Кәсіпорынның пассивтерін басқарудың теориялық негіздері

Кіріспе

1 Кәсіпорынның пассивтерін басқарудың теориялық негіздері

1.1 Пассивтердің мәні және кәсіпорын пассивтерінің мазмұны, қызметі және оларды басқару ролі
1.2 Кәсіпорын қызметінің экономикалық көрсеткіштерінің қызметі

2."Dala Group" кәсіпорының пассивтерін басқаруын талдау.
2.1. Кәсіпорынның қарыз капиталының тартылуын талдау
2.2. Кәсіпорын пасситері, жобалық қаржыландыруды ұйымдастыру
және банктік несиені тартуды басқару
2.3 Тауар (коммерциялық) несиесін тартуды және ішкі кредиторлық
борышты басқару

ІІІ бөлім. Кәсіпорындардың пассивтерін басқаруды дамыту
жолдары

3.1 Кәсіпорындардың пассивтерін жетілдіру

Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Қосымша
Экономикалық жүйені тиімді басқару мен шешім қабылдау процесіне қажетті ақпараттар қалыптастырушы бухгалтерлік есеп жүйесі болып табылады. Салалық "нұсқау- ережелер" және "жоғарыдан" келетін әдістемелер негізінде, сондай-ақ мемлекет тарапынан күштеп бақылау қою мақсатымен қалыптасқан консервативтік бағыттағы бухгалтерлік есеп бұл күндері қайта құру, реформалау және халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарына сай әрі қарай жетілдіру мақсатына түсті. Бухгалтерлік есеп, бұдан туындайтын қаржылық қорытынды есеп нарықтық қатынастардың негізі болып табылатынына кәсіпкер, бизнесмендер мен меншік иелерінің және кәсіпорындарды басқарушылардың көзі жетті.
Бухгалтерлік есепке тән негізгі принциптердің мәні мен маңызын түсінбей тұрып, кәсіпорындар қызметін басқару мен ұйымдастыру жөнінде шешім қабылдау мүмкін емес. Қаржы саясатын тиімді бағытқа салу, экономикалық модельдер құрып, салыстырмалы талдау ісін күнделікті экономикалық өмірге қосу мақсатымен әртүрлі үлгідегі модельдер жасау керектігі туындайды. Бухгалтерлік есеп өрісіндегі көрсеткіштер жүйесін қалыптастырып, бұл үрдісті дұрыс ұйымдастырудың басты мақсаты - сыртқы пайдаланушылар мен кәсіпорын басшыларын арнайы ақпараттармен қамтамасыз ету. Қаржылық есеп негізінде, акционерлер, инвесторлар, кредиторлар өндірістің табыстылығын анықтап, ақша-қаражаттарын салу тиімді ме деген сұраққа жауап іздейді. Осы ақпарат негізінде де аудиторлар мен салық қызметінің органдары есепке алынған тапсырыстардың, пайда мен шығындардың сенімділігін, салықтарды аударудың дұрыстығын бағалайды.
Акционерлер, инвесторларға кәсіпорынның қаржылық капиталы қаншалықты тиімді, әрі пайдалы қолданатынын, кәсіпорынға жаңа инвестициялар қажет пе немесе олардың көлемін азайту керек пе, фирма табысты болып қала ала ма және қандай жағдайларда екенін білу маңызды.
Тақырып өзектілігі. кәсіпорындар бір жағынан, шаруашылық субъектілердің уақытша бос ақшалай қаражаттарын тартатын болса, екінші жағынан, қаражаттар есебінен кәсіпорындар әр түрлі қажеттерін қанағаттандыратын арнайы мекеме. Кәсіпорынның пассивтік операциялық негізінде оның қызметінің жүзеге асырылуы үшін қажетті кәсіпорын ресурстары жинақталады.
Бүгінгі таңдағы кәсіпорын ресурстары нарығының құрылуында көптеген ерекшеліктер бар деуге болады. Кәсіпорындар қызметінің тұрақтылығы үшін, ең бастысы, олардың баланстары өтімді болу керек. Ал оның қамтамасыз етілуі, кәсіпорын ресурстар мен жұмсалымдар арасындағы көлемі және мерзімі бойынша тепе – теңдіктің сақталуын қамтамасыз етеді.
Кәсіпорындар басқа да шаруашылық субьектілері сияқты, өздерінің коммерциялық және шаруашылық қызмметтерін қамтамасыз етіп отыру үшін, белгілі бір ақшалай қаражаттары, яғни ресурстары болуға тиіс.
1. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі, 27.12.2010 жыл, №268-ХІІ1, (өзгертулер мен толықтырулар);
2. Қазақстан Республикасының «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» заңы, 28.02.2008жыл, №234;
3. Қазақстан Республикасының Заңы. "Аудиторлық қызмет туралы" ҚР Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы // Заң газеті, 2001.15.01 (2010 жылғы өзгертулер мен толықтырулар)
4. "Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру туралы" Қазақстан Республикасының Заңы. 2009 ж. (өзгертулер мен толықтырулар енгізілген)
5. Қазақстан Республикасының Салық Кодексі.10.12.2009 ж.
6. Қазақстан Республикасының жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер туралы заңы, 22.04.1998жыл, №200-1 ҚРЗ/ «Казахстанкая правда 30.04.2009жыл;
7. “Кәсіпорын қаражаты”. Оқулық құралы. Ілиясова А.А. С.Б. Алматы- 2008ж.
8. Қаржылық есептіліктіктің ұлттық стандарттары (Кр¥С); Ю.Қаржылық есептіліктіктің халықаралық стандарттары (ҚЕХС)
9. Әбдіманапов Ә. Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарының негізгі принциптері // Бухгалтерлік есеп және аудит. - 2001. - № 5.
10. Ержанов М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и новая корреспонденция счетов (с 1 января 2008 г.). - А.: Ержанов и К, 2008.
11. Ержанов М.С., Даулетбеков Г.Б. и др. Аудит-1: Учебник. - Алматы, 2010.
12. Баймұханова С.Б. Кәсіпорын пассивтері. - А.: Қазақ университеті, 2010.
13. Радостовец В.К. Кәсіпорындағы бухгалтерлік есеп. - Алматы, 2001
14. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С. К., Дюсембаева З.К. Аудит и анализ финансовой отчетности: Учебное пособие. - Алматы: "Қаржы-қаражат", 1998.
15. Дюсембаева К.Ш. Теория аудита / Под ред. В.К. Радостовца. Учебник. - Алматы: Экономика, 1995.
16. Назарова В.Л. Бухгалтерский учет хозяйствующих субъектов. - Алматы - 2009.
17. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. Пассивные операции на предприятии. 3-е изд. перераб. и доп. - Алматы: Центраудит-Казахстан, 2002.
18. Радостовец В.К., Тасмаганбетов Т.А., Абленов Д.О. и др. Организация финансового учета: Уч. пос. - Алматы: Экономика, 1997.
19. Назарова В.Л. Шаруашылық жүргізуші субъектілеріндегі бухгалтерлік есеп: Оқулық. Жалпы ред. басқарған Н.Қ. Мамыров. - Алматы: Экономика, 2010.
20.Ковалев А.И. Привалов В.П. Анализ финансового состояния предприятия. 3-е изд. перераб. и доп. - М.: Центр экономики маркетинга, 2000.
21. Дүйсембаев К.Ш., Төлегенов Е.Т., Жұмағалиева Ж.Г. "Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау". - Алматы: 2001.

22. Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа жолдауы. “Айқын” газеті. Наурыз- 2009 ж.
23. “Қаржы-Қаражат” ғылыми –тәжірибелік журнал. Алматы 2009ж.
24. “"Dala Group" ” АҚ-ның 2010 жылдың жылдық есебі.
25. Қазақстан Ұлттық Кәсіпорынның хабаршысы. №3, 2009 ж.
26. www.standardandpoors.ru.
27. www.kase. kz.
        
        Мазмұны
Кіріспе
1 Кәсіпорынның пассивтерін басқарудың теориялық негіздері
1.1 Пассивтердің мәні және ... ... ... ... оларды басқару ролі
1.2 Кәсіпорын қызметінің экономикалық көрсеткіштерінің қызметі
2."Dala Group" кәсіпорының пассивтерін басқаруын талдау.
2.1. Кәсіпорынның қарыз капиталының тартылуын талдау
2.2. Кәсіпорын ... ... ... ... банктік несиені тартуды басқару
2.3 Тауар (коммерциялық) несиесін ... және ішкі ... ... ... Кәсіпорындардың пассивтерін басқаруды дамыту
жолдары
1. Кәсіпорындардың пассивтерін жетілдіру
Қорытынды
Пайдаланылған әдебиеттер
Қосымша
Кіріспе
Экономикалық ... ... ... мен ... ... процесіне қажетті
ақпараттар қалыптастырушы бухгалтерлік есеп жүйесі болып табылады. Салалық
"нұсқау- ережелер" және "жоғарыдан" келетін әдістемелер негізінде, ... ... ... ... ... қою мақсатымен қалыптасқан
консервативтік бағыттағы бухгалтерлік есеп бұл ... ... ... және ... ... есеп стандарттарына сай әрі қарай
жетілдіру мақсатына түсті. Бухгалтерлік есеп, ... ... ... есеп ... ... негізі болып табылатынына кәсіпкер,
бизнесмендер мен меншік иелерінің және ... ... ... есепке тән негізгі принциптердің мәні мен маңызын түсінбей
тұрып, кәсіпорындар ... ... мен ... жөнінде шешім қабылдау
мүмкін емес. Қаржы саясатын тиімді ... ... ... ... ... ... ісін ... экономикалық өмірге қосу
мақсатымен әртүрлі үлгідегі ... ... ... ... есеп ... көрсеткіштер жүйесін қалыптастырып, бұл
үрдісті дұрыс ... ... ... - ... ... ... басшыларын арнайы ақпараттармен қамтамасыз ету. ... ... ... инвесторлар, кредиторлар өндірістің табыстылығын
анықтап, ақша-қаражаттарын салу тиімді ме деген ... ... ... ... ... де аудиторлар мен салық ... ... ... ... ... мен шығындардың сенімділігін, салықтарды
аударудың дұрыстығын бағалайды.
Акционерлер, инвесторларға кәсіпорынның ... ... ... әрі пайдалы қолданатынын, кәсіпорынға жаңа инвестициялар қажет пе
немесе олардың көлемін азайту керек пе, ... ... ... қала ала ... ... жағдайларда екенін білу маңызды.
Тақырып өзектілігі. ... бір ... ... уақытша бос ақшалай қаражаттарын тартатын болса, екінші
жағынан, ... ... ... әр ... қажеттерін
қанағаттандыратын арнайы ... ... ... операциялық
негізінде оның қызметінің жүзеге асырылуы үшін қажетті кәсіпорын ресурстары
жинақталады.
Бүгінгі таңдағы кәсіпорын ресурстары нарығының құрылуында ... бар ... ... ... ... ... үшін, ең
бастысы, олардың баланстары өтімді болу керек. Ал оның ... ... ... мен ... ... ... және ... бойынша
тепе – теңдіктің сақталуын қамтамасыз етеді.
Кәсіпорындар басқа да ... ... ... ... және ... ... ... етіп отыру үшін,
белгілі бір ақшалай қаражаттары, яғни ресурстары болуға тиіс.
“Қазақстан әлемдік экономиканың өскелеу ... ... ... және ... алу шараларын іске асыруға кіріскен әлемдегі ... ... бірі ... ... ... қызметтерінің ауқымы, яғни, активтік
операцияларменен анықталатын обьектілері, кәсіпорындардың ... ... ... ... ... ... көздеріне тікелей
байланысты. Міне осындай жағдай, кәсіпорындардың ресурстар ... ... ... ... жол ... Грек ... Аристотель (384-322ж.ж.б.э.б) былай деген:
игілік қай жерде ... ... екі ... ... ... ... мақсатты дұрыс анықтау, екіншісі- оған жетуде тиісті
құралдарды іздестіру.
Ендеше, жоғарыдағы мәселелерді зерттеуге бағытталған дипломдық ... ... ... мен ... ... жұмыстың басты мақсаты кәсіпорында пассивтерді басқарудың
дұрыс тәсілдерін анықтай ... ... орын алар ... ... ... ... ... келесідей міндеттерді шешу қажет:
1. Кәсіпорын пассивтеріне анықтама беру.
2. Кәсіпорын пассивтерін құралу көздерін қарастыру.
3. Кәсіпорынның пассивтерін дамыту жолдарын қарастыру.
Диплом ... ... және ... ... Кәсіпорынның
пассивтерінің мәнін, түрлерін зерттеу, пассивтер дамуына талдау жасау,
дамыту ... ... Ол үшін ... ... ... ... осы ... өздерінің еңбектерін жазған шетелдік экономист
ғалымдардың еңбектері: М.Х Лаврушин, В.И. ... О.И. ... ... М.Х. Лапидус және т.б. , отандық экономист ғалымдардың ... Н.Н. ... және т.б. ... ... ... ... құқықтық негізіне ... ... және ... ... туралы” заңы, Қазақстан Республикасының
Ұлттық Кәсіпорынінің нормативтік құжаттары мен актілері, сол ... ... ... ... мен ... ... Кәсіпорынның пассивтерін басқарудың теориялық негіздері
1.1 Пассивтердің мәні және кәсіпорын пассивтерінің ... ... ... ... ролі
Кәсіпорын өз қызметін жүзеге асыруы үшін сұраныстағы өнімді өндіруге
мүмкіндік ... ... ... ... ... ие ... қажет.
Бұл ресурстардың бір бөлігін кәсіпорынның меншік иелері ұсынады. ... ... және ... емес ... ақша
қаражаттарының жалпы сомасы меншік капиталы деп аталады. Ресурстардың басқа
бөлігін меншік иесі болып табылмайтын тұлғалардың салуы немесе ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалардан тартылған қаражаттар арқылы алуы мүмкін. Тартылған
капитал ретінде кәсіпорынның заңды ... жеке ... ... ... яғни ... ... ... экономикалық
ресурстардың немесе оның ақшалай баламасын (келісім шартқа сәйкес), сонымен
қатар сыйақыларын (келісім-шартта қаралған жағдайда) келісілген ... ... ... ... ... ... ... = Меншікті
капитал + Пассивтер.
Пассивтер деп - мақсатты шараларды қаржыландыру үшін ... және ... ірі ... ... ... осы ... алып, түптің түбінде қайтарып беру жөніндегі алған міндеттемесін
айтады. Алынған пассивтердің барлығы да осы күнгі ... ... ... ... алу ... кәсіпорындардың активті қаражаттары
көбейеді. Яғни ол - міндеттеме алушы жақ , міндеттеме беруші жаққа ақша мен
мүліктерді қандай сомада ... ... ... ... ... сомаларға қосымша пассивтер үшін төленетін пайыздық сомалар
қосылады. Мұның нәтижесінде міндеттеме ... ... ... ... ... қатынастар жағдайында берешек қарыз сомалар осы
кәсіпорын қабылдаған ... ... ... ... ... ... және ұзақ мерзімді болып бөлінеді.
Дипломдық жұмыстың мақсатына сай ағымдағы ... ... ... кәсіпорынның қалыпты операциялық ... ... ... балансы жасалғаннан кейін 12 айдың ішінде
төленетін (қайтарылатын) ... ... ... ... ... келесідей түрлері бар:
1. Қысқа мерзімді қаржылық пассивтер – бір жылға дейінгі уақытқа алынған
кәсіпорындардың ... ... емес ... ... акцияларға есептелген және төленетін дивиденттік сомалар және
жарғылық капиталда ... бар ... ... есептелген табыстар, ұзақ
мерзімді қаржылық міндеттелердің ағымдағы бөлігі мысалға, қаржылық жалдау,
зайымдар, ... осы ... ... ... ... қысқа
мерзімді қаржылық пассивтердің есебі жүргізіледі.
2. Салықтар бойынша пассивтер – төленетін корпоративтік табыс салығы,
есептелген және төленетін жеке ... ... ... ... және
төленетін қосымша құн салығы, акциздер, әлеуметтік салық және жер салығы,
көлік ... ... ... ... салық, басқалацй
салықтардың есебі жүргізіледі.
3. ... және ... ... ... ... ... пассивтер –
ҚР-сы заңнамаларына сәйкес әлеуметтік сақтандыру жөнінде есептелген және
төленетін сомалар, зейнетақы қорына ... және ... ... басқалай міндетті төлемдер мысалға, ... ... ... баж, ... ... басқалай еркін төленетін
пассивтердің есебі жүргізіледі.
4. Кредиторлардың ... ... ... – өтеу ... бір жылға
дейінгі аралықта қоюшылар мен ... ... ... және ... ... ... ... бөлімшелердің, еңбеккерлердің, жалға берушілердің, сондай-ақ
алынған зайымдарға, вексельдерге, эмитенттелген құн.ды ... ... ... ... ... сыйақылар бойынша алашақтардың қысқа
мерзімді қарыздарының есебі жүргізіледі.
5. Бағалаудағы қысқа мерзімді пассивтер – бір жылға ... ... ... мен көрсетілген қызметтерге тән кепілді пассивтер, сот
талабының орындалуына, еңбеккерлерге сыйақы есептеуге, сондай-ақ басқалай
бағаланатын ... ... ... ... резервтер құру
операцияларының есебі жүргізіледі.
6. Қысқа мерзімді басқалай пассивтер – мына төмендегі операциялардың:
- ... ... ... көрсетілген қызметтер, сондай-ақ
тапсырыс берушілердің тапсырысын бөлшектеп орындауға алынған қысқа мерзімді
аванстар және алынған ... ... ... ... ... айда алынып, келесі есепті айдың есебіне жатқызылатын алдағы
кезеңдердің табысы;
- сатуға ... ... ... және ... емесе
активтердің) есептен шығарылуына арналған қысқа мерзімді пассивтердің есебі
жүргізіледі.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... болады.
Кәсіпорын ресурстары меншікті және тартылған қаражаттарға бөлінген.
Мұндағы меншікті қаражаттарға: жарғылық, ... ... ... және кәсіпорын ісін дамыту қорлары, ал, ... есеп ... және ... ... қаражаттары.
Бүгінгі таңдағы кәсіпорын ресурстары нарығының құрылуында көптеген
ерекшеліктері бар ... ... ... ... ... үшін, ең
бастысы, олардың баланстары өтімді болу керек, ал оның ... ... ... мен ... арасындағы мерзімі бойынша тепе –
теңдіктің сақталуын талап етеді.
Кәсіпорын ресурстары нарығының пайда болуымен қатар ... ... ... ... ... ... ... факторинг,
лизинг және басқа операциялармен тікелей жұмыс істей бастады. Бұл,
кәсіпорынның ... ... тек қана ... ... ... ... тауарлы - материалдық құндылықтар және ... ... ... білдіреді.
Кәсіпорын ресурстары – бұл кәсіпорынның пассивтік ... ... және ... активтік операциялар бойынша кәсіпорын
өтімділігін қамтамасыз ету және ... табу ... ... ... ... және ... ... жиынтығы.
Нарықтық қатынастарға өту барысында кәсіпорынның ресурстарының
құрылымында біршама өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... резервтік қоры, сол сияқты
қосымша қорлар кіреді. Тартылған қаражаттардың жаңа ... ... ... ... ... ресурстарының құрылымы, ... ... және ... ... ... ... ... құрылымына мыналар жатады:
1. Кәсіпорынның меншік капиталы
2. Кәсіпорынның ... және ... ... ... ... ... ресурстары
жинақталады. Сондықтан да, пассивтік операциялардың ... ... ... ... ... ... нәтижесінде
құрылғандықтан, оған анықтама берген дұрыс. Қаржы және несие сөздігінде "
пассивтік операциялар бұл ... және ... ... ... ... ... өз ресурсын құру операциялары" – делінеді.
Ал соңғы оқулықтарға сүйенсек, ... ...... пассивтік шоттағы немесе активтік – ... ... ... , яғни ... пен ... арту ... ... сипаттайды.
Бұл анықтамалар бірін бірі толықтырады десе болады, себебі біріншісі
пассивтік операцияның толық түсінігін бере алмайды. [ 1; 159 ... ... ... ... ... ... ... маңызы бар. Кәсіпорынның бастапқы құрылуы барысында осы
меншікті қаражаттары ... ... яғни ... ғимаратқа,
жабдықтауға, жалақыға жұмсалатын ... ... ... ... кәсіпорынның қызметін бастау мүмкін ... Осы ... ... ... ... ... құрылды. Ең соңында,
кәсіпорынның меншікті ... – бұл ұзақ ... ... ... көзі ... табылады.
Кәсіпорынның меншікті қаражаттарының құрылымы бірдей емес, олар әр
түрлі әсер ететін ... оның ... ... ... ... пайдалануына капиталдың бағасын нығайту мақсатына байланысты
кәсіпорын саясатына қатысты жыл бойына өзгеріп ... 2; 70 ... ... ... ... ... топтар құрайды:
жарғылық қор ( капитал), резервтік қор, ... ... ... қызметі
бойынша тәуекелдерді төмендету мақсатында ... ... ( ... ... ... ... қоры ( ... кәсіпорынның заңды тұлға
ретіндегі міндетті түрде құрылуын және оның өмір сүруінің ... ... ... ... ... кәсіпорынның күнделікті атқаруды
қажет ететін ... бірі ... ... Айналым активтерін басқару
ең алдымен айналым активтерінің қалай ұйымдастырылғанына байланысты, яғни
оны келесідей кезеңдер бойынша сипаттауға ... ... ... активтерін басқаруды және ұйымдаструды
қаржы менеджментi ... ... ... ...... ... ... бақылауды және бағалауды iске
асырады. Қаржы менджментiн жүзеге асырудың ... ... ... ... ... Бұл орта бағалардың еркiн жүйесi, тауар мен ... ... ... ... ... ... рыногiнiң жұмыс
iстеуi, корпорациялардың қызметiн ... ... ... ... ... коммерциялық есеп негiзiнде жүргiзуге
мүмкiндiк бередi.
Қаржы менеджментi келесi кезеңдердiң ... ... ... ... Ақша қаражаттарын және айналым активтерін ... ... қою және ... ... ... активтерінің қозғалысын басқарудың қаржылық әдiстерiн,
тәсiлдерiн анықтау;
3. Қабылданған ... ... ... ... ... ... ... немесе басқа рәсiмдеу түрiндегi iс-әрекеттердiң бағдарламасын
жасау;
4. Айналым активтерін қызмет етуін және ... ... ... ... ... ... ... және қажеттi түзетулер
енгiзу, алдағы өндірістік кезеңдерге қажетті ... ... ... ... ... кәсiпорынның айналым
активтерінің қаржылық жай-күйiн талдау болып табылады. Бұл кәсiпорынның
қаржы ... ... ... ... ... ... оның рыноктағы жағдайын (бәсекеге қабiлеттiлiгiн) сипаттау үшiн
қажеттi. Талдаудағы қажеттi ... ... ... ... ... ... есепте (пайда және зияндар туралы есепте),
ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есепте болады.
Сөйтiп, қаржы менеджментi кәсiпорынның ... ... ... активтерін және тағы басқа активтерді қаржылық қамтамасыз етiлуiн
тактикасы мен стратегиясы ретiнде қаржының ... ... ... үшiн оның ... ... ... ... Кәсіпорынның
қаржы саясатында қаржы менеджментiнiң жалпы ... ... ... ... iшкi және сыртқы факторларын есепке алу ... ... тең ... ... ... ... ... табылады.
Кәсіпорынның айналым активтерінің жетіспеушілігі салдары ең бастысы
кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... арттыру мәселесімен айналысады. Олар:
• Айналым құрамын және құрылымын анықтау;
• Кәсіпорынның айналым ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру көздерінің тиімді тарту жолдары мен
каналдарын анықтау;
• Айналым активтерін бөлу және ... ... ... ... Айналым активтерінің сақталуын және қауіпсіздігіен қамтамасыз ету;
Айналым құрамы өндірістік қорлар және айналым ... ... ... ... Ал ... әрбір айналым элементінің жалпы
активтердегі үлесін анықтайды. Кәсіпорын ... ... ... ... ... негізгі құрамын келесі көрсеткіштер
құрайды:
• Тауарлы-материалды құндылықтардың қорын басқару;
• Дебиторлық қарыздарды басқару;
• Есеп ... ... Ақша ... ... ... материалдық қорларды басқару кәсіпорының қызмет етуіне
күнделікті қажетті болып табылатын айналым қорларын дер кезінде қамтамасыз
етуді ... ... ... ... ... ... ... байланысты
материалдарды уақытымен қамтамасыз етіп отырмаса, онда ... ... ... ... ... етуіне зиянды әсер етеді.
Дебиторлық қарыздарды басқару кәсіпорынның өз қызметін тиімді
ұйымдастыруындағы қажетті ... ... ... тиімді жақтарын
анықтау немесе қарыз берудегі қызметін анықтау болып табылады. Мысалы,
кәсіпорын ... ... ұзақ ... ... ... ... банктерден
немесе банктік емес ұйымдардан алудың қайсы жолдары ұтымды екенін анықтау
қажеттігі туындайды.
Кәсіпорынның есеп ... ... бұл өз ... ... есеп
негізінде көрініс табады. Бухгалтерлік құжаттарға кәсіпорынның бухгалтерлік
қызметі, оның ... мен ... ... ... ... ... бухгалтерлік есебінде айналым активтерінің үлесі айтарлықтай
орын алады. Бұл әсіресе қаржы салаларында кең көрініс ... ... ... кәсіпорынның айналым активтерінің күрделі
әрі барлық қызметтерді жүргізудің және ұйымдастырудың ... ... ақша ... және ақша ... ... мен ... ... Ұдайы өндiрiстiк тұжырымдаманы жақтаушылар қаржының
экономикадағы келесi үш ... ... ... ... мен қорларды жасау;
2. Ақшалай табыстар мен қорларды пайдалану;
3. ... ... және ... ... ... материалдық өндiрiс
сферасында жасалған қоғамдық жиынтық өнiм және өзiндiк өнiм құнының ... алып ... ... ... Бұл ... қаржының қызметi ақша
қорларын жасау арқылы жүзеге асады.
Осы жиналған немесе тартылған ақша қорларын экономикада орынды жұмсау
қаржының ... ... ... ... мен ... ... ... асырылады. Әрине жоғарыда аталған қызметтердiң ... ... ... және олардың қызметтерi бiр-бiрiнсiз жүзеге аспайтын
белгiлi бiр экономикалық жүйе ... ... ... ... ... зор. ... ол ... ашудағы негізгі соманы құрайды және ... ... ... ... ... ... Яғни ... етуші корпорациялардың
материалдық және ақшалай ... ... ... ... ... бір ... ... активтеріне жұмсалады. Осы меншік капиталының
негізі болып корпорация құлыла сала пайда ... ... қор ... ... Бұл ... ... құрамы кәсіпорынға қатысушы
инвесторлардың және қатысушылардың инвестициялары немесе затттай салымдары
арқылы іске ... ... ... ... шаруашыылқ қызмет етуші субъектілердің
меншік қаражаттары мен ... ... ... ... ... ... ете алмауы мәсеесі туындайды. Бұл кезде олар қызмет
процесіне байланысты әр ... ... ... тартуға ынталы болады және
мұндағы негізгі несиелерге банктердің қысқа мерзімді ... ... ... ... ссудалық капиталға өтуін қамтамасыз ете отырып,
несие берушілер мен ... ... ... ... ... қатынасты
бейнелейді. Несиенің көмегімен заңды және жеке ... ... ... мен ... ... жүйе ... жинақтала отырып,
уақытша және ақылы ... ... ... ... ... мен ... арасында да өзара айвымашыылқ бар. Несие - ... ... ... көзі ... барлық несиелік қатынастарды
ұйымдастырудың әр түрлі формаларының болуын және ... ... бір ... ... кең ... ... Ссуда –
бұл ссудалық шот ашумен байланысты қалыптасатын ... ... бір ғана ... ... ... ... айналым активтерін қалыптастыруда басқа да
салымдардың маңыздылығы зор. Бұл корпорация қызметінің салымдарына: шетел
және отандық ... әр ... ... ... ... ... тағы ... ұйымдардан немесе жеке тұлғалардан берілетін ... ... ... ... ірі ... инвестициялар бірақта
негізінен негізгі қорларды жаңартуға ... ... ... ал ... ... ... меншікті немесе қарыз
қаражат көздерінің алатын үлесі басым болып табылады.
Коммерциялық практикада ... ... үш ... ... ... активтегi инвестициялар;
• Ақшалай активтегi инвестициялар;
• Материалдық емес активтегi ... ... ... жүргiзiлетiн инвестицияларды ... деп ... ... ...... ... ... шығарған акциялар, облигациялар және басқа да
бағалы ... ... ... ... ... физикалық активтегi инвестициялар нақты ... ... ... инвестициялар бұл өндiрiстiк капиталға ( құрылыс, машина
әне құрал-жабдықтар, ақпарат тарту, байланыс) салынған капиталдық ... ... ... ... ... ... ... тiкелей және портфельдi болып бөлiнедi. Тiкелей
немесе тура инвестициялар ... ... ... ... ... ... инвестицияларда мұндай құқықтар болмайды.
Инвестициялар сондай-ақ пассивтi және активтi инвестициялар болып
бөлiнедi:
Пассивтi инвестициялар - кәсiпорынның ескiрген құрылғыларын жаңарту
және ... мен ... ... ... жұмсалатын
инвестициялар.
Активтi инвестициялар – кәсiпорынның ... ... ... ... инвестициялар.
Капитал бұл өздігінен қолданылып, өсуді қажет ететін экономикалық
категория болып табылады. Капитал сондай-ақ, ... үш ... ... ... және еңбек күшінің бірі және ажырамас бөлігі болып табылады.
Экономикада салымдар бойынша капитал екі түрге бөлінеді: ... ... ... Кәсіпкерлік капитал өндірістің нақты, материалдық
емес және қаржылық активтерін қалыптастыру және оны басқару ... ... ... ... бұл ... ... яғни несие формасында белгілі бір
пайызбен қайтарылатын және ... ... ... ... ... экономикалық мақсаты мен бағыты өз иесіне ағымды және
болашақта тұрақты пайда әкелу және оның ... ... ... ...... ... ең маңызды категорияларының ... ... ... ... Тауар өндiрiсi пайда болып
қалыптасқаннан берi, капитал мынадай тарихи даму ... ие ... ... (көпес капиталы түрiнде), - табиғи капиталдың ең көне еркiн
формасы, өсiмқорлық, осыдан кейiн - өнеркәсiпiк.
Капиталдың формалары толығырақ А.Смит пен ... ... ... ... мен ... ... ... бұл категорияны тұнғыш зерттеушiлердiң – меркантелистер және
физиократтар оған ... ... ... ... категориясына ең толық, жан-жақты зерттеудi өзiнiң “Капитал”
(1867ж) деп аталған еңбегiнлде К.Маркс жүргiзген. Капиталдың қызмет етуiнiң
нақты ... ... ... ол оның мәнiн, мазмұнын айқындап
көрсетедi. ... ... зат депп ... ол оны ... ... ... деп тұжырымдады. “Капитал” экономикалық ғылымның
тарихында капиталды капиталистер мен жалдамалы жұмысшылыр арасындағы ерекше
белгiлiк тарихи ... ... деп ... ... ... ... түрi болады: станоу, машина, шикiзаттық түрiнде болады.
Капиталдың ... ... ... ... негiзделген индивидуалдық
жеке меншiктi жою процесi, жұмысшыларды өз еңбегiнiң шартына меншiктен
шеттету процесi. Ол бiр ... ... ... тек қана ... ... ... екiншiден қоғамдық құрал-жабдықтар мен өмiр ... ... ... ... ... табылады.
Капиталдың алашқы қорлануының экономикалық негiзiн шаруалар ... ... ... ... ... елдiң iшкi
жағында экономикалық бостандыққа ие болған жерлер пайда ... ... ... ... ... ... отарға айналдыру кең өрiс
алды. Үшiншiден, ... ... ...... ... - ... дамыды. Осымен бiрге капиталдың қорлануы ақша ... ... ... ... жүрiп отырды. Кәсіпкерлік
қызметтің және оның ... ... ... арттыруға бағытталған
шаралар жүйесінде басты орынды айналым активтері рационалды қолдану сұрағы
туындайды. ... ... ... ... ... активтеріне
тәуелді болса, соғұрлым кәсіпорын пассивтерін тиімді қолдану және
ұйымдастыруға ... ... ... Кәсіпорын қызметінің экономикалық көрсеткіштерінің қызметі
Кәсіпорынның жеке балансы болады. Кәсіпорын өз қызметін ұйымдастыру және
жүргізу үшін заңнамада ... ... ... ағымдық
шоттарын ашады.Кәсіпорынның өз атауы, тауарлық белгісі және Қоғамның атауы
бар мөрі, мөртаңбасы және ... ... ... ... мерзімі
шектелмеген.
Қоғам қызметінің мәні:
1) Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен ... ... ... жол ... құрылысын, күтіп ұсталуын және
жаңғыртылуын жүзеге асыру;
2) тасымалдау процессін басқару;
3) ... ... жол ... ... көрсету;
4) теміржол көлігімен жүктердің, оның ішінде қауіпті жуктердің
тасымалдауын жүзеге асыру;
5) ... ... ... оның ... қауіпті жүктерді
тасымалдау үшін қолданылатын арнайы контейнерлерді жөндеу;
6) жүк жіберушілердің, алушылардың тасымалдауға ... ... ... ... ... және олардың белгіленген
пунктеріне дер кезінде жеткізілуін қамтамассыз ету;
7) маркетингтік қызмет;
8) әртүрлі көлік ... ... ... және ... жүйесин ұйымдастыру;
9) Қазақстан Республикасының тасымалдау әлуетін ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының көлік және ... ... ... темір жолдың транзиттік-кепілдік
коридорларын қалыптастыру жөніндегі іс-шараларға қатысу;
11) ... ... ... және ... ... ... ... өнімдерді, қызметтерді экспорттау (импорттау)
13) ақпаратты өңдеудің қорғалған техникалық құралдарын, ақпаратты
қорғаудың ... ... ... ... ... ретке
келтіруді, пайдалануды, сақтауды, сервистік қызмет көрсетуді және жөндеуді
қоса алғанда, Қазақстан Республикасының мемлекеттік құпияларын ... ... ... ... ... туралы материалдарды әзірлеу және қорытындылау,
Қоғамның жарнамалық қызметін жүзеге асыру үшін кітаптар, ... ... ... ... ... ... жол көлігі саласы бойынша ақпараттық қызметтер көрсету;
16) ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Кәсіпорын теңгерімінде болып есептелетін белгі беру, орталықтандыру және
бұғаттау, сымдық, оптикалық және радиобайланыс құрылғыларының, қызып ... ... ... ... ... ... ету мақсатында
құрылды.
Кәсіпорын қызметінің мәні:
1) Кәсіпорынның ... ... ... ... беру ... ... ... және радиобайланыс құрылғыларын қызып ... ... ... техникалыққызмет көрсетуді ұйымдастыру
2) қызмет көрсету құрылғыларының қызметін арттыру бойынша ... және ... ... ... ... ... ... жаңғыртуды жүзеге асыру;
4) қоршаған ортаны ластанудан және басқа да ... ... ... табылады.
Кәсіпорынды жалпы басқаруды Қоғам жүзеге асырады және оның құзыретіне:
1) Кәсіпорын туралы Ережені ... оған ... ... ... Кәсіпорын қызметінің негізгі бақыттарын белгілеу, ... ... ... мен есептерді бекіту;
3) Кәсіпорын директорымен, оның орынбасарымен, кәсіпорынның
инженерімен және бас ... жеке ... ... ... ... ... ... штаттық кестесін бекіту және құрылымын белгілеу;
5) тағайындалуы Қоғамның келісімі бойынша жүргізілетін кәсіпорынның
лауазымдар номенклатурасын бекіту;
6) ... ...... ... ... ... Кәсіпорын қызметінің нәтижелері бойынша жылдық ... ... мен ... бекіту. Кәсіпорынның пайданы
бөлу тәртібі мен шығынды жабу тәртібін белгілеу;
8) ... ... ... ... ... ... оларды үлестіріп берудің тәртібін белгілеу;
9) Қазақстан Республикасының заңнамасы мен Қоғамның Жарғысында
көзделген өзге ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады.
Кәсіпорынның директоры Кәсіпорынның жұмысын кәсіпорындастырады және
Қоғам ... ... ... оны ... Кәсіпорынға жүктелген
міндеттерді орындау, орындаушылық және еңбек тәртібінің жағдайы және осы
Ережемен белгіленген ... ... ... ... ... ... болады.
Кәсіпорынның директоры:
1) Қоғам берген сенімхат бойынша Қоғам белгілеген ... ... ... ... ... ... сәйкес Кәсіпорынның қызметіне
басшылықты жүзеге асырады;
3) Кәсіпорынға бекітіліп берілген қаражатқа өзіне берілген құқықтар
шеніне ... ... ... ... ... үшін ... міндетті болып
табылатын бұйрықтар мен өкімдер шығарады;
5) кәсіпорындарде Кәсіпорынның ағымдық шоттарын ашады;
6) лауазымдар номенклатурасына ... ... ... ... ... ... ... және бұзады, Кәсіпорын
қызметкерлерінің лауазымдық нұсқаулықкәртәшкілерін бекітеді, Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... ... ... қолданады;
7) белгіленген тәртіппен өзге де құқықтарға ие болуы мүмкін.
Тағайындалуы Қоғамның ... ... ... жеке ... ... бұзу ... Кәсіпорынның директорына
орындалуы міндетті болып табылатын нұсқаулар беруге Қоғамның құқығы бар
Кәсіпорынның директоры мен оның орынбасары өз құзірет ... ... ... қол ... ... ... және өзгеде мекемелермен
Кәсіпорынның қызмет мәселелері бойынша хат-хабар алмасуына тек ... ... ... ... ... ... ... арқылы
рұқсат етіледі.
Кәсіпорын оған Қоғам бекітіп берген ... ... ... ... кіретін шаруашылық қызметтің барысында ... ... ... ... ... ... ... емес
активтерден тұратын мүлікке ие болады.
Кәсіпорын теңгерімінде есепке алынатын мүлік ... ... ... ... қызметін тексеруді Қоғамның уәкілеттік
берілген ... ... ... ... ... ... немесе
тартатын аудиторлық қызметтер жүзеге асырады.
Кәсіпорынның қаржы-шаруашылық ... ... ... ... ... кәсіпорындар олармен жасалған шарттар негізінде жүзеге асырылуы
мүмкін
Аудиторлар және ... ... ... ... ... ... немесе өзге құжаттарды және ... ... ... ... ... құқылы.
Аудиторлар және аудиторлық кәсіпорындар өздері жүргізген тексерулердің
нәтежиелерін Қоғамның Басқармасына және ... ... ... етуі ... ... аталып өткендей, зерттеліп отырылған басқарманың бухгалтерлік
есебінің ... ... ... ... ... және шынайы әрі толық бухгалтерлік ... ... бас ... ... ... ... ... жатады:
– Бухгалтерлік есепті «Мемлекеттік мекемедегі бухгалтерлік есепті
жүргізу бойынша нұсқаулық» ережелеріне ... ... ... ... ... ... және дұрыс ұсталуын қадағалау.
– Мүліктік материалдық құндылықтардың түгендеуін жүргізу.
... ... ... ... болатын мекемелермен, жеке
тұлғалармен және ... ... ... ... Ақша ... ... қамтамасыз ету.
– Негізгі құралдар, материалдар, ақша қаражаттары және ... ... ... және дұрыс орындалуын қамтамасыз
ету.
– Материалды жауапты тұлғаларға, олардың ... ... мен ... ... ... өткізу.
– Құжаттардың дұрыс әзірленуін және заңды түрде жасалғанын тексеру.
– Бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... бойынша сметаларды мекеме басшысымен құрастырып
келісімдеу.
– Бухгалтерлік ... есеп ... ... және олар ... есептіліктің және тағы басқа
құжаттардың сақтығын қамтамасыз ету.
Мекеменің бас ... ... ... ... ондай болған
жағдайда) қызметкерлеріне олардың қызметтік міндеттерінің аясын бекітеді.
Басқармадағы ... есеп ... жүйе ... есеп ... ... арқылы жүргізіледі.
1.С. 7.7. «бухгалтерия» типтік конфигурациялар ... ... ... сәйкес бас мекеменің есебінен
қаржыландырылатын мекемелерге арналған стандартты методологияны ... ... ... қосады:
– Шоттар жоспары (бұл жоспар өзінде аналитикалық, валюталық және
сандық ... ... ... ... Валюталар анықтамасы (валюталық есепті жүргізген кезде);
– Алғашқы құжаттарды ... ... ... ... ... ... ... түрде құрастыруға арналған
және алғашқы құжаттарды еңгізуге, сақтауға және басып ... ... ... ... бір ... есеп ... ... параметрлеріне келдіру
үшін қолданатын константалар жиыны;
– Бухгалтерлік есеп бойынша, кез ... шот ... әр ... және ... кез ... объект бойынша мәлімет
алуға мүмкіндік беретін, стандарттық есептілік ... ... ... ... ... ... ... Регламенттелген есептілік жиыны;
– Бухгалтерлік есепті автоматтандаратын құжаттар жиыны;
Құжаттардың бұл ... ... ... бөлімдерін жүргізуге есептелген.
Олар:
– Касса бойынша операциялар есебі;
– Кәсіпорын бойынша операциялар есебі;
– Тіркелген активтер есебі;
... ... ... ... ... ... ... шығару есебі;
– Жабдықтаушылармен, сатыпалушылармен өзара есепайырысу есебі;
– Келісімдер есебі;
– Кадрлік есеп және ... ... ... Есеп беруші тұлғалармен есеп айырысу есебі;
Типтік конфигурацияның шоттар жоспары бюджеттік ... ... ... ... бухгалтерлік есебінің шоттар жоспарына
сәйкес келеді. Шоттар жоспарында ... ... ... мен ... ... 1.С. 7.7. ... конфигурациясында бір шоттар жоспары бар. Ол ... ... ... ... мекемелерінде қабылданған
негізгі шоттар жоспары.
1.С. 7.7. бағдарламасы бірегейленген–ІВМ персоналды ... ... ... Осы бағдарламаны құрып, оның дұрыс жұмыс істеуі үшін
компьютерге деген минималды талап келесідей ... ... ... ... ... Microsoft Windows 98; Microsoft
Windows XP 2000
– Процессор Pentium III және IV немесе одан жаңа ... ... ... ... көлемі 128 мегабайт
– Қатты диск
– CD дисктардағы жинақтаушы
– Басып шығару құрылғылары
– VGA дисплей
Бұл бағдарлама Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... аналитикалық және синтетикалық бухгалтерлік
есептің жүргізілуі, тоқсандық және жылдық ... ... ... және тағы басқа экономикалық маңызы бар құжаттардың
құрастырылуы, толтырылуы, ... және ... ... 1.С. 7.7. ... ... қатар есеп беруші тұлғалар
туралы, жеткізушілермен есеп айырысу туралы және мекеменің қаржылық ... ... ... ... ... мүмкіншілік береді, сонымен қатар
бағдарламада жалақыны есептеу, негізгі құралдар бойынша, материалды қорлар
мен тауарлар ... есеп ... ... ... нарықтық экономика жағдайында шаруашылық ... әр ... ... ... ... Елімізде көптеген типтегі
кәсіпорындардың әр қайсысы әр түрлі экономикалық факторларға тап ... ... ... ... саны аса көп. Осыған байланысты әр бір кәсіпорын
өзінің алға қойған мақсат мүддесіне жету үшін өз ... тән: ... ... ... ... ... ... көлемінің түрі мен деңгейі, операциялар жүргізу, клиенттермен жұмыс
істеудің тәртібі, ақпараттарды өңдеу және тағы ... да ... ... ... ... да ... жүргізу ерекшелігіне
байланысты кәсіпорындарда есеп саясатын қалыптастырудың мазмұны мен маңызын
ашып көрсетудің негізін қалайды.
Кәсіпорындар өздерінің есеп саясатын ... ... ... ... мен қорытынды есеп ... ... ... ... таңдап алуына құқылы. Таңдалып қабылданған ережелер мен
әдістерді өз мәнінде қолдану арқылы есеп ... ... ... ... ... ... процесінің ерекшеліктері
жөніндегі ақпараттарды зерделеу және кәсіпорындар қызметіндегі өзгерістер
мен жағдайларды дер кезінде білу мүмкіндіктері ... есеп ... деп – ... ... қызметі өрісінің іс-
тәжірибесінде қолданылынатын, таңдалып алынған және ... ... есеп ... тән ішкі ... ... Есеп саясатының мазмұны кәсіпорындардың шаруашылық жүргізу қызметі
талабы мен қаржы нәтижесін сипаттауға арналған есеп әдістерін жақсы ... ... ... ... Есеп ... қаржылық қортынды есеп
жасауда кәсіпорындардың қолданатын есеп ... ... мен ... ақ ... ... ... мазмұнын тәжірибеде ашып
көрсету үшін ... ... ... ... ... ... ... есеп және қаржылық
есептілік» туралы заңында берілген анықтамаға сәйкес, есеп ... ол — жеке ... ... ... ... ... ... мен ерекшеліктеріне қарай бухгалтерлік есепті
жүргізу мен ... ... ... Республикасының «Бухгалтерлік
есеп және қаржылық ... ... ... ... стандарттарға,
сонымен қатар бухгалтерлік есептің типтік шоттар жоспарына сәйкес
жүргізілген ... ... ... ... ... ... ... жиынтығын құрайды.
Кәсіпорынның есеп саясатын екі топқа жіктейді:
Біріншісі – кәсіпорындардың ішкі есеп ...... және ... кәсіпорындардың белгіленген есеп
саясаты болып ажыратылады;
Қаржылық есептіліктің ... ... және ... ... есеп және қаржылық есептілік туралы» ҚР-ның заңы, ... ... ... есептілікті беру» 30 Бухгалтерлік есеп стандарты, №14 ҚР-ның
қаржылық министрінің бұйрығы, 17.01.2008 ж.
ҚР-ның Азаматтық кодексі ... ... ... ... ... ... 1999 ... төленетін салықтар мен басқа да міндетті төлемдер» ҚР-ның 2009
жылғы Кодексі
Есеп саясаты Уәкілетті органдар шешімімен келісіліп тағайындалады. Бұл
есеп ... есеп ... ... ережелері мен бухгалтерлік есепті
жүргізудің тәсілдері анықталады. Есеп саясатын құрудың негізіне сенімділік,
дәйектілік, салыстырымдылық және аяқтаушылық қағидалары жатады.
Қазақстан ... ... ... ... ... да заңдар, нормативтік актілер, нұсқаулықтар және
әдістемелік ... 1 ... 2010 ... ... ... ... мен ... Қазақстан Республикасы Президентінің 10 желтоқсан 2009 жылғы
Заңды күші бар «Бюджетке ... ... және ... да ... ... ... және «Бюджетке салықтар және басқа да міндетті төлемдер
туралы» Қазақстан Республикасының Салық Кодексіне ... ... ... ... ... ... сәйкес жүргізіледі:
табыс болып – ол алынғанда, ал ... ...... ... ... жасау кезеңі болып күнтізбелік жыл ... ... ... ... ... кезде кеткен қателердің
аңғарылған жағдайында, қателерді ... ... ... ... таза табыс
немесе шығынды есептегенде ескеріледі (балама ... ... ... ... ... ... сипаттамасы болып түсініктілік,
орындылық, мәнділік, нақтылық және салыстырмалылық табылады.
Қаржылық есептілік ҚЕХС концепциясына сәйкес жасалады және оның құрамына
төмендегілер ... ... ... ... және зиян туралы есеп;
– ақша қаражаттарының қозғалысы туралы есеп;
– меншікті капиталдағы өзгерістер ... ... ... ... ... оған аудиторлық және тексеруші комиссияның
қорытындысы берілгеннен кейін ... ... ... ... ... есеп ... барлық жазулар
жұмыс шоттар жоспарының классификациясына ... ... ... ... ... ... ... болып
Қазақстан Республикасының Азаматтық Кодексінің ... және ... ... ... шарттар, келісімдер, бұйрықтар және т.б.
табылады. Кәсіпорын басшысы бухгалтерлік құжаттарға қол ... ... ... ... және ... ... әрекет ету айналымына және
операцияның мәніне байланысты қол қою құқығының сатылы лауазымын бекітеді.
Бухгалтерлік есептегі қаржылық – шаруашылық ... ... ... ... базасының қалыптасуына әсер ететін әсіресе:
- өнім өткізілімі туралы ақпаратты шоттар бойынша ... ... ... ... ... ... және ... салық төлеушінің меншігіндегі теңге және шетел валютасы түріндегі ақша
қаражатының ... ... ... ... қолданатын бағаның
дұрыстығы, өзара ... ... ... ... ... ... үшін ... айырбас операциялар бойынша, ... ... ... ... ... ... жіберілетін бағаның ауытқу шегі, бірыңғай тауар немесе
қызметтер бойынша салық төлеушінің қолданатын бағасының ... ... ... қарастырылған салықтық ... ... ... ... жатқызылған салық сомасының аудару дұрыстығы.
Салық есебінің толыққанды мәліметтері ... ... және ... ... ... алғанда аудитордың салықтық талдау жүргізуі үшін
қызмет етеді. ... ... ... ... үшін ... мен салық
сомасының динамикасы анықталады. Әрбір ... ... ... базистік
өсу реті есептелінеді. Динамикасында маңызды өзгерістер болған салықтар
көрсетіледі.
Алдын-ала оның пайда болу ... ... Әр жыл ... ... үшін жинақтар мен салықтардың құрылымы есептелінеді. Тексерілетін
кезең ішінде болған өзгерістерге осыған себеп болған және ... ... ... ... беріледі. Жинақпен салықтың құрылымы ... ... ... ... ... көрсетіледі.
Тексеріс кезінде аудитор үшін ерекше маңызды ... ... ... ғана емес, сонымен қатар шаруашылық субьектісінің салық жүйесіне
әсерін тигізетін сапалық сипаттамасын анықтауға мүмкіндік беретін ... ... мен ... ... көзі және ... ... ... болғандықтан аудиторға барлық төлемдерді салық төлеу ... ... ... ... ... ... ... бөлек көрсеткіштеріне аналитикалық
коэффициенттерді мақсатты есептеу қажет.
1.Айналымнан түскен ... ... ... пен ... ... ... қатынасы айналымнан түскен түсім
тікелей салық алымның барлық сомаға ... ... ... ... ... ... пайдасына қатынасы реализацияның түскен түсім, салық
сомасының мүлікке кәсіпорынның мүлкіне қатынасы айналымнан түскен түсім;
2.Кәсіпорынның пайдасына салықтың пайдадағы салықтың ... ... ... және алым сомасының өндірілген қаржылық нәтижеге ... ... ... және алым ... таза пайдаға
қатынасы, баланстағы пайдаға.
3.Кәсіпорының шығындық көлемі:салық және алым ... өз ... ... сатылар және кәсіпорында салық талдауының
бағдарламасы.
|Саты ... ... ... мен ... бағыттары. |
|1.Кәсіпорындағы |1.1. ... ... ... ... және ... ... ... талдауы. ... ... ... кезеңінде кәсіпорын төлемінің салық |
| ... ... ... |
| |1.3. ... ... динамикасы мен құрылымының |
| ... ... ... ... |2.1. Кәсіпорындағы жалпы салық жүктемелерінің |
|есебіне қатысты талдау.|талдауы. |
| ... ... ... ... |
| ... талдауы. |
| |2.2. ... ... жеке ... ... салығы |коэфицентінің талдауы ерекшеленген нақты |
|және ... ... ... ... ... ... ... |3.1.Кәсіпорынның салығы және алымы бойынша |
| ... ... ... |
| |3.2. ... салығы және алымы бойынша |
| ... ... ... |
| |3.3. ... ... сомасы ,салық және |
| ... ... ... |
| |3.4. ... ... ... ... |
| ... ... ... ... міндетті және міндетті емес төлемдер көрсеткіштерін
талдауда анықталған барлық ... ... ... ие, олар жыл ... ... тіркеліп және талданады. Олардың
динамикасы қорытынды ... ... ... ... ... салу ... пайда болған және ... ... ... іс - ... ... ... ... қорытынды
беталыстарды шығаруға мүмкіндік береді.
Ең негізгі маңызды сәт – кәсіпорының бюджетке және бюджеттен ... және осы ... ... ... ... жыл ... ішкі тексеру кезінде кәсіпорын қарыз
сомаларын жалпы салық есебінің ... және ... ... ... ... мынадай түрдегі төлемдерден, әсіресе өте көп мөлшерде
қарыздарының көбейуінен (ҚҚС ... ... ... акциздер және т.б.)
есептеу ... Жеке ... және алым ... ... және қарыз
құрылымында көрсетілген беталыстар төлем сомаларының ... ... ... келе ... ... ... орай ... қарызынан пайда
болған; жылдық тексеру кезеңінде ... ішкі және ... ... ... ... есеп ... ... ерекшелеу керек.
Міндетті төлемдердің ішіндегі салық төлем ... ... ... түрін ерекшелуі керек.
Бюджетке төленетін төлемдерді Қазақстан Темір Жолы ... ... ... жоспарлы тексеруден өткізе отырып, кәсіпорын қызметін
талдай келе салық және алым бойынша ... ... ... ... ... ... Осылай талдау барысында кәсіпорынның қаржылық
жағдайындағы міндетті төлемдердің алатын орнын, көлемін және ... ... ... ... ... ... ... қажет.
Бюджетке төленетін кәсіпорынның төлемдеріне негізгі болып салықтар ... ... онда біз ... ... ... ... төлеушілер үшін салықтық ауырпалық әлі де жоғары,
олардың ішінде ... ... де ... ... ... ... ... дамыған елдерде салық салудың ауыртпалығы, салық салу
деңгейін көрсетуші ... ... ... ... ... ... ауыртпалық пен салықтар деңгейінің ауырсалмағын анықтайтын, жалпы
қабылданған, бекітілген әдістемесі жоқ. Салықтық ауырпалықтың ... ... ... ... бере ... жекелеген көрсеткіштер бар.
Сонымен, жоғарыда айтылғандарға ... ... ... салықтық заңдылықтың тұрақтылығын төмендегі қағидаларға алып
келгенде тиімді болатындығын белгілеген болады:
... пен ... ... ... Өнім ... көлемін көбейтуге, еңбек ... ... ... ... ... ... ... нәтижесінде тұтынуды көбейтуге
мүмкіндік туғызу;
– Мемлекеттік ... ... ... экономиканың жағымды
секторларға мемлекеттік кірістің шектеуге мүмкіндік туғызу;
– Бағалар мен инфляцияның деңгейін тұрақтандыру;
– Ресми және көлеңкелі ... ара ... ... ету;
– Бюджетке төленетін төлемдердің бухгалтерлік есептілікте қысқартылған
түрлерін қалыптастыру
Бюджетке төленетін төлемдерді ... ... ... ... ... талдау жолымен анықталады, ... ... ... ... ... ... ... салу жүйесінің ғылыми
негізделген бағалау салынуы тиіс. ... ... ... ... ... ... бақылауға сәйкес таңдалған бағыт нарықтық экономиканың
Қазақстандық моделі ерекшеліктерінің есебімен құрылады.
2."Dala Group" кәсіпорының пассивтерін басқаруын талдау.
2.1. Кәсіпорынның ... ... ... талдау
Кәсіпорын «Dala Group» 2006 жылы құрылып,нарықта өз қызметін жүзеге асырып
жүр.Кәсіпорын кең көлемді қызметтер көрсетеді.
Қызмет ... ... ... ... әр ... жарнамалық қызмет көрсету
• Информациялық қызмет көрсету
• Құрылыс материалдарын өндіру және өндіру
• Анықтамалық-ақпараттық қызмет көрсету
• Жөндеу жұмыстары
• Инновациялық, ұйымдастырушылық,делдалдық және ... да ... ... ... ... ... мен ... Құрылыс техникалары мен құрал жабдықтарды сатып алу және өткізу
• Пластикалық ... және тағы ... ... ... ҚР-ң ... тиым ... ... қызметтер
• Тұрғын үй, өндірістік және өнеркәсіптік құрылғыларды жөндеу
Қызметтің барлық түрлері заңдар, жасалған шарттар және берілген
лицензиялар негізінде жүзеге асырылады.
Кәсіпорын активтерінің оң ... ... ... ... болады.
Кесте 1 Активтердің құрамы мен динамикасы
|Көрсеткіштер |2008 |2009 |2010 ... ... ... ... ... ... | | | ... мерзімді |39447208 ... ... ... оның | | | ... | | | ... емес |37512 |- |- ... | | | ... ... ... ... |14610110 ... ... ... ... ... ... ... | | | ... ... ... ... жылдар аралығында кәсіпорын
активтері көбейді: 2009 жылы 2008 жылмен салыстырғанда ... мың ... және 2010 ... 2009 ... ... 15,5%
(немесе 1353901мың теңгеге).
Кестеден жалпы кәсіпорын активтерінің оң динамикасын көріп отырмыз.
Сурет 1. 2008-2010 активтердің құрамы мен динамикасы.
* Мәліметтер «Dala Group» ... ... ... ... жылы Кәсіпорын активтерінің құрылымында үлкен үлесті ағымдағы
активтер (57%) алып жатыр
.
Кесте 2 2008-2010 ... ... және ... |2008 |2009 |2010 ... |100 |100 |100 ... | | | ... ... |49,9 |51,05 |43 ... | | | ... |50,3 |48,9 |57 ... | | | ... |6,4 |9,28 |13 ... |11,2 |10,7 |14,5 ... борыш: |32,3 |28,8 |29,3 |
* ... «Dala Group» ... ... ... 2009-2010
Оларды жекелеп қарастыру, келесідей қортындыларды көрсетуге мүмкіндік
береді. Ағымдағы активтердің құрамында дебиторлық борыш ... үлес ... Оның 2009 жылы ... ... немесе 0,2% қысқарғаны байқалып
отыр, бұл сатып алушылармен тапсырыс берушілердің борыштарының ... ... 2010 жылы 4367418 ... 17,3% өсуі , бұл ... ... және ... ... көбейуімен байланысты.
Ақша қаражаттарын қарастырайық. Кестеден көріп отырғанымыздай олардың
өсуі ... тұр. 2009 ... 2008 ... ... 352221 ... 6,2;
2010 жыл 2009 жылмен салыстырғанда 5307238 мың тенгеге немесе 50%. ... ... ... 20005 ... ... 15% ... ... өсуі
жарғылық капиталдың және таза табыстың өсуімен байланысты
2010 жылы 2008 жылға қарағанда ТМҚ-ң едәуір көбеюі байқалып отыр. ... ... өсім 5006174 ... 62% ... 2010 жылы ... активтер
құрылымында ТМҚ 13% құрады. Бұл өзгерулерді төмендегі диаграммалардан
көруге болады.
Сурет 2. 2008 ... ... ... ... ... «Dala Group» ... ... балансы 2009-2010
Сурет 3. 2009;2010жылдардағы кәсіпорынның активтер құрлымы.
• Мәліметтер «Dala Group» АҚ-тің бухгалтерлік балансы ... 3. ... ... ... моделін талдау
|Көрсеткіштер |жыл басы |жыл аяғы ... ... ... ... ... ... |
|активтер | | | ... Таза ... |8122618 |9845762 |1723144 ... ҚММ ... ... |3688139 ... |0,8 |1,1 |0,3 ... | | | |
* ... «Dala Group» ... ... ... ... талдаудан көріп отырғандай ағымдағы ... ... ... 1000 теңгеге келетінін көреді.[1]
1 - қатынас АА/ТТ табыстың 5,25 жыл басы 5,8 жыл ... - ... ... 0,17 жыл басы 0,19 жыл ... - қатынас кәсіпорынның өзінің қаржы қорытындылар есебінен ... ... жабу ... ... 4. «Dala Group» 2010 ... таза айналым капиталын есептеу
|Көрсеткіштер |2008 |2009 |2010 ... ... ... ... |57394372 ... | | | ... ... |5239831 |4759228 |5128042 ... | | | ... ... |3426208 ... ... ... (1-2) | | | ... ... «Dala Group» ... ... балансы 2009-2010
Өз бизнесін қаржыландыруға өткен жылы 2008 жылы 3426208 ... ... жылы 37954324 ... 2010 жылы 52266330 теңгені бөлгенін ... ... ... таза ... ... ... ... 5. Төлем қабілеттілік коэффиценттерін есептеу (2010ж)
|Көрсеткіштер: |жыл басы |жыл аяғы ... ... ақша ... ... |5307238 ... ... ... ... ... |3688139 ... | | | ... төлем |0,19 |0,28 |0,09 ... | | | ... | | | |
* ... «Dala Group» ... ... балансы 2009-2010
Кестеде көріп отырғандай, талданатын кәсіпорынның қаржылық қиындық
көріп отыр. Кәсіпорынның өзінің жедел ... 28% жаба ... ... ... ... 72% ... егер дебиторлық қарыздар
қайтарылса және дайын өнім өткізілген жағдайда 72 % жабады.
6кесте
Кәсіпорынның ... ... ... үшін кәсіпорын активтеріндегі
ақша қаражатына ... ... ... және ... ... ... кеңінен қолданады.
Кесте 6. Өтімділік көрсеткіштері 2008-2010 жылдар
|Көрсеткіштер ... |2008 |2009 |2010 |
| ... | | | ... |0,2:0,5 |0,273 |0,288 |0,470 ... | | | | ... | | | | ... ... |1 |1,617 |1,460 |1,834 ... | | | | ... |2 |1,219 |1,310 |1,639 ... | | | | ... | | | | |
* ... «Dala Group» АҚ-тің бухгалтерлік балансы 2009-2010
Кестеден көріп отырғанымыздай ... ... 2010 ... өсіп ... ... коэффициенті 2010 жылы талаптарға сай келіп тұр. Оның
өсуі ақша ... ... ... Тез өтімділік коэффициенті
толық қабылданған критериге сәйкес келеді. Оның ... ... ... ... және ... да активтердің өсуімен
байланысты.Ағымдағы өтімділік коэффициенті қабылданған мәнге сәйкес
келмейді, бірақ маңызды емес өсуі бар.
Кесте 7. «DALA GROUP»АҚ-тің 2010 жыл ... ... ... ... көздері) талдау
|Көрсеткіштер |Жыл басы |Жыл аяғы ... |
| | |% | |% |+ - |% ... ... ... |100 |100799605 |100 |13533901 |- ... | | | | | | ... ... ... |45,4 |49519183 |49,1 |9845762 |3,7 ... | | | | | | ... ... ... |71,7 ... |70,7 |8688139 |-64,6 ... (ҰММ+ҚММ)| | | | | | |
* ... «Dala Group» ... ... ... ... көрсеткендей талдау жасалынған ... ... ... есеп беру кезінде 100799605 теңгеге өскен, бұндай өсу біріншіден,
меншікті капиталдың 9845762 ... және 3,7 ... ... ... ... ... тартылған капитал 8688139 теңгеге өскен және 1 пункке ... Group» ... ... қызметін зерттеу нәтижесінде
оның қаржылық ресурстарының құрамында көлемді қарыз қаражаттары қолданғаны
анықталды.
Кәсіпорын қызметкерлері ... ... ... ... ... ... ең
тиімді көздерін пайдаланады.
Зерттеліп отырған кәсіпорынның 2008-2010 аралығындағы ... ... ... 8. ... ... ... мен құрылымын талдау (2008,2009,2010 )
|Көрсеткіштер |2008ж. |2009ж. |2010ж. |
| ... |% | ... |% ... |% ... ... |100 |87265704 |100 |100799605 |100 ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... | | | | | | ... ... ... |25,3 |15000000 |17,1 |20000000 |19,8 |
|несиелер | | | | | | ... ... |66,3 ... |54,5 ... |50,8 |
|міндеттемелер, | | | | | | ... ... | | | | | | ... есеп ... |26,1 ... |27,8 ... |21,1 ... | | | | | | ... ... |8,7 ... |18,0 ... |19,9 |
|мердігерлермен | | | | | | ... ... | | | | | | ... |5090132 |6,4 |8560118 |9,8 |1154633 |1,14 ... ақы бойынша | | | | | | ... ... | | | | | | ... да ... |26,1 |- |- |10 | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |11807286 |14,9 |8290000 |9,4 |10000000 |9,9 ... | | | | | | |
* ... «Dala Group» ... ... ... ... ... авансталған капиталдың есеп беру жылы 100799605
теңгеге ие болды. Өткен 2009 жылмен салыстырғанда 13533901 ... ... ... ұзақ ... несиелер (20000000-15000000) 5000000 теңгеге
ұлғайды. Бұл 19,8 ... ие ... ... ... жыл соңында 2010
жылы 51280422 теңгені ... және 2009 ... ... ... жоғарлаған осымен бірге 50,8 пайызды көрсетті.
Міндеттемелер 4806034 мың тенге азайған, одан кейін 2010 жылы 3668139
немесе 7,7% өскен. Қысқа мерзімді міндеттемер 2009 жылы 3517236 мың ... 0,30% ... бұл ... несиені тартумен байланысты. 2010 жыл
олар 1710000 мың тенгеге ... 20,6 ... жылы ... борыш өсімі 3711202 мың тенгеге немесе 18%
құрады.Одан кейін 2010 жылы 3021861 мың ... ... ... ... ... ... ауытқуы байқалады. 2009 жылы олар 5000000
мың тенгеге қысқарды, одан ... 2010 жылы олар ... ... ... ... кәсіпорының қосымша ақша қаражаттарнына мұқтаждықтарымен байланысты.
Біз меншік капитал үлесің тұрақты өсуін, сәйкесінше, міндеттемелер үлесін
азайғанын көріп ... ... ... ... ... үлесі 21%
құрады.Оның ауытқуы мынадай: 2008 жылы 20%; 2009 жылы 17%; 2010 жылы ... ... ... ... емес: 2008 жылы 14,9%; 2008
жылы 9,5%; 2010 жылы 9,9%. Бұл ... ... ... болады.
Сурет 4. Кәсіпорын қаржы ресурстарың динамикасы және құрлымы.
Кесте 10. Қарыз капиталының жекелеген элеметтерін бағалау:
|Көрсеткіштер |2008 |2009 |2010 ... ... ... ... ... ... ... | | | ... | | | |
|2 ... ... ... |98754862 ... | | | ... құн ... ... ... |
|4 ... ақы ... |137032175 ... |
|5 ИПБН ... ... |17546804 |
|6 ... |2176328 |1364461 |1845679 |
|7 ИПНН ... ... |15701125 |
|8 ... ... ... ... |
|9 Экономикалық |18,38 |15,47 |15,57 ... | | | ... ... |11807236 |8290000 ... ... | | | ... ... кеткен |1609455 |1826254 |1609455 ... | | | ... МПОЕ (%) |13,63 |22,02 |16,0 ... ҚТС (%) |30 |30 |30 ... ... |4,75 |-6,55 |-0,43 ... ... ... ... ... |71280422 ... ... ... ... ... |49519183 ... ... |2,7267 |1,5776 |1,4394 ... иығы | | | ... ҚТН |9,066 |-7,233 |-0,433 ... жылы ... ... ... 9,066 тең ... және ... тең болғанда кезде кәсіпорынның қарыз қаражатын тарту үшін жақсы коры
болды. 2009 жылы қаржы тұтқасының нәтижелігі -7,233% құрады, активтердің
экономиалық рентабельділігінің төмендеуі ... ... ... ... нашарлады. Дифференциал теріс -6,55% құрады,
өйткені МПОЕ ЭР-дан көп, яғни рентабельдік азайды.Қаржы тұтқасының
нәтижелігі теріс сан, бұл ... ... ... ... ... ... қаржыландыру қажеттілігін білдіреді. 2010 жылы қаржы
тұтқасының нәтижелігі, 2009 жылмен салыстырғанда айтарлықтай ... ... ... мен ЭР ... ... ... сондықтан ҚТН өсіп,
жақсы тенденцияда.
2.2. Кәсіпорын пасситері, жобалық қаржыландыруды ұйымдастыру және
банктік несиені ... ... ... ... ... ... үшін тартатын қаржы
несиесінің құрамындағы банктік несиенің маңызы зор. Бұл несие кең
мақсатты бағыттарға қолданылады және әртүрлі ... ... ... ... ... ... өгеруін қамтамасыз етеді және
несие берушілер мен қарызалушылар арасындағы қатынастарын көрсетеді. Оның
көмегімен кәсіпорындардың, жеке сектордың және ... бос ... ... олар уақытша пайдалануға берілгені үшін
төленетін төлемақы арқылы қарыздық капиталға айналады.[2]
Заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... жатуы мүмкін:
– өндірістік және өндірістік емес арналымдағы ... ... ... ... ... және ... ... сатып алуға (машиналар,
қондырғылар, көлік құралдары, ғимараттар мен құрылыстар);
– бірлескен кәсіпорынлар құруға;
... ... ... ... ... ... да объектілерін жасауға;
– табиғатты қорғау шараларын жүзеге асыруға.
Заңды және жеке тұлғалардың банкпен несиелік қатынасының негізі – ... ... ... ... ... ... берілетін
ұзақмерзімді несиелерді нақты мерзімі мен өтеу кезеңділігі шығындардың
өтелуін, қарызгердің төлемқабілеттілігін және ... ... ... ... ... айналымдылығын жылдамдату қажеттілігін
ескере отырып, банктің қарызгермен келісімі бойынша орнатылады.
Капиталдың жекелеген түрінде өндірістік қаражаттар ретінде бір ... ... ... ... болмайды. Бұл процес әдетте, ақшалай
капиталдың қозғалуы түрінде ғана жүзеге асырылады.
Сондықтан нарықтық экономикада несие қажет, ең алдымен, өндірістің бір
саласынан екінші саласына құйю үшін ... ... ... және ... ... үшін ... Ол осы бос капиталдың жүріп өтуі
қажеттілігі мен өндірістік капиталдың белгілі бір натуралды түрінде
тұрақталуы арасындағы туындайтын қарама-қайшылықтарды шешіп ... ... ол жеке ... ... өтңп ... ... ... Сол
уақытта несие жұмыс істеп жатқан кәсіпорындардың қорлар айналымын
ұзіліссіз қозғалуына көмектеседі және өндіріс тауарларын ... ... ... ... ... ақша ... ... айналымына, ақша айналымының жылдамдығына
белсенді әсерін тигізеді. Несие бар болуына байланысты пайданың
капитализациялану процесі тез жүреді, ал ол өндірістің маңыздылығына
әкеледі.
Несие өндіріс күштерінің ... ... ... ... ... ... процесін кеңейтуге капиталдың
қайнар көздерінің қалыптасуын тездетеді. Қарыз алушылардың қарыз капитал
нарығында қол жеткізуін реттеп отырады, оларға өкіметтік кепілдемелер
мен жеңілдіктерін ұсына ... ... ... ... ... ... ... экономикалық дамуын жүзеге асыратын,
мемлекеттік мұддесін қолдап жүретін өнеркәсіптермен ... ... ... ... ... тұралайды. Мемлекет несиелік капитал
салымдарын, тұрғын-үй мәселелерін, тауар экспортын, артта қалған
аймақтарды көтеруге жұмсауы мүмкін.
Несиенің көмегінсіз фермерлік шаруашылықтардың, шағын және орта ... ... ... ... емес кәсіпкерліктің басқада түрлерінің
ішкі мемлекеттік және сыртқы ... ... енуі ... ... ... мәні оның ... уақытша бос ақша
қаражаттар капиталға айналады.
Карл Маркстің сөзімен келісе отырып қарыз капиталының сипаттылығы туралы
айтсақ, ол "тек шарт ... ... ол ... тек ... ... дәл ... ... мерзім ішінде белгілі бір ақша
сомасын иемдену " мағынасын білдіреді, ... ... кім бос ... бай ... ... қаражаттарға зар болып жүрген немесе
қосымша сомаларды қажет етіп отырған адамдарға несиеге береді.
Қазіргі таңда өте ... ... бар. Ол ... ... ... ... проблемаларын шешіп отыр. Несиені бір учаскіде уақытша
бос ақша қаражаттарды ... ... ... ... мүдделі болып
отырған қиыншылықтарын шешуге болады. Несие босатылған капиталды
күшейтеді. Сол сияқты капитал ағымына қызмет көрсетеді, ал ол қайта
өндірістік процесінен қамтамасыз етіп ... ... ... ... ... процесін тездетеді, бірқатар қарым-қатынастардың орындалуын
қамтамасыздандырады: сақтандыру, инвестициялық, нарықтық қатынастарды
реттеудегі ролі өте зор.
Несие екі бастапқы түрде көрінеді: коммерциялық және банктік. Олар
қатысушылардың ... ... ... ... ... ... ... атқару қызметінің сферасына қарай бөлінеді:
Банктік несие – белгілі процентпен, белгілі ... ... ... ... банктің қарызға ұсынатын ақша қаражаттарын білдіреді.
Сызба-3. Қазіргі кезде ... ... ... несиенің келесідей
негізгі түрлері бар.[3]
▪ Бланктік ... ... ...... ... жүзеге асыру үшін беріледі. Ол кәсіпорынға ... ... ... ... ... ... ұсынылады. Бланктік
несие формальді түрде қамтамасыз етілмеген сипатта көрінгенмен іс
жүзінде ол кәсіпорынның, ... ... ... және оның осы
банктегі есеп айырысу және басқа ... ... ... ... ... бұл ... түрі тек ... кезеңге
беріледі.
▪ Контокорренттік несие ("овердрафт"). Несиенің бұл түрі қамтамасыз
етілген жағдайда банкпен ұсынылады, бірақ ол ... ... ... Банк осы ... ... ... ... шот
ашады, мұнда оның несиелік және есеп айырусу операциялары есептеледі.
Контокоррентік шот несие келісім–шартында белгіленген максималды теріс
сальдодан (контокоррентік ... ... ... несие пайдалану көзі
болып саналады. Кәсіпорын контокоррентік шоттың теріс қалдығы бойынша
банкке белгіленген ... ... ... ... ... осы ... оң ... кәсіпорынға депозиттік процент аударуы
мүмкін.
▪ Ай сайынғы қарызға амортизацияланатын маусымдық несие. Несиенің бұл
түрі кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... өсу кезеңіндегі қалыптасуына беріледі.
Осы несиенің ерекшелігі несиеге ай ... ... ... (ол ... ... ... төлеу) қатар, ай сайын негізгі ... ... ... ... ... ... қарыз амортизациясының
графигі кәсіпорынның ақша қаражаттарына маусымдық қажеттілік көлемін
түсірумен байланысты. Айтылған несие түрінің артықшылығы кәсіпорынның
нақты қажеттілік ... ... ... ... ... ... табылады.
▪ Несие линиясын ашу. Қысқамерзімді банктік несиеге ... оны ... ... ... ... ... ол ... келісімді кәсіпорын банкпен алдын ала несие
линиясын ашуды рәсімдейді. Бұл келісім-шартта оған ... ... ... ... ... берудің шарттары, мерзімі және сомасы
келісіліп ... ... ... ... ... несие ұсыну бойынша өзінің қаржылық міндеттемелері үшін банк
комиссиондық сыйақы ... ... ... айтылған несие
түрінің артықшылығы займ қаражаттарын пайдалануда өзінің ... ... ... ... ... ... уақыты бір
жылға дейін болады. Банктік несиенің осы ... ... сол, ... ... ... сипатында болмауы және комапния –
клиенттің қаржылық жағдайы нашарлаған кезде банкпен жабылуы мүмкін.
... ... ... ... несие. Бұл белгілі бір
кезеңге және осы кезең ішінде ... ... ... ... олар ... ... ... қарыздың сомасына
амортизация) бөлшектеп немесе толық өтеуге рұқсат берілген банктік
несиенің бір түрі. Міндеттемелерді өтеу ... ... ... ... ... ... ішінде қайта қарызға ала алады
(орнатылған несие лимиті шегінде). Қалған негізгі ... ... және ол ... ... ... келісім-шартының мерзімі
біткенше төленеді. Бұл несие түрінің артықшылығы несие линиясын ашумен
салыстырғанда шектеулердің ... ... ... олар ... ... деңгейі әлдеқайда жоғары болады.
▪ Онкольдік несие. ... бұл ... ... қарызгерге оны
пайдалану мерзімі көрсетілмейді (қысқамерзімді несиелеу шегінде) және
соңғысының кредитордың бірінші талабы бойынша оны өтеу ... ... ... жеңілдік кезеңі беріледі (қолданылатын практикада –
3 күнге дейін).
▪ Ломбардтық несие. Мұндай несие несиелеу ... ... ... ... ... ... және т.б.) ... өткізу арқылы несие алуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігіне
сәйкес келеді. Несиенің бұл түрі қысқамерзімді сипатта болады.
▪ Ипотекалық несие. Мұндай несие негізгі ... ... ... ... ... ... алу негізінде ұзақмерзімді займдар
беруге маманданатын банктерден алынуы мүмкін (ипотекалық банктер). Өз
мүліктерін ... ... ... оны банк ... үшін ... ... ... Ролловердік несие. Бұл проценттік ... ... ... ... ... бір ... білдіреді (яғни қаржы
нарығы конъюнктурасының өзгеруіне байланысты "қайтанесиелеу"
перманенті). ... ... ... ... ... ставкасын әр квартал немесе жарты жылда бір рет ... ... ... ... ... және ... проценттік
ставканы кезеңдік қарастыруда Орталық банктің есеп ... ... ... мүмкін).
▪ Консорциумдық несие. Банктің несие саясаты несиелеудің ... ... ... ... ... ... ... оған
кәсіпорын – клиенттің несиеге деген жоғары қажеттілігін ... ... ... Бұл жағдайда кәсіпорынға қызмет
ететін банк өзінің клиентін несиелеуде ... ... ... ... жүзеге асыратын банктер одағын ... ... ... ... ... үшін ... ... қызмет етуші) белгілі бір комиссиондық сыйақы алады.
Банктік несиені тартудың түрлері мен шарттарының ... ... ... ... басқаруын қажет етеді. Әсіресе бұл қажеттілік банктік
несиені көп тұтынатын кәсіпорынларға тән. Бұл ... ... ... қарыз капиталын тарту саясаты мен мақсаттары
нақтылана түседі де, қажет болған кезде кәсіпорынның қаржы саясатының
өзіндік түрі бола алады.
Банктік несиені тарту ...... ... тартуды, пайдалануды
және қызмет етуді нақтылайтын қарыз капиталын тартудың жалпы саясатының бір
бөлігін құрайды. Банктік ... ... ... ... келесі негізгі
этаптармен жүзеге асырылады:
▪ Тартылатын банктік несиені ... ... ... ... ... формалары кәсіпорынның қарыз капиталына деген ... ... ... ... ... (осыдан банктік несиенің
әмбебаптылығы көрінеді). Оны пайдалану мақсаттары алғашқы кезде
қарастырылған ... ... ... ... ... ... ... несиеқабілеттілігін бағалау. Кәсіпорын банктік несиені ... ... ... ... параметрлерін банктің несие саясаты
параметрлерімен сәйкестендіруі қажет. ... ... ... ... ... ... ... несиеқабілеттілік
деңгейін бағалау болып табылады.
Қазіргі банктік практикада қарызгерлердің несиеқабілеттілік деңгейін
бағалауда, оларды несиелеу шарттарын ... екі ... ... а) ... қаржылық жағдайының деңгейі; б) кәсіпорынның
ертеректе алынған несиелерін (негізгі қарыз және олар ... ... ... Кәсіпорынның қаржылық жағдайының деңгейі -ертеректе қаралған
қаржылық коэффициенттер жүйесімен бағаланады, соның ішінде негізгі ... ... ... пен ... ... ... ертеректе алынған несиелерді өтеу сипаты бағалаудың 3
деңгейімен қарастырылады:
❖ Жақсы, егер несие бойынша борыш және ол ... ... ... ... сондай-ақ несиені 90 күннен аспайтын
мөлшерде бірден артық емес ... ... ... егер несие бойынша ұзартылған борыш және ол ... ... ... емес ... ... ... 90 ... артық
уақытқа несие ұзартылса, бірақ ағымдағы міндеттеме бойынша ... етуі тиіс (ол ... ... ... Жеткіліксіз, егер несие бойынша ұзартылған борыш және ол бойынша
проценттер 90 ... ... ... кем уақытты құрап, олар ... ... ... кәсіпорын отандық банктерден несие аларда өзінің
несиеқабілеттілік деңгейін бағалауы қажет.
▪ Тартылатын ... ... ... түрлерін таңдау. Бұл таңдау
негізінен келесі жағдайлармен анықталады:
✓ Несиені пайдалану мақсаттарымен;
✓ Қарыз капиталын ... ... ... ... ... ... басы мен соңының айқындылық
уақытымен;
✓ Тартылатын несиені қамтамасыз ету ... ... ... белгіленген тізіміне сәйкес кәсіпорын осы
түрлерін ұсына алатын коммерциялық банктерді зерттеу және ... ... ... ... және ... Банктік несиелеуді жүзеге асыру жағдайларын зерттеу және ... ... ... саясатын қалыптастырудың бұл этапінде бағаланатын
жағдайлар мен есептеулердің көптігінің болуы ... қиын ... ... ... Осы несиенің негізгі шарттар құрамына:
▪ Несиенің шекті көлемі. Мұны ... ... ... ... сәйкес және Орталық банкпен ... ... ... ... ... ... қатар әр
коммерциялық банктер жекелеген несие түрлерінің сомасына жеке лимиттер
жүйесін орнатады.
▪ Несиенің шекті ... Әр ... банк ... ... ... ұсынылатын лимиттік кезеңдер формасындағы несие саясатына сәйкес
орнатады.
▪ Несие валютасы. Сыртқыэкономикалық операциялар ... ... үшін ... ... ... ... кәсіпорын өзіне
қажетті бір шетел валютасында несие алуы мүмкін. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктердің несие тартымдылығын
бағалайтын басты шарт ... ... Оның ...... ... базалық есеп ставкасында және коммерциялық ... ... ... ... ... ... болжанатын инфляция
қарқыны, несие түрі мен оның мерзімі және т.б. ... ... ... ... Несиелік кезеңдегі оның динамикалық деңгейін
көрсетеді. Банктік несие тұрақты немесе қалқымалы ... ... ... ... ... ... ... көбінесе кәсіпорынны
қысқамерзімді несиелеуде қолданылады, бұл банктік несие құнын ... ... ... ... ... түрі. Банктік несиені анықтауда маңызды ... ... ... бойынша проценттік (қарыз сомасын өсіру
үшін) және есептік (қарыз ... ... ... ... ... ... Егер осы ... көлемі бірдей болса, онда кәсіпорын
проценттік ставканы қолданғаны дұрыс, өйткені бұл жағдайда қарызға қызмет
ету бойынша ... ... ... ... ... шарты - оны өтеу мерзімімен сипатталады. Бұл шарттар үш
принципиалды варианттарға сүйенеді:
а) несие берілген уақытта барлық процент ... ... ... ... ... сомасын біркелкі бөлшекпен төлеу;
в) қарыздың негізгі сомасын өтеген уақытта барлық ... ... ... ... қарызды өтеу (амортизация) шарты. Несие қаражаттарын нақты
пайдалану көлемімен қатар, оның ... да ... әсер ... ... ... үш принципиалды варианты бар: а) несиелік кезең
процесіндегі белгілі бір ... б) ... ... ... кейін;
в) несие мерзімі біткеннен кейін қарызды өтеу үшін берілетін жеңілдік
кезеңі. ... ... ... ... кезде кәсіпорын үшін соңғы
вариант тиімді болып саналады.
▪ Несиені қамтамасыз ету формалары. Бұл ... оның ... ... ... ... берік қамтамасыз етілсе, соғұрлым оның құнының деңгейі
төмен ... ... ... ... бір ... ... ... нақты көлемін анықтайды. Кәсіпорынның несие қаражаттарын
пайдаланудың нақты ... ... және ... ... ... ... ... болып:
– Несиелік проценттерді есептегенде есептік ставканы қолдану;
– Несие бойынша процент ... ... ... Несиелік кезеңде негізгі қарыздың сомасына біртіндеп амортизация;
– Ақша активтерінің компинсациялық қалдық формасындағы тартылған несие
қаражаттарының белгілі бір ... ... ... ... – шарт ... ... ... "түзету". Бұл термин
қаржы нарығындағы несие құралдарын сату-сатып алудың орташа шарттарын
нақты несие ... ... ... ... ... ... ... тиімді пайдалануды қамтамасыз ету. Банктік несие
қазіргі жағдайда тартылатын ... ... ең ... түрі ... ... оны ... ... басты назар бөлінуі
қажет.
▪ Банктік несиеге ағымдағы қызмет ... ... ... ... ... қызмет ету несие келісі-шартына сәйкес ол бойынша
проценттерді уақытылы төлеп отыруды білдіреді.
... ... ... негізгі қарыздың сомасына уақытылы және толық
амортизацияны қамтамасыз ету. ... ... ... ... ... ... көрсетілген өтеу шарттарына байланысты.
Кәсіпорынларда несиені өтеу үшін арнайы қорлар құрылуы мүмкін
(қысқамерзімді несиелер үшін өтеу қоры құрылмайды). Мұндағы төлемдер
жасалған график бойынша ... асып ... ... – бұл ... қаржыландырудың бір түрі. Жобалық
қаржыландыру бөлімдері көптеген банктік мекемелерде бар. АҚШ-та "жобалық
қаржыландыру" термині, ол жобаның өзі ... ... ... ... ... ... ... жалғыз ғана әдісі болып
табылатын қаржыландырудың бір типін сипаттайды. ... бұл ... ... үшін ақша ... ... әртүрлі әдістерін
бейнелейді. Бірақ келтірілген барлық анықтамалардың түйіні бір, ол –
жобалық ... ... ... ... ... нақты алуды
қамтамасыз ететін ерекше әдіс екендігін сипаттайды. Нақты ақшалардың
жоспарланған ағымын нақты алу жобаның барлық ... ... ... ... ... ... ... және соңғы өнімді тұтынушылар) жобамен байланысты
тәуекелдердің барлық түрін анықтау және бөлу жолымен қол жеткізіледі.
Жобалық тип бойынша қаржыландыруды ... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді:
➢ оның лидерлерінің (құрылтайшылар) мүмкіншіліктерін бағалауға;
➢ жобаның займдық қаражаттарға қажеттілігін анықтауға;
➢ кәсіпорынны эксплуатацияға бергеннен кейінгі табысты анықтауға;
➢ барлық ... ... және жеке ... ... ... құру ... тәуекелін бөлуге.
Кредитор өзіне тәуекелдің қандай үлесін қабылдауына қарай жобалық
қаржыландырудың үш формасын бөліп көрсетуге болады:
➢ қарызгерге толық регреспен;
➢ қарызгерге қандай да бір ... ... ... ... – бұл ... берілген соманы өтеу туралы талап.
Қарызгерге толық регреспен қаржыландыру – жобалық қаржыландырудың
айтарлықтай кең ... ... Бұл ... жобаны қаржыландыру үшін
қажетті қаражаттарды алудың жылдамдылығы мен қарапайымдылығы үшін үлкен мән
беріледі, ... ... ... бұл ... құны қалған
екеуінен төмен.
Қаржыландырудың мұндай формасы келесідей жағдайларда қолданылады:
▪ Аз табысты және ... ... ... үшін қаражаттар
беру, олардың тапсырыс берушілері қарызгердің басқа да табыстары есебінен
несиелерді өтеуге мүмкіндік алады.
▪ Экспорттық несие ... ... ... Экспорттық несиелерді беру
бойынша көптеген мамандандырылған агенттіктер үшінші жақтың қосымша
кепілдерінсіз-ақ жоба тәуекелдерін ... ... ... ... Жоба ... ... ... (гарантия) сенімділігінің
жеткіліксіздігі.
Шығындардың болымсыз ұлғаюына сезгіштік танытатын ... ... ... ... қандай да бір регрессіз жобалық қаржыландыру кезінде кредитор
қарызгерден ешқандай кепілге ие болмай, жобаны жүзеге асырумен ... ... ... алады. Қаржыландырудың бұл формасы қарызгер үшін
құны жоғары, өйткені кредитор тәуекелдің ... ... үшін ... ... ... регрессіз формасымен әдетте, жоғары табысты және жүзеге асыру
нәтижесінде бәсекеқабілетті өнім беретін жобалар қаржыландырылады.
Кредиторлардың мұндай жобаға қаражат салу ... бару үшін ... ... ... өнім ... ... беретін жақсы қолданыстағы
технологияны пайдалану;
▪ Құрылыс тәуекелін, жобалық қуатқа шығу тәуекелін, сондай-ақ ... ... ... ... ... алу;
▪ Соңғы өнім жеңіл өткізілетін болуы керек, тек сол ... ғана ... ... ... ... ... қосымша бөлшектерді және тағы да ... ... ... ... және ... бір ... қажет;
▪ Мемлекеттегі саяси тұрақтылық.
Қазіргі кезде қарызгерге шектеулі регреспен жобалық қаржыландыру ... ... Бұл ... ... ... ... оны ... байланысты барлық тәуекелдер бағаланады және жобаға барлық
қатысушылар арасында ... ... ... ... ... ... ... жобаны қаржыландыру формасының беделі басқа
формалармен салыстырғанда қарызгердің қаржылық жағдайына аз әсерімен
түсіндіріледі.
Жобалық қаржыландырудың несиелеудің дәстүрлі түрлерінен ерекшелігі тек
қарызгердің ... ... ... ... ... ... ... қарастыруға мүмкіндік беріп қана қоймай, сонымен
қатар нәтижелерді болжауға мүмкіндік туғызады. Осының бәрі ... ... ... ... ... ... тартуға ықпал
етеді.
Әдетте инвестициялық жобаларды несиелеу барысында несиелерді мақсатты
пайдалануға бақылау ... ... ... ... ... қарызгердің жобаны жүзеге асыру кезінде ақпараттарды беріп отыру
туралы міндеттемелер енгізіледі.
Инвестордың меншікті қаражаттар ... ... ... ... есебінен капитал салымдарын қаржыландыру қатысушы жақтардың
келісімі бойынша жүргізіледі. Бұл ... ... ... ... ... ... үшін банктердегі шоттарға инвесторлардың
меншікті қаражаттарын салу, мердігерлік жұмыстарды орындау және
қондырғыларды, материалдық және ... ... ... ... үшін ... ... ... арасында өзара
есеп айырысу және несиелеу тәртібін өздігінше анықтайды.
Жоба жетекшісінің жұмысының тиімділігі негізінен жобаға кететін
шығындарға ... ... ... ... ... ұйымдастырылғанымен
бағаланады. Шетелде осы процесті басқару үшін тәуекелдерді басқарудың
арнайы жоспары қолданылады. Бұл ... ...... дайындау
кезінде жасайды және одан кейін оны үнемі жетілдіріп отырады. Бұл жоспар
мыналарды анықтайды:
... ... ... жатады (кәсіпорын шығындары, қондырғының,
материалдың, жұмыс күшінің құны);
✓ шығындар қандай көрсеткіштермен анықталады;
✓ бақылау қалай ұйымдастырылады.
Жобаның ... ... ... ... және ... орындалуына
жауап береді. Ескере кететін жәйт, бақылау тиімділігі жобаны жүзеге
асырудың ... ... ... ... және займдық қаржы ресурстарының арақатынасы жобаның инвестиция
құрылымын құрайды және бірқатар факторлардан тәуелді болады, олардың
негізгілеріне:
▪ қаржы ресурстары нарығының ... ... ... ... және техникалық қиындығы;
▪ кәсіпорында жобаны жүзеге асыруда қалыптасқан тәжірибие.
Нарықтық экономикасы бар ... ... ... және ... ... 1-ден ... яғни ... қаражаттардың үлесі
50 %-тен жоғары болады.
2.3 Тауар (коммерциялық) несиесін тартуды және
ішкі кредиторлық борышты басқару
Тауар (коммерциялық) несиесі – ол ... ... ... ... ... ... қалдыру формасында кәсіпорынға ұсынылатын қарыз.
Бұл қазіргі коммерциялық және қаржылық практикада кең қолданылып жүрген
несие түрі. Оны ... ... үшін ... ... ... көздермен салыстырғанда бірқатар артықшылықтары
бар:[4]
▪ Тауар несиесі – айналым активтерінің айтарлықтай ... ......... ... өндірістік қорларын қарыз
капиталы есебінен қаржыландырудың айтарлықтай жоғары маневрлік формасы
болып табылады.
▪ Ол қарыз ... ... өзге ... ... ... ... ... мүмкіндік береді.
▪ Несиелеудің бұл түрі қойылған ... ... мен ... мүліктік кепілдігі ретінде қарастырмайды, ол материалдық
құндылықтармен ұсынылған ... ... ... ... ... ... бұл ... тек кәсіпорын – қарызгердің мүддесі үшін ғана
емес, сонымен бірге оның жабдықтаушысының ... де бар, ... ол ... ... ... және ... табысты қалыптастыруда оларға жағдай
туғызады. Сондықтан тауар несиесі қазіргі шаруашылық практикада оны ... ... ғана ... ... ... бір қаржылық
қиындықтар көріп жатқан кәсіпорынларға да ұсынылады.
▪ Тауар несиесінің құны ... ... ... ... ... ... анағұрлым төмен.
▪ Тауар несиесін тарту кәсіпорынға ... ... ... ... мүмкіндік беріп, айналым активтерін қалыптастыру үшін
пайдаланылатын қарыз қаражаттарына деген қажеттілікті төмендетуге ... Ол ... ... өзге де несие түрлерімен ... ... ... ... ... ... ... ретінде тауар несиесінің де кемшіліктері бар.
Олар:
– Осы несиенің түрін пайдалану мақсаты өте тар сипатта болады – ол ... ... ... ... ... ... үшін ғана
кәсіпорынның қарыз капиталына деген қажеттілігін қанағаттандырады.
Қаржыландырудың ... да ... ... ... ... ... бұл
түрі қолданылмайды.
– Несиенің бұл түрі өте шектелген ... ... ... Оны ... ... ... ғана ... Басқа несие құралдарымен салыстырғанда оның жоғары ... ... ... ... ... несие түрі болып
табылады.
Тауар несиесінің осы артықшылықтары мен кемшіліктерін кәсіпорын өзіне
қажетті қарыз капиталын тартқанда ескеруі қажет. Қазіргі ... ... ... ... несиесінің келесідей негізгі түрлерін
бөліп көрсетеді:
– Келісім – шарт жағдайлары ... ... ... ... ... ... ... вексельмен рәсімдейтін тауар несиесі;
– Ашық шот бойынша тауар несиесі;
– Консигнация формасындағы (сыртқыэкономикалық ... ... ... несиесін тарту саясаты – кәсіпорынның қарыз капиталын тартудың
жалпы саясатының бір ... ... оның ... - ... запастарды
қалыптастыруды қаржыландырудағы қажеттілікті максималды қанағаттандыруды
және тартылған қарыз ... ... ... ... қамтамасыз ету.
Кәсіпорынның тауар несиесін тарту саясатын жасау келесі ... ... ... Тауар несиесін тарту принциптерін қалыптастыру және ... ... ... ... ... ... орта ... анықтау;
– Тауар несиесін тарту шарттарын оптимизациялау;
– Тауар несиесін ... ... ... Тауар несиесін тиімді пайдалануды қамтамасыз ету;
– Тауар несиесі бойынша уақытылы есеп ... ... ... ... ... ... кредиторлар тарапынан қаржылық емес
формадағы әсер етуді алып тастау қажет (керек емес тауар ассортиментін
ұсыну, төмен сапалы өнім және ... ... ...... ... ... ... түрін сипаттайды.[5] Бұл ішкі көздер шотынан құралады. Бұл
шоттардың ... ... ... ... ... ... ал осы ішкі борыш бойынша міндеттемелерді өтеу – бір айға
дейінгі белгілі бір ... ... ... Кәсіпорын өзінің шаруашылық
қызметі процесінде пайдаланатын қарыз ... бір ... ... ... ... ... негізгі ерекшеліктерімен сипатталады:
➢ Ішкі кредиторлық борыш кәсіпорын үшін қарыз капиталын пайдаланудың тегін
көзі болып ... Оның ... ... ... ішкі кредиторлық көлемі кәсіпорынның
қаржылық циклінің жалғастығына әсер етеді;
➢ Кәсіпорынмен қалыптастырылатын ішкі ... ... ... шаруашылық қызмет көлеміне тікелей байланысты болады,
бірінші кезекте өндіріс пен өнім ... ... Ішкі ... ... ... ... көпшілік түрлері бойынша
тек бағаланылатын сипатта болады.
Жоғарыда айтылған ішкі кредиторлық борыштың ерекшеліктерін оны басқару
процесінде кәсіпорынмен ескеріледі. Ішкі ... ... ...
оның түрлерімен анықталатын дифференциалдық сипатта болады. Басқару
объектісі болып табылатын оның негізгі түрлеріне:
▪ еңбекақы бойынша қарыз;
▪ бюджеттен тыс ... ... және ... ... ... аударымдар бойынша қарыз;
▪ бюджетке салықтық төлемдер бойынша қарыз;
▪ кәсіпорынның мүлкін сақтандыруға аударымдар бойынша қарыз;
▪ еншілес кәсіпорынлармен есеп айырылысулар бойынша қарыз;
... ішкі ... ... ... басқа да
аударымдар.
Кәсіпорынның ішкі кредиторлық борышын басқарудың басты ...... ... ... ... ... мен төлемдерді қамтамасыз
ету. Аударылған қаражаттарды уақытылы төлеуді қамтамасыз ету кәсіпорынның
қаржылық мүддесіне қарсы келеді; осы ... ... ... ... борыш көлемінің өсуіне әкеледі, бұдан несиеге қажеттілік пен
капиталдың өлшенген орта құнын ... ... ... ... ... тұрғысынан мұндай төлемдерді кешіктіру одан
да үлкен көлемде теріс жағдайларға ұшыратады.
Қызметкерлердің еңбекақысына төлемдерді ... ... ... мен ... ... ... төмендетеді;
кадрлардың кетуінің ұлғаюына әкеледі. Салықтық төлемдерді кешіктіру
айыппұлдық санкциялардың өсуіне соқтырады; кәсіпорынның кәсіби беделін
нашарлатады; оның несие рейтингісін түсіреді.
Сондықтан, стратегиялық даму тұрғысынан ішкі ... ... ... уақытылы қаржылық төлемдер мен аударымдар кәсіпорын экономикасына
жоғары артықшылықтар әкеледі (оны кешіктіруге қарағанда).
ІІІ бөлім. Кәсіпорындардың пассивтерін басқаруды дамыту
жолдары
1. Кәсіпорындардың пассивтерін жетілдіру
Кәсіпкерлік ... ... ... оның ... ... ... ұзақ ... мен терең тамыры барын көрсетеді. Кәсіпкерлік қызметте
пассивтердің рөлі жоғары, және ... ... ... ... ... болмауы үшін кәсіпорын пассивтерін дамыту және ұлғайту өзекті
мәселелердің бірі деп ... Орта ... ... ... ... да ... «антрепренер»(«антрепренер» француз сөзі ... ... екі ... ... ... ... мен ... ұйымдастырушы және ірі өндірістік енмесе құрылыс ... Көне ... пен орта ... ... ... ... оның
индустриялық кезіне дейін қалай аталатынына қарамастан ,еркше ой ... ... ... ... ... ... аударуи 18 ғасырдан басталды.Оны атақты ғалымдар ... ... ... Ж.Сэйдің есімдерімен байланыстырады.
«Кәсіпкер» терминының атасы белгілі ... ... ... ... ... ... ... жағдайында әрекет жасаған адамды айтқан.
Әлеуметтік экономикалық құбылыс ретінде кәсіпкерлік көптеген қоғадық
қатынастарды қамтиды. Мұның айталық, заң ... ... ... бар. ... кәсіпкерліктің тамыры адам қызметінің экономикалық
жағдайларында жатыр.Кәсіпкерлік қатынастарды қараудың алғашқыт ... ... мен ... анықтау.
Кәсіпкерлік субъектісіне экономикалық қызметке қатысушы түрлі
мүшелер, алдымен жеке дара индивиттер, адамдар жатады. Олар бұл сапада ... ... ... ... ... ... жұмысы өзінің
еңбек шығындарына немесе жалдамалы еңбекті қолдануға ... ... ... ... ... Кәсіпкер қызметті бір топ адамдар
жүргізу мүмкін, оларды ... ... мен ... ... ... түрі –ұжымдық, коллективтік деп ... ... ... - ... ... ... коопиративтер және тағы басқалар. Жеке дара кәсіпкерлерге қарағанда
партнерлік бірлестіктер ірі ... ... шеше ... ... ... ерекше айтқан жөн. Өйткені
мемлекетте кәсіпорындарының ұжымы өзінен-өзі ... ... ... ... егер ... құрылыс болып, бұрынғы ұжымның ... ... ... ұйымы құрылса, онда соңғылары ұжымдық кәсіпкерліктің
субъектісі ... ... ... ... ... түрінің ирархиясы
шығады:
Мемлекеттік (жоспарлы кездегіден өзгеше нарықтық экономикадағы роліне
байлданысты), ... жеке ... ... ... ... бағалау
үшін олардың субъектілерін номиналды және реалды деп бөлудің ... ... ... ... ... ... Нарықты
экономика елдерінде әрбіреуінің бұган құқығы бар. Алайда мұны ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерліктің шын
реалды субъектісі-бұған деген алғы ... бар, ең ... ... бар. Міне осы ... ... ... ... дамытва алады.
Кәсіпкерліктің объектісі – адаамның бергілі ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкер оның өзіне тиімдісін пайдалысын ғана жасайды. Міне
осы себептен кәсіпкерлердің ең ... ... өз ... ... ... ... ... барында азайту. Ал кәсікердің табысы көбіне
оның істі ... ... ... Ал қызметінің бастапқы
кезінде кәсіпкер қатаң бәсеке жағдайында нарықтан шығып қалмас үшін өндіріс
факторларын комбинациялаудың жаңа ... ... яғни бұл ... ең ... мақсаты.
Сонымен, кәсіпкерлік-жаңа мүмкіндіктерді іздеу, жаңа
технологияны пайдалану, капиталды ... тың ... ... ескі ойлау
шеңберіне шығу, былайша айтқанда өндірістің жаңа ... ашып ... мен ... жаңа ... ... мақсатында ұйымдастыру
құрылымдарын өзгерту, жаңарту және ... ... ... ... ... әр ... жаңа ... ашу немесе ескілерін жою
және модификациялау.
Демек, нақты өмірде кәсіпкерліктің объектісі-новаторлық, жаңашылдық,
ерекше ... ... ... ... және ... ... ... әр кезде де белгілі бағытта ұйымдастырылады , нақты
формалары бар. Кәсіпкерліктің ... ... ... ... ... ... бар. Оның ... негізгісі – шаруашылық субъектілерінің
еркіндігі мен тәуелсіздігі. Олардың егемендігі нарық механизмі әрекетін
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... ... алуға, осы ресурстардан өз қалауынша қызмет пен
тауар өндіру ... ... және ... ... кәсіпкердің
ойлағанындай сату құқығын береді. Матиреалдық ... ақша ... бұл ... өз ... ... ... ... қызметші өзі
істей алатын еңбекпен айналысуға құқығы бар. ... ... ... көптеген жағдайлармен шектелген, олар сыртқы орта мен субъектілер
әрекетінің нәтижесінен ... ... ... басты щарты- барлық
мүмкіндіктердің деңгейі тұрғысынан шешім ... ... көп ... ...... жұмыстың қозгаушы
факторы. Көп жағдайларда тек осы тұрғыдан ғана іс ұйымдастырылып, одан ... ... ... ... белгілі бір өзгерістер өне бойы болып
тұрады. Кәсіпкер көбіне бұл өзгерістердің басталуын ... тек ... ... ... ... ... Олар ... тиімді өзгерістер яғни
жұмыстарына жаңалықтар ... ... ... ... табу.
Нарыққа жаңа тауар шығарған немесе ресурс үнемдейтін экономикалық тиімді
технология ұсынған ... ... ... ... ... деин баламалы
құнынан жоғары бағамен сатады, міне осы қаблет-әдеттегіден ерекше шешім
қабылдау іскерлік әлемінде ерекше ... ... тән тағы бір ... ... жүргізудегі
тәуекелге бел бууы. Іске кіріскенде алғашқы болашақ бұлдыр, оны болжап білу
киын. Жаңа ... ... ... бастапқыда қауіп-қатері көп,
оларды өне бойы экономикалық жағынан есептеуге мүмкін емес,
Шаруашылық қауып –қатердің , ... ... ... және шын ... ара қатынасы жатады. Егер ... ... ... ... ... онда кәсіпкер өз қызметін
тиімді ұйымдастыра алмағаны , әлде ... ... ... ... ... ... ... бақылау
кәсіпкерді өне бойы ауыр жағдайда ұстайды, ал ... ... ... басқа мүшелерінде тарайды. Сонымен, нақты кәсіпкерлік қызметтің
шеңберіне ... ... жаңа ... ... ... ... ... қаржылық және басқа
ресурстарын қамтамасыз ету, жұмысшыларды жалдау, өкіметпен жабдықтаушымен,
кленттермен қарым-қатынастар енеді. ... осы ... ... бір ... ... ... Бірақ кәсіпкерді лизамен салыстыру орынды; ол
басқалардың энергиясын ... ... және ... ... мәні осында: біреу оған өмір берсе , екіншісі
тағдырын анықтайды .
Кәсіпкерліктің мәнін ... ... үшін оны ... ... ... бір түрі деп ... керек. Кәсіпкер меншік иесі ме? Бұл
сұраққа жауап беру үшін меншік иесінің ... ... ... ... білу ... ... ғасырдың өзінде-ақ меншіктегі капиталдан
қызмет атқаратын капитал бөлінеді. ... ... ... ... –жабдықтарын
меншік объектісі ретінде иемденуден оларды шаруашылық ... ... ... ... иесі қызметін шаруашылық субъектісі қызметінен
айыра білу қажет. Субъектінің ... ... ... ... ... объектісі ретінде иемденуі жеке – дара ... ... ... ... ... ... иесін түгелдей тәуекелді.
Алайда әдетте шешім қабылдау капитал иесінің капиталды басқарушыға ауысып
отырады. Бұл ... ... ... ... ... Оның иелері жеке адам, топ немесе ұжым болулары ... ... ... ... кәсіпкерлерге айналды- өздерінің шаруашылық
жұмыс нәтижелеріне ... ... ... ... ... Ол тенденция бағыт акционерлік қоғамдарының пайда болуы
мен байланыстарды күшейтеді. Жеке кәсіпорындарда бұрынғысынша ... ... ... қазір кәсіпкерлер кооператив болып , ұйымдастыру, техникалық
басқару меншік иесінен ... ... ...... ... Сонымен, кәсіпкер өндіріс құрал-жабдықтарын ... ақ ... ... ... иемдене алады. Кәсіпкер қызмет істейтін
меншікті иесі ... ... ... ... ... ... жұмысын өз бетімен жүргізуге жағдай жасайды, өз есебінен
кәсіпорында ашық, ... ... ... ... оны ... ... ... анықтауға мүмкіндік береді.
Демек, кәсіпкер мен меншік иесі ... ... ... ... өркедетудің шарттары: меншік қатынастарын персонификациялау
(адамдық келбеті), мүіктерді қолдану жөнінде өз еркі, жауапкершілігі ... ... ... ... мен ... ... де осындай
мүліктердің берілуі қабілеттер мен жинақтарды пайдалану жолдарын таңдап
алудағы өндірушілер мен ... ... ... ... және тең салмақтылығы, ... мен ... ... мен ... күшінің қозғалысында кедергінің болмауы, тауарды
бірдей бағамен сатып алу мүмкіндігі болуы, азаматтардың құқықты қоғамының,
оның ... заң ... ... – сот ... ... және ... мен кәсіпкермен құқығын қорғау.
Кәсіпкерлік дамуының дәрежесі, ... ... ... Кәсіпкерлік қызмет нарықтан шығады, ол нарық қатынастарының сипаты
мен көлеміне ... ... ... ... ... орны ерекше. Кәсіпкер үшін шаруашылықты жүргіз – бәсекеге түсу,
өндірісті ұйымдастыра отырып, ол бәсекелік күрске әзір ... ... ... сай ... ... қиып түсетіндігінен әзір
болуы керек. Кез-келген меншік түрі (соның ішінде мемлекеттік де ) прогресс
жолына шыға алады. Сонымен ... ... ... тірі (соның ішінде
жекеменшік те) прогрестің күшті символы болады, егер сол ... ... ... Күшті нарықтық эконмикасы бар елдер тәжірибесі көрсеткендей еркін
бәсеке жүйесін реттейтін экономика белгі болады. Ол мемлекетсіз ... ... ... ... ақша ... ... ... бөлігі ретінде өтемдер береді. Нарықтық мінездердің ... ... ... ... үшін күрделі «ауруға» бірден қарсы тұра
алмайды- монополизмге, инфляцияға және ... пен ... ... ішкі ... арқылы оларға қарсы тұруы қиын. ... ... ... ... асқынып, біраз экономикалық және
әлеуметтік зиян ... ... ... ... ... ... зардаптарынан керісінше көңіл бөлмегенінен 70-
жылдардағы ... ... ал ... күш – ... ... ... үшін ... ретеудің формалау, 80-жылдардағы консерваторлардың күшті
«дәрілері» қажет болды.
Қазіргі ... ... ... ... қарсы,
шараларынсыз, өндірістің ұзақ ... ... ... ... ... нарықтық эконоикаға раласуының басты белгілері ... ... ... ... ... қисынды тетігіне, ... ... ... шешуге жеткілікті.
Егер мемлекет ақшаны ... ... ... ... онда ол қандай да ... ... ... алса да,
рыноктық процестердің бұзылуы тиімділігінің төмендігіне әкеледі.
Ерте ме кеш пе ... ... оның ... ... шыйғуын қажет етеді. Мемлекетсіздендіру жүйесі кемінде
4 шаруашылықты басқаруды ... ... ... ... ... жеке ... ынталандыру экономиканы реттеуді тарылту.
Мұндай жүйенің қажеттілігін есепке алу мұндай ... ... ... жай бір іс деп ... оны ... ... ... жүргізу (кешіктіріп я ерте) шаруашылық ... ... ... бола ... ... таңда отандық кәсіпорындардың пассив құрылымын басқару
жүйесі қалыптасып, қаржылық менеджменттің ... ... ... бейімделу үстінде. Осы орайда кәсіпорындардың алдындағы басты
мәселе – ... ... ... және ... ... тарту мен
міндеттемелерді өтеу ... ... ... ... меншікті
қаражаттар және қарыз қаражаттар тарту нәтижесінде ... ... ... ... ... үшін ... ... олар үшін бірқатар қиындықтар тудырады.
Қарыз қаражаттар тартудағы ең негізгі мәселелердің бірі – банктік
несиелер бойынша ... өтеу ... ... ... ... ... дейін Ұлттық банктің қайта қаржыландыру мөлшерлемесінің екі
еселенген пайызынан асатын пайыздық төлемдер өзіндік құнның ... ... ... ... ... ... ... Осылайша, елімізде
қарыз пассивды қолдану барысында салықтық ауыртпалық жоғары болатын. Бұл,
өз кезегінде, кәсіпорындардың ... ... кері ... ... ... ... ... кейін (94-бап) салық салу жүйесі
біршама деңгеде икемді жағдайға жетті, алайда мәселені ... ... ... ... ... бөлігі кәсіпорындардың таза табысы
есебінен жабылады.
Экономиканың нақты секторының жандануымен және салмақталған ақша-несие
саясатының жүргізілуімен ... ... ... ... ... айналым активтерін қалыптастыруға белсенді араласып, банк
жүйесінің нақты сектордағы ... ... ... жыл ... ... ... құрылымында орта және ұзақ мерзімді несиелердің көлемі артқан.
Бұл банктердің тартылған депозиттерінің артуымен және олардың
мерзімдерінің ұзаруымен байланысты. Несиелеу мерзімін ... ... ... ... мүмкіндік береді.
Нәтижесінде олар тек айналым активтерін қаржыландыруға ғана емес, ... ... да ... үшін ... ... ... алады.
Несиелік ресурстардың басым бөлігі өнеркәсіпке, ауыл шаруашылығына, көлік
және байланыс саласына бағытталған. Бұл қаражаттар айналым акитвтерін
толықтыру үшін ... ... жету үшін бұл ... ... ... ... ... пассивтерінің экономикалық мәні мен оларды ... ... ... мен ... бухгалтерлік есеп
стандарттарына сәйкес зерттеу;
– зерттеу объектісінің нормативті-құқықтық құжаттарын тану;
– пассивтердің құрылымы мен бағалау әдістемесін тану;
– пассивтердің ... ... мен ... ... операциялардың есеп
әдістемесін тану;
– кәсіпорынның қаржылық жағдайы туралы мәліметтерді құруға ... ... ... “"Dala Group" ... ... ... ... бағалау мен
талдау жасау.
Нарық экономикасын құру, барлық қаржы - несие ресурстарының жиынтығын
жетілдіруді ... ... ... ... ... ... мен ... ұйымдастырудың жаңа формаларын іздестіруді қажет етеді.
Мұндай проблемаларды шешу кәсіпорын жүйесінің болашақтағы дамуында несиелік
ресурстардың нарық ... ... әсер ... ... ... ... ... кәсіпорындардың ресурстарының иесі тұрғысында, олардың
өз ресурстарының құрылуы мен орналасуы процестеріне салғырт ... ... ... ... қызметі үшін ресурстардың базалық болуы және оны
нығайту күн тәртібіндегі ең бірінші мәселе болып отыр. Нарық ... ... ... ... және ... ... және оның
тұрақтылығын қамтамасыз ету басты қажеттілікті туғызады.
Кез - келген коммерциялық кәсіпорынның ... ... ... ... ... ерекшелігі мол саясатының тиімді жағдайда
жүзеге асырылуы, ... ... ... ... өміршеңдігін
көрсетеді.
Еліміздегі кәсіпорындардың балансына талдау ... ... ... ... кәсіпорындардың ресурстық көлемі, яғни
Қазақстандық барлық ... ... ... ... ... ... ... ең ірі кәсіпорындардың меншікті қаражаттарынан жүз ... ... ... ... ... бәрі ... тоталитарлық жүйеде
қалыптасып келген несиелік ресурстардың ... ... ... ... ... Ол ... банқтердің өз
қаражаттарына ешқандай көңіл бөлінбеді, себебі, барлық ресурстың ... ... ... және сол ... ... ... клиенттердің бос жатқан қаражаттарының жиынтығынан
құрылатын.
Бүгінгі күні олардың бәрі ... ... яғни ... ... ... қлиенттер өз қалауы бойынша ... ... ... ... ... өз ... ... тырысады.
Ал кәсіпорындардың өз қаражаттарының мөлшері де өте төменгі деңгейде,
оны ұлғайтуда да өзіндік ... орын ... ... ... көпшілігі акционерлік қоғамға өтіп, өз
бағалы қағаздарын эмиссиялап, оларды сатып отыр, ... осы ... ... ... ... ... екінші эмиссияны жасауға бағалы
қағаздарды реттейтін департамент тарапынан ... ... оның ... ... қағаздарды сатуға салынатын салықтар бағалы қағаздар
нарығының толық жете дами ... ... ... де аз емес.
Кәсіпорындардың жарғылық қорының ең төменгі мөлшері де кәсіпорындардың
алғашқы жұмысын жүргізуде қанағаттарлықсыз болып ... ... да, ... ... ... көзі өте бір ... ... түріне
жатады.
Келесі бір пассивтік операциялардың негізі болып табылатын және
кәсіпорынтік ресурстар базасын ... ең ... да ... ... - бұл ... яғни оның ... бұл ... депозиттік
саясатты жүргізуіне тікелей байланысты. ... ... ... ... ... Кәсіпорыніне және отандық кәсіпорындарімізге қатысты
Халықаралық валюталық қор тарапынан айтылған сынға назар ... ... да ... күні ... шығарған еврооблигациялық
займдарының жалпы сомасы елдің үкіметі мен корпоративтік сектордың шығарған
еврооблигациялық ... ... ... асып ... Бұл ... ... ... Кәсіпорын” АҚ-ы Қазақстан Республикасының өзге ірі кәсіпорындарі
сияқты артық ресурстарын елімізден тысқары жерлерге шығарып немесе ... ... ... ... қарыз тартқанымыз ешқандай да
ақылға сыймайтын дүние. Сондай-ақ, оның кері ... біз ... ... ... отырмыз, атап айтсақ, ол біріншіден, елдегі инфляцияның
деңгейінің Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... көнбеуі, екіншіден, кәсіпорындаріміздің сырттан
арзанға тартқан қарыздарын халыққа ипотекалық несиеге қымбатқа беруінің
нәтижесінде жылжымайтын мүлік ... ... өсуі және ... ... ... ... ақша ... немесе
институционалдық инвесторлардың қолында бар уақытша бос ақша қаражаттарын
жұмылдыру механизмін ... тез ... ... бөлуі қажет. Себебі,
қаншалыкты ... ... ... ... сонша мөлшерде іштегі ақша массасының
ұлғаятынын ескерсек, оның ... ... әрі ... өршіте
түсетіндігін естен шығармауға тиіспіз.
Сондықтан да, бұл ... ... ... ... бүгінгі таңда
несиелік нарықтың қалыптасуына, әкімшілік тұрғыдан арылып, әлемдік
тәжірибеге тән, экономикалық тұрғыда әсер ету шараларын кеңінен қолдануға
бетбұрыс жасайды. ... ... ... ... ... ... ... отырған қызмет түріне қарай пассивтерін қолайлы
басқару және оларды тиімді пайдалану өте ... ... ... ... кәсіпорынның кредиторлар алдында қаржылық
төлемқабілеттілігін жоғалтып, нарықтағы беделін түсіріп, ақырында ... ... ... ... ... керісінше, мақсатты және
тиімді пайдаланылған қарыз қаражаты оның дамуына және шаруашылық
қызметінің кеңеюіне жол ашып, нарықтағы беделінің өсуіне ... ... ... ... ... ... 27.12.2010 жыл, №268-ХІІ1,
(өзгертулер мен толықтырулар);
2. Қазақстан Республикасының ... есеп және ... ... ... ... №234;
3. Қазақстан Республикасының Заңы. "Аудиторлық қызмет туралы" ҚР Заңына
өзгерістер мен толықтырулар енгізу ... // Заң ... ... (2010
жылғы өзгертулер мен толықтырулар)
4. "Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есеп беру ... ... ... 2009 ж. ... мен ... ... Қазақстан Республикасының Салық Кодексі.10.12.2009 ж.
6. Қазақстан Республикасының жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер ... ... №200-1 ҚРЗ/ ... правда 30.04.2009жыл;
7. “Кәсіпорын қаражаты”. Оқулық құралы. Ілиясова А.А. С.Б. Алматы- 2008ж.
8. Қаржылық есептіліктіктің ұлттық стандарттары ... ... ... стандарттары (ҚЕХС)
9. Әбдіманапов Ә. Халықаралық бухгалтерлік есеп стандарттарының ... // ... есеп және ... - 2001. - № ... ... М.С., Ержанова А.М. Основы бухгалтерского учета и новая
корреспонденция счетов (с 1 января 2008 г.). - А.: ... и К, ... ... М.С., Даулетбеков Г.Б. и др. Аудит-1: Учебник. - Алматы,
2010.
12. Баймұханова С.Б. Кәсіпорын пассивтері. - А.: ... ... ... В.К. ... бухгалтерлік есеп. - Алматы, 2001
14. Дюсембаев К.Ш., Егембердиева С. К., Дюсембаева З.К. ... и ... ... Учебное пособие. - Алматы: "Қаржы-қаражат", 1998.
15. Дюсембаева К.Ш. Теория аудита / Под ред. В.К. Радостовца. Учебник. -
Алматы: ... ... ... В.Л. ... учет ... субъектов. - Алматы -
2009.
17. Радостовец В.К., Радостовец В.В., Шмидт О.И. ... ... ... 3-е изд. ... и доп. - ... Центраудит-Казахстан, 2002.
18. Радостовец В.К., Тасмаганбетов Т.А., Абленов Д.О. и др. Организация
финансового учета: Уч. пос. - ... ... ... ... В.Л. ... ... субъектілеріндегі бухгалтерлік
есеп: Оқулық. Жалпы ред. басқарған Н.Қ. Мамыров. - Алматы: Экономика, 2010.
20.Ковалев А.И. Привалов В.П. ... ... ... предприятия.
3-е изд. перераб. и доп. - М.: Центр экономики маркетинга, 2000.
21. Дүйсембаев К.Ш., Төлегенов Е.Т., ... Ж.Г. ... ... талдау". - Алматы: 2001.
22. Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа жолдауы. “Айқын” газеті.
Наурыз- 2009 ж.
23. ... ... ... ... Алматы 2009ж.
24. “"Dala Group" ” АҚ-ның 2010 жылдың жылдық есебі.
25. Қазақстан Ұлттық Кәсіпорынның хабаршысы. №3, 2009 ж.
26. ... ... ...... ... |2008 |2009 |2010 |
| | | | ... ДОЛГОСРОЧНЫЕ АКТИВЫ |  |  | ... ... |  |  | ... ... (10) |38 152 |35 850 |42 770 ... (11) |636 |35 850 |42 770 ... ... |37 516 |0 |0 ... ... |  |  |  ... ... (12) |51 586 |24 780 549 |26 456 789 |
| |020 | | ... (13) |2 176 328|1 364 461 |1 845 679 ... ... |39 409 |12 416 088 |14 610 110 |
| |692 | | ... ... (126) |  |  |  ... (14) |  |32 136 064 |28 795 123 ... дебиторская задолженность|  |  |  ... ... года |  | |  ... |39 447 ... |43 405 233 |
| |208 | | ... ... ... |  |  |  ... ... |  | |  ... (20) |3 236 789|4 557 777 |5 468 975 ... ... (21) |  |  |  ... (22) |409 583 |1 922 443 |3 836 457 ... продукция (221) |1 457 893|1 620 525 |3 801 487 ... (223) |  |  |  ... ... |  |  |  ... ... и ... 544 |16 364 490 |19 685 571 ... |676 | | ... ... ... |  |  |  ... ... (32) | | | ... ... задолженность (33) |10 000 |8 843 125 |9 889 452 |
| |000 | | ... том ... |  |  |  ... (331) |  |  |  ... ... периодов (34) |5 078 921|3 453 630 |4 915 030 ... ... (35) |4 921 079|5 389 495 |4 974 422 ... ... (40) |  |  |  ... ... ... |8 852 971|9 405 192 |14 712 430 ... том ... |  |  |  ... средства на р/счете (44) |5 412 789|4 355 823 |8 456 781 ... ... в пути (411) |  | |  ... ... на ... ... |3 440 182| 5 049 369 |6 255 649 |
|(43) | | | ... ... ... |  | |  ... |39 501 |42 713 552 |57 394 372 |
| |912 | | ... |78 949 |87 265 704 |100 799 605 |
| |120 | | |
| | | | ... |2008 |2009 |2010 |
| | | | ... ... ... |  |  | ... капитал (50) |13 714 |18 714 519 |18 714 519 |
| |519 | | ... ... ... (53)|  |  |  ... ... ... |  |  |  ... | | | ... ... (55) |  |  |  ... ... ... |12 836 |20 958 902 |30 804 664 ... |284 | | ... лет (562) |1 851 ... |20 958 902 ... года (561) |10 984 ... |9 845 762 |
| |405 | | ... ... ... в |  |  |  ... за счет ... |  | | ... и ... |  | | ... ... ... | | | ... | | | |
| | |  |  |
| | |  |  ... |26 550 |39 673 421 |49 519 183 |
| |803 | | ... ... ... |  |  |  ... ... (60) |20 000 |15 000 000 |20 000 000 |
| |000 | | ... ... |  |  |  ... | | | ... ... |  |  |  ... |20 000 |15 000 000 |20 000 000 |
| |000 | | ... ... ... |  |  |  ... кредиты (60) |11 807 |8 290 000 |10 000 000 |
| |236 | | ... ... |  |  |  ... с ... (63) |20 591 |24 302 283 |21 280 422 |
| |081 | | ... том ... |  |  |  ... (633) |  |  |  ... ... ... |  |  |  ... товариществам(64) | | | ... по ... ... (65) |  |  |  ... ... (66) |  |  |  ... с ... и ... |6 907 641|15 742 165 |20 125 789 |
|(67) | | | ... с ... по ... ... |5 090 132|8 560 118 |1 154 633 ... | | | ... ... по ... |  |  |  ... (685) | | | ... ... ... |20 591 |  |  ... |081 | | ... (68) |  |  |  ... |52 398 |47 592 283 |51 280 422 |
| |317 | | ... |78 949 |87 265 704 ... |
| |120 | | ... ... К.Ш. ... финансового положения предприятия» ,
«Экономика»,Алматы,2001стр106
[2] Банковское дело/под.ред.Г.С. Сейткасимова.-Алматы:Қаржы-Қаражат,2001.
[3] "Банк "Каспийский" АҚ-ның жоба бойынша ұсынған мәліметтері.
[4] ... ... ... ... ... ... ,
«Финансы и статистика»,Москва 1996 стр 229
[5] В.В Ковалев ... в ... ... » ... стр ... сайын қарызға амортизацияланатын маусымдық несие
Контокорренттік несие (овердрафт)
Бланктік несие (қамтамасыз етілмеген)
Консорциумдық несие
Ролловердік несие
Ипотекалық несие
Ломбардтық несие
Банктік несиенің түрлері
Несие ... ... ...

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 60 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Компанияның қаржылық жағдайына талдау7 бет
Кәсіпорынның айналым капиталы туралы44 бет
Кәсіпорынның айналым қаражаттары мен қысқа мерзімді міндеттемелерін басқару69 бет
Кәсіпорынның айналымнан тыс актив түзу мен пайдаланудағы қаржылық қарым- қатынастар зерттеу29 бет
Кәсіпорынның таза айналым капиталын басқару және ЖШС «Ұланның» айналым активтерін бағалау және талдау86 бет
Aктивті және пассивті операциялар, олардың банктің қызметіндегі ролі мен орны29 бет
Turbo Pasсal – программалау тілі5 бет
Банк балансының активі мен пассивін теңгерімді басқару арқылы өтімділікті қамтамасыз ету бағыттары56 бет
Банктің активтері мен пассивтері81 бет
Банктегі макро/микро деңгейде пассивтерді басқару әдістері26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь