Бидай сорттарының физиологиялық және биохимиялық өзгерістеріне құрғақшылықтың тигізетін әсері

КІРІСПЕ 4
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1 Әдебиетке шолу
1.1. Құрғақшылық және оған өсімдіктердің төзімділігі 5
1.2. Құрғақшылықтың өсімдіктерге тигізетін әсері 6
1.3. Өсімдіктердің ыстыққа және құрғақшылыққа төзімділік диагностикасы. 8
1.4 Күздік бидайдың ботаникалық және физиологиялық қасиеттері. 9
2
2.1
2.2 Зерттеу материалдары және әдістері
Зерттеу материалдары
Зерттеу әдістері 14
3 Зерттеу нәтижелері және оларды талдау
3.1 Күздік бидай «Омская» мен «Наз» және жаздық бидай «Жеңіс» сорттарының өніп.өсу белсенділігіне құрамында күкірті бар өсуді реттегіш синтетикалық регуляторлардың (Т.10, Т.10', Т.10") тигізетін әсерін зерттеу. 15
3.2 Бидай сорттарының (Омская, Наз, Жеңіс) құрғақшылыққа төзімділік қасиетіне Т.10, Т.10', Т.10" тигізетін әсерін анықтау. 18
3.3 Құрғақшылық жағдайында бидай (Омская, Наз, Жеңіс) сорттарының жер үсті мүшелерінде пигменттердің синтезделу қарқынына синтетикалық регуляторлардың тигізетін әсерін айқындау. 20
3.4 Құрғақшылық жағдайында бидай (Омская, Наз, Жеңіс) сорттарының жер үсті мүшелерінің клеткалық мембраналардың өткізгіштік қасиетіне синтетикалық регуляторлардың тигізетін анықтау. 24
ҚОРЫТЫНДЫ 27
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
29
Агроөндірістік кешенді дамыту еліміздің азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етеді және экспорттық потенциалды (әлеуетті) дамытады. Осыған орай, аграрлық саланың бетпердесін анықтайтын бидай өндірісінің маңызы ерекше.
Қазақстанда тауарлы бидай астығын негізінен жаздық түрде Солтүстік облыстарда өндіреді. Атап айтқанда, 2009 жылы 17,2 млн. га дәнді дақылдар егістігінен өндірілген таза астық 20,8 млн. тонна болса, оның 16,4 млн. тоннасы
Солтүстік Қазақстанның үлесінде, немесе 78,9%, ал бүкіл астықтың 17,05 млн.тонна бидай, немесе дәнді дақылдардың 81,8% (оның ішінде жаздық бидай 16,17 млн. т, яғни 77,6%, күздік бидай – 0,88 млн. тонна немесе жалпы астық түсімінің 4,2%) құрайды.
Бүгінгі таңда Қазақстанда туындап отырған экологиялық жағдайларға байланысты дәнді дақылдардың сыртқы орта факторларына төзімділігін арттыру мәселелері бойынша көптеген ізденіс жұмыстары жүргізілуде. Солардың ішінде бидайдың төзімді сорттарын алу мәселелері жан-жақты қарастырылуда.
Қазақстанда бидай астығы өндірісін арттырудың бір жолы – күздік бидайдың үлесін арттыру болып табылады.
Дұрыс, оңтайлы және ылғал - ресурс үнемдегіш технологияны қолданғанда күздік бидай жаздыққа қарағанда анағұрлым жоғары астық өнімін береді.
Күздік бидай жаздық бидайға қарағанда астық өнімін анағұрлым көп береді; көктемгі-күзгі жауын-шашын ылғалын тиімді пайдаланады, көктемгі, ерте жазғы аңызақтан, құрғақшылықтан аз зардап шегеді; Солтүстік Қазақстан жағдайында 12-20 тәулікке егін ерте піседі де жаздық бидайдан айтарлықтай ерте жинауға мүмкіндік береді; жазғы жауын егін жинауға онша кедергі келтірмейді; егін жинау кезеңіндегі қарбаластықты азайтады, болашақ егінге топырақ дайындауға жеткілікті уақыт қалады; астық бірқартар зиянкестерден аз зиян шегеді, қара шегірткелерден; тот, қара күйе ауруларына шалдықпайды.
Біз өз зерттеу жұмысымызда ғылымда бұрыннан белгілі мәселелерді толықтыру мақсатында физиологиялық және биохимиялық әдістерді қолданып бидай сорттарының (Наз, Жеңіс,Омская) құрғақшылыққа төзімділік қасиеттеріне құрамында өсу регуляторлардың тигізетін әсерін зерттеуді көздедік.
1 Қалекенұлы Ж. Өсімдіктер физиологиясы - Алматы: - Баспа,2004. 1-453 б.
2 Байжанов Ж.Р., Кохметова А.М. Изучение засухоустойчивости и устойчивости к болезням генотипов озимой пшеницы // Мат.2-ой межд. Конф. Молодых ученых и аспирантов, - Актуальные проблемы земледелия и растениеводства, Алмалыбақ, - 2005. – С.17-18.
3 Исмагилов Р. Р. Качество зерна и приемы его повышения // Матер, респуб. научно – практич.конф. – Уфа, - 1997.С. – 97
4 Калимуллина Ф. Р. Влияние непрерывного и прерывистого действия повышенной температуры на ультраструктуру хлоропластов пшеницы // Физиология адаптатции растений к температурным условиям среды. – Новосибирск: Наука, Сиб. Отделение, 1982. – 5-18 с.
5 Кандауров В И., Мовчан В. К. Активность отдельных оргонов пшеницы в период формирования и налива зерна // Сельскохозяйственная биология. 1970. Т.5 с.
6 Каюмов М. К. Обоснование норм высева зерновых культур. – М.: ВНИИТЭНСХ, 1980. – 57 с.
7 Коданев И. М. Повышение качества зерна. – М.: Колос, 1976. – 301 с.
8 Кожушко Н. Н. Водоудерживающая спасобность6 как показатель засухоустойчивости растений // Физиология устойчивости культурных растений. Л.: ВИР, 1976. – 59-68. с.
9 Альтергот В. Ф, Повреждения, адаптация и устойчивость растений к повышенной температуре в естественной среде // Функциональные исследования. Биологические науки. Новосибирск: Наука, 1977. – 11-15 с.
10 Куперман Ф. М. Физиология устойчивости пшеницы // Физиология С.-х. Растений. М.: Изд-во МГУ, 1969. – 401-490 с.
11 Генкель П. А. Физиология жаро – засухоустойчивости растений. М.: Наука, 1997.- 280 с.
12 Ларин А. П. О продуктивности фотосинтеза посевов озимой пшеницы в условиях орошения // Труды Украинской с. – х. Академии, 1970. Вып. 31. – 5-10 с.
13 Лебедев И. Физиология растений. М.: Колос, 1982. – 463 с.
14 Лебедев И. Физиология растений М.: Агропромиздат, 1988. – 543 с.
15 Байжанов Ж.Р. Күздік бидайдыңн генотип-орта өзара қарым-қатынасы мен құрғақшылыққа және ауруларға төзімділігін зерттеу // Жаршы (ҚР АШМ). 2007 № 8, 17-20 бет.
16 Максимов Н. А. Подавление ростовых процессов, как основная причина снижения урожаев при засухе // Успехи современной биологии. 1934. – Т.11,№1, - 134-136 с.
17 Максимов Н. А. Развитие здание о водном режиме и засухоустойчивости растений от Тимерязева до наших дней. М.: Изд-во АН СССР, 1944. -43 с.
18 Шульмейстер К. Г. Борьба с засухой и урожай. – М.: Агропромиздат, 1988.- 15-25 с.
19 Байжанов Ж.Р. Оценка исходного материала озимой пшеницы. Ізденістер-Нәтижелер-Исследования и результаты. КазНАУ 2007 № 2 33-35 с. Казахстана № 1-2, 58-64 с.
20 Кушниренко М. Д. Устьичная регуляцция водообмена растений // Устойчивость растений к засухе и экстремальным температурам. 1977. – 45 -54 с.
21 Гущин И. В. Изучение засухоустойчивости сортов пшениц: Научный отчет Краснокутской гос. Селекц. Станции за 1941-1943 гг. – М.: Сельхозгиз, 1947.
22 Кожушко Н. Н. Изменение активности рибонуклеазы у сортов пшеницы при засухе // Физиология устойчивости растений к неблагоприятным факторам среды. – Л.: ВИР, 1981. – 55-78 с.
23 Кобереницский В. И. Продуктивность обрацсов яровой пшеницы мировой коллекции в условиях различной влагообеспеченности // Научно-технический Бюллетень ВИР. Л., 1989,вып. 191. 78-80 с.
24 Кандауров В. И., Мовчан В. К. Фотосинтетический потннциал и продуктивность сортов яровой пшеницы в сухостепной зоне Севера Казахстана // Сельскохозяйственная биология, 1971, т. 6, № 1. – 16-21 с.
        
        Қазақстан Республикасының Білім жəне ғылым министрлігі
əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті
«Қорғауға жіберілді»
__________________ Биотехнология,
биохимия, өсімдіктер физиологиясы
Кафедра меңгерушісі, б.ғ.д., профессор Т.А. Карпенюк
БІТІРУ ЖҰМЫСЫ
Тақырыбы: «БИДАЙ ... ... ЖӘНЕ ... ... ТИГІЗЕТІН ӘСЕРІ»
050701 – «Биотехнология» мамандығы бойынша
Орындаған А.Д. ... ... ... C.Ш. ... ... ... С.Б. ... 2011
РЕФЕРАТ
Бітіру жұмыс 30 беттен, 24 әдебиеттен, 15 суреттен тұрады.
Негізгі сөздер: бидай, жаздық және күздік бидай, күздік ... ... ... және ... құрғақшылыққа төзімділік, стресс.
Мақсаты: күздік бидай «Омская» мен «Наз» және ... ... ... ... сорттарының физиологиялық және биохимиялық өзгерістеріне
құрғақшылықтың тигізетін әсерін зерттеу.
Міндеттері:
1. Бидай (Омская, Наз, ... ... ... ... күкірті бар өсуді реттегіш синтетикалық регуляторлардың (Т-
10, Т-10', Т-10") тигізетін әсерін зерттеу.
2. Бидай сорттарының құрғақшылыққа ... ... Т-10, Т-10', ... ... әсерін анықтау.
3. Құрғақшылық жағдайында бидай сорттарының жер үсті ... ... ... ... ... әсерін айқындау.
4. Синтетикалық регуляторлардың құрғақшылық жағдайда бидай сорттарының
жер үсті мүшелеріндегі клеткалық мембраналардың өткізгіштік ... ... ... күздік бидай «Омская» мен «Наз» және жаздық
бидай «Жеңіс» сорттары.
Жұмыстың ... ... ... (Наз, ... ... өну белсенділігін құрамында
күкірті бар өсуді реттегіш синтетикалық регуляторлардың (Т-10, Т-10',
Т-10") әсерімен жоғарылату мүмкіндігі анықталды.
2. ... ... өсу ... және ... жер үсті ... ... белсенділігі бидай түрлерінен және өсу
регуляторлардың табиғаты мен концентрацияларынан тәуелді болатыны
айқындалды.
3. ... ... ... сорттарының ... ... ... ... ... ... ... сорттарының жер үсті мүшелеріндегі
клеткалық мембраналардың ... ... ... өсу
регуляторлардың оптималды концентрациялары анықталды.
МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |4 ... ... | |
|1 ... шолу | ... және оған өсімдіктердің төзімділігі |5 ... ... ... ... |6 ... ыстыққа және құрғақшылыққа төзімділік |8 |
| ... | ... | ... ... ботаникалық және физиологиялық қасиеттері. |9 |
|2 |Зерттеу материалдары және әдістері |14 ... ... ... | ... ... ... | |
|3 ... нәтижелері және оларды талдау | ... ... ... ... мен ... және жаздық бидай «Жеңіс» |15 |
| |сорттарының өніп-өсу ... ... ... бар | |
| ... ... синтетикалық регуляторлардың (Т-10, Т-10', | |
| |Т-10") ... ... ... | ... |Бидай сорттарының (Омская, Наз, Жеңіс) құрғақшылыққа |18 |
| ... ... Т-10, Т-10', Т-10" ... ... | |
| ... | ... |Құрғақшылық жағдайында бидай (Омская, Наз, Жеңіс) |20 |
| ... жер үсті ... ... синтезделу | |
| ... ... ... ... ... | |
| ... | ... ... ... бидай (Омская, Наз, Жеңіс) |24 |
| ... жер үсті ... ... мембраналардың | |
| |өткізгіштік қасиетіне синтетикалық регуляторлардың тигізетін | |
| ... | ... |27 ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ |29 ... ... ... еліміздің азық-түлік ... ... және ... ... ... ... Осыған
орай, аграрлық саланың бетпердесін анықтайтын бидай өндірісінің маңызы
ерекше.
Қазақстанда ... ... ... ... ... ... Солтүстік
облыстарда өндіреді. Атап айтқанда, 2009 жылы 17,2 млн. га дәнді дақылдар
егістігінен өндірілген таза астық 20,8 млн. ... ... оның 16,4 ... ... ... ... 78,9%, ал бүкіл астықтың 17,05
млн.тонна бидай, немесе дәнді дақылдардың 81,8% (оның ішінде жаздық бидай
16,17 млн. т, яғни 77,6%, ... ... – 0,88 млн. ... ... жалпы астық
түсімінің 4,2%) құрайды.
Бүгінгі таңда Қазақстанда туындап отырған экологиялық жағдайларға
байланысты дәнді дақылдардың ... орта ... ... ... ... ... ізденіс жұмыстары жүргізілуде. Солардың ішінде
бидайдың төзімді сорттарын алу мәселелері жан-жақты қарастырылуда.
Қазақстанда бидай астығы өндірісін ... бір жолы – ... ... арттыру болып табылады.
Дұрыс, оңтайлы және ылғал - ресурс үнемдегіш технологияны қолданғанда
күздік бидай жаздыққа қарағанда анағұрлым жоғары ... ... ... ... ... ... қарағанда астық өнімін анағұрлым ... ... ... ... ... ... ... жазғы аңызақтан, құрғақшылықтан аз зардап шегеді; Солтүстік Қазақстан
жағдайында 12-20 тәулікке егін ерте ... де ... ... айтарлықтай
ерте жинауға мүмкіндік береді; ... ... егін ... онша ... егін ... кезеңіндегі қарбаластықты азайтады, болашақ егінге
топырақ дайындауға жеткілікті уақыт қалады; астық бірқартар зиянкестерден
аз зиян ... қара ... тот, қара күйе ... ... өз зерттеу жұмысымызда ғылымда бұрыннан белгілі мәселелерді
толықтыру ... ... және ... ... ... ... (Наз, ... құрғақшылыққа төзімділік
қасиеттеріне құрамында өсу ... ... ... ... ... Әдебиетке шолу
1.1 Құрғақшылық және оған өсімдіктердің төзімділігі
А.М.Шулигиннің 1978 ұйғаруынша құрғақшылық ұзақ ... ... ... ауа температурасы жоғарылап, булану процесі күшейіп, топырақтың
және атмосфераның ... ... ... ... ... ... ... атмосфералық және топырақ құрғақшылығы
болып бөлінетіндігін,олардың өзара байланысты болатындығын байқауға болады.
П.А.Генкель 1982 метеорологиялық факторлардың ... ... ... отырып,құрғақшылықты биометеоро- логиялық құбылыс
ретінде төмендегіше аңықтауды ұсынды.құрғақшылық ұзаққа созылған,немесе
қысқа ... ... ... ... мен ... ... ... тыс сусыз- данып, ... ... ... ... қурап өліп қалатын кезең деп
сипаттады [1-3].
Құрғақшылық өсімдіктерге екі жақты әсер ... ... ... жоғарлатады; сусыздандырады су тапшылығы, немесе солу.
Сонымен құрғақшылыққа төзімділік өсімдіктің қызуға және сусыздануға
төтептілігі болып ... ... ... ... ... төзімділік деген екі ұғым пайда болды.
Осы анықтамаларға сүйене отырып,өзініңонтегенезінде құрғақшылық әсеріне
бейімделгіш және ... ... ... өсіп ... жөне тұқымдануын
эволюция процесінде тіршілік жағдайларының әсерінен және табиғи сұрыптану
нәтижесінде ... ... ... ... ... ... ... төзімді деп атауға болады.
Құрғақшылыққа төзімдлік - өсімдіктердің ұзақ ... ... ... көп ... ... ... жасушалардың, ағзалардың
сусыздануы. Сол себепті егінге келер зиян құрғақшылықтың ... ... Жер ... ... және ауа ... ... болып екіге бөлінеді.
Жер қыртысы құрғақшылығы көп уақыт ... ... ... байланысты, судың көп булануымен транспирацияға, желге
байланысты болады. Осының бәрі ... ... ... ... соғады.
Атмосфералық құрғақшылық кезінде температура жоғары және ауаның ... (10-20 %) ... ... ... құрғақшылық құрғақ және ыстық
ауаның араласуынан пайда болады. Ең ауыры ауада ... ... ... ... жер ... суды тез буландырады, ... ... ... ... тежейді, сол себепті өсімдіктер солады.
Бірақ тамырлары жақсы дамыған өсімдіктерге ... ... ... ... ... ... болмаса онша үлкен зиян
келтіре алмайды. Ұзақ мерзімді атмосфералық құрғақшылық, жаңбырдың ... жер ... ... ... ... бұл ... өте зиян
[4-7].
Алайда атмосфералық қуаңшылық пен жер қыртысы құрғақшылығы бір-біріне
байланысты. Атмосфера құрғақшылық көбінесе көктемде ... ол ... су көп ... ... ... ... ортасында не аяғында
байқалады, ол кезде қысқы ылғал таусылып, ал жазғы ... ... ... егін өнімінің азаюына, ал егер құрғақшылық өте ерте
басталса, егіннің тұтас қурап кетуіне әкеліп соқтырады.
1.2 Құрғақшылықтың ... ... ... өсімдіктерге екі бағытта ықпал етеді, сусыздануымен бірге
бірдей уақытта қыздыруы. Құрғақшылықтың кері әсерін, өсімдіктердің қоршаған
ортаның ... ... ... өте ... ... байланысты кенеттен
болған құрғақшылық ... жел ... ... ... ... әсер етеді. Тек қана теріс әсер етуші факторлардың
абсолютті көлемі емес, сонымен бірге ... тез ... ... ... ... ... өте үлкен маңызға ие.
Құрғақшылық әдетте атмосфералық болып басталып және топырақтыққа
ауысады. Ол ... ... және ... бойынша, сонымен бірге
сусыздану мен қызып кету жағдайын ... ... ... ... және ... ... арасында белгілі бір өзара
әсер бар. Табиғатта атмосфералық құрғақшылық топырақтықтың алдында болады.
Сумен ... ... ... ... ... құрғақшылыққа
төзімділік көрсетеді. Ең жақсы су режимі анағұрлым қарқынды ... ... ... аз ... ... ... ... әсерінің екі факторынан ... ... ... ... әсері және 2) гелиотөзімділік, яғни тікелей
күн сәулесіне төзімділігі, филогенезде және онтогенездегі ... ... ... оған ... ... бейімделу қабілетін қарсы қояды.
Ыстық желдің режиміне байланысты ... тек қана ... ... ... ... да ... Бүлінудің негізгі екі түрін айта ... 1) ... яғни ... ... ... ... қоңырлануы,
сарықызыл – қызыл және қара дерлік дақтар) ... өте ... ... ... ... 2) басып алу, яғни ыстық жел кептіріп әсер еткенде,
жапырақтар бұл ... ... ... сақтай отырып немесе сарғайып кеуіп
қалады[17-19].
Мезофиттік ... ... ... ... ... тәсілі – ол
транспирация есебінен жапырақтың ... ... ... ... ... байланысты, суару кезінде
өсімдіктердің ыстыққа төзімділігіне, құнарландыруда аса ... ... ... ... температура көтерілу әсеріне шынығушылығы өте әлсіз, ... деп ... ... ... ... құнарланған культураға, оның
құнарланған куьтурасының ... ... ... аса ... ... ... өсімдіктегі су алмасу процестері
бұзылып,судың жалпы мөлшері азаяды да оның ... ... ... ... ... ... мен ... төменгілеріндегі
судың біраз мөлшерін өзіне ... ... ... төменгі жапырақтар мен басқа мүшелер тез ... ... ... ... ... ... төмендейді.
Өсімдікте су тапшылығына өте сезімтал процесс-фотосинтез.Топырақ және
ауа құрғақтығының әсерінен СО2-нің жапырақтарға ену бәсендеп,фотозинтездің
алғашқы өнімдерінің ... ... ... алмасу бағыттары
бұзылып,хлоропластарда фосфоглицирин қышқылының мөлшері көбейеді.Оның
гексоза және ... ... ... ... жапырақтардағы ... ... ... ... мен фотосинтездік
фосфорлану төмендейтіндігі ... ... ... ... ассимиляторлардың тасымалдануы тежеледі
Өсімдік ұлпаларының сусыздануынан инвертаза,фосфотаза және протеаза
сияқты ферменттердің ... ... ... мәліметтер 1935-
1953жылдары жұргізілген ... ... ... сола ... ... жапырағында белок мөлшері және пероксидаза
ферментінің ырғақтығы төмендейтіндігі байқалды.Сонымен ... ... және ... ... ... да ... байқалады.
Су тапшылығының әсері өсімдіктегі азотты қосындылардың алмасуына да
қолайсыз ... ... ... ... ... ... қосындылардың – амин қышқылдар
мен амидтердің мөлшері көбейеді.
Қорыта айтқанда, құрғақшылық - ... ... ... ... мерзімді
жауын шашынсыз, ауа температурасы мен ылғал тапшылығы жоғарылап, ... тыс ... ... ... ... ... ... түгел қурап өліп қалатын кезең. Құрғақшылық әдетте атмосфералық болып
басталып және топырақтыққа ауысады.
Құрғақшылықтың әсерінен, ең алдымен өсімдіктегі су ... ... ... ... мөлшері азаяды да оның ... ... ... ... ... ... ... мен мүшелер төменгілеріндегі
судың біраз мөлшерін өзіне тартып ... ... ... ... ... мен ... мүшелер тез қурап қалады да
фотосинтездік аппарат азайып, өсімдіктің өрімділігі төмендейді.
Өсімдікте су тапшылығына өте ... ... ... және
ауа құрғақтығының әсерінен СО2-нің жапырақтарға ену бәсендеп, фотозинтездің
алғашқы өнімдерінің пайда болуы өзгеріп, көмірсулардың ... ... ... ... ... ... ... Оның
гексоза және пентозафосфаттарға айналуы ... ... ... жапырақтардан ассимиляторлардың тасымалдануы тежеледі
[20].
Өсімдік ұлпаларының сусыздануынан инвертаза, фосфотаза және протеаза
сияқты ферменттердің ырықтығы ... ... сола ... ... белок мөлшері және пероксидаза ... ... ... ... ... ... ... және сукцинатдегидрогеназа ферменттерінің изоэнзимдік
құрамы өзгереді.
Су тапшылығының әсері ... ... ... ... ... ... нашарлап, гидролизденуі күшейгендіктен
қарапайым қосындылардың –амин қышқылдар мен амидтердің мөлшері көбейеді.
Республикамыздың климаттық жағдайына байланысты ... ... ... ... ... ... ... мәселесіне айналған.
Осы мәселе төңірегінде бірқатар ізденіс жұмыстары қарқынды ... ... ... ... ... ... ... және осы
сорттардың құрамы мен физиологиялық қасиеттерін жан-жақты ... ... ие ... ... алқаптарына пайдалану.
1.3 Өсімдіктердің ыстыққа және құрғақшылыққа төзімділік диагностикасы
Өсімдіктердің құрғақшылыққа төзімділігін ... үшін ... ... зертханалық әдістер қолданылады. Зерттелетін өсімдіктердің түрлері мен
сорттары құрғақшылығы мол ... ... ... мөлшері төмендейтін
сорт құрғақшылыққа төзімді деп есептелінеді. ... ... ... ... және ... құрғақшылыққа төзімділігін
арттырады және оның сортын бағалайды. ... ... ... ... – шашыннан қорғау үшін оларды пленкамен жабады. Суларды
кептіру үшін ... ... ... ... ... ... үшін ... ұстау қабілеті мен цитоплазманың тұтқырлығын қолданады. Құрғақшылыққа
төзімді өсімдіктерде бұл көрсеткіштер жоғары болады. Селекциялық жұмыстарда
осындай ... ... ... ... генетикалық белгісі олардың құрғақшылық кезінде, әсіресе
жапырақта пролиндердің жиналуы. Пролиндер концентрациясы 10 – нан 100 ... ... ... азот ... ... ол ... ... метаболиттік реакцияларда пайдаланылады.
Өсімдікке ылғалдың жетіспеуі мен ... ... ... ... ең ... ... ... содан кейін басқа
физиологиялық функцияларына әсер етеді.
Жоғары ... ... пен ... ... және күн
инсоляциясы өсімдіктердің сабақтары мен жапырақтарының өсуін тежейді, ... ... ... ... ... ... ішінде жылы соққыдан өліп
қалады. Кенеттен соққан құрғақ жел ... ... ... ... ... ... ... кетуіне әкеліп соғады.
Құрғақ жел ұрық және өсімдік пайда ... гүл ... ... құрғап бара жатқан жапырақтар жас өркендердің гүл ... ... ... ... ыстық пен құрғақшылықтың көтерілуі. Егіс алдында
бидайдың құрғақшылығын арттыру әдісі. (П.А.Генкель (1934) өскіндерді ... ... ... ... арқылы шыңдаған.
Нәтижесінде өсімдіктердің құрғақшылыққа төзімділігі артады, өнімділігі
жоғарылайды. Шыңдалған ... ...... құрылымға ие
болады, ол құрғақшылыққа төзімді тамырлары мықты болады. ... 4 - 8 – 11 ... ... өскіндері шыңдалған өсімдіктерде жоғары,
ал бақылаулардағыда төмен. Генкель ... ... ... – ала ... бор ... ... ерітіндісінде ұстау арқылы жүзеге
асырылады. Цитокининмен өңделген ұрықтардың өнімі және астыққа ... ... ... ... және ... ... ... уақытта ғылымда күздік бидайдың не бәрі 22 түрі ... оның ... ... кең тарағаны екеу: қатты бидай және
жұмсақ бидай.
Оның түрлері, ... және ... өте көп. ... – ақ, ... ... ... ... жатады.
Күздік бидай жер бетіндегі ең көп тараған ... ... ... ... ... ... ... майдың, көміртегінің т.б.
жоғары мөлшерде болуымен анықталады.
Белок құрамы бойынша күздік ... ... ... ... ... ... ұны нан ... кондитерлік өндірісте, бидайдың күшті
және қатты сорттары сапалы нан, макарон, манка ... т.б. ... ... Нан ... үшін белок құрамы – 14-15 %, макарон
дайындау үшін – 17-18 % ... ... ... ... ... және ... Ұн жасаудан және спирт өндірісінің қалдықтары жануарлар үшін
құнарлы жем болып есептеледі, ... ... мен ... жемдік үлкен
құндылыққа ие: 10 кг. Сабан – 0,5 кг. ... 20-22 ... ... ... өсіру тиімді, өйткені алынған өнім төмен ... ...... ... ... (тек ... кейінгі). Орташа өнімі 30ц/га,
алдыңғы қатарлы шаруашылықтарда – 50-60 ц/га, ең ... өнім ... ... – 103,6 ... ... ... ... топырақ ерітіндісінің реакциясы
нетральныйға жақын, құнарлылығы ... ... ... ... ... ... ... және -микро тыңайтқыштарды ұнатады.
Азот өсімдіктің вегетативтік массасысының жоғарылауын ... ... ... ... және ... белок құрамын жоғарылатады.
Азоттық тыңайтқыш өсімдіктің ... ... осы ... беріп отырады.
Фосфор өскіннің біркелкі пайда болуына ықпал етеді, тамыр жүйесінің
өсуін ... ... ... ... Фосфорлық
тыңайтқыштар өсімдікте алғашқы 30-35 күнде олардың вегетациясында анағұрлым
қарқынды пайдаланылады, ... оны ... ең ... ... ... және 15-20 кг/га. – егу кезіндегі қатарларға қолданады.
Калий ... ... ... жақсартады, сабағының мықты болуына әсер
етеді, егістіктің тамыр шіріндісімен және зәңденуден бүлінуінен ... ... оны ... өңдеу кезінде өсімдікпен анағұрлым толық
пайдаланылады.
Күздік бидай қалыпты алғашқы тыныштық кезеңде азот ... ... азот ... Ал ... өсу ... ... ... күзде азотты тыңайтқыш беру ... егер ... ... минералдық азот 30 кга болғанда. Сонымен осы жағдайда тыңайтқышты
егіден алдыңғы ... ... ... ... немесе өну-түптенудің
басындағы кезеңде ... ... олар ... ... ... ... қоректендіру өсімдіктің сабағының қалың болуын,
биіктігін және өнімділігін жоғарылатады, өнімдегі сабан үлесін көтеріп
және ... ... аз әсер ... Оны қар ... ... ... 30-40
кг/га мөлшердегі аммиак селитрасымен жүргізу керек [23].
Физиологиялық қасиеттері. Күздік бидай алдыңғы отырғызылғандарға жоғары
талап қояды. Оны әртүрлі топырақ – ... ... ... ... Оның сенімді қыстап шығуындағы және жоғары өнім – мол және ... ... ... ... ... жетіспеу және тұрақты ... ең ... ... қара жер. Бұл ... ... ... арам ... күресуімен қамтамасыз етеді, топырақтағы
нитраттар мен қректік заттардың құрамын жоғарылатады. Айдалағн қара жер ... ... ... ... ғана ... ... ... бірге егу
кезінде жоғары сапалы дәнге сай келетін, күшті бидай стандартына жауап
беретіндей өнім ... ... ... ... ... төмендеуінің негізгі себебі алдын ... жер ...... ылғал қоры өте аз болуы. Одан басқа,
күздің құрғақ болуы егін ... ... ... бері әлі жетіліп
болмаған бидай өскіндері нашар шынығып және өліп қалады. Оңтүстік-Шығыс
облыстардағы ... ... және ... далалы аудандарында ықтырма
жер жырту маңызды рөл атқарады. Биік ... ... себу ... айдаудан
кейін жақсы, өйткені көктемгі егіс желден ... ... аз ... ... ... ... – шығыс және оңтүстік
аудандарында, Молдавияның оңтүстік бөлігі, Солтүстік Кавказдың далалы
аумағында, ... ... ... ... және оңтүстік – ... ... ... ... күздік бидайдың кепілдік беретіндей
өнімін алу үшін, егістіктің негізінен ... ең ... қара ... ... ... ... деген талаптар. Күздік бидай ұзақ, жарық күннің өсімдігі болып
есептеледі. Күн сәулесінің ықпалымен фотосинтез ... ... ... ... ... ... май, көміртегі т.б. жиналады.
Күн сәулесінің мол кезінде ... ... ... ... ... ... алғашқы буын аралығының өсіп кетуіне және түптену
жапырағының топыраққа ... ... ... ол ... ... ... күн ... және температураның төмендеуі алғашқы ... ... ... және ... ... ... орналасуына ықпал
етеді, ол күздік бидайдың өте ... ... ... септігін тигізеді.
Егістікте жарықтың мол болуы өсімдіктің 1 га. жерге жайылу қалыңдығына
тәуелді ... ... егіс ... ... ... ... ... Даму кезінде температура маңызды фактор ... ... ... ... әртүрлі кезеңдерінде және барлық
культуралар температура ... ... ... ... ... дәні 1 - 20 С – де ... ал ассимиляциялық процесстер
3 - 40 С де басталады. Дәннің жетілуі кезеңінде қолайлысы 22-250 С ... ... ... ... – -17...-190 С- де қар қабатыесыз үсіп
кетеді, ал оған -250 С ... ... ... – ыстыққа шыдамды және қуаңшылыққа төзімді культура, бірақ
қара бидаймен салыстырғанда қысқа шыдамысз. Бірақ өте жоғары температураға
(40 0 С ... ... ... жетіспеушілігіне және құрғақ жел кезінде
қалыпты фотосинтез процессі бұзылады, транспирация жоғарылайды, өсімдіктің
өсуі тежеледі, ол ... ... ... ... ... ... оның ұзақ ... бойы және топырақта ылғалдың жетіспеушілігімен
қосарлана жүрген кезде қатты әсер етеді.
Бидайды ... ... ... ... ... әсері төмендейді және
дәннің нәзіктігі тоқтайды.
Қоректенуі. Өнім алу үшін күздік бидайдың белгілі бір мөлшерде қоректік
заттарды ... ... және өнім көп ... ... топырақтан қоректік затты
соғұрлым көп алады.
1ц дән өнімін және соған сәйкес мөлшерде жапырақсабақ алу үшін ... ... N ... – 3.3-3.5 кг; Р ... – 1-3 кг; К (калий) – 2-
3кг.
N,Р,К ықпалы ... ... ... вегетативтік массасы және тамыр
жүйесі өте жақсы дамиды.
Азот, өсімдіктерде белок заттары ... ... үшін ... ... ... Азот ... жағдайда өсімдік нашар
дамиды, түптену процессі нашарлайды, жапырақтары сарғаяды, содан ... ... ... ... пайдалануы өмірінің бірінші
еүнінен бастап және дән жетілуі біткенге дейін жалғасыды. Осылайша, түптену
фазасында азот ... 20%, ... шығу ... 50-55%, ... ... ... бастапқы кезеңінде – 50-10% ең жоғары пайдаланылатын
азоттың мөлшері. Белгілі бір ... азот ... ... ... ... үшін беруге болмайды. Анағұрлым көп талап етуі онда шығудың басынан
бастап түтікшеге шығу кезеңіне ... ... ... ... ... ретінде және азоттың ... үшін ... ... ... ... ... Ол ... жүйесінің өте
жақсы жетілуіне, генеративті мүшелеріне, жетілуінң жылдамдығына ықпал
етеді. Фосфор жетіспеген ... ... ... ... ... ... мен ... тежеледі [24].
Өсімдіктерде фосфор жетіспеуі жапырағында қызыл-күлгін түстің ... әсер ... де тез ... ... ... қиын қолжетерлік формадағы
фосфорды алуқабілеті төмен.
Калий белок синтезіне ықпал етеді. Ол көмірсулар, ... ... ... заттардың түзілуіне қатысады, өсімдіктің қысқа төзімділігін және
жатып қалуға төзімділігн арттырады да өсімдіктерді тамыр шірігі мен ... ... Оның ... ... ... төмендеп, жапырақтар
көк-жасыл түске еніп, беттері сарғайып және ... ... ... ... ... ... және ... алмасуында
үлкен рөл атқарады (марганец, бор, мыс, молибден және т.б.).
Өсімдікке калий түсі шығу ... ... және ... ... ... бидай өсімдігінде оның максимальды құрамы алғашқы фазаға
келеді, толық пісу ... ... ... 0,8 – 1 % ... ... көп пайдалану түтікшкек шығу, гүлдеу фазасында болады.
Ылғал. Күздік бидай вегетациялық кезеңі барысында ылғалдың көп мөлшерін
жұмсайды. Транспирациялық коэффициенті 450-500 ... тең. ... ... 70-75 НВ – дан ... болмауы керек. Дәндер өніп шығу
үшін 50-60% суды дәннің құрғақ массасынан алады.
Күздік бидай күздік және ... ... ... ... ... ... Ол, оның ұзақ ... кезеңі болуымен байланысты
және құрғақ масса өнімініңанағұрлым жоғары өнімін құрайды. Вегетация ... ... ... етуі ... ... және ол жасына, өсуі ... ... ... ... ... ... дамуына және топырақтағы ылғалға байланысты.
Вегетация кезінде пайдаланатын барлық ... 70% - ға ... ... ... өсіп шығу мен ... кезеңіне дейін, 20% -ын – гүлдеу
кезеңінен ... ... пісу ... ... ... деген қиыншылық
кезеңі – масақ түтігіне шығу. Мол ылғал кезінде өсу қарқыны төмендейді.
Күздік бидайдың жоғары өнімін ... ... алу үшін ... ... ылғалдылығы (0-60см қабатта) – капиллярлар жарылуы ылғалдылығынан
төмен.
Топырақтар. Күздік бидай үшін топырақ жоғары ... ... N,Р,К және ... ... ... болу ... Топырақ
ерітіндісінің реакциясы рН – 6-7.5 болуы керек.
Құрамындағы ... ... ... болса соғұрлым жақсы. Жақсы топырақ
– қара топырақ. Күздік бидайдың жоғары өнімін күлді және ағаш шіріндісі ... ... ... ... ... үшін ... құмды, ауыр және саз
топырақты.
Күздік бидай күзде және көктемде түптенеді. Ауаның төмен ... ... ... ... ... көп ... өсімдіктің дамуын
төмендетеді, бірақ анағұрлым қарқында түптенуге ... ... азот ... ... ... және ірі тұқым еккен кезде жоғары
болады. Қолайлы жағдайда бір өсімдіктің өсуінен 3-5 сабақ шығады.
Орташа тұрақты ... 4-5 0 С ... ... ... ... ... 5 0 С – ден ... кезінде бидай өсіп және
түптенеді. Күздік бидай үшін ерте көктемде ... күрт ... ... ... ... кейін 25-35 күннен кейін, масақтану -
түтікшеге шығуынан 30 күннен кейін. Гүлдеуі масақтанудан 2-3 күннен ... ... ... 30-35 күн ... ауа райы ... ... ... Жаңбырлы және салқын ауа райында кезең созылып, ал
құрғақ ауа райында қысқарады.
2 ... ... және ... ... материалдары
Зерттеу объектілері ретінде күздік жұмсақ бидай сорттары: ... ... ... ... ... ... жағдайда
орындалады. Бидай тұқымдарын топыраққа себу алдында құрамында күкірті бар
өсу ... (Т-10, ... әр ... ... (0,0001 %
- 0,00001 %) ... 15 ... бойы өңдеу жүргізілді. Өңделген
тұқымдар арнайы топырақ толтырылған желім ... ... өсу ... ... ... ... баптау жүмыстары
жүргізілді. Өсірудің 14 –ші тәулігінде дейін барлық варианттар суғарылған
жағдайда өсірілді. Ал 14-ші ... соң ... тең ... ... ... ... 6-тәулік бойы суғару тоқтатылды.
Тәжірибе жұмысы 3 рет қайталанды.
Бидай ... өсу ... ... жер үсті ... ... см; ... ... жинақталуы, мг) 14-ші және 21
тәулікте есепке алынды.
Суғарылған және ... ... ... 21 ... ... жер үсті мүшелерінде пигменттердің жинақталу мөлшері анықталды.
Пигменттердің мөлшері сандық әдіспен анықталды. Жұмысқа (SPEKTROPHOTOMETR
PD-303UV)
қолданылды. Пигменттердің ... ... ... есептелді. 100% ацетон ерітіндісі үшін:
Схл.а =9,784 D662 - 0,0990D644 ;
Cхл.b =21,426 D644 -4,650 D662 ... ... D644 ... ... ... ... (21 ... жер үсті мүшелеріндегі клеткалардың
мембраналық өткізгіштігін ... үшін ... ... ... жер үсті ... 10 ... ... желім пробиркаларға
салып, үстіне 10 мл ... су ... ... заты ... алты сағатқа бөлме температурасына (20-25ºC) қалдырылды. Алты
сағаттан кейін кейін электролиттердің шығымы ... ... ... ... он екі сағатқа температурасы -80ºC тоңазытқышқа
қалдырылды. ... ... ... ... пробиркаларды ішіндегі мұз
ерігенше, әрі ерітінді бөлме ... ... ... ... ... уақыт өткеннен кейін электролиттердің
шығымы анықталды.
3. Алынған нәтижелер және оларды ... ... ... ... «Омская» мен «Наз» және жаздық ... ... ... ... ... ... бар ... реттегіш
синтетикалық регуляторлардың (Т-10, Т-10', Т-10") тигізетін әсері.
Зерттеу жұмысында ... ... Наз, ... ... өну
белсенділігіне құрамында күкірті бар өсу регуляторлардың ( Т-10, T-10', T-
10" ) тигізетін әсері зерттелді.
Зерттеу ... ... ... өну ... ... және өсу регуляторлардың табиғаты мен ... ... ... ... ... себу ... құрамында күкірті
бар өсу регуляторлардың (Т-10, T-10',T-10") әр түрлі ... % - 0,00001 %) ... 15 ... бойы ... ... ... ... жоғарылататыны анықталды.
Сорттарды өзара салыстырғанда бақылау және тәжірибелік варианттарда
Омская мен Жеңістің өну белсенділігі Наз ... ... ... ... ... ... Омская мен Жеңістің өну белсенділігіне өсу
регуляторлардың, яғни Т-10, T-10' ... (0,0001 %), ал ... ... ... төменгі (0,00001 %) концентрациялары қолайлы әсер ететіндігі анықталды
(сурет 1).
Сурет 1. Құрамында күкірті бар өсу регуляторлардың бидай сорттарының ... ... ... ... Т-10, T-10', T-10" ... ... өсу
қарқынына тигізетін әсерін зерттеу ... 14 ... бойы ... ... жер үсті мүшелерінің өсу параметрлері (ұзындығы, құрғақ
биомассасы) анықталды.
Зерттеу нәтижесінде, бидай ... өсу ... өсу ... ... және ... ... концентрацияларынан, сондай-ақ, бидай
сорттарынан тәуелді болды (сурет 2).
Сорттарды өзара салыстырғанда ... өсу ... ... ... Егер ... ... бастапқы кезеңінде Наз
сортының өну қарқыны ең төменгі дәрежеде болса, ал онтогенездің ... ... ... ... Сондай-ақ, Наз сортының
қарқынды өсуі ... өсу ... ... ... ... байқалды.
Жеңіс сортының қарқынды өсуіне T-10' (0,0001 % - 0,00001 %) және T-
10" (0,0001 % ) ... ... ... ... ... қарқынды
өсуі T-10' (0,0001 %) және T-10" (0,0001 % - 0,00001 %) ... ... ... тұқымдарын) оңтайлы әсер етті. Т-10 өсу регуляторы
Жеңіс пен Омская сорттарының өсу қарқынын ... ... 2. ... ... бар өсу ... Т-10, T-10', ... сорттарының жер үсті мүшелерінің өсу қарқынына тигізетін әсері.
Сурет 3. Құрамында күкірті бар өсу регуляторлардың Т-10, ... ... ... жер үсті ... ... жинақталу
қарқынына тигізетін әсері.
Сондай-ақ, сорттардың жер үсті мүшелерінің ... ... ... ... Наз ... жер үсті ... ... жоғарғы мөлшерде жинақталуы Т-10 және Т-10' ... ... %) ... ... варианттарда байқалды. Омская мен
Жеңістің жер үсті мүшелерінің құрғақ биомассаларының ең көп ... Т-10' ... (0,00001 %) ... өңделген варианттарда
байқалды.
3.2 Бидай күздік бидай «Омская» мен «Наз» және жаздық бидай «Жеңіс»
сорттарының құрғақшылыққа төзімділік ... Т-10, Т-10', Т-10" ... ... ... сорттарының төзімділік қасиетіне өсу
регуляторлардың Т-10, T-10', T-10" ... ... ... ... 14- тәулігінен бастап, бақылау және тәжірибелік варианттардың тең
жартысын 6 тәулік бойы құрғақшылық жағдайында ... ... ... ... өсірілген бидай сорттарының
қарқынды өсуі Т-10 ... T-10' мен T-10" ... ... әсер ... ... ... ... 4. Бидай сорттарының өсу қарқынына өсу регуляторлардың
тигізетін ... ... ... 21 ... ... ... жер үсті ... құрғақ салмақтарының
жинақталуына: Жеңіс сорты үшін Т-10 жоғарғы, T-10' пен T-10" ... ... үшін ... өсу ... ... , ... ... үшін T-10"
төменгі концентрациялары қолайлы әсер ететіні айқындалды (сурет 4).
Сурет 5. Бидай ... ... ... ... ... тигізетін әсері (суғарылған жағдайда, 21 күндік)
Құрғақшылық жағдайда Наз сортының өсу ... T-10" ... ... ... үшін T-10' мен T-10" ... концентрациясы
оптималды әсер ететіні байқалды. Ал Омская сортының өсу қарқыны барлық
тәжірибелік варианттарда тежелетіні байқалды ... ... 6. ... ... өсу ... өсу ... тигізетін
әсері (құрғақшылық жағдайда, 21 күндік)
Бидай сорттарының биомассаларының ... өсу ... ... ... ... ... Наз бен ... жер үсті мүшелерінің
құрғақ биомассаларының көп мөлшерде жинақталуы Т-10" ... ал ... ... ... T-10' пен Т-10" ... өңделген варианттарда байқалды (сурет 7).
Сурет 7. Бидай сорттарының ... ... ... ... ... әсері (суғарылған жағдайда, 21 күндік)
3.3 Құрғақшылық жағдайында күздік бидай «Омская» мен «Наз» ... ... ... ... жер үсті ... ... қарқынына Т-10, Т-10', Т-10" тигізетін әсері.
Суғарылған жағдайда бидай (21 ... ... жер ... пигменттердің жинақталу қарқынына өсу регуляторлардың тигізетін
әсері зерттелді. Өсу ... ... ... жер ... ... синтезінің күшеюіне ықпал ететіні анықталды.
Пигменттредің синтезделу қарқыны әр ... ... ... мен ... табиғаты мен концентрацияларынан тәуелді болды. ... ... ... ... жер үсті ... көп мөлшерде жинақталуы Т-10" төменгі концентрациясында
байқалды. Наз ... ... ... а мен в - ның көп ... Т-10 ... ... ... Т-10 мен Т-10" ... Т-10 ... ... ... ... ... 8. Наз ... жер үсті мүшелерінде суғарылған жағдайда
пигменттердің ... өсу ... ... ... 9. ... сортының жер үсті мүшелерінде суғарылған жағдайда
пигменттердің жинақталуына өсу ... ... ... 10. ... ... жер үсті ... ... жағдайда
пигменттердің жинақталуына өсу регуляторлардың тигізетін әсері
Құрғақшылық жағдайда (21 -күндік) біраз тәжірибелі варианттарда
каротиноидтардың ... ... ... ... Құрғақшылық
жағдайда каротиноидтардың мөлшерінің артуы, өсімдіктің құрғақшылықтан
қорғану ... бірі ... ... ... ... ... кейбір түрлері мен ... ... ... ... ... ... мөлшерін жоғарылатып,
құрғақшылыққа төзімділігін арттыратын қасиеттері болатыны анықталды.
Пигменттердің мөлшерінің ... ... ... ... түрлері мен
өсу регуляторлардың табиғаты және олардың концентрацияларына байланысты
ерекшеленді ... 11. Наз ... жер үсті ... ... ... ... өсу регуляторлардың тигізетін әсері
Сурет 12. Омская ... жер үсті ... ... ... ... өсу ... тигізетін әсері
Сурет 13. Жеңіс сортының жер үсті ... ... ... ... өсу ... ... ... Құрғақшылықтың әсерінен күздік бидай «Омская» мен «Наз» ... ... ... ... жер үсті ... ... ... қасиетіне Т-10, Т-10', Т-10" тигізетін әсері.
Суғарылған жағдайда өсірілген бидай сорттарының жер үсті ... ... ... ... өсу ... ... етті. Біріншіден ол өсу регуляторлардың табиғатынан және ... ... ... ... ... ... де тәуелді
болды.
Мәселен, Наз сортының жер үсті ... ... ... ... бақылау вариантына қарағанда барлық тәжірибе
варианттарында жоғары болды.
Ал Омская ... жер үсті ... ... ... вариантымен салыстырғанда Т-10" төменгі концентрациясымен өңделген
вариантта байқалды.
Жеңіс сорты үшін Т-10' жоғарғы ... ... ... 14 . ... ... ... бидай сорттарының жер үсті
мүшелеріндегі клеткалық мембраналардың өткізгіштігіне өсу ... ... ... ... ... жер үсті мүшелерінің клеткалық
мембраналарының зақымдану дәрежесіне өсу ... ... ... ... 15). ... ... Наз ... клеткалық
мембраналарының зақымдануын бақылау вариантымен салыстырғанда, Т-10
жоғарғы, Т-10' ... және ... ... лары ... Ал осы варианттарды өзара салыстырғанда Т-10' төменгі
концентрациясымен ... ... ... ... ... ... ... үшін электролиттердің ең аз мөлшерде шығуына Т-10' ... әсер ... ... ... үшін ... ... ... пен Т-10" төменгі концентрациялары едәуір ... ... 15. ... ... ... жер үсті мүшелеріндегі
клеткалық мембраналардың өткізгіштігіне өсу ... ... ... ... (Наз, ... ... өну белсенділігін құрамында
күкірті бар өсуді ... ... ... (Т-10, ... ... ... ... анықталды. Омская мен Жеңістің
өну белсенділігіне өсу ... яғни Т-10, T-10' ... ал ... ... T-10" ... (0,00001 %)
концентрациялары қолайлы әсер ететіндігі анықталды.
6. Бидай ... өсу ... ... ... және өсу
регуляторлардың табиғаты мен концентрацияларынан тәуелді болатыны
айқындалды.
7. ... ... ... ... жер үсті ... ... қарқынына синтетикалық регуляторлардың
тигізетін әсері айқындалды. Пигменттердің мөлшерінің ... ... ... түрлерінен және өсу регуляторлардың
табиғаты мен олардың концентрацияларынан ... ... Өсу ... ... ... мен концентрациялары бидай
сорттарының жер үсті мүшелеріндегі ... ... ... ... ... ... Құрғақшылық жағдайда
клеткалық мембраналардың зақымдану дәрежесін Наз ... үшін ... ... ал Омская мен Жеңіс сорттары үшін Т-10 ... ... ... ... ... ... ... засухи на физиологические и
биохимические процессы сортов пшеницы Наз, Женис и ... А ... ... серосодержащих синтетических регуляторов роста (Т-10, Т-10', Т-10")
на засухоустойчивость сортов пшеницы Наз, ... и ... work ... of a drought on ... and ... ... grades of wheat of Naz, Zhenis and Omsk is studied. And also ... ... of growth (Т-10, Т-10', Т-10") on drought ... grades of wheat of Naz, Zhenis and Omsk is studied.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
1 ... Ж. ... ... - ... - ... ... Байжанов Ж.Р., Кохметова А.М. Изучение засухоустойчивости и
устойчивости к болезням генотипов ... ... // ... ... Конф.
Молодых ученых и аспирантов, - Актуальные проблемы ... ... ... - 2005. – С.17-18.
3 Исмагилов Р. Р. Качество зерна и ... его ... // ... научно – практич.конф. – Уфа, - 1997.С. – 97
4 Калимуллина Ф. Р. Влияние непрерывного и ... ... ... на ... ... ... ... адаптатции растений к температурным условиям среды. ... ... Сиб. ... 1982. – 5-18 ... Кандауров В И., Мовчан В. К. Активность отдельных ... ... ... ... и ... зерна // Сельскохозяйственная биология. 1970.
Т.5 ... ... М. К. ... норм ... ... ...... 1980. – 57 с.
7 Коданев И. М. Повышение качества зерна. – М.: ... 1976. – ... ... Н. Н. ... ... как ... растений // Физиология устойчивости культурных растений.
Л.: ВИР, 1976. – 59-68. ... ... В. Ф, ... ... и устойчивость растений к
повышенной температуре в естественной среде // Функциональные исследования.
Биологические ... ... ... 1977. – 11-15 ... ... Ф. М. ... ... пшеницы // Физиология С.-х.
Растений. М.: Изд-во МГУ, 1969. – 401-490 ... ... П. А. ... жаро – засухоустойчивости растений. ... 1997.- 280 ... ... А. П. О ... фотосинтеза посевов озимой пшеницы в
условиях орошения // Труды Украинской с. – х. ... 1970. Вып. 31. – ... ... ... И. ... растений. М.: Колос, 1982. – 463 с.
14 Лебедев И. Физиология растений М.: Агропромиздат, 1988. – 543 ... ... Ж.Р. ... ... генотип-орта өзара қарым-қатынасы
мен құрғақшылыққа және ауруларға төзімділігін зерттеу // Жаршы (ҚР ... № 8, 17-20 ... ... Н. А. ... ... ... как основная причина
снижения урожаев при засухе // Успехи современной ... 1934. ... - 134-136 ... Максимов Н. А. Развитие здание о ... ... ... растений от Тимерязева до наших дней. М.: ... ... 1944. -43 ... ... К. Г. Борьба с засухой и урожай. – М.: Агропромиздат,
1988.- 15-25 с.
19 ... Ж.Р. ... ... ... ... ... и результаты. КазНАУ 2007 № 2 33-35 с.
Казахстана № 1-2, 58-64 ... ... М. Д. ... ... водообмена растений //
Устойчивость растений к засухе и ... ... 1977. – ... с.
21 Гущин И. В. Изучение ... ... ... ... Краснокутской гос. Селекц. Станции за 1941-1943 гг. – М.: Сельхозгиз,
1947.
22 Кожушко Н. Н. ... ... ... у ... пшеницы
при засухе // Физиология устойчивости растений к неблагоприятным факторам
среды. – Л.: ВИР, 1981. – 55-78 ... ... В. И. ... ... яровой пшеницы мировой
коллекции в условиях различной влагообеспеченности // Научно-технический
Бюллетень ВИР. Л., 1989,вып. 191. 78-80 с.
24 ... В. И., ... В. К. ... ... ... ... ... пшеницы в сухостепной зоне Севера Казахстана
// Сельскохозяйственная биология, 1971, т. 6, № 1. – 16-21 с.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жоғары температураның зиянды әсері33 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық фактролары11 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет
«Тамақ өнімдерінің және шикізаттың сапасын бақылау және бағалау» Дәннің биохимиялық бағасы5 бет
«Тан» сериясы сусындарының микрофлорасына морфо-биохимиялық сипаттама беру36 бет
А витаминінің қошқарлардың өніміне тигізетін әсері21 бет
Автокөліктің қоршаған ортаға тигізетін әсері5 бет
Адамның қоршаған ортаға биогеохимиялық адаптациясы. Биосфераның биогеохимиялық ұйымдастырылуы және популяцияның физиологиялық гетерогендігі19 бет
Азот тотығының бидай алейрон клеткаларының программаланған өліміне әсері30 бет
Азотфиксациялаушы цианобактерия NOSTOC CALSICOLA – ның морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық қасиеттерін зерттеу35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь