстау» деген бір әрекеттен тұрады.
Адамды заңсыз бас бостандығынан айыру секілді мұндай қылмыстың ... ... Н.Н ... ... ... бір ... шығуға мүмкіндік
бермейтін әрекеттер жасалған уақытын ... ... бас ... ... да бір ... жерге апаруында болса, онда оның аяқталу сәті ... сол ... ... мен оны сол жерде ұстаған ... ... ... субъективті жағы бойынша да ажыратыды. ... ... ... ... ... денсаулығына зиян келтіру
қасақаналықпен қамтылмайды. Адам ұрлаған кезде, жәбірленушіге оны сатып
алудан бас ... ... ... зиян ... ... оны өлтіру
ұрлаған тұлғалардың ниетіне кіреді. Міне, осыдан барып сатып алу ... ... атап ... бас бостандығанан заңсыз айыру бұл -
адамды өз қалауы бойынша орнын таңдауға, басқа ... ... пен ... ... кедергі келтіру[13].
ҚР ҚК 126 бабындағы бас бостандығынан заңсыз айыру адамды оның еркіне
қарсы ұстау мен оны мәжбүрлі түрде ... ... ... ... ұстау
оны сыртқы ортамен байланысын (мысалы, ... ... ... ... ... ... ... емес, адамды шектеулі кеңістікте
ұстап отырумен түсіндіріледі. Бас бостандығынан заңсыз ... ... ... ... ... ... басқа, кез-келген құқықтары мен
бостандықтарын шектеуді ... ... ... ... кең ... ... ... тигізеді. Осыған орай адамды
ұстаудың амал-тәсілдері әртүрлі ... ... ... ... ... (теоретиктер болсын, практиктер
болсын) арасында бас бостандығынан ... ... ... әрекеті болып
табылатындығы жөнінде пікір қалыптасқан. Сонымен қатар, 1959 жылғы ... ҚК 115 ... ... бас ... заңсыз күштеп айыруды зорлық
қылмысы ретінде қарастырылған норма аталған. Осыған орай, күш қолдану нақты
түрде емес, ... ... ... мүмкін. бірақ біздің пікірімізше,
адамды оның отырған жерінде ... ... ... де ... асуы ... ... ... адамды жауып кету жағдайында, зорлық ... бас ... ... ... болу үшін ... ... бір кеңістікте жүріп-тұру мүмкіндігін, оның еркіне қарсы айыру
фактісін түсінуі керек. Сондықтан да, ... ... ... ... ... тұлғамен ашылса онда қол сұғушылық объектісіне ешқандай ... жоқ, ал, ... ... бас ... айыруға бағытталған
тұлғаның әрекетері заңсыз бас ... ... ... ... ... мүмкін. Егер қылмыскер ұйықтап жатқан жәбірленуші ұйқысынан
оянбағанын біле тұра, өзі ... ... ... онда оның ... ... ... ерікті бас тарту орын алады. Аяқталған
оқталғандық жасалғанына қарамастан, объектіге ... зиян ... ... егер ... ... ... қамалған жәбірленуші ұйқысынан оянып
өзінің қамалғанын түсінген жағдайда, қылмыскердің әрекеті ҚР ҚК 126 ... ... ... ... ... бас ... ... болып сондай-ақ, адасқан бөтен баланы
оның еркіне қарсы ұстау да табылады[15].
Аталған жағдайлар есі ... ... мас ... ... ... ... бостандығын шектеуге де қолданылады.
Сонымен қатар, егер есі ауысқан адамдар мен қатты мас ... ... ... аса ... жағдайында шектеу заңды
әрекет болып табылады. Сондай-ақ өздерінің кәмілетке толмаған балаларына
қатысты мәжбүрлі-тәрбиелеу шараларын жүзеге асырушы ... ... ... Бас бостандығынан заңсыз айыру ретінде адамды ... ... ... ... аса ... пен ... мен ... ұстау кезіндегі бостандығынан айыру танылмайды.
Бас бостандығанын заңсыз ... ... ... ... ... ... бас бостандығанан айырудың құрамы үшін ең бастысы – бұл
қылмыскермен ... ... да бір ... ... қою ... ... ... айыру болып табылатын жасанды немесе
табиғи кедергілердің жасалуы.
Қарастырылған қылмыстың жасалуы бас бостандығынан айыру орындарында да
болуы мүмкін. ҚК 126 ... бас ... ... ... ... ... бостандығынан айыру орындарында, олар қылмыскер қол ... ... ... ... бір ... ... ... заңсыз айыру – созылмалы ... ... ... ... ... ... ... кезінде бас бостандығынан заңсыз айыруды
қолданған тұлғалардың әрекеттерін саралаудың проблемалық мәселесі ... ... ... ... ... түрін жасаудың құралы, тәсілі
ретінде болатын болса, онда ол жеке ... ... ... ... де бас ... заңсыз айыру басқа қылмысты жасауға итермелесе,
онда ... ... орын ... Мысалы, қылмыскер пәтер иелерін
қарақшылық жасау кезінде ... ... ... ... қоюы ... бас ... ... айыру күш қолданудың бөлігі ғана болып, ҚР
ҚК 126 бабы бойынша қосымша саралауды ... ... ... егер ... қарақшылық жасап болған соң, сол байланған күйінде қалдыратын
болса, онда әрекет ҚК 126 бабының белгілерін құрайды. Егер де күш ... ... ... аралығында жәбірленуші байланған күйі орманда
қалып ... ... топ ... ... ... ... тұлғалардың
әрекетін саралау туралы мәселесі де, жоғарыда аталғандай шешілуі керек.
Егер де, зорлау адамдар тобымен ... ... бір ... жәбірленушіні
мәжбүрлі түрде алып кету арқылы жасалса, онда бас ... ... ... ... ... ... ұстау қылмыскерлерге тек
зорлау үшін ғана қажет болды. Осыған байланысты, С. деген ... ҚР ... бабы ... ақтаған және оның әрекеттерін тек ҚР ҚК 120 бабы бойынша
саралаған соттың позициясы дұрыс. ... С. ... ... ... ... қызды алдау жолымен лифтіге кіргізіп, жоғарғы қабатқа көтерілу
барысында лифтіні қабат арасында ... ... ... ... ... ... ... әрекетін жасаған. Сосын лифтіден шығарып жіберген[16].
Біздің пікірімізше, 126 бап бойынша ... ... ... ... ... тек ... қылмыс жиынтығы орын алған кезінде ғана мүмкін
болады. Бас бостандығынан заңсыз айыру кезіндегі қылмыстың идеалды жиынтығы
орын алмайды.
Жоғарыда ... ... ... бас ... ... ... бұл адамға өз орнын таңдауға қатысты өз қалауын жүзеге ... ... ... ... ... әрекет деп қорытынды жасауға болады.
1.2 Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының жалпы сипаттамасы
Бас ... ... ... жеке ... ... ... тектік обьектісіне қарай адамның бостандығынан қол сұғатын
қылмыстар құрамына жатады.
Адам өміріне ... ... ... ... ... құқыққа қайшы
сипатына иеленеді. Адам өміріне қылмыстық әсер ету тек адам ... ғана ... ... ... ... Адам өміріне қарсы
қылмыстың денсаулыққа қарсы қылмыстан айырмашылық ...... өз ... ... қай ... зиян келгендігіне, қандай ауру
күшімен, денсаулыққа зиян келу ... ... ... ... қандайлығымен анықталады.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылғы 20 ... ... ... құқықтық саясатының Концепциясына
сәйкес, құқық қорғаушы органдардың қызметінің заңдық базасын жетілдіруді
жалғастыру қажет және оның ... ... ... ... ... ... қоғамдағы тұрақтылық, қоғам мен мемлекеттің мүдделері,
сондай-ақ адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын ... ... ... беріктігіне сенімділігі және елдегі ... ... ... ... ... етуі байланысты[17].
Кейінгі жылдарда еліміздегі криминогенді жағдай күрделі сипатқа ие
болуда. ... ... ... ... ұлғайтады, сондай-ақ
азаматтардың өздерінің жеке басы мен мүліктік қауіпсіздігіне ... ... ... жағдайда адам экономикалық тұрақсыздықты
сипаттайтын өмір ... ... ... шешу ... ... ретінде қалып отыр. Мұндай қарама-қайшылықтарды шешудің
қоғамға қауіпті тәсілдерінің бірі болып ҚР ҚК 126 ... ... ... ... бас ... ... айыру танылады. Оның
қоғамға қауіптілігі заңсыз бас бостандығынан айырудың ... жеке ... қол ... қылмыс болып табылатындығымен анықталады.
Қазақстан Республикасының Бас Прокуратурасы жанындағы ... мен ... ... ... ... 1998 жылы ... ... айрудың 50 фактісі, 1999 жылы – 119; 2000 жылы – 142 фактісі
тіркелген, олардың 37 - ... ... ал ... ... – 23; 2002 жылы – 123, ... 42- ... қатысты, ал кәмілетке
толмағандарға қатысты – 19 ... ... Егер ҚР ҚК 126 ... ... ... 1998 жылдын 2002 жыл аралығында есептейтін
болсақ, онда Қазақстан Республикасында кейінгі бес ... ... 582 ... ... айыру фактісі тіркелгендігі жөнінде қорытынды жауауға
болады.
ҚР ҚК 126 бабында көзделген ... ... ... ... 1998 жылы ... ( (50); ал 1999 жылы ... (
(119); 2000 жылы (150790)-0,094( (142); 2001 жылы (152168)-0,097 ( ... жылы ... (123) ... ҚР ҚК 1 ... қарастырылған «Жеке
адамға қарсы қылмыстарғаң талдау жасай отырып, бұл ... осы ... ... ... ... отырғанын айта кету керек: 1998 жылы 7,2(
(10234); 1999 жылы-7,9( (10880); 2000 жылы –7,6( (11422); 2001 ... 2002 ... 8,6( (11666) – бұл ... ... ... ... ... санына шаққанда алынғаны (есептеу кезінде ... ... ... құқықтық статистика мен ақпарат Орталығының
мәліметтері қолданылды).
Статистикалық мәліметтер ауыр және аса ауыр ... ... ... мен ... қарқын алуын көрсетеді. Егер 1998 жылы мұндай
қылмыстардың 76602 тіркелсе, онда 1999 жылы 67830 ... яғни ... ... 11,5 ... ... ... 2000 жылы мұндай
қылмыстардың өткен жылғы ұқсас ... ... 73160, яғни ... ал 2001 жылы бұл өсім 80744 ... ... 2002 жылы ... 2001 жылмен салыстырғанда 69042 қысқырғандығы байқалды. Ауыр
және аса ауыр қылмыстардың арасындағы бас ... ... ... ... 1998 жылы - 0,489 (; 1999 ... (; 2000 жылы–1,24 (; 2001
жылы–1,25 (; 2002 жылы-1,054 ( құраған[18].
Егер де он жылдық статистиканы алар болсақ, онда үш жыл ... ... 1990) ... КСР-де қылмыстардың келесі саны көзделгендігі жарияланған
статистикалық жинақ бар: 1988 жылы-10339; 1989 жылы-135338; 1990 ... ... ... жеке ... ... ... 1988 жылы-6232; 1989
жылы-8243; 1990жылы 9107. Осы қылмыстардың жедел өсуі байқалуда[19].
Қылмыстылықтың жалпы ... мен ... ... ... ... ... жоқ. Сонымен қатар, нақты қылмыстардың себептері жалпы
себептердің болуымен ... және ... ... ... ... бір ... қоғамдық өмірдегі келеңсіз құбылыстармен
жүзеге асуы мүмкін және олар ... ... ... келтіретін
жағдайлармен байланысты[20].
Қарастырылып отырған қылмыс түрі үшін ... ... ... ... болмауының көрсеткіші ретінде бас бостандығынан айру
түріндегі жазасын өтеп ... ... ... алу ... ... ... 19,8 (-ның ата ... тату өмір сүрген, ал 54,4 (
көбіне ұрысқан, олардың 27,9 ( спиртті ... ... Тек 44,7 ... ... ... ... 55,3 ( санынан әкесіз-41,5 (, анасыз-
4,3 (, ата-анасыз 9,5 ( сотталған.
Бала кезінде ата-анасының біреуі немесе ... де ... ... 36,1 ( тек ... 7 (-тек ... 12 (-тек ... ... балалар
үйінде тәрбиеленген. Толық емес отбасында ... 9,6 (, 1 ... ... 6,2 (, үш ... 10,7 (, он ... 20,1 ( ... келтірілген мәліметтер сотталғандардың көпшілігінде мұндай
жағдайдың болмағандығын білдіреді. Қарастырылып отырған қылмысты жасаған
кінәлі тұлғаның ... ... ... ... толық емес отбасында
тәрбиеленген, әрбір үшінші сотталған әкесіз тәрбиеленген. Сотталғандардың
көбі ер адамдар болғандығына қарағанда ... ... ... ... кері ... тигізген. Өздерінің балаларын тәрбиелеудің
әдістемесі ... ... ... білмейтін отбасылар да аз
кездеспейді.
Отбасындағы тәрбиенің дұрыс болмауы ... ... ... ... ... ... ... үлгеріміне әсер еткен.
Сотталғандардың 2,6 пайзы өте жақсы оқыған, 16,4 пайызы жақсы, 48,4 ... ... ... ... ... бөлмесінде немесе ҚР ІІМ органдарының
жасөспірімдердің істері жөніндегі инспекцияда есепте сотталғандардың 36,9
пайызы тұрған.
Қарастырылып отырған қылмысты жасаудың бірден бір ... ... ... заңсыз айырғандығы үшін жауаптылықтың болмай қоймайтындығы
қағидасын сақтамау танылады. Сотталғандарға олардың жасалған ... ... ... ... ... ... ... жүргізгенде,
олардың 93,6 пайызы, ол жауаптылықтан құтылып кетеміз деп ... ... және ... ... ... ... ... пікірімізше, жекелеген қылмыстардың себептері мен жағдайлары -
бұл нақты қылмыстарды жасауға мақсат пен ниетті туғызатын ... ... ... ... ... ... ... уақытта
тек нақты қылмыстарға қатысты емес, сондай-ақ қылмыстың белгілі ... ... ... әрекеттесу механизмін бекіту қажет.
Қылмыстылықтың факторларын олардың көп түрлілігіне байланысты ... бір ... ... ... ... ... Осыған байланысты,
жеті негізгі факторлық кешенді ... ... ... ... құқықтық, психологиялық, медициналық, техникалық.
Әрбір факторлық кешен жалпы қылмыстылыққа және қылмыстың жекелеген
түрлеріне, ... ... ... ... ... әсер ... ... себептерін негізгі топтастыру
себептердің әрекет ету ... ... және ... ... ... ... ... анықталады. Осы топтаманың критерийі
ретінде қылмыстылықтың себептерінің топтастырылу дәрежесі ... ... ... ... а) ... себептерінің жалпысына (барлық
қылмыс түрлеріне жалпы себептерге); б) қылмыстың әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... арасында қылмыс елеулі орын алуда. Статистика 1990-1994 жылдар
аралығында ... ... мен 1990 ... ... ... ... ... бес жылда 14-29 жас аралығындағы жастар
қылмыс жасаған тұлғалардың жартысынан ... ... ... ... 18-29 жас аралығындағыларда байқалған.
Ауыл жастарының бірқатар бөлігі қалада ұрлық, тонау, қарақшылық, рэкэт,
контрабанда, алкогольді өнімдердің, тамақ өнімдерінің заңсыз ... ... ... ... ... криминалдық салаларға тартылады.
Қылмыстық топтардың көп бөлігі ауыл жастарынан қалыптасқан.
Сонымен қатар, жастардың ортасында тоталитарлы діни ... ... ... атап кету ... ... мен ... ... көп. Республикамыздың оңтүстік ... - ... ... ... Алматы облыстарында исламның әсері қарқынды
өсуде.
Арнайы деңгейлі қылмыс түрі ретіндегі бас бостандығынан заңсыз айыруға
кері әсерін тигізетін ... яғни ... ... ... ... ... алады[24].
Жүргізілген зерттеудің нәтежиелерін басшылыққа ала отырып, ондай
факторлардың санына келесілерді енгізу керек:
- бас ... ... ... ... ... ... қару-жарақтың, оқ-дәрілердің, жарылғыш заттарға қол жеткізудің
оңтайлылығын;
- жүйелі ... ... ... ... ... бас бостандығынан заңсыз айырумен күреске тікелей ... мен ... ... ... ... және
әлеуметтік қорғау жүйесінің жеткіліксіз дәрежедегі тиімділігін;
- ... ... ... ... бас бостандығынан айырумен күресте
көмек көрсететін азаматтарды сәйкес ... ... бас ... ... ... ... ... асырушы органдардың
ұйымдастырушылық-басқарушы кемшліктерін;
- бас бостандығынан заңсыз айырумен күрес аясындағы ... ... ... бостандығынан заңсыз айыруды жүзеге асыруға ықпал етуші
факторларға ... ... ... тән ... жатқызуға болады.
Мысалы, қарастырылып отырған қылмыс күш көрсету арқылы (зорлық қылмыстары),
алдын-ала сөз байласқан ... ... ... ... топпен
(ұйымдасқан қылмыс), кәмілетке толғандармен ... ... ... ... ... ... қару ... (қару қолдану арқылы жасалған қылмыстар), рецидивистермен (рецидивті
қылмыстылық) жасалған болуы мүмкін.
Бас бостандығынан заңсыз ... ең ... ... жеке адам ... ... Сондықтан да, оған жеке адам бостандығына қарсы ... ... ... ... тән ... ... Сонымен қатар, бас
бостандығынан заңсыз айырудың ерекше сараланатын құрамында адамды абайсызда
өлтірудің немесе ... да ауыр ... ... ... да қамтылатын
болғандықтан, қарастырылып отырған қылмыстың салдарына қатысты абайсызда
қылмыс жасауға ықпал етуші ... ... тән. ... ... ала
отырып, бас бостандығынан заңсыз айыруға ... да ... ... тән
факторлар да ықпал ететіндігін атап кеткен жөн. Бас ... ... ... ... ... ... ... қылмыс жасауға кері әсерін
тигізетін құбылыстар мен процесстерді қамтитын тікелей деңгейде көрініс
табады.
Қылмыстық мінез-құлықтың себептері мен ... ... ... ... ... ... ... жеке тұлға болып қалыптасуына
кері әсер ... ... ... ... ... жағымсыз
психологиялық қасиеттерінің қылмысты ... ... ... ... ... әрекеттесуі табылады.
Осы аталған қылмыс құрамына қатысты, яғни көлік құралын жасырын немесе
ашық тәсілмен иеленіп алудағы әрекеттерге байланысты тәжірибеде орын ... ... ... заң ... ... ... ... сәйкес толтықтырылды. Бірақ осы қылмыстың түрімен күресуге
қажетті ... әлі де ... ... ... ... ... таңда
толығымен шешуін тапты деп нық айтуымыз мүмкін бола қоймас.
2. Бас ... ... ... үшін ... ... Бас ... заңсыз айыру қылмысының объективті белгілері
Объект қылмыс құрамының қажетті элементтері ретінде аса ... ие бола ... ол ... ... және де ... ... ... мазмұнды талдау жасап, оның заңды белгілеріне дұрыс
сипаттама беруге мүмкіндік ... ... ... дұрыс айқындау,
жасалған қылмыстың әлеуметтік мәнін анықтау мен Қылмыстық кодекстің ... ... ... ... ... ... ... қылмыстың
қоғамдық қауіптілік дәрежесін немесе қол ... ... ... ... ... ... табылады.
Қылмыс құрамының барлық белгілері бар әрекетті жасау қылмыстық
жауаптылыққа ... тек бір ғана ... ... ... негізі болып
табылатындығы жөнінде нақты айтылған. Қылмыс құрамы – тек қандай да ... ... ... ... ... нормативті категориясы.
Қоғамдық қарым-қатынастарды қоғамға қайшы әрекеттерден қылмыстық заңның
көмегімен қорғауда қылмыс құрамының толық ... ... және ... соның ішінде қылмыс обьектісі белгілерінің дұрыс анықталынуының
маңызы зор[25].
Қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... қарсы қол сұғуға қарсы бағытталған әлеуметтік
байланысы ... ... ... әрекеті танылады. Бұдан басқа,
“мұндай жағдайда қарым-қатынас субъектілері - ... ... ... немесе олардың жеке басы мен құқықтарына қол сұғылуы сияқты
қылмысты әсер етуге душар етеді.
Қылмыс құрамының элементтері ... ... ... ... ... қылмыстың субъектісі мен субъективті жағы табылады. Қылмыс
құрамының элементтері ... ... ... ... ... ... ... белгілермен сипатталады.
Қылмыстық құқық ғылымы қылмыстың жеке түрлеріне қылмыстық-құқықтық
нормасымен қамтылған ... ... ... ... заң
атқарушылық абстракция деңгейінде талдау жасап, оқып үйретеді. Осы немесе
басқа ... ... ... жеке тұрғыдағы көрінетін құбылыс
емес, керісінше ... ... ... ... ... ... құрамының элементі болып танылады.
Қылмыстық құқық теориясында осы белгілердің екі тобын ажыратады: 1)
негізгі (міндетті, ... және ... ... ... белгілеріне қылмыстың әрбір құрамында болатын белгілері жатады.
Мысалы, ондай белгілер болып, қылмыс субъектісі үшін – қабілеттілік, ... ... ... ... ... жеке ... ... жағы үшін – кінә табылады.
Арнайы белгілерін «заң ... ... ... ... ... ... ... ретінде қылмыстың жеке құрамдарын жасаған кезде
қолданадың.
Мысалы, субъективті жағының факультативті белгілеріне ниеті,
мақсаты, ... ... ... ... белгілердің біреуі нақты бір
қылмыс құрамына енетін болса, онда бұл қылмыстың құрамы үшін ол ... ... ... ... ... – бұл ... ... ал қылмыс құрамы – ол заңды ұғым ... ... ... ... жауаптылықтың нақты негізі болып, ал қылмыс құрамы – ... ... ... ... ол ... ... ... туралы пікірге
келеді[26].
Осылайша, қылмыстық жауаптылықтың негізі болып олар қаншалықты маңызды
болмасын, қылмыс құрамының бір ... ... ... ... ... ... қалыптастыратын және заңда бекітілген барлық белгілерінің
болуы табылады[27].
Қылмыстың объектісі болып, жоғарыда көрсетілгендей, қылмыс құрамының
міндетті ... бірі ... ... ... объектісі болып
қылмыс неге бағыттылcа және неге нұқсан келтірcе немесе неге зиян келтіруі
мүмкін болса, сол табылады.
Сондықтан да, ... ... ... ... ... басты назар аударылып отырған.
Қылмыс объектісін анықтай отырып, мұндай ретінде тек қылмыстық заңының
қорғауындағы қоғамдық қатынастар ғана ... ... ... А.Н. ... ... ... ... ретінде, заң жазалау
қатерімен тиым сала отырып қорғайтын, ал қылмыскер ... ... ... ... ... ... көрсетеді[28] .
Кез-келген қылмыстың объектісі болып адамдардың, мүдделері, белгілі бір
игіліктері, сондай-ақ қоғамдық қатынастар және ... ... ... ... ... ... Г.Р ... қоғамдық қатынастардың нақты көріністері
болып табылатын мүдделер белгілі бір құқықтық нысанда «сыртқы қоршауың
болатындығын атап ... ... олар ... ... ... ... ... белгілі бір жүйе ретінде түсіндіруге және ... ... ... ... ... бекітуге алып келетін жүйелік
көз қарас тұрғысынан қарастыру әдістемелік жағынан дұрыс болар еді.
Көптеген ғалымдар қол ... ... ... ... және ... үш мүшелі топтастырылуға жататындығын таниды. Ол 1938 жылы ... ... ... ... ... ... ... заңмен қорғалатын қоғамдық
қатынастардың жалпы жүйесі түсіндіріледі.
Қылмыстың ... ... – бұл ҚР ҚК ... бөлімінің тарауына
енгізілген баптармен көрсетілген қылмыс қол сұғатын өзара байланысты және
бірыңғай қоғамдық қатынастар тобы ... Нақ осы ... ... ... ... Ерекше бөлімінің жүйесінің заңды
құрылымының негізін құрайды.
Қылмыстың ... ... ... ... осы түрі ... кезде
әр кез зиян шегетін қылмыстық қол сұғушылық бағытталған нақты қоғамдық
қатынастар табылады.
Кейбір жағдайларда сол бір ... ... ... ... қол сұға
отырып, қоғамдық қатынастардың бірнешеуін бір мезгілде бұзады.
Қылмыстың міндетті (негізгі) тікелей объектісі ... ... ... ... мәнін құрайтын және қорғау мақсатында оны жасағандығы
үшін жауаптылық ... ... ... шығарған қоғамдық
қатынастар табылады[30]. Мұндай тікелей объектіге қол сұғушылық болмаса,
онда ... ... ... да болмайды.
Өз кезегінде маңызды болып табылатын қылмыстың қосымша тікелей
объектісі ... ... ... бір ... бұзылатын қылмыс
объектісі танылады. Қосымша объектінің міндетті обьектіден айырмашылығы ... ... ... ... жатқандығында.
Қылмыстың заты болып, жоғарыда аталғандай, қылмыс объектісінің
факультативті белгісі ... ... заты ... ... ... ... заты, соған байланысты қылмыс жүзеге асырылатын немесе
қылмыскер тікелей сол ... ... ... ... ... ... ... бас бостандығынан заңсыз айырған кезде ... ... ... деп тану ... ... қылмыстық іс жүргізушілік мағанада емес, қылмыстық ... ... ... ... ... ... белгісі
ретінде шығады[31]. Кейбір авторлар адам биологиялық жан ретінде, қылмыстың
заты ретінде шыға алады деп ... ал ... ... ... ... ... орынсыз деп санайды. Біздің көз қарасымыз бойынша ... ... ... адам (қылмыстық-құқықтық мағынада) ретінде қылмыс ... ие ... ... одан ... заңнамалық және адамның
қызметімен байланысты сипаттармен ерекшеленіп ажыратылатын биологиялық жан
ретінде санау қажет.
Қол ... ... ... ... бұзылуы мүмкін қоғамдық
қатынастардан айыра білу қажет.
Негізгі тікелей объект қоғамға қауіпті ... ... ... ... ... ... ... барлық уақытта осы қылмыс тобының
тектік объектісіне сәйкес ... және оған ... ... ... ... ... және ... объектісіне қатысты жоғарыда аталған
ережелерді негізге ала отырып, бізбен бас ... ... ... ... ҚК ... тарауларына жеке адамдарға қарсы ... ... ... ... ... ретінде қатынастардың
әлеуметтік маңыздылығы табылады. Жеке тұлға адамзат тарихының өнімі ретінде
әлеуметтік феноменді құрайды. Адам биологиялық ... ... тірі ... ... ... индивидтің, оның өзінің физикалық өмір сүруі мен
қалыпты ... ... ... ажырамас жеке игіліктерін қорғауға
мүдделі. Адамның жеке игіліктері (өмір, денсаулық, ... ... ... ... жеке ... оның ... және қызмет
жағдайына, ұлтына және тініне байланыссыз ... жеке ... ... ... ... адамдар арасындағы осындай қатынастарды
құру жолымен қорғалады.
ҚР ҚК 1 тарауында көзделген қылмыстың бірыңғай тектік объектісі кезінде
әртүрлі тікелей ... орын ... ... ... ... осы қылмыстық қол сұғушылықпен зиян
келетін заңмен ... ... ... ... ... Тікелей
объект, сәйкес қылмыстардың тектік объектісі болып табылатын, сол ... ... ... ... ... ... ... айырудың тікелей объектісі ҚР ҚК 126 ... ... Бұл ... Жеке ... бас ... қол
сұғушылықтың заңсыздығына сілтеумен, заң шығарушы заң қорғауында жеке
адамның бостандығына заңсыз қол ... ... ... ... ... ғана ... ... жағдай емес, керісінше табиғат заңдарын жоспарлы
пайдалану ... ... ол бір ... еркін болмақ емес және
болмайды да. Ол барлық уақытта субъектінің белсенділігінің көрінісі ретінде
қарастырылады, ... ... бір ... ... бір ... ... ... қарастырылады. Бостандықтың нақты шеңбері мақсаттың
сипатына бағынышты.
Сәйкесінше, марксистік-лениншілдік ... ... ... ... ... даму заңдылықтарының, нақты мүмкіндіктерінің талаптарына
сәйкес істерді білу арқылы жасау объективті ... ... ... ... ... бір ... ... ретінде қарастырылуы мүмкін.
Осы тарапынан адамның бостандығына қол ... ... ... ... ... ... ... салу- олардың дамуының белгілі бір
сатыларында барлық мемлекеттің заңдарынан қылмыс болып ... жеке ... ... жария құқықтары мен бостандықтарының
жиынтығы мағынасында түсіндірілуі мүмкін.
Тұлғаның негізгі құқықтары мен ... ҚР ... ... ... мен ... ... қоғамның
дамуының заңдылығын бейнелей отырып, әлеуметтік құндылықты көрсетеді және
қылмыстық заңмен қорғалады.
Орыс тіліндегі сөздікте бостандық деген сөз өзімнің ... ... ... бойынша әрекет ету мүмкіндігі, ... ... ... ... ... болмауымен түсіндіріледі. Осы
түсіндіруден бостандық деген сөз ерікті деген сөзбен тығыз байланысты.
Психикаға тән ретіндегі ерік, ... ... өз ... ... ... ... реттеу болып табылады. Қарапайым сөз қолдануында
қызмет ... сөз ... ... ... болып табылады. Бұл
мағына талқылау сөздігінде бекітілген: қызмет бұл қандай да бір саладағы
жұмыс. ... ... ... ... ... ... ... және сыртқы (физикалық) белсенділігі ретінде анықталады.
Психологиялық әдебиеттерде белсенділік деген ұғым ішкі ... ... тірі ... ... түрінде қолданылады.
Әлеуметтік қалыптасқан және мәдени ... ... ... қызметі негізінен әрекеттің заты мен тұлғаны бөлу кезінде
жүзеге асырылады.
Марксизмнің негізін қалаған тұлғалардың сөздерін еске түсіріп көрелік:
жануар өзінің өмір ... ... ... Ол ... өзінің өмір
қызметінен ажыратпайды. Адам өз өмір қызметін өзінің еркі мен санасы арқылы
жасайды.
Демек, адам қызметі ... ... мен ... басқа да
субъектілерге бағытталған адамның өмір сүру тәсілі ... ... өзі ... ... ... қарастырылады.
Адамның ішкі белсенділігінің сыртқы динамикалық көрінісі ретінде оның
әлеуметтік объектілер мен өмір ... ... ... болып
табылады.
Бәсең мінез-құлық кезінде адам белгілі бір дене қозғалыстарынан қалыс
қалуы ... ... ... қандай нәрседе көрінбесін, ол басқалармен
сырттан объектіленген акт ретінде қабылданады.
Сәйкесінше, бостандыққа қол сұғушылық адамды белгілі бір мінез-құлыққа
мәжбүрлеуден ... ... ... ... бір ... ... ... немесе одан бас
тартуға мәжбүрлеуге бағытталған қызметтің жалпы ұғымы ретіндегі ... ... ... ... ретінде қарастырмайды.
Адамды белгілі бір әрекет жасауға мәжбүрлеумен ... ... ... оның ... ... алып ... ... оның бостандығына
қол сұғады. Бірақ, оларды ҚК әртүрлі тарауларына жатқызылуын, заң шығарушы,
тұлға қандай қоғамдық ... ... ... ... байланыстырады. Аталған барлық қылмыстық әрекеттердің
айырмашылығы ... ... ... объект болады, яғни осы ... ... ... ... және ... ... зиян қылмыстың
әлеуметтік мәнін құрайды.
Жеке тұлғаның белсенділігінің шегі болып ... ... ... ... көрінісі емес, ол, тарихи
қалыптасқан салаларындағы белгілі бір ... ... ... қызмет аясындағы саналы әрекет болып табылады.
Саналы басқарылатын мінез-құлық, ең алдымен көптеген ... ... ... ... әрекеттесуінің нәтежиесі болып табылады.
Адамның мнез-құлқының кез-келген актісі ағзаның сыртқы ... ... ... ... нысан ретіндегі әсер ... ... әсер ... ... ... ... есте сақтау
және тырысу факторларына айналу өнімін білдіреді. Ол оның ... ... ... ... таңдап алынған ... ... ... ... ... реттелуінің жүзеге асырылуы кезінде
ерекше маңызды мидың маңдай бөлігі алады. Міне, ... ... ала ... ... ... ... қаралады. Мидың маңдай
бөлігінің зақымдануы аболияға (еріксіздік ауруға) әкеліп соқтырады[33].
Еріктілік белсенділіктің физиологиялық механизміне қол ... қол ... ... ... ... осы қол ... зиян келтірмеусіз мүмкін еместігін ескерсек, онда мидың аталған
бөлігінің зақымдануында көрінген және адамның ... ... алып ... құқыққа қайшы әрекет, денсаулыққа қарсы қылмыс
ретінде ... ... ... ... бостандықтың мазмұнын онымен саналы түрде
таңдалынып алынған адамның мінез-құлқы құрайды деген қорытындыға келуге
болады.
Ары ... жеке адам ... мен жеке бас ... ... ... қажет.
Адамның мінез-құлқының субъективті бағытталуы оның негізінде жатқан
әртүрлі қажеттіліктерін, оның ағза ретінде қалыптасуын, дамуын ... және ... ... ... пен ... қаматмасыз етуін
анықтайды.
Жеке адамның әлеуметтік дамуының қажетті алғы шарты ретінде, оның ... ... ... ... қызмет жасауын қамтамасыз ететін жеке
қажеттіліктер мен ... ... ... ... ... Қоғам
қоғамға пайдалы ажырамас жеке ... ... және ... ... етуге мүдделі.
Жоғарыдағы аталғандар жеке адамның бостандығының мазмұнын диалектикалық
бірлікті құрайтын қоғамдық және жеке қажеттіліктер мен мүдделердің жүзеге
асырылуына ... ... ... ... ... ... ... береді.
Жеке адам бостандығы, біздің пікірімізше, жеке бас ... ... кең ... бас ... ... тікелей объектісі ретінде өзін, өз
қалауы бойынша басқара алу ... ... Заң ... бұл ... ... Мысалы, қылмыстық заң бойынша өзін-өзі өлтіруге
қастандық ... өз ... зиян ... ... ... ... өтеуге
кезекті шақырылудан бас тартқандығы ... ... бір ... ... ... қоспағанда) қылмыс болып табылмайды.
Бірақ, адамның өзін игеру құқығы абсолютті категория болып табылмайды,
сондықтан да, ол ... бас ... ... тікелей объектісі
ретінде танылуы мүмкін емес. Адамның өзін белгілі бір шекте игере ... - ол ... жеке бас ... тек ... ... ... ... табылады. Заңысыз бас бостандығынан айырудың ... ... үшін ҚР ҚК 126 ... ... ... ... жағдайда
қорғалатындығын анықтап алу қажет.
Адамның тірі ағза ретінде тіршілік етуінің негізін, оның одан ары қарай
дамуы мен өзіндік құрамының және ... ... ... ... ... тірі ағза ретіндегі тіршілік етуі мен қалыпты дамуының
қажетті алғы ... ... оның ... ... жатады[34].
Сәйкесінше, адамның еркін жүріп-тұру қабілеті, оның ... ... ... жоғарыда аталып өткендей, кейбір ... ... бас ... ... ... ... ... бас бостандығынан айрудың тікелей объектісі ретінде жекелеген
авторлар, болу ... ... ... (мүмкіндігін) таниды. Тіл
әдебиетінде ауыстыру деген ол бір-бірімен ауыстыру, ... ... ... ... Бірақ, адамның белгілі бір жерде тұрып оны
ауыстыруға барлық уақытта мүмкіндігі бола бермейді. Сонымен қатар, оны ... ... ... ... ... оның жеке бас бостандығынан айыру
болып табылады. Өйткені, оны басқа орынды ... ... ... ... да ... бас бостандығынан айрудың аталған тікелей объектісінің
анықтамасын дұрыс деп тануға болмайды.
Анағұрлым дұрыс пайымдау ретінде, заңсыз бас ... ... ... ... адамның болу орнын өз еркі бойынша таңдауы
табылады. ... бұл ... ... пікірімізше, екі елеулі қосымшаны
қажет етеді. Заңсыз бас ... ... ... ... мұндай
түсіну кезінде, ең алдымен заң қорғауында өзінің орнын өзі таңдау еркін
жүзеге асыруға, яғни ... ... ... ... ... иеленетін
тұлғаның жеке бас бостандығының болатындығы жөнінде, ал мұндай қабілетінен
айырылған тұлғалар (есі ауысқан ... жас ... жеке ... ... ... ... келу ... Мұндай жағдай
қате болып табылады. Өйткені, әрбір адам онда ... ... ... болуы немесе болмауына байланыссыз тең құқықтарға ие ... да, заң ... ... өз болу ... ... емес, өз орнын
еркі бойынша таңдауға құқығы болады.
Екіншіден, бұл анықтаманы келесі маңызды ... ... ... ... заңсыз бас бостандығынан айырудың тікелей объектісі
ретінде ... өз ... орын ... ... ... мемлекетпен қорғалатын
осы әрекеттердің жүзеге асырылу құқығы табылады.
Аталғандар, ... бас ... ... ... объектісі ретінде
адамның мемлекетпен қорғалатын өз орнын таңдау құқығын қамтамасыз ететін
қоғамдық ... ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
Осыған байланысты, егер де, жәбірленуші оны ... ... ... (ұйқыдағы адам, ауру, ес-түссіз жағдайдағы адам, жас
өспірім, есі ... ... ... қарастырылып отырған қылмыстың
құрамының ... ... ... ... ... келісуге
болмайды.
Біз өзгенің баласын ұрлауды жеке бас ... ... және жеке бас ... осы ... ... объектісі
ретінде болмайды деп санайтын жүйесінен алып тастаудың қажетілігі ... ... ... ... егер ... ... пайдакүнемдік немесе өзге де
мақсатта (баланың азаматтық жағдайын өзгерту ... ... ... асырылатын болса, онда бұл қылмыстың объектісі ретінде
баланың жеке бас бостандығы табылады.
Егер де сол бір ... ... сөз ... ... онда ол оның жәй және
сараланған ... ... ... ... бірыңғай объект иеленуі
керек екендігін естен шығармау керек. Сондықтан да ... бас ... оның ... ... ... ... бір ғана ... иеленеді.
Заң шығарушы қарастырылып отырған баптың 2 және 3 бөлігін, егер дәл ... ... деп ... атап көрсетеді. Бірақ, бірінші бөліктегі
диспозицияға қарағанда заң ... бүл ... осы ... ... бағалануымен шектеліп қана қоймай, оны жүзеге асырылудың белгілі
бір тәсілдерімен және жағдайларымен байланыстырады.
Қосымша объектіге зиян ... ... ... зиян ... ... зиян келтірілген жағдайда аталған қылмыстардың құрамдары қосымша
объектіге де зиян келтіруді қамтиды. Жасалған әрекет негізгі ... ... үшін ... ... ҚК бабы ... ... жатады.
Қосымша объектіге зиян келтіру жасалуы барлық уақытта қосымша объектіге
зиян келтірмейтін ... ... зиян ... құрамдас бөлігінің
тәсілі болып табылмайтын әрекеттер қылмыс жиынтығын құрайды және ҚК ... ... ... ... ... ... жеке бас ... қамтамасыз ететін қоғамдық
қатынсатар заңсыз бас бостандығынан айырудың міндетті тікелей ... ... ... бостандық субъектінің өз еркін білдірудің мүмкіндігі ретінде,
яғни өз еркі ... ... ... ... ... ... ... жеке бас бостандығына қол сұғушылық жеке басына ... қол ... ... ... ... қорқыту әрекеті
(психикалық күш көрсету) болады, бірақ, адамды ... бас ... ... олар ... ретінде қатысады.
Абайсызда жәбірленушінің өліміне ... ... ... ... ... (ҚР ҚК 126 б, 3 ... в) ... жасау кезінде
адамның жеке бас бостандығынан басқа тағы бір негізгі (міндетті) тікелей
объект – адам ... ... ... ... ... көзқарас, қарастырылып
отырған қылмыс абайсызда өзге де ауыр зардаптарға әкеліп ... ... ... Ауыр ... денсаулыққа зиян келтіргенде көрініс
тапса, онда қылмыстың тікелей объектісі ретінде адам денсаулығын ... ... ал ... зиян ... ... мұндай объект ретінде
меншік объектілері шығады. Заң шығарушы ҚР ҚК 126 бабының 3 ... ... ... ... ... адам ... әкеліп соқтыру мен өзге де
зардапқа әкеліп соқтыру деген сөйлем ... ... ... ... Ол ... бас бостандығынан айырудың ... ... ... ... мағыналылығын заңдық бекітілуін
көрсетеді. Сәйкесінше, оларға сәйкес ... де ... ... өзге де ауыр ... ... ... заңсыз бас бостандығынан
айырған ... ... ... ... сәйкес объект,
адамның абайсызда өліміне әкеліп соқтырған осы қылмысты жасау кезінде зиян
келтірілетін объектіге, яғни осындай ... ... деп ... ... адам өмірін қамтамасыз ететін қоғамдық қатынастарға тең
мағыналы болып табылады.
Осылайша, заңсыз бас бостандығынан айырудың міндетті ... ... ... жеке бас бостандығын қамтамасыз ететін қатынастар ... осы ... ... бас ... ... ... ... уақытта
зиян келтіріледі.
Аталғандарды қорыта отырып, біздің пікірімізше, келесідей анықтаманы
қалыптастыруға болады: адамның жеке бас бостандығына қарсы ... ... ... ... жеке бас ... ... ... меншік қатынастарына зиян келтіретін, адамның жеке ... қол ... ... ... көзделген қоғамға қауіпті әрекетті
айтуға болады.
Қылмыстың объективті жағы - бұл қылмыстық әрекеттің ең ... ... ... ... ең ... жасалған әрекеттің қауіптілігі
объективтендіріледі, - деп атап көрсетеді Б.А Куринов[36].
Қылмыстың объективті жағы – бұл ... ... ... қоғамдық
қатынастарға қоғамдық қауіпті қол сұғушылықтың сыртқы жағы.
Қылмыстың ... ... ... ... ... ... қылмыстық әрекетінен (әрекетсіздігінен) басталатын және
қылмыстық нәтежиенің төнуімен ... ... мен ... ... оның ... жағынан қарастырылатын заңмен қорғалатын
мүдделерге қоғамға қауіпті және құқыққа қайшы қол ... ... ... ... ол ... ... элементі болып табыла отырып,
адамның қылмыстық мінез-құлқының ... ... ... ... осы белгілер қылмыстық заңда анағұрлым толық беріледі. Қылмыстық
құқықтың ... ... ... ... сипаттайтын белгілер
арасында 1) негізгі (міндетті) және 2) ... ... екі ... ... ... ... ... барлық құрамына тән
белгілер ... ал ... ... жекелеген қылмыстарда
кездесетін және олар сол қылмыстар үшін міндетті болып табылатын ... ... ... ... ... ... ... әрекет немесе
әрекетсіздік жатқызылатындығы белгілі. Бірақ, ғалымдар ... ... ... ... ... ... ал қандай ... ... ... ... ... ... ... Бұған
көбіне қылмыстың материалдық және формалдық құрамдарының ажыратылуы ... ... ... ... ... ... жағының міндетті
белгісіне: 1) қоғамға қауіпті әрекет немесе ... 2) ... 3) ... ... жатқызу керек деп санайды, бірақ (соңғы
екі белгі формальды құрамы бар қылмысқа тән ... ал ... ... ... қана ... ... әрекет немесе әрекетсіздікті жатқызып, ал себепті
байланыс пен зиянды зардапты факультативті белгіге жатқызып отыр[37].
Біздің ойымызша, анағұрлым ... ... ... міндетті және
факультативті белгілермен қатар ерекше бөлімнің нормаларының диспозициясына
енгізілген қылмыстың объективті ... ... ... де ... ... ... ... қауіпті зардап пен себепті байланыс
жатқызылады.
Осы көз қарасқа байланысты міндетті белгілерге тек ... ... ... ... ал ... белгілерге жасалған қылмыстың
орны, уақыты, жағдайы, тәсілі, қылмыс жасаудың құралы мен қаруы жатады.
Объективті жағын анықтау қылмыстың ... ... ... береді, қылмыстық заңмен қорғалатын қоғамдық қатынастарға
кінәлінің әрекеттерінің бағыттылығын ... ... ... ... пен ұқсас құқық бұзушылықтарды ажыратуда маңызды рөль атқарады,
яғни, жасалған әрекетті нақты ... ... ... бірі ... ... ... объективті жағын сипаттайтын міндетті
белгі ретінде қоғамға ... ... ... ... ... ... ... маңызды элементі болып
табылады.
Әрекет ретінде адамның мінез-құлқы табылады, ол белсенді ... ... ... ... ... орай, қылмыстық заңды басшылыққа ала
отырып, адамның мінез-құлқы қылмыстық-құқықтық сипат алады. Егер ол құқыққа
қайшы, ... ... ... ... асса ғана ... ... ие болады.
Осындай ерекшеліктерінің болуы ғана әрекетті қылмыс құрамының объективті
жағының міндетті ... ... ... заң ... ... және ... ... сәйкес
келетін қоғамға қауіпті әрекеттің екі нысанын бекітеді. ... ... ... ... әрекетсіздік табылады. Қылмыстық-құқықтық мағынадағы
әрекет заңдылығын субъект қылмыс жасаған ... ... ... қолданатын
дене қозғалыстары мен күштері ... ... ... ... ... оны тек нақты жағдайда қарастырған ... ... ... ҚК 126 бабының заңдық көрсетілуін басшылыққа ала отырып, заңсыз бас
бостандығынан айыру объективті ... ... ... ... және
оның бостандығынан заңсыз айырудан, яғни, адамға өз орнын өз қалауы бойынша
таңдауға кедергі ... оны ... ... ... ... ... тілінде ұстау деген сөз ұстау, яғни, ұстай отырып тоқтату
немесе қалуға мәжбүрлеу дегенді білдіреді.
Ұстаудың мұндай түсінігі заң ... ... ... ... өз көрінісін тапқан. Мысалы, ұстау дегеніңіз, тұлғаның белгілі бір
мекен-жайды тастауға күш көрсету арқылы кедергі келтіру.
Қылмыстық-құқықтық ... осы ... ... басқа пікір
айтылған, мысалы, кепілге алынған адамды ұстап отыру, оның ... ... ... ... ... ... ұстаудың ғалым-заңгерлер берген анықтамаларының
көпшілігі, оны зорлық әрекеті деп ... ... ... қайнар-
көздерде ұстау осы әрекеттің зорлықты екендігін көрсетпей-ақ анықталады,
мысалы, адамды кепіл ... ... ... ... оның ... ... мекен-
жайды тастап кету ниетіне кедергі келтіру.
Осы жерде зорлық (күштеу) ұғымына толығырақ тоқталып өтсек. Қылмыстық
заңнамада ол тек ... ... қана ... ... ... ... бағаланады. Психикалық күш көрсету, мысалы, күш көрсету
болып саналмайды. Қылмыс құрамын суреттей ... күш ... ... ... физикалық әрекет етуде қолданылады, ал қорқыту осындай физикалық күш
көрсетудің мүмкіндігі туралы ... ... ... ... ... анықтай отырып, біз еркіне қарсы және еркінен ... ... ... ... ... деп ... Күш көрсету ұғымына
қатысты бұл белгілер елеулі айырмашылыққа ие болады. Сондықтан да РФ ... ... ... бас ... ... ... жағы
тұлғаны оның еркінен тыс немесе еркіне қарсы заңсыз ұстауында болып отыр,-
жазады[39].
Біздің ... бұл ... бас ... шектеу мен ... ... ... күш ... ... жағдайда бірыңғай көрініс
таба бермейді: біріншіден, ол адамды өз қалауына байланысты әрекет етуінің
мүмкіндігінен айырады, сондықтан да күш ... ... ... ... бас бостандығынан айыру мен шектеу тән зардабына және моралдық
зардап шегуіне алып ... ... ҚК 168 бабы 1 ... мен 170 ... ... ... күшпен
ұстап тұруға бағытталған әрекеттерді, заң шығарушы ҚР ҚК 126 ... ... ... ... ... үшін ... ... туралы көрсетпеген.
Сондықтан да, тұлғаны ұстап тұру күш көрсету арқылы немесе онсыз да жүзеге
асуы мүмкін екендігі ... осы ... ... ... ... тұру адамға қандай да бір мекен-жайды ... ... ... ... ... ... бағытталған белсенді әрекеттер
арқылы жасалады. Көбіне мұндай әрекеттер шығатын ... ... ... ... ... ... алынған адамды байлаумен, оны қорқыта ... ... ... жасаумен байланысты болады.
Аталғандарды ескере отырып, біздің көз қарасымыз бойынша ... ... ... ... бір ... ... ... құқыққа қайшы жол
бермейтіндігімен анықталады.
Заңсыз бас бостандығынан айыру физикалық күш көрсету арқылы жасалуы
мүмкін. Осыған ... ... ... ... ҚР ҚК 126 бабының 1 бөлігін,
осы баптың 2 ... в) ... ... түрде қарастыратын болсақ,
онда, адамның ... мен ... ... күш ... ... талдауының негізінде адам өмірі мен денсаулығына қауіпсіз физикалық
күш көрсету деп,- ... ... ... ... ... ... жалпы еңбек қабілеттілігінің жоғалтылуына ... және ... ... ... жеке ... ... ... туғызбайтын физикалық зиян келтірген өзге де күш ... ... ... түсінуге болады.
Ұрып-соғу нәтежиесінде қан ұю, кішкене жаралар, тырналған жерлер болуы
мүмкін, бірақ ұрып-соғу артынан ешбір із ... да ... ... ... ... зиян ... ... ауыр немесе жеңіл)
келтірілуі жағдайындағы заңсыз бас ... ... ... ... тек ҚР ҚК 126 б 1 ... ғана ... сондай-ақ осы
баптың 2 бөлігінің в) ... ... ... ... ... ... өзге де ... шымшу, кесу, отпен әрекет ету немесе өзге де
биологиялық факторлармен әрекет ету және өзге де әрекеттерді ... ... ... ... бас ... ... ... күш көрсету
арқылы да жасалуы мүмкін. Психикалық күш ... ... ... ол
қорқыту. Ал, қорқыту - ол оған ... бір ... ... ... ... құтын қашыру болып табылады.
Адамды қандай да бір әрекетті жасауға ... ... ... ... тыс осы әрекеттерді жасауға ықтиярсыз көндіруді білдіреді.
Мәжбүрлеу барлық уақытта адамның ерік білдіру бостандығын ... ... ... ... күш ... осы ... ... олардың әртүрлі тәсілдермен жүзеге асырылуы табылады.
Көбінесе, бұл ақпараттық ... ... ... ... ... жүзеге асады.
Қорқыту неғұрлым нақты болса, ол жәбірленуші үшін сенімді болып, оның
қоғамға қауіптілігі солғұрлым жоғары ... ... оған ... қорқытатын құндылықтарына алаңдайды. Өйткені, қылмыскер ол
қорқытуды жүзеге асырамын деп үрейлендіреді. Егер, ол ... ... ... ... ... аспай қалуына сенімді болса, бұл жағдайда
жәбірленушінің ерік білдіруінің бостандығы мен психикасы зардап шекпейді,
Мәжбүрлеу мен мәжбүр етуде елеулі айырмашылығы ... ету ... ... қорқыту арқылы жүзеге асырылады. Ол
адам өмірі секілді құндылықтарға жәбірленушінің алаңдаушылығын туғызбайды.
Сондықтан да ... ... ... тек оны ... ... бір әрекеттер жасауына көндіреді.
Мәжбүрлеу жәбірленушінің еркін толық бағындыруға бағытталған. Оны
ондағы қылмыскер ... ... ... басқа мінез-құлық таңдауы
болмаған, тығырыққа тірелген еріксіз жағдайда қалдыру деп түсіну қажет.
ҚР ҚК 126 ... 1 ... күш ... ... ... ... оны ... қатысты физикалық және психикалық
күш көрсетуді қолданды деп түсінуге болады.
Қазақстан Республикасының қылмыстық заңнамасы ҚР ҚК 54 ... ... күш ... ... жауапкершілікті ауырлататын мән-жайлар
ретінде қарастырады.
Сонымен қатар, оның жазасы «қаруды, жарылғыш ... ... ... ... тез ... және ... ... улы және радиоактивті заттарды, дәрілік және ... ... ... ... физикалық немесе психикалық
мәжбүрлеуді немесе жалпыға қауіпті тәсілді қолдану ... ... ... ... ... ... объективті жағы әрекетпен қатар қоғамға
қауіпті зардап туғызатынын, қоғамға қауіпті әрекет пен ... ... ... себепті байланысты, сонымен қатар, қылмыс жасаудың орны,
уақыты, тәсілі, ... ... ... ... ... ҚР ҚК 126 ... қылмыстың негізгі құрамы болып аталған белгілер қарастырылмайды.
Бірақ, олардың бірқатары, нақтырақ айтсақ қоғамға қауіпті зардап,
қоғамға ... ... пен ... ... зардап арасындағы себепті
байланыс, қылмыс жасаудың тәсілі, құралы қарастырылып оытрған қылмыстың
сараланатын және ... ... ... ... ... белгілері болып табылады.
Күш көрсетудің әлеуметтік-құқықтық категория екендігін атап кеткен жөн.
Сондықтан да, оны анықтау кезінде әлеуметтік-құқықтық ... ... ... Олар адамға күш көрсету барлық уақытта заңға қайшы, оның
еркінен тыс ... ... ... ... ... ... және жеке адамның денсаулығына зиян ... ... ... айқындалады.
Сондықтан да, күш көрсетудің осы және басқа белгілеріне, ең ... ... ... ... жарақат келтіруімен көрінетін оның
зардаптары, немесе, оны ерік білдіру мен әрекет ... ... ... бас ... ... қылмысының негізгі құрамының объективті
жағы тұлғаның еркіне қарсы ... ... ... ... ... сипатталады. Жасалу тәсіліне қарамастан заңсыз бас бостандығынан
айыру жеке адамға күш көрсетудің түрі ... ... Бас ... ... айыру қылмысының субъективті белгілері
Қылмыс жасаған адам ... ... ... ... ... және ... тұрғыда маңызды болып
табылатын теориялық және криминологиялық ... екі ... ... ... ... ... ... қауіпті іс-әрекет жасаған және
заңға сәйкес сол үшін қылмыстық жауаптылықты ... ... ... ... ... 14-бабы 1-бөлігімен “есі дұрыс, осы Кодексте
белгіленген жасқа толған жеке адам ғана қылмыстық ... ... ... тіке айтылған. Осыған орай, яғни қылмыс субъектісі болып тек қана жеке
тұлға - адам ... заң ... ... ... ... ... ... бере алатын сонымен қатар өзін-өзі басқаруға қабілеті бар адамды, яғни
есі дұрыс адамды ғана ... ... ... ... ... сай ... Республикасының Қылмыстық кодексінің заң күші
Қазақстан ... ... ... ... ... жоқ адамдарға, сондай-ақ шетелдіктерге қолданылады.
Осыған байланысты қылмыстың субъектісі ретінде есі ... ... ... ... ... - ... ... кәсіпорын және басқа да заңды
ұйымдарды қылмыстың субъектісі деп айта алмаймыз.
Қылмыстық ... ... мен ... ... ... объектісі
мен объективті жағын сипаттайтын қылмыс құрамының объективті белгілерімен
қатар, қылмыстың субъектісі мен субъективті ... ... ... ... ... ... және ... Қылмыстың
субъектісі және субъективті жағы кез-келген қылмыс құрамының міндетті
элементтері ... ... ... ... болмауы немесе оларды
сипаттайтын кез-келген белгілерінің болмауы ... ... ... дәлелдейді және қылмыстық жауаптылыққа ... ... ... ... ... ... ... қылмыс құрамының
міндетті, қажетті элементі болып табылады. Өйткені, қылмыс тұлғасыз жасалуы
мүмкін емес. Қылмыстық заң қылмыс субъектісі ... ... ... оны ... «қылмыстық жауаптылыққа тартылатын тұлғаң ұғымын
қолданады.
Қылмыстық құқық теориясы кез-келген қылмыстың субъектісі ... ... ... ... қауіпті әрекетті жасаған және осы әрекеті
үшін қылмыстық жауаптылыққа тартылатын кінәлі, жеке тұлға деп ... ... ... ... ретінде қылмыстық заңмен бекітілген,
белгілі бір жасқа жеткен, есі дұрыс жеке тұлға болуы ... ... ... ... ... ... субъект ҚР ҚК 14, 15, ... ... ... ... белгілерді сипаттайды. Оларға
тұлғаны қылмыстық жауаптылыққа тарту мәселесін шешкен кезде ... ... ... ... ... Заң әдебиеттерінде қылмыс
субъектісін сипаттайтын белгілерді екі топқа бөлу қарастырылған: 1) негізгі
(міндетті, жалпы) және 2) ... ... ... ... ... ... ... тән анағұрлым елеулі
белгілері кіреді, яғни, субъектінің барлық санатына кіретін белгілер.
ҚР ҚК 14 бабының заңдылығын басшылыққа ала ... ... ... ... болады:
1) Адамға тумасынан берілетін қажеттілік, яғни, тұлғаның дені сау болуы
қажет. Жеке тұлғалар болып Қазақстан Республикасының азаматтары, азаматтығы
жоқ тұлғалар және ... ... ... ... ... заңнама
қылмыстың субъектісі ретінде заңды тұлғаларды танымайды.
2) Есі дұрыстық – бұл ... ... ... ... қауіпті
әрекетті жасау барысында, тұлғаның өзінің әркеттері немесе ... ... ... қоғамға қауіпті екендігін ұғынуы және оны басқара
алу қабілеттілігі.
Бұл жерде сөз ... ... ... бас ... ... ... ... қауіптілігін ұғынуы мен осы әрекеттерді басқара алу
қабілеттілігі туралы болып отыр. Мұндай қабілеттіліктің ... ҚР ҚК ... ... қылмысты жасауда, тұлға ... алғы ... ... ... ... ... жасқа жету. ҚР ҚК 15 бабының 1 бөлігіне
сәйкес заңсыз бас бостандығынан айырғандығы үшін қылмыстық ... ... ... он алты ... ... адам ... топқа негізгі (жалпы) ерекшеліктерден басқа өзге де қылмыстық
құқық тарапынан ... ... ... ... ие ... сипаттайтын белгілер жатады. Мұндай белгілер бірқатар қылмыс
құрамдары үшін ғана міндетті болып табылады және ... ... ... заң ... ... көзделуі мүмкін.
Арнайы белгілері ретінде, мысалы, тұлғаның қызметтік немесе азаматтық
жағдайы, денсаулығы, демографиялық белгілері табылады.
Осылайша, заңнама талдауын басшылыққа ала отырып, ҚР ҚК 126 ... ... ... ... қылмыс жасаған кезде заңмен ... бір ... ... ... он алты ... ... ... адамды заңсыз бас бостандығынан айыруды жасаған жеке тұлға
танылады.
Заңсыз бас ... ... ... ... ... тану ... тек қана жеке ... болып қоймай, сондай-ақ қылмыстық заңмен бекітілген
жасқа жеткен, есі дұрыс адам ... ... ... құқықтық ұғым болып табылады. Ол тұлғаның жалпы
психикалық қабілеттілігін емес, оның белгілі бір ... ... ... еркі мен интеллектілік жағдайын сипаттайды.
Тұлғаның кінәсі туралы мәселе, оның есі ... ... ... ... ... ... алу қабілеті өз алдына мақсат қоюы мен ... ... ... ... бар ... ... Демек, осы
үшін өз еркін ... ... ... ... ойластырылмаған
әрекеттерден бас тартуы қажет.
Қылмыстық заңда есі ... ... ... ол ҚР ... ... 1 ... ... ұғым есі дұрыс еместігі ұғымын бекіту
арқылы береді. Есі дұрыс еместік – бұл тұлғаның қылмыстық заңда ... ... ... жасауы кезінде өз әрекеттерінің сипаты мен оның
қоғамға ... ... ... ... ... ауыр жағдайының
салдарынан оларды басқара алу қабілетсіздігі. ... ... ... ... еместіктің екі критерийін (белгісін) ажырату қалыптасқан: 1)
медициналық ... 2) ... ... ... ... ... ... осы қабілетсіздіктің
себептерін ашады. Ол ... заң ... ... ... ... (баламалы) түрін ажыратады: 1) созылмалы психикалық ауруы; 2)
уақытша психикасының ... 3) ... 4) ... өзге де ... критерийге екі: интеллектуалды және ерікті белгілер (сәті) тән.
Есі дұрыс еместіктің интеллектуалды белгісі ... ... ... қауіпті
әрекетінің шын сипатын білу қабілетсіздігі болса, ал ерікті – ... алу ... ... және заңдық критерийлер есі дұрыс еместік ұғымында бірге
жүреді. Адамды есі дұрыс емес деп тану үшін осы екі ... ... ... ... ... ... ... жасау барысында тұлғаның есі дұрыс
еместігі, оны осы ... ... ... ... субъекті деп тану
мүмкіндігін жоққа шығарады. Осыған орай, бұл тұлға:
Біріншіден, - белгілі бір тұлғаның бостандығын заңсыз ... ... ... ... осы ... өз әрекеттерін басқара алмауы;
Екіншіден, - бұл ... ... ... ... ... ... ... немесе психиканың өзге де ауыру
жағдайына ұшыраған.
Күдіктінің немесе айыпталушының психикалық жағдайын анықтау ... ... ... ... ... ... жағдайда сот-психиатриялық
сараптама жүргізу міндетті болып табылады (ҚР ҚІЖК 241 б, 3 ... ... ... ... сипатын бекітуге мүмкіндік береді және оның
ауырлығын анықтауға, қылмыстық жауаптылықтан бас ... ... ... ... ... болдырмауды көздейді. Сот-
психиатриялық сараптаманың қорытындысы, іс бойынша басқа дәлелдеме ... ... ... яғни, тұлғаны есі дұрыс емес деп тану ... ... ... соттың құзіретіндегі мәселе.
Қылмыс субъектісінің белгісі ретіндегі есі дұрыстылық өзіндік бір мәнге
ие болады. ... ол ... ... ... жасына жету
фактісімен тығыз байланысты. ... ... ... жасына жетуі
кезінде ғана, кінәға алғы шарт ретінде және тұлғаның ... ... ... ... есі ... ... ... мүмкін.
Заңсыз бас бостандығынан айыруды, заң шығарушы, қылмыстық жауаптылық
жасы 16-жас болып бекітілген қылмыстар қатарына кіргізген. 1959 жылғы ... ҚК ... ... ... ... бас ... айырғандығы үшін
қылмыстық жауаптылыққа қылмыс жасағанға дейін он алты жасқа толған тұлға
тартылады деп көрсетілген.
Осылайша, ҚР ҚК 126 ... ... ... ... ... ... ... айыруды жүзеге асыру кезеңіне он алты жасқа толған тұлға
табылады.
Қылмыстың ... ... тек ... ғана ... ... кез-
келген басқа қатысушы бола алады. Сәйкесінше, заңсыз бас бостандығанан
айыруды адамдар тобымен алдын-ала сөз ... ... ... топ ... онда бірнеше субъектісі бар осы қылмыстың сараланатын ... ... ... ... ... бас ... айырудың субъектісі
ретінде қылмыс жасау кезеңіне он алты жасқа ... есі ... жеке ... бола ... ... жағы, жоғарыда аталып көрсетілгендей, кез-келген
қылмыс құрамының міндетті элементі болып табылады.
Қылмыстың субъективті жағы болып ... ... ... ретінде
көзделген, қоғамға қауіпті әрекетті жасауға тұлғаның психикалық қатынасы
түсіндіріледі.
Қылмыстың субъективті жағы ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі) мен оларға
субъектінің ... ... ... ... ... ... байланысты қылмыс құрамының
субъективті жағы – бұл ... ... ... ... осы ... бар
жасалған әрекетіне психикалық қатынасын сипаттайтын жиынтық болып табылады.
Ол ... ... және оның ... ... ... заңдық
анықтамасын білдіреді.
Қылмыс құрамының субъективті жағы қылмыскердің ... мен ... ... ... қауіпті әрекеттің байланысын білдіреді.
Қылмыстық құқықта қылмыстың субъективті жағын сипаттайтын белгілерінің
арасында: кінәні, мақсат пен ниетті ажырату қарастырылған. ... ... ... ... ... субъективті жағының негізгі, міндетті
белгісі болып табылады, ал мақсат пен ниет ... ... ... қарастырылады.
Заң әдебиеттерінде кінәнің әртүрлі ұғымдары қарастырылған. ... ... ... ... кінә ... ... ... білдіреді, ал, нақтырақ айтсақ, ол «қылмыстық заңмен ... ... ... пен оның зардаптарына психикалық қатынасымен
сипатталадың.
Заң шығарушының кінә ... ... ... ... ол ... 19-23 ... туындайтын қылмыстық-құқықтық ғылыммен жасалғанын (осы
институтқа арналған) ескере отырып, біз осы анықтамамен келісеміз.
ҚР ҚК 19 ... заң ... ... екі ... ... -
қасақаналық және абайсызда. ҚР ҚК 20 және 21 ... ... ... және ... ... ал ... – менмендік пен немқұрайдылық
болып бөлінеді.
Кінәнің әрбір осы түрлері өзіндік ... ... ... және ... ... ... ерекшеленіп, кінәнің
әрбір түрі, өзіндік мазмұнға ие болады.
Кінә қылмыстың субъективті жағының мазмұнын толығымен ... ... ... ... ... ... қатар, қылмыс құрамының субъективті
жағы себеп пен мақсат арқылы сипатталуы ... Олар заң ... ... ... ... онда олар ... ... құрамның субъективті
жағының міндетті белгілері болып табылады. Сәйкесінше, олардың болуы немесе
болмауы ... ... ... ... әсер етеді.
Мотивация - мінез-құлық себебінің қалыптасуы мен туындау процессі.
Ерікті әрекет өзінше бір саналы акт ... ... ... ... мінез-құлықтың, соның ішінде қылмыстың
қозғаушы күші, ішкі қайнар көзі ретінде шығады. Оның ... ... ... ... ... бар.
Қылмыстың ниеті – субъект қылмыс жасау кезінде басшылыққа ... ... ... Ниет ... ... ... ... Ол бір
немесе бірнеше ниеттер арқылы туындайды.
Ниет – мінез-құлық актісінің алдында жатқан алғашқы ... ... Ол ... ... ... ... ойша нәтежие
секілді[40].
Ниет мақсатпен өте тығыз байланысты, бірақ, бұл ... ... ... ... ... әртүрлі жақтарын сипаттайды. Ниет адам не ... да бір ... ... ... ... ... ... Мақсат қызмет
бағытын анықтайды.
Мақсат – ниеттің өзіндік іске асырылу нысаны. ... ... ... ... және ... ... ... мақсаты – зиянды
әрекетті жасай отырып субъекті неге тырмысады, ол ... ... ... болып кінәлі қылмыс жасау арқылы жетуге
тырмысатын белгілі бір ... ... ниет ... ... ... ... бірге субъектінің қылмыс жасаумен байланысты және оны жасау
кезінде белгілі бір интеллектуалды және ерікті қызметі ... ... ... ... бас бостандығынан айырудың субъективті жағы қарастырылып отырған
қылмыс құрамының ... ... ... элементі болып табылады.
Мысалы, құқық қорғаушы органдардың ... ... ... ... 70 ... қарастырып отырған қылмыстың субъективті
жағын осы қылмыс құрамының аса күрделі бекітілген элементі деп ... ... ... ... объективті жағдайын бекітуге қарағанда, адамның ойына,
оның ішкі дүниесіне үңілудің аса күрделілігімен түсіндіріледі.
ҚР ҚК 126 бабының 1 ... ... ... бас ... ... құрамының субъективті жағының міндетті белгісі болып ... ... ... ... ҚР ҚК 19 ... 4 ... абайсызда
жасалған әрекет қылмыс болып, ол ... ... ... ... ... ... көзделсе ғана танылады. Осыны ескере ... ҚР ҚК 21 ... 1 ... ережесін сәйкес, қарастырылып
отырған қылмыс тек ... ... ... деп ... ... заңсыз бас бостандығынан айырған кезде кінәнің нысаны мен
түрі ғалымдармен айтуымен ол тек ... ... ... ... Қазақ КСР 115 бабы мен ҚР ҚК 126 бабына жанасады. Осыған орай, ... ... ... ... ҚР ҚК 126 бабы 3 ... в) ... ... кісі өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеліп
соқтырған әрекетте, кінәнің екі нысанымен жасалғаны ... ... ... ... ... деп ... (ҚР ҚК 22 бабы).
ҚР ҚК 20 бабы 2 ... ... адам өз ... қоғамға қауіпті екендігін ұғынып, оның қоғамдық қауіпті
зардаптары болуының мүмкін екенін немесе болмай қоймайтынын алдын-ала ... осы ... ... ... ... ... ниетпен жасалған қылмыс
деп таныладың,- деп бекітілген.
Тікелей ниеттің келтірілген заңдық анықтамасында қасақана ... ... ... 1) ... өз әрекеттерінің қоғамға қауіпті
екендігін түсінуі; 2) қоғамға қауіпті ... ... ... ... ... ... 3) олардың болуын тілеуі. Осылардың алғашқы
екеуі ниеттің ... ... ал ... ... ... ... ҚР ҚК материалдық құрам деп аталатын қылмысқа қатысты ... мен ... ... Осы ... 1959 жылғы ҚазКСР-нің ҚК де ... ... ... заң ... ... ... ... анықтайтын нормалардың заңдық ... ... ... ... және ниеттің заңдық нысаны формалдық құрамды
қылмыстарға қолданылуы мүмкін еместігі жөнінде ... ... ... ... формалдық құраммен құрай отырып, заң
шығарушы оларға қоғамға қауіпті ... ... міне ... ... ... ... қылмыстарда қысқартылып көрсетіледі. Бұл жерде
ниет кінәлінің ... ... ... қауіпті екендігін білуі мен оны
жасауды ... ... ... бас ... ... ... атап ... формалдық
құрамы бар басқа қылмыстар секілді тек тікелей ... ... ... ... ... ... ... өз әрекетінің, яғни, заңсыз
бас бостандығынан айырудың ... ... ... ұғынуында көрінсе,
ерікті кезең адамды заңсыз бас ... ... ... ... немесе әрекетсіздіктің қоғамға қауіпті сипатын ұғыну кінәлінің
оның тек қана фактілік ... ғана ... ... ... оның әлеуметтік
маңызын ұғынуды, яғни, қылмыстық заңмен қорғалатын қоғамдық қатынастарға
онымен жасалған әрекет немесе ... ... ... ... өз ... ... ... ұғыну оның құқыққа қайшы
екендігін де білдіреді. Біздің пікірімізше, құқыққа қайшылық ... ... ... ... ... кез-келген құқыққа қайшы
әрекет қоғамға қауіпті, бірақ, кез-келген ... ... ... ... ... қайшы болмайды. Құқыққа қайшы ... ... үшін ... оны заң формуласына қоспауы маңызды болып табылмайды.
Н.С.Таганцев, - қасақаналық санадан басқа да жағдайларды ескереді, ... ... ... ... ... ... ... қалау азды-
көпті болсада маңызды болып табылады. Әрбір кінәлілік ... ... ... бас ... ... ... ... ниетпен немесе
кездейсоқ пайда болған ниетпен ... ... ... ниет қылмыстық ойдың туындауы мен оның жүзеге
асырылуы арасында уақыт бойынша ... ... ... оған ... ... құрайтын компоненттерге алдын-ала
талдау жасау мен белгілі бір нақтылық тән.
Кездейсоқ туындаған ниет қылмысты ... ... ... ... ... тез арада орындалуға жатады. Мұндай ниеттегі қарастырылып жатқан
қылмысқа ... ... ... ... ... ал ... ... айыру (мысалы, нәпсіқұмарлық мақсатпен) қылмыскер үшін
ыңғайлылықтың кепілі ... ... орай ... ... ... ... ... Қарастырылып отырған қылмысты алдын-ала
ойластырылған ниетпен жасау, қылмыскердің жеке ... және оның ... ... ... ойластырылған және кенеттен туындаған ниет туралы келтірілен
ережелер тек криминологиялық маңызға ие болады. ... ала ... ҚР ҚК 126 бабы 2-3 ... а) тармақтарында бекітілген
қылмыстық жауаптылық туралы мәселелер бойынша, қылмыстық-құқықтық маңызға
ие. Кенеттен пайда болған ниет осы ... ... ... ... ... ... өйткені қылмысты саралауға әсер етпейді.
Заңсыз бас бостандығынан айырудың ниеттері әртүрлі болып келеді. ... ... кек, ... ниет, қызғаныш, жәбірленушіні іскерлік
келіссөздерге, кездесулерге ... ... ... және т.б. ... ... ... заңсыз бас бостандығынан айыру кезіндегі себеп
саралауға әсер етпейді, бұған ҚР ҚК 126 бабы 2 ... з) ... ... пайдакүнемдікті қоспағанда.
Жоғарыда аталғандар, заңсыз бас бостандығынан айырудың субъективті жағы
тікелей ниетпен сипатталатындығын ... ҚР ҚК 126 ... 2 ... ... ... ... осы ... субъективтік жағын талдаған
кезде, оның мазмұнында кінәлінің ... ... ... ... ... ... көрінетіндігін ескеру қажет.
ҚР ҚК 126 бабының 2 бөлігінің в) тармағы ... ... ... ... ол адам ... мен ... қауіпті күш көрсету арқылы заңсыз ... ... ... ... жатқандығын түсінуі және 2) ... ... ... ... қажет.
Біздің ойымызша, абайсызда кісі өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға
әкеліп соқтырған ... бас ... ... ... жағы ... ... етеді (ҚР ҚК 126 бабы 3 бөлігі в) тармағы). Бұл жағдайда ҚР
ҚК 22 ... ... ... екі ... ... ... ... ҚР ҚК 126 бабы 3 бөлігі в) тармағының заңдық тұжырымын басшылыққа
ала отырып, біз, адам ... ... өзге де ауыр ... ... ... ... бойынша саралау үшін, кінәлінің оған ... ... ... ... орын алуы қажет.
Осылайша, ҚР ҚК 126 бабы 3 бөлігінің в) ... ... ... ... ... бас ... айыру кезіндегі
субъективті жағы, заңсыз бас ... ... ... ... және кісі ... мен өзге де ауыр зардаптарға қатысты
абайсыздықпен сипатталады.
Қылмыскер жеке басының “әлеуметтік-саяси” ... оның ... ... және “әлеуметтік-психологиялық”
белгілері ескеріле отырып қарастырылады.
Қылмыс ... ... ... ... ... құрылымы нақты
айқындалмаған, бірақ өзінің жеке басы пайдасы үшін ... ... ... ... жол ... ... ... танылады. Мұндай
адамдар белгілі бір мүдделік деградациямен, яғни басқа бір адамның есебінде
күн көрісті мақсат тұту немесе қоршаған ... ... ... Өз еңбектерімен еңбек қабілеттілігін ... ... жеке ... ... ... ие бола алмауы немесе оған ... ... ... да орын ... Бас ... ... айыру қылмысының дәрежеленген түрлері
Қылмысты дәрежелеу деп - қылмыс ... ... ... ... ... кодекстің Ерекше бөлімінің, кейбір жағдайда ... ... ... толық және кең көлемде қылмыс құрамының
белгілерін нақты анықтауын айтамыз. ... В.Н. ... ... ... дегеніміз, бұл - Қылмыстық Кодекстің ерекше бөлімі
нормалары- мен көзделген белгілі бір қылмыс ... ... ... мен ... ... ... ... болып танылады. Қандай да болмасын
қылмыстық іс-әрекетті анықтау дәрежелеу жолымен жүзеге асады, онда ... ... ... ... ... ... ... тағу үшін,
істі сотқа беру, жаза ... я ... ... ... ... ... үшін ... негіз болады. Қылмысты дұрыс дәрежелеу ... ... ие, ... оның ... ... ... ... қылмыстың алдын алу және ... ... ... ... дәрежелеу - қылмыстық құқық қағидаларын,
сонымен қатар заңдылықты жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... ... сақталуына кепілдік береді.
Қылмысты саралайтын белгілер – бұл ҚК Ерекше ... ... ... Олар сол ... ... түрімен салыстырғанда
қылмыстың осы түрінің қоғамға қауіпті екендігін ... ... ... болуы, қылмысты саралауда өз ... ... оның ҚР ҚК 54 ... ауырлататын мәнжайлардан
айырмашылығы сол, соңғысы қылмыстық әрекетті саралауға әсер ... ... ... ... ... ... алынады.
Заңсыз бас бостандығынан айырғандығы үшін қылмыстық ... ... ... ҚР ҚК 126 бабы 2 ... ... ... бекітуге негіз болды. 1959 жылғы Қазақ КСР ҚК
115 бабы 2 бөлігінің әрекет етіп ... ... ... белгілер ретінде
жәбірленушіның өміріне, я денсаулығына қауіпті немесе оның жанын қинап ... ... ... ... бас ... ... ғана қарастырылған
болатын.
ҚР ҚК 126 бабы 2 ... ... ... бас ... ... ... қауіптілігін елеулі көтеретін жағдайлары бар осы қылмыстың
негізгі құрамының ... ... ... ... бар ... ... ... заңсыз бас бостандығынан айырудың сараланатын
белгілері қылмыс құрамының ... де, өз ара ... ... ... ҚР ҚК 126 бабының 2 бөлігіндегі д), е), ж) ... ... ал ... ... ... в), г) ... а), б) ... субъективтік жағына з) тармағы жатады. Осыған
орай, осы бөліну шартты болып табылады. ... ... ... барлық
элементтері өзара байланысты болып табылады және ... ... оның ... ... сөз байласып адамдар тобымен қылмыс жасау қылмыстың аса
қауіпті және кең тараған ... ... ... ол ... ... бірнеше тұлғалардың қылмыстық ойлары мен ... ... бір ... нәтежиесіне жету үшін, бірнеше
тұлғалардың бірігу фактысының өзі ... ... ... ... қатысушылармен алға қойған мақсатқа жетудің мүмкіндігін
артырады деп көрсетеді [44].
ҚР ҚК 31 ... 2 ... ... егер ... ... жасау туралы
күні бұрын уағдаласқан адамдар қатысса, ол адамдар тобы ... ... ... ... деп танылады. Алдын- ала сөз байласып адамдар
тобымен қылмыс жасау қылмысқа ... бір ... ... ... және ... 126 бабының 2 бөлігі а) тармағында заңсыз бас ... ... ... ... бекітілген.
Осы саралаушы белгінің болуы үшін:
- біріншіден, заңсыз бас ... ... ... екі ... ... ... екіншіден, осы тұлғалардың әрқайсысы заңсыз бас бостандығынан айырудың
субъектісінің барлық белгілеріне ие ... ... яғни ... ... он алты ... ... есі дұрыс жеке тұлға болуы керек;
- үшіншіден, осы тұлғалар арасында заңсыз бас ... ... ... дейін, келісім болуы қажет.
ҚР ҚК 126 бабы 2 бөлігі а) тармағы бойынша жасалған іс-әрекетті саралау
үшін, ... бас ... ... екі немесе одан да көп кісінің
қатысу қажеттілігі, қылмысқа қатысу ұғымының өзінен ... (ҚР ҚК 27 ... ... ... сөз ... ... тобымен, адамды заңсыз бас
бостандығынан айыру келесі нысанда жүзеге асырылуы мүмкін:
1) жай қатысу, ... ... ... ... ... табылады, яғни
қылмысты тікелей жасайды немесе оны жасауға ... ... ... (ҚР ҚК 28 бабы 2 ... ... орай, топтың әрбір қатсушысы
қылмыстың объективтік жағын толық немесе ішінара орындайды;
2) күрделі қатысу, орындаушылармен қатар қылмысқа: ұйымдастырушы, ... ... ... ... нақтырақ айтсақ, яғни ... ... ... барлық қатысушылары орындамайды, олар өздеріне
берілген рольдерді орындайды.
Орындаушылардан басқа топқа: 1) ... ... ... ... айыруды жасауды ұйымдастырған немесе оның ... ... ... 2) ... ... (яғни, заңсыз бас бостандығын
жасауға басқа ... ... ... алу, ... жолымен тарту); 3)
көмектесуші (яғни, ... бас ... ... кеңестермен,
нұсқаулармен, ақпарат немесе қылмысты жасайтын қарулармен немесе қылмысты
жасауға кедергілерді жоюмен қылмыстың жасалуына жәрдемдескен адам, ... ... ... немесе қылмыс жасаудың өзге құралдарын, қылмыстың
ізін не қылмыстық ... ... ... ... күні ... уәде берген
адам). Осыған орай, заңсыз бас ... ... ... ... қылмыстың объективтік жағын құрайтын әрекеттерді
тікелей жүзеге асырмайды, бірақ осы қылмыстың жасалуы үшін ... ... ... және ... ... ... ... арқылы жүзеге
асырады. Сәйкесінше, олар қылмысқа тікелей қатысты болады, ал, ... ... ... ... ... ... болып табылады[45].
Бұл жағдайда ұйымдастырушының, айдап салушының, көмектесушінің
қылмыстық әрекеттері ҚР ҚК 28 ... ... ... ... 126 ... ... а) ... бойынша сараланады.
ҚР ҚК 126 бабы 2 бөлігі а) тармағы бойынша жасалған әрекетті саралау
үшін ... бас ... ... ... ... ... ие екі
немесе одан да көп тұлғалардың топқа кіруі қажет болып табылады. ... ... ... бірнеше тұлғалармен жасалуы барысында, олардың
біреуі ғана аталған қылмыстың қылмыс субъектісі ретінде ... ... ... орын ... ал ... бас бостандығынан айыруды жасау үшін
осындай тұлға ретінде есі дұрыс емес адамды немесе жасөспірімді ... ол ... ... орындаушысы деп танылып, қылмысты тікелей
орындаушы ретінде қылмыстық жауаптылыққа тартылады, яғни, ҚР ҚК 126 ... ... ... сараланады. Осы тұлғамен қарастырылып отырған қылмысты
жасау үшін жас өспірімдер тартылса, онда онымен жасалған ... ҚР ҚК ... 4 ... сараланады, ал 14-18 жас аралығындағы ... ... ҚР ҚК 126 бабы 2 ... а) ... және ... 4 ... ... Бұл жағдайда ұйымдастырушылар, айдап салушылар
немесе көмектесушілер орындаушы ретінде болады.
Егер осы топтың бір тұлғасы, ... да бір ... бір ... ... ... босатылса, алдын-ала сөз байласып
адамдар тобымен заңсыз бас ... ... ... саралау жоққа
шығарылмайды, өйткені бұл жағдайда қатысу жоққа шығарылмайды.
Қатысудың осы нысанының негізгі сипаты болып ... ... ... ... ... табылады. Сот тәжірибесі мен ... ... ... ... жасалу басталғанға дейін болу керек деген пікір қалыптасқан.
Осылайша, қатысушылар арасындағы ... ... ... ... ... ... әрекеттердің орындалуы басталғанға дейін болуы
тиіс[46].
Осы аталған қылмысты ... ... ... сөз ... ... ... ... біргуі, заңсыз бас бостандығынан айыру
топбының қатысушыларының өзара байланысты әрекеттерімен жасалатындығында
болып ... Оның ... ҚР ҚК 126 ... ... қоғамдық
қатынастарға зиян келтіру - қылмыстық ... ... ... ... ... ... Әрбір қатысушының әрекеті мен ... ... ... ... ... атап кеткен жөн.
ҚР ҚК 126 бабының 2 бөлігі а) тармағы бойынша іс-әрекетті саралау
кезінде, ... бас ... ... ... ... топтың
қатысушыларында алдын-ала сөз байласу болатындығын ескеру қажет. Осыған
орай, ... ... бас ... ... ... ... ... мақсаттары тек қана ұқсас болып қана ... ... ... ... мүмкін. Олардың жалпылығы, қатысудың қажетті белгісі ... ... ҚР ҚК 126 ... 2 ... а) ... бойынша
саралау міндетті емес.
Жоғарыдағыларды негізге ала отырып келесідей қорытындыға келуге болады,
ҚР ҚК 126 бабы 2 ... а) ... ... ... саралау үшін, заңсыз
бас бостандығынан айыруды жасау кезінде орындаушы ретінде қарастырылып
отырған ... ... ... ... ... екеуден кем
емес тұлға қатысуы қажет. Осыған орай олардың арасындағы келісім осы қылмыс
жасалу басталғанға дейін болуы ... ... ... бас ... ... тікелей қатыспаған ұйымдастырушылардың, ... ... ... ... ... ҚР ҚК 28 бабына қосымша ... ... ... ҚК 126 бабы 2 бөлігі б) тармағына сәйкес ... ... ... ... айрудың екінші сараланатын белгісі болып табылады. ҚР ҚК
қабылданғанға дейін заң ... ... түрі ... ... қылмыстың көптілігінің бір түрі болып табылады. ҚР ҚК
11 бабының 1 бөлігінің заңдық құрылымын ескере отырып, бірнеше рет ... деп,- «Осы ... ... бөлімінің белгілі бір бабында немесе
бабының бөлігінде көзделген екі немесе одан да көп ... ... ... тұлғамен ҚР ҚК 126 бабының кез-келген ... бір ... ... ... ... ... ... бас
бостандығынан айыру әрекетін жасаса, онда ол бірнеше рет ... ... ... ... ... ... Осыған орай, ҚР ҚК 11 бабы ... ... ... «егер адам бұрын жасалған қылмысы үшін ... ... ... қылмыстық жауаптылықтан болсатылған ... ... ... жасалған қылмысы үшін соттылығы жойылған немсе ... ... ... ... қылмысы үшін қылмыстық жауаптылыққа тартылу мерзімі
өтіп ... ... ... рет ... деп ... ... талдануы бойынша, бұрынғы өткен заңсыз бас бостандығынан
айырғандығы үшін бірнеше реттілік орын алмайды, егер де:
- тұлға амнистия ... ... ... босатылса;
- қылмыс жасалған күнге дейін ескіру ... ... ... ... ... ... атап айтқанда 1) сраланатын
және сараланбайтын ... бас ... ... (ҚР ҚК 126 ... және 2 ... ... бес жыл өтсе; 2) ерекше сараланатыннан ... (ҚР ҚК 126 б 3 ... он жыл ... ... ... жойылса немесе алынып тасталса.
Заңсыз бас бостандығынан айыру кезінде бірнеше ... ... ... бас ... ... ... ... әлі сотталмаған жағдайда
және оның соттылығы бар жағдайында орын алуы мүмкін. Осыған ... ҚР ҚК ... 5 ... ... тұлғаның іс-әреткетін ҚР ҚК 126 бабы 2 бөлігі б)
тармағымен ... ... ҚР ҚК 126 ... 2 ... б) ... бойынша қылмысты
саралау үшін, кем дегенде заңсыз бас бостандығынан айыру қылмыстық әрекетін
жасаудың алдында, сондай қылмыстың кез-келген түрі ... ... ... ҚР ҚК ... ... ... ... рет жасалуы деп,
егер оған осы баптармен көзделген бір немесе бірнеше ... ... ... ... бар ... да ... ... таниды. Мысалы, ҚР
ҚК 9 тарауының 248 бабында есккертуінде, «осы ... осы ... ... 225,260 ... ... рет жасалған қылмыс деп Осы кодекстің аталған
баптарында, сондай-ақ 175-181 баптарында көзделген қылмыстардың бұған дейін
бір немесе одан да көп рет ... ... ҚК 126 бабы 2 ... в) ... ... ... ... айырудың сараланатын белгісі ретінде қарастырылып отырған
қылмысты жасау тәсілімен ажыратылған және оның ... ... ... ... күш ... осы ... қоғамға қауіптілігін
білдіреді.
Қылмыстық іс-әрекетті жасаудың тәсілі ... ... бір ... ... ... ... анағұрлым жалпы түрде қылмыстық-құқыққа қайшs ... ... ... бір ... ... тұлғаның мінез-құлқының үлгісі ретінде
анықтауға болады.
ҚР ҚК 126 бабы 2 бөлігі в) ... ... ... ... ... асыру кезінде кінәлінің мінез-құлқының үлгісі ретінде
аталған іс-әрекеттерден өмірге, денсаулыққа қауіпті күш ... ... ... денсаулыққа қауіпті күш қолдану болып жәбірленуші
ағзасына кез-келген ауырлық дәрежесінде денсаулыққа зиян келтіру мен ... ... ... ... ... ... ... әрекет танылады.
Осындай күш көрсету, өз сипаты бойынша жәбірленушінің ... ... ... ... денсаулығына қауіпті күш көрсету болып, адам өлімінің ... ... адам ... ауыр ... ... ауыр және ... зардап алып келуі табылады.
Өмірге немесе денсаулыққа қауіпті күш көрсетуді бағалау кезінде оны
қолданудың салдарын ғана емес, ... ... ... тәсілін ескерген жөн.
Мысалы, жәбірленушінің өмірі мен денсаулығына уландыратын заттарды қолдану
барлық уақытта қауіпті болады.
Сондықтан да заңсыз бас ... ... тек ... заңда
көзделген зиянды келтірген кезде ғана емес, ... оның ... де ... ... бас ... ... кезінде күш қолдану физикалық күш
қолдануды қарастырады. Физикалық күш қолдану болып ... ... ... ... ... әрекет ету табылады.
Заңсыз бас бостандығын психикалық күш көрсету арқылы жасау ҚР ҚК 126
бабының 1 ... ... Егер ... ... ... жәбірленушіге
қасақана өлім әкелсе, онда ол ҚР ҚК 96 бабы 2 ... в) ... да ... ... бас ... ... сараланатын белгісі
ретінде қарастырылған, ... ... ... ... қауіпті күш
қолдану деп, ұсталған тұлғаға ... ауыр және ... ауыр ... ... әкелмеген, бірақ қолдану кезінде осы тұлғаның өмірі мен денсаулығына
нақты қауіп туғызған күш көрсетуді түсінуге болады.
Қазақстандық қоғамның дамуының қазіргі сатысында қару ... ... ... ... өсуі ерекше алаңдатуда.
Заңсыз қару айналымының қоғамға қауіптілігі ... да ... ... қару ... ... берілсе, немесе кінәліде сақталғандығының өзінде
адам өмірі мен денсаулығына қауіп төндіреді. ... ... алып ... кез-келген уақытта белгілі бір ниетке байланысты қолданылуында
болып отыр.
Ол сонымен қатар адамның қылмыс жасау ... ... ... ... ... ... ... қарсылық көрсетудегі еркін
басып, үрейлендіреді.
Мінеки, қылмыскерлер көбіне қылмыс жасау кезінде қаруды ... ... ... ... ... жағдайда қоғамға
қауіпті әрекетті жоғарылатады. Көптеген ... ... ... ... ... психологиялық жағынан олардың алдына қойған
мақсатына ... және ... ... ... ... ... қарулануының күшеюі көбіне қоғамдағы
процесске ... ... ... ... ... ... жағдайдың ушығуына жағдай туғызады.
Қару немесе қару ретінде пайдаланған заттарды ... деп, ... бас ... ... ... ... ... қолданған жағдайды
түсінуіміз қажет. ҚР ҚК 126 бабының 2 бөлігі г) тармағында көзделген қаруды
немесе ... ... ... күш көрсету үшін және күш көрсетемін деп
қорқыту үішн де пайдалануды көздейді. Қолдану ... ... ... немесе қару ретіндегі заттардың болуы не көрсетуі саналады. Кейбір
заттар күш ... мен ... үшін ... ... ал кейбірі, тек
қорқыту үшін пайдаланылуы мүмкін.
Заңсыз бас бостандығынан айыру кезінде қылмыскердің атыс қаруын тікелей
пайдалануына келер болсақ, ... көз ... ... Г.В. Овчинниковтың
берген анықтамасы дұрыс. Ол атыс қаруын ... ... ... адамның денсаулығына зардап келтіру үшін немесе адамдарды
жаппай қыру үшін, нақты зардаптарымен ... ... ... мен ... ... ... сондай-ақ психикалық әсер ету мақсатында
қолданылу табылады деп атап көрсетті[50].
Заңсыз бас ... ... ... қару ... ... ... ... бағытты жою үшін немесе оны қорқытуды күшейту үшін тікелей ... ... ... ... ... ... өзге де заттарға шаруашылық-тұрмыстық
бағыттағы заттар (күрек, балта, лом, ауыр ... ... ... зиян ... ... әлемнің өзге де заттары (тас,
тақта, металл ... ... өзге де ... ... ... ма, жоқ ... жасалған жерден алынды ма, немесе қару зауытта жасалған ба, жоқ әлде
қолдан жасалғандығы ... ... ие ... ... күшейту үшін
қарудың үлгілерін қолданудың өзі, егер де ... оны шын ... ... соның өзі жеткілікті.
Сонымен, қару қолдану деп қылмыскердің оны іске қосуы ... ... ... мен денсаулығына қауіпті зардап туғызған жағдайы
танылады. ... да ... ... оны ... ... қаруға
жататын заттар болуы қажет.
Егер кінәлі көрінеу жарамсыз ... ... ... макетімен,
ойыншық қанжармен жәбірленушіні оның денсаулығына зиян келтірмеймін деп
қорқытса, оның әрекетінде ауырлататын мән-жайлар жоқ деп ... ҚР ҚК ... 1 ... бойынша саралануы тиіс.
Көрінеу жарамсыз қарумен қорқыту қылмысты ... ... ... ... ... Бұл ... жәбірленушіге шын қару ретінде
көрінуі мүмкін, бірақ, олар ... ... ... ... ол жәбірленушінің өмірі мен денсаулығына зиян келтірмейді.
Бұл жағдайда біз профессор И.Ш.Борчашвили пікірімен келісеміз. Ол күш
қолдану арқылы ... ... ... ... соны ... ... кезде
пайдалану қажеттігін айтып өтеді. Қаруды қолдану деп одан оқ атуды айтсақ,
заттарды ... деп ... ... ... ... ... бас ... айырудың сараланатын белгісінің заңдық
нысаны ҚР ҚК 126 ... 2 ... г) ... бойынша әрекетті саралау үшін,
қару қолдану арқылы тұлғаны ұстап отыруы жеткілікті болып табылады.
Белгілі бір қару ... ҚР ҚК 126 ... 2 ... г) тармағында
көзделген қаруға жатқызу кезінде 1998 ... 30 ... ... ... ... мемлекеттік бақылау жасау туралы ҚР Заңын
басшылыққа алу керек.
Қару-жарақ атыс ... ... ... ... жою үшін ... автоматтар, винтовкалар, карабиндер, пистолеттер, пулеметтар) және
суық қару (адамның дене бұлшық ... ... ... кастетті штыкты
және т.б тікелей қолдану арқылы жарақаттау үшін ... ... ... ... (лақтырылатын пышақ, инелер, арбалеттер), газды (тірі
нысананы уақтша жарақаттауға ... ... ... ... ... ... шығарылған немесе қолдан жасалған болуы мүмкін. Атыс
қаруының қатарына газды, сигналды, стартты, ... ... ... ... егер олар ... ... ... онда олар қаруға
жатқызылады.
Қару ретінде қолданылатын заттар – бұл қылмыскер ... ... ... ... ... қасақана адамның өмірі мен денсаулығына зиян
келтіру үшін ... ... ... ... ҚР ҚК 126 ... ... г) тармағы бойынша саралануы ол заттар ... ... ма, жоқ әлде ... ... ... ... байланыссыз
жүзеге асырылады.
Жоғарыдағыларды негізге ала отырып, 126 бабының 2 ... г) ... ... ... жатқызудың басты негізі болып, оның қаруды
объективті ауыстыру мүмкіндігі табылады, яғни ... ... ... ... ... ... ... барысында мысалы, мынандай заттар
болуы мүмкін: үшкір күрек, сом темір, балта, таяқ және т.б.
Дене жарақатын салу үшін ... ... ... ... үшін ... ... ... осы мақсатта кінәлінің бойында
болған, бірақ алдын ала белгілі бір өңдеуден өтпей, ... ... ... ... шығарушы ҚР ҚК 126 бабының 2 ... г) ... ... ... кең ... ... атап кету ... Оған тек
қарудың өзін емес, сондай-ақ жарылғыш заттар мен қондырғыларды оқ-дәрілерді
енгізген. Заңсыз бас ... осы ... ... арқылы айыру
қылмыстың қоғамға қауіптілігін жоғарылатады және ... ... ... ... етеді.
Сондықтан, аталғандарды негізге ала отырып, біз аталған ... ... ... бас ... айырудың сараланатын белгісін
толықтыруды жөн санап отырмыз. Яғни, ҚР ҚК 126 бабының 2 бөлігі г) ... ... жазу ... ... ... жарылғыш заттар
мен жарылыс қондырғыларын немесе қару ... ... ... ... ... ... ... оны нақтыландырады және
тәжірибеде қолдану барысында ... орын ... жол ... ҚК 126 ... редакциясында, егер заңсыз бас бостандығынан айыру
қылмыскермен оқ-дәрілерді, жарылғыш заттарды және қондырғыларды пайдалану
арқылы жүзеге ... онда оның ... қару ... ... ... ... бойынша ҚР ҚК 126 бабының 2 бөлігі г) ... ... ... ала отырып, келесідей қорытынды жасауға
болады: ҚР ҚК 126 бабының 2 ... г) ... ... ... ... қару мен қару ретінде қолданылған заттарды ... бас ... ... ... ... ... ... заңнамаға сәйкес кәмелет жасына толмаған тұлға болып он сегіз
жасқа ... адам ... ... ол сол жасқа жеткенде толық құқылы
азамат болады. Мұндай ... ... ... ... ... ... болады, соның ішінде қылмыстық заңында.
Кәмелетке толмағандары заңсыз бас бостандығынан айыру қылмысының
қоғамға ... ... қол ... ... ... ... қылмыскермен
ескерілетін үш факторды атап көрсетеді:
- осы объектінің пайдалылығы, яғни осы ... ... ... ... ... ... жетудің мүмкіндігі. Оның қылмыскер үшін
пайдалы екендігі бірнеше жағдайлармен анықталатындығы белгілі және ... пен ... ... ... ... ... мүмкін;
- осы тұлға үшін объектіге қол жететіндігі;
- қылмыскер үшін ... ... ... ... жерде сөз қауіпсіздікке қатысты болып отыр, ... ... ... үшін ... да бір тап келетін немесе күтпеген оқиғаларға
алып келуі мүмкін.
Қылмыскермен жәбірленуші ретінде кәмілетке толмағандардың таңдалуы
көбіне келесі жағдайлармен ... ... ... ... ... ерекше қамқорлығын
түсінеді;
- аталған тұлғалардың, әсіресе ... ... ... жеңіл
тұрғыда бақылауға беріледі;
- бұл санаттағы тұлғалардың әлсіз қарсылық көрсетуінің ... ... ... босатуда күш көрсету операцияларын жүргізудің
шектеулі мүмкіндігін ұғынуында.
Жасалғанды ҚР ҚК 126 бабының 2 ... д) ... ... үшін
келесілер қажет:
- ұсталған ретінде кәмелетке толмаған тұлға болуы керек;
- кінәліге жәбірленушінің кәмелетке толмағандығы ... ... ... ... ол ... ақпараттың болуын түсіндіреді. Бұл жерде
кәмелетке ... ... ... ... ... ... ... 2002 жылы 18 мен 19 ... ... П.Р. ... ... ... көшесі 7 үй, 1 пәтерде кәмелетке толмағандар М.Магомедов,
А.И. Семенов, С.Семеновты олардың еркіне қарсы ұстап отырған[52].
Мысалы, ... ... пен ... ... сөз ... жылы ... ... жасқа толмаған И.К.Пелипейді Теміртау
қаласындағы 71 кварталда ... ... ... ... ... ... оны ... заңсыз бас бостандығынан айырады. Оны, ол
жерде 2000 жылдың 16 және 19 ... ... ... оның ... ... ... ақша ... етеді.
Қылмыскер белгілі бір себептерге байланысты, жәбірленушіні заңсыз бас
бостандығынан айыру барысында, оны кәмелетке толмаған тұлға деп ... ... ... ... көрінеу кәмелетке толмағанға қатысты
заңсыз бас бостандығынан айыруға оқталғандық ретінде сараланады. Бұл жерде
объектіге қатысты ... қате орын алып ... ... жасалғанды ҚР ҚК 126 бабының 2 бөлігі д) ... үшін ... ... ... ... ... 1) ... ол ұстап
отырған адамның кәмелетке толмағандығын білуі; 2) бұл ... ... ... қылмысты жасағанға дейін белгілі болуы керек.
Кінәліге жүктілік жағдайында ... ... анық ... ... ... бас ... ... қоғамға қауіптілік дәрежесі
келесі факторлармен сипатталады:
- қауіпке тек қана әйел емес, оның болашақ баласының да ... осы ... ... ... ... ... отырған белгі көп жағдайда ҚР ҚК 126 бабының 2 бөлігі д)
тармағымен ұқсас болып келеді.
Жасалғанды ҚР ҚК 126 ... 2 ... е) ... ... ... ... ретінде әйел болу керек;
2) кінәлі оның жүкті екендігін көрінеу білуі ... ... ... ... ... егер оның ... бойынша жүкті жағдайдағы әйелді заңсыз ұстадым
деп, ал шын мәнінде ол жүктілік жағдайда ... онда ... ... сараланатын жағдайлар туралы тұлғаның қате ... ... деп, оның ... ... ... түрін жасауға оқталғандық
ретінде бағалау керек.
Осылайша, ҚР ҚК 126 бабының 2 бөлігі е) ... ... ... ... ... ... 1) ... ұсталған адам ретінде жүктілік
жағдайындағы әйелдің болып отырғандығын ... ... ... 2) бұл ... ... ... басталғанға дейін белгілі болуы тиіс.
Екі немесе одан да көп адамға қатысты жасалған заңсыз бас бостандығынан
айырғандығы үшін оның ... ... ... ... құрамымен
салыстырғанда жоғары қоғамдық қауіптілік сипатқа тән. Ең алдымен, бұл
заңсыз бас ... ... ... ... ... ... Бұл жерде жәбірленуші ретінде екі немесе одан көп адам ... ҚР ҚК 126 ... 2 ... ж) ... ... ... ниетімен екі немесе одан да көп тұлғаның бостандығынан ... ... ... ... ... екі немесе одан да көп ... бас ... ... ... ... үшін қылмыстың аяқталуы үшін
екі адамды заңсыз ұстап отырғандығы орын алса жетіп жатыр.
ҚР ҚК 126 бабының 2 ... ж) ... ... саралау бір мезгілде екі
немесе одан да көп тұлғаны заңсыз ұстауы кезінде де, және ... ... ... ... кінәлінің әрекеті қалай болғанда да бір ... ... ... ... ... бас бостандығынан айырудың сараланатын белгілері ретінде осы
қылмысты пайдакүнемдік ниетте жасауын ... ... заң ... ... еліміздегі материалдық баю мақсатымен жасалатын заңсыз ... ... кең ... ... сараланушы белгі ҚР ҚК 126 бабының 2 бөлігі з) тармағында
бекітілген.
Пайдакүнемдік ниет қылмыстың ниеті ретінде ... ... ... бұл ... жасау арқылы тұлғаның басшылыққа алған ниеті
болады. Осыған орай ол ниет ... ... ... Осы ниет ... ... ... ... детерминанты болып табылады.
Біздің жағдайда заңсыз бас ... ... ... ... пайдакүнемдік ниет, тек қана қылмыскер үшін маңызды
болып қана қоймай, қоғам үшін де маңызды.
Мысалы, 2000 жылы 26 ... ... ... Н.Л ... ... ... ... Ленин даңғылы 63/1-30 пәтерінде ұстап, оның
туыстарынан 1000 АҚШ ... ... ... оны бостандығынан айырған[54].
Қылмыстың пайдакүнемдік ниеті қылмыстық заңмен көзделген құқыққа қайшы
әрекеттер арқылы өзінің жеке бас қажеттілігін өтеу үшін адамгершілікке ... ... ... тек көп ... ниет ... сондай-ақ осындай қылмысты жасауға
итермелейтін ең күшті ниет болып табылады. Жеке ... ... әсер ... ... жоқ ... табылады.
Мұндай қылмысқа мысал ретінде, Никитина мен Зулинаға қатысты қылмыстық
іс табылады. Олар мас күйінде апалы-сіңлілі Нурмағанбетовтар, Гүлсара ... ... ... ... Олар ... сөз ... пайдакүнемдік
ниетпен олардан бір бөтелке арақ талап еткен. Осыған ... ... ... ... күш қолдану арқылы Гүлжанды басқа бөлмеге апарып, оны
сол ... бір ... ... отырған. Гүлсарадан бір бөтелкені алған соң,
олар жәбірленушіні ... ... аса ... өлтірген.
Кінәлілердің әрекеті қылмыс жиынтығы ... ... ... ҚР ҚК ... 2 ... з) ... ... ниетпен жасалған заңсыз бас бостандығынан айыру ... ... ... болжайды: 1) ... ... ... ... ... алу ... я ... 2) материалдық шығындардан
құтылу. Қылмыскердің бірінші мақсаты көбіне ... бас ... ... ақша ... ету ... ... көрінеді, екіншісі
қарызын қайтару, мүліктік міндеттемелерін орындаудан көрінеді.
Пайдакүнемдік ниет ҚР ҚК 126 бабы 2 ... з) ... ... ... ... ... белгісі болып табылады. Сондықтан да
оны бекіту пайдакүнемдік ниетте заңсыз бас бостандығынан айыруды жүзеге
асырған ... ... ... ... үшін қажетті жағдай болып
табылады. Айта кететін жағдай, ... ... ... ... ... я ... соны ... адамға болмасын, ол қылмыстық әрекетті
саралауға әсер етпейді.
Осылайша, заңсыз бас бостандығынан ... ҚР ҚК 126 бабы 2 ... ... ... ... осы ... ... пайда немесе өзі немесе өзге
тұлғалар үшін материалдық ... ... ... ... ... көз қарасымыз бойынша, заң шығарушы ҚР ҚК 126 бабы 2 бөлігінде
заңсыз бас бостандығынан айырудың саралаушы белгілерін ... ... ... қатысты бөлігі осындай заңсыз ұстауға анағұрлым
дифференциациялы ... ... ... береді, сонымен қатар қылмыстық
құқықтың қағидаларын толық ... ... ... ... ... ... саралаушы белгілерімен қатар, қылмыс құрамына ерекше
сараланатын белгілерді де кіргізген. Жасалғанда ерекше сараланатын белгінің
болуы нақты қылмыстың ... ... ... ... ... орай,
қылмыстың ерекше сараланатын белгілері нақты қылмыстың негізгі құрамымен
ғана емес, сондай-ақ саралаушы белгімен салыстырғанда ... ... Бұл ... ҚР ҚК ... ... ... қарап айтуға
болады.
ҚР ҚК 126 бабының 3 бөлігінде заңсыз бас ... ... ... ... үш ... ... ... топпен («аң тармағы);
2) бас бостандығынан заңсыз айырылған адамды нәпсіқұмарлық немесе өзге ... ... («бң ... ... жәбірленушінің өліміне не өзге де ауыр зардаптарға ... («в» ... ҚК 126 бабы 1, 2, 3 ... ... ... ... сараланатын заңсыз бас бостандығынан айырудың қоғамға қауіптілігі
негізгі құраммен салыстырғанда екі ... ал ... ... үш есе өседі.
ҚР ҚК 126 бабының 3 бөлігі а) тармағын негізге ала отырып, заңсыз бас
бостандығынан айырудың ... ... ... ... ... ... ... жасалғандығы табылады.
Сондықтан да, ҚР ҚК 126 бабының 3 бөлігі а) ... ... ... үшін осындай топпен тұлғаны заңсыз бас бостандығынан айыру жасалуы
тиіс.
ҚР ҚК 31 ... 3 ... заң ... ... ... бір ... ... жасау үшін күні бұрын біріккен ... ... ... онда ол ... ... ... ... деп ұйымдасқан топтың
мәнін ашады.
Осылайша, заң ұйымдасқан топты:
1) тұрақты адамдар тобы;
2) алдын-ала біріккен;
3) бір ... ... ... ... үшін ... анықтайды.
С.М Рахметов және Н.Н Турецкий ҚР ҚК 126 бабын түсіндіре отырып ... ... ... ұйымдасқан топпен жасалды деп саралау үшін ҚР ҚК
31 бабы 3 ... ... ... ... ... етіледі [55]. ҚК 31
бабының 3 бөлігіне сәйкес ұйымдасқан топ ... тек ... ҚК ... 1 бөлігмен көзделген топты түсінуге болмайды, сондай-ақ жауаптылығы
ҚК 237 бабы 1 бөлігімен көзделген қарулы топты ... ... ... ... топ ... қылмыстық топтан қаруландырылуымен және белгілі бір
қылмыстық мақсатының - азаматтар мен ұйымдарға қарақшылық ... ... ... ... топ тек ... бас бостандығынан айыру үшін ұйымдасқаны
міндетті емес, оның тұрақтылығының өзі жетіп жатыр. Тұрақтылық ... ... ... ... рөлдерді өзара бөлумен, ... және ... ... ... ... тәртіптің болуымен, қылмыстық қызметті жоспарлауымен және ақша не
болмаса басқада қаражаттың бар болуымен ... ... ... түсінігі берілмеген, сондықтан ұйымдасқан
топтың осы белгісін анықтау үшін нақты ... ... ... ... ... қарсы қылмыстарға қатысты, ҚР Жоғары Соты Пленумының 1996
жылғы 25 шілдедегі «Бөтеннің мүлкін ұрлауды ... ... ... 9-шы ... 8 ... ... топ ... бірқатар
қылмыстарды жасауға біріккен екі немесе одан да көп ... ... ... ... ... ... ... топтың
тұрақтылығы мен ұйымдастырылғандығы туралы олардың құрамының тұрақтылығы,
аталған топтың ұйымдастырушының ... ... ... ... ... ... мен ... дайындалу секілді белгілерімен
және қатысушылардың рольдерді бөліп алуымен және т.б. айқындалады.
Ұйымдасқан топтың барлық ... оның ... ... ... ... Ал, ... - бір ... бірнеше
қылмыстарды жасау үшін алдын ала біріккен топтардың ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылық,
бірнеше қылмыстарды жасау барысында қатысушылардың арасындағы ұзақ ... ... ... ... Адамдар тобының ұйымдасқандығы олардың
арасында бірыңғай ... өз ара ... ... тәртіпке
бағынушылықтың бар екендігін білдіреді.
Ұйымдасқан топқа бір немесе бірнеше қылмыс жасау үшін ... ... ... Бұл ... ... ... бас ... айыру
қылмысын жасағанға дейін құрылуын білдіреді. Топтың ... ... ... бірнеше қылмыс жасау болып табылады.
Заңсыз бас бостандығынан айыруды ... ... ... ... ретінде ҚР ҚК 28 бабында көзделген тұлғалар кіреді, атап ... ... ... және ... ... Қылмыстық заңдарынан шығатыны, ұйымдасқан
топтың аз саны екі, бірақ тәжірибеде көріп жүргеніміздей ... көп ... ... ҚК 126 бабының 3 бөлігі а) тармағы бойынша сараланатын заңсыз ... ... ... ... ... жасауы белгісі бойынша, ол
жай қатысушылық, ... ... ... ... жасалуы мүмкін.
Бірінші жағдайда топтың барлық қатысушылары заңсыз бас бостандығынан
айырудың ... ... ... ... ал екінші жағдайда олардың
бірқатары алдын-ала келісіммен қатысуы тиіс, бірақ екі ... ... ... ала сөз ... ... ... ... жасалды деп сараланады, егер де, осы қылмысты
ұйымдасқан топ құрамына кіретін тұлғалар, сондай-ақ банда немесе қылмыстық
қауымдастық құрамына кіретін ... де ... ҚК 31 ... 4 ... ... егер қылмысты ауыр немесе аса ауыр
қылмыстар жасау үшін құрылған бірігіп ... топ не нақ осы ... ... ... ... ... ол қылмыстық сыбайластық
(қылмыстық ұйым) жасаған қылмыс болады.
ҚР ҚК 10 бабы 5 ... шыға ... 126 ... 3 ... заңсыз бас бостандығынан айыру ауыр қылмыс болып ... да ... ... тану үшін осындай ... ... ... ... ... нақты деп тану қиын деп санаймыз. Өйткені
бірігушілік қатысушыларды таңдаған кезде жүзеге асатын болғандықтан топтың
белгілері кез-келген топтың сипатының ... ... ... ... тұрақтылық ұғымының толық анық еместігіне байланысты бұл терминдер
бағалаушы белгілердің ... ... ... ... ... белгілер тиімді түрде жұмыс ... ... ... пен ... ... ... ретінде
қарастыру орынды болады.
Егер, бағалаушы белгілерді назардан тыс ... ... ... ... ... тең ... ... қалыптасулар
мен қылмыстық сыбайластық ретінде ҚР ҚК 31 бабы 4 бөлігінде көзделген бір
белгі бойынша топ ... ... ... ... ... Ол ... ... ауыр және аса ауыр қылмыстарды жасауға құрылуы[57].
ҚР ҚК 31 бабы 5 ... ... ... ... ... ... ... құрған не оларға басшылық еткен адам ос
Кодекстің ерекше бөлімінің тиісті баптарында көзделген жағдайларда ... және ... ... ... ... қылмыстар оның
қаскүнемдік ниетімен қамтылса, ұйымдасқан топ немесе қылмыстық сыбайластық
(қылмыстық ұйым) жасаған барлық қылмыс үшін ... ... ... ... ... ... қылмыстық сыбайластықтың (қылмыстық ұйымның)
басқа қатысушылары осы Кодекстің Ерекше бөлімінің ... ... ... ... ... ... ... өздері дайындауға
немесе жасауға қатысқан қылмыстар үшін қылмыстық жауаптылыққа тартылады деп
көзделген.
Ұйымдасқан топ заңсыз бас ... ... ... ... ... ... арасында рөлдерді бөледі. Заңсыз ... ... ... топ ... деп тану үшін олардың
қатысушыларының әрекеттерін, олардың атқарған рөлдеріне қарамастан және ... 28 ... ... ... ақ, 126 ... 3 бөлігі а) тармағымен
саралануы тиіс. Заң ... ... ... ... ... ... қарастырмайды. Бірақ, қылмыстық сыбайластықпен жасалған
жағдайда ҚК 126 бабының 3 бөлігі а) ... ... ... ... ҚК 31 бабы 5 ... ... ... ала отырып, қылмыстық
топ құрған және оған басшылық жасаған ... ... ҚР ҚК 235 бабы ... 2 бөлігі, не 237 бабы 1 бөлігі, сондай-ақ 126 бап бойынша саралануға
жатады. Осыған ... ҚР ҚК 126 бабы ... ... ҚР ҚК 28 бабына сілтеме
жасай отырып жүзеге асырылады (ұйымдастырушы бір мезетте қоса орындаушының
қызметін атқарған ... ... ... ұйымдастырушысы немесе оның жетекшісінің
әрекеті, осы қылмыстық әрекеттерді ... ... ... ... ҚР ... бабы 3 ... ... 237 бабы 2 бөлігі бойынша қосымша ... ... ... ... ҚР ҚК 235 бабы ... ... 237 бабы 2 бөлігі, сондай-ақ 126 бабы 3 ... а) ... ... ... ... ... өзі ... жауаптылыққа
тартылатындықтан, қылмыстық топ қатысушысының әрекеттері ҚР ҚК 126 бабы ... а) ... ... ... ... жасалған қылмысқа қатысушы тұлға ҚР ҚК 235
бабы 3 бөлігі және 237 бабы 2 ... ... ... ... ... келесідей қорытындыға келуге болады, ҚР ҚК
126 бабы 3 бөлігі а) тармағымен көзделген ұйымдастырылған топ бұл ... ... ... бас ... ... ... ... ниетімен
біріккен екі немесе одан да көп тұлғалардан тұратын тұрақты топ. ... ... бас ... ... ... қоғамға қауіптілігі тек
оынң алдын-ала келісімінде емес, сондай-ақ қылмыс жәбірленушіні оны ... оған ... ... ... ... ҚК 126 ... 3 бөлігі б) тармағында нәпсіқұмарлық немесе өзгедей
пайдалану мақсатында заңсыз бас бостандығынан айыру ... ... ... ... ... кінәлінің заңсыз бас
бостандығынан айыруды белгілі бір нәпсіқұмарлық немесе ... ... ... ... пайдалану жәбірленушінің тәнін сату арқылы нәпсіқұмарлық
қызмет көрсету үшін пайда ... ... 2000 ... 2-4 ... ... ... А.А ... азаматша
Кирсанованы нәпсіқұмарлық пайдалану мақсатымен оны бостандығынан айыра
отырып Тараз қаласы, 11-25-14 мекен жайындағы өзінің ... ... ... ... ... ... бас ... айыру
ретінде кінәлінің жәбірленушімен орындалған әртүрлі жұмыс нәтежиесінде
пайда табу ниеті бар ... ... ... ... өзгенің
еңбегінің нәтежиелерін алу арқылы пайда табуды түсіндіреді[58].
Осылайша, заңсыз бас бостандығынан айыру ҚР ҚК 126 бабы 3 ... ... осы ... ... ... өзге де ... ... жәбірленушіні нәпсіқұмарлық немесе өзге де пайдаланудан қандай да бір
пайда табуды көздеп жүзеге ... ... ... бас ... ... ... сараланатын белгісі ретінде
жәбірленушінің өліміне не өзге де ауыр ... ... ... ... ... зардаптардың әлеуметтік мәнділігімен қамтылған. Мысалы, ҚР
Конституциясының 1 ... ... ... ең ... ... адам және ... ... құқықтары мен бостандықтары табылады
делінген. Ал 15 ... ... ... және ... тиесілі негізгі
құқықтарына оның өмір сүруге құқығы көзделген.
Заң шығарушымен ҚР ҚК 126 бабы 3 ... в) ... ... ... бұл ... материалдық құрам екендігін және оның
болуы үшін осы зардаптардың болуы қажет екендігін айғақтайды.
1959 жылғы ... КСР ҚК 115 бабы 2 ... заң ... ... бас
бостандығынан айырудың міндетті зардаптары ретінде ... ... ... ... бас ... айырған кезде абайсызда адамның өліміне не
өзге де ауыр зардаптарға ... ... оны ҚР ҚК 126 бабы 3 ... ... ... саралау үшін қажет болып табылады. Бұл жағдайларда
адамды кепілге алудың ерекше ... ... ... ҚР ҚК ... ... ... құрамның міндетті белгілерінен басқа бірқатар
басқа белгілерімен сипатталады. Мұндай жағдайларға ... ... ... ... ... ... ҚР ҚК 126 бабы 3 ... тармағымен көзделген зардаптар, сондай-ақ қоғамға қауіпті ... ... ... ... ... байланыс; екіншіден субъективтік жағын
сипаттайтын жағдайлар.
Себепті байланыс – бұл нәтижесінде қажеттілікпен, ... ... ... ...... ... ... әлем мен біздің санамыз
арасында болады. Қылмыстық құқықта себепті ... ... ... адам ... мен сыртқы әлемнің өзгеруі ... ... ... ... ... есте ... керек деп атап көрсетті.
Сонымен қатар әрекеттің ... ... ... мен тұлғаның
кінәсінің бекітілуін талап етеді. Себепті байланыс тек бір ... ... ... ... пен ... ... себепті байланыс туралы, біріншіден,
қоғамға қауіпті әрекеттің артынан қоғамға ... ... ... ... қоғамға қауіпті әрекет қоғамға қауіпті зардап алып келеді, яғни
себеп салдардың туындауына қажетті және жеткілікті болуы қажет.
Осылайша, ҚР ҚК 126 бабы 3 ... в) ... ... жасалғанды саралау
үшін заңсыз бас бостандығынан айыру объективті түрде адам ... не өзге ... ... алып келуін бекіту қажет.
Ауыр зардаптардың туындауы және заңсыз бас бостандығынан айырудың және
оның ауыр ... ... ... ... ... ... ҚР ... бабы 3 бөлігі в) тармағымен саралаудың жалғыз жағдайы ... Осы ... шыға ... ... ... тек ... ... тиіс.
Осыдан барып, жасалғанды кісі өліміне немесе өзге де ауыр ... ... ... бас ... ... деп тану үшін ... ұстау мен оның туындаған салдарына әртүрлі психикалық қатынасын
бекіту қажет. ... ... сол ... ... ... ... ал оның
зардаптарына абайсыздықпен көрінуі керек. Заңсыз бас бостандығынан айыру
кезінде қасақана кісі өлтірсе онда ол ... ... ... ҚР ҚК ... 2 ... в) ... және 126 ... сәйкес бөлігімен саралануға
жатады. Кісі өлімінен жәбірленуші ретінде ұсталған адамдардың өздері ... де ... да ... кісі өліміне не өзге де ауыр зардаптарға ... ... бас ... ... ҚР ҚК 126 бабы 2 және 3 ... кез-келген сараланатын және ерекше ... ... ... ҚК 126 ... 3 бөлігі в) тармағы бойынша сараланатын заңсыз ... ... ... ... ... үшін оның ... ауыр
зардаптар қамтылмауы қажет. Оның зардаптарға психикалық қатынасы ... ... ... ... асуы ... ... ... бас бостандығынан заңсыз айыру ... ... ... оған ауыр ... алып келу ... ... оған ... негіздерсіз жеңілтектікпен болғызбау мүмкіндігіне
сену арқылы жол береді. Осыған орай, аталған бапта көзделген ... ... ... оның өзіне қылмыстық ... ... ... ал ол ... ... ... ... болып табылады.
Екінші жағдайда, кінәлі бас ... ... ... ... өлімін немесе оған ауыр зардаптарды, қажетті ұқыптық пен сақтық
болғанда, ол ... ... ... тиіс және ... біле ... бола
тұра өз іс-әрекетінің қоғамдық қауіпті зардаптарының болуы мүмкін екенін
болжап білмегендігімен түсіндіріледі. Қылмыстық ... ... ... екі критерий ажыратылады. Ол объективтік және
субъективтік ... ... ... ... ... және басқа да
жағдайларына байланысты ол қоғамға қауіпті зардаптың туындау мүмкіндігін
көруге міндеттілігімен, ал ... ... ... ... туындауын
оның танымына байланысты жеке көру мүмкіндігінің ... ... кісі ... ... өзге де ауыр ... ... ... бас бостандығынан айыру болып, мысалы, кінәлі жәбірленушіні бөлмеде
ұстау барысында, пистолетті оғының бар жоғына қарамай ... ... ... ... жәбірленушінің өліміне әкеліп соқтыруы.
Абайсызда адам өліміне немесе өзге де ауыр зардаптарға әкеліп ... бас ... ... кезінде кінәнің екі нысаны бар ... ... заң ... ... мұндай қылмысты ҚР ҚК ... ... ... деп ... негізінде ҚР ҚК 126 бабының 3 ... в) ... ... сараланатын заңсыз бас бостандығынан айыру болуы үшін
қарастырылып отырған қылмыстың жалпы және арнайы ... ... ... осы ... ... ... түрі болып табылады.
Заңсыз бас бостандығынан айыру кезінде көбіне бір немесе бірнеше
тұлғалардың ... ... ... ... ... ... ... бас
бостандығынан айыру нәтежиесі кезінде, қылмыскерлер ұсталған тұлғалардың
біреуін қасақана өлтірсе, онда ... ... ҚР ҚК 96 бабы 2 ... ... ... ... ... етеді.
Н.И. Загородников қасақана кісі өлтіру арнайы, ауыр және ... ... оны ... кезінде қылмыс жиынтығының ережелеріне
қатысты ол міндетті түрде көрсетілуі керек деп атап ... ... ... кісі ... ... ... ... әрекет кісі өлтіруге тікелей бағытталмаса, не ... ... ... ... міндетті белгісі болып табылмаса да, мұндай
жағдай ҚР ҚК 96 бабы 2 ... в) ... адам ... қол сұғушылық
ретінде қоса саралауды қарастырады.
Егер қол сұғушылық объектісі ... ... ... ... ... болатын болса, онда абайсызда кісі өліміне ұштасқан әрекет,
қарастырылып отырған баптың 3 бөлігімен саралануы ... кісі ... ... ... ... өз ... менмендікпен немесе немқұрайдылықпен қарауын көздейді. Бірақ,
әрекет пен жәбірленушінің өлімі ... ... ... ... қажет.
ҚР ҚК 126 бабы 3 бөлігі в) тармағында заң шығарушы бір адамға ... ... да өлім ... ... бас бостандығынан айырудың ерекше сараланатын түрі ... де ауыр ... ... заңда ашып көрсетілмеген және ... ... ... ... іс ... ... талқылануы керек.
бірақ, осы зардаптардың негізгі мазмұны, осы белгісі бар барлық ... үшін ... ... қажет.
Өзге де ауыр зардаптар ретінде жәбірленушінің өзін өзі өлтіруі, оның
туыстарының өлімі, психикалық бұзылу, ... ауыр ... ... ... шараны бұзу қарастырылады.
Заңсыз бас бостандығынан айырудың объектісі денсаулыққа орташа ... ... ... ... ... қоғамдық қауіптілікті
көздейді. Мұны заң шығарушы орташа ауыр қылмыстарына ... (ҚР ҚК ... ал ... бас ... ... ауыр ... ... бар
жағдайында да, оны ауыр қылмыстарға жатқызады.
2.4 Бас бостандығынан ... ... ... ұқсас құрамынан
айырмашылығы
Адамдар тобының алдын ала сөз ... ... ... ... қауіпті түрлерінің бірі болып танылады. Соңғы жылдары,
қылмыстық топ, ... топ, ... ... ... ұйым)
жасаған қылмыстардың саны өсуі, қылмыстық қудалау талаптарының күшейтілуіне
әкеп соқтыруымен қатар бұл қылмысқа қатысудың нысандары ... ... ... ... дәрежелеуші белгілер ретінде көрініп
отырғандығымен түсіндіріледі.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... бас ... ... адам ... ... ... кепілге алуды жасағандығы
үшін (ҚР ҚК 126, 125, 234 баптары) ... ... ... ... бірақ, адам ұрлаудың анықтамасы жоқ. Осыған
орай, заңсыз бас бостандығынан айыру әрекетте ұрлау ... ... ал ... ... алудың осы қылмыстармен ара қатынасы
көзделмеген. Оның үстіне қазіргі ... осы ... ... және ... ... ... анықсыздық субъективтік талқылауға жол ашады.
Кез-келген құқыққа қайшы әрекеттің ... ... ... тұр және ... аргументтеуді қажет етпейді[60].
Біріншіден, құқыққа қайшы ... ... осы ... субъективтік
жағының мәні болып табылады.
Екіншіден, құқыққа қайшы әрекеттің ... ... ... да, ... да өз ... ... бағалауға
мүмкіндік беріді.
Үшіншіден, нақты құқыққа қайшы әрекеттің нормативтік- ... ... ... ... ... қылмыстарды ажырату кезінде
құқықтық бағдар береді.
Заңсыз бас бостандығынан айыру мен адам ұрлау ... ... ... көп. ... ... ... ... ретінде адамның жеке
бас бостандығын қамтамасыз ететін қоғамдық қатынастар ... ... ... ... жағы ... ... ... айырған кезде оған еркін жүріп-тұруға кедергі келтіре отырып,
оны басқа адамдардан аластайды, немесе ол өз ... ... ... ... ... жүріп-тұруға мүмкіндігі болмайды. Осыған орай, бостандығынан
айырудың фактысының өзі жариялануға жатпайды.
Аталғандар адам ұрлау мен заңсыз бас бостандығынан ... бұл ... ... мен ... ... ... ... әртүрлілігі
туралы біздің пікірімізді қуаттайды.
Адамды кепілге алу заңсыз бас бостандығынан айырудан және адам ... ... ... ... Заңсыз бас бостандығынан айырудың
және адам ұрлаудың тікелей негізгі объектісі ... ... ... ... ... ... алу кезінде негізгі тікелей ... ... ... ал қосымша ретінде өмірі, денсаулығы, жеке
бостандығы, меншік, басқару тәртібі ... ... ... алу ... ... мүдделеріне зиян келтіреді.
Объектілерді бұлай бөлу адам ұрланған кезде мүмкін болады. ... ... ... ... ... немесе оның туыстарына қойылады.
Адамдарды кепілге алу адам ұрлауға қарағанда заңсыз бас бостандығынан
айыру түрінде, ... ... ... ұйымды, жеке тұлғаны,
заңды тұлғаны қандай да бір әрекетті жасауға не ... ... ... адам ... түрінде көзделуі мүмкін. Адам ұрлаудан
адамдарды кепілге алу ең біріншіден, кепілге алу ... ... ... ... ... ... ... ұрлау кезінде
үшінші тұлғаларға мұндай әрекет түрі жасалмайды. ... өз ... ... ... Мұны ... алуды пайдакүнемдік мақсаттағы адам
ұрлаудан ажыратқан кезде ескеру керек. Бұл жағдайда ... ... ... қатысты зардап келтірумен қорқытып, ... ... ... ... ... ... пайдакүнемдік мақсатта пайдалану үшін
адам ұрлайды.
Заңсыз бас бостандығынан айырудың немесе адам ұрлаудың құрамының болуы
үшін заң шығарушы субъективтік жағының ... ... ... ... Адамды кепілге алу арнайы мақсатпен сипатталады: мемлекетті,
ұйымды немесе азаматты қандай да бір ... ... ... осы арнайы мақсат адамды кепілге алуды басқа ... ... ... ... ... ҚР ҚК 234 бабында мәжбүрлеудің
объектілерінің тізімі берілген: қылмыскерлер талбын ... ... ... ҚР ҚК 125 бабы ... ... және ҚР ҚК 126 бабы ... ... айыру) мұндай объектілер тізімін қарастырмайды. Заңсыз бас
бостандығынан айыру мен адам ... ... ... оның ... ... Мүдделі тұлғаларды ақпараттандыру тек қажеттіліктерге
байланысты ... ... ... ... ... кезде, керісінше,
кінәлілер кепілге алуға қатысты, ... ... ... ... ... адам ұрлау мен адамды кепілге алу заңсыз бас бостандығынан
айырудан субъектісі бойынша ажыратылады. ҚР ҚК 15 бабы 2 ... ... ... мен ... ... алғандығы үшін қылмыстық жауаптылыққа, қылмыс
жасау кезінде он төрт жасқа толған тұлғалар тартылады. ҚР ҚК 15 бабы 1 және
2 ... ... ... заңсыз бас бостандығынан айырғандығы
үшін қылмыстық жауаптылыққа осы қылмысты жасаған кезге он алты жасқа ... ... ... ... алу мен адам ... ... ... көңіл
аудару керек. Адамды кепілге алу мен адам ... бұл ... ... ... ... ... табылады. Адамды кепілге алу аяқталған қылмыс болып
тұлғаны кепіл ретінде ұстау мен мемлекет, ұйым ... ... ... ... ... аяқталды деп есептеледі. Адам ұрлау оны тұрған жерінен алу
сәтінен бастап аяқталды деп ... ... алу ... бас ... ... және адам ұрлаудан
қылмыс объектісі бойынша ажыратылады. Заңсыз бас ... ... адам ... тікелей негізгі объектісі ретінде адамның ... ... ... ... алу ... ... тікелей объекті
ретінде қоғамдық қауіпсіздік, ал қосымша ретінде өмірі, ... ... ... басқару тәртібі табылады. Адамды кепілге алу ... ... ... зиян ... заңсыз бас бостандығынан айыру мен адамды ұрлаудың ... ... білу ... ... ... ... ... ұрланған кезінде ең алдымен оның бостандығына нұқсан келтіріледі.
Еркін жүріп-тұру құқығы, әрбір адам ерекше ... ... ... Ол өзінің тұлғасын еркін басқаратын әрбір адамның ... жеке бас ... ... және ... ... ... Осы жерде осы құқықтың жекелеген тұлғалар үшін де, ... ... үшін де ... айту қажет пе? Тұлғаның жеке бас
бостандығына қол сұғылмаушылық жалпы және ... ... ... ... ... үшін ... ... бекітілуінде көрініс табатын
адамдардың жеке бас бостандығын заңсыз айыру мен адамды ұрлаумен күресте
қылмыстық саясаттың ... ... ... ... ... ... ... ие. Олардың бірі - ол адам ұрлаудың түсінігінің заңдық
бекітілуінің болмауы болса, ал екіншісі, бас бостандығынан заңсыз ... ... ... болмауы. Тәжірибеде осы кемшіліктердің орын
алуы бас бостандығынан заңсыз айыру, адам ұрлау және ... ... ... ... ажырату кезінде қиындықтар туғызады.
Азаматтардың жеке басына, құқықтары мен ... қол ... ... қоғамымызға үлкен зиянын тигізеді. Сол ... ... ... ... жүргізу ҚР құқық қорғау органдарының маңызды
міндеті болып табылады. Қылмыспен күресу үшін ... ... ... жүргізетін мемлекеттік органдардың жұмысын жақсартудың, сол сияқты
қылмыстық ... одан әрі ... ... зор. ... ... қылмыстық заңды дұрыс қолдануға септігін
тигізетіндей құқықтық мәселелерді дайындауы керек.
Қылмыстың бұл топтарын бірінші ... ... ҚР ... ... ... ... концептуалдық идеяға, яғни азаматтарды өмірі
мен денсаулығы, оның заңды ... ... мен ... ... ... еді. ... құндылықтарды айрықша қорғау ҚР-ның
Конституциясында арнайы үлес, ... ... ... ... актілерінде айтылады. Жеке адамды, оның ішінде адам өмірі мен
денсаулығына айрықша қорғау қылмыстық заңнамада жеке ... ... ... ... ... өзгертумен ғана емес, басқа ерешеліктерде де
байқалады, яғни: 1) жеке ... ... ... ... ... ... ... белгілеу; 2) қылмыс істеудегі күштеу тәсілінде санкция
жүйесі дайындауда тіркеу (көбінесе бұл ... ... ... ... ... 3) ауыр ... ... түзуші немесе саралау
белгілері ретінде пайдаланғанда, олар заңда адам ... зиян ... ... ... ... ... жолымен ашылады (әсіресе, бұл
көлік, экологиялық және ... ... ... ... да ... 4) жеке ... мемлекеттік және басқа формаларымен тең
қорғауды жүзеге асыру. Бұл идеяға жеке бас ... ... ... ... ... ... де ... бостандығанын заңсыз айыру кез-келген жерде жүзеге асырылуы мүмкін.
Заңсыз бас ... ... ... үшін ең ... – бұл ... ... да бір затқа байлап қою арқылы жәбірленушінің қозғалу
мүмкіндігінен ... ... ... ... немесе табиғи кедергілердің
жасалуы.
Қарастырылған қылмыстың жасалуы бас бостандығынан айыру орындарында да
болуы мүмкін. ҚК 126 бабымен бас ... ... ... ... кезде бостандығынан айыру орындарында, олар қылмыскер қол сұғатын
орын таңдау бостандығын белгілі бір деңгейде иеленеді.
Кінә қылмыстың субъективті жағының ... ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар, қылмыс ... ... ... пен ... арқылы сипатталуы мүмкін. Олар заң шығарушымен ... ... ... онда олар ... қылмыстық құрамның субъективті
жағының міндетті белгілері болып ... ... ... ... ... ... қылмыстық әрекетті саралауға әсер етеді.
Мотивация - мінез-құлық себебінің қалыптасуы мен ... ... ... ... бір ... акт ... танылады.
Себеп, кез-келген адамзаттық мінез-құлықтың, соның ішінде қылмыстың
қозғаушы күші, ішкі қайнар көзі ретінде шығады. Оның ... ... ... бағытталған қажеттілігі бар.
Қылмыстың ниеті – субъект қылмыс жасау кезінде ... ... ... жатыр. Ниет барлық уақытта қасақаналыққа итермелейді. Ол бір
немесе бірнеше ниеттер арқылы туындайды.
Адамдарды кепілге алу адам ... ... ... бас ... ... ... ... халықаралық ұйымды, жеке тұлғаны,
заңды тұлғаны қандай да бір әрекетті ... не ... ... ... адам ... ... ... мүмкін. Адам ... ... алу ең ... ... алу ... ... ... тұлғаларға қойылатындығымен ерекшеленеді. ... ... ... ... мұндай әрекет түрі жасалмайды. Қылмыскер өз мақсатына
жәбірленуші арқылы жетеді. Мұны ... ... ... ... ... ... кезде ескеру керек. Бұл жағдайда қылмыскерлер ... ... ... зардап келтірумен қорқытып, үшінші тұлғалардан
мүлікті талап етеді, екінші жағдайда пайдакүнемдік мақсатта пайдалану ... ... ... ... ... ... қарсы құрылымы нақты
айқындалмаған, бірақ өзінің жеке басы пайдасы үшін ... ... ... ... жол ... ... адамдар танылады. Мұндай
адамдар белгілі бір ... ... яғни ... бір ... есебінде
күн көрісті мақсат тұту немесе қоршаған ортаның көзқарастарынан шектелуімен
сипатталынады. Өз еңбектерімен ... ... ... алмауына
байланысты жеке меншіктегі көлік құралына ие бола ... ... оған ... ... ... да орын ... бостандығынан заңсыз айыруды сипаттай келе мынадай тұжырымдар
жасауға әкеп соқтырады:
- қылмыстың бұл ... ... ... қол сұғатындықтан аса адамның
маңызды құқықтарын қорғау түрінде бірінші ... ... адам ... басталуы туралы нақты шешімдердің қабылдануы қылмыстық
жауаптылықты шешуге пайдалы септігін тигізеді;
- адам өміріне қарсы ... үшін аса ауыр жаза ... ... ... ... өміріне қарсы қылмыстардың нақты түрлеріне анализ жасай отырып
мынадай қорытындылар жасаймыз:
- бостандыққа қарсы қылмыстардың ... ... сол — ... ... оның ... ... шексіз құқығы бұзылуымен сипатталады;
- бостандыққа қарсы қылмыстардың жасалуы мақсатын нақты анықтау мен
ескеру әділ жаза тағайындаудың кеплдігі ... ... ... алу мен адам ... ... ... ... аудару керек.
Адамды кепілге алу мен адам ... бұл ... ... бар ... болып табылады. Адамды кепілге алу аяқталған қылмыс болып ... ... ... мен ... ұйым ... ... ... қою сәтінен
бастап аяқталды деп есептеледі. Адам ұрлау оны тұрған жерінен алу ... ... деп ... ... алу ... бас ... айырудан және адам ұрлаудан
қылмыс объектісі бойынша ажыратылады. Заңсыз бас бостандығынан ... адам ... ... ... ... ... адамның жеке
бостандығы шығады. Адамды кепілге алу кезінде негізгі ... ... ... ... ал ... ... өмірі, денсаулығы, жеке
бостандығы, меншік, басқару тәртібі табылады. Адамды кепілге алу ... ... ... зиян ... заңсыз бас бостандығынан айыру мен адамды ұрлаудың айырмашылығын
нақты ажырата білу қылмысты дұрыс ... ... ... ... ... Республикасының Конституциясы. 1995 жыл.
2. Жаңа онжылдық – жаңа экономикалық өрлеу Қазақстанның ... Ел ... ... ... Жолдауы.
//Егемен Қазақстан №33-35 (25881). 30.10. 2010. ж.
3. Қазақстан Республикасы ІІМ статистикалық ақпараттар орталығының
мәліметтері. Астана 2008 жыл.
4. Қазақстан ... ІІМ ... ... ... ... 2008 жыл.
5. Қазақстан Республикасының Қылмыстық құқығы. Ерекше ... Екі ... ... ... ... ... ... б.
6. Оңғарбаев Е.Ә., Смағұлов А.А. Қазақстан Республикасының
қылмыстық ... ...... ... Баспа, 2005. –
248 б.
7. Өзбекұлы С. Көшпелі ... ... ... Право кочевой
цивилизации казахов. Монография. –Алматы: «Мектеп баспасың ЖАҚ,
2002. –224 бет.
8. Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. Ерекше ... ... ... ...... Жеті ... 2003. – 560 ... Неклюдов Н.А. Преступления государственные и ... ... – СПб., ... ... А.Н. ... құқық. Ерекше бөлім: Оқулық. ... ...... Жеті ... 2003. – 560 б.
11. Оңғарбаев Е.Ә., Смағұлов А.А. ... ... ... ...... ... ... 2005. –
248 б.
12. Уголовное право России. Часть особенная. М.: Юристь, 1993. -560
с.
13. Комментарий к Уголовному ... ... ... / ... ... И.И. и Рахметова С.М. – Алматы: Баспа, 1999.
14. Рахметов С.М., Мукажанов А.К. ... ... ... ... ... ... ... Уголовный кодекс Республики Казахстан: (Особенная часть)
Коментарий.-Алматы: ЗАО ... ... 2000. - 816 ... ... ... Бостандық ауданы сотының архиві. 2000 жыл.
17. Уголовное право Казахстана ... ... ... ... Под ред. Рогова И.И. и Рахметова С.М. – Алматы: ТОО
«Баспа», 2001.
18. Дерюжинский В.О. Полицейское ... – СПб: ... ... ... ... ... Республики Казахстан. Одобрена
Указом Президента Республики Казахстан от 20 сентября 2002 года
№ 949 // Юридическая ... от 2 ... 2002 ...... ... и ... в СССР. 1990: Статистический
сборник / Министерство внутренних дел СССР, Министерство юстиции
СССР, Прокуратура Союза ССР. М.: ... и ... ... ... С.С. Проблемы субъекта преступления в уголовном праве
Республики Казахстан. - Алматы: ТОО «Аян Эдетң, 1998.-156 с.
22. Қылмыстың алдын алудағы ... ... ... //Заң ... (126) 13 мамыр 2008 жыл.
23. Кудрявцев В.Н. Правовое поведение: норма и патология. М., 1982.
24. Қазақстан ... ... ... Оқулық құралы
- Алматы: ЖШС “Баспа”, 2001.-176 б.
25. Ашитов З.О. ... ... и ... - ... Казахстан, 1983, 189 с.
26. Каиржанов Е.И. Интересы трудящихся и уголовный закон. Проблемы
объекта преступления. Алма-Ата, “Казахстан”, 1973. -160 с.
27. ... И.И. ... ... уголовного права и
криминологии. – М., ... ... И.П. ... ... ... Т. 3. Кн. 2. – М., ... Сухомлинский В.А. Рождение гражданина. – М., 1971.
30. Аванесов Г.А. Теория и ... ... – М.: ... ... ... А.А. ... о ... по советскому уголовному
праву. М.: 1961.- 665 с.
32. ... А.И., ... А.Б. ... ... и их ... внутренних дел. Лекция. – М.: МВШМ МВД СССР, 1982.
33. Уголовное право Казахстана (Общая часть). Учебник для ВУЗов/ Под
ред. Рогова И.И., ... С.М.. – ... ТОО ... 1998. –
228 с.
34. Сергиевский В.А., ... С.М. ... ... ... ... ... ... России. Общая часть. Учебник / Отв. ред.
Здравомыслов Б.В. – М.: Юристъ, ... ... ... ... ... ... ... / Отв. ред.
Здравомыслов Б.В. – М.: Юристъ, 1996.
37. Тихий В.П. Уголовно-правовая охрана общественной ... ... Вища ... ... при Харьк. Ун-те, 1981. – 172 с.
38. Тихий В.П. Уголовно-правовая охрана ... ... ... Вища школа. Изд-во при Харьк. Ун-те, 1981. – 172 с.
39. Тихий В.П. Уголовно-правовая ... ... ... ... Вища ... ... при ... Ун-те, 1981. – 172 с.
40. Давидович В.Е. Проблемы человеческой свободы. – Л.: ... ... – 439 ... ... А.И., ... А.Б. ... ... и их устранение
органами внутренних дел. Лекция. – М.: МВШМ МВД СССР, 1982.
42. Курс советского уголовного права. М.: Наука, Том ІІ. 1970, ... ... А.И. ... ... о ... преступления. М.: Юриздат,
1957.-359 с.
44. Гаухман Л.Д. Объект преступления. Лекция. – М.: ... МВД ... ... ... ... (Общая часть): Учебник. /Под ред.:
И.И. Рогова, С.М. Рахметова. - Алматы, 1998.-228 с.
46. Злобин Г. А., ... Б. С. ... и его ... 1972.- 262
с.
47. Гаухман Л.Д. Объект преступления. Лекция. – М.: Академия МВД ... ... ... ... часть. Учебник / Под ред. Гаухмана Л.Д.,
и Колодкина Л.М. – М.: МИ МВД России, 1997.
49. Комментарий к ... ... ... ... М ... ... ... Уголовное право. Общая часть. Учебник / Под ред. Гаухмана Л.Д.,
и Колодкина Л.М. – М.: МИ МВД ... ... ... Н.И. ... ... – Волгоград, 1988.
52. Куринов Б.А. Научные основы квалификации ...... ... ... ... Н.И. Объект и предмет уголовно-правовой охраны. ... МВД ... ... ... В.И. ... волевой активности. – Рязань, 1974.
55. Куринов Б.А. Научные основы квалификации преступлений. М., ... ... В.Н. ... ... ... М.: Юрид.
Литература, 1960.
57. Наумов А.В. Российское ... ... ... ... ... – М.: БЕК, ... Антипов В.Н. Уголовно-правовая борьба органов внутренних дел ... на ... ... Учебное пособие.
– Киев: КВШ МВД СССР им. Ф.Э. Дзержинского, 1987.
59. Комментарий к ... ... ... ... / Под
общ. ред. Скуратова Ю.И., и Лебедева В.М. – М.: ... ... М - 1999. – 832 ... Даль В. Толковый словарь. – М.: Государственное издательство
иностраных национальных словарей. 1956.
61. Научно-практический комментарий к Уголовному кодексу РФ / ... ... П.Н. ...... ... ... ... Республикасының Конституциясы. 1995 жыл.
[2] Жаңа онжылдық – жаңа ... ... ... ... Ел ... ... ... Жолдауы. //Егемен
Қазақстан №33-35 (25881). 30.10. 2010. ж.
[3] Қазақстан Республикасы ІІМ ... ... ... ... 2008 жыл.
[4] Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіне түсінік. – Алматы: ЖШС
“Норма -К”, 2004. – 648 б.
[5] Қазақстан ... ... ... ... бөлім. /Оқулық/. Екі
томдық. 2-том. Алматы: “Дәнекер” институты, 2000.-378 б.
[6] Оңғарбаев Е.Ә., ... А.А. ... ... ... Оқулық. – Қарағанды: Болашақ- Баспа, 2005. – 248 б.
[7] Өзбекұлы С. ... ... ... ... ... ... казахов. Монография. –Алматы: «Мектеп баспасың ЖАҚ, 2002. –224
бет.
[8] Ағыбаев А.Н. Қылмыстық құқық. ... ... ... ... ...... Жеті жарғы, 2003. – 560 б.
[9] Неклюдов Н.А. Преступления государственные и против личной ... ... ... ... А.Н. ... ... Ерекше бөлім: Оқулық. Өңделген,
толықтырылған, 2-басылым. – Алматы: Жеті ... 2003. – 560 ... ... Е.Ә., Смағұлов А.А. Қазақстан Республикасының
қылмыстық құқығы. Оқулық. – ... ... ... 2005. – 248 б.
[12] Уголовное право России. Часть особенная. М.: Юристь, 1993.
-560 с.
[13] Комментарий к ... ... ... ... / Под ред.
Рогова И.И. и Рахметова С.М. – ... ... ... Рахметов С.М., Мукажанов А.К. Изнасилование (уголовно-правовые и
криминологические проблемы). Научно-практическое пособие. Алматы, 2003.
[15] Уголовный кодекс ... ... ... часть)
Коментарий.-Алматы: ЗАО “Жеті Жарғы”, 2000. - 816 с.
[16] Алматы қаласы Бостандық ауданы сотының архиві. 2000 жыл.
[17] Уголовное право ... ... ... ... для вузов./
Под ред. Рогова И.И. и ... С.М. – ... ТОО ... ... ... В.О. ... право. – СПб: Сенатская типография, 1908.
[19] Концепция правовой политики Республики Казахстан. Одобрена Указом
Президента ... ... от 20 ... 2002 года № 949 ... ... от 2 ... 2002 ... № 40.
[20] Преступность и правонарушения в СССР. 1990: Статистический сборник ... ... дел ... Министерство юстиции СССР, Прокуратура
Союза ССР. М.: Финансы и статистика, 1991.
[21] Молдабаев С.С. Проблемы субъекта преступления в ... ... ... - ... ТОО «Аян ... 1998.-156 с.
[22] Қылмыстың алдын алудағы шенуліктер қандай ... //Заң ... (126) 13 ... 2008 ... Кудрявцев В.Н. Правовое поведение: норма и патология. М., 1982.
[24] Қазақстан ... ... ... ... ... ... ЖШС ... 2001.-176 б.
[25] Ашитов З.О. ... ... и ... - Алма-Ата: Казахстан, 1983, 189 с.
[26] Каиржанов Е.И. Интересы трудящихся и уголовный закон. Проблемы
объекта преступления. Алма-Ата, “Казахстан”, 1973. -160 ... ... И.И. ... ... уголовного права и криминологии.
– М., 1976.
[28] Павлов И.П. Полное собрание сочинений. Т. 3. Кн. 2. – М., ... ... В.А. ... ... – М., 1971.
[30] Аванесов Г.А. Теория и ... ... – М.: ... ... ... А.А. Учение о преступлении по советскому уголовному
праву. М.: 1961.- 665 с.
[32] Алексеев А.И., Сахаров А.Б. ... ... и их ... ... дел. ... – М.: МВШМ МВД ... 1982.
[33] Уголовное право Казахстана (Общая часть). Учебник для ... ... ... И.И., ... С.М.. – ... ТОО ... 1998. – 228 ... Сергиевский В.А., Рахметов С.М. Квалификация преступлений. Алматы:
Оркениет, 1999.
[35] ... ... ... Общая часть. Учебник / Отв. ред. Здравомыслов
Б.В. – М.: Юристъ, 1996.
[36] Уголовное право ... ... ... ... / Отв. ... Б.В. – М.: ... 1996.
[37] Тихий В.П. Уголовно-правовая охрана общественной безопасности. –
Харьков: Вища школа. Изд-во при Харьк. ... 1981. – 172 ... ... В.П. Уголовно-правовая охрана общественной безопасности. –
Харьков: Вища ... ... при ... ... 1981. – 172 ... ... В.П. ... охрана общественной безопасности. –
Харьков: Вища школа. Изд-во при Харьк. Ун-те, 1981. – 172 с.
[40] Давидович В.Е. Проблемы человеческой ... – Л.: ... ... – 439 ... ... А.И., Сахаров А.Б. Причины преступлений и их устранение
органами внутренних дел. Лекция. – М.: МВШМ МВД ... ... Курс ... ... права. М.: Наука, Том ІІ. 1970, 515 с.
[43] Трайнин А.И. Общее учение о составе преступления. М.: ... ... ... Л.Д. ... ... Лекция. – М.: Академия МВД РФ,
1992.
[45] Уголовное право Казахстана (Общая часть): Учебник. /Под ред.: И.И.
Рогова, С.М. Рахметова. - ... ... ... ... Г. А., ... Б. С. Умысел и его формы.-М.: 1972.- 262 с.
[47] Гаухман Л.Д. Объект преступления. Лекция. – М.: Академия МВД РФ, ... ... ... ... часть. Учебник / Под ред. Гаухмана Л.Д., ... Л.М. – М.: МИ МВД ... ... ... к уголовному кодексу Российской Федерациии.-М.: ИНФРА
М НОРМА, 1996.-320 с.
[50] Уголовное право. Общая часть. Учебник / Под ред. ... Л.Д., ... Л.М. – М.: МИ МВД ... ... ... Н.И. ... преступления. – Волгоград, 1988.
[52] Куринов Б.А. Научные основы квалификации ...... ... ... Коржанский Н.И. Объект и ... ... ... ... МВД ... ... Селиванов В.И. Психология волевой активности. – Рязань, 1974.
[55] Куринов Б.А. Научные основы квалификации преступлений. М., 1976.
[56] ... В.Н. ... ... ... М.: Юрид.
Литература, 1960.
[57] Наумов А.В. Российское уголовное право. Общая часть. Курс лекций. ... БЕК, ... ... В.Н. ... борьба органов внутренних дел с
посягательствами на общественную безопасность: Учебное пособие. – Киев: ... СССР им. Ф.Э. ... ... ... к Уголовному кодексу Российской Федерации. / Под общ. ... Ю.И., и ... В.М. – М.: ... ... ... М -
1999. – 832 с.
[60] Даль В. Толковый словарь. – М.: ... ... ... ... ... ... комментарий к Уголовному кодексу РФ / Под ред.
Профессора П.Н. ...... ... 1996.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 86 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бас бостандығынан заңсыз айыру және адамды саудаға салу79 бет
Заң психологиясы жайлы түсінік3 бет
Қазақстан Республикасының қылмыстық сот ісін жүргізуде жеке адамның құқығын қамтамасыз ету мәселелері380 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Геноцидтің халықаралық қылмыс ретінде заңды құрамы мәселелері79 бет
Әйелдер қылмыстық әрекетінің психологиялық негізі7 бет
Автомобильді не өзге де көлік құралдарын заңсыз айдап әкету үшін қылмыстық жауаптылық83 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Адамды саудаға салу қылмысының жасалуы мен күресуінің шаралары6 бет
Ата-аналарды құқығынан айырудың негіздері мен тәртібі8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь