Арал проблемасы


I. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім:
2.1. Аралдан үміт үзілді.
2.2. Арал тағдыры . адам тағдыры.
Аралды құтқару енді адамның қолынан келмейді.
III. Қорытынды.
Қаншама рет «Аралды қорғау» қоры құрылды, қаншама жоба, жоспарлар жасалды, қаншама мекемелер, касіпорындар, тіпті, жекеленген адамдар қаржы бөлді.Арал тартылса,ең алдымен қазақ, қарақалпақ халқына зиян келетіні, олардың арасындағы өлім-жетім, ауру-сырқау залалының дүниежүжінде тендесі жоқ жоғары екені, дүниежүзілік табиғи тепе-теңдікті сақтауға әсері туралы, оның мөлдірлігі жөнінен әлемде Эгейден соң екінші орын алатын әдемі теңіз екені, жылына жүздеген мың тонна балық ауланатыны, Аралдың сүгені өзге ешбір теңізде кездеспейтіндігі талай ғылыми еңбектерге «өзек болды». Амал не, кеңес өкіметі тұсында «ортақ қазақтың » қамын ойлап, осындай киелімізге де қол ұшын бере алмасақ, тәуелсіздік алдық ТМД елдерінің ішінде ең күштіміз деп жүріп те, оның ең болмаса жұрнағын да сақтап қала алмадық. Өткен аптада Арал мәселесі бойынша Орта Азия мемлекеттерінің өкілдері жиналған жиын Арал тағдырына соңғы нүктені қойды. Енді, Аралды айтып ауызды қинаудың өзі ессіздік болып есептелді. Ресми түрде мәлімденбесе де, там-тұмдып, жылап келіп жатқан судың біразы енді, Ауғанстанға қарай бет бұратыны көрінеді. Оның сыртында ақ дегені алғыс, қара дегені қарғыс қандай күштің тұрғанын, оның неге қажет екенін,өзіңіз түсіне беріңіз.
Бұл жерде екі нәрсе өзегінде өртейді. Біріншіден, ата-бабасы жар құшып , перзент сүйген, ажалы келгенде сүйегі қалған қайран төлмекеннің жанына бір дауа табылар деп қаншама жылдан бері ергесі көтерілмей отырған қайран қазақ енді қалай қарай қаңғырар екен, екіншіден, кезінде Семейден бастап, бүкіл елді қаптаған сынақ полигонына айналдырып жатқанда Мәскеудің тілін
басқалардан әлдеқайда тапқымсып жүрген сол кездегі басшыларымыз ең болмаса Аралдың, оның айналасындағы қазақ деген бүкіл бір халықтың апатқа ұшырап жатқанын Кремльдегі достарына жеткізе айтып, қатты бір реніш білдірудің орнына, омырауына неше түрлі сылдырмақ таққанға мәз болып жүргенге халқын, жерін айлаған басқалар болса, маңыздылығы Аралдан асып бара жатса да, Вахш, Нұрек, Тақияташ, Тоқтағұл сияқты ГЭС, ГРЕС су қоймаларын салдырып, қалған суды мақтаға бұруға шешім қабылдаттырып отырғаны еске оралады да тұрады.
1. Атамекен газеті , 23 мамыр 2001 жыл .
2 . Ана тілі газеті , №9 , 2002 жыл,
3 . « Арал тағдыры » оқулығы .

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге




Жоспары:

I. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім:
2.1. Аралдан үміт үзілді.
2. Арал тағдыры - адам тағдыры.
Аралды құтқару енді адамның қолынан келмейді.
III. Қорытынды.

Кіріспе.
Қаншама рет Аралды қорғау қоры құрылды, қаншама жоба, жоспарлар
жасалды, қаншама мекемелер, касіпорындар, тіпті, жекеленген адамдар қаржы
бөлді.Арал тартылса,ең алдымен қазақ, қарақалпақ халқына зиян келетіні,
олардың арасындағы өлім-жетім, ауру-сырқау залалының дүниежүжінде тендесі
жоқ жоғары екені, дүниежүзілік табиғи тепе-теңдікті сақтауға әсері туралы,
оның мөлдірлігі жөнінен әлемде Эгейден соң екінші орын алатын әдемі теңіз
екені, жылына жүздеген мың тонна балық ауланатыны, Аралдың сүгені өзге
ешбір теңізде кездеспейтіндігі талай ғылыми еңбектерге өзек болды. Амал
не, кеңес өкіметі тұсында ортақ қазақтың қамын ойлап, осындай киелімізге
де қол ұшын бере алмасақ, тәуелсіздік алдық ТМД елдерінің ішінде ең
күштіміз деп жүріп те, оның ең болмаса жұрнағын да сақтап қала алмадық.
Өткен аптада Арал мәселесі бойынша Орта Азия мемлекеттерінің өкілдері
жиналған жиын Арал тағдырына соңғы нүктені қойды. Енді, Аралды айтып ауызды
қинаудың өзі ессіздік болып есептелді. Ресми түрде мәлімденбесе де, там-
тұмдып, жылап келіп жатқан судың біразы енді, Ауғанстанға қарай бет
бұратыны көрінеді. Оның сыртында ақ дегені алғыс, қара дегені қарғыс қандай
күштің тұрғанын, оның неге қажет екенін,өзіңіз түсіне беріңіз.
Бұл жерде екі нәрсе өзегінде өртейді. Біріншіден, ата-бабасы жар
құшып , перзент сүйген, ажалы келгенде сүйегі қалған қайран төлмекеннің
жанына бір дауа табылар деп қаншама жылдан бері ергесі көтерілмей отырған
қайран қазақ енді қалай қарай қаңғырар екен, екіншіден, кезінде Семейден
бастап, бүкіл елді қаптаған сынақ полигонына айналдырып жатқанда Мәскеудің
тілін
басқалардан әлдеқайда тапқымсып жүрген сол кездегі басшыларымыз ең болмаса
Аралдың, оның айналасындағы қазақ деген бүкіл бір халықтың апатқа ұшырап
жатқанын Кремльдегі достарына жеткізе айтып, қатты бір реніш білдірудің
орнына, омырауына неше түрлі сылдырмақ таққанға мәз болып жүргенге халқын,
жерін айлаған басқалар болса, маңыздылығы Аралдан асып бара жатса да, Вахш,
Нұрек, Тақияташ, Тоқтағұл сияқты ГЭС, ГРЕС су қоймаларын салдырып, қалған
суды мақтаға бұруға шешім қабылдаттырып отырғаны еске оралады да тұрады.

Аралдан үміт үзілді.

ХХ ғасырда адамзат қолымен жасалған экологиялық апат- Арал
трагедиясы. Оны қалай қалпына келтіруге болада? Бұл праблема бүгінде бүкіл
планетаның бас ауруына айналып отырғаны белгілі.
Сырдың құты-Арал теңізі. Осы теңіз соңғы 20 жылдан бері құрдымға
кетіп, өзінен өзі тартылып барады. Ғалымдар мен оқымыстылар жағдай осы
күйінде тұра берсе енді 10 жылдан кейін Арал теңізі жер бетінен мүлдем
жойылып кетуі мүмкін деген болжам айтады. Әрине, ғалымдардын пікірін жоққа
шығармайық, бірақ Арал мүлдем құрып кете қоймас. Аллатағала Арал теңізін
құртып жібермес. Аралдың бар болуы да, жоқ болуы да Аллатағаланың еркіні.
Жиырма жылдан бері Арал теңізі күн сайын құрып бара жатқанына көзіміз жетіп
отыр. Қазақстанның Батыс және Оңтүстік Батыс бөлігіне орналасқан
дүниежүзіндегі ірі ағынсыз тұзды көл-табиғаттың сирек сыйы-Арал теңізі
бүгінде экологиялық апатқа ұшырап отыр. Оның себебі неде?
Ғылыми-зерттеу нәтижесін сараласақ, средезгипрохлопок институтының
тапсырмасы бойынша Қазақ ССР інің гидрометеорологиялық ғылыми-зерттеу
институтының берген Арал проблемасы деп аталатын еңбектерінің
қорытындыларына қарағанда жоспар бойынша келесі бесжылдықта және де
болашақта Орта Азияда ирригациялық және гидроэнергетикалық құрылыс үшін
Амудария мен Сырдария өзендеріндегі су ресурстарын пайдалану мәселесі
қойылған. Ол үшін екі ірі проблеманы шешу
қажеттігі туып отыр, ол Арал теңізі проблемасы және Арал өңірінін климаты.
Арал теңізінің тартылуына байланысты туған көптеген Проблемалар
дың түп тамыры суда жатыр. Арал теңізі тартылып барады: оған басты себеп-
Аралға Сырдария мен Амудария суының аса шектеулі мөлшерде жіберілуіне
немесе кей жағдайда, мүлде берілмеуінде болып отыр. Аталған екі өзеннің суы
шын мәнінде азайып кетті ме, әлде олардың суын дұрыс, тиімді пайдалана
алмай отырмыз ба? Негізінде соңғысы шындыққа әлде қайда жақын. Сөзіміз
дәлелді болу үшін нақты деректерге сүйенейік.
Средазгидрохлапок институтының жасаған шаруашылықтардың суды
пайдалану жөніндегі есептері бойынша Сырдария бассейіні 3360 мың гектар
жерді, ал Арыс-Түркістан су шаруашылығы ауданын қоспағанда 3160 мың гектар
жерді суландыра алады деп белгіленген.
СССР Мемлекеттік жоспарлау комитеті Мемлекеттік комиссиясының 1973
жылғы 7 февральдағы № 2 қаулысы бойынша республикадағы жалпы суармалы жер
көлемі 2910 мың гектар деп белгіленген болатын, бірақ бұл көрсеткіш
Сырдария бассейінің суландыру мүмкіндігі тұрғысынан қаралып, 3160 мың
гектарға, яғни 7 % ке көбейтілді.
1979 жылы нақтыланған суландыру схемасында, суландыруды қызылқұм
өңірін игеруге байланысты оны мамандыру саласының өзгеруін ескере отырып
дамыту, яғни бұл өңір күріш өсіруден мақта өсіруге көшіру жолдары
көзделінген, бұл суландыру нормасын азайтуға және Сырдарияның суландыру
мүмкіндігін арттыруға жағдай жасайды. Бұл вариантты схеманы жасаушылар
бекітуге ұсынып отыр. Бұл жерде Сырдария бассейінінде суармалы жер көлемін,
Қазақстанға, соның ішінде Шымкент облысына бөлінген су есебінен ұлғайту
көзделген, мұнда 1990 жылдан әрі қарай Қызылорда облысында суландыру дамыту
шаралары белгіленбеген.
Сырдария бассейінінің су ресурстарын комплексті пайдалану схемасына
, сондай ақ Қазақ ССР Мелиорация және су шарушылығы министрлігінің
Қызылорда облысында суландыруды одан әрі дамыту жөніндегі нұсқауына сәйкес
біздің институт облыстың 2000 жылға дейінгі су пайдалану балансын жасады.
Суландыру жүйелерінің пайдалы әсер коэффициенті 0,75 ке тең, суармалы жер
көлемі 290 мың гектар, орташа суландыру гектарына 16,7 мың текше метр деп
белгіленді. Су тапшылығының осы аса қиын жағдайында суландыруға
пайдаланылатын жалпы ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Арал
Инерция проблемасы
Арал апаты. Арал теңізінің экологиялық ахуалы
Арал қаласы
Арал теңізі
Адам проблемасы
Арал қасіреті
Каспии теңізі проблемасы
Арал теңізінің зерттелуі. Арал теңізінің экологиялық мәселелері
Оңтүстік Қазақстан облысының экологиялық проблемасы
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь