Банк жүйесі жайлы

Банк
Банктердің мәні және қызметтері
Банк жүйесінін, маңызды элементі
Банктік қызмет
Биржа
Биржа түрлері
Банк (италянша bankо — үстел) — ақша қаржылары мен қорларын жинақтау, кредит беру, мемлекеттер, кәсіпорындар (фирмалар), мекемелер және жеке адамдар арасындағы өзара төлемдер мен ақшалай есеп айырысуда делдалдықты жүзеге асыру, ақшаның белгілі бір түрін айналымға қосу, ақша мен құнды қағаздар шығару, алтынмен, шетелдік валютамен түрлі операциялар жасау және басқа да қызметтер атқаратын қаржы мекемесі. Банктің пайда болуы мен дамуы тауар-ақша қатынастарының дамуымен тығыз байланысты. Банктер кәсіпорындардың, фирмалардың, компаниялардың, сонымен қатар тұрғындардың уақытша пайдаланылмай бос тұрған қаражаттарын жинақтап, қажет етушілерге өсіммен уақытша кредит беру арқылы қаржы мұқтаждығын өтейді. Сөйтіп, Банктер аралық қызмет атқарып ақша пиасасында (рыногында) тауарға айналатын жаңа талап пен міндеттемені қалыптастырады. Міндеттеме мен талаптың пайда болу процесі қаржылық-делдалдық қызметтің негізін құрайды.
Банк— ерекше кәсіпорын. Егер кәдуілгі кәсіпорын қызметінде ақша төлем рөлін атқарса, ал Банк қызметінде ол тауар орнына жүреді. Банктер уақытша пайдаланылмай тұрған бос ақша қаражаттарын өзіне жинақтау, клиенттерге есепшот ашып, кассалық қызмет көрсету, қысқа және ұзақ мерзімге несие беру, кредит бөлу, инвестициялық қызмет атқару (ұзақ мерзімді күрделі шығындарды қаржыландыру, құнды қағаздар шығару) т.с.с. өзіндік арнаулы қызметтерге қоса, нарықтық экономика жағдайында лизингтік, факторингтік, трастық, кеңесшілік, ақпараттық, т.б. қызметтерді де атқарады. Банк жүргізетін операциялар пассивті (ресурстарды банктегі есепшотқа енгізу) және активті (Банк ресурстарын орналастыру) болып бөлінеді. Негізгі пассивті операциялардың қатарына Банктің өзіндік капиталы (жарғылық қор, резервтік қор), депозиттер қабылдау және банкаралық ақша пиасасынан (рыногынан) қосымша ресурстар алу жатса, ал, негізгі активті операцияларға банкаралық кредит беру, инвестициялық (тікелей және портфельді) қаржы бөлу, т.б. жатады. Коммерциялық Банктер бұлармен қатар делдалдық және сенімдік (коммандиттік) операцияларды да жасайды.
 Орысша-қазакша заңдык түсіндірме сөздік-анық тамалық. - Алматы: Жеті жарғы, 2008. ISBN 9965-11-274-6

 Қазақ Энциклопедиясы

 Ақша, несие, банктер теориясы: Оқулык. — Алматы: Жеті жарғы, 2011. — 368 бет. ISBN 978-601-288-026-7

 http://kk.wikipedia.org/wiki/Банк

 Орысша-қазакша заңдык түсіндірме сөздік-анық тамалық. - Алматы: Жеті жарғы, 2008. ISBN 9965-11-274-6

 “Қазақ Энциклопедиясы”, IIтом
        
        Жоспар
• Банк
• Банктердің мәні және қызметтері
• Банк жүйесінін, маңызды элементі
• Банктік қызмет
• Биржа
• Биржа түрлері
Банк
Банк (италянша bankо — ... — ақша ... мен ... ... беру, мемлекеттер, кәсіпорындар (фирмалар), мекемелер және жеке
адамдар арасындағы өзара ... мен ... есеп ... ... ... ... белгілі бір түрін айналымға қосу, ақша мен құнды
қағаздар шығару, алтынмен, шетелдік валютамен түрлі ... ... ... да ... ... ... мекемесі. Банктің пайда болуы мен дамуы
тауар-ақша қатынастарының дамуымен ... ... ... ... ... ... қатар тұрғындардың
уақытша пайдаланылмай бос тұрған қаражаттарын жинақтап, қажет етушілерге
өсіммен ... ... беру ... ... ... өтейді. Сөйтіп,
Банктер аралық қызмет атқарып ақша пиасасында (рыногында) тауарға айналатын
жаңа талап пен міндеттемені қалыптастырады. Міндеттеме мен ... ... ... қаржылық-делдалдық қызметтің негізін құрайды.
Банк— ерекше кәсіпорын. Егер кәдуілгі кәсіпорын қызметінде ақша төлем
рөлін ... ал Банк ... ол ... ... ... ... ... тұрған бос ақша қаражаттарын өзіне жинақтау, клиенттерге
есепшот ... ... ... көрсету, қысқа және ұзақ мерзімге несие беру,
кредит бөлу, инвестициялық қызмет атқару (ұзақ мерзімді күрделі шығындарды
қаржыландыру, ... ... ... ... өзіндік арнаулы қызметтерге
қоса, ... ... ... лизингтік, факторингтік, трастық,
кеңесшілік, ақпараттық, т.б. қызметтерді де ... Банк ... ... ... ... ... ... және активті
(Банк ресурстарын орналастыру) болып ... ... ... ... ... өзіндік капиталы (жарғылық қор, резервтік
қор), ... ... және ... ақша ... ... ... алу жатса, ал, негізгі активті операцияларға банкаралық
кредит беру, инвестициялық (тікелей және ... ... ... ... Коммерциялық Банктер бұлармен ... ... және ... ... да ... ... ... мен сипатына
қарай — орталық эмиссиялық (Ұлттық банк, оның жергілікті филиалдары),
коммерциялық, ... ... ал ... ... ... мемл.,
акцион., корпоративтік, аралас, ... ... ... ... ... орта ғасырда Солтүстік Италияда, кейінірек Германия мен
Нидерландтың сауда орталықтарында ... ... Банк ... ... ... ... жылы Франциядағы Джона Ло банкінің ықпалы зор болды. Ол
алғаш рет ақша эмиссиясын жүзеге асырды. Оның шығарған ... ... ... қағаз ақшаға айналды. Басты мақсаты пайда табуды ... ... пен ... капиталистерінің мол ақша қаржыларын ... ... Олар ... ... ақша беруден енді ірі өндірісшілерге
борышқорлық міндеттемелер арқылы кредит ... және ... ... ақша ... ... сөйтіп қарыз капиталының қозғалысын
ұйымдастыратын ерекше ... ... ... өріс ... 20 ғасырдың
басында банк ісі мен өнеркәсіптің шоғырлануы және монополиялануы Банктердің
рөлін едәуір өзгертіп, Банк белгілі бір салаға не ... ... ... ... көше ... ... көбіне, ұзақ мерзімді қарыз беруге (8 —
10 жылға ... ... ... ... ... және басқа да акцион.
қоғамдардың құнды қағаздарын (акциялар, облигациялар) рынокқа ... ... ... Банк өнеркәсіппен етене жақындасып, кәсіпорындардың
құнды қағаздарының бақылау пакетін өз ... ... ... 20 ... алғашқы ширегінде Ұлыбритания мен Германияда ірі-
ірі Банктер екшеліп шықты. Банк жұмысы барған сайын өркендеп, енді олар ... ... ... ... ірі ... мен ұсақ қожайындардың бүкіл
ақша капиталын жинап, белгілі бір елдегі өндіріс ... ... ... ... билеп отыратын монополиялық құрылымға айналды.
Мысалы, 1979 жылы Жапониядағы 13 “қалалық банк” (Мицубиси ... ... т.б.) ... ... ... ... 46%-ін өз ... ұстады.
Ал Ұлыбританияның кредиттік жүйесін 4 банк монополиясы: Нэшнл Вестминстер
бэнк, Барклейз бэнк, Мидлэнд бэнк және ... бэнк ... ... ірі ... — Чейз ... бэнк пен ... бэнк ... тобы арқылы жұмыс істеді. Ол ірі өнеркәсіп ... ... ... ... т.б.) өз ... ... ... банк капиталының енуі және оның ... ... ... 19 ... ... ... Ресей империясының кредит
жүйесінің бір бөлігі болған Қазақстанның ... ... ... банкінің
бөлімшелерінен, акционерлік коммерциялық банктердің филиалдарынан, сондай-
ақ кредит кооперациясынан және ұсақ ... ... да ... ... ... басталуы қарсаңында Қазақстанда ... банк ... ... ... ... ... кредит және қарыз-сақтық серіктіктерін қоспағанда, 44 Банк ... ... 20 ... ... ... ... ... — Ресей
банктері болды. Олардың ... ... ... ... ... Петропавлда, Семейде, Верныйда) орналасты. Сауда айналымдарының
ұлғаюына байланысты Қоянды жәрмеңкесінде Ресей Мемлекеттік банкінің ... 1894 ... ... істеді, ал 1912 жылы Ресей сыртқы сауда
банкісінің бөлімшесі ... ... ісін ... қаржыландыру
жөніндегі операциялар — вексельдерді есепке алу және тауарларды кепілдікке
алып қарыз беру ісі ... ... ... ... ... ... ... банк жүйесі КСРО банк жүйесінің бір тармағы ретінде қызмет
етті. Қазақстанда КСРО ... ... 260, ... кассаның 4147
мекемесі жұмыс істеді. Тек Қазақстан дербес мемлекетке айналғаннан кейін
ғана елдің жеке банк жүйесі ... ... ірі ... ... бастады. (Дүниежүзілік банк, Дойче банк, т.б.) Қазақстанда 1991 жылы
басталған Банк реформасының нәтижесінде қос ... банк ... ... ... ... Банк — ҚР ... банкі. Оның міндеттері,
қызметінің бағыттары, ... ... және ... ҚР ... ... ... банкі туралы” Заң күші бар Жарлығында
(30.3.1995) ... Өзге ... бәрі банк ... ... ... жатады. Көбінесе олар “коммерциялық Банктер” деп
аталады. ... ... ... қорлары мемл. меншіктен шығарылып,
жарналық акцион. капиталдан құралады. ... Б. ... ... ақша
шығаруға, реттеп отыруға құқылы. Сондай-ақ, коммерциялық Банктер ... ... үшін ... ... нормативтерді белгілейді,
қызметтерін бақылайды және ақша мен ... ... ... [1] ... ... ... шарасы мен халыққа сан-салалы қызмет ... ... ... ... ... ... (Интеринвестбанк, Крамдсбанк) 1989 жылдан пайда бола
бастады. 1992 жылы олардың саны 232-ге жетіп, 1994 жылы күрт ... ... ... ... Банк пен ... ... ... саясатының
нәтижесінде (жарғылық капиталды өсіру арқылы) Банктер саны ... ... ... ... ... 53,7%-ке (41,2 млрд. теңге), активтерінің
жалпы көлемі 10,4%-ке (186 ... ... ... ... ... ... ... 22 млрд-тан асты (1999, қаңтар). Ұлттық Банктің перспективалық
жоспарында Банктерді одан әрі шоғырландыра түсу ... ... ... ... капиталының ең төм. мөлшерін 300 млн. теңгеге жеткізіп,
оны бірте-бірте 1 ... ... ... өсіре беру межеленген. Қазақстандағы
екінші деңгейдегі Банктердің ең ... ... ... ... банкі, Тұранәлембанк, т.б. жатады (1999).
Банктердің мәні және қызметтері
Банк жүйесінін, маңызды элементі — банктер ... ... ... ... кейінгі ұрпаққа банктердің қашан ... ... ғана ... ... ... ... туралы да толық мәліметтер қалдырмаған секілді.
Кейбір ғалымдардың пікірінше, алғашқы ... ... ... және ен, бастысы, Италияның жекелеген қалаларында
(Венеция, Генуя) XIV—XV ғасырларда пайда ... ... ... ... шаруашылығынын, ерекше институты ретінде тауар шаруашылығының ... яғни ... ... ... ... ... ... үшін пайда болған делінеді.
XVI—XVII ғасырларда Венецияда, ... ... ... ... саудагер-клиенттер арасында қолма-қол ақшасыз ... ... ... үшін ... құрылады. Жиробанктер өздерінін,
клиенттері арасында белгілі салмағы бар бағалы металдардан жасалған ақша
бірліктері ... есеп ... ... Өздерінің бос ақша қаражаттарын
жиробанктер мемлекетке, қалаларға және артықшылығы бар ... ... ... ... банкті одан да ерте мерзімде — феодализм тұсында
пайда болған деп айтады. Олар ... ... ... ... ... ... ... пайда болғандығын тілге тиек
етеді.
Дегенмен де, деректерге сүйене отырып, банктердің пайда ... ... ... ... бар екендігін айтуға болады.
Өкінішке орай, «банк» сөзінің өзі бізге оның мәнін ғана белгісіз етіп
коймай, алғашқы несиелік мекеме ... ... ... ... ... сөзі ... деген ағылшын тілінен аударғанда «айырбас столы»
дегенді білдіреді. Бұл «айырбас столы» тауарлармен ... ... ... ... ... мен ... жекелеген тұлғалардың
әр түрлі монеталарымен жасалған. Ол ... ... ... ... ... сауда-саттық барысында әр түрлі нысандағы монеталар
кездескен. Банктер пайда болардын, алдында ... ... ... ... ... оларды әртүрлі елдің ақшаларына
айырбастауға маманданып отырған. Уақыт ете келе, айырбастаушылар ... ... ... ақша ... ... беріп, пайыз алу
үшін пайдалана бастайды. Сөйтіп, айырбастаушылар біртіндеп банкирлерге
айналады.
Біздің ... банк ... ... және олардың
айырбас орындарының болуымен сипатталады. Алғашқы банктердің Италияда пайда
болу себебі, оның сол уақыттарда дүниежүзілік ... ... ... әр ... ... мен тауарларының сол елге қарай ағылып,
банкирлердің ... ... ... ... байланысты
түсіндіріледі.
Тарихшылардың пікірінше, б.э.д. 2300 жыл ... ... ... ... ... олар ... тікелей қызметтерімен қатар,
ссудалар берген. Олар б.э.д. VI ... ... ... салым
операциялары: салымдарды қабылдау және оларға ... ... ... еске сала ... ... операциялар б.э.д. IV ғасырда
Ежелгі Грецияда да жасалған. Бір айта ... ... ... ... ... белгілі бір ақы төлеу арқылы ... ... ... көрінеді.
Сонымен, бұл алғашқы банктік операцияларды орындаған кімдер? — деген
сұрақ туады. Тарихшылардың ... олар ... ... ... шоғырланған ақшалай қаражаттары бар шіркеу мекемелері ... ... ... ең сенімді орындар болған. Сол уақыттары
белгілі гректің шіркеулері (Дельфа, Дело, Само, ... ақша ... ... Артемид шіркеуінде кіші Азия ... ... ал ... ... шіркеуінде барлық еуропалық Грецияның бос
ақша қаражаттары шоғырланыпты.
Алғашкы банктер жинақталған зор ақша байлықтарының қозғалыссыз ... ... ... пайдалануға беріп, пайда табу қажеттігін
түсінеді.
Ежелгі банктер несиелік операциялар жүргізумен ... ... ... есеп ... ... де ... Есеп ... банктердегі
салым иелерінін. бір шотынан басқа бір шотқа аудару арқылы жүргізілді.
Банк қызметтерінің қолайлылығы іскер адамдардың назарынан тыс ... ... ... ... ... Банктер ез кезегінде
клиенттер арасында жасалатын келісімшарттарды құруда ... ... ... ... ... ... Есеп ... мақсатында ежелгі банктер өздерінің, банктік билеттерін шығарды.
Олар толық құнды ақшалармен қатар айналыста жүрді. Ағылшын елінде ... банк — ... ... 1694 жылы ... ... банкнота
шығаруға құқық алады.
Әрине, мұның бөрі алғашқы банктердің капитализмнің мануфактура
жағдайында, банкирлер үйлері ... ... ... ... ... ... мен ... алушылардың болуы банктердің пайда болуының тек
алғышартын ғана сипаттайды.
Ендеше, осы жерде несие ... ... ... ... айналғаны
таңғалдырады. Сонымен бізге белгісіз болатын келесі бір нәрсе — ... жеке ... мен ... ... ... ... ... несие бойынша несиелік қатынастың бір ... жеке ... ... мекеменің қалай болғаны түсініксіз болуы мүмкін.
Бұл сұраққа жауап беру үшін қазіргі кездегі сөздіктердегі банк ұғымына
мән ... ... ... банк «ірі ... ... ретінде
сипатталады. Несиелік істің даму деңгейіне байланысты және ... ... ... бір ... ... ... жеке ... өзінің несие беруін тоқтатады. Несие тек қана тұтыну мақсатына ғана
берілмей, шаруашылық ... ... де ... ... ... ... ... несие беруші ... ... ... есеп ... және ... да операцияларды
жүзеге асырады. Сөйтіп, банктер ақша ... осы даму ... ... ... ... бірдей көрсететін біртұтас орталыққа айналады.
Демек, алғашқы банктер ... ... ... да ... ... ... ... пайда болған дегенге негіз бар. Мұндай
қатынастардың қүл ... ... ... ... ... ... банк және несие құқының нормалары болған. Осы нормаларға
сәйкес, б.э.д. III ғасырда ... ... ... Римдік
банкирлерді кумулияр деп атады. ... ... ... жүргізуге
рұқсат етілмеген. Тарихшылардың айтуынша, Ежелгі Вавилон банктері тек қана
несие беріп қоймай, сондай-ақ жер ... ... ... және ... операцияларды орындаған.
Банктің пайда болуы туралы қарастырғандар оның ... ... ... та ... ... Мәні әлі де ... ... болып қала бермек.
Банктік мекемелердің кызметі сан алуан. Қазіргі ... ... ... ... ... Банктер аркылы халық шаруашылығын
қаржыландыру, бағалы қағаздарды сатып алу-сату, кей жағдайларда ... мен ... ... байланысты қызметтер жүзеге асырылады.
Банктің мәнін ашуға екі ... ... ... болады: заңи және
экономикалық. Бірінші жағдайда, ең бастысы ... ... ... артады. Олардың қатарына банк қызметі туралы заңда ... ... ... ... ... та банктің мәнін заң тұрғысынан карау жеткіліксіз
болып табылады. Банктің мәнін ... оның ... ... ... ғана ... ... ... оған рұқсат етілген операцияларын
анықтайтын заң, емес, оны істің экономикалық жағы және банктің жаратылысы
анықтайды.
Банктің ... ... оның ... ... ... (валюта
айырбасы, несие беру, есеп айырысу) жоққа шығаруға болмайды. Жалпы, ... ... ... ... ... оның ... операцияларды орындайтыны
немесе орындағандығы туралы сұраққа жауап іздеудің қажеті шамалы, бұл жерде
ең бастысы, оның ... және ... ... ... ... ... ... мәнін басқа институттардан өзара айырмашылығына байланысты
қарастырсақ, банк ерекше өнім шығарумен ... ... ... КСРО тұсында кәсіпорын ретінде тек фабрика, зауыт, немесе
материалдық өнім жасайтын ... ... ... ... ... буындарына«кәсіпорын» деген атақты иеленуге ешқандай да тыйым
салынбаған.
Ежелгі Русьте «кәсіпорын» деп ... да бір ... ... ... ... ... ... да белгілі бір қызметпен
айналысатын банк сияқты субъектіге «банк — бұл кәсіпорын» деп ... ... ... ... біз нүкте қоюға тиіс емеспіз, себебі «кәсіпорын» — бұл
біздің ойымыздағының ... ... ... ... ол ... нақтылауды қажет етеді, себебі, банк шын
мәнінде фабрика да, ... ... Ол ... ... ерекше қызмет
көрсетуіне қарай ажыратылады. Ең бастысы — ... ... ... ... оның ... ... саласы емес,
айналыс және айырбас саласында жүзеге асуына байланысты болуы.
Банктің ерекше кәсіпорын ретінде шығаратын өнімі материалдық ... ... ... ... ол жай ғана ... ... оның
тауары ерекше,ягни ақша, төлем құралдары түрінде шығады.
Қызмет көрсету ... ... ... кәсіпорындардан
ерекшелігі оның несие ... ... Оның ... ... ... ...... мекеме» деп атаған.
Сондай-ақ, банк өнеркәсіптік кәсіпорындардан ... ... да ... ... Ол тек қана ... мен басқа да
бағалы қағаздар шығарып қоймайды, сол сияқты басқа эмитенттердің бағалы
қағаздарын ... алу және ... ... ... жасайды.
Банкті сауда, делдал кәсіпорыны десе болады. Жалпы, банктің саудамен
ұқсас болуы кездейсоқтықемес. ... да, ... де ... ... ... ... ... кәсіпорыны да өз кезегінде банкке ұқсайды, яғни ол да банктің
кейбір қызметтерін көрсетеді. Мысалы ірі сауда кәсіпорындары да банк ... ... ... ... ... ... беруі мүмкін. Сауда
кәсіпорынынан банктің іргелі айырмашылығын оның ... ... ... ... деп оның басты өнімі — несие ісі түсіндіріледі.
Сонымен, қазіргі түсінікте «коммерциялық банк» — бұл ... ... ... ... ... қолма-қол және қолма-қолсыз ақшада
төлем айналысын реттеуді жүзеге ... ... ... ... ... банктер және банктік қызмет туралы»
Заңнын, ... ... ... - осы ... сай ... қызметті жүзеге
асыруға құқылы коммерциялық ұйым болып табылатын заңды тұлға».
Банктік қызмет — бұл банктік операцияларды ... ... ... ... ... заңның 30-бабына сәйкес банктік операцияларға
мыналар жатады:
❖ заңды ... ... ... банктік шоттарын ашу және
жүргізу;
❖ жеке ... ... ... ... шоттарын ашу және
жүргізу;
❖ банктердің және банктік операциялардың жекелеген ... ... ... ... ... aшy және ... заңды және жеке тұлғалардың металдық шоттарын ашу және жүргізу;
❖ кассалық операциялар: банкнота мен монетаны қабылдау, беру, қайта ... ... ... ... және ... аударым операциялары; заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... алу ... заңды және жеке тұлғалардың вексельдерін және
өзге борыштық міндеттемелерін есепке алу ... ... ... ақы төлеу, мерзімін белгілеу және қайтару шартымен
ақшалай нысанда несиелер беру;
❖ заңды және жеке ... оның ... ... банктердің
тапсырмаларына байланысты, олардың банктік шоттары бойынша есеп айырысу
операцияларын жүргізу;
❖ сенім (траст) операциялары: сенім білдірушінің ... ... ... ... сай, ақшасын, құйма бағалы металын және бағалы қағаздарын
басқару;
❖ клиринттік операциялар: төлемдерді жинау, тексеру және растау, сондай-ақ
олар ... ... ... алу ... ... және клирингке
қатысушылардың таза ұстанымын анық- тау;
❖ сейфтік операциялар: клиенттердің құжатты ... ... ... ... және ... ... ... қызметін керсету,
сондай-ақ жәшіктерді, шкафтарды және бөлмелерді жалға беру;
❖ ломбардтық операциялар: тез іске асатын бағалы қағаздар мен ... ... ... қысқа мерзімді несиелер беру;
❖ төлем карточкаларын шығару;
❖ банкнот пен ... және ... ... ... және ... ... ... айырбас операцияларын ұйымдасытыру;
❖ төлем құжаттарын инкассоға қабылдау (вексельден басқаларын);
❖ чек кітапшаларын шығару;
❖ бағалы қағаздар нарығындағы ... ... ... ашу, ... және ол бойынша міндеттемені орындау;
❖ ақшалай нысанда орындалуды көздейтін, банктік кепіл-хаттарды беру;
... ... ... ... ... ... көздейтін банктік
кепілдеме беру.
Биржа
Биржа (лат. bursa — ...... пен ... ... ... ... қағаздарды, сондай-ақ, жұмыс күшін көтерме
бағамен сатуды ұйымдастыру түрі; қаржы-сауда мәмілелерін ... үшін ... мен ... ... ... 15 — 16 ғасырларда пайда бола бастады. Алғашқы ... ... ... ... 1608 жылы ... ... Биржасы осы
сипатын қазірге дейін сақтап келеді. Ұсынылатын тауар не қызмет түрлеріне
байланысты Биржалар тауар ... қор ... ... ... ... т.б. ... бөлінеді
Биржа түрлері
1. Тауар Биржасы
Тауар Биржасы сапасы жағынан қалыптасқан стандартқа толықтай сай келетін
белгілі бір тауарларды сатып алу мен сату үшін ... ... ... ... ... ассоциациясы болып табылады. Мұнда негізінен,
бір текті өнімдер — астық, мақта, металл, т.б. саудаланады. Бұл ... ... ... ... ... ... Биржаларында қалыптасқан баға
арқылы анықталады. Дүние жүзіндегі ірі тауар ... ... ... ... ... ... т.б.), ... тауар Биржасы
(асыл металдар, алтын, ... ... т.б.), ... металл Биржасы
(алюминий, мыс, қорғасын, т.б.), Нью-Йорк тауар Биржасы ... ... ... ... ... ... ... өнімдері, бидай, жүгері, т.б.)
жатады.
2. Қор Биржасы
Қор Биржасында жергілікті ... ... мен ... емес
компаниялар шығаратын құнды қағаздар жөнінде мәмілелер жүргізіледі. Қор
Биржасында ... ... ... ... ... құнды қағаздар ақысы
2 — 3 күн ішінде төленеді) және ... ... ... 1 ай ... ... ... ... қағаздардың нарқы сұраныс әсеріне, дивиденд
көлеміне және ... ... ... өзгеріп тұрады.
3. Валюта Биржасы
Валюта Биржа — валюталық операцияларды шоғырландыратын, ... ... оның ... байланысы мен динамикасын қамтамасыз ететін
халықаралық ... ... ... бөлігі.
Биржалық сауда конъюнктурасы мен қор және ... ... ... ... ... және валюта пиасасының (рыногының) дүниежүзілік
ахуалына және әлемдік баға деңгейіне тікелей қатысты. ... ... ... ... ... Цюрихте орналасқан.
4. Еңбек Биржасы
Еңбек Биржасы — жұмыс күшін жалдау кезінде кәсіпкерлер мен қызметкерлер
арасында делдалдық жасайтын ... ... ... еңбек Биржалары
арқылы еңбек пиасасына ықпал ... ... ... ... ... жұмыспен қамту, жұмыс орнын ауыстыруға көмектесу, жұмысшы
күшінің нарықтық ... ... олар ... ақпарат беру,
жұмыссыздарды есепке алып, оларға жәрдемақы төлеу және т.б. ... ... ... ... ... екі ... ... саудагерлер еркін сауда жасайтын пиаса түріндегі ашық Биржа, ол көбіне
мемлекет бақылауында ... өз ... ғана ... ... ... корпорация ретіндегі
Биржалар, олардың ісіне мемлекет көп араласа бермейді.
Биржаға мүше болу үшін мүліктік ... ... ... ұсынысы бойынша дауысқа түседі, жарнасы төленеді. Биржа мүшелері
биржа делдалдары және дилерлер болып бөлінеді. ... ... ... ... ... ... ... комитеттерінің бағалау
комиссиялары сатылған құнды қағаздар саны мен нарқы жөніндегі мәліметтерді
күн ... ... ... ... отырады. Қазақстанда Биржа 1991
жылдан пайда бола бастады, ... ... және қор ... шапшаң
дамыды.[1]
5. Биржа Айналымы
Биржа Айналымы — белгілі бір кезеңде биржада жасалған мәмілелер көлемі.
Ол сатылған ... мен ... ... ... ... айқындалады.
Сатылған тауарлар мен құнды қағаздардың мөлшері Биржа ... ... ... Биржа айналымы бәсеке қызып, күшейген кездері
ұлғаяды да, ол ... ... ... ... күрт ... ... ... айналымы, әсіресе, биржалық тауар ... ... сапа ... өсуде.
6. Биржа Бағасы
Биржа Бағасы — биржа мекемелері жасалған ... ... ... ... ... ... мен ... мен тауарлар бағасы.
Бұл — биржада ... ... ... бір көрсеткіші бола отырып, құнды
қағаздар мен биржа тауарларына деген сұраныс пен ұсыныстың ... ... ... ... ... ... пен ... немесе жалған
келісімдердің салдарынан үлкен шатасушылық, алданушылық та ... ... ... ... ... ... ... келісімдер ғана
емес, одан тыс жасалған келісімдер де есепке алынады. ... ... ... қағаздар мен биржа тауарлары айналымының сомасы ... ... ... өте ... ... бір күн ... сан рет
өзгеріп отырады. Ол ... ... ... ... бюллетендерінде
жарияланады, дисплей арқылы да беріледі.
7. Биржа Дағдарысы
Биржа Дағдарысы — экономикалық дағдарыстың немесе ерекше бір ... ... ... қағаздар (акция, облигация) ... орын ... ... ... қағаздардың курсы шұғыл төмендейді және
оларды шығару азаяды. Экономикалық дағдарыстар кезінде акцианың қоғамдардың
пайдасы ... және ... ... ол акциялардың құнсыздануына
әкеліп соғады. Дағдарыс кезінде нақты ақшаға ... ... ... ... ... сата бастайды, мұның өзі оларды мүлде
құнсыздандырып жібереді, ал ... ... мен ... ... ... ... ... тіпті тоқтап та ... ... ... ... ... Экономикалық дағдарысқа
байланыссыз да (мысалы, соғыс кезінде) құнды қағаздардың курсі құлдырауы
мүмкін.
8. Биржа ... ... — қор, ... ... ... қызмет атқаратын
адамдар немесе фирмалар. Биржа ... ... бір ... ... олар жасасатын келісім, акция курсі, т.б. жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... делдалдары өз
есебінен келісім жасасуға және меншігіндегі бағалы заттарды ... ... ... олар бұл ережені іс жүзінде ұстана бермейді. ... ... ... ... ... ал ... елдерде (мысалы,
Францияның қор биржасында) үкіметтің ... ... ... Қор ... ... ... негізінен, делдалдық
конторлар немесе фирмалар түрінде болады. ... ... ... ... ... ... ... жабдықталған залы және клиенттердің
пайдалануына берілетін телефон қондырғылары ... ... мен ... бар. ... ... ... қаржы капиталының
конторлары басты рөл атқарады. АҚШ-та жаңа құнды қағаз шығаруда басты ... ... ... энд ... ... ... үйі ... негізгі
қызметінен басқа құнды қағаздармен келісім жасасатын Биржа делдалдары
міндетін де ... ... ... ... ... Биржа Делдалдарынан
басқа ресми түрде тіркелмеген маклерлер де болады. Биржа делдалдары өзінің
делдалдық ... мен ... ... үшін ақы ... Оны ... ... қарай белгілі бір мөлшерде биржа комитеттері белгілейді.
9. Биржалық Алым
Биржалық алым — биржа комитетінің құнды қағаздарды сатып ... ... ... ... ... үшін ... ақшалай алымы. Әдетте, сату
бағасының 2 %-і көлемінде алынады.[2]
10. Биржалық үрей
Құнды қағаздар бағамының (ең алдымен ақциялардың) ... ... ... ... сипатталатын биржалық күйзелістің барынша ең бір өткір
кезеңі. ... үрей ... ... ... қағаздар ұсынысы күрт күшейіп,
оларға деген сұраныс та бірден төмен ... ... ... ... келе ... экономиқалық дағдарыстың немесе бұған дейінгі биржалық
дүрлігудің заңды нәтижелері болып табылады.
11. Биржалық баж
Биржа комитетінің ... ... ... құқы үшін ... ... ... қатысушылардан алынатын төлемі.
12. Биржа дүрлікпесі
Өз болмысы бойынша объективті экономиқалық негізі жоқ, ... ... мен қор ... ... ... ... түрде қолдан көтеру.
Биржа дүрлікпесі құнды қағаздарға дүрліге сұраныс жасаумен ... ... ... бірден ұлғаяды, жалған капиталды
жасанды жолмен «ұлғайту» орын ... Егер ... ... ... ... мүмкіндіктерін недәуір асыра бағалайтын
болса, биржа дүрлікпесінің заңды нәтижесі міндетті түрде ... үрей ... ... соқтырады. Бұл өз кезегінде қор құндылықтарының рыногын
қайтадан ... ... ... ... ... биржадағы айналысқа жіберілген мүлік болып табылатын және ... ... қор және ... ... Қазақстан Республикасының зандары
мен ... ... ... ... ... ... ... жасалатын мәмілелер.
Биржалық мәмілелер осы мәмілелердің жасалғандығын растау үшін ... ... ... ... ... ... ... сөздік-анық тамалық. - Алматы: Жеті
жарғы, 2008. ISBN 9965-11-274-6
➢ Қазақ Энциклопедиясы
➢ Ақша, несие, банктер теориясы: Оқулык. — Алматы: Жеті ... 2011. ... бет. ISBN ... ... ... ... түсіндірме сөздік-анық тамалық. - Алматы: Жеті
жарғы, 2008. ISBN 9965-11-274-6
➢ “Қазақ Энциклопедиясы”, ... ...

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«банк жүйесі»21 бет
АТФ банк» мысалында банк клиенттеріне несие берудің акпараттык жуйесін тұрғызу45 бет
АҚШ-тың банктік жүйесі19 бет
Банк жүйесі27 бет
Банк жүйесі және банк операциялары35 бет
Банк жүйесінің дамуының теориялық негізі22 бет
Банк жүйесінің маңызы, мәні және реформасы35 бет
Банк жүйесінің қалыптасуы19 бет
Банк жүйесінің қалыптасуы және дамуы, қызметі23 бет
Банк жүйесінің құрылымы, кезеңдері26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь