Халықаралық экономикалық ұйымдар

Кiрiспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3

I бөлiм. Халықаралық экономикалық ұйымдар қызметтерi
1.1. Халықаралық ұйымдар терминiнiң жалпы түсiнiгi, олардың қызметтерi және жiктелуi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...4

II бөлiм. Халықаралық экономикалық ұйымдар
2.1. Халықаралық қайта құру және дамыту банкiнiң қызметi ... ... ..8
2.2. Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) реттеу механизмi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .13
2.3. ГАТТ қызметi (Сауда және тариф жөнiндегi бас ассоциация) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.4. ОПЕК қызметi (мұнай экспортаушы мемлекеттер ұйымы) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 19
2.5. БСҰ . халықаралық сауда жүйесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..20

III бөлiм. Қазақстан Республикасының халықаралық ұйымдарға қатысуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .25
3.1. Қазақстанның БСҰ.ға кіруінің оң және теріс жақтары ... ... ..27

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...30

Қолданылған әдебиеттер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31
Халықаралық ұйымдардың дүниеге келуі мен дамуы халықаралық экономикалық қатынастарының интенсивті дамуға ауысуының әлемдік құбылыска айналуының тікелей нәтижесі мен соның көрінісі. Әр елдің егемендік болуы еш елдің заңдары халықаралық дауларды шешуге негіз бола алмайды деген сөз. Бұл салада түсініктеме беру, келісім, ынтымақтастық және т.б. сол сияқты түрлерде жүргізілетін іс-қимыл керек. Осы жағдайларға сәйкес халықаралық ұйымдар түріндегі институттар пайда болады.
Қазіргі заманда дүниежүзінде саяси және экономикалық тұрақтылық пен әлеуметтік бахуаттылықты қамтамасыз етуге арналған мыңдаған халықаралық ұйымдар бар. Олар бүкіләлемдік, болмаса аймақтық, үкіметаралық болмаса қоғамдық ұйымдар болуы мүмкін. Бірақ олардың санының күрт өсуі көптеген сұрақтарды, әсіресе экономикалық мәселелерді, халықаралық реттеудің керектілігін көрсетеді.
Бұл жұмыста барлық халықаралық экономикалық ұйымдарды көрсету мүмкін болмағандықтан, біз олардың топтарына ғана тоқтап, мысал ретінде Қазақстанмен тығыз ынтымақтастықта жұмыс істеп, оның сыртқы экономикалық саясатына ықпал ететін ұйымдарды ғана сипаттаймыз, олар: ГАТТ, ОПЕК, Халықаралық валюта қоры, Халықаралық қайта құру мен дамыту банкi.
Халықаралық экономикалық ұйымдардың одан әрі интенсивті дамуы және жаңа халықаралық ұйымдардың қүрылуына, немесе бар ұйымдарды күрделі өзгертуге әкелетіні даусыз. Дүниежүзілік үкімет құру туралы ой қазіргі тарихи жағдайда іске аса қоюы екіталай. Бірақ мұндай ойдың тууының өзі тез дамып келе жатқан мемлекетаралық экономикалық ынтымақтастық пен бәсекелестікті халықаралық реттеудің объективті қажеттілігін көрсетеді. Қалыптасқан жағдай мен болжам жетер уақытта мұндай реттеу қызметтерін халықаралық экономикалық ұйымдар атқаратынына күмән келтіре алмаймыз.
1. Мамыров Н.Қ., Мадиярова Д.М., Қалдыбаева А.Е. Халықаралық экономикалық қатынастар: оқу құралы. Алматы: Экономика, 1998.
2. Халықаралық экономикалық қатынастар: оқу құралы/ құр. Елемесов Р.Е. Алматы: Қазақ университетi, 2002.
3. Халықаралық экономикалық қатынастар: оқу құралы. Алматы, Санат, 1998.
4. Сахариев С.С., Сахариева А.С. Әлем экономикасы: оқулық. II бөлiм. Алматы, Дәнекер, 2003
5. Авдокушин Е.Д. Международные экономические организации и экономические союзы. Алматы, 1996
6. Члество РК в международных общественных и экономических организациях. Экономика и жизнь. №50, декабрь 1997
7. Сагадиев К. Экономика Казахстана: очерки актуальных проблем. Алматы, 2004. – 312 с.
8. Макконел Кэмпбелл Р., Брю Стэнли Л. Экономикс: принципы, проблемы и политика. М., Республика, 2000.
9. Ребнев Л. С., Нуреев Р. М. Экономика: Курс основ.  М., 2000.
10. Словарь современных экономических и правовых терминов / Авт.-сост. В.Н. Шимов и др.; Под ред. В.Н. Шимова и В.С. Каменкова. – Мн.: Амалфея, 2002.
11. Экономика. Краткий словарь. – Ростов н/Д: Феникс, 2001. – 336 с. – (Словари XXI века).
12. Курс экономической теории: учебное пособие./под ред. Чепурина М.Н. Алматы, 1994. – 480 с.
        
        Тақырыбы:  Халықаралық экономикалық ұйымдар: ХВҚ, ХҚҚДБ, БСҰ, ГАТТ, ОПЕК
олардың экономикалық дамуға тигiзетiн әсерi.
ЖОСПАРЫ:
Кiрiспе………………………………………………………………………...3
I бөлiм. ... ... ... ... ... ... терминiнiң жалпы түсiнiгi, олардың қызметтерi
және жiктелуi……………………………………………….4
II бөлiм. ... ... ... ... ... құру және дамыту банкiнiң қызметi ……….8
2.2. Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) реттеу
механизмi……………………………………………………………….13
2.3. ГАТТ қызметi (Сауда және тариф ... ... ОПЕК ... ... ... мемлекеттер
ұйымы)………………………………………………………………….19
2.5. БСҰ - халықаралық сауда
жүйесі..................................................20
III бөлiм. Қазақстан Республикасының халықаралық ұйымдарға
қатысуы……………………………………………………………………...25
3.1. ... ... ... оң және ... жақтары……….27
Қорытынды…………………………………………………………………30
Қолданылған әдебиеттер………………………………………………….31
Кiрiспе
Халықаралық ұйымдардың дүниеге келуі мен дамуы халықаралық экономикалық
қатынастарының интенсивті дамуға ... ... ... ... ... мен соның көрінісі. Әр елдің егемендік болуы еш ... ... ... ... ... бола алмайды деген сөз. Бұл
салада түсініктеме беру, келісім, ынтымақтастық және т.б. сол ... ... ... керек. Осы жағдайларға сәйкес ... ... ... ... болады.
Қазіргі заманда дүниежүзінде саяси және экономикалық тұрақтылық пен
әлеуметтік бахуаттылықты қамтамасыз етуге ... ... ... бар. Олар ... болмаса аймақтық, үкіметаралық болмаса
қоғамдық ұйымдар болуы мүмкін. Бірақ олардың санының күрт өсуі ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Бұл жұмыста барлық халықаралық экономикалық ұйымдарды көрсету мүмкін
болмағандықтан, біз олардың ... ғана ... ... ... тығыз ынтымақтастықта жұмыс істеп, оның сыртқы экономикалық
саясатына ықпал ететін ұйымдарды ғана ... ... ... ... валюта қоры, Халықаралық қайта құру мен дамыту банкi.
Халықаралық экономикалық ұйымдардың одан әрі интенсивті дамуы және жаңа
халықаралық ұйымдардың қүрылуына, немесе бар ... ... ... ... ... үкімет құру туралы ой қазіргі тарихи
жағдайда іске аса қоюы ... ... ... ... ... өзі тез ... ... мемлекетаралық экономикалық ынтымақтастық пен ... ... ... қажеттілігін көрсетеді. Қалыптасқан жағдай
мен болжам жетер ... ... ... ... ... экономикалық
ұйымдар атқаратынына күмән келтіре алмаймыз.
I бөлiм. Халықаралық экономикалық ұйымдар ... ... ... ... ... түсiнiгi, олардың қызметтерi және
жiктелуi
Халықаралық ұйымдардың анықтамасын беру үшін бұл ұйымдардың маңызды
ерекшеліктерін, қазіргі ... ... ... ... ... ... әлеуметтік аспектілерін, қазіргі
халықаралық қатынастар жүйесінің күрделілігін есептей ... ... ... ... ... ... ... әрекеттерін талдау
қажет. Бір айта кететін жайт, халықаралық ұйымдар идеясы егеменді елдерді
олардың ... ... ... ... ... ... ... заңдық тұрғыдан тең елдер деп есептейтінін де ... ... ... ... ... негізгі бес белгісін (элементін)
қарастыруға болады.
1. Келiсімдік негіз. Мұның мәні халықаралық ұйымдарды құру ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың заңдық болмысын анықтайды.
2. Белгілі мақсаттардың болуы. ... ... ... ... ... ... ... ұйымдық құрылымын, қызмет бабын
анықтайды.
3. Өзіне сай ұйымдық құрылымы, яғни халықаралық ұйым ... ... ... ... ... ... ... Ұйымдардың дербес халықаралық құқықтары және міндеттері ... ... еркі бар ... ... ... ... ... құқық талаптарына сай құрылуы, яғни халықаралық ұйымның
өз қызметін халықаралық құқықтың ... ... ... ... ... ... ... ортақ белгілері мен критерийлерін негізге ала отырып
халықаралық ... ... ... ... ұйым дегенімiз - халықаралық құқық субъектісі болуға
мүмкіндігі және тұрақты түрде қызмет атқаратын ... бар, ... ... сай ... ... ... үшін ... негізінде
құрылған мемлекеттердің халықаралық бірлестігі.
Халықаралық үйымдардың қызметтері (функциялары) дегеніміз- өздерінің
алға қойған мақсаттары мен міндеттерін ... ... ... ұйымдардың қалыптасқан және дәстүрлі аспектілерінің бірі -
олардың дипломатия құралы екендігінде. Дегенмен, халықаралық ... ... ... ... шеңберінен әлдеқайда кең. Соңғы
уақыттарда олардың қызметі ақпаратты-жүйелеу ... ... ... сай жаңа ... ... ... ... оперативті
функцияларды иемдене бастады.
Халықаралық ұйымдардың ежелден келе жатқан ... ... ... ... ... Бұл ... екі ... жүзеге асырылады. Біріншiден,
әрбір ұйым ... ... ... және ... ... ... ... топтамасын жариялайды; екіншіден, ұйым ... ... ... ... ... мен ... ... шығарады.
Халықаралық ұйымдардың ереже шығармашылық (нормотворческая) қызметінің
екі нысаны бар:
1) халықаралық ... ... ... ... жасауға
тікелей қатысуы;
2) халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... қатысуы; мұның өзі концепциялар, нұсқаулар,
актілер жасап қабылдау арқылы ... ... ... ... қызметі олардың дәстүрлі функцияларына
жатады. Бұлардың қатарына жарғылар, көпжақты конвенциялар, ... ... ... ... ... әр түрлі нысандағы құжаттар топтамасы
жатады.
Оперативтік қызмет ... ... жаңа ... ... Бұл
қызметті Біріккен Ұлттар Ұйымы, оның мамандандырылған мекемелері және басқа
да бірқатар халықаралық ... ... ... ... ... ... бейбітшілік пен қауіпсіздікті орнықтыру бағытындағы
операцияларын, дамушы елдерге ... ... ... ... ... ... Егер ... ұйымдар өздерінің реттеу және бақылау
қызметтерін жүзеге асыру мақсатында мемлекеттерге саяси қысым жасауға ... ... ... ... ... ... өз ... адам және материалдық ресурстардың көмегімен атқарылады.
Халықаралық ұйымдардың әр түрлі нысандағы қызметтері халықаралық
экономикалық ... ... ... ... ... да ... ... қызметтері дами береді және халықаралық
жағдай талап ететін болса жаңа функциялар өмірге ... деп ... ... ... ... ... (классификация) мәселесінің белгілі
қиындықтары бар. Мұның өзі бір жағынан халықаралық ... ... ... ... ... ... ... жіктеу критерийлерінің
көп түрлілігіне байланысты. Дәстүрлі, жалпыға танымал ... - ол ... ... ... ... негізінде барлық халықаралық ұйымдар
үкіметаралық (мемлекетаралық) және үкіметаралық емес болып ... ... ... ... ... немесе солардың өкілдіктері
жатады, екіншісіне ұлттық, үкіметтік емес ұйымдар, жеке түлғалар және басқа
да ... ... емес ... ... ... ... да халықаралық ұйымдарды екі топқа бөлуге
болады. Олар: саяси, экономикалық, ... ... ... ... бағыттағы ұйымдар және арнайы ... ... ... мәселелерін шешетін топ (мысалы, көлік қатынасы,
байланыс, денсаулық сақтау т.с.с. проблемаларды ... ... тағы ... халықаралық ұйымдардың уақытша немесе тұрақты түрде жұмыс істеу
мүмкіндіктері. Бірінші категорияға халықаралық конференциялар, ... т.б. ... да, ... ... ұйымдардың тікелей өздері
кіреді.
Халықаралық ұйымдар географиялық орналасуына қарай да жіктеледі.
Мысалы, ... ... ... ... ... әмбебап халықаралық
ұйымдар бар. Бұлардың ... ... ... бір ... ... ... біріктіретін халықаралық ұйымдар жатады.
Қазіргі уақыт талабына сәйкес халықаралық ... ... ... ... жаңа көзқарастар мен тенденциялар тұрғысынан жіктеу ең
дұрысы болар еді. ... ... ... ... және ... ... шұқып көрсету ешкімнің де қолынан келер іс емес.
Қалай ... та ... ... схемасына толығымен сай келмейтін
халықаралық ұйымдардың ... ... ... де ... ... схеманың өзін емес, оны дүниеге әкелетін ... ... Олай ... ең ... ... ... функционалдық, яғни
атқаратын қызметі бойынша жіктеу.
Мысал үшін сауда ... ... ... ... қарастырып
көрейік. Аталған мәселелермен Бүкілдүниежүзілік сауда ұйымы және БҰҰ-ның
сауда және даму ... ... ... Кеден істері
Бүкілдүниежүзілік кеден ... ... ... ... ... ... түрлерін сату тәртібін белгілеуші ұйымдар мен
ерекше тауарлар саудасын бақылаушы және оны ... ... ... ... ... материалдар, есірткілер т.б.) Бұл
ұйымдарға КОКОМ және австралиялық топ деп ... ... ... ... ... ... ... және оларды шетелге шығарушы
(экспорттаушы) елдер ұйымдары:
- ОПЕК - ... ... ... ... АПЕФ - ... рудасын экспорттаушы елдер ассоциациясы;
- МАБ - бокситтер жөніндегі ... ... ... ... (экспорттаушы) және оларды тұтьнушы
елдер ұйымдары:
- МСП - ... ... ... ... МОД - джут ... халықаралық ұйым,
- МОК - кофе жөніндегі халықаралық ұйым,
- МОКК - какао жөніндегі халықаралық ұйым,
- МОС - қант жөніндегі ... ... ... ... өндірісі мен саудасы жөніндегі халықаралық зерттеу
топтары (мыс, қалайы, қорғасын және цинк),
- энергетикалық ресурстар саудасы: ... ... ... - дүниежүзілік энергетикалық кеңес т.б. бар.
Халықаралық ұйымдар ... ... ... маңызы бар
көрсеткішіне олардың қарама-қарсы екі тенденцияны ... ... ... Бұл ... ... жағы мемлекеттердің
егемендік пен тәуелсіздікке ұмтылуында болса, ... жағы ... ... ... мақсаттарға жету үшін халықаралық ұйымдарға сенім артып,
тапсыруында жатыр. Сондықтан да біз халықаралық ұйымдарды үкіметаралық ... емес деп ... ... ... ... ... келісімдер нәтижесінде құрылады. Мұның өзі жарғыда (көпжақты
келісім-шартта) тиянақталады. Қажет болған жағдайда жарғы (устав) нақты
актілермен ... ... ... ... ... ... ... көрсетіледі, өз кезегінде бұл ... ... ... ... есептеледі.
Үкіметаралық ұйымдардың құқық субъектісі ретіндегі нақты көтерер жүгі
жоғарыда аталған жарғымен анықталады. Құқық субъектісі болуы бұл ... ... ... құқықтық негіз жасап, ... ... ... кеңiнен жол ашады. Сондай-ақ, кез-келген
халықаралық ұйым халықаралық келісім-шарттарды негізге ала отырып, ... ... ... ... ... арақатынастарын жөнге келтіре
береді. Толыққанды халықаралық құқық, ... ... ... ... оның арнайы, мамандандырылған мекемелерін жатқызуға болады.
II бөлiм. Халықаралық экономикалық ұйымдар
2.1. Халықаралық қайта құру және дамыту банкiнiң қызметi
Халықаралық қайта құру мен ... ... 1945 жылы ... валюта-
қаржылық мәселелер туралы 1944 ж. ... (АҚШ) ... ... ... қайта құру мен дамыту ... ... ... келісімге 28 ел қол қойған соң құрылған. ... бері ... ... ... ... бірнеше рет өзгертіліп,
толықтырылды. Банк БҰҰ жүйесіне арнаулы мекеме ... ... ... ... ... ... дамып келе жатқан ... ... ... ... ... негізгі мүдделері:
- өндіріске капитал салуды қызықтыру арқылы мүше елдердің
территориясын қайта құру мен дамытуға қолғабыс ету;
- шетелдік капитал салуды қызықтыру. Егер олар ... ... ... ... ... мүше елдердің өндірістік ресурстарын ... үшін ... ... ... ұзақ мерзімді экономиканың өсуі мен
төлем балансының теңдігін қамтамасыз етуге көмектесу;
ХҚҚДБ-і дамушы елдерге экономиканың өсуі мен кедейлікті
төмендетуге, ... ... ... көмектеседі.
Берiлген қаржылар жолдарға, электр станцияларына, мектептерге,
суғару жүйелеріне салынады және мұғалімдер ... ... ... мен ауыл шаруашылығындағы жетістіктерді
үгіттеуге, жас нәрестелер мен аяғы ауыр ... ... ... ... іске ... да ... кейбір несиелері алушы елдердің экономикасының тұрақтылығы мен
тиімділігін ... үшін ... ... ... ынталандыратын
экономикалық жүйесіне өзгертулер кіргізуді қарастырады.
Әлемдік банктің ... мен ... ... ... ... банк ... кезде ол бірақ ұйымнан - ХҚҚДБ-ен
тұратын. Одан бері Банктің төрт ... ... ... ... ... ... ... дамыту ассоциациясы; ... ... ... және ... ... ... орталық деп аталады. Бұл бөлімшелер әр түрлі мүдделер үшін
құрылғандықтан, олардың әрқайсысының өз ... мен өз ... бар. ... ... аталған бөлімшелердің де президенті болып табылады, барлық
бөлімшелердің қызметтерін бір атқарушы директорлар кеңесі басқарады. ... бас ... ... (АҚШ) ... ... ... ... банктің мүше елдердегі саяси
жағдайды басшылыққа алуға құқы жоқ. Ол тек қана экономикалық ... ... ... Банк ... алушы елдер несиені мүмкіндігінше тиімді қолдануына
көмек беруге тырысады. Сондықтан Банк "байланысты ... ... ... ... тауар мен қызметтерді кез келген елден сатып ... ... мен ... ... ... (ХДА) ... елдердің
үкіметтеріне еңбек өнімділігінің өсуі нәтижесінде халықтың өмір деңгейін
көтеруге ... ... мен ... іске ... үшін ... ... қатар Банк кеңес пен техникалық көмектерді ... ... ... мен (ХҚК) ... кепілдіктейтін көп
жақты агенттік (ИККЖА) те осы ... ... ... ХҚК ... ... ... орындарын қаржыландыратын жеке инвесторлармен
жұмыс істейді. ИККЖА дамушы елдерге салынатын шетелдік инвестицияларды
коммерциялық емес ... ... ... ... үшін құрылған.
Инвестициялық дауларды реттеуші халықаралық орталық (ИДФХО) Әлемдік Банктің
халықаралық инвестициялардың өсуін қамтамасыз ету мәселесін ... ... ... мен ... ... арасындағы дауларды реттеу арқылы
іске асырады. Осы аталған бес мекеме Әлемдік Банк тобын құрады.
Әлемдік Банктің бөлімшелері
ХҚҚДБ-інің негізі 1945 жылы ... ... ол 181 ... ... ... ... ХҚҚДБ-ің мүшелілігіне тек қана
Халықаралық валюта қорына (ХВҚ) мүше ... ғана ... ... себебі -
ХҚҚДБ-ің мүшелері өздерінің валюталық-қаржылық саясатын ХВҚ-ың жарғысына
сәйкес ... ... ... ... кіру оның ... жазылумен қатар жүреді. Акциялардың саны елдің ХҚҚДБ-ге үлесіне
қарай ... Бұл ... өз ... әр ... әлемдік экономикадағы
орнына сәйкес ХВҚ-ы анықтайды. Бұл елдің ХВҚ-ғы үлесі де болады. Әр ел ... аз ғана ... ... ... ... ... капитал" есебінде
саналып, тек қана ХҚКДБ-і өз міндеттемелерін атқара алмаған ... ... ... жағдай әлі болған емес.
ХҚҚДБ-і қарызды тек төлемдік қабілеті бар қарыз алушыларға береді.
Олардың қатарына ... ... ... және ... бар жеке меншік кәсіпорындар жатады. Қарыздар елдің экономикасына
жоғары табыс ... ... ... ғана ... ... ... ... қайта қарамайды және берілген қарыздарынан еш
уақытта зиян ... ... ... ... ... емес, қарызды
экономиканы дамыту үшін мүмкіндігінше ... ... ... ... ... 1948 ... бері таза пайда табуда. ХҚҚДБ-де дауыс құқы
елдің жариялық капиталды үлесімен белгіленеді. Әр ... 250 ... ... да, ... ... ... 100000 АҚАҚ-на қосымша бір
дауысқа ие ... ... ... ... ... жай ... кем ... қабылданады. Күрделі шешімдер квалификациялық
басымшылықпен (85%) қабылданады. Қазіргі кезде ұсақ жарнашылар қатарына ... ... ... емес, бұрынғы социалистік елдердің көбісі жатады. ... мен ... ... ... ... ... мүше елдердің банктің акцияларына жазылуы
арқылы ... ... ... ол 10 ... ... ... ... саны көп дамушы елдерге ауысуына ... оның ... ... ... ... болды. Осы себеппен 1993 ж. банктің
жазылған капиталы 165 млрд. долларға жетті. Сонымен ... банк ... ... ... дүниежүзінің ең үлкен банкіне ... ... күрт ... ... оның ... ... 7% ғана.
Банк облигацияларының қауіпі жоқ ... ... ... ... қаржы нарығында Банк ең ірі несие алушы болып
саналады. Банк несиелік ... ... ... ... ... ... өз ... тиімді пайдалануды іздеп жүрген жеке ... ... ... Банк ... ... әлемдегі ұзақ мерзімді
несиелердің ағымдарына ... ... ... Осы банк ... ... ... да дамыған елдердің жеке меншік ... ... ... ... Америка елдеріне көп құйылып, 1929-1933 жылдардағы ... пен ... ... ... ... үзілген капитал
экспортын қайтадан жандандыруға себеп болды.
ХҚҚДБ-iң несиелік ресурстары негізінен халықаралық капитал ... және ұзақ ... ... ... ... ... ... басқа
банк қаржы ресурстарын орталық банктер мен үкімет мекемелерінен нарықтық
пайызбен алады. ХҚҚДБ-ің нарықтардағы мықты орнын ... ... ... ... мүше ... қаржылық көмегі және рационалдық
басқару жүйесі. Банктің ... ... ... мүше ... жарнасы,
берілген несиелердің пайыздары мен негізгі қарыздың ... да ... ... ... елдер, жан басына шаққандағы американ долларымен
есептелетін жалпы ұлттық өнімінің көрсеткішіне қарай 4 топқа бөлінеді:
1. 5295 $ жоғары
2. 3036 - 5295$
3. 1466 - ... 766 - 1465$ ... ... ... елдер белгілі бір себептермен ... ... 6 ... асырып алса, бұндай несиелерге банк "қорланбайтын несие"
деген ... ... ... егер ... ... ... ... соманың орнын толтыруға сенімді болмаса, банкке пайда әкелмейтін
несие деп есептелінеді. Несие "қорланбайтын" боп ... ... ... ... ағымды пайдасында көрсетпейді, уақытында төлемеген ел
банктен несие алу құқынан айрылады. Банк уақыты ... ... ... соң ғана ол ... ... енгізіледі. Шартты бұзған ел болса
ұзақ мерзім ... ... ... көрсетсе ғана банктен қайтадан несие
алуына болады. "Несиелік жақсы мінез" банктің тарапынан жеңілдік пайызбен,
болмаса ... бір ... ... ... ... ынталандырылады,
Топтық (коллективтік) қатер несиеден түсетін мүмкіндік ... ... ... ... ... қамтамасыз етіледі. Бұл қорда
әр елдің резервтік салымы бар. Бұл ... ... ... ... ... ... бір тобы ұзақ мерзімде өз қарыздарын төлемеген жағдайда
ғана қолданылады.
Банктің ... ... ... қалыптасады:
Берілген несиелерден алынатын пайыздар мен комиссиялық төлемдер:
1) Инвестициялық іс-әрекетінен түсетін пайда;
2) Құнды қағаздармен операциялардан ... ... ... ... түсетін пайдалар.
Түскен пайдадан құралатын қорлар:
- қарызшылар қарызын өтей ... ... ... ... ... банктің коммерциялық қажеттілігін өтейтін ортақ резервтер.
Бұлар негізінен өткен жылдарда алынған пайдадан құралады.
Бөлінбеген пайданың бір бөлігі ... ... ... болып табылады. Бұл төлемдерге жататындар:
• Халықаралық дамыту ассоциациясының ... ... ... ... төлемдер;
• Газа секторының елдеріне берілетін көмек қоры;
• Руандаға көмек қоры;
• Босния мен Герцоговинаға көмек қоры;
• Айналған ортаны қорғау қоры;
• Бұрынғы ... ... ... ... ... 1960 жылы, ХҚҚДБ-нің шарттарымен қарыз ала алмайтын кедей елдерге
жәрдем беру үшін құрылған. 1997 ХДА-нан несие алу үшін жан ... ... ... ... 925 ... ... елдердің ғана құқы болды. Мұндай
елдердің саны шамамен 70-ке ... ... ... ... ХДА-дан табысы
атанған сомадан жоғары елдер де уақытша несие ... ... ... ... жүргізу үшін ХҚҚДБ-ін шарттарымен несие ала алмайтын
елдер. Кейбір кіші аралдарда орналасқан елдерге де, табысына қарамай, ... ... ... ... ... ... үш ... бөлінеді:
1) 1466-3035 доллар
2) 766-1465 доллар
3) 765 доллардан ... ... бәрі ... мүше ... құқы бар. Бүгiнгi күні
олардың саны 160. ... ... ... оның ... ... дамыған елдерден жарна есебінде түседі. Кейбір дамушы елдер де
оған қаржы береді. ХДА-ның ... ... таза ... ... ... ... де толықтырылады.
ХДА-ың несиелері тек қана үкіметтерге беріледі. Мерзімі 35-40 жылға
дейін. Мүндай несиелерден процент ... ... Тек қана ... үшін 0,75% ... ... және ... несиеден 0-0,5%
төлем алынуы мүмкін. Құқықтық және қаржылық тұрғыдан ХДА дербес ұйым болып
саналады, ... ол ... мен ... ... ... ... ХҚҚДБ-нің талаптарына сәйкес болуы керек.
Халықаралық қаржы корпорациясы (ХҚК) 1956 жылы құрылды. Оның атқаратын
қызметі - дамып келе жатқан елдердегі жеке ... ... ... үшін ... сыртқы капиталды тарту. ХҚК-ің 174 мүше елдері бар. ... ... ... бұл ... мекеме. Оның өзінің қызметкерлері мен құқықтық
кеңесшілері бар. Бірақ Әлемдік Банктің әкімшілік тағы да басқа қызметтерін
пайдаланады.
ХҚК ... беру мен ... ... қатысу арқылы жобаларды іске
асыруға көмектеседі. Басқа көп жақты ұйымдардан ... - ХҚК ... ... ... талап етпейді. Басқа да жеке меншік
қаржы ... ... ХҚК ... ... тағы да ... ... ... беріп, өзінің пайдасы үшін іс-әрекет етеді. Ол өзінің
әріптестерімен жобаны іске ... ... ... ... толық
бөліседі.
ХҚК қорлары негізінен мүше елдердің жарнасынан, берілген несиелердің
пайызынан, комиссиялық төлемдерден, ... мен ... ... сату мен ... ... операциялардан түсетін түсімдерден,
депозиттер мен көрсеткен ... ... және ... ... ... құрал-қаржыларымен толықтырылады.
Инвестициялық дауларды реттеуші халықаралық орталық (ИДРХО) 1966 жылы
шетелдік ... мен ... ... арасындағы дауларды реттеу,
келісімге келістіру, арбитраждық талдау үшін ... ... ... ... ... үшін ... ... шеңберіндегі арбитраж
туралы шарт қазіргі кездегі инвестициялық келісімдердің, инвестиция туралы
құжаттардан, екі және ... ... ... ... ... ... 129 ... бар. Бұл ұйым зерттеулер жүргізеді, кеңес
береді, арбитраждық және ... ... ... ... ... көп жақты агенттік (ИККЖА) 1988 ... Оның ... ... - ... ... ... ... байланысы жоқ шығындардан сақтандыру ... мүше ... ... ... ... ... ақпарат пен
инвестициялар үшін қажетті жағдай ... ... ... береді.
ИККЖА әлемдік банктің жеке ұйымы болып табылады. ХҚК-ы сияқты, бұның өз
бюджеті мен мүше елдері бар (145 мүше ел). ... бұл ... банк ... өз
мүшелерінің ішіндегі дамушы елдердiң ... ... ... ету
керек.
Қаржыландырудың ең маңызды көзі болып негізгі капитал табылады. ИККЖА-
ның ... ... ... ... өз ... 0,5%-ын еркін
айырбасталатын валюталармен төлейді. Тағы 10%-ын ... ел ашық ... ... ... ... арқылы салады. Қалғандары
резервтік капитал болып ... ... ... өз жарнасының 25%-на дейін
өз ... ... ... ... валюта қорының (ХВҚ) реттеу механизмi
Халықаралық валюталық қор (ХВҚ) ... ... {1944 ... ... ... ... Бұл ... құрудың негізгі мақсаты мүше
елдердің қаржылық тәртібін ... мен ... ... ... ету ... ... ... тұрақтылығын мүше елдер
бағаларды тұрақтандырып, төлем ... ... ... ... ... арқылы қамтамасыз ету керек. Егер елде инфляция күшейсе,
онда бұл ... ... ... ... ... ... мұндай ел
халықаралық резервтерінен айрылып, өз валютасының бағамен ... ... ХВҚ ... дүниежүзілік соғыстың аяғына қарай іс-әрекет ете
бастады. Қазір бұл ... ... ... ... 182 ... бар.
Оның негізгі мүддесі - қаржылық тұрақтылық пен валюта айырбастау бағамын
қолдау және мүше ... ... ... күшейту. ХВҚ-ы құрудың
басты максаттары 30-ы мен 40-ы жылдары орын алған валютаның айырбасталмауы,
сауда және төлемдерді шектеу, ... ... ... ... ... ... ... кеңсесі (штаб квартира) Вашингтонда (АҚШ) орналасқан. ХВҚ-
ың әкімшілік және ... ... ... ... ... бөлігі осы
жерде қабылданады.
Халықаралық валюта қорының атқаратын қызметтері
ХВҚ-ың қызметтерін қысқаша төмендегіше суреттеуге болады:
1) Халықаралық өтімді қоры жеткіліксіз, болмаса төлем ... ... ... ... қаржылық құралдар беру;
2) Сауданың еркіндігін күшейтіп, келісімдер еркін түрде жүргізілуі
үшін мүше елдердің сауда мен төлем жүйесін ... ... Мүше ... ... ... халықаралық валюта
жүйесі мен төлемдер туралы халықаралық келісімдерге сенімді
арттыратын қаржы саясатын жүргізуге итермелеу. Нәтижесінде
бұл елдің басқа елдермен экономикалық қатынастары тұрақтанады;
4) Мүше ... ... ... ... ... ... ... теңдікті негізінен ХВҚ-ың жарғысының екі бабы қамтамасыз етедi.
ХВҚ-ның несиелік қызметтері. Егер ... бір мүше ... ... ... ... ал ... немесе ақша-несиелік саясатты
қатаңдату жұмыссыздық деңгейін көтеретін жағдайда болса, ХВҚ мұндай елге
белгілі мерзімге несие ... әр ... ... Бұл ... ... ... ... резервтері. Олар мүше елдердің жарналарынан
қалыптасады.
Реттелетін паритеттер (валюталық теңдестіктерді қамтамасыз ету). Елдің
валютасы тіркеулі бағам ... ... ... егер ХВҚ ... ... ... ... фундаменталды теңсіздікте болса, валюталық бағамды
өзгерту девальвация (бағамды төмендету), ... ... ... ... ... ХВҚ ... "фундаменталды теңсіздік" деген
түсінік жоқ. Бiрақ бұл сөз тауарларына ... ... ... ... ... ... елдерге қолданылады. Егер девальвация
жүргізілмесе, мұндай елдерде ... және ішкі ... ... ... деңгейі жоғары болып, ағымды ... ... ... ... болмаса, бұл жағдай ұзақ уақыт сақталуы
мүмкін. Сондықтан ... ... ... ағым ... күшті ықпал етеді де, ... ... ... кетуіне
кедергі болады.
ХВҚ-ы тек қана сыртқы экономикалық есептесуде қиындық көріп отырған
елдерге ғана несиелік ... ... ... ... шетелдерден тауар
сатып алуға керекті жеткілікті шетелдік валюта жинай алмаған ... Елге ... ... ... ... ... және
туризмнен түседі. Ақша басқа кездегі шетелге салған капиталдан, ал кедей
елдерге ... ... ... де ... ... ... жеке ... тапқан табысынан көп жұмсауы мүмкін. Бұл ... ... ... ... ... ... статусына ие және мүше елдер арасындағы валюта-
есеп байланыстарын реттеу, сондай-ақ оларға шетел валютасын қарыз беру. ... ... ... ... институциялық негiзде қызмет етедi.
ХВҚ-ның жоғарғы басқару органы – басқару ... әр мүше ... және оның ... ... Көп ... ... министрi немесе
орталық банктiң жетекшiсi мүше болып кiредi. Барлық мүше елдердiң мiндетi –
валюта курсын және ... ... ... ... ... ... ... әдiлетсiз бәсеке нәтижесiнде басқа мүше ... ... ... ... ... жүйесiн бақылайды, оның тиiмдi қызметiн, валюта
курсы саясатын және әдейi ... ... ... мүше ... ... ... талап етедi. Осыған байланысты 1977 жылы ... ... ... ... ... ... ... құжат шығарда,
осы құжатта мүше елдердiң бағынуға қажет қағидаларын көрсеткен, ... ХВҚ ... ... ... ... бекiтiлген.
Осы құжаттарға сай валюта нарығында болып жатқан тәртiп бұзуға, яғни
валюта курсының «қысқа мерзiмдi ауытқуына» ... ... ... ... мүше ... валюта нарығының қызметiне араласа алады; бұл жағдайда
басқа мүше ... ... ... керек.
ХВҚ-ға мүше елдердiң экономикасы мен валюта саясатына бақылауы жылына
бiр рет кеңес ... ... Олар ... ... хабарды алуға
мүмкiндiк жасайды, мүше елдердiң ... және ... ... ... Сонымен бiiрге басқа да салаларда болып жатқан саясат және ұлттық
саясаттардың байланысынан туындайтын ... ... ... ... мүше елдердiң валюта курсын реттеу мiндеттерi өте ... ... десе де ... Бұл елдердiң осы облыста еркiн шешiм
қабылдауына мүмкiншiлiк ... ... ... операцияларын, валюта нарығы қызметiнiң жүйесiн
реттейдi. 8-бап бойынша мүше елдер қордың келiсiмiнсiз төлем ... ... ... ... қоюға ерiксiз, iс жүзiнде валюта
курсының көп жақтылығын болдырмау және валюта құралдарын пайдалануда басқа
елдердiң ... ... ... ... тек екi ... ғана ... оны құру немесе сақтау тек "өтпелі кезеңде" ғана мүмкін ... ... ... жаңа мүше ... ... ... ресми өтініші бойынша қандай валюта “тапшы” болса, мүше
елдердің қайсысы болса да, қормен кеңескен соң, тапшы валютаға
уақытша шектеу жасай алады.
ХВҚ - мүше ... ... ... және ... ... ... бопдырмау үшін үнемі ұмтылып отырады. Ол үшін жыл ... ... ... та ... ... көпшілігі және Шығыс Еуропа елдерінде,
күнделікті операциялардың ... де ... ... ... жасай алмайды, ал капитал қозғалысын алсақ, оны ... ... ... ... ... мүше ... ... түрде 7-бап бойынша
мiндеттер қабылдауына қарамастан, ... ... ... ... ... ... ... көбеюде. 1978 жылы ондай елдер тек 46
болса, 1990 жылы 68 ел (45%) ... ХВҚ ... ... ... сыртқы ресми несие беру орталығы ретінде өзiнiң беделін бекітті деп
қарауға болады. Ұйым ретінде ... ... ... жүргізе алатын және
үлкен пайдалы ұйым екенін дәлелдеді. Әрине ХВҚ ... да ... ... ... экономикалық және саяси мүдделердің бәсекелесу аренасы болып
калады. Осыдан ... ... ... механизмдерін салыстыра отырып,
әлемдік қауымдастыққа ең пайдалы жерлерін алу керек.
ХВҚ өзінің мүмкіншілігін әлі де болса ... жоқ, ол ... ... ... ... ... және ... құрылымы жағынан
үздіксіз талпыныс үстінде. Бұл ойды көптеген батыс экономистері қолдайды.
2.3. ГАТТ-тың ... ... және ... жөнiндегi бас ассоциация)
Бұл ұйым тариф және сауда келiсiмi бойынша 1948 жылы ... ... ... ... ... ... ... сауданың мемлекеттiк
реттеу қағидалары мен принциптерi ... Бұл ұйым үш ... ... ... қатысушы барлық елдердiң теңдiгi;
2) жан-жақты келiсiм жүргiзу ... ... ... ... ... жоғалту.
ГАТТ шеңберiндегi сауда келiссөздерiнiң тiзбесi
|Келiссөздер жүргiзiлген ... ... ... | | ... ... |1947 ... ... ... ... |1949 | ... ... |1950 | ... |1956 | ... ... ... | |
| ... | ... ... ... ... |
| ... ... ... кодекстi |
| | ... ... ... ... ... ... ... раунды |ГАТТ-тың мiндеттерiн |
| | ... ... |
| | ... жасап қабылдау |
|Пунта-Дель-Эсте ... ... ... |
| ... ... БСҰ құру туралы |
| | ... ... ... |
| | ... Бас ... |
| | ... ... алғанда ұйымның негiзгi қызметi тарифтiк шектеулер бойынша жан-
жақты ... ... ... ... кезде ұйымға 100 ел кiредi және
сауданы либерализациялау бағытының дамуы маңызды фактор ... ... жоқ. ... да ... ... келiсiмдердiң негiзi оның
икемдiлiгiнде. Ұйымдағы құқық және мiндеттер ... ... ... ... ... да қатысушы елдер ұйымның мүшесi ... ... ... деп ... ГАТТ ... мүше елдердiң қызметiне
қарсы шығу үшiн сол елдiң мiндетi бойынша ондай ... ... ... ... ... Егер бiр ел ... ... отырған елдiң
алдында келiсiм шарт бойынша мiндеттердi ... ... ел ... құқығын
және мiндеттерiн қайта тiркеуге құқы бар, ... ... ... түрiнде өзiнiң шығынын өтеуiне болады немесе қарсы қолданады.
Ұйымның қызметiнiң негiзгi механизмдерiнiң бiрi жан-жақты келiсiмдердiң
қайта қаралуы ... жаңа ... ... ... Бұл ... ... ... реттеудiң жаңа нормалары пайда болады. Көп
уақыт бойы ... күшi ... ... ... ... ... да, ... жетiстiктерге жеттi. 7 рет кездесудiң нәтижесiнде 50-жылдары 25-30
(–тiк кеден салығынан 1980 жылы 5 (–ке ... ... ... ... ... рөлiнiң көбеюi және әлемдiк
шаруашылық айырбасының жаңа формаларының тез ... ... ... ... ... ... 7-Токио раундынан кейiн көптеген сұрақтар бойынша
келiсiмдер бекiтiлдi, олар: өнiмдi ... және ... ... ... ... ... алу, импортты лицензиялау,
кедендiк мақсат бойынша ... ... ... жәрдемақылау және ол
тауарларға компенсациялық ... ... ... 1986 ... ... ... одан ары ... кеңейту қадамы қаралды.
Күн тәртiбiнде мынандай ұсыныстар қойылды:
1) ауыл ... ... ... және субсидияларды жою;
2) қызмет көрсету саудасындағы шектеудi алу (халықаралық саудада қызмет
көрсету 20 (–тi алады)
3) шетел инвестициясына шектеудi жою;
4) халықаралық ... ... ... құқық, сауда маркiсiне
құқықтарды iске қосу.
Бұл жаңалықтарды кiргiзу нәтижесi ойдағыдай деуге болмайды. ... ... ... ... ... ... ... бойынша жаңа протекционистiк ... ... ... жою ... ... ... ... жаңа тауарлар
ағымдарының жиiленуi, онсыз да тұрақты емес халықаралық сауда ... ... ... ... ... сауда келiсiмiнен кейiн ... өте ... ... ... ... ... ұзыннан-ұзақ. Атап
айтқанда, АҚШ-тағы мұнайды импорттаудағы салық, АҚШ нарығына Германия ... ... ... шектеу, Вашингтонның астық экспорттауында
Испания мен Португалияның ЕЭС-ке кiруi ... ... ... ... АҚШ-тың, Англия, Франция, Германия, Испанияның «Аэробус» ұшағын
сатудағы әдiлетсiз бәсеке деп ... ... ... ... кiргiзудегi 100 (-тiк салық, ГАТТ ұйымының қызметiнiң үлкен көлемi
және жаңа проблемалары оны ... көп ... ... Оны 1988 ... ... ... ... мәжiлiсi көрсеттi. Көптеген ашық
талқылаулардан соң, бiрiншiден ауыл шаруашылығын субсидиялауды алып ... ... ... ... ... ... бойынша Монреальдағы
келiсiмдердiң күшiнiң жоқтығын мойындады. Бiр келiсiмге келу үшiн тағы да
қосымша үш ай ... ... ... келiсiм 1989 жылы Женева қаласындағы
Уругвай раундында жалғасты.
Келiсiмдердiң күрделi болуына қарамастан, оған қатысушылардың жалпы
мақсаты, ... ... ... ... кедергi болатын жағдайларды
шешу.
ГАТТ-тың көптеген ұйымдастыру сұрақтарын шешудегi күресте, АҚШ және ЕО
өзiнiң рөлiн ... ... Олар ... ... ... ... және бiрнеше жағдайларды шешуде тәртiптердi қатаң
ұстауда негiзгi ... ... Бiр ... осы ... ... ... елдер кiруде. Бұл күресте маңызды орынды бақылаушы ұйымдар
алады. Халықаралық ұйымдардың ... ... ... ... ... ФАО, ХВҚ, ХҚДБ, БҰҰ-ның аймақтық комиссиялары, сондай-ақ
дамыған елдердiң аймақтық ұйымдары.
1996 жылдың басында ГАТТ-тың ... 130 ... ... Осы ... ГАТТ ... ... ... (БСҰ) болып қайта құрылды.
Қазiргi кезде оған 81 ... ... ... ... ... ... ... қосымша қызмет көрсету саудасы және интеллектуалдық
меншiк саудасы жөнiндегi ... ... Жаңа ... ... ... да ... ... реттейдi.
2.4. ОПЕК қызметi (мұнай экспортаушы мемлекеттер ұйымы)
1960 жылы Азия, Африка мен ... ... ... ... өндiрушi
мемлекеттерi бiрiккен. Социалистiк емес мемлекеттердiң мұнай қорының 68 (
ОПЕК-ке мүше 13 мемлекетке келедi.
Басты ...... ... ... мемлекеттердiң мүддесiн
халықаралық қаржы капиталдарынан қорғау, мұнай ... ... ... ... мұнай шаруашылығын жан-жақты дамуын қолдау.
ОПЕК – мұнай өндiрушi елдердiң Батыс монополиясымен тең емес ... құру үшiн ... ... ... ... тәуелсiздiк және
тең құқыққа жету. 70 жылдары ОПЕК мұнай бағасын айтарлықтай арттырды, ... ... ... iрi ... ... мүмкiндiк бердi және
социалистiк экономикалық дамудық мұқтажына бiраз қорларын жұмсауға жiбердi.
Әлем нарығында ... сату ... ... ОПЕК-тiң
позицияларын мұнай монополистерiмен күресте әлсiретуге жеткiздi. 1988 жылы
қараша айында болған ОПЕК ... мүше ... ... ... жалпы
деңгейiн 1989 жылдың бiрiншi жартысында бiр күнде 18,5 млн. ... ... Оның ... - ... ... ... ... ұстап тұру.
ОПЕК жоғары органы – министрлер конференциясы. Штаб-квартирасы Вена
қаласында ... БСҰ - ... ... ... - ... ... сауданы реттейтін, ең ірі халықаралық,
глобальдық экономикалық ұйым. Оның басылымдылықтары: елдер экономикасының
көтерілуі, халық ... ... ... ... ақпараттар,
технологиялармен жұмыс істеу мүмкіндігі және Ғылыми ... ... ... ... ... А.Пахомов: "Әр түрлі елдердің
экономикасын көтеру үшін БСҰ өте көп ... ... ... ... ... ... ... өнім шығару көлемінен жоғары, 1948-
1998 жж халықаралық сауда орта есеппен 6%-ке, ал ... өнім ... ... /1/
ТМД Атқарушы комитеті төрағасының орынбасары В.И. Щегловски: "Қазіргі
замандағы шаруашылықтар байланыстарының ... ... ... ... арқылы өтеді, ал МФҚ, БСҰ және Бүкіләлемдік Банк ... ... ... ... экономикада маңызды орындарды алады". /2/
Бүкіләлемдік Банктің жетекші ... ... ... "50 ... тәжіребе
ашық сауданың, протекционизмге қарағанда, әлдеқайда пайдалы екенін
көрсетті. ... ... ... ... ... ... ... елдердің мысалында көреміз". /3/
Қазіргі таңда оған әлемдегі 192 елдің, 146 елі ... ... ... Женева, Швейцарияда орналасқан, бюджетін 134 млн. ... (90 млн. ... ... Хатшылық штаты 500 қызметкерлерден тұрады.
Басшысы – Бас директор, оны Министрлер конфернция тағайындайды. 1999 ... ... ... БСҰ-ның Бас директоры Жаңа Зеландияның ... ... ... Мур ... ... ...... бұрынғы премьер-
министрі - Супачай Таничпакди тағайындалды. Жалпы Бас ... ... 3 жыл. ... ... ... – БСҰ ... БСҰ-ның жұмысшы
тілдері – ағылшын, француз және ... ... 146 ... 18 елі жаңа мүше елдер болып саналады, ... ... ... ... Панама (1997ж), Қырғызстан (1998ж),
Латвия, Эстония (1999ж), Иордания, Грузия, Албания, Оман, Хорватия (2000ж),
Литва, Молдова ... ... (2001ж ... Тайвань (2002ж), Армения
(2003ж ақпан), Македония (2003ж сәуір).
30-дан аса мемлекет БСҰ-ға бақылаушы статусында, соның ішінде: Ресей,
Сауд ... ... ... ... және ... ... елдері
(Түркменістаннан басқа) БСҰ-ға қосылу процессінде.
БСҰ атқаратын функциялар:
• БСҰ-ны құрайтын көпжақты келісімдермен байланысты әкімшілік жұмыс.
• Әлемдік ... ... ... және ... сауданы ұйымдастыру
мәселелерін шешу.
• Садада пайда болған даулар мен шиеленістерді реттеу, шешу.
... ... ... ... ... ... ... ықпалын тигізетін басқа халықаралық
ұйымдармен қарым-қатынас.
БСҰ-ның негізгі ережелері мен қағидалары:
1. Мүше елдрге өзара саудада РНБ-ны ұсыну.
2. ... ... ... ... ... ... ... - ұлттық нарық пен өндірісті реттейтін сыртқы
сауда саясатының негізгі құралы.
3. Шетелдік өнімнің ұлттық режимге кіруін ... БСҰ мүше ... ... ... ... ... ... салу, тек бөлек келісілген жағдайда.
5. Сыртқы сауданы реттейтін, ... ... мен ... ... Мүше елдерге кедендік ... мен ... ... ... ... ... механизмі үш негізгі бөлімнен тұрады – ... ... ... ... БСҰ-ның құқықтық базасына 56 келісім мен т.б ... ... Бас ... 38 тараудан тұрады, кейнірек оған Токиолық
раундта қабылданған ... ... ... ... БСҰ ... келісім бойынша, ГАТТ /1947/ «Уругвай ... ГАТТ /1994/ деп ... ... ... ... ... кіретін ерекше құқықтық құжат және ... ... ... ... ... Бөлек секторлармен тауар топтары бойынша 12 келісім: ... және ... ... тауардағы инвестициялық
шаралар, антидемпинг, кедендік баға, тауар өндіруінің ... ... ... мен компенсациялау шаралары, қорғау
шаралары.
3. ГАТС – қызмет көрсету туралы келісім. Ол 6 ... мен 9 ... ... ... ... қызмет көрсету аясы: банктік,
сақтау, телекоммуникациялық, құрылыс, инженерлік, туристік, теңіздік,
өзендік, және жол көліктері.
4. ТРИПс – тауар ... мен ... ... ... ... Бұл ... ... негізгі қағидалары қолданылып,
«қарақшылықпен» күрес, интеллектуалдық меншік ... ... ... ... ... атаулар, интегралдық сызбалардың
топографиясы, ноу-хау, патенттерді және т.б қорғау кіреді.
5. Дауларды реттеу және шешу туралы келісім. БСҰ мүшелері дауларды ... ... ... ... ... шешеді. 1999 жылдың наурыз айына дейін даулар ... 167 ... МОТП – ... саясатқа шолу механизмі. Осы келісім бойынша БСҰ-ға
мүше елдердің ашық, тұрақты және ... ... ... ... ... ... ... механизмі жетілдіріледі. ЕО,
АҚШ, Канада және ... ... екі ... ... мемлекеттер төрт және
алты жылда бір рет өздерінің саудалық ... шолу ... ... ... ... мүше елдерінің 45 мемлекеті өздерінің саудалық
саясатына шолудан өтті.
Сызба-1
БСҰ-ның ... ... ... ... ... ... ... – Министрлер конференциясы. Оған барлық мүше
елдердің өкілдері кіреді, олар екі ... бір рет ... ... конференциясы БСҰ-ның қызметін атқарып, келісімдерге өзгертулер
енгізеді, ... мүше болу ... ... ... ... Министрлер конференциясының қызметін Бас кеңес атқарады. Бас
кеңес – дауларды шешу ... ... ... шолу Органы, тауар сату
кеңесі, қызмет көрстеу, интеллектуалдық меншік құқығының аспектілерінің
жұмысымен айналысады. ... ... ... та ... оны Министрлер
конференциясы тағайындаған Бас директор ... ... ... мүше елдерге ақпарат, келісімдерде әкімшілік және техникалық көмек
беру, экономикалық және статистикалық ... ... ... ... ... ... конференциясы 1996 ... ... ... 1998 ... ... ... ... үшінші 30.11-
03.12.1999 жылы Сиэтл (АҚШ), төртінші 9-13 қараша 2001 жылы Доха ... ... мүше болу ... мүше болу процессі өте ұзақ және қиын. Оған мемлекеттің
экономикалық статусы ... ... даму ... ... ... Әр бір автономиялы мемлекет немесе бөлек кедендік территория БСҰ-
ға мүше бола алады.БСҰ-ның мүшесі болу үшін мемлекет 5 жыл бойы ... ... ... Осы жылдардың ішінде бұл мемлекет ... сай болу үшін , ... ... ... ... ... БСҰ-ға мүше болу процессін ... ... ... – мүше болу ... келісім, БСҰ (12 бап), ГАТТ (33 бап)
және Хатшылық дайындаған істік құжаттар.
БСҰ-ға қосылу процессі, мемлекеттің БСҰ-ға ... ... ... ... ... ... ... жазылуынан басталады. Осыдан кейін Бас
кеңес және Министрлер конференциясы арнайы жұмыс ... ... ... ... мүше ... ... ... кіреді. Жұмысшы тобын
тағайындағаннан кейін сұраным – ... ел, ... - елге ... ... өзінің сыртқы саудасының тәртібі туралы меморандумды
ұсынады. Осылайша, кандидат-елдің ұйыммен қатынасы Хатшылық ... ... ... ... ... меморандум және т.б құжаттарды дайындауға
техникалық көмек көрсетеді. Меморандум және басқа да ... ... ... БСҰ ... ... ... ... Меморандум
ұсынылғаннан кейін екіжақты келісімдер ... ... ... ... тек ... ... ғана ... басқа да жақтарынан толық
зерттейді. Жұмысшы тобының зерттеулік қорытындысы мен қосылу шарттары мына
ресми құжаттарда тіркеледі – міндеттемелер ... ... ... ... ... ... ... заңды түрде тіркелген қосылу туралы
хаттама, міндеттемелер тізімі және т.б. Бұл ... ... мен Бас ... мүшелерінің 2/3 бөлігі қабылдағаннан кейін
ғана, олар өздернің заңды күшіне ... 30 ... ... БСҰ ... процедураны аяқтағаннан кейін, кандидат-ел БСҰ-ға толық құқылы мүше
ретінде кіреді.
БСҰ-дан шығу ... ... ... ... ... БСҰ Бас
директорына мүшеліктен шығу ... хат ... алты ... ... ... мемлекет барлық міндеттмелерден босатылып, мүшеліктен шығады.
ГАТТ/БСҰ тарихында осындай бірнеше ... ... (1950 ... ... ГАТТ-тан шықты).
БСҰ-ға мүше болу үшін мемлекет экономикасы, БСҰ қабылдаған барлық
міндеттемелерге сәйкес болу ... деп, ... ... ... ал енді
осындай елдің экономикасы қандай болу керек ... ... ... ... ... ... ұлттық өнімнің бәсекелік қабілеті.
2. Басқа елдерге тәуелді емес, ұлттық валюта курсының ... ...... ... ... ... ... Экономикалық және т.б мәселелерді шешетін ұлттық заңдылықтың болуы.
5. Бұл мемлекет өздерінің азаматтарының әлеуметтік және еңбегін қорғауды
қамтамассыз етуі қажет.
6. ... ... ... шеше алатын, ТНК мен монополиялардың
ықпалына тәуелді емес мемлекет.
ІІІ бөлiм. Қазақстан Республикасының халықаралың экономикалық ұйымдарға
қатысуы
Қазақстан ... ... ... және ... ... ... кестеде көрсетiлген.
|Ұйымның аты |Статусы |Нормативтiк актiлер ... ... ... |мүше |ҚР-ның БҰҰ-ға мүшелiгiн |Нью-Йорк ... - ООН | ... БҰҰ Бас |1992 жыл |
| | ... ... | ... ... |1. Осы ... мүшелiк жөнiнде |Алматы, 1992|
|кедендiк ұйым – | |ҚР ... |жыл ... | ... ... хаты | |
| | |2. ... ҚР қабылдау жөнiнде | |
| | ... ... ... ... |
| | ... түскен нота |1992 жыл |
|Бүкiләлемдiк |1996 |ҚР ... кiруi ... ҚР ... 1996|
|сауда ұйымы – ВТО|жылдан |Үкiметiнiң қаулысы |жыл |
| ... | | |
| ... | ... ... |ҚР ... ... жөнiнде» |Алматы, 1992|
|валюталық қор – | |ҚР заңы |жыл ... | | | ... ... |ҚР ... қайта құру |Алматы, 1992|
|құру және дамыту | |және ... ... ... ... – МБРР | ... ҚР заңы | ... |мүше |ҚР ... ... ... ... | ... ... ... |
|корпорация – МФК | |ҚР заңы | ... даму ... |ҚР ... даму |Алматы, 1992|
|Ассоциациясы – | ... ... |жыл ... | ... ҚР заңы | ... ... |ҚР ... |Алматы, 1992|
|кепiлдемесiнiң | ... ... |жыл ... | ... ... ... | |
|агенттiгi - МАГИ | |ҚР заңы | ... ... |«ҚР ... ... ... ... ... | |реттеу бойынша Халықаралық |жыл ... | ... ... ... ҚР| ... | ... | ... | | | ... ... ... |«ҚР ... мүшелiгi жөнiнде» ҚР|Алматы, 1993|
|құру мен даму | ... ... |жыл ... - ЕБРР | | | ... даму |мүше |«ҚР АДБ мүшелiгi жөнiнде» ҚР ... ... - АБР | ... ... |жыл ... даму ... ... ... ... ... ... - ИБР | |кiру жөнiнде» ҚР Үкiметiнiң |жыл |
| | ... | ... ... |1. ТМД құру ... келiсiмi|Мәскеу, 1991|
|Мемлекеттер | |2. ҚР Жоғарғы ... «ТМД |жыл ... – СНГ | ... ... ... |Алматы, 1991|
| | ... ... |жыл ... ... |1. ... ... |Исламабад, |
|ынтымақтастық | ... ... ... ҚР |1992 жыл |
|ұйымы - ОЭС | ... мүше етiп ... | |
| | |2. ҚР ... ... ... ... | ... кiру ... ... |жыл ... ... ... одақты құру |Мәскеу, 1993|
|- ЭС | ... ... |жыл ... ... |ҚР, Қырғызстан Республикасы, |Алматы, 1994|
|экономикалық | ... ... |жыл ... - ЦАС | ... БЭК құру жөнiндегi | |
| | ... | ... одақ ... |4 ... ... |Мәскеу, 1995|
| | ... ... |жыл |
| | ... ... | |
| | ... Белорусь | |
| | ... ... | |
| | ... Одақ ... | |
| | ... | ... жылы ... Халықаралық валюта қоры мен Халықаралық қайта құру
және даму банкiсiне мүше болды. ХВҚ-ғажәне Бүкiләлемдiк Банктiң ұйымдарына
кiру үшiн қажеттi ... ... үшiн 1992 ... маусымында Қазақстанда
«Қазақстан Республикасының Халықаралық валюталық қорға, Халықаралық қайта
құру және даму қорына, Халықаралық даму корпорациясына, ... ... ... ... ... ... Халықаралық орталыққа
мүшелiгi» жөнiнде арнайы Заң қабылданған едi.
1993 жылдан бастап Қазақстан үкiметi қаржылық тұрақтандыруға ... және ... ... қайта құруға бағытталған ортақ
экономикалық стратегияға сәйкес ... ... Бiз ... ... ... мекемелерден де, екi жақты факторлар мен кредиторлардан да
қолдау табудамыз.
ХВҚ-дан түсетiн көмек 1993 жылы ... ... ... ... бойынша заем түрiнде және 1994 жылдың ... мен 1995 ... ... екi ... ... ... ... түстi.
Қазiргi кезде ХВҚ-дан стенд-бай бағдарламасы бойынша 3 жыл мерзiмге
жаңа несие алу жағдайлары қарастырылып жатыр. Халықаралық ... құру ... ... ... ... ... 7 ... бекiттi.
3.1. Қазақстанның БСҰ-ға кіруінің оң және теріс жақтары.
Қазақстанның БСҰ-ға кіруі шынымен, өте ... және қиын ... ... ауыспалы болып есептеледі, өйткені КСРО құрамында
болған кезде біздің ... ... ... ... ... ... ... жүргізу әдістері, кәсіпкерлік дағдылар,
дамудың демократиялық жолдары тәуелсіз ... жаңа ... жылы 26 ... ... ... ... кіру ... жіберді. ҚР-
ның Үкіметі БСҰ-ға кіру процессін БСҰ міндеттемелеріне сай өткізуде. ҚР-ның
сыртқы саудасы туралы Меморандум және "ҚР-ның БСҰ-ға кіру ... ... ... 19 ақпанда жіберілді. Хаттшылыққа ҚР қабылдаған бірқатар ... ... ... ... ... ... мен ... шаралары" туралы. Қазіргі уақытта
Қазақстан бақылаушы статусында.
Қазақстанның ... кіру ... ... мүше ... РНБ қолдану құқығы. РНБ - ГАТТ ... ГАТС /2 бап/ және ... /3 ... тіркелген.
Екіншіден, Қазақстан халықаралық сауданың құқықтық механизмнің құрылуында
қатысады, өздерінің ... ... ... ... БСҰ ... сайлау құқығын алады.
Үшіншіден, Қазақстанды халықаралық-құқықтық жүйе ... ... ... ... ... бәсекесінен қорғайды.
Төртіншіден, Қазақстан БСҰ-ға мүше елдердің ... ... ... ... саудалық шолу механизмі арқылы алады. Сонымен
қатар, әр ... ... ... ... Ақпараттық база көмегімен
біле алады.
Бесіншіден, ҚР өзінің сыртқы ... ... ... БСҰ Хатшылығының мамандандырылған заңгерлер мен эксперттердің
консультация беру көмегімен шеше ... ... БСҰ ... ... барлық құқықтарды
иеленеді.
Жетіншіден, БСҰ шеңберіндегі дауларды шешу механизміне қол жеткізеді.
Теріс жақтары:
Біріншіден, өте қатаң халықаралық бәсеке. Бүгінгі ... ... ... орнықты дамып жатыр, басқа ... ... ... ... ... ... кедендік баждары міндеттемелерден асып түседі.
Егер біз осы ... ... ... ... ... ... ... алмаймыз.
Үшіншіден, инвесторлардың қызметтерін реттеу проблемасы. Біздің
заңдылықтарымыз, БСҰ - инвесторлардың қызметіне шек ... ... ... біз осы ұйымға кіретін болсақ, біз инвесторлардың қызметін бақылау
мүмкіндігінен ... ... ... ... ... отандық
өндірушілерді қолдап жатыр, бірақ бұл жайт халықаралық саудада ... ... ... ... "Біз ... ... ... Н.Ә.Назарбаев қолдап жатқан, шағын және орта ... ... ... ... өндірушілер БСҰ-ға мүше елдермен бәсекелесуге ... ... ... ... ... біз БСҰ-ға қосылатын болсақ көп
жақтардан ұтамыз деп ... ... ... бұл ... бізге
көптеген зардаптар мен жағымсыз салдарын тигізеді деп есептейді. Ал енді,
біз БСҰ-ға кірсек, еліміздің бөлек экономикалық ... ... ... ... кедергілер. Тарифтік кедергінің төмендеуі (12-13%, 7-8 %),
тауар көлемінің өсуіне ... ... ... ... салық салу
қысқартылады. Импорттық баж азаятын болса да (5%), шетелдік жабдықтаушылар
тауарының бәсекелік позициясы өседі. Бұл ... ... ... ... пен ... ... азайту саладрынан өзіміздің бағамыздың
төмендеуіне әкеледі. Теңге курсының айырбасы екі ... ... ... ... ... ... курсы өскен кезде, шетелдік
жабдықтаушыларды ... Біз ... ... болсақ, қазақстандық
тауарлар экспортының 10%-і ғана ұтылыста болады.
Шикізаттар. Экспортқа шығарылатын негізгі тауарлар: ... - 57%, ... - 25%, ... пен оларды өндіретін шикізаттар -
7%, машиналар, жабдықтар, ... - 2%. ... ... ... 90%-і, ... ... шетелге шығарылады. Себебі,
біздің елімізде осы шикізатты қайта өңдейтін ... ... ... ... ... экспортқа шығарылатын тауарлар - мұнай, ... ... - ... газ конденсаты, көмір, бидай, алюминии оксиды
және қара металлды жалдау ... ... ... ... ... өтіп жатыр, сондықтан біз ... ... те, ... Бұл ... ... Қазақстан халықаралық конъюктураға одан сайын
тәуелді болады.
Мұнай секторы. Қазақстан ... ... ... ... мұнай
секторымыз көп қиыншылықтар шекпейді. Республикамыз қуаттасушы нарықта
шетелдік бәсекеден қорықпайды. Біз БСҰ-ға ... ... БСҰ ... мен
келісімдерінде жазылған, халықаралық бәсеке ... ... ... ... ... және ... ... Қара және түсті металлургия өнімдері
импортер елдердің тауарлық шектеулеріне көп түседі, егер біз БСҰ-ға ... ... ... ... тарифтік қорғау деңгейі
төмендейді, осыған қарамастан металл өнімдері антидемпингтік шаралар арқылы
өтеді. ... ... ... да ... ... ... өндірілетін барлық өнімнің елеулі бөлігі экспортқа шығарылады.
Ақпараттық технологиялар. Қазіргі кезде елімізде ... ... саны ... ... ... ... ... дамыған.
Бірақ, компьютерлердің топтауы мен жабдықтардың барлығы шетелде істеледі.
Есеп шығарушы технологиялар халықаралық бәсекеге ... ... ... бұл өнімдердің экспорты жоқ.
ҚОРЫТЫНДЫ
Халықаралық ұйымдардың дамуы мен ...... ... көшiрудiң глобалды бағытын көрсету және ... ... ... ... ... ... ... ұйымдардың бiрнеше түрлерi құрылды: ол ... ... ... ... ... ... ұйымдар болды. ... ... ... ... әлеуметтiк-экономикалық жүйенiң
бiрiгуi бойынша, елдердiң ұйымға кiруi, аймақтық ұйымдар т.б.
Қазiргi ... ... ... ... ... маңызы өсуде,
осы жағдайда бiрде-бiр мемлекет экономикалық, мәдени, гуманитарлық дамуда
жеке-дара дами ... ... ... ең ... ... ... институттардың құрылуы.
Халықаралық ұйымдардың мақсаты – оның құрамына қандай елдер кiруiмен
ерекшеленедi.
Дамыған капиталистiк ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ трансұлттық корпорациялардың қызметiн
кеңейту ... ... ... экономикалық ұйымдардың маңызы
қазiргi әлемде үлкейiп келедi. Бұл ұйымдардың қызметi әр түрлi әлеуметтiк
құрылымдағы елдердiң арасындағы ... ... ... бағытталған.
Халықаралық саудаға қатысатын елдер, осы ... ... ... iздеуде және оны болдырмау немесе жұмсарту
шараларын қарастыруда. Бұл жағдайда осы ... ... ... ... тән екii ... ... ... Бiр жағынан, олар өз
күштерiн сыртқы сауданың дамуы мен кеңею ... ... ... ... ... ... туындайды - ол бағыт оның орталықтануы, яғни
жекелеген елдер ... және ... ... ... осы екi ... ұжымдық iс-әрекеттiң ... ... өз ... ... ... ... ... байланысты,
жинақты сыртықы сауда саясатын ойластыру өзiнiң ... ... ... ... та ... ... ... қарама-қайшылықтарды жартылай
шешуде.
Халықаралық саудаға қатысатын елдер келiсiмiнде ... рөл ... ... мен ... ... ... сондай-ақ
келiсiм бойынша халықаралық ұйымдар құруда елдер арасындағы сыртқы сауда
саясатын мемлекетаралық деңгейде ... ... ... ... ... ... байланыстағы проблемаларды қарастыруда,
жан-жақты шешiмдер көбейдi, осы мәселелердi ... ... ... ... қарама-қайшылықтар жиi кездеседi.
Қолданылған әдебиеттер:
1. Мамыров Н.Қ., Мадиярова Д.М., ... А.Е. ... ... оқу ... ... ... ... Халықаралық экономикалық қатынастар: оқу құралы/ құр. Елемесов Р.Е.
Алматы: Қазақ университетi, 2002.
3. Халықаралық экономикалық қатынастар: оқу ... ... ... ... С.С., ... А.С. Әлем ... ... II бөлiм.
Алматы, Дәнекер, 2003
5. Авдокушин Е.Д. Международные экономические ... ... ... Алматы, 1996
6. Члество РК в международных общественных и ... ... и ... №50, декабрь 1997
7. Сагадиев К. Экономика Казахстана: очерки ... ... ... – 312 с.
8. Макконел Кэмпбелл Р., Брю Стэнли Л. Экономикс: ... ... ... М., ... 2000.
9. Ребнев Л. С., Нуреев Р. М. Экономика: Курс основ. ( М., 2000.
10. Словарь современных экономических и правовых ... / ... ... и др.; Под ред. В.Н. ... и В.С. Каменкова. – Мн.:
Амалфея, 2002.
11. Экономика. Краткий словарь. – Ростов н/Д: ... 2001. – 336 с. ... XXI ... Курс ... ... учебное пособие./под ред. Чепурина М.Н.
Алматы, 1994. – 480 с.
-----------------------
Тауар сату кеңесі
Қызмет көрсету ... ... ... ... ... ... ... және даму комитеті
Бас директор және Хатшылық
Саудалық саясатқа шолу Органы
Бюджеттік мәселелер комитеті
Дауларды шешу Органы
ТРИПс
МОТП
БСҰ
Тауарларды сату ... ... ... ... ... шаралары
Субсидиялар мен компенсациялар
Ауылшаруашылық
Санитарлық/Фитосанитарлық
Киім
Инвестициялық шаралар
Антидемпинг
Топтық тауарлар келісімі
Азаматтық авиация
Азық-түлік
ГАТТ /1994/
Саудалық дауларды реттеу және шешу.
Қызмет көрсету туралы жалпы келісім

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Халықаралық валюталық-қаржылық және несиелік ұйымдар22 бет
Халықаралық сауда ұйымдарының мәні мен ролі16 бет
Халықаралық экономикалық ұйымдардың қызметі және халықаралық экономикалық жүйесіндегі ролі43 бет
Халықаралық ядролық қауіпсіздікті қамтамасыз етілуіндегі қоғамдық-саяси ұйымдардың алатын орны теоретикалық-әдіснамалық мәселелері103 бет
Халықаралық құқық нормаларын қалыптастырудағы халықаралық ұйымдардың орны мен ролі81 бет
Халықаралық ұйымдар8 бет
Халықаралық ұйымдар жайлы10 бет
Халықаралық ұйымдар жайлы мәлімет29 бет
Халықаралық ұйымдар шегіндегі адам құқықтарының халықаралық-құқықтық негізінің құрылуы102 бет
Халықаралық ұйымдардың халықаралық құқықтық жауапкершілігі86 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь