Арал проблемасы

I. Кіріспе.
II. Негізгі бөлім:
2.1. Аралдан үміт үзілді.
2.2. Арал тағдыры . адам тағдыры.
Аралды құтқару енді адамның қолынан келмейді.
III. Қорытынды.
Қаншама рет «Аралды қорғау» қоры құрылды, қаншама жоба, жоспарлар жасалды, қаншама мекемелер, касіпорындар, тіпті, жекеленген адамдар қаржы бөлді.Арал тартылса,ең алдымен қазақ, қарақалпақ халқына зиян келетіні, олардың арасындағы өлім-жетім, ауру-сырқау залалының дүниежүжінде тендесі жоқ жоғары екені, дүниежүзілік табиғи тепе-теңдікті сақтауға әсері туралы, оның мөлдірлігі жөнінен әлемде Эгейден соң екінші орын алатын әдемі теңіз екені, жылына жүздеген мың тонна балық ауланатыны, Аралдың сүгені өзге ешбір теңізде кездеспейтіндігі талай ғылыми еңбектерге «өзек болды». Амал не, кеңес өкіметі тұсында «ортақ қазақтың » қамын ойлап, осындай киелімізге де қол ұшын бере алмасақ, тәуелсіздік алдық ТМД елдерінің ішінде ең күштіміз деп жүріп те, оның ең болмаса жұрнағын да сақтап қала алмадық. Өткен аптада Арал мәселесі бойынша Орта Азия мемлекеттерінің өкілдері жиналған жиын Арал тағдырына соңғы нүктені қойды. Енді, Аралды айтып ауызды қинаудың өзі ессіздік болып есептелді. Ресми түрде мәлімденбесе де, там-тұмдып, жылап келіп жатқан судың біразы енді, Ауғанстанға қарай бет бұратыны көрінеді. Оның сыртында ақ дегені алғыс, қара дегені қарғыс қандай күштің тұрғанын, оның неге қажет екенін,өзіңіз түсіне беріңіз.
Бұл жерде екі нәрсе өзегінде өртейді. Біріншіден, ата-бабасы жар құшып , перзент сүйген, ажалы келгенде сүйегі қалған қайран төлмекеннің жанына бір дауа табылар деп қаншама жылдан бері ергесі көтерілмей отырған қайран қазақ енді қалай қарай қаңғырар екен, екіншіден, кезінде Семейден бастап, бүкіл елді қаптаған сынақ полигонына айналдырып жатқанда Мәскеудің тілін
басқалардан әлдеқайда тапқымсып жүрген сол кездегі басшыларымыз ең болмаса Аралдың, оның айналасындағы қазақ деген бүкіл бір халықтың апатқа ұшырап жатқанын Кремльдегі достарына жеткізе айтып, қатты бір реніш білдірудің орнына, омырауына неше түрлі сылдырмақ таққанға мәз болып жүргенге халқын, жерін айлаған басқалар болса, маңыздылығы Аралдан асып бара жатса да, Вахш, Нұрек, Тақияташ, Тоқтағұл сияқты ГЭС, ГРЕС су қоймаларын салдырып, қалған суды мақтаға бұруға шешім қабылдаттырып отырғаны еске оралады да тұрады.
1. Атамекен газеті , 23 мамыр 2001 жыл .
2 . Ана тілі газеті , №9 , 2002 жыл,
3 . « Арал тағдыры » оқулығы .
        
        Жоспары:
I. Кіріспе.
II. Негізгі ... ... үміт ... Арал ... - адам ... ... енді ... қолынан келмейді.
III. Қорытынды.
Кіріспе.
Қаншама рет «Аралды қорғау» қоры құрылды, қаншама ... ... ... ... ... тіпті, жекеленген адамдар қаржы
бөлді.Арал тартылса,ең алдымен қазақ, ... ... зиян ... ... ... ауру-сырқау залалының дүниежүжінде тендесі
жоқ жоғары екені, дүниежүзілік табиғи тепе-теңдікті сақтауға әсері туралы,
оның мөлдірлігі жөнінен ... ... соң ... орын ... ... ... жылына жүздеген мың тонна балық ауланатыны, Аралдың сүгені өзге
ешбір теңізде кездеспейтіндігі ... ... ... ... болды». Амал
не, кеңес өкіметі тұсында «ортақ қазақтың » қамын ойлап, осындай киелімізге
де қол ұшын бере ... ... ... ТМД ... ... ... деп ... те, оның ең болмаса жұрнағын да сақтап қала алмадық.
Өткен аптада Арал мәселесі ... Орта Азия ... ... жиын Арал ... ... ... қойды. Енді, Аралды айтып ауызды
қинаудың өзі ессіздік ... ... ... ... мәлімденбесе де, там-
тұмдып, жылап келіп жатқан судың біразы енді, Ауғанстанға ... ... ... Оның ... ақ ... алғыс, қара дегені қарғыс қандай
күштің тұрғанын, оның неге қажет екенін,өзіңіз түсіне беріңіз.
Бұл ... екі ... ... ... ... ... ... , перзент сүйген, ажалы келгенде сүйегі ... ... ... бір дауа ... деп қаншама жылдан бері ергесі көтерілмей отырған
қайран қазақ енді қалай қарай қаңғырар екен, ... ... ... ... елді ... сынақ полигонына айналдырып жатқанда Мәскеудің
тілін
басқалардан әлдеқайда тапқымсып жүрген сол кездегі басшыларымыз ең ... оның ... ... ... ... бір халықтың апатқа ұшырап
жатқанын Кремльдегі достарына ... ... ... бір ... ... омырауына неше түрлі сылдырмақ таққанға мәз болып ... ... ... ... ... маңыздылығы Аралдан асып бара жатса да, Вахш,
Нұрек, Тақияташ, Тоқтағұл сияқты ГЭС, ГРЕС су қоймаларын салдырып, қалған
суды ... ... ... ... отырғаны еске оралады да тұрады.
Аралдан үміт үзілді.
ХХ ғасырда адамзат қолымен жасалған экологиялық ... ... Оны ... қалпына келтіруге болада? Бұл праблема бүгінде бүкіл
планетаның бас ... ... ... ... құты-Арал теңізі. Осы теңіз соңғы 20 ... бері ... ... өзі ... ... ... мен ... жағдай осы
күйінде тұра берсе енді 10 ... ... Арал ... жер ... ... кетуі мүмкін деген болжам айтады. Әрине, ғалымдардын ... ... ... Арал мүлдем құрып кете қоймас. Аллатағала Арал теңізін
құртып жібермес. Аралдың бар болуы да, жоқ ... да ... ... жылдан бері Арал теңізі күн сайын құрып бара жатқанына ... ... ... ... және ... Батыс бөлігіне орналасқан
дүниежүзіндегі ірі ағынсыз тұзды көл-табиғаттың сирек сыйы-Арал ... ... ... ... отыр. Оның себебі неде?
Ғылыми-зерттеу нәтижесін сараласақ, «средезгипрохлопок» институтының
тапсырмасы бойынша Қазақ ССР інің ... ... ... «Арал проблемасы» деп аталатын еңбектерінің
қорытындыларына қарағанда жоспар ... ... ... және де
болашақта Орта Азияда ирригациялық және гидроэнергетикалық ... ... мен ... ... су ... ... мәселесі
қойылған. Ол үшін екі ірі проблеманы шешу
қажеттігі туып ... ол Арал ... ... және Арал ... ... ... тартылуына байланысты туған көптеген Проблемалар
дың түп тамыры суда жатыр. Арал ... ... ... оған ... ... ... мен ... суының аса шектеулі мөлшерде ... кей ... ... ... ... ... Аталған екі өзеннің суы
шын мәнінде азайып кетті ме, әлде олардың суын ... ... ... ... ба? Негізінде соңғысы шындыққа әлде ... ... ... болу үшін ... ... ... ... жасаған шаруашылықтардың суды
пайдалану жөніндегі есептері бойынша Сырдария бассейіні 3360 мың ... ал ... су ... ... ... 3160 мың ... ... алады деп белгіленген.
СССР Мемлекеттік жоспарлау комитеті Мемлекеттік комиссиясының 1973
жылғы 7 февральдағы № 2 қаулысы бойынша ... ... ... ... 2910 мың ... деп ... болатын, бірақ бұл көрсеткіш
Сырдария бассейінің ... ... ... қаралып, 3160 мың
гектарға, яғни 7 % ке ... жылы ... ... ... ... ... ... байланысты оны мамандыру саласының өзгеруін ... ... яғни бұл өңір ... ... ... ... көшіру жолдары
көзделінген, бұл суландыру нормасын ... және ... ... арттыруға жағдай жасайды. Бұл вариантты схеманы ... ... ... Бұл ... ... ... ... жер көлемін,
Қазақстанға, соның ішінде Шымкент облысына бөлінген су есебінен ... ... 1990 ... әрі ... Қызылорда облысында суландыру дамыту
шаралары белгіленбеген.
Сырдария бассейінінің су ресурстарын комплексті пайдалану схемасына
, ... ақ ... ССР ... және су ... ... облысында суландыруды одан әрі дамыту жөніндегі нұсқауына сәйкес
біздің институт облыстың 2000 ... ... су ... ... ... ... пайдалы әсер коэффициенті 0,75 ке тең, суармалы жер
көлемі 290 мың гектар, орташа суландыру ... ... ... метр ... Су ... осы аса қиын жағдайында ... ... ... ... жылына 6,82 текше километр, соның ішінде
нақты пайдаланылатын 4,92, өнеркәсіп-коммуналдық шаруашылықтарды және ... мен ... ... ... ... ... қорғауға 1,8, санитарлық тазарту шараларына 0,54 текше
километр. Барлығы
Шардара су қоймасын ... 12,84 ... ... су, ... ішінде Қызылқұм
массивіне 1,71 және Қызылорда массивіне 6,82 ... ... ... ... ... ССР ... ... өндіргіш күштері зерттеу Советі
Сырдария алқабында қосымша 845 мың ... ... ... болады деп отырғанын атап айтқан жөн. Болашақта осы мақсатқа
жылына 15,7 текше километр, соның ішінде Қызылорда ... ... ... ... су бөлу ... ... ... дайындаған Сырдария өзенінің су
ресурстарын комплексті пайдалану жөніндегі схемасы және СССР ... ... ... ... ... Сырдария бассейіні үшін
суды пайдаланудың 1985 жылғы 0,67, ал 1990 жылы 0,73 . Соның ... ... ... ... ... әсер коэффициенті белгіленген.
Сондықтан облыстың халық шаруашылығын, ... ... ... сумен
суландыру жүйелерін қайта жаңғыртып, жетілдіруді ... ... ... ... ... жердің мелиоративтік жағдайын жақсарту жөніндегі
шаралардың жоспары 63 % ке, ... ... ... құру мен ... ... ... суармалы жерлерді күрделі жоспарлау 63 %-ке орындалды. ... 2409 ... ... каналдардың 41 километрінің ... ... 9 %, ... ... 17406 километр шаруашылық ішіндегі
каналдардың тиісінше 10,5 километрі немесе 0,06 ... ... суы ... су қоймасынан Арал теңізіне дейін қазірдің
өзінде ауыз суға ... бұл ... ... Қызылорда төңірегінде 1977
жылы 15 мг экв\л, ал 1980 жылы- 16,8 мг экв\л болды. ... ... өте көп. ... ... 500 мг\л-ден аспауы керек десе, онда оның
Жаңақорған төңірегіндегі консентрациясы-1 метрге шаққанда 552 мг, ... ... 825 мг, яғни ... ... ... 1,6 ... ... отыр.
Су пайдаланушыға таза және лас суды тең бөлу үшін ... ... ... ... ... ... суаруға пайдаланылған және
қалалар мен өнеркәсіптің лас жағын Сырдарияға ... ... ... сол ... оны ... ... супайдаланатын аудандардың су
қоймаларына жеткізіп, шаруашылықтарға бөлу қажат, нәтижесінде Қызылорда
облысына таза, ... су ... ... ... ... ... ... дарияның құюын қысқартты. Арал ... ... ... ... оның ... 53,3 ... 46 метрге дейін
төмендеді.
Республика гидрометерологиялық қызыметтерінің ... ... жыл ... Арал ... акваториясынан буланатын судың
мөлшері 146 текше километрден астам болды, ал осы кезең ... ... мен ... ... су ... небәрі 61 текше километр ... Арал ... ... су ... ... апатты жағдайында, таяу
уақытта оған ... ... ... ... сор ... ұсақ өлі ... айналу қаупі төніп тұр.
Теңіздің тартылуына байланысты оның аумағы тартылады. 1990 жылы
1980 жыл мен салыстырғанда ол шамамен 20, ... 2000 жылы 60 ... ... ... күрт ... ... 1980 ... деңгейінде ұстап
қалу үшін су тапшылығы 1990 жылы шамамен 240 текше километр, 2000 жылы ... ... ... ... теңізін құрғап кетуден қорғаудың және оны қажет деңгейде
ұстаудың енді бір жолы-су жіберілетін бас ... ... суды ... ... ... бұл ... ... қажетті деңгейін сақтау үшін берілетін бұл суға
50-60 миллион сомның ауыл ... ... ... ... да ескерген
жөн. Сондықтан теңіз деңгейін сақтап қалу үшін Аралға жылы тұрақты түрде
кемінде 5 ... ... ... суы ... ... тиіс және ... дамбы салу қажет.
Аралға жылына Сырдария мен Амударияның 15-20 текше километр суын
жіберіп, ... ... де бұл ... теңіздің деңгейін сақтап, оның
тұздылығын азайтуға болады деп айту тым қиын.
Аралдың ... ... жою мен ... ... ... байланысты шұғыл шаралар
бірсыпыра екі жиындарда, мамандардың конференцияларында, Өзбек ССР ғылым
академиясы президумының екі ... ... ... ... ... ... Аралдың бұрынғы аумағы мен көлемін
қалпына ... ... ... деуге батыл бармайды. Бірақта теңіздің одан әрі ... үшін ... ... ... ... ... ... Бұл мақсатқа жету үшін Амудария мен Сырдарияның сол жақ және оң жақ
жағалауында жиналған барлық ... ... Арал ... ... Бұл судың жалпы жылдық көлемі 12 текше километрден астам.
Амудария бассейінінде қашыртқы ... ... ... оны ... ... және оң ... ... бұл суды ұстап қалатын ірі коллекторлар тарту
қажет. Мұннан басқа өзендердің барлық ... егіс ... суға ... ... ... белгілеп суды міндетті түрде
санитарлық ... алу ... есеп ... 20 ... ... ... ... суын
теңізге жіберуге болады. Тұтас алғанда қазір бар көздерден Аралдың үлесіне
30 текше километрден астам көлемде су бөлу ... ... ... ... бүгінгі деңгейі 4 метр тереңдікте ұстап тұра аламыз.
Ең алдымен Аралдың болашақ тағдыры мен алда күтілетін ... ... ... ... ... қажет. Бұл
жұмыстардың бәріне едәуір уақат керек. ... істі тез ... ... ... ... Атамекен газеті , 23 мамыр 2001 жыл .
2 . Ана тілі ... , №9 , 2002 ... . « Арал ... » оқулығы .

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 6 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Алматы облысы Кербұлақ жайылымындағы боз жусанның (Аrtemisia terrae-albae )морфо-анатомиялық ерекшеліктерін зерттеу64 бет
Арал теңізінің экологиялық ахуалы 20 бет
Арал қаласы13 бет
Арал өңірінде табиғи-шаруашылық кешенді экологиялық орнықты дамытудың ғылыми негізі32 бет
ЖаҺандық экономика және Қазақстан10 бет
Жүйелер ауқымындағы үлгілер3 бет
Модель және компьютерлік модельдеу негіздері50 бет
Оқушылардың танымдық қызығушылығын қалыптастыру арқылы оқу белсенділігін арттыру7 бет
Суицид және жасөспірім5 бет
Шәкәрім шығармашылығындағы діни терминдердің маңызы8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь