Атмосфераның химиялық ластануының ғаламдық әсерлері

1. Атмосфераның ластануы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..2
2. "Көшетхана эффектісі" мен климаттық ғаламдық өзгерістері ... ... ... ... ... ..5
3. "Озондық тесіктің" пайда болу себептері, оның зияндық әсерлері мен оларды болдырмау әрекеттері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 7
4. Қышқылдық жауын.шашыңдар, олардың себептері мен зиянды әсері...9
Атмосфера - ауадан, химиялық қоспалардан және су буларынан тұратын күрделі жүйе. Ол - метрологиялық режимнің маңызды факторы мен биосферадан физико-химиялық және биологиялық процесстердің жүру ортасы. Атмосферадағы әр-түрлі компоненттердің қатынасынан оның радиациялыққа, жылулыққа және ылғалдылыққа әсері, өзін-өзі тазарту мүмкіндігі қалыптасады. Атмосфераның газды қүрамы, ондағы су буы мен әр түрлі заттар күн радиациясының жер бетіне өту деңгейін жер айналасындағы жылулықты ұстап тұрады. Егер де атмосферада бұл әр түрлі қоспалар болмағанда, ол жағдайда жер бетіндегі орташа жылдық температура +15°С емес, -15°С болар еді.
Атмосфераның өте маңызды қасиеттеріне оның тез араластыру мен үлкен қашықтықтарға орын алмастыру мүмкіншілігі, оның баска да сфералармен және мұхитпен байланыстылығы жатады.
Бұл қасиеттер және оның ластаушы заттарды жинақтап сақтау эффектісінің жоқтығы, бір жағынан атмосфералық процесстердің ғаламдық әсерін, екінші жағынан өзін-өзі тазартуға деген жоғары мүмкіншілігін қамтамасыз етеді. Мысалы, мұхиттармен байланысы арқылы мұхит сулары атмосферадан көміртектің қос тотығы мен жай тотығының, күкіртті газды және тағы да басқа газдарды өте көп мөлшерде өзіне сіңіріп алады. Атмосфераның көп қоспалары өсімдіктермен сіңіріледі, топырақтық зат айналым процесіне түседі ауа массаларының жеңіл орын алмасуы нәтижесінде ауадағы ластаушы заттар таралып кетеді, бірақ осының нәтижесінде жергілікті ластаулар ғаламдык ластаулылыққа қосылады.
Адам атмосфераның қасиеттері мен әр түрлі параметрлеріне, оның химиялық құрамына, жылулық режиміне, ауада қозғалуына, радиоактивтілігіне, электро-магниттік фонына және т.б. әсер етеді. Ол, су сияқты, литосферадан бұрын ластана бастады. Сондықтан да ең алғашқы тиым салу шаралары ауа мен суды ластатуды тоқтатуға байланысты болды. Мысалы, 18 ғ. Англияда үлкен қалаларда көмірді отын ретінде жағуға тиым салады.
1. Бродский А.К. жалпы экологияның қысқаша курсы. Алматы: Ғлым, 1998.
2. Жумадалиева С., Баешов А., ЖарменовА. Қоршаған орта химиясы. Алматы,1998.
3. Баимбетов Н.С. Правовые основы экологической экспертизы в РК. Алматы: Қазақ университеті, 2001.
4. Сағынбаев Г.К. Экология негіздері. Алматы, 1995.
5. Руководства по оценке воздействия промышленности на окружающую среду и природаохранные критерии при размещении предприятий:Программа ООН по окружающей среде. Новосибирск:ГПГБ СО АН СССР, 1989.
        
        Жоспар
1. ... ... ... мен климаттық ... ... ... пайда болу себептері, оның зияндық әсерлері мен
оларды ... ... ... ... ... мен ... әсері...9
АТМОСФЕРАНЫҢ ХИМИЯЛЫҚ ЛАСТАНУЫНЫҢ ҒАЛАМДЫҚ ӘСЕРЛЕРІ
1. Атмосфераның ластануы
Атмосфера - ауадан, химиялық қоспалардан және су буларынан ... ... Ол - ... режимнің маңызды факторы мен биосферадан физико-
химиялық және ... ... жүру ... ... ... қатынасынан оның радиациялыққа, жылулыққа және ылғалдылыққа
әсері, өзін-өзі тазарту мүмкіндігі қалыптасады. Атмосфераның ... ... су буы мен әр ... заттар күн радиациясының жер бетіне өту деңгейін
жер айналасындағы жылулықты ұстап тұрады. Егер де атмосферада бұл әр түрлі
қоспалар ... ол ... жер ... ... ... ... ... -15°С болар еді.
Атмосфераның өте маңызды қасиеттеріне оның тез ... мен ... орын ... ... оның ... да ... ... байланыстылығы жатады.
Бұл қасиеттер және оның ... ... ... ... ... бір ... ... процесстердің ғаламдық әсерін, екінші
жағынан өзін-өзі тазартуға деген жоғары ... ... ... мұхиттармен байланысы арқылы мұхит сулары атмосферадан көміртектің
қос тотығы мен жай тотығының, күкіртті газды және тағы да ... ... көп ... өзіне сіңіріп алады. Атмосфераның көп ... ... ... зат айналым процесіне түседі ауа
массаларының ... орын ... ... ... ... заттар таралып
кетеді, бірақ ... ... ... ластаулар ғаламдык
ластаулылыққа қосылады.
Адам атмосфераның қасиеттері мен әр ... ... оның ... ... ... ... ... радиоактивтілігіне, электро-
магниттік фонына және т.б. әсер етеді. Ол, су ... ... ... ... ... да ең алғашқы тиым салу шаралары ауа мен суды
ластатуды тоқтатуға байланысты болды. ... 18 ғ. ... ... ... отын ... ... тиым салады.
Адамның іс-әрекеті ауа қүрамындағы негізгі элементтер — азот пен оттегінің
мөлшеріне көп әсер етпейді, ... ... ... ... көп ... ... оттегі — 20.95%). Ал көміртегінің қос тотығына келсек (оның ... ... 0.03%), оның ... тым ... көбейіп келеді, бұдан басқа
да ауада зиянды заттар пайда болуда. ... ... ... ... ... процесстерге араласып, ормандарды өртеу, жер жырту, жер
құрғату, суару, қала мен ондіріс ... салу тағы сол ... ... тым ... қарқынмен өрлей бастады.
Жер атмосферасына шығып жатқан техногендік текті заттардың ғаламдық көлемі
(ТААкимова, В.В.Хаскин, ... ... ... ... ... ... қос ... Түтіннің |6000 , 580 '|
|2. |қатты бөлшектері мен |360 320 ... ... ... Көміртек тотығы |160 110 18 |
|4. |Жеңіл ... |10 8 1 1 ... |мен ... ... | ... ... ... ... Азот | ... ... ... қосындылары | |
|8. |Сутекті күкірт Аммиак Хлор | ... ... ... | ... | ... | ... шығып жатқан көлемі бойынша ең бірінші орынды көміртектің қос
тотығы алады. Бүл химиялық заттың ... ... ... болмағанмеи, оған
ауада үзақ сақталу мен жинақталу қасиеттері тән. Оның биосфераға негізгі
әсері «көшеткі эффектісі» арқылы ... ... ... СО ... ... ... та ол ... тұрақты емес және ол СО2 ға айналып кетеді.
Осы газдардың ішінде ... ... ... ... қос ... ... ... ангидриді келеді. Бүл түссіз өткір иісті газ, оның ауадағы су
буларымен қосылыстары (күкіртті және ... ... ... ... қабыңдырып, ауруға әкеледі. Үзақ уақыт бойы осы ... ... ... бұзып өлімге әкеледі. Өсімдіктер күкірітті газға өтe сезімтал
келеді. Бұл газ оларға жеке газ түрінде де, сумен қосылысы ... де ... ... ... ... үшін бұл ... әлемдік ласта-ушы немесе
№1 ластаушы деп атайды.
Ауада күкірт ангидридінен басқа күкірттің ... да ... ... ... бірі ... жұмыртқаның исі сияқты исі бар күкіртті сутек
(H2S). Бұл газбен улану өкпе ісінуіне, тынысалу мен ... ... ... Келесі тағы да бір улы зат, бүл күкіртті көміртек (CS2 ) - ... ... ... зат. Адам ... ауа мен ... арқылы түсіп, нерв
жүйесін бүзады. Бүл зат ... ... көп ... ... ... ... ... түрде әр түрлі жанар-май
түрлерін жаққан кезді өтеді. Мысалы, ... ... мен ... ... және күкіртті рудаларды өңдеген кезде. Германияда ауадағы
күкірт ангидридінің ... ... ... ... өнеркәсіп береді.
Ауаны ластайтын зиянды заттарға азот тотығы, көмірсутектер, хлор,
фтор және ... ... ... атмосфераға әсері негізінен
биосферадағы жылулық балансты өзгерту мен ... жою ... ... арқылы көрінеді.
2. "Көшетхана эффектісі" мен климаттық ғаламдық өзгерістері
"Көшетхана ... ... ... деп ... антропогенді түрде
пайда болатын химиялық заттардың күн энергиясын ... ... ... ... жер ... ... ... айтамыз.
Американдық эколог Б.Небел "көшетхана эффектісі" нәтижесіндегі
климаттың жылынуын болашақтың ... ... деп ... ... бойынша аумағы осындай көптеген жануарлар мен өсімдіктердің
түрлерін жойып ... ... ... 60 млн. жыл ... болды. Бүл
катастрофа Жерге астероидтың түсуімен байланысты болып және тек ... ... жеке ... ғана жойса, ал «көшетхана эффекгісі»
бүкіл биосфсраға әсер етеді.
Негізгі кошеткі газына көміртектің қос тотығы жатады. Бүл ... ... ... шамамен 50-60%. Басқа да көшеткі газдарына метан ... ... ... 5%), ... фреондар (хлорфторкоміртектер) және
басқа газдар (10-25%). Қазір 30-га жуық кошеткі газдары ... ... ... ... емес ... сәулелер ағыны түседі.
Олар көшеткі газдарынан өзгеріссіз оөтіп, жер айналасындағы кеңістікте
ауадағы әр ... ... ... ... Соның нәтижесінде осы
сәулелердің көп белімі ... ... ... сәулелерге
айналады. Жер бетіне түскен сәулелердің біршамасы жерден шағылысып, космос
кеңістігіне қайта тарап кетуі керек. Бірақ та ... ... ... осы газдардан кете алмай шағылысып жерге қайта түседі де ауаның жалпы
жылулығын көбейтеді.
Деректер бойынша көшеткі газдарының әсерінен Жер ... ... ... ... ... ... ... СО2 -нің ауадағы
молшері 0.3-0.5%/жыл жылдамдыкпеп ... ... ... ... ... ... мөлшері көбеюде. ... ... ... XXI ғасырдың ортасына қарай екі есе ... ... ... жылдық температурасының 1-3.5°С~қа көтерілуіне әкелуі
мүмкін.
Болжаулар бойынша кдиматтың ... ... мсн ... ... жоне ... ... ... 1.5 метрге көтерілуіне әкеледі (соңгы 100 жылда ... ... ... ... ғаламдық жылынуы бұл бұрын болмаған үлкен аумақты экологиялық
кауіп ... ... ... мүхит деңгейі 1.5-2 м көтерілсе, ол ... ... ... жер су ... ... Бұл аймақ өте үлкен болмағанмен, бұл
жерлерде 1 млрд. астам халық тұрады және ... ауыл ... 1/3 ... жиналады.
Болжаулар бойынша климаттың жылдық ... ... ... ... ... ... ... көбеюіне, жануарлар
мен осімдіктердің жойылуының тездетілуіне әкелсді.
Мінс осының бәрі 1979 ж. Торонта қаласында климаттық өзгеру проблемаларына
арналган Халықаралық ... ... ... ... ... ... ... негізгі техногендік себеп ... ... ... ... уақытта тек кана жылу энергетикасы ауаға
адам басына шаққанда жылына 1 т ... жер ... ... 6 ... ... ... егер де ... ауаға 15-20 млрд. т
көміртек шықса, бүл оте қауіпті депесептейді.
Атмосферадағы СО2 -нің азаюы фотосинтез және мүхит ... ... ... ... сулары адамның іс-орекеті нәтижесінде шыққан бұл ... 50%-ін ... ... ... та бұл газдың ауадағы мөлшерінің тез
көбеюі табиғаттағы тепе-тендікті сақтаугға мүмкіндік туғызбай отыр.
3. "Озондық тесіктің" ... болу ... оның ... әсерлері мен
оларды болдырмау әрекеттері
Атмосферанын жогаргы қабатындаіы озоп ("Озондык ... ... ... 9-30 км ... орналасқан, ал экваторда — 18-32 км.
Озонның мөлшері ... мг/м3 . ... озон ... ... таза
түрде боліп алсақ, опда оныд қабаты 3-5 мм болар еді. Озоп ... ... ... ... (О2) ... сәулелерінп[
эсерімен скі атомга ыдырауіл нәтижесіиде пайда болады. Осы процесспеіг
бірге озон ... ... мен ... ... ... жүрсді. Бүл
реакцияның жүруі үшін ультрафиолеттік сәулелердің болуы және олардыд
инфрақызылдык, жылулык ... ... ... Озон ... болуы меп
оның ультрафиолет сәулелерін жібермеу механизмі міне осындай.
Озон ... ... 200-300 нм ... ... ... бір бөлімі,
үзындармен біргс, Жер бетінс жетеді. Осы сәулелердің ... 200-320 ... ... ... ... ультрафиолеттік категорияі-а жаткызамыз.
"Озопдық тесік»" тірі организмдерге өте ... ... ... ... ... ... түратын атмосферадағы озон қабатында озоны
азайған (50%) аймақтар. Бұл ... ... хлор ... ... ... ластануының нәтижесінде түзіледі. Соңғы
жылдары атмосфераның жоғарғы қабатындағы озон мөлшерінің ... ... ... шардың орта мсн жоғарғы широттарында осындай азаю шамамен 3
% болды кейбір деректер бойынша 2-10% ... ... озон ... ... ... тері ... (рак) ... көбеюін 3-5% көтереді,
Озон мөлшерінін ең көп азаюы Антарктидада байқалуда. Бұл аймақта ... ... оның ... 40-50%-ке азайды. Озон мөлшері көп азайған аймақтарды
"Озондык тесік" деп ... Озон ... ... ... шеңбері жылына
4%-ке ұлғаюда. Қазіргі уақытта оның көлемі АҚШ-ның
көлемінен де ... ... түр. ... ... тесіктің" Арктикада
да (көлемі аздау) байқалуда. Көлемі 10-нан 100 мың.км2-гс дейін ... ... ... ... ... ... ... да кездесуде.
"Озоңдық тесіктің" пайда болу себептері әлі ... ... жоқ. ... олар 80 ... ... байқалды. Қазіргі уақытта озоңды бұзатын
негізгі факторы фреовдарды ... ... Бұл, үй ... ... ... әр түрлі баллондарда, салқындатушы
аппараттарда газ-тасымалдаушы ретіне көп ... ... ... өте
тұрақты келеді. Олар осы тұрақты қасиеттері себебінен (100 ... ... озон ... жетіп, сол ортада ыдырауға түседі. Осы ... ... ... шығатын хлордың әрбір атомы, катализаторлық әсер
жасап, озонның 100 мыңдай атомының ыдырауына ... ... ... ... ... ... тоқтатуға әрекеттер жасалуда. Мысалы 80
жылғы Монреаль протоколы бойынша ... ... 2000 ... ... ... 50%-ке ... оны басқа пропилленттсрмен айырбастауға
міндеттеме алды.
Озон қабатының ыдырауының себептерінің бірі ... ... ... бөліп
тұратын ормандардың жойылуы да себеп ретінде қарастырылады. ... ... ... ... ... ұшу ... ұшқанда («Шаттлдың» бір
рет ұшқанында 10 млн.т озон ыдырайды), ядролық жарылыс кезінде, ... ... және ... ... ... көп мөлшерде әр-түрлі газдар меи кейбір
көмірсутектерді шығаратын табиғи апат ... ... ... ... ... Озонның күшті антиоксиданттық және
бактерицидтік қасиеттері бар. Ол жағымсыз ... мен ... ... Озон ... өте көп жағдайда күшті улы әсер етеді. ... ... ... алуы ... жәнс көзі ... ал ... ... бойынша жер кабатындагы ауада озон мөлшері соңғы ғасырда 2 есе
көбейді және ... жыл ... ... ... отыр. Бұның негізгі себебі
фотохимиялық смогтар болып табылады.
4. Қышқылдық жауын-шашыңдар, олардың себептері мен зиянды әсерлсрі
Қышқылдық ... деп ... ... ... ... қышкылдық дәрежесі жоғары жаңбыр мен қардың ... ... ... ... су ... мен ... көтеріледі, бұл жағдай топырақтың өнімділігін азайтып, судағы
тіршілік жагдайларды қиындатады.
Қышқылдық жауын-шашынга әкелетін негізгі себеп-күкірттің қос тотығы. ... су ... ... ... қышқылының ерітіндісіне айналады. Осы
сияқты көміртектің кос тотығы мен азот тотықтарынан көмір және ... ... ... органикалық қышқылдар мен баска да заттар
қосылып, ... ... бар ... ... ... ... ... жауъш-шашындар түзілуінде SO2 үлесі шамамен ... ... ... ... ... байланысты. Қышкылдық жауын-шашынның
болуына ауадан СО2 -да әсер етеді. Осы ... ... әр ... ... ... суларының рН 5.6 тең. Қышкылдық жауын-шашындар алғаш
рет 1907-1908 жылдары ... ... ... рН 2.2 - 2.3 тең ... жиі ... ... ... Скандинавия елдерінде, Англияда, ... ... ... ... және ... ... ... болып тұрады. Ресей территориясында ... ... ... Красноярск және басқа да өндірісті аймақтарда болып тұрады.
Кейбір қалаларда ... ... ... ... ... Мысалы, Санкт-Петербургге жаңбыр суының қышқылдығы 4.08-ден 3.7-
ні құрайды.
Қышқылдық жауын-шашындардың әсері әртүрлі. Олар топыраққа, су экожүйесіне,
өсімдіктерге, архитектуралық ... және тағы ... ... әсер етеді.
Қышқылдық жауын-шашындардың топыраққа әсері. Топыраққа түскен бұндай жауын
катиондардың қозғалысы мен олардың шайылуын ... ... жәнс ... басқа организмдердің белсенділігін
азайтады. Егер де рН 5-ке тең немесе одан да ... ... ол ... минералдардың ерігіштігі күшейеді, олардан бос күйінде улылығы
жоғары алюминий босап шығады. Қышқыл жауындар ауыр ... да ... ... мөлшерін көбейтеді. Қышқыл жауындар мен олардың әсерінен
босап шыққан химиялық заттар (металдар, ... т.б.) жер асты ... ... су ... ... ауыз судың сапасын нашарлатады.
Қышқылдық жауын-шашыпдардыц су экожүйелеріне әсері. Су көздерімен ... ... ... ... мен ... көбейтеді. Көптсген
гидробионттар осы көрсеткіштердің өзгерісіне өте ... ... ... ... төмен болған жағдайда ферменттердің, гормондардың және судағы басқа да
организмдердің өсіп-дамуы төмендейді. рН-тың ... ... ... яйцоклеткаларына бағышталған. Олардың су жүйесіңде жойылуы
олардың өсіп-өну процесінің тоқталуы ... ... ... Жер бетінде өзінің тіршілік ағзаларынан айрылған мыңдаган
көлдер бар. Швецияның, Норвегияның және Канаданың ... мсн ... ... ... жоқ. Мысалы, тек Швецияныц 14 мың ... ... ... жойылған, ал 2200 көлінде бірдс бір тіршілік иелері жоқ.
Қышқылдық жауын-шашындардың және атмосфералық ластанудың орманға әсері. Бұл
факторлар ... ... мен ... да ... орасан зор зиян
келтіреді. Бұндай ... ... пен ... ... ... ... ... қанттардың, ақуыздардың,
аминқышқылдарының азаюына әкеледі. Олар ... ... ... ... ішінс патогендік бактериялар мен грибтардың кіруіне,
осылармен ... ... ... ... болуына жағдай жасайды.
Осының нәтижесінде фитогеноздардың өнімділігі төмендейді, ал кейде олардың
жалпылама өлімі болуы мүмкін. Осындай ... ... ... ... ауыр ... иондарының әсері күшейеді, ал олар ағаштардың түбірлерін
бүлдіреді, инфекциялардың кіруіне жағдай жасайды, ... ... тым ерте ... ... Қышқылды жауын әсеріне шыршалы ағаштар
аса сезімтал келеді.Атмосфера мен топырактың ластануы кесірінен жойылған
ормандар аймақтары ... ... ... ... Польша, Канада,
АҚШ елдерінде көп кездеседі. Германияда 1980 жылдардың басында ормандардың
жалпы түрде бүлінуі байқалды. Осы ... ... ... 80-90%, ал ... ... ... өнімдердің 10% бүлінді. Ресей территориясында 1.5-2 ... ... ... бүліну аймақтары Норильск, Мончегорск, Братск
аудандарында.
Қолданылған ... ... А.К. ... экологияның қысқаша курсы. Алматы: Ғлым, 1998.
2. Жумадалиева С., Баешов А., ... ... орта ... ... Н.С. ... основы экологической экспертизы в РК. Алматы:
Қазақ университеті, 2001.
4. Сағынбаев Г.К. Экология ... ... ... ... по ... воздействия промышленности на окружающую среду и
природаохранные критерии при размещении предприятий:Программа ООН ... ... ... СО АН ... 1989.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Антропогендік әсерлер10 бет
Атмосфера туралы жалпы түсінік. Атмосфераның ластануы29 бет
Атмосфера туралы түсінік11 бет
Атмосфералық ауаны қорғау шаралары5 бет
Атмосфераның ластануы10 бет
Атмосфераның ластануы мен ластаушы көздер7 бет
Атмосфераның негізгі қасиеттері және оның экологиялық мәні14 бет
Ақтөбе хром қосындылар зауыты31 бет
Жайрем кен - байыту комбинатының жұмыскерлер денсаулығына өндіріс факторларының әсері54 бет
Көлiк құралдарының қоршаған ортаға қолайсыз єсер етулерiн кемiту єсерлерi11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь