Қазақстан Республикасының бюджетінің түсімдері мен шығыстарын құқықтық реттеу

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5.7
І. Тарау. Қазақстан Республикасындағы бюджеттік жүйесі және мемлекеттің бюджеттік қызметі.
І.1. .Қазақстан Республикасы бюджет жүйесінің принциптері ... ... 8.33
І.2. Қазақстан Республикасындағы бюджеттік қызметтің құқықтық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..33.43

ІІ. Тарау. Бюджет түсімдерімен шығымдарын құқықтық реттеу.

ІІ.1. Бюджет түсімдерін құқықтық реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..44.61
ІІ.2 Бюджеттің шығындарын құқықтық реттеу ... ... ... ... ... ... ... ... ..62.64

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..65.66
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...67.68
Республикалық және жергілікті бюджеттердің кірістерін қысқартуды немесе шығыстарын ұлғайтуды көздейтін заңдардың жобалары Қазақстан Республикасы Үкіметінің оң қорытындысы болған кезде ғана Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісіне енгізілуі мүмкін. Қазақстан Республикасы Үкіметінің қорытындысы Республикалық бюджет комиссиясының ұсыныстары ескеріле отырып жасалады.
Қазақстан Республикасы Президентінің заң шығару бастамасы тәртібімен Парламент Мәжілісіне енгізілетін заңдардың жобалары үшін мұндай қорытындының болуы талап етілмейді.
Республикалық немесе жергілікті бюджеттердің шығыстарын ұлғайтуды немесе кірістерін қысқартуды көздейтін Қазақстан Республикасы Президентінің жарлықтары мен Қазақстан Республикасының Үкіметі қаулылары жобаларының ережелері Республикалық бюджет комиссиясының міндетті қарауына жатады.
Республикалық бюджет комиссиясының ұсыныстары ескеріле отырып, Қазақстан Республикасы Үкіметінің оң қорытындысы ағымдағы жылдың бірінші жартысында берілуі шартымен нормативті актілер жобаларының ережелері, келесі қаржы жылынан ерте қолданысқа енгізіле алмайды.
Егер оң қорытындылар ағымдағы жылдың екінші жартысында берілген жағдайда, онда аталған ережелер қолданысқа жоспарланған жылдан кейінгі қаржы жылынан ерте енгізіле алмайды.
Жергілікті бюджеттердің шығыстарын ұлғайтуды немесе кірістерін қысқартуды көздейтін жергілікті өкілді органдар шешімдерінің жобалары әкімнің оң қорытындысы болған кезде ғана мәслихаттардың қарауына енгізілуі мүмкін. Әкімнің қорытындысы тиісті бюджет комиссиясының ұсыныстары ескеріле отырып жасалады.
Жергілікті бюджеттердің шығыстарын ұлғайтуды немесе кірістерін қысқартуды көздейтін жергілікті атқарушы органдар актілері жобаларының ережелері тиісті бюджет комиссиясының міндетті түрде қарауына жатады.
Тиісті бюджет комиссиясының ұсыныстары ескеріле отырып, әкімнің оң қорытындысы болған кезде осы баптың 3-тармағында көрсетілген ережелер, келесі қаржы жылынан ерте қолданысқа енгізіле алмайды.
Мемлекттік бюджет кез-келген мемлекттің өмір сүруінің міндетті шарты болып табылатын ақша қаражаттарын қалыптастыруды, бөлуді және қаржылық заңы болып табылады. Мемлекеттік бюджет мемлекеттік органдарға өз функцияларын орындауды қамтамасыз етеді. Бюджет мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатын жүргізу үшін экономиканың барлық секторларының қаржаттарын жинақтау құралы ретінде қолданылады. Бюджеттің көмегімен ұлттық табысты секторлық, салааралық, территориялық қайта бөлу, экономиканы мемлекеттік реттеу және ынталандыру, әлеуметтік саясатты қаржыландыру жүзеге асырылады.
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. Алматы,
2. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Алматы 2005 жыл.
3. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан халқына жолдауы. Алматы 2006 жыл.
4. Худяков А.И. Финансовое право РК (общая часть). Алматы: ТОО “Баспа” – 2001.
5. Мухитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Сермиов У.С, Қаржылар саласындағы басқарудың құқықтық негіздері. – Алматы, 1999г.
6. Найманбаев С.М. Қазақстан Республикасының қаржылық хұқы. (оқулық) – Алматы, 1994г.
7. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы: Учебник. – Алматы, 2001.
8. Финансы. Денежное обращение. Кредит: учебник для вузов.
под ред. проф. Л. А. Дробозиной - М, Финансы, ЮНИТИ, 2000г.
9. Финансы. Учебное пособие. Под ред. А.М.Ковалевой - М ., 1999г, Финансы и статистика.
10. Коков В., Любимцев Ю. Бюджетный федерализм: проблемы и перспективы // Экономист, №11, 1996г.
11. Павлова Л. Бюджетное финансирование и проблема государственного долга // Экономист, № 4, 1996г.
12. Подпорина И. Современные проблемы бюджетного регулирования //Экономист, № 7, 1996г.
13. Основы теории финансового права. Худяков А.И.- А., 1995г.
14. Қазақстан Республикасының Бюджет Кодексі. Алматы, Юрист,2009г.
15. Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 30-наурыздағы “Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы” Заңы. (өзгетулер мен толықтырулар № 577-ІІ 20.12.09ж)
16. Қазақстан Республикасының Үкіметінің ҚР Қаржы министрлігінің қаржылық бақылау комитетінің қызметінің кейбір мәселелері туралы 19.06.2002 жылғы Қаулысы
17. Қазақстан Республикасының 2008 жылғы “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Кодексі” Алматы, Юрист, 2004ж.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Заң факультеті
Инвестициялық және ... ... ... ... ... ... ... түсімдері мен шығыстарын
құқықтық реттеу
Орындаған 4 курс студенті:
Тасыбеков А.М.
Ғылыми жетекші:
Сейтжанов А.А.
Норма бақылаушы:
Қожабек Қ.
Кафедра меңгерушісінің
рұқсатымен қорғауға жіберілді ... ... ... ... ... ... сипаттамасы. Диплом жұмысы Қазақстан
Республикасы бюджет ... ... ... ... мен Қазақстан
Республикасының бюджетінің түсімдері мен шығыстарының құқықтық реттеу
принциптерін кешенді-құқықтық сипатта ... ... ... ... ... қатынастардың дамуы жағдайындағы
мемлекеттің бюджеттік жүйесі Қазақстан Республикасының Конституциясында
айқындалып белгіленген және ... ... ... ... қаржыландыратын және мемлекеттің қаржы саясатын іске асыру
аясында қаржылық ... ... ... ... ... ... қатынастар субъектілеріне республикалық және жергілікті
бюджеттер алдындағы міндеттемелерін тиісінше орындауларын қамтамасыз ету
арқылы әлеуметтік-экономикалық, мәдени, ... ... ... ... ... ... нақтылы шешетін экономикалық әрі
құқықтық тетігін негізге ала ... бір ... ... ... деңгейі. Қазақстан Республикасының бюджеттік жүйесі
бүкіл мемлекеттің ішкі және сыртқы ... ... ... ... ... жан-жақты салыстырмалы анализ беру арқылы бір ... ... ... ... негізін белгілі заңгер ғалымдар Н.Б.,
Мухитдиновтың, С.М. Найманбаевтың, У.С Сермиовтың, С.С. Алексеевтің, ... М.Т. ... Ғ.С. ... С.С. ... ... Қ.К. ... еңбектері құрайды.
Зерттеу нысаны және пәні - Қазақстан Республикасының конституциялық және
бюджеттік заңнамасында, сондай-ақ қаржы құқығында көрініс тапқан ... мен ... ... ... ... ... – Конституцияда, Отандық қаржы
заңдарында көрініс тапқан бюджеттік түсімдер мен ... ... ... ... ... ... ашу, ... түсімдер мен
шығыстардың реттелу саясатына ... ... ... іргелі ұғымдарды айқындау, сондай-ақ бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... кіріспеден, екі бөлімнен, 4 бөлімшеден,
қорытындыдан, 2009 жылға арналған республикалық ... ... ... ... ... ... тұрады. Жұмыстың көлемі
дипломдық жұмысқа қойылатын талаптарға сай келеді.
ГЛОССАРИЙ:
Бюджет – мемлекеттің өз міндеттері мен ... іске ... ... ... арналған орталықтандырылған ақша қоры;
Бюджетті атқару жөніндегі жергілікті уәкілетті орган – ... ... ... ... ... ... ... бухгалтерлік есепке алуды, бюджеттік ... алу ... ... ... саласындағы функцияларды жүзеге асыратын
атқарушы орган;
Бюджетті атқару жөніндегі орталық уәкілетті орган – ... және өз ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің есебі негізінде Қазақстан ... ... ... ... ... есепке алуды, бюджеттік есепке алу
мен бюджеттік есептілікті жүргізуді атқару бойынша ... ... ... ... ... ... – бюджеттердің және Қазақстан Республикасы Ұлттық
қорының, сондай-ақ ... ... мен ... ... ...... қоса қаржыландыру шартымен бюджеттік
инвестициялық жобаларды, концессиялық жобаларды іске асыру ... ... ... ... ... және ... мемлекеттің
активтерін құру есебінен мемлекет активтерінің құнын ұлғайтуға бағытталған
республикалық ... ... ... ... инвестициялық жоба – белгілі бір уақыт кезеңі ішінде бюджет
қаражаты ... іске ... және ... ... жаңа
объектілерді тұрғызуға (салуға) не қолда барларын ... ... ... қамтамасыз етілу – тиісті ... ... ... ... ... ... осы көрсетілетін ... ... ... ... ... ... ... – мемлекеттің ақша және өзге де активтері, жұмсалуы
бюджетте ақшалай нысанда ... ... ... түсетін
түсімдер;
Бюджет қаражатын алушылар – бюджет ... ... ... ... алатын және оларды бюджеттік бағдарламаларды іске асыру
шеңберінде пайдаланатын жеке және заңды тұлғалар;
Бюджеттік қатынастар – ... ... ... ... ...... ... процесінде жүзеге асырылатын
операциялар;
Жоспар:
Кіріспе……………………………………..................................…..5-7
І. Тарау. Қазақстан Республикасындағы бюджеттік жүйесі және мемлекеттің
бюджеттік қызметі.
І.1. .Қазақстан ... ... ... принциптері........8-33
І.2. Қазақстан Республикасындағы бюджеттік қызметтің құқықтық
негіздері...................................................................
...................................33-43
ІІ. Тарау. Бюджет түсімдерімен шығымдарын құқықтық ... ... ... ... Бюджеттің шығындарын құқықтық
реттеу..................................62-64
Қорытынды………………………………....................................……65-66
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі……....................................………67-68
Кіріспе
Республикалық және жергілікті бюджеттердің кірістерін қысқартуды немесе
шығыстарын ұлғайтуды ... ... ... ... ... оң қорытындысы болған ... ғана ... ... ... ... ... ... Республикасы
Үкіметінің қорытындысы Республикалық бюджет ... ... ... ... ... ... заң ... бастамасы тәртібімен
Парламент Мәжілісіне енгізілетін заңдардың ... үшін ... ... ... етілмейді.
Республикалық немесе жергілікті бюджеттердің шығыстарын ұлғайтуды немесе
кірістерін қысқартуды ... ... ... ... мен ... ... ... қаулылары жобаларының
ережелері Республикалық бюджет комиссиясының міндетті қарауына жатады.
Республикалық бюджет комиссиясының ұсыныстары ескеріле отырып, Қазақстан
Республикасы ... оң ... ... ... бірінші жартысында
берілуі шартымен нормативті актілер жобаларының ережелері, келесі қаржы
жылынан ерте қолданысқа енгізіле ... оң ... ... ... ... ... ... онда аталған ережелер қолданысқа ... ... ... ... ерте ... алмайды.
Жергілікті бюджеттердің шығыстарын ... ... ... ... ... өкілді органдар шешімдерінің жобалары
әкімнің оң қорытындысы ... ... ғана ... ... енгізілуі
мүмкін. Әкімнің қорытындысы тиісті бюджет комиссиясының ұсыныстары ... ... ... ... ... немесе кірістерін
қысқартуды көздейтін жергілікті атқарушы органдар актілері жобаларының
ережелері тиісті бюджет ... ... ... ... ... бюджет комиссиясының ұсыныстары ескеріле отырып, әкімнің оң
қорытындысы болған кезде осы ... ... ... ... ... жылынан ерте қолданысқа енгізіле алмайды.
Мемлекттік бюджет кез-келген мемлекттің өмір сүруінің міндетті ... ... ақша ... ... ... және ... заңы
болып табылады. Мемлекеттік бюджет мемлекеттік органдарға өз ... ... ... ... ... ішкі және ... ... үшін экономиканың барлық секторларының қаржаттарын жинақтау ... ... ... көмегімен ұлттық ... ... ... ... ... экономиканы мемлекеттік реттеу және
ынталандыру, әлеуметтік саясатты қаржыландыру жүзеге асырылады.
Бюджетке ақша қаражаттарын жинақтай отырып, мемлекет өзінің ... ... ... ... ... ... асырып,
экономикалық, тұрғын үй, құрылыс, денсаулық сақтауды қамтамасыз ету, ... ... ... ету, т.б. ... ... ... және ... барлық мемлекттік органдардың
өмір сүруінің қаржылық базасын құрайды. Мемлекеттік аппарат, ... ... ... ... ... мекемелер, бюджет есебінен
қаржыландыратын ... ... ... ... өмір ... ... қаржылар мемлекеттік әлеуметтік-экономикалық саясатты жүргізу
үшін, қорғанысты, мемлекеттің қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... механизм болып
табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... және қаржылық жүйедегі ауытқушылық бюджет
алдындағы тұрған міндеттердің толық көлемде орындалуына кедергі жасайды.
Сондықтан, ... ... ... оқиға – бюджет тапшылығының болуына
жол бермеу шараларын жасап оның зиянды салдарын болдырмадағы мүмкін ... ... ... ... бюджеттің кірістерінің неғұрлым көп болғанына мүдделі.
Олар өздерінің болмастарын және функцияларын атқарудың материалдық негізі –
қаржыларға мұқтаж екенін жасырмайды. Ал ол ... ... ... ... ... ... ... асырылады. Сол себепті ... ... ... ... қала ... ... өзімнің бітіру
жұмысымды осы мәселеге арнағанды жөн көрдім.
Бүгінде қоғамымызда жан-жақты жүргізіліп жатқан реформалар мемлекеттік
бюджетті реттеу ... ... ... тигізуде.
Бюджет қызметінің бағыт-бағдарлары және жаңаша ... ... ... және ... жүйедегі процестермен
айқындалып отыр. Бюджет саласындағы мемлекеттік реттеу ... өте ... ... ... ... өсіп дамуының материалдық негізі
және оның ... мен ... ... ... ... ... көзі
болып есептелінеді. Қаржылар қоғам және жекелген азаматтардың өмірінен
елеулі орын ... ... ... ... ... мемлекет еліміздің
экономикасының өсіп дамуына белсенді және ... ... ... ... қаржылар мемлекеттің материалдық тірегі, базасы болып
табылады және ... ... ... ... билік мемлекеттік
бюджеттің кіріс - ... ... ... ... өзі ... ... нарықтық өзіндік реттеу мен мемлекеттік реттеуді теңдестіру
қажет. Ал бұл процестер өзінен-өзі жүзеге асырылмайды, олар тек ... ... ... оның ... мемлекет аумағында өте қатал
экономикалық билікті туындатады. Осы билікті шектеу ісі де ... ... ... мемлекет көлік, байланыс, энергетика
салаларының монополист субьектілерінің халыққа қажетті режимді ... ішкі ... пен ... мүддені сыртқы ықпалдардан қорғаудың кепілі
болып табылады. Мемлекеттік ретеу әкімшілік заңдардаң негізінде ... ... ... айта ... бір ... ... мемлекеттік реттеу ілімі, осы
жайындағы әкімшілік-құқықтық ғылым айтарлықтай жетістіктерге ... ... оның ... ... ... ... мемлекеттік
реттеу жеткілікті деңгейдегі өз шешімін тапқан жоқ.
Қазіргі кезеңде осыған байланысты сонымен ... ... ... ... ... сай болатындай аса ұтымды мемлекеттік реттеу жолдарын
қалыптастыру мәселелері мына шараларды қажет етіп отыр: ... ... ... ... ... және меншік нысандарының
теңдігін ескеріп, сондай-ақ меншік құқығымен ... ... ... және ... ... қаржы жүйесін тиімді реттеуге
мүмкіндік беретін экономикалық және әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... нарықтық
экономика аясында жүзеге асырылып жатқан бюджеттік қызметтің мемлекеттің
қаржылық қызметтің бір түрі ... және оның ... ... ... ... заңдар болып табылатынын ... ... ... реттеу және атқарушы билік органдарының қызметтері ... сай ... ... ... бағытта жүзеге асырылатыны жөнінде
теориялық негіздеме бере отырып осы аяға ықпал ететін ... ... ... ... ... ... бюджеттік қызметті жүзеге
асыру процестерінің ерекшеліктерін, айрықшылықтарын зерделеп зерттеу ... ... ... ... функциясы ретінде жүзеге асырылу
маңызы мен мәнін және механизмін жалпы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... көрсету;
мемлекеттің бюджет және ... ... ... нарықтық қатынастар
жағдайындағы құқықтық ... ... ... және ... ... мен ... ... қарастырып зерттеу арқылы жетілдіру жөнінде
ұсыныстар енгізу; Қазақстан Республикасы Президентінің “Қазақстан ... ... ... ... ... атқарушы
билік жүйесін орталық жергілікті атқарушы билік органдарын ... ... ... мен ережелерді және осыған байланысты мемлекеттің
қаржылық фискальдық саясатының жетілдірілуін көздейтін жолдарды ... ... ... тұрғыдан негіздеу.
Президентіміздің Қазақстан экономикалық, элеуметтік және саяси жедел
жаңару жолында атты Қазақстан ... атты ... 2005 жылы 1 ... бастап, ең төменгі зейнетақының мөлшері 9200 және ең төменгі
жалақы мөлшері 9200 ... ... ... Бұл ... ТМД
мемлекеттерінің ішіндегі Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Қазақстан Республикасының бюджеттік жүйесі және мемлекеттің
бюджеттік қызметі.
1.1.Қазақстан Республикасы бюджет
жүйесінің ... ... ... ... ... ... принципі – бюджет жүйесін ұйымдастырудың және оның жұмыс
істеуінің ... ... ... ... ... ... ... және бюджет процесінің бірыңғай рәсімдерін пайдалану;
толымдылық принципі – бюджетте және ... ... ... ... ... заңнамасында көзделген барлық түсімдер
мен шығыстардың көрсетілуі, бюджет қаражаты бойынша талап ... ... ... ... қаражатын пайдалана отырып, өзара талаптарды
есепке жатқызуға жол бермеу;
реалистік принципі – бекітілген ... ... ... ... ... және ... ... органдардың стратегиялық жоспарлары
болжамдарының бекітілген (түзетілген) ... ... ... ...... ... ... қорғалатын өзге де
құпия болып табылатын мәліметтерді, сондай-ақ қоғам мен бұқаралық ... үшін ... ... ... ... қоспағанда, Қазақстан
Республикасының бюджет заңнамасы саласындағы нормативтік ... ... ... түзетілген) бюджетті және олардың
атқарылуы туралы есептерді, стратегиялық жоспарлар мен ... ... ... ... ... ... ... қорын
қалыптастыру туралы және пайдалану ... ... ... ... ...... ... бюджеттік қатынастар
саласында бұрын қабылданған шешімдерді сақтауы;
нәтижелілік принципі – ... ... ... ... тікелей және түпкілікті нәтижелерге қол жеткізуге
бағдарланған ... ... және ... ... ... – түрлі деңгейдегі бюджеттер арасында
түсімдердің тұрақты бөлінуін белгілеу және Бюджет Кодексіне ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік басқарудың
барлық деңгейлерінің бюджет процесін дербес жүзеге ... ... ... ... барысында қосымша алынған кірістерді және жергілікті
бюджеттер қаражатының ... ... ... бюджетке алып қоюға жол
берілмеуі, төменгі бюджеттерге оларды ... ... ... ... жол берілмеуі;
сабақтастық принципі – өткен кезеңде бекітілген әлеуметтік-экономикалық
даму және бюджеттік ... ... ... ... ... ... нәтижелерді бағалауға негізделген республикалық
және жергілікті бюджеттерді жоспарлау;
негізділік принципі – бюджет жобасына қандай да ... ... ... ... ... және ... ... негізділігін
айқындайтын нормативтік құқықтық актілер және басқа да құжаттар негізінде
бюджетті жоспарлау;
уақтылылық принципі – ... және ... ... ... ... қорының қолма-қол ақшаның бақылау шотына
түсімдерді ... және ... ... ... ... ... шотына аудару, міндеттемелер ... ... ... ... мемлекеттік мекемелердің міндеттемелер қабылдауы,
төлемдер бойынша қаржыландырудың жеке ... ... ... ... ... нормативтік құқықтық актілерде белгіленген тәртіпті сақтай
отырып, мерзімінде бюджет қаражатын алушылар ... ... ... ...... барлық түсімдерді бірыңғай
қазынашылық шотқа есептеу және бірыңғай қазынашылық шоттан барлық ... ... ... ... ... принципі – бюджет қаражатының бекітілген көлемін пайдаланып,
ең үздік тікелей нәтижеге қол ... ... ... ала ... әзірлеу және атқару немесе ... ... аз ... ... нәтижеге қол жеткізу;
жауапкершілік принципі – тікелей және түпкілікті ... ... және ... ... әкімшілері мен мемлекеттік мекемелер
басшыларының Қазақстан ... ... ... ... ... үшін жауапкершілігін қамтамасыз етуге бағытталған
қажетті әкімшілік және басқару шешімдерінің қабылдануы;
бюджет ... ... және ... ... ... – бюджеттік
бағдарламалар әкімшілерінің Қазақстан Республикасының заңнамасын ... ... ... ... органдардың стратегиялық жоспарларымен
көзделген нәтижелер көрсеткіштеріне қол жеткізуге ... ... ... дамуы жағдайындағы мемлекеттің бюджеттік
жүйесі Қазақстан Республикасының Конституциясында айқындалып ... ... ... ... ... мүдделерді
қаржыландыратын және мемлекеттің қаржы саясатын іске асыру аясында ... ... ... ... ... ... құқықтық
қатынастар субъектілеріне республикалық және жергілікті бюджеттер алдындағы
міндеттемелерін тиісінше орындауларын қамтамасыз ету ... ... ... ... аяларының өзекті проблемаларын
басымды бағыттары бойынша нақтылы шешетін экономикалық әрі құқықтық ... ... ... ... ... орталық буыны ретінде
көрініс табатын бюджеттік жүйенің материалдық негізін құрайтын мемлекеттік
бюджет (республикалық бюджет пен ... ... ... ... ... ... ... және оның
егемендігінің экономикалық-қаржылық негізі болып саналады.
Бюджеттік жүйе арқылы ... ... ... Қазақстан
Республикасының қаржылық заңнамалық актілерінде көзделген ... ... ... ... әр ... және әр түрлі бюджеттер, Қазақстан
Республикасының Ұлттық ... ... және ... бюджеттерді
жоспарлау процесі, бюджеттік қатынастарды реттеу аясындағы ... ... ... ... ... ... ... мен стандарттары және т.б. орын алады.
Қазақстан Республикасының бюджеттік ... ... ... институт болып табылатын және тиісті қаржылық
құқықтық нормалармен ... ... ... сай ... ... ... ... табатын мемлекеттік бюджеттік (қаржылық)
экономикалық қатынастардың жиынтығын ... ... ... ... ... бюджет механизімін
құрайды. Бюджет механизімінің осындай негізгі элементтеріне: ... ... ... ... ... ... және ... құқықтық
база құру; бюджеттерді тиісті құзыретті (өкілді) органдар ... ... ... болжамдау және жоспарлау; бекітілген бюджеттерге
өзгерістер, тудетулер ... ... ... жөніндегі
есептемелерді әзірлеу; ... ... на ... жасау; бюджеттік ресурстарды тікелей ... ... ... ... дер ... ... жатады.
Қазақстан Республкасының бюджеттік жүйесі ... ... ... ... ... ... бюджеттік процестер мен
қатынастардың жиынтығынан тұрады.
Қазақстан Республикасы бюджеттік жүйесінің тиісті ... ... ... ... бюджет, республикалық маңызы бар қала, астана бюджеті;
- аудан (облыстық маңызы бар қала ) ... ... ... бюджеттер
жұмыс істейді.
Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының ... ... ... орын ... орай ... ... ... әзірленуі, бекітілуі және атқарлуы ықтимал.
Бюджеттік жүйенің жоғарғы деңгеінде орналасқан ... ... ... ... ... нақтылы айқындалған
салықтық және басқа да түсімдер ... ... ... ... мен ... ... бағынышты мемлекеттік мекемелердің
міндеттерін және функцияларын қаржымен ... ... әрі ... ... республикалық басымды бағыттарын іске асыруға арналған,
сондай-ақ Қазақстан Республикасының негізгі ... ... ... ... ақша ... ... ... ретінде ерекшеленеді.
Бюджеттік жүйенің орта деңгейіндегі облыстық бюджет, ... бар ... ... ... Қазақстан Республикасының Бюджет кодексінде
айқындалған салықтық және басқа да түсімдер есебінен қалыптастырылатын,
облыстық ... ... ... ... ... бар ... астананың және оларға ... ... ... ... мен ... ... мемлекеттік саясатты тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте іске
асыруға арналған және облыс, ... ... бар ... ... нормативтік құқықтық шешімімен бекітілетін орталықтандырылған
негізгі ақша қоры болып табылады.
Ал бюджеттік жүйенің төменгі деңгейіндегі ... ... ... ... бюджетіне Қазақстан Республикасының Бюджет кодексінде айқындалған
салықтық және басқа да түсімдер ... ... ... ... бар ... ... мемлекеттік органдарының және
оларға ведомствалық бағынышты мемлекеттік мекемелерді ... ... мен ... ... сондай-ақ тиісті аудандағы
(облыстық маңызы бар қаладағы) мемлекеттік саясатты іске асыруға арналған
және ... ... ... ... ... ... құқықтық
шешімімен бекітілетін орталықтандырылған негізгі ақша қоры жатады.
Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің 4-бабына сәйкес бюджеттік
жүйеден орын алған ... ... ... қоры ... Үкіметінің Қазақстан ұлттық Банкідегі ... ... ... активі түріндегі, сондай-ақ, өзге
де мүлік түріндегі активтері ретінде ... ... ... ... қоры мемлекеттің тұрақты
әлеуметтік-экономикалық дамуын әрі ... ... және өзге ... емес ... қоспағанда) мүліктердің қорлануын қамтамасыз
ету, сондай-ақ экономиканың шикізат секторына ... және ... ... ... ... ... қалыптастырылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры жинақтау және тұрақтандыру
функцияларын ... ... Осы ... оның ... функциясы
мемлекеттік қаржылық активтердің және өзге де мүліктердің ... ... ал ... ... ... ресурстарына қатысты
әлемдік бағаның конъюктурасына ... ... ... ... арналған басымдықтарды нысаналайды.
Ұлттық қорды қалыптастыру және пайдалану мән-жайы ... ішкі ... және ... ... ... және ... ... жағдайлар, республикалық
әлеуметтік- экономикалық дамуының жай-күйі мен ... ... және ... ... пен Қазақстан Республикасы
Ұлттық қорының негізгі ... мен ... ... ... ... ... ... түсімі, қалыптастырылуы,
сондай-ақ жұмсалуы ұлттық және шетелдік валюталар арқылы жүргізіледі.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... Банкі мен Қазақстан
Республикасының Үкіметі арасында жасалатын сенімгерлік басқару туралы
шарттың негізінде ... ... ... басқарады.
Қазақстан Республикасындағы төтенше жағдайларда немесе соғыс
жағдайларында енгізілетін ... ... ... ... бюджеттердің негізінде қалыптастырылады. Қазақстан
Республикасының ... ... ... немесе соғыс жағдайын енгізу және
оның күшін жою ... ... ... Президентінің жарлығы төтенше
мемлекеттік бюджетті ... және оның ... жою ... Қазақстан
Респуликасы Президентінің Жарлығы төтенше мемлекеттік бюджетті ... ... ... ... болып табылады.
Төтенше мемлекеттік бюджетті Қазақстан Республикасының Экономика
және бюджеттік жоспарлау министірлігінің ... ... ... ... уәкілетті орган әзірлейді, сондай-ақ аталған осы ... ... ... ... ... ... Республикасы Президентінің Жарлығымен бекітіледі әрі оның
қабылданғаны ... ... ... ... дереу хабардар
етіледі.
Төтенше мемлекеттік бюджет төтенше немесе соғыс жағдайы енгізілген
мерзім ішінде Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... жұмыс істеу кезеңінде тиісті қаржы жылына
арналған республикалық бюджет ... ... және ... ... ... арналған барлық деңгейлердегі жергілікті бюджеттер туралы
нормативтік құқықтық шешімдерінің қолданылуы тоқтатыла тұрады.
Төтенше мемлекеттік ... ... ... ... ... ... және ... бюджеттердің атқарылуы тиісті қаржы
жылына арналған ... ... ... ... және ... ... ... арналған барлық деңгейлердегі жергілікті бюджеттер
туралы нормативтік-құқықтық шешімдерінің негізінде жүзеге асырылады.
Бюджеттік жүйенің өзіне тән ... ... мен ... саралау кезінде оның ... ... ... ... және жергілікті бюджеттердің салықтық кірісін қалыптастыру
процесіндегі рөлі; салықтар мен басқа да ... ... және ... өзге де ... бюджеттер арасында бөлу тәртібі әрі негізі;
бюджеттердің ... әр ... және әр ... ... ... ... ... бюджеттен жергілікті бюджетке берілетін ... беру ... ... ... ... ... және ... беру қағидаттары; ел экономикасындағы және
әрбір әкімшілік- аумақтық бірліктер ауқымындағы макроэкономикалық ахуалдар;
бюджеттік ... ... ... бойынша түсімдерді дұрыс аудару
процестеріне бақылау жүргізу тәсілдері; бюджеттің атқарлуына және бюджет
қаражаттарының дұрыс ... ... ... ... ... ... жобалардың рөлі және бюджеттік инвестициялаудың
ұйымдастырылу нысандары; бюджеттік ... ... ... ... инвестициялық кредиттер мен бюджеттік инвестициялардың мән-
жайы және ... ... ... ... ... ... ... арасында бөлу; бюджетті күрделі қаржыландырудың
тиімділігін арттыру; денсаулық ... ісін ... ... ... ... әдістері; білімді және ғылымды
қаржыландыру ... ... ... ... орын ... ... ... жүйеде мына:
1. республикалық бюджеттің тұрақты кірістерін (түсімдерін) ... ... ... ... ... ... ... белгілеу;
3. жергілікті бюджеттердің (бұл ретте жыл ... ... ... ... ... кірістердің белгілі бір сомадағы
мөлшерін немесе ... ... ... ... заң ... ... кірістерін белгілеу;
4. бюджетаралық қаржыландыру (тек кезекті қаржы жылына ... ... ... ... ... республикалық бюджеттен
жергілікті бюджеттерге трансферттер және ... ... ... ... ... (бір ... екінші бюджеткеуақытша
пайдалануға (кейде ақылыболуы мүмкін) берілетін қаражаттар);
6. белгілі бір шығыстарды бюджеттік жүйенің бюджеттер арасында ... ... ... және ... инвестициялау;
8. Қазақстан Республикасы Ұлттық қорынан тиісті заңда нақтылы көзделген
жағдайлардың туындауына ... ... ... ... трансферттер беру сияқты әдістер пайдаланылады.
Қазақыстан Республикасының қаржы жүйесі мемлекеттік қаржылар аясы
ретінде, негізінен ... ... (бұл ... ... ... ... есепке алмағанда, республикалық және ... және ... ... ... ... бюджет) бюджеттен
тұрады.
Мемлекеттік бюджет Қазақстан Республикасымен оның тиісті әкімшілік-
аумақтық бірліктерінің орталықтандырылған ақша ... ... бөлу ... бөлу) және пайдалануды ұйымдастыру жөніндегі
экономикалық бюджеттік қатынастарды көрсетеді.
Осы орайда мемлекеттік ... ... ... ... орталықтандырылған Қазақстан Республикасының ақшалай ... оның ... ... ... ... ... ... қорлар; экономикалық
мағынасында жалпы мемлекеттік және жергілікті маңызы бар ... ... ... ... ... ... сондай-ақ жергілікті
деңгейлерде орталықтандырылатын ақшалай қорларды қалыптастыру бөлу және
пайдалануды ... ... ... ... ... ... мағынасында Қазақстан Республикасының және оның
әкімшілік-аумақтық бірліктерінің негізгі қаржылық ... ... және оның ... ... кіріс және шығыс
баланстары; құқықтық мағынасында әр қаржы жыл сайын республикалық бюджет
туралы қабылданатын ... ... ... ... заңы ... ... ... маслихаттардың әр қаржы жылы сайын ... ... ... негізгі нормативтік қаржылық құқықтық шешімдері
ретінде көрініс табады.
Мемлекеттік бюджетте (республикалық және жергілікті бюджеттер
саласында) ... ... ... өзі ... асыратын қаржылық
орталықтандырылу принципі шынайы әрі айқын көрініс табатынын ... ... ... ... ... ... және
әлеуметтік саясатын тиісінше іске ... ... ... ... және әлеуметтік даму аяларында шоғырландырылады.
Мемлекеттік бюджет мемлекеттік әкімшілік ... оның ... ... ... ... ... ... (орталық ) бюджет (бұл ретте республикалық ... ... ... ұлттық табысты заңда көзделген нақтылы бөлігін
экономика секторлары, аумақтар ауқымы және ... ... ... ... ... мен ... ... қаржы саясатынасәйкес қайта бөлуге ат салысады. Демек,
республикалық бюджет ақшалай нысандағы ... ... ... аясы ... ... ... мен ... қаржы-қаражаттармен
қамтамасыз ету қызметін атқарады.
Осы орайда, орталық мемлекеттік (республикалық) бюджет өзіне ... ... ... ол ... ... ... ... ішкі өнім әрі қоғамдық өнім ... ... ... ... ... және оны ... ... мүдде мен мұқтаждықтарды
қанағаттандыру мақсатында пайдалануға байланысты ... ... ... ... ... болып табылады; ол тауар
нысанындағы қоғамдық өнімнің ... ... ... емес ... ... бөлу сатысын білдіреді, б.а. тауар нысанындағы құнның
қарсы қозғалысына жолықпаған ақша нысанындағы ... ... ... ол құнды экономика ... ... ... ... ... ... ... қайта бөлу құралы (тетігін) болып
саналады; ол ... өнім ... ... ... ... ... мен
пропорциясын біртұтас алғанда ұлғаймалы ұдайы өндіріс қажеттілігімен ... ... ... ... ... міндеттемелерімен айқындайды; ол
қаржы жүйесіндегі басқа мемлекеттік ... ... ... ... рөл ... б.а. ... бөлу саласы ретіндегі ерекшелігімен
танылады.
Сонымен, республикалық бюджет әрқашан да ... ... ... ... және оның ... тән материалдық
заттай институты, б.а. ақша қаражаттары ресурстары болады.
Республикалық және ... ... ... ... ... яғни ... кірісі (салықтық және салықтық емес
түсімдерді, өзге де түсімдерді бюджетке тартып, ... ... ... ... ақша ... ... ... мен
шығысы (бюджеттердің кірісі ретінде қалыптастырылған орталықтандырылған
ақша ресурстарын жалпы мемлекеттік мүдделер мен қажеттіліктерге сәйкес
бөледі) арқылы атқарылады.
Осындай ... ... ... ... ... құнды
бөлудің сатысын білдіретін республикалық бюджеттің жұмыс істеуін
көрсетеді.
Мемлекеттің өзіне тән Конституциялық ... мен ... ... ... ... ... ... және
экономикалық қажыр-қайратын (әлеуетін) атқару жолында жүзеге асырылатын
қаржылық ... ... ... ... ... ... мен
қаржы-қаражат аяларына орай әр түрге бөлінеді. Қаржылық қызмет барысында
қаржылық ... ... ... ... ... ... экономикалық базисі болып табылатын мемлекеттік қаржылық
қатынастардың тиісті материалдық ақша ... ... ... ... әрі ... ... ... табады.
Бюджеттік қызмет мемлекеттік қаржылардың негізін құрайтын
республикалық және жергілікті ... ... және ... ... әрі ... ... экономикалық және құқықтық
құрал болып саналады.
Бюджеттік қызмет аясы бюджеттік құқық ... ... оның ... мен ... бағыттары, сондай-ақ оны жүзеге
асыру барысында туындайтын материалдық және ұйымдастырушы ... өз ... ... ... ... ... негізгі бағыттарына:
- мемлекеттің бюджеттік жүйесінің негізін құру;
- ... ... ... ... ... ... мен іс-
әрекеттерін ұйымдастыру және оның тиісінше жұмыс істеуін қамтамасыз ету;
- республикалық және жергілікті бюджеттердің ... ... ... ... мен өзге де ... ... ... салыққа жатпайтын
басқа да кірістерді белгілеу;
- республикалық және ... ... ... ... және ... ... және осы ... заңға сәйкес
әрі тиімді болуына бақылау жүргізу;
- республикалық бюджеттің алдағы үш ... ... ... ... және ... ... дамуының индикативтік
жоспарын қалыптастыру;
- мемлекеттің және оның әкімшілік-аумақтық құрылыстарының ішкі алу
нысандары мен ... ... және ... ... ... ... ... қарыздардың жалпы көлемінің
тізімін белгілеу;
- бюджеттік ресурстардың өте басымды бағыттарға бөлінуін қадағалау ... ... әрі ... сай ... ... ... ... реттеуді жүзеге асыру, оның нәтижесінде әр бір бюджетті және
біртұтас алғанда бюджеттік жүйені теңдестіру, сондай-ақ бюджеттік жүйенің
тұрақты әрі тиісінше жұмыс ... ... ... бюджеттік заңнаманың бұзылғаны үшін тиісті заңи жауапкершілік түрлерін
белгілеу және оларды кінәлі тұлғаларға қатысты қолдану;
- түсімдер ... мен ... ... ... жүйенің
барлық деңгейлері арасында бөлу;
- мемлекеттік бюджеттік жүйенің тұрақты әрі ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін
одан әрі жетілдіру жатады.
Мемлекеттің бюджеттік-фискалдыққызметін жүзеге асыратын ... ... ... ... Парламенті;
• -Қазақстан республикасының Үкіметі;
• -Қазақстан Республикасының Қаржы министірлігі;
• -Қазақстан Республикасының Экономика және бюджеттік ... ... ... Есеп комитеті;
• -Қазақстан Республикасының Қаржы министірлігінің Қазынашылығы;
• -Қазақстан Республикасының Қаржы ... ... және ... ... алу комитеті;
- Қазақстан Республикасының Қаржы министірлігінің ... ... ... ... ... ... ... -Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі;
• -Қазақстан Республикасының Даму Банкі;
• -Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... әкімшілік-аумақтық
бірліктерінің Әкімдіктері;
-Республикалық бюджеттік комиссия болып табылады.
Бюджеттік қызметті жүзеге асыру ... ... ... органдар мынандай: бюджеттік қызметті қоғам мен ... ... және ... мүдделерін есепке ала отырып
жүзеге асыру; бюджеттерді қалыптастыру, бөлу және пайдалануды ұйымдастыру
процесінің қоғамның ... ... ... ... ... әкімшілік-аумақтық құрылыстар Мәслихаттарының толық бақылауында
болуы; ... ... ... ... ... ... және
заңдық сипатта болуы; бюджеттік қаражаттарды қалыптастыру ... ... ... ... және ... ... ... басқару әрі әр түрлі әкімшілендіру міндеттері ... ... ... бар іс ... ... қаражат негізінде
жүзеге асырылуы; мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... әрі ... ... республикалық
бюджет шығысының жалпылай немесе жиынтықталған түрде ... ... ... және оларды басшылыққа алады.
Мемлекеттің бюджеттік қызметінің тиісті құқықтық ... ... ... ... пен оның ... ... органдары өз бюджеттерін қалыптастыру, бөлу және ... ... ... ... бір нормативтік қаржылық құқықтық
актілерді қабылдау арқылы, сондай-ақ ... ... ... ... қаржыларының қоғам және жекелеген азаматтардың
өмірінде алатын орны, олардың ... ... ету ... рөлі өте зор ... ... ... Бюджеттік қаржылар мемлекеттің
өсіп дамуының материалдық негізгі және тірегі, сондай-ақ оның міндеттері
мен ... ... ... ... ... ... көзі болып
есептеледі. Бюджеттік құралдар арқылы мемлекет еліміздің экономикалық өсіп
дамуына белсенді, пәрменді түрде ықпалын ... Бұл ... ... ... ... өндіріс аясында да көбінесе қаржыларды ақша ... деп ... айта ... ... ... ... ... адамдар кемде-кем шығар. Ақшалар құн өлшеу, айналым, айырбас және
т.б. құрал ретінде жалпыға бірдей құндылық баламасын көрсетеді.
Ал бюджеттік ... ... ... рөлі ... ... ... қоғам және экономика ... ... ... ... ... ... ... және тұтыну
процестерін жүзеге асырмайды. Тағы бір айта ... ... ... А-Т және Т-А ... ... ... түрінде көрініс тапса, ал
мемлекеттік бюджеттік қаржыларды жұмсау – бөлу нысанында жүзеге ... ... табу ... ... теориялық тұрғыдан алғанда, ақша
қаражаттары мен қаржылардың ... ... онда ... ... ... ... білдіргенімен қаржы түсінігінің өте кең
мағынада болатынын байқаймыз.
Өркениетті, нарықтық мемлекеттердің өзінде де мемлекеттік ... ... ... Себебі, осы дамыған елдердің бюджет жүйесі арқылы
ұлттық табысты қайта бөлу ... елу ... асып ... ... ... ... бюджеттерінің көлемі де күрт өсіп отырады.
Сонымен, бюджеттік қаржылардың ... ұғым ... ... оның ... ашып ... ... оны бірыңғай термин ретінде
қарастырсақ онда негізгі үш ... ... ... ... ... ... қаржылар деп өндіріс және тұтынуда экономикалық
ресурстардың бір түрі ... ... ... және ... ... ... Осы өндіріс пен тұтынудың ақшалай нысанындағы
ресурстары, жоғарыда айтқанымыздай, қаржылық ресурстар болып есептелінеді.
Олар мемлекетте немесе шаруашылық ... ... ... ... ... ... мен ... есебінен қалыптастырылып,
қоғамның әлеуметтік және ... да ... ... ... ... ... өндірісті ұлғайтып,
жетілдіруге пайдаланылады.
Екіншіден, бюджеттік қаржылар ақша ... ... ... терминімен байланысты болады. Сондықтан болар, бұл жерде қаржы
термині мемлекетті, кәсіпорындарды, ... ... ... т.б. ... ... ... ... етудің
қайнар көзін, көлемін, түрлерін және тәсілін білдіреді.
Үшіншіден, ... және ... ... ... ... бюджеттік
қаржылар бөлу қатынастарын көрсетеді. Нақты ... ... ақша ... ... асырылатын қаржыландырудың өзі бөлу болып табылады.
Бюджеттік ... ... ... ... құрылымдық бөлімдерінде
және шарушылықтың әрбір деңгейінде ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Жасалған ұлттық табыстың құнын бөлу ақшалай
табысты мемлекеттік деңгейде, ... мен ... ... ... бөлу арқылы жүргізіледі және осы ... ... ... ... ... деп аталады. Сонымен
қаржылардың ақшалармен өте тығыз байланыста болатынан және ... ... ... ... ... ... білдік.
Ақшалардың тауар айырбасында, өзіндік айналымда болуы, ... ... ... ... ... нысандағы процестермен көрсетіледі.
Осы айрықша нысандағы экономикалық қатынастар қаржылар болып саналады.
Сонымен, қорыта келіп айтсақ, экономикалық ... ... ... өте ... ... ... ... бөлу сипатында
болуы, ақша нысаннындағы құнның тек біржақты қозғалысын білдіруі. Өйткені
шаруашылық субьектілерінің ақшалай табыстары мен ... ... ... оны ... ... ... Сонымен бірге, қаржылар сол ... ... ... ... яғни ... ... дамуына және
құрылымдық өзгертулеріне жағдай жасайды. ... ... ... ... ... әртүрлі меншік нысанына
негізделген шаруашылықты дамытуға, ... ... ... ... ... қажетті ақша қаражаттарын мемлекет қарамағына
жұмылыдрады. Бюджеттік ... ... ... ... ... нәтижелерін тексеру және бақылау жүзеге асырылады.
Енді осы бюджеттік қаржылар жөнінде оқымысты ғалымдардың көзқарастарына
көз ... ... ... көрейік. Қаржылық құқық саласының көрнекті
ғалымы Худяков А.И. ... ... ... ... яғни ... да ... ақыры немесе төлемінің жалақының төлену мерзімі деген сөзінен
туындаған дейді. Орта ғасырлық латын ... finatio, financio ... ... ... ... ... ... айтылған болатын. Он сегізінші
ғасырда ... ... яғни ... деп мемлекеттің кіріс және шығысын,
мемлекет ... ... ... мемлекеттік шарушылықты айтатын
болған.Қазіргі кезде “финанс” – қаржы терминінің мағынасы ақшалармен ... ... ... көптеген жағдайларда азаматтар қаржыларды
қолда бар немесе құжат жүзіндегі ақшалар деп ... Ал ... ... ... ... ... тұлғалардың қаржылары
деп бөледі. Кейбіреулер тар ... ... тек ... пен ... ақша ... ... деп ... терминнің тағы бір сирек айтылатын мағынасы “мемлекеттік ақшалар”
түсінігімен сәйкес келеді.
А.И. Худяковтың айтуынша қаржы термині ... да ... ... де, ең ... ... қарамағында ақша қаражаттары деген
тұжырым.
Егер арнайы мағынада қаржыларды-мемлекеттік бюджеттік қаржылар десек,
яғни белгілі бір қорларға ... ... ... болатынын, пайдаланылу
тәртібі белгіленетін және оларды қалыптастырып, бөлетін ... ... ... деп ... өз ойын А.И. ... Осы ... ақша ... әрдайым мемлекеттік меншік нысанында болады.
Сондықтан, материалдық мағынада қаржылар деп, мемлекет ... ... ... айтамыз. [3]
Бюджеттік қаржылар экономикалық категроия ретінде де ... ... ... ... деп, ... ақша қорларын
қалыптастыру, бөлу және пайдалануды ... ... ... айтамыз. Дәлірек айтсақ, экономикалық қатынастардың жүйесі болып
табылады. Бюджеттік қаржыларға байланысты тағы бір ... ... ... ... олардың құрамында ақша қорларын пайдалану жөніндегі
қатынастардың енгізілуі.
Бұл жерде ... ... ... ... ... ... жоқ ... оларды пайдалану тек айырбастау қатынастарында немесе
экономистер айтқандай, “А - Т”, “Т - А” ... ... ... бұл ... тауар – ақша қатынастары болғандықтан, қатысушы ... заң ... тең ... негізделеді. Ал бюджеттік –
экономикалық қатынастардың бір ... оның ... ... ... мемлекеттік біртұтас өзі мемлекет уәкілдік берген мемлекет өклетті
органы тұрады және осы ... ... ... ... ... қатар, бюджеттік – экономикалық қатынастардың бір жағында әрқашанда
билікші субьект тұрғандықтан екі жақтың тең ... ... ... Ал тауар – ақша қатынастары, яғни сату – сатып алу ... ... ... ... және тағы да ... құқық салаларының
нормаларымен реттеледі. Бұл жерде айта кететін бір ... ... ... өзін ... ... ... ... процестеріне
ат үсті қарай алмайды. Өйткені бюджеттік қаржылар өзінің ақша қаражаттары
болғандықтан, ... ... ... заңды негізде, мақсатты
бағытта, ұтымды және тиімді ... ... ... ... ... өсіп-дамуының материалдық негізі болып табылады деп
жоғарыда айтып өткенбіз. Сондықтан бюджеттік қаржылардың ... ...... ... және ... ... ... ету. [4]
В.И. Белинский бюджеттік қаржыларды экономикалық категория ретінде және
қаржылық ресурстар ретінде қарастыру қажет деген ... ... Осы ... ... ақша ... ... құру және оларды
орталықтандырылыған, ... ... ... бөлу ... ... қатынастар деп түсіндіреді. Бюджеттік ... ... ... ... ... ... Сонымен қатар
бюджеттік қаржылардың туындауының және ... орын ... ... тауарлық өндірістің және айналымның өздеріне тән ... ... ... ... бюджеттік қаржыларға ақша
қаражаттарын, натуралды ресурстарды, кіріс және ... ... ... ... ... ... ... емес екеніне
ешкімнің күмәні жоқ болғандықтан, олардың шынайы ... ... ... болып табылады.
Ал бюджеттік қаржылардың пайдаланылуы негізіне белгілі бір кезеңдегі,
яғни қазіргі кездегі ... ... ... әрекет ықпалы және
қоғамның тауарлық өндірісінің дамуы ... Бұл ... құн екі ... ...... және ақша ... Ал ақша ... (А-Т-А) ұдайы
өндірістің бір ерекшелігі, яғни ... ... ... ... ... есептеледі. Осы ақша айналымының негізінде екінші рет ... ... және ... ... айрықша қоғамдық қатынастарды
көрсеткендіктен шаруашылық механизмінің белгілі бір элементтерін құрайды.
Бюджеттік ... осы ... бірі ... ақшалай – бюджеттік
қорларды қалыптастыру және пайдалану жөніндегі ақшалай қатынастардың жүйесі
болып ... ... ... ... қаржылардың ақшалай қатынастарға
негізделетіні және күнделікті өмірде, іс жүзінде ақша ресурстары ретінде
көрініс табуы.
Тағы бір айта ... ... ... өзі ... ақша ... ... ... обьектісі болып табылмайды. Бюджеттік
қаржылардың құрамындағы ақша қаражаттарының атқаратын функциясы ақшалардан
бөлек ... ... ... және қаржылар өз алдына бөлектенген
экономикалық категориялар болып ... ... ... ... тән ... – бөлу және ... функциясы бар. Бұл ... ... ... ... яғни ... функциясы туралы сөз қозғамаған. Ал
ақшалар тауар – ақша қатынастары жағдайында бірнеше функция ... ... ... ... ... ... ... құралы ретінде; қазына құрау
құралы ретінде; дүниежүзілік ақша ретінде.
Ақшалар жалпыға бірдей құндылық баламасы ... ... ... ... және мемлекет аумағындағы барлық айналымдар мен ... ... ... мүмкіндік береді.
Бюджеттік қаржылардың экономикалық категория ретінде ақшалардан
айырмашылығы, олар тек ақша ... ... ... бөлу және
пайдалануға байланысты ... яғни ... ... ... ... ... ... қаржылардың осы сипаттамасы олардың толық
маңызын айқындай алмайтын сияқты. ... ... ... кредиттік
және кассалық жоспарларда мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылық
жоспарларында қатынастар емес белгілі бір мөлшердегі ақша ... ... Бұл ... ... ... қаржылық
нәтижесі екені белгілі.
Сондықтан бюджеттік қаржылық ресурстар деген ұғымды қарастырсақ, ... ... ... ... ... да болмасын меншік нысанындағы
кәсіпорындар мен ұйымдардың ақша қаражаттары ... ... ... деп ... ... В.И. ... ғалым Горбунов О.Н. қандай да болмасын мемлекетте жиынтық
қоғамдық өнімді және ... ... ... ... қайта бөлу процестері
ақшалай нысанда болады, ал ... ... ... ... ... мемлекет қарамағындағы барлық ақша қаражаттарының жиынтығы мен
оларды ... бөлу және ... ... ... ... ... ... қаржыларды өзінің материалдық мәні бойынша ақша
қаражаттары қорларынан тұрады және олар ... ... ақша ... ... жұмылдыру, қайта бөлу.
Сондай-ақ пайдалану ... ... ... ... ... байланысты болады. [7]
Горбунов О.Н. мемлекет өзінің экономикалық және ... ... ... ... ... ... және ... ақша
нысанында, әртүрлі ақша қорларын құра отырып есеп ... ... ... емес, олар тек ақша қаражаттары қорларын жинастыру, қайта
бөлу және пайдалану жөніндегі ... ... ... болып
табылады деген. Бұл жердегі көзге ұрып тұрған кемшілік бюджеттік қаржылар
экономикалық қатынастардың жиынтығы. Ал ... ... ... ... ... тек мемлекеттің меншігіндегі ақша қаражаттары қорларының
жиынтығы деп айта аламыз. [7]
Бюджеттік қаржылар ... ... ... және ... табысты бөлетін
экономикалық құрал болып табылады.
Мемлекетті реттеудің ең жақсы тәсілі ақша қаражаттарының көмегімен
реттеу ... ... Ақша ... ... және ақша ... бағыттай отырып кейіннен сол құрылған қорлардан қажетті, белгіленген
тараптарға ... ... ... ... ... көптеген аялардағы
қызметтерді ынталандырады немесе кейбір бағыттар бойынша тежей алады.
Ресейлік оқымысты ... ... ... ... және ... ақша ... құру, бөлу және пайдалану жөніндегі экономикалық
қатынастар, ал ... ... ... әртүрлі буындарының өзара
байланыстары мен жиынтығы ретінде ... ... деп ... [8]
Ресейлік ғалым О.Н.Горбунов бюджет жүйесін екі тұрғыдан қарастырған:
а) әрқайсысы тиісті ақша қорларын құратын және ... ... ... өздерінің құзыреттерінің шегінде бюджеттік қызметті жүзеге асыратын
мемлекеттік органдар мен мекемелердің жиынтығы ретінде. [9]
Ал бюджеттік ... ... ... орай ... ... ... Бюджет жүйесі мемлекеттің нарыққа өту жағдайында дамуының
ерекшеліктерін көрсете отырып мынадай буындардан тұрады:
- федералдық, ... ... ... және
муниципалдық бюджеттерден тұратын бюджет қоры;
- бюджеттен тыс орталықтандырылған мақсатты қорлар;
- ... тыс ... ... ... ... ... мен ... қаржысы;
- мүлікті және жеке басты сақтандыру;
- ... және ... ... ... мемлекеттің қаржылық қызметін тікелей жүзеге асыратын
қаржылық органдар мен кредиттік, яғни ... ... мен ... деген пікірге көптеген авторлар қосылуда. Худяков ... ... ... ... мемлекеттің қаржылық мекемелері, яғни
қаржылық ведомствалар, салық органдары, мемлекеттік банктер, ... ... ... деп түсіндіреді. [10]
Қаржылық органдар жүйесін әдетте қаржы министрлігі басқарады. ... ... ... ... ... ... органдары,
қазынашылық, қаржыларды басқаратын ... ... ... ... ... ... ... банк басқаратын кредиттік
мекемелер, қаржыларды жұмылдыруға ат салысатын салық органдары мен ... де ... ... ... ... “қаржылар” ақша түріндегі қоғамдық өнімдерді ... ... ... едәуір аумағын қамтиды. Бюджеттік
қаржылардың ақша сипатында ... ... ... құндылық
категориясына жататыныдығын және оларды экономикалық құндылық категориясына
жататындығын және оларды ... ... ... болып табылатындығын
көрсетеді. Бюджеттік қаржыларды экономикалық категория қатарына бөліп, жеке-
дара шығаруымыз үшін олардың мағынасын зерттеп, зерделеп білуіміз ... ... ... ... ... ... кіретін
ақшалай қатынастарды экономикалық қатынастар деп айтатынын ... ... ... ... қатынастарға қосылатындықтан қоғамдық
қатынастар жүйесінің басты бөлігі ... ... ... ... өндірістік қатынастардың бір ... ... ... ... ...... Мельников В.Д. бюджеттік қатынастардың
қалыптасуын және туындауын былайша көрсетеді: қоғамдағы ұдайы ... ... ... ... және ... ... төрт ... өндіру, бөлу, айырбастау, тұтыну. [11]
Осы ұдайы өндірістің төрт сатысы ... ... ... ... ... қатынастардың бар жоғы анықталады,
өйткені өндірілген ... бұл ... ... ... ... ... Бұл өнімдер тұтынудан бұрын бөлу және айырбастау сатыларынан өту
арқылы тек өнімді өндірушілердің ғана ... ... ... ... да талаптары мен мүдделерін қанағаттандыруға тиісті. Осыдан
байқайтынымыз өндірілген материалдық немсе материалдық емес ... ... өнім ... ... және ... түрінде көрсетіледі.
Қоғамдық өнімнің жаңағыдай екі формаға қалыптасуы, олардың әрбір
қоғамдық өндіріске қатысушылардың ... өтеу үшін ... ... құн, ... жалақы иөлеу және тағы басқа құндылық категорияларын
пайдалануларына жол береді.
Бұл жерде ... ... мен ... да ... заттар, қызметтер –
ақшананың, яғни жалпыға бірдей ... және ... ... ... Бюджеттік қаржылардың экономикалық категория ретіндегі қызметтері
қоғамдық жиынтық өнімді бөлу кезінде анық ... ... ... ... үшін ... ... ... өзіндік айналымнан шығарылатын өнімдерді өткізу
кезіндегі ақша түріндегі дербес ... және ... ... ... ... ... осы өнімдерді өткізу барысында тиісті ақша қаражаттарын немсе
ақша қорларын құрайды. Бұл ... оның ақша ... ... ... қорын,
амортизациялық қорды, жалақы төлеу ... ... ... ... ... және т.б, атап өтуге болады.
Табылған пайданың немесе табыстың бір ... ... ... үшін мемлекет қарамағына аударылады да, ал екінші ең
көп бөлігі өндірушіде қалады, ... оны өз ... ... пайдаланады.
Көбінесе пайда мен табыстың қолдағы бөліктері өндірістік процесті үзбеуді
қамтамасыз өту мақсатында еңбек құрал-жабдықтарын сатып ... ... және бір ... ... ... факторы – негізгі қорларды
қалыптастыруға жұмсалады. Сонымен материалдық өндіріс аясында ... бір ... ... ... едәуір бөлігі жалпы мемлекеттік
мұқтаждықтарды ... ... ... қармағына берілетінін
білдік.
Бұл құндар ақша түріндегі дербес ... ие ... ... кіріс ретінде мемлекеттің қаржылық қызметінің аясына қосылады.
Бұлардан басқа, мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардан, мемлекеттік ... ... ... ... ... кәсіпорындар мен
ұйымдардан түсетін қаражаттар мен мемлекет тарапынан халықтан ... ... ... ... мемлекет деңгейіндегі қаржылық қатынастардың
формасы пайда болады. Осы бюджеттік қаржылық қатынастар орталықтандырылған
ақша қаражаттары қорларын – ... және ... ... ... ... тыс қорларды қалыптастырады.
Экономика өмірінде ақша қаражаттары, әдетте, ... ... яғни ... және ақша ... құнның қозғалысы негізінде
пайдаланылады. Баламалық ... ... да ... ...
баға, өзіндік құн, жалақы төлеу, несие және т.б. тән ... ... ... ... ақша қаражаттарынан ерекшелендіріп тұратын
өзгешелік, олар экономиканы басқарудың қандай да болмасын деңгейіндегі ақша
түріндегі құнның ... ... ... ... бюджеттік қаржылардың айрықша экономикалық категория ретіндегі
өздеріне тән ерешеліктері ақша түріндегі ... ... ... бір жақты,
баламасыз қозғалысы болып табылатынын айқындадық.
Бюджеттік қаржылардың экономикалық табиғатына ... онда ... ... (А-Т) ... ... ... Орталықтандырылған ақша қаражаттары қорларын ... ... ... ... ... ... ... табылатынын
білдік.
Мемлекеттен басқа қоғамдық өндіріске қатысатын субьектілердің ақшалай
қызметтері, бюджеттік қызметке жатпайды, ал олардың ақша ... ... ... (“А-Т”, “Т-А”) процесіне қатысатындықтан қаржы
түсінігімен қамтылмайды деген тұжырымға келеміз.
Сонымен, ... ... ... ... деп, ... ақшалай
кірістерін жиыстыру, бөлу және пайдалану процесінде туындайтын экономикалық
қатынастардың жүйесін айтамыз.
Енді осы жоғарыда айтылған ... ... ... ... ... ... екі мағынасы бар екенін ... ... 2) ... ... ... Материалдық мағынада
“бюджеттік қаржы” деп ... өз ... ақша ... ... ... ... ... әрдайым белгілі бір ақша ... ... ... ... ... алу және ... сәйкес
жұмсау процестерін жүзеге асыруды қамтамасыз етеді және жеңілдетеді.
Экономикалық категория ретінде “бюджеттік қаржы” деп, ... ... ... ... ... және бөлетін, сондай-ақ
олардың ... ... ... ... ... ... ... терминінің мағынасын анықтадық.
Мемлекеттік ақша қорлары, әрқашанда мемлекеттің бюджеттік қызметінің
түпкілікті обьектісі болып ... ... ... процесінде
бюджеттік қаржылардың үш функциясы жүзеге асырылады. Олар мына төмендегідей
болып келеді:
1) ақша ... ... ... ... ... мен ... ... қамтамасыз ету
функциясы;
3) бақылау функциясы;
Бірінші функцияның мәні ... ... ... қаржылар туралы сөз
қозғағанымызда мемлекеттің өз меншігіндегі ақша қаражаттары ... бола ... ... ... осы ... ... ... өз
мұқтаждықтарын өтеуге қажетті ақша қаражаттарын жиыстырады жәнеосы
қаражаттарды ақша қорларына ... яғни ... өз ... қажетті ақша қаражаттарын жұмылдырады.
Бірақ біз мемлекеттің алға қойған негізгі мақсаты – тек ... ... ғана емес ... ... ... ... функция
мемлекеттің өзіне және өз ... ... ... ... ... байланысты бюджет қорларын пайдаланудан тұрады.
Үшінші функция мемлекеттің бюджет қорларын қалыптастыру және бөлу,
сондай-ақ қандай да ... ... ... осы қорлардан алған
ақша қаражаттарын мақсатқа сай пайдаланулары кезіндегі барлық әрекеттерінің
дұрыс және ... ... ... ... ... ... ... айта кететін бір жай бар.
Бюджеттік қаржылардың функциялары жөніндегі оқымысты ғалымдар әлі де
пікір талас тудырып ... ... ... ... ... ... ... жәйттар бар. Қазіргі кезде бюджеттік қаржылардың функциялары
турасында – бөлу және ұдайы өндіріс атты екі концепция ... орын ... ... ... ... ... қоғамдық ұдайы
өндірістің екінші, яғни бөлу сатысында, ақша түріндегі қоғамдық өнімнің
құнын бөлу процесінде ... ... ... тек бөлу ... ғана
тән болады деп есептейді.
Осы концепцияға сай бюджеттік қаржылар бөлу және бақылау ... ... Бұл ... ... ... көзге түсіп тұр, өйткені
бюджеттік қаржылардың басқа да бөлу ... ... ... бар ... ... бөлу функциясының көмегімен жалпы қоғамдық өнімді және оның ең
басты бөлу және ... бөлу ... ... асырылады. Бөлу функциясы
қаржылардың бөлу категориясы ретіндегі мағынасын ашып көрсетеді. Бақылау
функциясы, осы бөлу және ... бөлу ... ... ... ... мақсатқа сәйкестіліктің сақталуын қамтамасыз етеді. Ал екінші, ұдайы
өндіріс концепциясы бойынша қаржылардың үстінде ... ... ... ... Бұл ... ... ... қоғамдық
ұдайы өндіріс сатыларын бәрінің категориясы болып есептелінетіндіктен,
оларды тек бөлу ... ... ... емес деп ... келтірілген дәлелдер мына төмендегідей болып келеді: қоғамдық
ұдайы өндірістің сатылары бір-бірімен тығыз ... ... ... қана ұдайы өндіріс сатыларын ғана қамтамасыз етіп қоймай, ... ... ... ... ... ... ... өнім
қозғалысының барлық сатыларында пайдаланылатын жан-жақты бақылау құралы
болып табылады. Мемлекетке қажетті ақша қаражаттарын ... ... көзі ... ... ... жасалатын ұлттық табыс болып
есептелінеді.
Ұлттық табысты бөлу кезінде ... ... ... және ... ... құралады.
Мемлекеттің қарамағында ең мол ақша қаражаттары қорлары – бюджеттің бар
екенін білеміз. Бюджет арқылы, әр ... ақша ... құру ... өндіріске қатысушылар тапқан кірістер басқа ... ... ... ... ... функциясы бар
екенін бәрі мойындайды. Бюджеттік ... ... ... ... ... деп, мемлекеттің ақшалай қорларын қалыптастыру, бөлу және
пайдалануды ұйымдастыру барысында пайда болатын және әрқайсысы белгілі бір
қаржылық құқықтық ... ... ... болып табылатын
бюджеттік қаржылық – экономикалық институттардың жиынтығын айтамыз.
Ал бюджеттік қаржылық – экономикалық институттар ... ... ... ... бөлу және ... ұйысдастыру барысында
пайда болатынь экономикалық қатынастардың жиынтығы.
Орталықтандыру дәрежесі мен осы институттарға жататын ақща ... ... ... Республикасының бюджет жүйесінің институттары
орталықтандрылған және орталықтандырылмаған болып екіге бөлінеді.
Орталықтандырылған институттар мына төмендегідей болып ... ... ... ... ... ... арқылы
көрсетіледі. Жергілікті орталықтандырылған қаржылар. Жергілікті өкілді
органдардың бюджеттері арқылы көрсетіледі. ... ... ... ... ... ... және ... қалаларының қалалық
бюджеттері; қаладағы аудандық бюджеттер; аудандық бюджеттер. ... ... Осы ... ақша қорлары мынадай көрініс табады:
жарғылық қор; ... қор; ... даму ... ... несиелееу қоры; ұзақ мерзімге несиелеу қоры; валюталық аударым
қоры; ... ... қоры және т.б. Бұл ... ... ... қорларын қалыптастырады. Мемлекеттің мүлікті
және басты міндетті сақтандыру қаржылары, мынадай сақтандыру ... ... қор; ... резервтік қоры; ағымдағы түсімдер
қоры; сақтандыруды дамыту қоры; әлеуметтік – мәдени шаралар ... ... ... қаржыландыру қоры; сақтандырудың қалпына келтіру түрлері бойынша
запастағы қорлар жүйесі; ... ... ... ... қоры; жұмыспен қамтуға жәрдемдесу қоры және т.б. қорлар.
Мұнда айта кететін бір жәйт бар. Банкілердің қаржыларын оқулықтарда,
көбінесе, ... ... деп ... ... жүрміз. Былайша айтқанда,
банкілік қызметтің ... беру ... ғана ... Бір ... ... қоймай, бұл қаржыларды қаржы жүйесінің ... ... ... онда олардың тек банкілердің ссудалық қорларын беру ... ... ғана ... ... қатар осы қорларды қалыптастыратын да
институт екенін көреміз. Сондай-ақ бұл институт тек мемлекеттік банкілердің
қызметі мен ... ақша ... ... мемлекеттік емес банкілердің қызметтері қаржылық қызметке жайтпайды.
Жеке басты және мүлікті міндетті сақтандыру институты ... да ... ... институт қаржы жүйесінің ... ... ... және оның ... мемлекеттің қаржылық қызметі болып есептеу
себебі, аталмыш ... ... ... ... сондай-ақ мемлекеттік
органдар арқылы жүзеге асырылады.
Сақтандыру қызметімен айналысатын мемлекеттік емес заңды ұйымдар ... ... ... ... ... кірмейді, сондықтан бұл
қызметтер қаржылық құқықтың пәніне жатпайды.
Негізінде, мемлекеттік емес заңды ұйымдар мен ... ... ... ... мен ... ... ... құрамына
кірмесе де, олардың ақша жөніндегі қызметтері азаматтық – құқықтық
нормалармен ... ... ... ...... ... ... өнім өндірушілердің құқықтары мен мүдделері қорғалады. Ал
егер құқықтық реттеу ... ... ... ... жүзеге асырылса, онда
ол мемлекет мүддесін көздеу болып табылады.
Қаржылық қатынастардың тауар – ақша қатынастарынан ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік қызметінің
мақсаты тек қаржыларды қалыптастыру емес ... ... ... ... ... Мемлекеттік басқару органдарының қаржылары. Министрліктердің,
ведомстволардың және басқа да ... ... ақша ... ... Бұл ... ... ... шаруашылығы саласының немесе
басқа да шаруашылық жүйелерінің ... ... ... ... мен ... қарамағына
берілген ақша қаражаттарынан тұрады.
2) Мемлекеттік шаруашылық ... ... ... яғни ... ... мен ұйымдардың
ақша қорларын білдіреді: жарғылық қор, өнеркәсіпті, ғылымды және
техниканы дамыту қорлары; резервтік қорлар және т.б.
3) Мемлекеттік ... ... мен ... ... ... ақша ... көрсетіледі.
Ал Қазақстанның бюджет жүйесі жөнінде, оның даму ерекшеліктерін ескере
отырып біздің ойымызша, мынадай тұжырым жасауға болады:
Республикалық бюджет; ... ... ... ... ... несиелеу қорлары; мемлекеттік сақтандыру қаржылары –
орталықтандырылған мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... Ал орталықтандырылмаған мемлекеттік қаржылар ретінде
– министрліктермен ... өзге де ... ... ... тән ... ... асыруға қажетті ақша
қаражаттарын, ... ... ... мен ... ... ... ... ақшалай қаражаттарын
атап көрсеткен абзал.
Республикада болып жатқан түбегейлі өзгерістерге байланысты қаржылық –
экономикалық ... ... және ... ... байланысты мына
келесідей түрде топтастырылады:
а) республика меншігінде ақша қорларын көрсететін институттар
(республикалық бюджет, республикалық бюджеттен тыс қорлар: ведомстволардың
орталықтандырылған ақша ... ... ... ақша ... ... – аумақтық бірліктердің меншіктеріне жататын ақша қорларын
көрсететін институттар (жергілікті өкілді органдар ... ... тыс ... Шаруашылықты толығымен жүргіщуге немесе тікелей басқаруға құқықтары
бар субьектілердің ... ... ақша ... ... ... акционерлік банкілердің; мемлекеттік сақтандыру
компанияларының; мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың және ... ... ... ... берілген ақша қаражаттары жөніндегі
автономдық құқықтары. Олардың өз қаржылық ... ... және ... жүзеге асырылуына мүмкіндік береді. Қазақстандық мемлекеттік бюджет
жүйесінің экономикалық табиғаты мен маңызын ашып ... ... бірі ... табылады.
Қаржылар ақшалардың қозғалысына байланысты туындайтын экономикалық
қатынастар, яғни ақша қорлары мен ... да ... ... бөлу ... кезінде қоғамда туындайтын қатынастар делінген авторлардың
еңбегінде. Бюджеттік қаржылар ... ... ... ... ... мен ... қатынастардың дамуы негізінде ... олар ... ... ... ... ... ... ішкі
жалпы өнімнің құнын қалыптастыру, бөлу және пайдалану процесінде туындайтын
құндылық экономикалық қатынастар жүйесінде қызмет ... ... ... ... өз ... ақша қаражаттарын
жиыстырады, сондай-ақ оларды ұлғаймалы ұдайы өндіріске және ... ... ... ... қаржылардың ... ... ... ақша ... ... сондай-ақ халықтың ақша қаражаттары
жинақталады. Бюджеттік ... ... өнім мен ... ... ... ... ретінде көрініс табалыд. Бюджеттік қаржылық шаруашылық
қатынастар мемлекеттік бюджет пен кәсіпорындардың және ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік қатынастардың барлық нысандарыныцң жиынтығы
мемлекеттік бюджет жүйесінің базистік негізін ... А.Б. ... ... ... бере отырып оның маңызын
былайша көрсеткен: бюджет жүйесі – осы жүйені құру, бөлу және ... ... ... ... ... осы қатынастарды
басқаратын қаржылық және салықтық мекемелер мен өзге де ... ... ... ... ... ... ... жоғарыда
айтылғандай ол басқарушы қаржылық, салықтық және басқа да ... ... ... ... ... ... зерттеу үшін оның әрбір
элементтерін және олардың әрекет ету ... ... ... ... ... біріншіден, бюджеттік қатынастардың барлық
нысандарын және олардың өзара ... ... ... ... ... әрбір нысанын өндірістің тиімділігін арттыру ... ... ... ... рөлдерері тұрғысынан
зерделеу; үшіншіден, бюджеттік қатынастарды басқару ... ... ... жағдайында бюджеттік қатынастарды пайдалану механизмдерін
жоспарлау, болжамдау, қаржыландыру, бақылау және ... Осы ... ... жүйесінің құрылымы және оның элементтерінің ... ... ... ... ... бюджеттік қатынастар өте
күрделі құрылымнан тұрады және олар мына келесідей ... ... ... пен ... ... ... оларға өндірістік
қорларды беру, тауар шығару, қызмет көрсету және жаңадан құн ... ... ... пен ... ... пайаны, таза табысты және
амортизациялық қорды құру, бөлу, пайдалну, жөніндегі қатынастары;
▪ Мемлекет пен ... ... ... ... ... ... бөлу жөніндегі қатынастар;
▪ Мемлекет пен ... ... ... ақша ... ... тыс ... құру, бөлу
және пайдалану, сондай-ақ зейнетақы қоры мен әлеуметтік ... ... ... ... ... ... ... ұйымдармен және мекемелермен
қатынастары;
▪ Қаржылық-банктік жүйе институттарының арасындағы қатынастар.
▪ Шаруашылық субьектілерінің арасындағы тауарлар мен ... ... ... сондай-ақ олардың ... бөлу және ... ... ... ... айналым
қаражаттарын қаржыландыру, салалық резервтерді қалыптастыру
жөніндегі министрліктермен қатынастары;
▪ Мемлекеттің ... ... ... ... қызмет
процесінде жақын және шалғай елдермен қатынастары. Осы қатынастар
мен ... ... ... ... бір ... белгілері
бойынша айрықшаланатын аяларды бөліп шығаруға ... ... ... ... ... ... пен ... және халықтың арасында туындайтын жиынтық қоғамды
өнімді, ұлттық табысты және жалпы ішкі өнімді ... ... Бұл ... ... ... мен халықтың
пайдаларын, итабыстарын құру және ... ... ... ... қалыптастыруға байланысты өндіру және бөлу
процесінде туындайды.
Осы қаржылық қатынастардың ... ... ... ... ... мәні бар ... көрсетіледі. Демек, олар қаржылардың құрамдас
бөлігі, ал салық жүйесі қаржы жүйесінің элементі болып ... ... ... ... сипатталады. Алайда осы тұтастық
ішінде белгілі бір ... бар ... ... жөн. ... әр ... ... ... құрамында қоғамды өнімді құндылық
бөлудің жекелеген ерекшеленген ... ... бірі ... ... табылады, көрініс табуына әкеліп соғады.
Экономикалық категория ретінде мемлекеттік бюджет бөлу процесінде
туындайтын тұрақты ... ... ... табылатын қаржылық қатынастарды
көрсетеді. Мемлекеттік бюджет ... ... ... ... ... ақша ... қорларын
қалыптастыру және бөлумен байланысты болады. Бұл жерде ... ... ... ... ... ... табылады.
Қаржылар күрделі құрылымды болғандықтан бюджеттік құбылыстармен
ерекшеленеді. Сондықтан, яғни ... ... мен ... ... мәні кең ... ... ... жүйесі қаржы жүйесінің
негізгі құрылымдық элементі болып ... ақша ... ... өндірістік қорлар мен еңбек
ресурстары натуралыдық және құндылық нысанда болады. ... ... осы екі ... ... ... ... қатынастар алғашқы рет
мемлекеттік кәсіпорындарға өндірістік ... беру ... ... ... ... ... оның ... құнынан бөлінбеуін жүзеге асыру қаржылық
механизмдер арқылы жүргізіледі.
Қаржылық механизмнің негізгі ... ... ... ... ... және ... қаржылық ресурстарды тікелей ... ... ... ... ... ... ... және
пайдаланылуына бақылау жүргізу; қаржылар мен салықтардың, ... және ... ... деңгейіне тигізетін ықпалын анықтау.
Қазақстандық ғалым А.Б.Зейнелғабдиннің айтуынша қаржылық қатынастарды
басқару жүйесін құру арқылы мына төмендегідей ... ... ... ... ... ресурстарды тікелей басқару (шаруашылық субьектілерінің
өз қаржылық ресурстары; бюджеттік ресурстар бюджеттен тыс қорлар; валюталық
ресурстар және ... ... ... ... ...... ... негізінде мемлекеттің жиынтық қаржылық балансын жасау практикасын
жетілдіру;
- мемлекеттік жиынтық қаржылық балансының пропорцияларына және индикативтік
жоспарлардың көрсеткішіне сүйене отырып ... ... көп ... ... ... ... ... және жергілікті бюджеттердің кіріс бөлігін болжамдау
салықтар мен басқа ... ... ... ... ... бюджеттік мекемелерді шаруашылық етудің жаңа түріне өткізу арқылы, яғни
бюджеттік қаржыландыру мен ... ... ... ... ... ... ... аяға бағытталған шығындарды жоспарлау және
болжамдау жүйесін дайындау;
- жиынтық валюталық ... ... мен ... ... ... сыртқы сауда қызметтерін талдау, сондай-ақ мемлекеттің
қаржылық және автоматтандырылған жобаларын дайындау негізінде валюталық –
қаржылық жоспарлауды ұйымдастыруды жетілдіру;
- ... ... ... ... ... ... – бюджеттік жоспарлаудың нормативтік базасын дайындау;
- салықтар, бюджет жүйесі ... ... ... және ... ... заңдардың атқарылу ... ... ... жинау өңдеу;
сонымен қаржы жүйесін экономикалық тұрғыдан ... оның ... ... ... ... ... салық жүйесі, бюджет
жүйесі; шаруашылық субьектілерінің қаржылары; қаржылық механизм және қаржы,
салық органдарының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі. ... ... ... ... оның ... ... ... және
салық жүйесі деп көрсеткен болатынбыз. Сол себепті осы аталған ... ... ... ... ... ... бір ... базамыз
бюджет болып табылатыны белгілі. Сондықтан оны мемлекет қазынасы деп ... Шын ... ... ... мемлекет қазынасының құрамдас
бөлігі болып табылады. Бюджет терминінің ... ... ... ... және ... тұрғыдан ашып көрсетуге болатынан көреміз.
Экономикалық категория ретінде бюджет деп ... ... және бөлу ... экономикалық қатынастардың жүйесін
айтамыз.
Осы экономикалық тұрғыдан ... ... ... ... ... болады. Олар мына келесідей белгілермен
сипатталады:
1) Ол мемлекет қарамағына ... ... ... ... ... ... құнының бөлігін және оны жалпы мемлекеттік
мұқтаждықтарын қанағаттандыруға пайдалануға ... ... ... ... ... ... ... өнімнің құнын бюджеттік бөлудің пропорциясы мен нысаны
тұтас ... ... ... ... ... ... ... тарихи кезеңде дамуының қоғам алдында тұрған
міндеттерімен ... Ол ... ... қоғамдық өнімнің тікелей қозғалысына
байланысты емес құн бөлу сатысын, яғни тауар нысанындағы ... ... ... ақша ... құнның біржақты
қозғалысын көрсетеді;
4) Ол құнды халық шаруашылығы ... ... ... ... секторлары арасында бөлуге арналған.
Сонымен мемлекеттік бюджет экономикалық категория ретінде ... ... ... ... және оның ... ... – заттай институты, яғни ақша ... ... ... ... ... ақша қоры – ... ... ... әдебиеттерінде, әдетте “бюджет” терминінің дәстүрлі төрт мағынасы
қарастырылады: ... ... ... категория ретінде;
құқықтық категория ретінде; заңи-техникалық мағынада.
Материалдық мағынада, бюджет деп, мемлекеттің орталықтандырылған ақша
қорын, ... ... ... және ... ... ... қорларын айтамыз.
Экономикалық категория ретінде бюджет дегеніміз ... ақша ... ... ... орталықтандырылған ақша
қорларын қалыптастыратын және жұмсайтын ... ... ... ... ... ... деп, ... негізгі қаржылық
заңы немесе жергілікті өкілді органдардың қаржылық-құқықтық актілері.
Қазақстан Республикасында мемлекеттік ... ... ... ... ... тұрады.
Танымал экономист – ғалым А.Б.Зейнелғабдин айтқандай бюджеттердің
бөліктеніп қабылдануы қаржылық ресурстардың жұмсалу бағыттарын ... ... ... ... ... ... ... жөнінде қалыптасқан көзқарастар мен
ұғымдарға жаңаша түйінделген талдау ... ... ... ... ... ... деп, ... қатынастарға және заңи
нормаларға негізделген Ресей Федерациясының ... ... РФ ... ... ... бюджеттерінің
сондай-ақ РФ ұлттық – мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... ... берген. Осы
айтылғанды нақтылап айқындасақ, онда ол мынадай көрініс табады: [15]
▪ Федералдық бюджет, яғни РФ республикалық бюджеті;
... ... ... ... олардың ішінде: РФ
құрамындағы республикалардың республикалық ... ... ... ... ... ... ... қалалардың қалалық бюджеттері; автономдық ... ... ... ... ... ... Жергілікті бюджеттер, олардың ішінде; селолық аудандардың аудандық
бюджеттері; Москва мен Санкт-Петербургтан басқа қалалардың қалалық
бюджеттері; қаладағы аудандардың ... ... ... ... ... бюджеттері.
Сонымен Л.А.Давыдованың ... ... ... ... ... ... ... бюджет, РФ субьектілерінің
бюджеттері және әкімшілік – аумақтық құрылымдарының жергілікті ... үш ... ... Е.Б. ... ... ... аумағындағы бюджеттердің
жиынтығы болып есептелінеді және ол мемлекеттік құрылыстың ерешелігін,
ескере отырып құрылады деп ... ... ... элементтерден тұрады. Олар бір-бірімен тығыз
байланысты болады және бюджет жүйесінің сол кезеңдегі даму ерекшеліктерімен
негізделіп, сипатталады. Сонымен, ... ... деп, әр ... және ... ... бюджет процесін ұйымдастырудың, ... ... ... аясындағы құзыретті мемлекеттік
органдардың, сондай-ақ бюджеттік бақылаудың ... мен ... ... ... түсім көздеріне салықтар мен басқа ... ... ... салық емес басқа да кірістер жатады.
І.2. Қазақстан Республикасындағы бюджеттік қызметтің құқықтық негіздері.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ олар Қазақстан
Республикасының Бюджет кодексінен және ... осы ... ... өзге де нормативтік қаржылық құқықтық актілерден тұрады.
Мәселен, ... ... ... ... ... актілерді: Қазақстан Республикасының Бюджет кодексін,
кезекті ... ... ... ... ... туралы Қазақстан
Республикасының Заңын, кезекті қаржы жылына арналған жергілікті ... ... ... маслихаттың нормативтік қаржылық құқықтық ... ... ... айта ... тағы бір ... мемлекеттің (мемлекеттік
шаруашылық жүргізу аясының) кіріс және ... ... ... ... ... республикалық бюджет мемлекеттің негізгі қаржылық заңына №1
қосымша ... ... ол ... акті, яғни аралас акті
болып саналады.
Республикалық немесе ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы заңдарының
(жобаларының) ережелері Қазақстан Республикасы ... оң ... ... ғана енгізіледі. Қазақстан Республикасы Үкіметінің осындай
қортындысын жасау кезінде Республикалық бюджеттік комиссияның ұсыныстары
ескеріледі. ... ... ... бюджеттердің шығыстарын
ұлғайтуды немесе түсімдерін ... ... ... ... нормативтік құқықтық жарлықтары мен Қазақстан ... ... ... ... ... Республикалық
бюджеттік комиссияның міндетті түрде қарауына жатады.
Қазақстан Республикасының Үкіметінің (Республикалық бюджеттік
комиссияның) ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Бюджет кодексінің 5-бабының 1-тармағында
көрсетілген нормативтік ... ... ... ... ... ... ... ал Қазақстан Республикасы Үкіметінің қортындысы
ағымдағы жылдың екінші жартысында ... ... ... ... ... жылдан кейінгі қаржы жылынан ерте ... ... ... ... ... ... ... бюджеттерінің шығыстарын ұлғайтуды немесетүсімдерін қысқартуды
көздейтін шешімдерінің жобалары әкімдіктің тиісті бюджеттік комиссияның
ұсыныстары ... ... оң ... болған жағдайда ғана
маслихаттардң қарауына енгізілуі мүмкін.
Жергілікті ... ... ... ... ... түсімдерін қысқартуды көздейтін актілері ... ... ... ... ... түрде қарауына жатады
Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің 5-бабының 2 және 4-
тармақтарында ... ... ... ... ... арналған
республикалық бюджет туралы заңға ... мен ... ... ... және ... тиісті қаржы жылына арналған жергілікті
бюджет туралы шешімдеріне өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... іске ... туралы нормативтік
құқықтық актілерге қолданылмайды.
Сонымен, бюджеттік ... ... ... ... актілерде нысаналанған мақсат бағдарларға орай ... және ... ... ... ... ... ... сипатта
балмайтыны белгілі, алайда осындай ... ... ... орын ... білеміз. Мәселен, Қазақстан Республикасы Парламенті
мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің, ... ... ... ... ... ... (Қаржы министірлігі де міндетті
түрде қатысады) арасындағы ... ... ... ... ... ... ... арқылы Қазақстан Республикасы Парламентіне ... ... т.б. ... тікелей (тігінен) және көлденең ... ... ... ... туындауын, тиісінше әрі тиімді
қалыптасуын қамтамасыз етеді.
Демек, бюджеттік қызмет республикалық бюджет пен ... ... бөлу ... бөлу) және бюджеттен бөлінетін
ақшалай қаражаттарды пайдалануды ұйымдастыру, сондай ақ бюджеттік ... және оның ... ... ... қамтамасыз ету проценттерін
жүзеге асыру жөніндегі ... ... ... ... ... және ... өкілді және атқарушы органдардың іс қимылдарын
білдіреді.
Бюджеттік қызметті жүзеге асыру ... ... ... немесе оның әкімшілік ... ... ... ... ... әдістері, бюджетті бөлу
әдістері және бюджетті пайдалануды ұйымдастыру әдістері секілді жолдар ... ... (бұл ... ... мемлекетік негізгі ақшалай
қорды) қалыптастыру әдістеріне:
1. Салықтарды белгілеу;
2. Алымдарды белгілеу;
3. Баждарды, оның ... ... және ... ... ... белгілеу;
5. Салыққа (салықтық сипаттағы міндетті ... ... ... Капиталмен жасалатын операциялардан алынатын ... ... ... ... ... ... қарыз алу;
8. Мемлекеттік кредит нысанындағы ішкі мемлекеттік қарыздарды
тарту;
9. бюджеттік банктік ... ... ... ... Банкінен
ақша қаражаттарын тарту немесе оның таза кірісінің бір бөлігін
пайдалану;
10. Сыртқы экономикалық қызметтен түскен кірістерді ... ... ... әрі ... ... ... ... пайдалану) және т.б. жатады.
Аталған осындай әдістерді салықтық және өзге де түсімдер ... ... ... ... ... ... 2004
жылғы сәуірдің 24-індегі Бюджет кодексінің 46-49-баптарына алуға болады.
Ал бюджеттерді бөлу әдістері ... ... ... ... мемлекеттік бағдарламаларды және бюджеттік
инвестициялық жобаларды бюджеттік (субвенция және ... беру ... ... кредиттеу; республиканың және комуналдық
органдардың құзырындағы әрі ... ... ... ... ... тапсырысты орындайтын мемлекеттік емес ұйымдар мен
компанияларға қаражат бөлу; республикалық және ... ... ... ... және ... ... ... беру; мемлекеттік борыштарды (ішкі және сыртқы ... ... ... ... достас елдерге көмек көрсетуге қаражат
бөлу тәрізді тәсілдер мен жолдардан тұрады. [1]
Бюджеттердің пайдалануын ... ... ... ... ... тиіс ... ... пайдаланудың басымды бағыттарын
белгілеу; ... ... ... ... ... ... қаражаттардың пайдалануын жоспарлауды жүзеге ... ... ... ... сай және ... ... қаржылық бақылау жүргізу сияқты әдістер қолданылады.
Бюджеттік қызметтің Қазақстан Республикасының бюджеттік құрылысын
құру процесіндегі маңызының өте зор екені көпшілікке аян. ... ... ... ... ... негізін (базисін) құрайды.
Қазақстан Республикасының бюджеттік жүйесі қаржылық заңнама және
осы заңнамада бекітілген ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеп ... ... ... ... ... ... ... астана бюджеттерінің, аудандар (облыстық маңызы бар қалалар)
бюджеттерінің кірісін құрудың сондай-ақ бюджеттік ... ... ... ... ... ... қайта бөлудің заңдық
нысанын білдіреді.
Қазақстан Республикасының және оның ... ... ... ... ... материалдық және
ұйымдастырушы сипаттағы қоғамдық қатынастарды толығымен реттеуге ат
салысатын бірден-бір ... ... ... ... Қазақстан
Республикасы қаржылық құқығының басты әрі негізгі бөлімі болып табылады.
Бюджеттік құқықтың аса зор ... ... ... ... ... ... ... көрініс табуына
оның экономикалық-қаржылық институты ... ... ... ... мәдени және әкімшілік-саяси аяларында
атқаратын рөлі мен Қазақстан Республикасы қаржы жүйесінің орталық буыны
сипатында алатын орны ... ... ... ... ... ... мемлекеттік бюджет)
экономикалық-қаржылық институт сипатында өз ауқымындағы ... ... ... ... ... қатынастардың жиынтығын
білдіреді, ал бюджеттік құқық қаржылық құқұықтық иститут ретінде аталған
аяда қалыптасып, дамып жатқан барлық ... ... ... ... ... ... ... және жергілікті бюджеттер ... ақша ... ... ... ... ... ... негізін-экономикалық қаржылық базисін құрайды.
Сонымен ... ... ... ... ... өз кезегінде,
елдегі бюджеттік құрылыстың ең ... ... ... ... бюджеттік құқық оның тиімді әрі тұрақты жұмыс
істеуіне жағдай ... ... оның ... бір құқықтық нормаларының
ауқымы бюджеттік жүйенің ұйымдастырылу құрылысын белгілейді.
Осы орайда, бюджеттік ... ... және ... ... ... ... және ... (кіріс
қалыптастырған қаржы-қаражаттарды) бюджет шығысы (өтпелі кезеңдегі
қоғамдық-мемлекеттік дамудаң басымды ... ... ... ... қайта бөлу, бөлінген ақша қаражаттарын пайдалануды (жұмсауды)
ұйымдастыру, ... ... ... ... ... ... құоылысын мемлекет құрылысына сәйкес
қалыптастырып, құруды ... оның ... ... ... ... оны дамыту барысында туындайтын бюджетік қатынастарды реттейтін
қаржылық құқықтың (Ерекше бөлімінің) аса ... әрі ... ... құқық бүгінде мынадай бюджеттік қатынастардың құқықтық
негіздерін құрумен қатар: ... ... ... ... ... ... кірістерін қалыптастыруға;
республикалық бюджет кірісіне түсетін салықтық емес түсімдерге; жергілікті
бюджеттер кірісіне түсетін ... емес ... ... ... ... ... сатудан түскен түсімдер; жергілікті бюджеттер
кірісіне түсетін негізгі капиталды сатудан ... ... ... ... түсетін ресми тарнсферттерге; жергілікті ... ... ... ... ... түсімдер; заң шығарушы және
өкілді ... ... ... қаржыландыру процесіндегі шығыстарға:
орталық атқарушы мемлекеттік билік органдарын ... ... ... және ... ... ... қаржыландыру
процесіндегі шығыстарға; жергілікті мемлекеттік басқару органдарының жұмыс
істеуіне қаражаттар бөлу барысындағы шығыстарға байланысты; республикалық
және ... ... ... әрі басқаруға жұмсалатын
шығыстарға; темір жол, әуе, теңіз ... және атом ... ... ... ... ... құрылыстарға
қаржылық қолдау көрсетуге кететін шығыстарға; қаржы рыногының ... ... ... жұмсалатын шығыстарға: Қазақстан
Республикасының мемлекеттік борышына қызмет көрсетуге және ... ... сот ... ... ... ... және прокуратураны
ұстауға кететін шығыстарға; сайлау және референдумдар қткізуге, бұқаралық
ақпарат құралдарын ұстауға кететін шығыстарға; саяси қызметке ... ... ... пен ... ... әлеуметтік қорғауға қаражаттар жұмсау кезіндегі шығыстарға;
білім беру, кәсіьи маман кадрларды даярлауға, ғылымға, денсаулық сақтауға,
мәдениет пен өнерге, дене ... ... және ... ... қаражаттар жұмсау процесіндегі шығыстарға; ... ... ... ... ... ... секторын ұстауға, ұлғайтуға және оны қолдауға қаржы-қаражаттар
жұмсау барысындағы шығыстарға; ... ... ... бюджеттік
инвестицияларды жұмсау кезінде туындаған шығыстарға; ... ... мен ... заң ... ... бюджеттік жүйедегі
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыруға және пайдалануға;
республикалық бюджет саласындағы ... ... ... ... ... қалыптастыруға, оның ұйымдастырылу
негізіндегі принциптерді белгілеуге және бюджеттік жүйені жетілдіруге;
Республикалық және ... ... ... мемлекеттік басқаруға;
Республикалық және жергілікті бюджеттерді, бюджеттік инвестицияларды
жоспарлауға; Экономиканың мемлекеттік және ... ... ... ... ... ... (қаржылық) бақылауды
жүзеге асыруға байланысты қатынастарды реттеуге ат салысады;
Мемлекеттің бюджеттік қызметінің барысында және ... ... ... туындайтын осындай ... ... және ... ... ... ... ... пәні
ретінде көрініс табады.
Жалпы алғанда мемлекеттің ... ... ... ... ... өздеріне тән мынадай
ерекшеліктері болады: олар Қазақстан республикасының және оның жергілікті
мемлекеттік ... ... ... қызметінің нәтижесінде тек
мемлекеттік шаруашылық ... ... ... аясында туындайды;
олар материладық бюджеттік қатынастардың туындауын, тиісінше қалыптасып
дамуын қамтамасыз етуді ... ... ... қатынастары
нысанында пайда болады; материалдық ... ... ... әрі ... субьеектісі мемлекеттің біртұтас өзі (Қазақстан
Республикасы) және оның әкімшілік-аумақтық құрылыстары (олардың ... ... ... мен ... ... олар ... ... мықты іргетасын қалауға және оның
экономикалық жай-күйін қамтамасыз етуге байланысты ... ... ... нысандағы құнды сипаттайтын таза ұлттық табысты) құру, бөлу және
қайта бөлу аясында қалыптасады; олар Қазақстан Республикасының бюджеттік
құрылысын ұйымдастыру, ... және оның ... әрі ... жұмыс
істеуін қамтамасыз ету, әр ... ... ... ... жауапкершіліктерін заңнамажүзінде бекіту, республикалық және
жергілікті бюджеттерді ... ... ... олар ... ... ... ... қатынастар) ретінде республикалық
немесе (және) жергілікті орталықтандырылған ақша қорларында материалдық
көрініс табады және Қазақстан ... ... ... базисін
қалыптастырады; олар Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру
және пайдалану барысында туындайтын қоғамдық ... ... ... ... ... ... Ұлттық қорды мемлекеттік
басқаруға байланысты ұйымдастыру бюджеттік қатынастарын ... ... ... ... ... әкімшілік-аумақтық
бірліктердің міндеттері мен функцияларын қаржыландыруды ... ... ... немесе жергілікті бюджеттердің қаражаттарын
жинақтауға және бөлуге байланысты ақшалай ... ... ... ... ... олар ... өз ... фукцияларын
әлеуметтік-экономикалық даму ауқымында іске асыруына байланысты туындайды,
сондай-ақ әрдайым ... ... ... және материалдық қамтамасыз ету
сипатында болады; олар тек құқықтық нысанда, бюджеттік құқықтық ... ... ... және ... ... әр түрлі бағыттарын
білдіруіне орай мемлекеттің ... ... ... ... ... және жеке ... ... тиісті заңнамада белгіленген
ауқымда қамтитын жан-жақты мемлекеттік қаржылық қатынастар ... ... ... ... ... ... істеуін қамтамасыз ету, республикалық және ... ... ... ... бөлу және ... ... болады, сондай-ақ олар ... ... ... әрі ... ... пәнінің мән –жайын нақтыландыру және ашып көрсету
оның құқықтық реттеу әдістерін әр түрлі бюджеттік ... ... және ... негізде қолдануға үлкен септігін тигізеді.
Демек, бюджеттік құқықтың нормалары ... және ... ... ... ... мен айрықша негіз – белгілеріне
қарай біріктірілуі мүмкін.
Бюджеттік құықытың пәніне ... ... ... ұйымдастыру және оның тиісінше жұмыс істеуін ... ... ... ... республикалық және жергілікті ... ... ... бөлу, пайдалануды (жұмсауды) ұйымдастыру
барысында туындайтын қоғамдық қатынастар – ... және ... ... ... ... аясындағы бюджеттік (қаржылық)
қатынастар:
• республикалық бюджет пен жергілікті бюджеттердің кірісі мен ... ... ... асырылатын мемлекеттің бюджеттік
қызметінің барысында туындайды;
• әрқашан бөлу және қайта бөлу ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет пен жергілікті бюджеттердің, сондай- ақ
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорының ... ... ... ... және ... ... мен Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорының шығысынан бөлінетін ақша қаражаттарының
біржақты қозғалысын білдіреді;
• мемлекеттің орталықтандырылған ақша қоры және ... ... ... көлемінде орталықтандарылған ақша қорлары арқылы
қалыптастырылатын және бөлінетін бюджеттік ресурстар нысанындағы ақша
қаражаттарының ағымын көрсететін ... ... ... ... ... ... және оның ... негізгі кіріс және шығыс баланстарының заңи ... ... ... қатынастар сипатында көрініс
табады.
Бюджеттік құқықтың мемлекеттің бюджеттік қызметі, республикалық
және жергілікті ... ... ... қатынастар жөнінде
баяндалған экономикалық және заңи мән-жайларға орай ... зор ... ... ... ... ... құқық жүйесінен
орталық орын алуы:
▪ Қазақстан Республикасының бюджеттік құрылысының негізін ... ... ... ... мен ... материалдық және
ұйымдастыру бюджеттік қатынастарын дербес құқықтық реттеу ... ... ... ... ... ... құқық нормаларымен реттелетін қоғамдық қатынастардың ... ... ... ... ... тән ... арқылы шартталған дербес құқықтық реттеу пәнінің болуына;
▪ негізгі ұғымдар мен ... ... ... ... жүйе мен ... құқытың заңнама жүзінде бекітілген
принциптердің болуына;
▪ бюджеттік құқықтың арнайы ... ... ... ... қарай
айқындалып, негізделеді.
Бюджеттік құқықтық нормалар өздеріне тән мынадай белгілерімен
ерекшеленеді: олар ... ... ... ... ... олар уәкілетті (бюджеттік құзыретке ие) мемлекеттік органдар
тарапынан ... және ... ... ... ... олар реттелінетін бюджеттік қатынастар ауқымында заңдық режимін
және ... ... ... ... белгілейді және қамтамасыз
етеді; олар республикалық және жергілікті бюджеттерді атқару мән-жайларына
қатысты және ... ... ... ... ... күшімен
қамтамасыз етіледі; олар мемлекеттің бюджеттік қызметінің ... ... ... ... ... мүдделерді
көрсетеді және нысаналайды; олар тек материалдық және ұйымдастыру бюджеттік
қатынастарына қатысушылардың іс-әрекеттері мен ... әрі ... ... олар ... ... ... ... құқықтық нормаларға қарағанда өздерінің ... ... ... бағыттарымен, өздерінің жүйесіндегі императивтік және
құзыреттік, сондай-ақ есептеу нормаларының болуымен өзгешеленеді; ... және ... ... ... мен ... тиісінше
қалыптастырылуына ұдайы әрі жан-жақты ат салысады; олар ... ... ... ... ... және
жергілікті бюджеттер, сондай-ақ мемлекет алдындағы қаржылық міндеттемелерін
туындатады; материалдық бюджеттік құқықтық ... ... ... ... белгіленген уақыт бөлігінде, адамдардың ... ... ... және ... ауқымында жұмыс істеуіне
байланысты тек қаржы жылының көлемінде ғана заңдық ... әрі ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы бюджеттік құрылысының ірге тасын және толығымен
алғанда экономикалық-қаржылық сәулетін қалыптастыратын бюджеттік ... ... заңи ... ... ... деңгейде және жергілікті ауқымдарда бюджеттік жоспарлау
процесін ұйымдастыруға, оны ... ... ... ... ... ... Республикалық бюджетің салықтық түсімдері мен салыққа жатпайтын өзге
де түсімдерінің құрамын айқындауға;
- ... ... ... ... ... және өзге де
түсімдерінің құрамын айқындауға;
- ... ... ... ... мен ... ... ... түсімдерінің құрамын айқындауға;
- Республикалық бюджет пен ... ... ... ... ... ... айқындауға;
- Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры шығысының басымды бағыттарын
айқындауға;
- ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының тиісті әкімшілік-аумақтық құрылыстарының
бюджеттік құзыретін айқындауға әрі белгілеуге;
- Қазақстан Республикасы бюджеттік ... ... ... ... ... тәсілдері мен принциптерін белгілеуге құзу ат салысады.
Бюджеттік құқықтың құрамында өзара тығыз қарым-қатынаста ... ... ... ... ... қоса ... тығыз
байланысқан құқтық идеялар, нақтылы институттар және тек бюджеттік құқыққа
тән принциптер ... ... ... құқтың нормалары көбінесе бюджеттік құрылыс пен
бюджеттік жүйе ... ... ... ... ... ... ақша ... бюджетті және жергілікті
(орталықтандырылған ақша қорларын) бюджеттерді қалыптастыру, оларды кірісі
мен шығысы бойынша атқару ... ... ... әрі ... бюджеттік қатынастарды реттеулеріне қарай материалдық ұйымдастыру
бюджеттік құқықтық нормалары болып бөлінеді.
Сонымен, Бюджеттік құқық ... ... ... ... ... жүе мен мемлекеттің құрылысы негізінде)
ұйымдастыру және оның тиісінше жұмыс істеуін ... ету, ... жыл ... ... ... (процесті) жүзеге асыру,
сондай-ақ Қазақстан Республикасы мен оның әкімшілік-аумақтық ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды) реттейтін Қазақстан Республикасы қаржылық құқығының
негізгі (орталық) бөлімі деп айқындауға болады.
Бюджеттік ... ... және ... ... ... ... қорының балансты болуын; бюджеттік жүйенің
балансты болуын және оның тиімді жұмыс істеуін; ... ... ... ... асырылатын бюджеттік инвестициялаудың дамытылуын;
қабылданатын бюджеттердің ... ... және ... ... және ... бюджеттер шығыстарының (шығындарының)
ұтымдыландырылуын, сондай-ақ олардың басымды бағыттар бойынша ... және ... ... ... ... реттеу
арқылы олардың тұрақтылығын қамтамасыз етуді; бюджеттік ... ... ақша ... ... біріңғайлығын қамтамасыз етуді ешқашанда
назардан тыс қалдырмайды әрі өзінің реттеуші ... мен ... ... ат салысады.
Бюджеттік құқық өзіне тән реттеуші функцияны ... ... ... ... және оларға қатысушылардың мінез-құлықтары
мен іс-қимылдарына реттеуші ықпалын тигізетін құқықтық ... ... ... ... ... ... ... негізінен қатысушы бір
тараптың заңи ерік ықтиярына ... ... бір ... ... болуына негізделетін бюджеттік қатынастарды реттеуге арналады.
Мемлекеттің бюджеттік қызметінің және бюджеттік ... ... ... сай айқындалатын бюджеттік құқық әдістерінің
шынайы әлеуеті:
1. реттелетін қоғамдық қатынастың ... ... ... ... билік ерік-ықтиярының бір жақтылығын
көздейді және ол мемлекеттің ... ... анық ... ... биліктік ерік-ықтиярына және бір ... ... ... ... міндетті түрде бюджеттік құқық
нормасында көзделген жағдайлар ... ... ... не тәуелді
(бағынышты) тарапқа нақтылы іс-қимылдар бойынша таңдау ... ... ... ... ... ... ... императивтік әдісі:
1. мемлекет бюджеттік қатынастың нақтылы субьектілерінің мінез-құлықтары
мен іс-әрекеттерін бюджеттік (қаржылық) заңнамалық актілерде көрініс
тапқан ... ... ... ... ... ... ... бюджеттік құрылысы саласындағы биліктік әрі ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің бюджеттік жүйесіндегі тараптардың-уәкілетті мемлекеттік
органдар мен заңи ... ... ... тұлғалардың
биліктік, бір жақты әрі міндетті мемлекеттік нұсқамаларды орындаудан
бас тартуға хақылары жоқ;
4. ... ... ... ... ... және ... бюджеттерді кірісі мен шығысы бойынша
атқаруға тікелей қатысы бар мемлекеттің биліктік нұсқамасын орындамау
кінәлі тұлғаларды және лауазымды ... заңи ... ... ... бюджеттік құқықтық реттеудің диспозитивтік (келісімді шарттық)
әдісі мынадай ... ... ... ... шарт ... ... ... заңи нысаны
ретінде көрініс табады;
қаржылық құқықтық шарт (келісім) ... ... ... және
тиісті бюджеттік қатынас бойынша оның котрагенті жатады; бюджеттік
қатынастағы тараптардың ... мен ... ... ... ... екі ... ... мәніне қарай мүмкіндігінше
теңестірілген; мемлекет пен нақтылы ... ... ... оның
контрагентінің арасындағы қаржылық құқықтық шарт тек бюджеттік (қаржылық)
заңнамалық актілерде тікелей көзделген мәселелерге байланысты жасалады;
бюджеттік ... ... екі ... ... ... ... бюджеттік қатынас туындайды.
Қазақстан Республикасының нарық жағдайындағы бюджеттік ... ... ... ... ауқымында жұмыс істейтін бюджеттік
жүйенің ұйымдастырылу принциптері мен механизмін ... ... ... ... ... ... құруға ат
салысады.
Мемлекеттің бюджеттік жүйесінің тиімді әрі тұрақты ... ... ... ... ... даму ... ... стандарттар-талаптарға сай қоғамдық-мемлекеттік ... ... ... ... ... нысаналайтын ұтымды
құқықтық реттеу әдістерінің тиімділігіне тікелей байланысты болады.
Сонымен, ... ... ... ... ... және тиісті көлемдегі ұйымдастырылу бюджеттік ... ... ... ... құқықты біртұтас құқықтық
құралым ретінде қалыптастырылады.
Бюджеттік құқықтың институттары негізінде бюджеттік құқықтың пәні
ретінде көрініс ... ... және ... бюджеттік
қатынастарының топтары жатады. ... ... ... пәні ... табатын материалдық және ұйымдастырылу құықтық нормалары сияқты
өзара тығыз байланысқан аса ірі ... ... аса ... ... бала ... өздері реттейтін
материалдық және ұйымдастырылу бюджеттік ... ... ... сондай-ақ белгіленген тәртіп негізінде жалпы және ерекше ... ... ... нормалар арқылы көрініс табатын бюджеттік
құқықтың жүйесін білдіреді.
ІІ. Тарау. Бюджет ... ... ... ... ... құқықтық реттеу
Кірістер, бюджет кредиттерін өтеу сомалары, мемлекеттің қаржы активтерін
сатудан түскен түсімдер, қарыздар ... ... ... ... салықтық емес түсімдер, негізгі капиталды сатудан түскен
түсімдер, трансферттік түсімдер бюджет ... ... ... Нысаналы
трансферттерді қоспағанда, кірістер нысаналы мақсатқа ие ... жаңа ... ... ... ... күшін жою немесе
оларды өзгерту Бюджет ... ... ... ... немесе
толықтырулар енгізіле отырып жүзеге асырылады. Салықтық ... ... ... кодексінде белгіленген салық және бюджетке төленетін
басқа да міндетті төлемдер болып табылады. ... емес ... ... ... ... ... жатпайтын, Қазақстан Республикасының
Салық және Кеден кодекстерінде көзделгеннен басқа, осы ... ... ... ... да ... ... ... міндетті, қайтарымсыз төлемдер, байланысты гранттар, ... ... ... ... ... ... ақша ... [1]
Бюджетке:
1) мемлекеттік мекемелерге бекітілген мемлекеттік мүлікті сатудан;
2) ... ... ... ... сатудан;
3) мемлекет меншігіндегі жер учаскелерін жеке меншікке сатудан немесе
оларды тұрақты немесе уақытша жер ... ... не ... ... ... халықаралық шарттарда көзделген тәртіппен
өзге де тәсілмен өткізуден;
4) мемлекетке тиесілі ... емес ... ... ... ... ... ... түсетін түсімдер болып табылады.
5) Трансферттер түсімдері бюджеттің бір деңгейінен басқасына, Қазақстан
Республикасының Ұлттық қорынан республикалық бюджетке ... ... ... ... Бюджеттік кредиттерді өтеу сомалары бюджеттен алынған ... ... ... ... ... ... ... төленген
мемлекеттік кепілдіктер бойынша талаптарды қайтаруына байланысты бюджетке
түсетін түсімдер болып табылады.
7) ... ... ... ... ... ... заңды
тұлғалардың, оның ішінде мемлекеттік меншіктегі ... ... ... түріндегі мемлекеттік мекемелер мен ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
кәсіпорындардың жедел басқаруындағы немесе шаруашылық жүргізуіндегі өзге де
мемлекеттік мүлікті сатудан бюджетке ... ... ... ... ... бағалы қағаздарды шығаруға және
(немесе) қарыз шарттарын ... ... ... ақша ... ... ... Ұлттық қорынан республикалық бюджетке түсетін
кепілдік берілген трансферт Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... түсімдер Қазақстан
Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық қорынан кепілдік берілген трансферт
мөлшері ... ... ... ... ... қаржы жылының
соңындағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасы Ұлттық қоры ... бір ... ... ... ... ... ... Республикасы Ұлттық қорынан кепілдік
берілген трансферт мөлшері Қазақстан Республикасының ... ... ... және ... ... заңымен бекітіледі.
Есепті қаржы жылы ішінде Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан
республикалық бюджетке аударылмаған ... ... ... сомасын
Республикалық бюджет комиссиясының ұсынысы бойынша және ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы
Үкіметінің бюджетті түзету арқылы тиісті бюджеттік бағдарламалар бойынша
төленбеген тіркелген ... ... ... ... ... ... республикалық бюджетінде бекітілген бюджеттік даму бағдарламаларын
қаржыландыру үшін ағымдағы қаржы жылында пайдалануға құқығы ... ... жылы үшін ... ... ... ... ... аударылмаған кепілдік берілген трансферт
сомаларын ... ... ... ... бюджеттік даму бағдарламалары бойынша
тіркелген міндеттемелердің төленбеген бөлігінің және ... ... ... қаражаттар қалдықтары айырмасының ... ... ... түсетін түсімдер. Мыналар: мұнай ... ... ... ... ... ... ... құн салығы, оның ішінде Қазақстан Республикасының аумағында
өндірілген тауарларға, орындалған жұмыстар мен көрсетілген ... ... ... ... ... тауарларға қосылған құн
салығы; ... ... ... ... ... ... ... тауарларға акциздер; шикі мұнайға,
газ конденсатына акциздер; ойын ... ... ... секторы ұйымдарынан
түсімдерді қоспағанда, үстеме пайда салығы; тарихи шығындарды ... ... ... ... ... ... ... бонустар; мұнай секторы ұйымдарынан түсетін ... ... ... ... ... ... ... секторы
ұйымдарынан түсімдерді қоспағанда, экспортқа рента салығы; мұнай секторы
ұйымдарынан түсетін түсімдерді ... ... ... ... ... ... бөлу жөніндегі үлесі; мұнай секторы
ұйымдарынан түсетін түсімдерді қоспағанда, өнімді бөлу туралы ... ... ... ... жер қойнауын пайдаланушының қосымша
төлемі; жергілікті маңызы бар ... ... ... ... бойынша
автокөлік құралдарының жүріп өткені үшін алымнан ... ... ... бойынша автокөлік құралдарының жүріп ... ... ... және ... ... ... ұйымдарына радиожиілік
спектрін пайдалануға рұқсат берілгені үшін алым; ... ... ... ... ... ... үшін ... дәрілік
заттардың мемлекеттік тіркелгені, сондай-ақ олардың қайта тіркелгені үшін
алым; шығармаларға және ... ... ... ... және сабақтас құқықтар объектілерін пайдалануға лицензиялық
шарттардың мемлекеттік тіркелгені, сондай-ақ ... ... ... ... ... құралдардың және жоғары жиіліктегі құрылғылардың
мемлекеттік тіркелгені үшін алым; қалааралық және ... ... ... ... ұялы байланыстың берілгені үшін төлемақы;
радиожиілік спектрін пайдаланғаны үшін төлемақы; республикалық маңызы бар
ерекше қорғалатын табиғи ... ... үшін ... ... пайдаланғаны үшін төлемақы; кеме жүретін су ... ... ... республикалық маңызы бар жалпыға ортақ пайдаланылатын
автомобиль жолдарының бөлінген ... ... ... ... үшін ... ... және әкетілетін тауарларға кеден
баждары; кеден бақылауын және ... ... ... асырудан түсетін
түсімдер; отандық тауар өндірушілерді қорғау ... ... ... консулдық алым; Қазақстан ... ... ... ... ... Республикасында жасалған ... ... ... ... уәкілеттік берген мемлекеттік
органдардың апостил қойғаны үшін мемлекеттік баж; жеке басын куәландыратын
құжаттар берілгені үшін мемлекеттік баж; ... ... ... ... мемлекеттік баж; механикалық көлік ... ... ... ... ... үшін алынатын мемлекеттік баж;
мемлекеттік тіркеу нөмірі белгілерінің берілгені үшін алынатын ... ... ... ... үшін ... ... баж;
зияткерлік меншік саласындағы уәкілетті мемлекеттік органның заңды мәні бар
іс-әрекеттер жасағаны үшін ... ... баж; ... ... берген талап қою арыздарынан алынатын мемлекеттік баж;
механикалық ... ... және ... ... байқаудан
өткені туралы куәліктің берілгені үшін ... ... ... ... ... салықтық түсімдер болып табылады.
Мыналар:
Республикалық меншіктен түсетін кірістер:
республикалық мемлекеттік кәсіпорындардың таза ... ... ... ... ... Банкінің таза табысы бөлігінің
түсімдері; республикалық меншіктегі акциялардың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... үлесіне
кірістер; республикалық меншіктегі мүлікті жалға беруден түсетін ... ... ... ... ... сыртқы қарыздар
қаражатының орналастырылғаны үшін және ... ... ... ... Республикасы Yкіметінің депозиттері бойынша сыйақылар;
республикалық бюджеттен берілген кредиттер бойынша сыйақылар;
қару-жарақ пен әскери техниканы сатудан түсетін кірістер; ... ... ... да ... ... ... ... мекемелердің тауарларды (жұмыстарды,
қызметтер ... ... ... ... ... ... ... мекемелер ұйымдастыратын мемлекеттік сатып
алуды өткізуден түсетін ақша түсімдері; мұнай секторы ұйымдарынан түсетін
түсімдерді ... ... ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкінің бюджетінде ... ... және ... ... ... ... ... санкциялар, өндіріп алу; мұнай секторы ұйымдарынан түсетін
түсімдерді қоспағанда, ... ... ... емес ... да
түсімдер республикалық бюджетке түсетін ... емес ... ... республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелерге
бекітілген мемлекеттік мүлікті сатудан;
2) мемлекеттік материалдық резервтен тауарлар сатудан;
3) мемлекетке тиесілі материалдық емес ... ... ... ... капиталды сатудан республикалық бюджетке түсетін түсімдер болып
табылады.
Мыналар:
1) облыстық бюджеттерден, республикалық ... бар ... ... ... ... ... ... Ұлттық қорынан республикалық бюджетке
түсетін трансферттер республикалық бюджетке түсетін ... ... ... ... ... ... ... республикалық
меншіктегі мемлекеттің қаржы активтерін, үкіметтік қарыздарды сатудан
түсетін түсімдер республикалық ... ... ... ... ... түсімдер. Мыналар: облыстық мәслихат
белгілеген кірістерді бөлу нормативтері бойынша жеке табыс салығы; ... ... ... бөлу ... ... ... ... ортаға эмиссия төлемақысы; облыстық маңызы бар мемлекеттік ақылы
автомобиль ... ... үшін ... облыстық маңызы бар жалпыға ортақ
пайдаланылатын автомобиль жолдарының бөлінген белдеуінде сыртқы ... ... үшін ... жер үсті ... су ... үшін ... ... пайдаланғаны үшін төлемақы; жергілікті
маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдаланғаны үшін төлемақы
облыстық ... ... ... ... ... ... ... меншіктен түсетін кірістер: облыстық әкімдіктің
шешімі ... ... ... ... ... таза ... түсімдері; облыстық коммуналдық меншіктегі акциялардың
мемлекеттік пакеттеріне дивидендтер; ... ... ... заңды
тұлғаларға қатысу үлесіне кірістер; облыстық коммуналдық меншіктің мүлкін
жалға беруден түсетін түсімдер; ... ... ... кредиттер
бойынша сыйақылар; уақытша бос бюджет ақшасын депозитке орналастырудан
алынған сыйақылар; ... ... ... ... басқа да
кірістер; облыстық бюджеттен ... ... ... (жұмыстарды, қызметтер көрсетуді) өткізуден ... ... ... ... ... ... ... сатып алуды өткізуден түсетін ақша ... ... ... мемлекеттік мекемелер салатын айыппұлдар,
өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп алу; облыстық бюджетке ... да ... ... ... бюджетке түсетін салықтық емес түсімдер болып
табылады.
Облыстық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелерге ... ... ... ... ... ақша ... бюджетке негізгі
капиталды сатудан түсетін түсімдер болып табылады.
Мыналар: ... ... ... бар ... ... республикалық бюджеттен трансферттер облыстық бюджетке
трансферттер түсімдері ... ... ... берілген кредиттерді өтеуден, oблыстық коммуналдық
меншіктегі мемлекеттің қаржы активтерін, облыстардың жергілікті ... ... ... ... ... облыстық бюджет есебіне
жазылады.
 Республикалық маңызы бар қала, астана бюджеттеріне түсетін түсімдер.
Мыналар: жеке табыс ... ... ... жеке және ... дара кәсіпкерлердің мүлкіне салық; жер салығы; бірыңғай жер
салығы; көлік құралдарына салық; тіркелген салық; мыналарға:
Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... түріне;
Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген алкоголь өніміне;
Қазақстан Республикасының аумағында ... ... ... ... 0,5 проценттен аспайтын сыраға;
Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген темекі бұйымдарына;
Қазақстан Республикасының аумағында жасалған жеңіл ... ... ... ... ... ... қолмен басқаруға
бейімделген автомобильдерден басқа); бензинге ... ... және ... ... ... ... көздерінің су ресурстарын
пайдаланғаны үшін төлемақы; орманды пайдаланғаны үшін төлемақы; қоршаған
ортаға эмиссия үшін ... ... ... бар ... ... ... ... үшін төлемақы; жер учаскелерін пайдаланғаны
үшін төлемақы; дара ... ... ... үшін ... жекелеген түрлерімен айналысу құқығы үшін лицензиялық алым; ... ... ... және ... мен ... ... ... оларды қайта тіркегені үшін алым; аукциондардан ... ... бар ... ... ақылы мемлекеттік автомобиль
жолдарымен жүргені үшін ... ... ... есебіне жазылатын
консулдық алымнан және мемлекеттік баждардан басқа, ... ... ... және ... ... мәмілелерге құқықтарды
мемлекеттік тіркегені үшін алым; жылжымалы ... ... және ... ... жатқан кеменің ипотекасын мемлекеттік тіркегені үшін алым;
көлік құралдарын мемлекеттік тіркегені, сондай-ақ оларды қайта ... ... ... ... бар ... ортақ пайдаланылатын автомобиль
жолдарының бөлінген белдеуінде және елді ... ... ... ... үшін төлемақы республикалық маңызы бар қала,
астана бюджеттеріне ... ... ... ... коммуналдық меншіктен түсетін кірістер: республикалық маңызы
бар қала, астана әкімдіктерінің шешімі ... ... ... ... таза ... ... түскен түсімдер;и
республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... ... республикалық маңызы бар
қаланың, астананың коммуналдық меншігіндегі заңды ... ... ... республикалық маңызы бар қаланың, астананың өкілді органдарының
шешімдері бойынша өткізілетін мемлекеттік ... ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың коммуналдық
меншігінің мүлкін жалға беруден ... ... ... ... ... ... бюджеттерінен берілген кредиттер бойынша сыйақылар;
уақытша бос бюджет ақшасын депозитке орналастырудан алынған сыйақылар;
республикалық ... бар ... ... коммуналдық меншігінен түсетін
басқа да ... ... ... бар ... ... қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің ... ... ... ... ... түсімдер; республикалық
маңызы бар қаланың, астананың бюджеттерінен қаржыландырылатын ... ... ... сатып алуды өткізуден түсетін ақша
түсімдері; республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... салатын айыппұлдар, өсімпұлдар,
санкциялар, өндіріп алу; республикалық маңызы бар қаланың, ... ... да ... емес түсімдер (республикалық маңызы бар
қаланың, астананың бюджеттеріне салықтық емес түсімдер) болып табылады. [1]
Мыналар: ... ... бар ... ... бюджеттерінен
қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелерге бекітілген мемлекеттік мүлікті
сатудан түсетін ақша; ауыл ... ... жер ... жер ... ... түсетін түсімдер; жер учаскелерін
жалдау құқығын сатқаны үшін төлемақы ... ... бар ... ... негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер болып
табылады.
Республикалық бюджеттен трансферттер ... ... бар ... бюджеттеріне трансферттердің түсімдері болып табылады.
Республикалық маңызы бар қаланың, ... ... ... өтеуден, республикалық маңызы бар ... ... ... ... ... ... республикалық маңызы
бар қаланың, астананың жергілікті атқарушы органдарының ... ... ... ... ... бар қаланың, астананың бюджеттерінің
есебіне жатқызылады.
 Аудан (облыстық маңызы бар ... ... ... түсімдер
Мыналар: облыстық мәслихат белгілеген кірістерді бөлу нормативтері
бойынша жеке табыс салығы; облыстық мәслихат ... ... ... ... ... ... жеке және заңды ... ... ... салық; жер салығы; бірыңғай жер салығы; көлік
құралдарына салық; ... ... ... ... ... ... спирттің барлық
түріне; Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген алкоголь өніміне;
Қазақстан Республикасының аумағында өндірілген құрамындағы этил ... 0,5 ... ... ... Қазақстан Республикасының аумағында
өндірілген темекі бұйымдарына; Қазақстан Республикасының ... ... ... (мүгедектер үшін арнайы арналған қолмен
басқарылатын немесе ... ... ... автомобильдерден басқа);
бензинге (авиациялық бензинді қоспағанда) және дизель отынына акциздер; жер
учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы; дара ... ... үшін ... ... ... ... айналысу құқығы үшін
лицензиялық алым; заңды тұлғаларды мемлекеттік ... және ... ... ... тіркегені, сондай-ақ оларды қайта тіркегені үшін алым;
аукциондардан алым; көлік ... ... ... ... қайта тіркегені үшін алым; жылжымайтын ... ... ... ... ... ... ... үшін алым; жылжымалы
мүлік кепілін және ... ... ... ... ... ... тіркегені үшін алым; аудандық маңызы бар жалпыға ... ... ... бөлінген белдеуінде және елді
мекендерде сыртқы (көрнекі) жарнаманы ... үшін ... ... ... ... консулдық алымнан және мемлекеттік
баждардан басқа, мемлекеттік баж аудан (облыстық маңызы бар қала) ... ... ... болып табылады. [16]
Мыналар: коммуналдық меншіктен түсетін кірістер: аудан (облыстық маңызы
бар қала) әкімдігінің шешімі ... ... ... ... таза кірісі бөлігінің түсімдері; ауданның (облыстық маңызы
бар қаланың) коммуналдық меншігіндегі акциялардың мемлекеттік ... ... ... ... бар қаланың) коммуналдық
меншігіндегі заңды тұлғаларға ... ... ... ауданның
(облыстық маңызы бар қаланың) коммуналдық ... ... ... ... ... ... (облыстық маңызы бар ... ... ... ... сыйақылар; ауданның (облыстық маңызы бар
қаланың) коммуналдық меншігінен ... ... да ... ... (облыстық
маңызы бар қала) бюджетінен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелердің
тауарлар (жұмыстар, қызметтер көрсетуді) өткізуінен түсетін түсімдер; ... ... бар ... ... ... ... ұйымдастыратын мемлекеттік сатып алуды өткізуден түсетін ақша
түсімдері; аудан (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... ... өсімпұлдар, санкциялар, өндіріп
алу; аудан (облыстық маңызы бар ... ... ... да ... ... ... (облыстық маңызы бар қала) бюджетіне салықтық емес түсімдер
болып табылады.
Мыналар: аудан (облыстық маңызы бар қала) ... ... ... ... ... мемлекеттік мүлікті сатудан
түсетін ақша; ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер ... ... ... ... ... ... жер учаскелерін жалға беру құқығын
сатқаны үшін төлемақы аудан (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... ... болып табылады. Облыстық бюджеттен
берілетін ... ... ... ... бар ... ... түсімдері болып табылады.
Аудан (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... ... маңызы бар қаланың) коммуналдық меншігіндегі
мемлекеттің қаржы активтерін, ауданның (облыстық ... бар ... ... ... ... ... ... түсімдер ауданның
(облыстық маңызы бар қаланың) бюджетіне ... ... ... ... асырылатын бюджеттік реттеу ауқымы
мемлекеттік шаруашылық жүргізу (республикалық және ... ... ... ... Республикасының Үкіметі мен жергілікті атқарушы
органдардың республикалық және ... ... ... ... жылына
арнап тиісінше ақша бөлу туралы актілері (осы актілердің қайтарымды негізде
ақша бөлу туралы ережелерін қоспағанда) ... ... жылы ... ... ... ... ... арналған республикалық бюджет туралы заңға
өзгерістер мен толықтырулар ... ... ... ... тиісті
қаржы жылына арналған жергілікті бюджет туралы шешімдеріне ... ... ... туралы мәслихаттардың шешімдері, сондай-ақ Қазақстан
Республикасының ... мен ... ... ... ... іске
асыру туралы актілері тиісті қаржы жылының 1 ... ... ... Республикасының тиісті заңнамалық актілерінде және өзге
де нормативтік құқықтық актілерде Қазақстан Республикасының ... ... ... ережелер көзделген ... ... ... ... ережелері қолданылады.
Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі іштей үлестірілген,
жүйеленген түрде жинақталған, ... ... ... акт ... ... және ... ... реттейді,
сондай-ақ бюджеттік қаражаттарды құру және ... ... ... істеу механизмі мен принциптерін және негізгі ережелерін белгілейді.
Сонымен бірге бюджеттік құқықтың қайнар ... ... ... ... заңи ... бойынша топтастыруға орай, кезекті қаржы
жылы сайын әзірленіп, бекітілетін әр түрлі жоспарлы-қаржылық актілері ... ... ... ... ... ... құқықтық
реттеу әдістеріне байланысты бюджеттік құқықтық нормалар императивтік және
диспозитивтік, ал бюджеттік құқықтық ... ... орай ... ... бюджеттік құқықтық нормалары болып бөлінеді.
Аталған бюджеттік құқықтық нормалармен ... ... ... ... ... ... табылады. Бюджеттік құқықтық
қатынастар мемлекеттің біржақты биліктік ерік-ықтиярына және ... ... ... бар ... сай бюджеттік құқықтық
нормалардың ... ... ... ... ... ... ... аса
зор, басымды әрі күрделі қоғамдық қатынастар қатарына жатады.
Бюджеттік құқықтық қатынастардың құрамында оның заңи мәні ... ... мен ... ... ал ... мәні
ретінде аталған құқықтар мен ... ... ... ... ... және ... көрініс табады.
Материалдық бюджеттік құқықтық қатынастар тек кезекті қаржы жылына
арналып қабылданған Қазақстан Республикасының заңы немесе тиісті әкімшілік-
аумақтық бірліктің Мәслихаты ... ... ... ... шешім
негізінде туындайды, сондай-ақ олар тек бір ... ... ... ғана заңи ... (қолданыста) болады.
Экономикалық-қаржылық мән-жайы мен заңи сипатына және ... ... орай ... ... ... ... тән ... олар тек мемлекеттің қаржылық шаруашылығы (бюджеттік қызметі) ... ... ... актілердің негізінде туындайды
(өзгертіледі немесе тоқтатылады);
2. оалр ... ... ... ... ... ... шектелген және рұқсат етілген іс-
әрекеттерінің мақсатты бағдарларының құрылымын көрсетеді;
3. бюджеттік құқықтық ... ... ... әлеуеті негізінен
салық жүйесі және мемлекеттік қарыз алу жүйесі арқылы ... олар ... ... ... ... ... және одан ... ақша қаражаттарының тек біржақты қозғалысын ... ... ... және бөлу ... ... ... ... қатынастардың обьектісіне республикалық ... ... ... ... бюджеттік ресурсы жатады;
6. олар Қазақстан Республикасының, сондай-ақ оның әкімшілік ... ... ... ... ... барысында
туындайды және құзыреттік сипатта болады;
7. осындай құқықтық қатынастардың ... ... ... ... ... ... Есеп комитеті, Қазақстан РеспубликасыЭкономика және
бюджеттік жоспарлау министірлігі, ... ... ... ... ... Ұлттық Банкі, Қазақстанның Даму
Банкі, Республикалық әкімшілік-аумақтық құрылыстардың Мәслихаттары мен
Әкімдіктері жатады;
8. осындай құқықтық қатынастардың басқа да қатысушыларына ... ... ... ... және жеке ... олар ... Республикасы бюджеттік құрылысының ұйымдастыру және
оның жұмыс істеуін қамтамасыз ету, бюджеттік жоспарлауды жүзеге асыру,
мемлекеттің ... ... ... ... барысында
туындайды және мемлекеттік- биліктік, сондай-ақ экономикалық сипатта
болады;
10. олар мемлекеттің қаржылық ... ... ... ... ... ... ... жүйесінің экономикалық
қаржылық тиімділігін және конституциялық маңыздылығын нақтылы айқындай
алады.
Сонымен, бюджеттік құқықтық қатынастар мемлекеттің ... ... ... ... қатысушылардың өзара тығыз
байланыстырылған құқықтары мен міндеттерінің материладық және ... әрі ... ... ерекшеленеді, сондай-ақ осындай
құқықтық нормалар негізінде орындалуы республикалық және ... ... ... ... бюджеттік жоспарлау процесінде
нақтылы (нәтижелі) көрініс табатын, ... және ... ... ... ... ... мұқият
жоспарланған, әлеуметтік бағдарланған, мемлекет тарапынан ... және ... ... сай ... ... ... ... табылады.
Бюджетке түсiмдердiң түсуiн, бюджеттiк ... ... ... ету, сондай-ақ бюджет тапшылығын қаржыландыру
(профициттi пайдалану) жөнiндегi ... ... ... бюджеттiң
атқарылуы болып табылады. Бюджеттiң атқарылуы ... ... ... ... ... 31 желтоқсанында ... ... ... ... ... ... ... негiзде жүзеге
асырылады. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... органдар жергiлiктi
бюджеттердiң атқарылуын қамтамасыз етедi. Бюджеттi атқару жөнiндегі орталық
уәкiлеттi орган заңға сәйкес жергiлiктi ... ... ... ... ... ... ... бюджеттi атқару жөнiндегi орталық
уәкiлеттi органда ғана ашылады. Заңда, Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... белгiлеген және
Қазақстан Республикасының банк заңдарында белгiленген ... ... ... банктерде ашылуы мүмкiн. Бюджет қаражатының қалдықтары -
есептiлiк кезеңiнiң аяғындағы жағдай бойынша пайдаланылмай ... ... ... бос ... ... - ... бiр ... кезеңi iшiнде
пайдаланылмаған, бiрыңғай қазынашылық шотта жатқан бюджет қаражаттары.
Pеспубликалық және ... ... ... бос ... ақшасын
бюджеттi атқару жөнiндегi орталық уәкiлеттi орган Қазақстан Республикасының
Ұлттық Банкiндегi салымдарға (депозиттерге) орналастыра ... ... ... ... ... (депозиттерге) орналастыру тәртiбiн Қазақстан
Республикасының Yкiметi белгiлейдi. Бюджет ... бос ... ... ... ... ... 1 қаңтардағы жағдай бойынша өткен қаржы
жылындағы бюджеттiң атқарылу қорытындылары ... ... ... ... Заңда көзделген жағдайларды қоспағанда, жергілiктi
бюджеттердiң бюджет қаражатының бос қалдықтарын жоғары тұрған ... ... ... ... бос ... ... жылдың шығыстары
бойынша жоспарлы жұмсалымдарды ұлғайтуға мынадай ... 1) ... ... ... бюджеттiк инвестициялық жобаны оның бекiтiлген жылдық
көлемiнiң он ... ... ... ... ... ... ... Парламентiнде немесе мәслихатта нақтыламай-ақ, ... ... ... ... ... ... қаулысы
негiзiнде қаржыландыруды аяқтауға жұмсалуы мүмкiн. Мұндай шығыстар ағымдағы
жылдың шығыстары болып табылады; 2) ағымдағы ... ... ... ... ... ... нақтыламай-ақ, Қазақстан
Республикасы Үкiметiнiң немесе жергiлiктi атқарушы органның ... ... ... ... негiзгi борышты өтеуге; 3) ағымдағы
жылдың бюджетiн Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... мекемелердiң кредиторлық берешегiн өтеуге; 4)
ағымдағы жылдың ... ... ... ... ... ... ... ағымдағы ... ... ... ... 5) ... жылдың бюджетiн Қазақстан
Республикасының Парламентiнде немесе мәслихатта нақтылай отырып, ... ... ... ... ... ... қалдықтарының қозғалысы -
бюджет қаражатының бос қалдықтары мен есептiлiк кезеңiнiң аяғындағы ... ... ... ... ... айырма.  
2009-2011 жылдарға арналған республикалық бюджет ... ... оның ... 2009 ... ... ... бекітілсін:
1) кірістер – 2 845 331 476 мың теңге, оның ... ... ... – 1 827 322 214 мың теңге;
салықтық емес түсімдер бойынша – 55 352 958 мың теңге;
негізгі капиталды сатудан түсетін түсімдер ... – 17 957 823 ... ... ... – 944 698 481 мың ... ... – 3 175 298 064 мың теңге;
3) таза бюджеттік кредит беру – 46 154 983 мың теңге, оның ... ...... мың ... ... өтеу – 14 022 017 мың теңге;
4) қаржы активтерімен жасалатын ... ... ... – 195 242 554
мың теңге, оның ішінде:
қаржы активтерін сатып алу – 196 742 554 мың теңге;
мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер – 1 500 000 ... ...... мың ... ... елдің жалпы ішкі өнімінің 3,4
проценті;
6) бюджет тапшылығын қаржыландыру – ... мың ... ... ... ... ... Ресей Федерациясының
«Байқоңыр» кешенін пайдаланғаны үшін 14 202 500 мың теңге сомасында ... ... ... үшін 3 061 071 мың ... ... жалдау
ақыларының түсімдері көзделсін. [17]
 Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына ... 2009 ... ... ... ... көлемі заңға сәйкес бекітілсін.
Тиісті бюджеттің кірісіне мыналар есептелетін болып белгіленсін:
бірыңғай ... ... ... сыныптамасының «Пайдалы
қазбаларды өндіру салығы» коды бойынша – жер қойнауын ... ... ... сондай-ақ салық режимі тұрақтылығының кепілдігі
сақталатын жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттар бойынша роялти;
бірыңғай ... ... ... ... ... коды ...... Зейнетақы қорына, Зейнетақы төлеу жөніндегі
мемлекеттік орталыққа, Міндетті медициналық ... ... ... ... ... ... қамтуға жәрдемдесу қорына аударылып
келген жарналар ... ... ... ... ... бұрын Жол қорына түсіп келген аударымдары.
Бұл ретте салық режимі тұрақтылығының кепілдігі сақталатын жер ... ... ... ... ... ... асыратын салық
төлеушілер жоғарыда көрсетілген аударымдарды немесе әлеуметтік ... ... ... ... ... ... Заңына
сәйкес Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорына есептелген ... ... ... ... ... өзі өндіретін бензин (авиациялық
бензинді қоспағанда)» коды бойынша – бұрын Жол ... ... ... алынатын алым бойынша берешек;
«Өндірушілер көтерме саудада сататын өзі өндіретін дизель ... ...... Жол ... түсіп келген дизель отынынан алынатын алым
бойынша берешек.
Жұмыс берушілер еңбекке уақытша жарамсыздығы, ... мен ... бала ... ... жерлеуге есептеген, Мемлекеттік әлеуметтік
сақтандыру қорынан ... ... ... ... ... қорға
аударымдардың есептелген сомаларынан асып түсуі нәтижесінде 1998 ... ... ... ... ... теріс сальдо ай сайын жалақы қорының
4 проценті шегінде әлеуметтік салық төлеу есебіне ... ... ... ... ... ... бюджеттерден, Астана
және Алматы қалаларының бюджеттерінен республикалық бюджетке бюджеттік алып
қоюлардың көлемі 89 922 302 мың теңге ... ... оның ... облысынан – 20 192 716 мың теңге;
Маңғыстау облысынан – 5 342 114 мың ... ... – 55 811 279 мың ... қаласынан – 8 576 193 мың теңге.
2009 жылға арналған республикалық бюджетте Қазақстан ... ... ... ... трансферттің мөлшері
843 100 000 мың теңге сомасында көзделсін.
2009 жылғы 1 қаңтардан бастап:
1) жалақының ең төменгі мөлшері – 13 470 ... ... ... зейнетақы төлемінің мөлшері – 5 388 теңге;
3) зейнетақының ең ... ... – 9 875 ... Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жәрдемақыларды және өзге
де әлеуметтік төлемдерді есептеу үшін, сондай-ақ ... ... мен ... да ... ... үшін ... ... көрсеткіш – 1
273 теңге;
5) базалық әлеуметтік төлемдердің мөлшерін есептеу үшін ең ... ... ... 13 470 теңге болып белгіленсін.
Зейнетақы төлемдерін ... ... ... қорларындағы
міндетті зейнетақы жарналарының ... ... ... ... ... сақталуы жөніндегі мемлекеттің кепілдіктерін алушының
зейнетақы төлемдеріне құқықтарды иеленуі ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік
қорғау министрлігінің 002 «Зейнетақы бағдарламасы» республикалық бюджеттік
бағдарламасы ... ... ... ... ... ... ... жылғы 1 қаңтардан бастап ... ... , ішкі ... ... ... ... ... қызмет органдарының,
Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің қылмыстық-атқару жүйесі
органдары мен мекемелерінің, қаржы ... ... ... және ... ... ... ... үйді күтіп-ұстауға
және коммуналдық қызметтер көрсетуге арналған шығыстарды төлеу үшін ақшалай
өтемақының айлық мөлшері 3 739 ... ... ... ... арналған республикалық бюджетте ... ... ... берілетін субвенциялар көлемі 526 926 835 мың теңге
сомасында көзделсін, оның ... ... – 35 399 399 мың ... ... – 17 544 081 мың ... ... – 60 034 569 мың ... Қазақстан облысына – 54 083 302 мың теңге;
Жамбыл облысына – 52 049 283 мың теңге;
Батыс Қазақстан облысына – 21 712 022 мың ... ... – 40 621 386 мың ... ... – 37 721 866 мың ... ... – 42 159 181 мың ... облысына – 16 370 560 мың теңге;
Солтүстік Қазақстан облысына – 34 097 487 мың теңге;
Оңтүстік Қазақстан облысына – 115 133 699 мың теңге.
 2009 ... ... ... ... облыстық бюджеттерге,
Астана және Алматы қалаларының бюджеттеріне мынадай мөлшерлерде ағымдағы
нысаналы трансферттер көзделгені ескерілсін:
жаңадан іске ... ... ... ... ...
1 963 862 мың теңге;
жаңадан іске қосылатын білім беру объектілерін ... – 6 782 ... ... іске ... әлеуметтік қамсыздандыру объектілерін күтіп-
ұстауға – 270 672 мың теңге;
дәрілік заттарды, вакциналарды және ... да ... ... ... – 11 383 031 мың теңге;
әлеуметтік қызметтер стандарттарын енгізуге – 1 016 076 мың теңге;
медициналық-әлеуметтік мекемелерде күндіз ... ... ... – 153 347 мың ... емес ... мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты орналастыруға
– 230 227 мың теңге;
медициналық-әлеуметтік мекемелерде тамақтану нормаларын ұлғайтуға –
4 324 734 мың ... ... ... деңгейі мөлшерінің өсуіне байланысты мемлекеттік
атаулы әлеуметтік көмек пен 18 жасқа ... ... ай ... ... ... – 3 238 957 мың теңге;
ауыз сумен жабдықтаудың баламасыз көзі ... ... ... аса маңызды топтық және оқшау жүйелерінен ауыз су беру ... ... ... ... – 2 034 034 мың ... ... ... аталған сомаларын пайдалану тәртібі
(алтыншы, жетінші, сегізінші, тоғызыншы және оныншы абзацтарды қоспағанда)
және ... ... ... ... және ... қалаларының
бюджеттеріне бөлу Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі негізінде
айқындалады.
2009 жылға арналған ... ... ... ... ... бюджетіне облыстық және аудандық маңызы бар автомобиль жолдарын
және Астана қаласының көшелерін күрделі және орташа жөндеуге 15 647 943 ... ... ... нысаналы трансферттер көзделгені ескерілсін.
Ағымдағы нысаналы трансферттердің аталған сомаларын облыстық бюджеттерге
және Астана ... ... бөлу ... ... ... ... айқындалады.
 2009 жылға арналған республикалық бюджетте Қарағанды облысының
облыстық бюджетіне Қазақстан Республикасы мен ... ... ... ... 20 ... Сарышаған сынақ полигонын пайдалану мен жалға беру
және Приозерск қаласының тыныс-тіршілігін ... ету ... ... ... Приозерск қаласының инфрақұрылымын қолдауға 542 944 ... ... ... ... ... көзделсін.
2009 жылға арналған республикалық бюджетте Семей ядролық сынақ
полигонындағы ядролық сынақтардың салдарынан зардап ... ... ... ... ... ... ... радиациялық қауіпті
аймақтарда және жеңілдікті әлеуметтік-экономикалық мәртебесі бар ... ... және ... ... аралығында тұрған, жұмыс істейтін және
жұмыс істемейтін халыққа біржолғы ... ... ... ... мың ... ... ... көзделсін.
Аталған қаражат Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен
бөлінетін болып белгіленсін.
2009 ... ... ... ... ... ... ... Алматы қалаларының бюджеттеріне жол полициясының саптық бөлімшелері
сыртқы қызмет қызметкерлерінің ақшалай үлесін ұлғайтуға 3 657 360 мың ... ... ... ... көзделгені ескерілсін.
Ағымдағы нысаналы трансферттердің ... ... ... ... және ... қалаларының бюджеттеріне бөлу ... ... ... ... айқындалады.
2009 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге, Астана
және Алматы ... ... ауыл ... ... ... теңге сомасында ағымдағы нысаналы трансферттер көзделгені ескерілсін,
оның ішінде:
тұқым шаруашылығын қолдауға – 1 911 124 мың теңге;
асыл тұқымды мал ... ...... мың ... Республикасының Үкіметі айқындайтын ... ... ... егіс және егін ... ... жүргізуге қажетті жанар-
жағар май материалдары мен ... да ... ... ... – 16 418 000 мың ... ауыл ... дақылдарының шығымдылығын және сапасын
арттыруды қолдауға – 3 581 705 мың ... ... ... өндірушілерге су жеткізу бойынша
көрсетілетін қызметтердің құнын субсидиялауға – 1 062 338 мың ... ... және ... ... ... ... мен
өсіруді қамтамасыз етуге – 1 506 312 мың теңге;
мал шаруашылығы ... және ... ... ... – 11 666 580 мың теңге;
қазақстандық мақта талшығының сапасына сараптама жасауға – 253 704 мың
теңге.
Ағымдағы нысаналы ... ... ... ... ... және ... ... бюджеттеріне бөлу және оларды
пайдалану тәртібі Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімі ... ... ... республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге, Астана
және Алматы қалаларының бюджеттеріне Қазақстан Республикасында білім беруді
дамытудың ... ... ... бағдарламасын іске
асыруға 9 503 158 мың теңге сомасында ағымдағы ... ... ... оның ... орта және ... орта ... ... мемлекеттік мекемелердегі
физика, химия, биология кабинеттерін оқу жабдығымен жарақтандыруға – ... мың ... ... орта және ... орта ... ... ... лингафондық және мультимедиалық кабинеттер құруға – 2 543 319
мың теңге;
мемлекеттік білім беру жүйесінде оқытудың жаңа технологияларын ... 4 583 655 мың ... ... ... ... ... ... Астана және Алматы қалаларының бюджеттеріне бөлу және ... ... ... ... Үкіметінің шешімі негізінде
айқындалады.
 2009 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге, Астана
және Алматы қалаларының ... ... ... ... ... ... беруді дамытудың 2008-2012 жылдарға арналған
мемлекеттік бағдарламасын іске ... ... ... ... ... ағылшын тілі оқытушыларын тартуға 187 200 мың теңге сомасында
ағымдағы ... ... ... ... ... трансферттердің аталған сомаларын ... ... және ... ... бюджеттеріне бөлу және оларды
пайдалану тәртібі Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... ... облыстық бюджеттерге, Астана
және Алматы қалаларының бюджеттеріне Қазақстан Республикасының денсаулық
сақтау ісін ... мен ... ... ... ... ... 31 421 432 мың теңге
сомасында ... ... ... ... ... ... деңгейде медициналық денсаулық сақтау ұйымдарын материалдық-
техникалық жарақтандыруға – ... мың ... ... ... ... ... көлемін қамтамасыз етуге
және кеңейтуге – 15 657 874 мың теңге.
Ағымдағы нысаналы ... ... ... ... ... және Алматы қалаларының бюджеттеріне бөлу және оларды
пайдалану тәртібі ... ... ... шешімі негізінде
айқындалады.
 2009 жылға арналған республикалық бюджетте Қазақстан Республикасының
ауылдық аумақтарын ... ... ... арналған мемлекеттік
бағдарламасын іске асыру шеңберінде ауылдың әлеуметтік инфрақұрылымын
дамытуға және нығайтуға 52 635 081 мың ... ... ... ... ... ... ... денсаулық сақтау ісінде ... ... ... – 1 601 830 мың ... нысаналы даму трансферттері:
ауылдық (селолық) елді мекендерді ауыз ... ... ... және ...... мың ... ... жерлердің білім беру объектілерін салуға және
реконструкциялауға – 9 819 746 мың ... ... ... ... ... ... ... және
реконструкциялауға – 19 461 387 мың теңге.
2009 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге, Астана
және Алматы қалаларының ... ... ... ... ... беру тапсырысы негізінде техникалық және кәсіптік, орта
білімнен кейінгі білім беру ... ... ... стипендиялардың
мөлшерін ұлғайтуға 1 834 857 мың теңге сомасында ағымдағы ... ... ... ... ... аталған сомаларын ... ... және ... ... ... бөлу ... Республикасы Үкіметінің шешімі негізінде айқындалады.
2009 жылға арналған республикалық бюджетте жергілікті ... ... ... байланысты облыстық бюджеттерден, Астана
және Алматы ... ... ... түсімдері:
төтенше жағдайлар саласында – 749 374 мың теңге;
санитарлық-эпидемиологиялық ... ... – 10 926 805 мың ... бюджеттерден, Астана және Алматы қалаларының бюджеттерінен
трансферттердің аталған сомаларының республикалық ... ... ... ... ... ... айқындалады.
2009 жылға арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге, Астана
және Алматы қалаларының бюджеттеріне ... ... ... ... ... ... шеңберінде қоршаған ортаны қорғау
саласында берілетін функцияларды іске ... 25 195 мың ... ... нысаналы трансферттер көзделсін.
Ағымдағы нысаналы трансферттердің ... ... ... Астана және Алматы қалаларының бюджеттеріне бөлу Қазақстан
Республикасы Үкіметінің шешімі негізінде айқындалады.
Қазақстан Республикасы Ауыл ... ... ... ... ... ... мемлекеттік қолдауға, оның ішінде
Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімдерімен айқындалатын тәртіппен:
ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта ... ... ... ... ... қаражатын толықтыруға қаржы институттары беретін ... ... ... ... сыйақы (мүдде) ставкаларын – 2 300 000
мың теңгеге;
ауыл шаруашылығы өнімдері өндірісін басқару жүйелерін – 60 000 ... ... ... іс-шараларды қаржыландыруға 2 360 000 мың
теңге көзделсін.
2009 жылға арналған республикалық ... ... ... ... заңды тұлғалар тізбесі мен берешек көлемі бойынша
Қазақстан Республикасы Ауыл ... ... ... ... ... және өзге де берешегін өтеуге 73 533 ... ... ... ... ... ... ... және минералдық ресурстар министрлігі
шығыстарының құрамында ... ... ... ... ... жүргізуші субъектілері алдындағы борышын төлеуді
қамтамасыз ету үшін ... ... ... қоғамының жарғылық
капиталын ұлғайтуға 396 818 мың теңге сомасында қаражат көзделсін.
2009 жылға арналған республикалық бюджетте ... ... ... ... ... үй ... ... бағдарламасын
іске асыруға облыстық бюджеттерге, Астана және ... ... ... ... үй ... ... үйін салуға 21 600 000
мың теңге сомасында;
инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды дамытуға және жайластыруға 42
223 000 мың теңге сомасында ... даму ... ... даму ... ... ... облыстық бюджеттерге,
Астана және Алматы қалаларының бюджеттеріне бөлу Қазақстан ... ... ... ... ... арналған республикалық бюджетте облыстық бюджеттерге,
Астана және Алматы қалаларының бюджеттеріне Қазақстан Республикасында 2008-
2010 ... ... ... үй ... ... бағдарламасын іске
асыру шеңберінде тұрғын үй ... және ... ... Қазақстан
Республикасының Үкіметі айқындайтын тәртіппен ... ... ... ... ... беруге 16 100 000 мың теңге көзделсін.
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылға арналған резерві ... мың ... ... ... 2009 ... арналған республикалық
бюджетте тұрғын үй құрылысы жинақ ақшасына салымдар бойынша ... ... 1 352 500 мың ... ... ... ... жылға арналған республикалық бюджетте «Тұрғынүйқұрылысбанкі» жабық
акционерлік қоғамы ... ... ... ... үй кредиттері қарыз
алушыларының 2008 жылғы төлемдері бойынша бағамдық айырманы төлеуге 29 775
мың теңге көзделсін. ... ... ... ... ... ... мемлекеттік материалдық резервті қалыптастыруға және
сақтауға 4 711 180 мың теңге сомасында, оның ішінде республикалық ... ... ... шығарылған материалдық құндылықтарды
сатудан ... 2 706 666 мың ... ... ... ... ... көзделгені ескерілсін. 2009 жылғы 1 ... ... ... ... ... ... таратылған қарыз алушыларға
Қазақстан Республикасы ... ... және ... ... ... ... ... «Ауыл шаруашылығын қаржылық
қолдау қоры» акционерлік ... ... ... ... кредиттер
жөніндегі Қазақстан Республикасы Үкіметінің ... ... ... ... ... ... ... белгіленсін.
2009 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан ... ... 2009 ... қаңтардағы жағдай бойынша Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес
таратылған заңды тұлғаларға Қазақстан Республикасының Yкіметі ... ... ... мен ... көлемдері бойынша, мемлекеттік
кепілдіктер ... ... ... ... ... ... жөніндегі талаптары тоқтатылатын болып белгіленсін. 2009 ... ... ... ... ... ... ... өтеу
және оларға қызмет көрсету үшін 1 550 469 мың ... ... 2009 ... ... мемлекеттік кепілдіктерін беру лимиті 30 000 000
мың теңге ... ... 2009 ... 31 желтоқсанға үкіметтік борыш
лимиті 1 577 000 000 мың ... ... ...  2009 жылы
мемлекеттің кепілгерлік беру лимиті 70 000 000 мың ... ... ... ... ... ... 2009 жылы қолданылмайды деп белгіленсін. 2009
жылға арналған республикалық бюджетті ... ... ... ... ... бағдарламалардың тізбесі заңға сәйкес
бекітілсін. 2009 жылға арналған жергілікті бюджеттерді атқару процесінде 6-
қосымшаға сәйкес жергілікті ... ... ... жатпайтын
болып белгіленсін.
ІІ.2. Бюджеттің Шығындарын құқықтық реттеу.
Бюджет шығындары ретінде бюджет кредиттері, қаржы активтерін ... ... өтеу ... ... ... ... ... қайтарымсыз
негізде бөлінетін бюджет ... ... ... ... қайтарымды, жедел және ақылы негізде ... ақша ... ... ... ... алу заңды тұлғалардың, оның ... ... ... ... және бағалы қағаздарын мемлекеттік
меншікке сатып алуға бағытталған ... ... ... ... Қарыздарды
өтеу Қазақстан Республикасы ратификациялаған мемлекеттік ... ... ... ішкі ... ... ... ... сәйкес
негізгі борышты өтеуге бағытталған бюджет қаражаты болып табылады.
Функционалдық және ... ... ... ... ... бағыттарын айқындайтын, мемлекет ... ... ... ... және бағдарламалық құжаттарын іске
асыруды көрсететін барлық деңгейлердегі ... ... ... ... функционалдық сыныптамасы болып табылады.
Бюджет шығыстарының функционалдық сыныптамасының ... ... ... ... ... функционалдық кіші топтар;
бюджеттік бағдарламалардың әкімшілері; бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... әкімшілерін және бюджеттік бағдарламаларды топтастыру арқылы
жасалатын ... ... ... ... ... ... шығыстарының экономикалық сыныптамасы. Бюджеттік
бағдарламаларды іске ... үшін ... ... жүзеге асыратын
операцияларды көрсететін ... ... ... ... топтастыру бюджет шығыстарының экономикалық сыныптамасы ... ... ... ... сыныптамасын топтастыру
санаттан, сыныптан, кіші сыныптан және өзіндік ерекшеліктен тұрады.
Санат ... ... ... ... ... ... ... сынып шығыстарды мемлекеттік мекемелер жүргізетін операциялардың
негізгі түрлері бойынша ... ... ... ... іске ... үшін ... мекеме жүргізетін операцияның
түрін айқындайды.
Бюджет шығыстарының экономикалық сыныптамасы ерекшеліктерінің
құрылымын мемлекеттік жоспарлау жөніндегі ... ... ... әзірлейді
және бекітеді. Күрделі шығыстарды жүзеге асыруға бағытталған бюджеттік
бағдарламалар
Күрделі шығыстарға, бюджеттік ... ... ... ... ... материалдық-техникалық базаны құруға не
нығайтуға, күрделі жөндеуді (қалпына ... ... және өзге ... ... ... шығыстар жатады.
 Мемлекеттің міндеттемелерін ... ... ... ... ... ... бағытталған бюджеттік
бағдарламаларға: қарыз алу шарттарынан туындайтын, ... ... ... ... ... ... ... және өзге де
төлемдердің жиынтық төлемдері, хеджирлеу ... ... ... ... ... шартында белгіленген тәртіппен алған қарыз сомасын
қайтаруы, мемлекеттің қарыз шартынан ... ... да ... халықаралық ұйымдарға үлестік жарналар; мемлекеттік кепілдіктер
мен ... ... ... орындау; мемлекеттің Қазақстан
Республикасы ратификациялаған халықаралық шарттардан және ... ... ... ... ... ... ... да міндеттемелері жатады.
 Барлау және қарсы барлау қызметін жүзеге ... ... ... және ... ... ... ететін органдардың
мемлекеттік органдар мен олардың мекемелерінің шығыстарын сыныптау.
Барлау және ... ... ... ... ... ... қорғалатын
тұлғалардың және объектілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ететін ... мен ... ... ... ... бюджеттік
бағдарламалар: мемлекеттік функциялар мен ... ... ... және ... ... ... асыруға бағытталған бір
бюджеттік бағдарлама; бюджеттік инвестицияларды жүзеге асыруға бағытталған
бір бюджеттік ... ... ... ... ... ... ерекшелігі бойынша көрсетіле отырып, бір функционалдық топ
бойынша жіктеледі.
Мемлекеттік тапсырма ... ... ... қатысатын, Қазақстан
Республикасының Үкіметі айқындайтын заңды тұлғаларға мемлекеттің әлеуметтік-
экономикалық ... ... ... ... жекелеген
мемлекеттік қызметтер көрсетуге, бюджеттік ... ... ... және ... да міндеттерді орындауға арналған тапсырыс болып
табылады. Жарғылық ... ... ... ... ... тапсырманы орындауға бюджет ... бөлу осы ... ... капиталы ұлғайтылмай жүзеге асырылады. Мемлекеттік
тапсырманы жоспарлау ... ... ... осы ... ... ... отырып жүзеге асырылады.
Мемлекеттік тапсырманы орындау бекітілген республикалық бюджеттік
бағдарламаларды іске ... ... ... ... бағдарламалар
әкімшісі мен мемлекеттік тапсырманы орындаушы арасында азаматтық-құқықтық
мәміле жасалып, онда ... ... ... ... ... тапсырманы орындау Қазақстан Республикасының мемлекеттік
сатып алу туралы заңнамасында ... ... ... ... ... Мемлекеттік тапсырманы, республиалық бюджеттік
бағдарламалардың әкімшісін және мемлекеттік ... ... ... тұлғаны жыл сайын Қазақстан Республикасының Үкіметі бекітеді.
Мемлекеттік тапсырманы ... және ... ... Қазақстан
Республикасының Үкіметі айқындайды.
 
Қорытынды
Бюджеттік жүйенің ... - ... ... экономикалық жағдайдың,
азаматтардың әлеуметтік қорғалуының деңгейінің, мемлекеттің ... ... ... ... жэне оның ... ... жүйедегі алатын орнының маңызды критериі болып табылады.
Бюджеттік саясат - мемлекеттің қоғамдағы маңызды да өзекті мәселелерді
шешуге байланысты ... ... ол ... ... ала ... нақты
міндеттемелер. Қазыналық жүйенің дамуына, ... ... ... ... ... көріністері бар және олар үнемі
қайта туындап отырады.
Соңғы жылдардағы көптеген өзекті мәселелердің ... - ... ... Кірістер қажетті көлемде түспейді, эконмикалық нақты
секторын ... ... ... ... жыл сайынғы
секвестрлеу бұрын бюджеттің қорғалған деген баптарын да жеткілікті ... ... ... ... ... ... шын ... сәйкес келмейді. Тек қана биылғы жылы ... ... ... ... бөлігі жоспарланған кірістен көп түсті. Осы мәселеге
сәйкес, елбасы өзінің халыққа жолдауында ... ... 1 ... ... ... жалақы мөлшерінің көбейетінін, әлеуметтік
шаралардың ... ... ... - ... ... ... ... етуге
арналған, ақша қаражаттарын қалыптастыру жэне бөлу нысаны. Құқықтық акт
ретінде орталықтандырылған мемлекеттің ақша ... ... ... ұйымдастырудың негізгі қаржылық жоспары ретінде танимыз.
Олар сәйкес өкілді органдармен, атқару органдарының ұсынған ... ... ... ... ... ... етіледі.
Мұндай қаржылық жоспар бюджеттік қатынастарға түсушілердің заңдық құқықтары
мен ... ... ... ... реттеудің маңызы өте зор екені белгілі.
Бюджеттік қаржылар мемлекеттің өсіп-дамуының, ... ... ... ... ... ... негізі болғандықтан базистің құрамына
жататын да білдік.
Еліміздің экономикасының нарықтық сипат алуы, ... 1991 ... ... ... ... ... ... туралы” Қазақстан
Республикасы заңының және 1995 жылдың 30 тамызында Ата ...... ... ... ... ... ... құрып,
жаңаша қалыптастыруға орасан зор ықпалын тигізеді. Егер бұрынғы бюджеттік
жүйе тұтастық принципіне негізделіп, жергілікті бюджеттердің ... ... ... ... ... біртұтас мемлекеттік бюджет құралатын болса,
қазіргі бюджет ... ... ... ... ... ... ... жүйесі де топжарғандар қатарында танылады, ал мұны
жетекші халықаралық сарапшылардың өздері мойындап отыр.
Қазақстан ТМД елдерінің ішінде ... ... ... ... ... дамуды қамтамасыз ету, сыртқы ... ... ... үшін Ұлттық қор құрды.
Бүгінгі күні Ұлттық қорда 5,3 миллиард доллар жинақталып отыр. Ұлттық
қорды қоса ... ... ... ... ... ... млрд. АҚШ долларынан асып түсті. Осыдан 10 жыл бұрын бұл ... өзі қиын ... бір ... қатынастардың жиынтығы ретінде бюджеттердің
қаржыларға тән ерекшеліктері де бар. ... ... ... ... ... ақша түрінде жүзеге асырылады; әрқашанда ақша қорларын
қалыптастыру және пайдаланылуын ұйымдастыру күйінде кездеседі.
Бюджетті жалпы ... ... ... ақша ... ... және ... ... жоспар ретінде де қарастыруға болады.
өйткені, оның көлемі, түсу ... және ... ... ... яғни ... пен шығыс тізімі деп айтуға әбден болады.
Енді бюджетті реттеу мәселелеріне тоқталамыз. ... ... ... ... ... ... кіретін бюджеттерді
теңдестіру процесі. Республикалық бюджет пен ... ... ... ... пен ... - әкімші органдардың бюджеттік
– қаржылық саясаты жөніндегі басты мақсаты болып ... ... ... мақсаты бюджетр жүйесінің барлық құрама бөліктерінің өзара
қатынастарын қамтамасыз ету және тұтастай ... ... ... пен барлық
жүйені теңдестіру.
Пайдаланылған әдебиеттер және нормативтік құқықтық актілер тізімі:
1. Назарбаев Н.Ә. Қазақстан – 2030. Алматы,
2. Қазақстан ... ... ... ... ... жолдауы. Алматы 2005 жыл.
3. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қазақстан
халқына жолдауы. Алматы 2006 жыл.
4. Худяков А.И. Финансовое ... РК ... ... ... ТОО ...
2001.
5. Мухитдинов Н.Б., Найманбаев С.М., Сермиов У.С, Қаржылар саласындағы
басқарудың құқықтық негіздері. – Алматы, ... ... С.М. ... ... қаржылық хұқы. (оқулық) –
Алматы, 1994г.
7. Мельников В.Д., Ильясов К.К. ... ...... 2001.
8. Финансы. Денежное обращение. Кредит: учебник для вузов.
под ред. проф. Л. А. Дробозиной - М, ... ... ... ... ... ... Под ред. ... - М ., 1999г,
Финансы и статистика.
10. ... В., ... Ю. ... ... ... ... // ... №11, 1996г.
11. Павлова Л. Бюджетное финансирование и ... ... // ... № 4, ... ... И. ... проблемы бюджетного регулирования
//Экономист, № 7, 1996г.
13. Основы ... ... ... ... А.И.- А., 1995г.
14. Қазақстан Республикасының Бюджет Кодексі. Алматы, Юрист,2009г.
15. Қазақстан Республикасының 1995 ... ... ... ... ... ... Заңы. (өзгетулер мен
толықтырулар № 577-ІІ 20.12.09ж)
16. Қазақстан Республикасының Үкіметінің ҚР Қаржы ... ... ... қызметінің кейбір мәселелері туралы 19.06.2002
жылғы Қаулысы
17. Қазақстан ... 2008 ... ... және бюджетке
төленетін басқа да міндетті төлемдер ... ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет
 
|Санаты ... |
| |мың ... ... ... | |
| |  ... ... | |
| | |  ... | |
|1 |2 |3 ... |  |  |І. ... |2 845 331 476 |
|1 |  |  ... түсімдер |1 827 322 214 ... |01 |  ... ... |721 606 200 ... |  |1 ... ... ... |721 606 200 ... |05 |  ... ... және ... |914 464 980 |
| | | ... ішкі ... | ... |  |1 ... құн ... |723 669 731 ... |  |2 ... |30 747 238 ... |  |3 ... және ... да ресурстарды |158 588 985 |
| | | ... үшін ... ... | ... |  |4 ... және кәсіби қызметті жүргізгені|1 459 026 |
| | | ... ... ... | ... |06 |  ... сауда мен сыртқы операцияларға |178 524 679 |
| | | ... ... | ... |  |1 ... төлемдерi |158 970 356 ... |  |2 ... ... мен ... |19 554 323 |
| | | ... ... да ... | ... |07 |  ... да ... |10 950 ... |  |1 ... да ... |10 950 ... |08 |  ... мәнді іс-әрекеттерді жасағаны және |12 715 405 |
| | | ... оған ... бар ... | |
| | | ... ... ... ... құжаттар | |
| | | ... үшін ... ... ... | ... |  |1 ... баж |12 715 405 |
|2 |  |  ... емес түсімдер |55 352 958 ... |01 |  ... ... ... ... |38 307 502 |
|  |  |1 ... ... таза ... |916 151 |
| | | ... ... | ... |  |3 ... меншігіндегі акциялардың |9 593 356 |
| | | ... ... ... | ... |  |4 ... ... ... ... |34643 |
| | | ... ... кірістер | ... |  |5 ... ... мүлікті жалға беруден|20 330 468 |
| | | ... ... | ... |  |6 ... ... банк ... |254 290 |
| | | ... үшін сыйақылар | ... |  |7 ... ... ... ... |1 478 801 |
| | | ... ... | ... |  |9 ... ... ... ... да |5 699 793 |
| | | ... | ... |02 |  |Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын |2 138 792 |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... ... | |
| | | ... түсімдер | ... |  |1 ... ... ... |2 138 792 |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... | ... |03 |  |Мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылатын |41 785 |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... ... ... түсетін | |
| | | ... ... | ... |  |1 ... бюджеттен қаржыландырылатын |41 785 |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... алуды өткізуден түсетін | |
| | | ... ... | ... |04 |  ... бюджеттен қаржыландырылатын, |3 549 386 |
| | | ... ... ... ... | |
| | | ... бюджетінен (шығыстар сметасынан) | |
| | | ... және ... | |
| | | ... ... салатын айыппұлдар, | |
| | | ... ... ... ... | ... |  |1 ... секторы ұйымдарына түсетін түсімдерді|3 549 386 |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... ... | |
| | | ... ... Банкінің бюджетінен | |
| | | ... ... ... және | |
| | | ... ... мекемелер | |
| | | ... ... ... ... |
| | | ... алулар | ... |05 |  ... |1 632 446 ... |  |2 |Қаржылық көмек |1 632 446 ... |06 |  ... да ... емес ... |9 683 047 ... |  |1 ... да салықтық емес түсімдер |9 683 047 |
|3 |  |  ... ... ... ... ... |17 957 823 ... |01 |  ... ... ... |63 657 |
| | | ... мүлікті сату | ... |  |1 ... ... ... |63 657 |
| | | ... ... сату | ... |02 |  ... ... ... ... |17 894 166 |
| | | ... | ... |  |1 ... ... резервтен тауарлар |17 894 166 |
| | | |caту | |
|4 |  |  ... ... |944 698 481 ... |01 |  ... ... мемлекеттік басқару |101 598 481 |
| | | ... ... ... | ... |  |1 ... ... ... және ... |101 598 481 |
| | | ... ... ... | |
| | | ... | ... |04 |  |Ұлттық қордан трансферттер |843 100 000 ... |  |1 ... ... ... |843 100 000 |

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 91 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мемлекеттік және жергілікті бюджеттер: қалыптастыру және орындалу мәселелері111 бет
Мемлекеттің қолындағы бюджет қаржысын орталықтандырудың қажеттігі7 бет
Қазасктан Республикасының бюджет жүйесі және бюджет құрылымы82 бет
Қазасктан Республикасының бюджет жүйесі және бюжет құрылымы59 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Мемлекеттік бюджет туралы ақпарат29 бет
Мемлекеттің фискалдық саясаты40 бет
Жергілікті бюджеттің кірістері мен шығыстары23 бет
Жергілікті қаржы, бюджетінің кірістері мен шығыстарының мәні мен маңызы23 бет
Ирак бюджет жүйесі9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь