Батыс еуропа және оның терроризммен күресі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

ТАРАУ 1 БАТЫС ЕУРОПАДАҒЫ ТЕРРОРИЗМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..7

1.1 Терроризмнің әлеуметтік және саяси негіздері ... ... ... ... ... ... ... ...7

1.2 Террорлық әрекеттің өріс алуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9

ТАРАУ 2 ИСПАНИЯДАҒЫ ТЕРРОРИЗМНІҢ САЯСИ.ӘЛЕУМЕТТІК СЕБЕПТЕРІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12

2.1 Испанияда террорлық әрекеттердің орын алу себептері ... ... ... .12

2.2. Испанияның қоғамдық.саяси құрылымдық жүйесі және әлеуметтік жағдай ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..15

2.3 Испан үкіметінің терроризммен күрес тәжірибесі ... ... ... ... ... ...28
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...25
Тақырып өзектілігі. Терроризм қазіргі таңдағы бүкіл әлемдік қауымдастықтың басты және өзекті мәселесі болып отырғаны ешкімге де жаңалық емес.
Қазіргі таңда терроризм күнделікті өмірдің шындығы борлып отыр. «ХХ ғасыр үрейі», «ХХI ғасыр үрейі», «Қазіргі кезеңнің жаһандық қауіпі» қауіпті әлеуметтік-саяси құбылысқа, міне, осындай анықтамалар беріледі. Террористік актілер, зорлық-зомбылық, әскери әрекеттерді этникалық, идеолоиялық және діни топтар күресінде үнемі қолданылып жүргенін көріп отырамыз. Ғылым мен техниканың дамуы террористік топтардың қолдарына қазіргі кезеңге сай, жаңа қарулар беріп отыр.Бұл құбылыстың қауіп көлемі өсіп, әр түрлі формаларға ие болып отыр. Террористік әрекеттердің нәтижесінде күнделікті әр аймақта мыңдаған адамдар қаза тауып жатады.
Осындай күнделікті қауіпті алдын алу үшін терроризммен күресуші мемлекеттер терроризмге қатысты заңнамаларына қосымшалар енгізіп, жаңалап отырады.
Халықаралық деңгейдегі терроризммен күрес қиынға соғып отыр. Осы тұста, терроризм мәселесіне қатысты халықаралық, аймақтық ұйымдар бар жігерлерін салып отыр, мысалы БҰҰ, Еуропалық Одақ. Еуропалық Одақ шеңберінде арнайы органдар құрылды, терроризм мәселесі жөніндегі Сыртқы істер министрлігі Комитеті жұмыс істейді.
Батыс Еуропа аймағында терроризмнің өріс алуы, батыс елдерінің онымен күресі екі деңгейде жүргізіліп жатыр. Бірінші, мемлекеттік деңгейде - әр ел мемлекет шеңберіндегі террористік ұйымдармен күресін жүргізіп отыр. Екіншіден, халықаралық деңгейі, барлық мемлекеттер әр түрлі – халықаралық, аймақтық, әскери - ұйымдар шеңберінде ынтымақтасып отыр. Осы негізде Испанияның ЭТА ұйымымен күресі әжіптеуір кезеңді алады, қазір де жалғасып отыр. Испаниядағы басктер елі тәуелсіздігі үшін әлі күресіп келеді, және Испаниямен шекаралас Франциядағы аумақтарда қолдаушы топтармен бірігіп, аймақтың, жалпы әлемнің алаңдаушылығы мен үрейін туғызып отыр.
Испания және Батыс елдерінде терроризмнің пайда болуы, дамуы, оған қарсы жеке және ортақ іс-шаралары, тарихи қалыптасқан тәжірибелері осы жұмыста толық зерттеледі.
Сонымен, жұмыстың өзектілігі – Батыс Еуропа аймағында, оның ішінде Испанияда орныққан терроризмге байланысты батыс елдердің , ең бастысы, демократияға қол жеткізген Испанияның бұл құбылыспен күресі мен тәжірибесін зерттеу отандық тарихи ғылымда арнайы зерттеудің пәні болмағандығы болып табылады.
Осы тақырыпты зерттеуде негізгі қойған мақсатым – терроризмнің Батыс Еуропада орын алуын анықтау және Испанияның терроризммен күресін анықтап, оған талдау жасау. Белгіленген мақсатқа жету үшін келесі міндеттер қойылды:
1 Конституция Испании // http: www.rambler.ru
2 Испания, 1918-1972: Исторический очерк. – М.: Наука, 1975. - 495с.
3 Хенкин С.М. Испания после диктатуры: Социально-политические проблемы перехода к демократии. М.: Наука, 1993. – 199с.
4 Авилова А.В. Современная Испания. – М., 1989г. – 383с.
5 Нарочницкая Е.А. Терроризм и демократия //Актуальные проблемы Европы. -2004. - № 5. – С.173-195
6 El Pais Vasco: Pluralismo y nacionalidad // www.google.com
7 Хенкин С.М. Националистический терроризм: ЭТА в Испании //Актуальные проблемы Европы. -2004. - № 5. – С.173-193
8 ABS 2004
9 Llera F.J. Continuidad y cambio en lapolitica vasca: notas sobre identidades socials y cultura politica // Rev. esp. de investigaciones social polit.- Madrid, 1992. – № 47. – P.107-135
10 Хосе Д. Чапарро Терроризм – чума XX–XXI столетий
(перевод с испанского Николая Блинкова)//Личность в экстремальных условиях. – М., 2002. -№ 4. – С. 146-158
11 Евстигнеев В.В. Испания: основные направления внешней политики. – М., 1982г. – 40с.
12 El Mundo, 14.05.2004
13 Авилова А.В. Современная Испания. – М., 1989г. – С.281
14 Сентябрев А. Проблемы терроризма в Испании: Поучительный опыт// Обозреватель. – М., 2000 - №3. – С.34-38.
15 Красиков А.А. Испания в мировой политике: полвека дипломатической истории. – М., 1989
16 Пожарская С.П. Испания и США: внешняя политика и общество. 1936 – 1976 гг. – М., 1982г. - 343с.
17 El Mundo 2004
18 El Pais 2000
19 Мировая экомика и Международные отношения 2005
20 http: // www.elpais.es
21 http: // www.maec.es
22 http: // www.mde.es
23 http: // www.unodc.org
24 Черкасова Е. Поворот во внешней политике Испании: амбиции и границы возможного // Мировая экономика и международные отношения. – 2005. - №8. – С.65-76
25 Фадеев Д.А. Опыт политического переходного периода: Испания после Франко // Полис. – 1991. - №5
26 Кусаинова М.А. Роль и место Испании в НАТО / С.72
27 Кусаинова М.А. Проблемы национальных меньшинств Испании / С.98
        
        ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҚАТЫНАСТАР ФАКУЛЬТЕТІ
Халықаралық қатынастар
және ҚР сыртқы саясаты кафедрасы
АЙНАҚҰЛОВА ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... ... ... Мұхаметханұлы Н.
Қорғауға жіберілді:
« » ... ... 1 ... ... ... ... және ... Террорлық ... ... 2 ... ... ... Испанияда террорлық әрекеттердің орын ... ... ... ... ... ... Испан үкіметінің терроризммен ... ... ... Терроризм қазіргі ... ... ... басты және өзекті мәселесі болып отырғаны ешкімге де жаңалық
емес.
Қазіргі таңда терроризм күнделікті өмірдің ... ... ... «ХХ
ғасыр үрейі», «ХХI ғасыр үрейі», «Қазіргі кезеңнің жаһандық қауіпі» қауіпті
әлеуметтік-саяси құбылысқа, міне, осындай ... ... ... ... ... әрекеттерді этникалық, идеолоиялық және
діни топтар күресінде үнемі қолданылып жүргенін көріп отырамыз. Ғылым ... ... ... топтардың қолдарына қазіргі кезеңге сай, жаңа
қарулар беріп отыр.Бұл құбылыстың қауіп көлемі ... әр ... ... ие
болып отыр. Террористік әрекеттердің нәтижесінде күнделікті әр аймақта
мыңдаған ... қаза ... ... күнделікті қауіпті алдын алу үшін терроризммен күресуші
мемлекеттер терроризмге ... ... ... ... ... ... ... күрес қиынға соғып отыр. Осы тұста,
терроризм мәселесіне қатысты халықаралық, аймақтық ұйымдар бар жігерлерін
салып отыр, мысалы БҰҰ, ... ... ... Одақ ... ... ... ... мәселесі жөніндегі Сыртқы істер министрлігі
Комитеті ... ... ... ... ... өріс ... батыс елдерінің онымен
күресі екі деңгейде жүргізіліп жатыр. Бірінші, мемлекеттік деңгейде - әр ... ... ... ... күресін жүргізіп отыр.
Екіншіден, халықаралық деңгейі, барлық ... әр ...... ... - ... шеңберінде ынтымақтасып отыр. Осы ... ЭТА ... ... әжіптеуір кезеңді алады, қазір де жалғасып
отыр. Испаниядағы басктер елі тәуелсіздігі үшін әлі ... ... ... ... ... ... қолдаушы топтармен бірігіп,
аймақтың, жалпы әлемнің алаңдаушылығы мен үрейін туғызып отыр.
Испания және Батыс елдерінде терроризмнің пайда ... ... оған ... және ортақ іс-шаралары, тарихи қалыптасқан тәжірибелері осы жұмыста
толық зерттеледі.
Сонымен, жұмыстың өзектілігі – Батыс ... ... оның ... ... ... байланысты батыс елдердің , ең бастысы,
демократияға қол жеткізген ... бұл ... ... мен тәжірибесін
зерттеу отандық тарихи ғылымда арнайы зерттеудің пәні болмағандығы болып
табылады.
Осы тақырыпты зерттеуде ... ... ...... Батыс
Еуропада орын алуын анықтау және Испанияның терроризммен күресін анықтап,
оған талдау ... ... ... жету үшін ... ... ... Батыс еуропа аймағында ... ... өріс ... және ... және ... ... ... Испанияда террорлық әрекеттердің орын алу себептерін анықтау ... ашып ... ... ... ... ... мен әлеуметтік жағдайын
анықтау;
• Испания үкіметінің терроризммен күрес тәжірибесін сипаттау, үкіметтің
осы мәселеге байланысты ұстанымдары мен ... ... ... ... ... құжаттарды сараптау, жүйелік,
мәселелік, хроникалық, талдау-ғылыми ... ... ... ... ... анықтау үшін пайдаланылды. Жүйелік әдіс
зерттеу пәнін бірлік пен ... ... ... ... тарихнамасына шолу. Қарастырылып отырған тақырыптың ... ... және ... ... ... негізінде
жасалды.
Испанияның франкистік кезеңнен кейін саяси ахуалы, әлемдік мәселелерге
қатысты халықаралық қатынастардағы рөлі мен әлемдік саясаттағы алатын ... ... ... ... ... ... қатысуы
жөнінде, яғни сыртқы және ішкі саяси саласы мен жаңа кезеңдегі Испанияның
терроризммен күресіне ... ... ... ... ... ... А.В. Авилова /13/, С.П. Пожарская /16/, В.В. Евстигнеев
/11/, А.А. Красиков /15/.
А.Авилованың «Современная ... атты ... ... ХХ
ғасырдағы ішкі және сыртқы саясаты, оның жаңа кезеңде тарихында ерекше орын
алып отырған мемлекет ішіндегі өзгерістері, мемлекетті ... ... ... алдынғы қадамдары мен онда алатын орны ... ... ... ішкі және сыртқы саясатында орын ... ... ... ... ... яғни ... өзгерістер кезіндегі әлеуметтік мәселелердің саясатқа ... оның ... ... мен ... ... ... «Испания в мировой политике: полвека дипломатической
истории» атты ... ... ... демократиялық тәртіпке өткен
Испанияның саяси өмірі туралы нақты жазылған. Франкистік ... ... ... ... ... ... ... аяқ басуы,
Еуропалық Одақ пен НАТО-ға мүшелік ету ... ... ... ол
туралы халық пікірі жөнінде айтылған. Сонымен қатар сол кездегі ... ... ... үшін ... ... ... жақсы
шолу жасалынған.
В.Евстигнеевтің «Испания: основные направления внешней политики» атты
кітабында Испанияның сыртқы саясатына жақсы шолу жасалынған.
С.Пожарскаяның ... и США: ... ... и ... атты
еңбегінде Испанияның саясатындағы АҚШ-қа қатысты испандық қоғамның орны ... ... ... ... Испанияның сыртқы және ішкі саясаты, оның мемлекет
ішіндегі қауіптермен күресі жөнінде жазылған ... ... аз ... қасы деп ... болады.
Зерттеу барысында пайдаланған деректер көздерін 4 топқа бөлуге болады.
Бірінші топқа заң актілері кіреді, яғни ... ... ... ... ... ... ... елдерінің және Испанияның терроризмге қатысты
декларациялар мен бағдарламалары ... ... ... ... жүзеге асырылып жатқандығын көрсетеді.
Үшінші топқа Батыс елдері мен Испанияның терроризмге қатысты ұйымдар
шеңберіндегі қазіргі кездегі ынтымақтастықтарының ... мен ... ... ірі ... ... шығармалары, сөйлеген
сөздері мен сұхбаттарын атап кетуге болады. Мұнда, ... ... І ... испан халқына жолдауы, Мақалалар жинағындағы ... ... ... ... І Хуан ... 2008 ... Испан халқына жолдауында
Испанияның ішкі және ... ... ... ... жаңа ... ... ... Қазақстанның алатын
орны және ... ... ... ... ... жаңа өзгерістер жөнінде айтылған.
Төртінші топқа басылым беттеріндегі құжаттар, ... ... ... ... ... жазу ... кең қолданылды. Жүйелі
түрдегі ақпараттар (газет-журналдар) арқасында Испанияның ... ... ... ... ... жөніндегі сыртқы саяси
жаңалықтарды алуға және оларды сараптауға болады. Мұнда ... ... және ... тілдеріндегі көптеген газет-журналдар қолданылды:
Актуальные проблемы Европы /5; 7/, ... ... и ... /19/, El Pais /20/, ... /25/, El Mundo /17/. Аталып отырған
газет-журналдар арқасында халықаралық қатынастар өмірінде ... ... мен оның ... ... ... ... мен ... мемлекетінің
әлемдік деңгейдегі қауіпке қатысты іс-шараларының ... ... ... ... ... оларға талдау жасауына мүмкіндік береді.
Жалпы, басылымдар Батыс ... ... оның ... ... ... саясатта әлемдік мәселелерге қатысты өзге мемлекеттер
және ұйымдармен бас қосып, бұл мәселеленің шешілу жолдары жөніндегі қазіргі
кездегі тенденцияларды терең ... ... ... ... Қазіргі таңда терроризмнің өріс алуы барлық аймақтарды
қамтып отыр, оның ... ... ... елдері де шетте қалмады. Испаниядағы
ЭТА ұйымы өз әрекеттерін әлі де ... ал ... жаңа ... ... күрес жүргізуде. Испанияның жаңа үкіметінің терроризммен күресі,
оның жинақталған тәжірибесі тақырыптын жаңалығын анықтайды.
Осындай материалдарға сүйене отырып жазылған ... ... ... ... және ... ... 1 БАТЫС ЕУРОПАДАҒЫ ТЕРРОРИЗМ
1. Терроризмнің әлеуметтік және саяси негіздері
Терроризм күрделі және ... ... ... ... ... құбылыс.
Бұл ұғымның заң жүзіндегі анықтамаларын айтпас бұрын, оның ... аса ... бөлу ... ... бөлігі – жүйелік негіздегі зорлық-зомбылық жасау,
мұндағы қиянат тиісті әлеуметтік-саяси мотивация және ... ... ... ... ... екі ... тұрады: біріншіден –
үрей туғызу әрекеті, екіншісі - ... ... етіп ... ... ... ... ... көріп отырғандай, терроризм акциясы
құрылымы бойынша күрделі құбылыс, оның қылмыс жасауда екі объектісі болады.
Бірінші ... – жеке ... ... ... немесе материалдық объекті
болуы мүмкін; екіншісі – бақылайтын ... ... ... ... деп
түсінуге болады.
Террористер әрекеттерінің объектілері негізінен мемлекет қайраткерлері
мен бөлімдері; екіншіден – ... ...... ... ... Терроризм, қандай болмасын мемлекет, заңды немесе саяси-
идеологиялық түріне қарамастан, үлкен қауіп ... ... ... ... ... мен халықаралық
құқықтарында терроризмді қауіпті қылмысқа жатқызуы жай емес.
Соңғы он жыл ішінде заңдық базалар ... ... ... ... ... ... ... нормативті актілерде
мемлекеттердің террористік әрекеттерінің түрлі формалары мен түрлері ... ... ... ... Оның ... 1970 ... Гаага
Конвенциясы, әуе кеңістігінде террористік қылмыстармен күресу жөнінде 1971
жылғы ... ... 1973 ... Нью-Йорк Конвенциясы – халықаралық
қорғанысқа ие ... ... ... ... және ... жөніндегі
Конвенция.
Кейбір аймақтарда антитеррористік сипаттағы және нормативтік актілер
бар. Мысалы, 1977 ж. ... ... ... ... ... ... конвенциясы. Қабылданған Конвенцияға байланысты ... ... ... де ... ... әр ... жеке
заңнамаларына сәйкес терроризммен күресу жолын тауып отыр.
Халықаралық деңгейге шығып отырған терроризм құбылысын әр түрлі сала
өкілдері бұл ... ... ... Бұл ... ... ... ... Саяси негіздегі терроризм ұғымы кең болып келеді.
Себебі, қазіргі ... ... ... ... діни экстремизм,
сепаратизмді алмасақ , ... ... ... байланысы тығыз болып
келеді.
Батыс Еуропадағы терроризмнің әлеуметтік және ... ... ... ... мемлекеттері терроризм құбылысымен ХХ ғ. аяғында
кездесті деп айтса болады. ХХ ғ. аяғы ... ... ... мен саяси қарама-қайшылықтар мен қарулы қақтығыстарға
айналды.
Әрине, мұндай ... ... ... деңгейде болды. Мысалы, ХХ
ғ. 20 жж. жаппай иммиграциялық толқындар негізінде мұндай мәселенің ... ... ... ... мемлекеттері бұрыннан келе жатқан тарихи азшылық
мәселесімен қайта кезікті. Франциядағы ... мен ... ... мен Оңтүстік Тироль; Ұлыбританияда Шотландия және ... ... және ... ... Фрисландия; даниялық Фарера –
осылар және Батыс Еуропаның басқа да «этникалық» аймақтары ... да ... ... ... ... ... бастағандары көріне
бастады.
Этникалық азшылықтар мәселесі негізінде әр түрлі этностардың бір аймақта
шоғырлануы, олардың арасында қайшылықтардың ... ... алып ... Бельгиядағы фламандықтар мен валлондықтар арасындағы ... ... ... ... өзін шет ел ... қарайды, әрине мұнда басктер бостандығын алу, ... ... ... ... ретінде көруі күмәнді емес.
Осы аймақта терроризмнің әлеуметтік негізі мен саяси негізі бір-бірінен
алшақ емес, олар ... ... ... ... ... мен қозғалыстары экономикалық артта
қалушылық (Корсика, Солтүстік Ирландия, Квебек, Бретань, ... және ... ... ... ... ... ... қалу (Валлония,
Шотландия) мен қарқынды даму (Фландрия) үстіндегі елдер; ресурстардың үлкен
қоры мен тапшылығы негізінде ... отыр [2, С. 66-78]. ... ... материалдық, яғни экономикалық артта қалушылыққа қатысты
емес. Бірақ ол да әсер етуші фактор болып табылады.
Испаниядағы ЭТА ... ... ... ұзақ ... бойы ... билеу құқығы үшін күресіп келеді. Басктер елі ... ... ... ... ... өз ... сақталуын талап етеді.
Басктер елі экономикалық жағынан Испанияның ең ... ... ... ... 60-70 жж. ... ... жылдары ең алдымен Испанияның
осы аймағы экономикалық ... тез ... ... ... ... ... ... мысалдардың
барлығының түбі әлеуметтік негізден пайда ... ... ... ... халықаралық террористік топтардың негізгі объектілері үкімет
өкілдері, мемлекет ... ... ... ... ... бола ... ... жатқан әрекеттерінің басты мақсаттары, ... ... ... ... ... мұнда олар үлкен қауым
жиналған орталықтарды таңдап алады, ең алдымен үлкен үрей ... ... ... ... ЭТА ... ... ... үрейін туғызып отыр.
Батыс елдері ішінде ең көп және адам ... ... көп ... ... ... халықаралық және аймақ шеңберіндегі терроризм
әлеуметтік немесе саяси ... ... ... мотивтері,
мақсаттары бір өз қойған талаптарына ... ... ... ... ... стратегия қажет, яғни әр мемлекет дайындаған өз ... ... ... өзге ... ... ... ... алуына ат салысуы қажет. Әрине, мұндай стратегияны бірден ... ... ... Халықаралық ұйымдармен ынтымақса отырып жасалған
әрекеттер тиімді ... деп ... ... ... ... ... ... деңгейге жетпесе де, мемлекет шеңберінен шығып отыр,
себебі бұл құбылыстың шекарасы жоқ.
1.2 Террорлық әрекеттің өріс ... ... ... ... ... ... екі
бағыт кездеседі. Бір жағынан бұл – көптеген классикалық және ... ... бұл ... ... ... ... қарастырады. Екінші
жағынан террористік қозғалыстардың тарихи жағы , оның ... ... ... зерттеудің негізгі пәні болып табылады. Соңғы ... ... мен ... ... оны бірнеше түрлеріне
бөліп қарастырады.
Терроризм ұғымының пайда болуы, тарихқа сүйенсек оның түп-тамыры ... ... ... Ал ... ... бұл ... пайда болуы
этносаяси талаптардың, ұлттық экстремизм және сепаратизм негізінде ... ... ... ... да ... ... және өзіндік
ерекшеліктерге ие. Осы негіздегі терроризм ... ... және ... нақты тарихи негіздегі қақтығыстармен тығыз
байланысты, және соның негізінде пайда болып отыр.
Қазіргі таңда ... ... ... ... ... ... ... үрейі», «ХХI ғасыр үрейі», «Қазіргі кезеңнің жаһандық қауіпі» қауіпті
әлеуметтік-саяси құбылысқа, ... ... ... беріледі. Бүгін
әлемнің кез-келген ... ... ... ... ... ... ... тұрғындар.
Қоғамдық қауіп деңгейі мен өрісінің кеңеюі, географияның және әлеуметтік
базалардың кеңеюі, ... ... ... шекаралардың ашық болуы, және ... ... ... терроризм қауіпі ұлттық мәселе ... ... ... ... ... әр ... ... ие, оның нығаюы
аймақтар ... ... ... ... ... мен
қақтығыстарды қамтып отыр. Оның таралуына да әр түрлі факторлар әсер ... ... ... ... ... ... ... артта
қалушылық және т.б. Ал бұл құбылысты іске асырушы топтар ... ... ... халықтарды қиянау, жасаған әрекеттерін БАҚ арқылы ... тағы ... ... арқылы мемлекет үкіметтерінен талаптарын орындау
мақсаттарына қол жеткізіп отырады.
«Терроризм – әр ... ... ... «аз ... және ... ... болып табылады. Терроризм этникаралық, конфессия аралық және
аумақтық дауларды шешудің кең тараған әдісі болып отыр, ... ... ... экстремистер, ұлтшылдардың антиконституционалдық мақсаттарына
жетудің тәжірибелеріне айналды» [10, С.146]. Экстремизм мен ... ... ... ... ... тудыдары, мысалы, бір
жағынан – еркіндік, эгалитаризм және бостандық идеалдары арасында, және
екінші ...... ... ... пен идеялық-құндылықтың
шектелуі нәтижесінде болып отыр.
ХХ ғ ... ... ... ... ... қарама-қайшылықтар мен
қарулы қақтығыстарға айналды. Статистикаға ... ... 1945 ... ... мен көтерілістерде қаза тапқан 20 млн. адамдардың ішіндегі
70 %-ы ... ... ... ... [2, С. 4]. Соңғы 20-шы
жылдарда жаппай иммиграциялық толқындар негізінде ... ... ... ... ... еуропа мемлекеттері бұрыннан келе жатқан тарихи
азшылық мәселесімен тағы кезікті. Франциядағы Бретань мен Корсика; Италияда
Сардиния мен ... ... ... Шотландия және Уэльс;
бельгиялық Фландрия және Валлония; голландық ... ... ... ... және ... ... басқа да «этникалық» аймақтары қандай да ... ... ... ... тұрақтай бастағандары көріне
бастады. Өздерінің ... ... ... ... ... ... бастаған этникалық топтар «дискриминацияға» ... ... [3, С.29]. ... ... ... келе ... автономистік
және ұлттық қозғалыстар белсендене және ... ... ... ... және қоғамдық ассоциациялар да күшейе бастады. Сондай-ақ, жаңа
радикалдар ... ... бола ... ... ... ... этника
жағынан туыс елдерге қосылуды талап етті. 1969 ж. 50 жылдық тыныштықтан
кейін солтүстік ... ... ... ... ... ... Австралия және Жаңа Зеландияда халықтардың саяси
ұйымдары пайда болды, олар бұрыннан өмір ... келе ... және ... ... ... ... орнату керек болды. АҚШ алдында қайта
қара нәсілдер халықтарының ... ... ... ... ... ... Квебекте, бір ғасыр бойы ... ... ... ... ... ... кейін 1960 жж. этноұлтшылылық
пен сепаратизм мәселесі өрши бастады.
Алайда, Батыс Еуропаның мемлекеттерінің барлығында этникалық қақтығыстар
бір ... ... ... ... ... елдерінің
біреулеріне этникалық қозғалыстардың ... емес ... ... ... жат түрі тән болды. Мұнда ... ... ... мен ... арасындағы қақтығыстар нәтижесінде ешбір адам
қаза тапқан жоқ және ХХ ғ. ... ... ... ... бірде-бір
мемлекеті мұндай этникалық қақтығыс кезіккен емес.
Алайда барлық этникалық қақтығысатр зорлық-зомбылық пен ... деп ... ... ... ... радикалды сепаратизм
әрекеттерінің түрі терроризм болды. Бұл ... ... ... 50 жж. ... ... ... еуропаға тарап кетті.
Мысалы, Италияда 50 жж-дың аяғынан – 60 жж. дейін оңтүстік тирольдік
террористік ұйымдар ... ... олар ... басқару құқықтарын және
Австрияға қосылуларын талап етті. Ал, «Бір ... атты ... 90 ... ... көтерілді. Уақыт келе Сардинияда да сепаратистік топтар да ағымдық
террорлық әрекеттер жасап отырды.
Экстремистік топтар Швецарияға да тимей ... ... ... 60 жж.
Берн кантонынан француз тілді Юра ... ... ... ... Этникалық
терроризм Голландияға да келді, мұндай ұйымдар ... ... ... ... Католонияда 70 – 80 ... ... ... ұйым ... льюре» айналысты.
1962 – 1972 жылдары террорлық қарқынды кампанияны Квебекті азат ... ... ... оның ... 1970 ... ... әскери
жағдайда болды. Америка Құрама Штаттарында террористік әдістерді 70 ... ... азат ету ... қолдана бастады және қазіргі кезге дейін
әрекет етіп келеді. 1955 – 1971 жж. ... ... ... ... ... белсенді әрекет ете бастады және басқа да ақ нәсілдер
қозғалысы саяси нәсілдік десегрегацияға кедергі жасау үшін ... ... ... ... олар 308 ... 156 ... 124 шабуылдар
жасаған.
Францияда террорлық әрекеттер акцияларының басымын Бретанды азат ... , баск ... ... ... азат ету ... ... ... альянсы, Жаңа Каледониядағы ұлттық азат ету Канакалық
әлеуметтік ... өз ... ... ... ... ... бен бейберекеттіктің бастауы Корсиканы
азат ету фронты ... ... бұл ... 1974 жылы ... ... ... ... әскерімен күресу негізінде құрылған болатын.
Солтүстік ирландиялық қақтығыс «Израильді ... ... ... ... тұсындағы ең ұзақ созылған және ең қан ... ... ... [5, С.31]. ... ... ... ... қарулы күрес жүргізген ең басты қозғаушы күші,
1969 жылы марксистік партиядан біратала ... ... ... ... ... ... кезде ИРА 300-ге таяу ... ... және 5 ... ... ... бар. ... ... қолдауы және басқа қаржымен қамтамасыз ететін қолдаушылар
негізінде жылдық бюджеті 10 млн. евродан асып отыр.
ИРА-дан ... ... ... ... Испанияның «Басктер отаны мен
бостандығы» (ЭТА) атты ... ... ЭТА ... сепаратизм идеясын
ұстанады және олар барлық тарихи басктер жерлері ... қоса ... ... ... көздейді. 800-ден астам қаза тапқан, ұрланған,
ұрып-соғылған адамдар мен жарылыстардың ... ... ... ... ... ... жоқ, олар Басктер Елі және оған жақын
орналасқан аумақтарда үлкен ... ... ... ... кезде ЭТА ұйымы
мүшесінің саны 600-ден астам болып ... оны ... ... ... ... 30-ға ... ... болып отыр
[9, С.22; 25].
Радикализмнің әр түрлі деңгейіндегі ... мен ... ... ... ... Солтүстік Ирландия, Квебек, Бретань,
Уэльс және т.б.) сондай-ақ тұрақты басымдылық (басктер, Каталония); артта
қалу (Валлония, Шотландия) мен қарқынды даму ... ... ... ... қоры мен ... ... болып отыр[2, С. 66-78].
Этникалық негіздегі экстремизм тарихи қалыптасқан ... ... ... ... ... ... ... негізінде түсінуге болады. Қазіргі кезде мұндай
зорлықты тарихи дәстүрін салыстыру және оның ... ... ... ... ... ... ... отыр. Осында солтүстік ирландық
қақтығыс, басктер ... және ... ... ... ... рөлі ... отыр ... 2 ИСПАНИЯДАҒЫ ТЕРРОРИЗМНІҢ САЯСИ-ӘЛЕУМЕТТІК СЕБЕПТЕРІ
2.1 Испанияда террорлық әрекеттердің орын алу себептері
ЭТА ... ... ... ... баск ... ... мен ... Басктер Елі мен Испанияның орталық билігінің ара-қатынасын
түсіну қажет.
Басктер ұлты ... ... және ... бұғазының жағалауын қоныстанады.
Басктер Елінде басктер Биская, Гипускоа және ... ... ... ...... сонымен қатар, Наварраның солтүстік
аудандарында тұрады. Францияда басктер ... ... ... ... ... ... ... Суль, Лабур және
Төмеңгі Наварра аумақтарында қоныстанады.
Тарихи жағынан Пиренейдің оңтүстігіне ... ... ... ... ... басқа халықтарынан ерекшеленді. Біріншіден, үндіеуропалық
топқа жататын және өзгелердің үйренуіне қиынға соғатын тіл жағынан. ... алу ... ... ІІІ ғ. соңынан б.э. V ғ. дейін), Испанияны
қоныстаған қауымдар романизация ықпалына берілген ... ... ... ... өз тілдерін сақтап қалды. Екіншіден, басктер ХІІІ ғ.
саяси-әкімшілдік басқару тәртібімен ... бұл ... ... ... ... үлкен рөл атқарды. Басктердің құқықтары мен
міндеттері арнайы ...... ... ... ... термині
шыққан ) бекітілген болатын [8].
Бискай, Гипускоа және Алавада өздерінің өзін-өзі басқару органдары болды
– Бас хунталар. ... ... ... Бас ... ... ғана ... енетін болады. Жергілікті билік жүргізуде
салық жинау, кедендік саясат ... ... ... ... ... провинцияның шекарасы ішінде ғана жүргізілген болатын. Фуэрос жүйесі
қатал және бір жақты болатын. ... ... ... ... ... ... мен ... жағынан ерекшеленетін. Сонымен қатар, фуэрос
жүйесімен қатар өмір ... ... ... ... ... ... ... лауазымға ие болған Испандық корольдер де фуэроске сенімділігін
білдіруде сөз берген болатын. Бұл символдық әрекет үлкен ... ие ... ол ... корольдік биліктен жоғары ... ... ... ... көне дәстүрлері мен әдеп-ғұрыптарының ... ... ... ... ғ. ... пен ... провинциялары арасында фуэрос жүйесін сақтап
қалу мәселеге айналды. Жанжалды әлеуметтік және ... ... ... жүйесі бірде тоқтатылды, бірде қайта күшіне ие ... ... ... ... ... құқықтарын феодализмнің салдары,
және бірыңғай заңнама негізіндегі орталықтанған мемлекет құруға кедергі
болады деп ... ... ... ... ... ... карлистік
соғысы (1833-1840; 1872-1876) нәтижесінде күшейді. ...... мен ... ...... шаруаларын, олардың діни-
дәстүрлік сезімдері мен өмір сүру шарттарымен келіспеушілігін пайдалана
отырып бұл ... ... 1876 жылы ... ... ... ... «экономикалық келісімдер» келді, яғни салыққа байланысты жергілікті
билікке бостандық берілді.
Фуэростың ығыстырылуы басктер мен орталық ... ... ... ... «басктер мәселесі» пайда болды, ... ... ... ... жж. ... ... индустриализациялануы
барысында ұлттық сананың көтерілу үрдісі жүре бастады, мұнда ... ... ... ... ... ... әлеуметтік
идеялардың таралуы, дін ықпалының әлсіреуі, әлеуметтік ... ... ... жүрді. Индустриализация кезінде және оның салдары ... ... өз ... ... ... ... ұлттық-мәдени
біртектілігіне қауіп төнуін байқады.
Басктік национализмнің идеологы Сабино Арана (1865-1903) болды. Оның
пікірі бойынша басктер елінің негізін ... ... де ... «қанның таза болуы» құрады. С. Арана Испания, Басктер елін отарға
айналдырды деп есептеді, және ... ... ... ... ... «ұлы жау» деп үгіт ... С. Арана басктер
жерлерінің тәуелсіздігін талап етті, оған төрт испандық және үш француздық
аймақтардың конфедерациясын құруды ... 1902 ж. С. ... ... бір жыл ... Арана бұл идеяның жүзеге аспайтынына көзі жетіп,
Испанияның құрамында басктер лигасының құрылуы жөнінде айтып кеткен [6, ... ... ... және оның ... Луис ... ... ... жасап шығарды, ұлттық
мейрамдарды белгілеп, отандарының атын ауыстырды – Эускади. 1894-1895 жж.
Басктер ... ... (БҰП) ... ... 1910 жылы бұл ... ... алдынғы қатардағы ұлттық күш болды. ... даму ... ... мен ... С. ... көзқарастарымен салыстырғанда
айтарлықтай жеңілдеді. ... ... ... ... ... ... Алайда басктер партиясы Басктер ... ... ... бас ... олар ... ... ынтымақтасуға дайын болды [7, с. 199-200].
Постфранкизм кезеңіне дейін национализм қоғам ішінде ... ие ... ... ... ... ... ... түрлері
мен әлеуметтік жүріс-тұрыс нормаларының сан алуандығы орын ... ... ... ... де әрекет етті – ... ... ... ... ... елін ... ... ретінде қарастырды.
Басктер елінің саяси күштері арасында ... ... ... ... ... ... ... қатынасына байланысты
позициясын әлсіретті. Бұл жағдай – 1876 ж. фуэрос жүйесін ығыстырғаннан ... ... ... ... жалпы 1936 ж. ақпан айында
парламенттік сайлауда Халық ... ... ... ... ... неге ... ... басты себеп болып
табылады.
1936 ж. қазан айында азаматтық ... ... ... Бискайя,
Гипускоа және Алава автолномияға ие болды. 1937 жылы 26 сәуірде ... ... ... ... – Герника қиратылды. 1937 ... ... ... ... алып, ондағы ... ... ... ... және ... ұйымдарды таратып жіберді
(басктер автономды ... ... ... ... ... 1939 ... ... бет бұрды). Басктер тіліне де шек ... ... ... ... ... ... да шек ... бүкіл құжат пен
оқу үрдісі испан тілінде жүргізілді.
Франкизм кезеңіндегі зорлық-зомбылық кейін де зорлық ... ... ... ... әсер ... Бұл дәстүр нәтижесінде үнемі төңкерістер,
көтерілістер, ... ... ... тудырып отырды.
Испан тарихындағы зорлықтар Басктер елін жағаламай өткен жоқ. ХІХ ғ. екі
карлистік соғыстардың өзі жеткілікті. 1936-1939 жж. ... ... ... ... батальон соғысқа қатысты, ал 50 жж. басына дейін
Солтүстік Испаниядағы тауларда партизандық қозғалыстар ... [11, с. ... ... ... ... ЭТА ... ... ретінде пайда болды. Саяси ойларын жеткізуде басқа жолды көрмей
франкизммен қарулы күрес жолына түседі. ЭТА-ның пайда ... ... ... ... және пассивтілігіне қарсылығын білдірді. 1953 ж.
Бильбао студенттері, негізінен БҰП-ның ... ... ... ... топ ... осы топ негізінен ЭТА ұйымы ... ... ...... Елі мен Бостандық).
Жоғарыда айтылғандай, ЭТА ұйымының лидерлері үшін ... ... ... ... ... ... ... ұйымға кірудің жалғыз
талабы емес, ... ... ... тұру мен ... ... ... ... идея үшін күресу мүддесі» сияқты талаптар қойылды.
Қорыта келе, Франкизм кезінде басктерге көрсетілген күштік ... ... ... 1937 жылы 26 сәуірде Герника қаласын қиратып
жіберу, басктерге барлық жағынан шек қою ... ... баск ... басктік аттарымен атауға, басктер тілінде құжаттар мен ... ... ... ... ... алып келді. Кейін,
басктердің бостандығын талап ету мақсатында әр түрлі ұйымдар ... ... ... ЭТА ... ... ... ... террористік әрекеттерін
жалғастырып отыр.
2.2 Испанияның қоғамдық-саяси құрылымдық жүйесі және әлеуметтік жағдай
1968 ж. 7 ... ЭТА ... ... рет өзін ... болатын. Бұл күні
25 жастағы испандық жол полицейі мен ЭТА ұйымының лидерінің бірі ... осы ... ... ... ... мен ... сепаратистері арасында
көпжылдық, қазіргі күнге дейін жалғасып отырған соғыс басталады. ЭТА
ұйымының ... ... ... ... өкілдерін ұрлау мен өлтіру,
өндіріс ... ... ... ... ... ... болды. ЭТА негізінен «революциялық салық» деп аталатын жолмен,
яғни Баск ... ... ... ... ... ... «ЭТА
мәселесін» қоғамдық тәртіп мәселесі ретінде қарап, оны саяси ... ... шешу ... деп ... Бұл ... ЭТА-ны қолдаушылар
Басктер елі болатын, яғни Испанияда кең етек жаймаған ... – 70 жж. ... ... ... болды, осы жылдары Испания
артта қалған аграрлы мемлекеттен индустриалды-аграрлы ... ... ж. ... ... ... ... ... ішінде 5-ші орында, ал
капиталистік елдері бойынша 8-ші орында болды) [12, c.390]. Халықтың ... ... орта ... саны ұлғайды. Басктер елінде де өзгерістер
байқалды, Испанияның ең ... ... ... ... 30 ... алдын алу үшін қоғам ішінде қалыпты, компромистік рух өсті.
Осындай жағдайда антифранкистік ... ... ... ... ... ... бағытталған, және ЭТА-ның бекітулерімен
келіспеген болатын [13, c.390]. Алайда, франкизмнің ЭТА топтарын ... ... ... ... бөлігінің оған қатынасын өзгертті.
1970 ж. Бургостағы процесі (Ирунде Гипускоа құпия полициясының ... үшін және ... кісі ... үшін 16 басктердің 6–ы өлім жазасына
кесілді, ал қалғандары 519 ... бас ... ... ... күрт ұлғайтты. Жазалаудың ауыр түрі, жаза ... ... ... ... батылдығы, халықаралық қауымдастықтың қарсы
ереуілдері мен арыздары өзіне Басктер елі мен бүкіл испан қауымының ... 30 ... ... өлім ... тоқтатып, оны 30 жылдық бас
бостандығынан ... ... ... ... ЭТА ... ... ... Алайда олардың
рөлдері 1973 ж. 20 ... ... ... өкілі, Франконың мұрагері
ретінде саналған Л.Карреро Бланко өлімінен кейін айқындалды.
Басктер елінде ЭТА-ның ықпалымен ұлттық рух ... ... ... ЭТА диктатураға қарсы орталық ретінде саналды. Баск елінің ... ... ... мен азаматтар ретінде қалыптасуға көмектеседі деп
санады.
Алғашқы демократизация жылдары, Испания үкіметі ... ... ... ... ... жж. аралығында ЭТА ұстанымдары мықты бекіді.
Бұл партия өкілдерінің қатарын негізінен кешегі ... ... ... ... ұзақ ... оған ... ... мемлекет ішінде
әр түрлі бағыттағы ұлттық ... мен ... ... итермеледі.
Көптеген Еуропалық мемлекеттерде ұлттық азшылықтар мүдделерін бір партия
таныстыратын болса, Басктер елінде ... ... ... ... – Баск ... ... Эускади Эскерра, Эрри Батасуна, т.б. ЭТА-
ның саяси мүдделерін 1978 ж. ... ұсақ ... ... ... (ЭБ) ... ЭБ ... Баск елінде мықты саяси күшке
айналды. 70 жж. ... ... ... ... саны өсе бастады, сондай-
ақ олардың Басктер елінде парламенттік сайлауларда да ... ... 1979 ж. ... – 40%, Эрри ... – 18%, ал 1980 ж. ... – 63% ... ие ... халқының құқығы мен өкілеттілігінің жалпы ... ... ... ... мен ... ... одағының күресіне
айналды. БХП, ЭТА-ға қарағанда автономды аймақтың тәуелсіздігін, ... баск ... ... ... ... және баск халқының
Испанияға өз еркімен қосылатынын талап ... ... ... ... баск халқы 1978 ж. ... ... ... ниеттерін білдірген болатын. Референдумге келгендердің 31,3 %-
ы ғана Конституцияны ... ... ... ... ... ... ... жердің атына байланысты берілді) бойышна баск ... оған ... ... Биская және Наварру кірді. ... ... ... ... бойынша баск пен кастиль тілдері теңестірілді;
басктер, жалпы дауыспен сайланатын және әр провинциядан саны жағынан ... ... жеке ... пен парламентке ие болуға; жеке білім
беру, денсаулық ... және ... ... ету жүйесін құру
құқықтарына ие болды. Герника мәртебесін дамыта отырып, ... ... ... мен ... ... фискалды автономия беруге
келісімін берді.
Автономия мәртебесін беру шешімі ЭТА ұйымының әрекетін тоқтатуға барлық
шарттар жасалды, сондай-ақ, ЭТА ... ... ... Алайда, ЭТА
ұйымы бытыраңқы болғанымен, 1974 ж. ол екі ... ... ... ... және ... ... ... демократизация үрдісін
қолдаса, «әскери» фракция «оппортунизмнің» бәріне қарсы шығып, ... ... жауы ... ... ... ЭТА үшін ... объекті
реакциялық саясаткерлер мен үкімет өкілдері болса, енді олардың құрбандары
әйгілі ... ... ... ... ... ешқашан да испан мемлекетін жеңуге қабілеті болмаған. Олардың
бастапқы мақсаты ... ...... ... Баск елі мен ... ... үрей ... Террористер басктер халқына басқа аймақтың
халықтарын айдап салып, қарсы ... ... ... ... ... байланыстарды үзіп, басктер санасын өз бетімен даму
қажеттілігіне сендірді. Әрине басктердің автономия ... ... ЭТА ... ... ... келіссөздер сәтті аяқталатын жағдайда
ЭТА-ның әрекет ету жолдары келісетін еді.
Халықаралық нормаларға сүйене отырып экстремистер Басктер елінің ... ... ... ... ... ... 1978 ж. Испания Конституциясы
қабылданған кезде ешбір партия ... ... ... ... ... мемлекеттің тарап кету қауіпі армиялардың төңкеріске бет ... ... ... ... өзін-өзі билеу құқығын беру мәселесін
қарастырудан бас тартып отыр. Биліктің мәлімдеуінше ... ... ... ... табылады. Конституцияға қатысты жасалған ... қол ... ... ... саналады.
Қоғам пікірін анықтауда жүргізілген сұхбат нәтижесінде Басктер ... %-ы ... ... үзгілері келмейді. Мұндағы бір себеп – ... ... үшін ... ... ... ... ... себебі, Басктер Елінің жеке табиғи ресурстары жоқ. Мұнда ... 20%-ы ғана ... ... ... ... етіледі, ал
осында өндірілетін тауарлардың 50%-ы ... ... ... ... сұхбат көрсеткіші бойынша, басктер арасында
тәуелсіздікті қолдаушылар саны 20%. ... ... ... ... ... ... топтар, әсіресе 35 жасқа дейінгі кірісі мен ... ... ... ... Алайда, олардың барлығы тәуелсіздікке жетуде
террористік әдістерге сүйенбейді, бірақ ЭТА әсіресе осы аймақта көп ... ... ме, әлде ... ме деген сұраққа
байланысты Эрри Батасунаның қолдаушыларының - 81%-ы, Баск ... (БҰП) - 20 %-ы ... деп ... ... ... - 40%-ы,
ал Халық Партияның – 90%-ы және Испан ... ... ... - ... деп ... ... [9, с.130].
Испан қоғамының пікіріне сүйенетін болсақ, терроризм мәселесін ... ... ... ... жоқ. ... ... күш қолдануда қандай
заңды шектеулер бар, немесе террористермен келіссөздер жүргізу мүмкіндігі
қаншалықты және т.б. қызу ... ... ... 1998 ... ЭТА ... ... ... көптеген
испандықтардың бұл шешімге қатынасы ... және ... ... ... ... - «экстремистердің» тек стратегиясының бір бөлігі
деп ... ... ... шығу және ... ... ... ... үш бөлігі қолдады, испандықтардың 60%-ы ЭТА-ның ең
болмаса біраз талаптарын орындауын сұрады. Сонымен ... ... ... ... ... орындауына қарсы шықты[14, С.36].
Жалпы, Баск елінде ЭТА-ның жасаған әрекеттері, қылмыстары аналогиялық
реакция ... ... ... ... ... жағдайында қаншама адам қаза
болса да, дәл қоғам арасында ЭТА ... ... ... ... ... үкіметінің терроризммен күрес тәжірибесі
Көпжылдық ЭТА ұйымымен қарсы күресте испандық ... ... ... жеткен болатын, олар бірқатар әскери бригадаларды және
тірек пункттерді жапқан еді. 80 жж. ... ... ... ... ... Франция, Бельгия және Латын Американың ... ... ... ... ... үкімет ауқымды құралдар арсеналын
қолданған болатын – ... ... ... сай келетін және құқық
шекарасынан тыс шығатын әдістерді пайдаланды. ЭТА әлі күнге дейін ... ... ... ... демократия толық орнамаған деп
байластырады. Мемлекеттің күштік құрылымдарында – ... ... ... ... ... ... бірқатар түрлері бола
отырып мемлекетті ... ... ... ... қол жеткізілмеді.
Күштік құрылым өкілдері басктер-экстремистерге қарсы ... ... ... ... олар ... ... жалғастыруды қалаған.
Мұндай ұстанымдар құрылым өкілдерін тәуелсіз етті, себебі ... ... ... ... ... талап ете алды. Бұл
стратегияның дамуы барысында 80жж. басында антитеррористік азат ету топтары
құрылды, олар заңға ... және ... ... ... және
құқық қорғау органдарының бақылауынан тыс жүрді. Осындай антитеррористік
топтардың әрекеттері ... ... ... ... қатысы жоқ
түрмедегі адамдар өлтірілді. Бұл әрекеттердің негізінде күтіліп ... ... ... шықты: эталықтар өздерін құрбан ретінде көрсетті, ... ... саны ... ... отырған терроризмге қарсы күрес әдісі ішкісаяси ... ... ... ... ... пәні ... ... барысында испандық қауіпсіздік қызметтері француздық
қызметтермен тығыз жұмыс ... ... ... ... және ... ... пен жасырыну ошақтары көп болатын.
Испан және Француз ... ... ... ... ... ... ... бөлігі қамауға алынды.
ЭТА ұйымы көпжылдық күресі барысында талай бітімгершілік жариялаған
болатын. Олардың алғашқы бітімгершілігі 1981 жылы ... 1988 ж. ... ЭТА 60 ... бітім жасасуды ұсынады, мұнда ЭТА Алжирмен құпия
келіссөздер ... ... ... ... ... ... 1989 ж. 6 қантарда ЭТА қайта 15 күндік бітім жариялайды. Бұл ... үш айға ... ... Алжирде үкімет ... ... ... құпия келіссөздер іске аспай қалғаннан кейін 3 сәуірде
бітім тоқтатылады [4].
Эталықтардың осындай «бітімгершілік» жариялауы, ... Баск ... ... ... ... ... мақсаттары
болатын. Алайда, олардың көздеген мақсаттарына жетуі іске асып отырады.
Басктер ... ... ... ... ... Мұнда Италияның
тәжірибесі, жалпы ... ... ... ... мемлекеттердің
тәжірибесі келмейді, себебі Испанияның ЭТА-мен ... өзге ... ... ... оның ... ... ... бар.
2004 ж. 11 наурызда Испанияда жасалынған ... ... 200-ге жуық адам қаза ... 1500 аса адам ... ... ... Испан үкіметінің басшылығы ауысып, бірқатар реформалар
жүргізілді. 2004 жылғы наурызға дейін испандық арнайы ... ... ... ... ЭТА ... ... ... Басктер терроризммен
күресу барысында арнайы қызметтер ерекше тәжірибеге ие болып отыр. 1987 ж.
Испания батыс еуропалық мемлекеттері ішінде ... ... ... ... ... ж. ... социалистер үкімет басында болғанда мемлекет
шекарасының тысында «антитеррористік азат ету топтары» құрылған болатын.
2001 ж. ... ... ... ... ... онда ... партиясының қызметін тоқтату қарастырылған.
2006 ж. наурыз айында ЭТА жарылыстарды тоқтату жөнінде жариялайды. БАҚ
арқылы ... ... ... ... ... күресті тоқтату
жөніндегі шешімі 2006 ж. 24 ... ... ... деп жариялаған болатын.
Сепаратистердің жариялауы бойынша, олар Басктер ... ... ат ... ... ... ж. 30 ... ... әуежайы Барахаста болған теракті
нәтижесінде испан үкіметі ЭТА-мен келіссөздер жүргізуден бас тартады. ... 5 ... ЭТА ... ... жариялады.
2003 ж. қарашада Испанияның басты барлау қызметі – Ұлттық барлау
орталығы – Centro Nacional de ... (CNI) – ... ... ... бақылау орнатуды ұсынады.
2004 ж. мамырда испан үкіметі Терроризмге қарсы күресті реттейтін Ұлттық
орталық - Centro Nacional de ... ... (CNCA) ... ішкі ... ... Хосе ... ... айтуынша, бұл орталық
полицияның арнайы қызметтері, жандармериялар, Испанияның ұлттық барлау
орталығы және ... т.б. ... ... ... ... ... ж. CNI бюджеті – 900 млн. евроға ... ... ... ... ... саны да арта ... 2005 ж. 18 наурызда Испанияның Кеңес
министрі Испанияның ұлттық ... ... жаңа заң ... ... (бұл жоба 1984 ж. ... етіп келген заңды алмастырады). Жаңа ... ... ... рет ... ... ... күштердің араласуын
қарастырады. Бұл жоба қауіпсіздік күштерінің ... ... ... ... асырылады. Мемлекеттен тыс ... ... ... ... ... ... парламент оған келісімін беруге
міндетті болады. 2004ж. 11 наурызда болған ... ... ... теміржол магистральдерін күзетуге әрекет еткен болатын және
бірнеше рет ірі іс-шаралар ... ... ... ... ... ... ж. ... Испанияда жаңа арнайы қызметі – бұрынғы Бас ... ... ... ... ... ... жаңа ... – Қарулы күштердің
барлау орталығы (CIFAS) болып табылды. Қазіргі кезде террористерді ұатауда
ұлттық ... ... ... тобы ... ... (GEO, Grupo
Especiale para los Operaciones). Испан ... бұл ... ... блок ... ... онда ... ең үздік мамандары
қызмет етуде. 1981 ж. GEO тобы ... ... ... ... ... ... сынақ болып саналды. 200-ге жуық адамдардыұстап
отырған террористер жақсы қаруланған болатын, операция нәтижесінде тек ... қаза ... Осы GEO ... ... ... терактілерде басты террористерді ұстаған болатын.
Қазіргі таңда, Испанияда терроризммен ... ... ... Ішкі ... ... ...... Азаматтық гвардия (La
Guardia Civil) және Арнайы бөлім (GEO).
• Арнайы қызметтер: ... ... ... (CNI, Centro Nacional ... ), CNI ... ... қарсы күресті реттейтін
Ұлттық орталық CNCA (Centro Nacional de ... жылы ... ... ... ... ... ... мүддесіде қолданбауға келісіп, «Антитеррористік пакт» қабылданған
болатын. Мұнда теракты жасалған ... ... ... ... ... ... жеке ... мүддеде жүргізу, сонымен қатар,
үкіметтің ... ... ... әдісін сынамауға келісілген болатын [18].
Еуропада Франциямен қатар испандық құқық ... ... ... ... ... ... ... болып отыр. Испанияда
«Терроризммен күрес жөніндегі» заң жоқ. ... ... ... ... (Cedigo Penal, CP). ... 55 ... «қарулы
бандалар немесе террористік топтарға жатқызылатын ... айып ... ... ... ... ... ... 571 бабына сәйкес, террористер «бұл қарулы топтар,
ұйымдар немесе топтар ... ... ... ... еткен немесе
ынтымақтастық ететін, олардың мақсаттары конституциялық тәртіпті бұзу ... ... ... ... ... ... деп есептеледі.
Испания үкіметі көпжылдық терроризммен күресінде бірқатар тәжірибеге ие
болды. 2004 жылы, 11 наурызда болған теракті нәтижесінже Испан ... ... және ... ... бастады. Басты назар мемлекеттің
қорғанысына көп ... ... ... кеткендей, әр мемлекеттің қандай-
да бір мәселені шешуде өз жолдары болады, сондай-ақ, олардың ... ... ... ... бар. ... ... жылдан бастап Испанияда әр түрлі қауіпсіздікті ... ... ... ... ... мен топтары құрыла бастады. Алайда,
қазіргі күнге дейін ЭТА-мен күрес жүргізіліп отыр, оған әр ... ... ... ... ... ... іс ... де көрді, бірақ бұл
мәселені түбегейлі шешу әлі өз ... ... жоқ. ... ... қалай тоқтатуға болады? Бұл сұраққа жауап табу қиынға соғады,
алайда ... ... ... өзге ... ... ... оның ... өзіндік ерекшеліктері бар.
Қорытынды
Терроризм құбылысының таралуы әр түрлі сипатқа ие, оның нығаюы аймақтар
немесе мемлекеттер шеңберіндегі барлық қарама-қайшылықтар мен ... ... Оның ... да әр ... ... әсер ... мысалы, өз-
өздерін билеу (этникалық топтар), діни, экономикалық артта қалушылық және
т.б. Ал бұл ... іске ... ... ... ... ретінде
мейірімді халықтарды қиянау, жасаған әрекеттерін БАҚ арқылы тарату ... ... ... ... ... ... ... орындау
мақсаттарына қол жеткізіп отырады.
Батыс Еуропада терроризмнің таралуы әр түрлі себептер ... ... ... ... яғни ... ... ... ұқсас.
Олардың талап етуі үкімет жағынан ымыраға келу, талаптарын міндетті түрде
орындау, талаптары орындалмаған ... ... ... ... көп ... ... ... жазықсыз адамдар болуы мүмкін.
Қазіргі кезде терроризмнің бірнеше ... ... ... ... ... пайда болу мен шығу тарихы өзгеше болып келеді.
Мысалы, Батыс Еуропадағы терроризм әр түрлі сипатта болып келеді. ... ... ... ... ... ... ... басктерімен,
сондай-ақ Ирландияның ИРА ұйымымен, қазіргі кезде исламдық террористік
топтармен де ... ... ... ... ... 2001 ж. ... ... болған терактіні ұйымдастырушылар Испаниядағы
террористермен ... ... ... жасырынылған деген ұйғарымдар
айтылады.
Радикализмнің әр ... ... ... мен ... артта қалушылық (Корсика, Солтүстік Ирландия, Квебек, Бретань,
Уэльс және т.б.) сондай-ақ тұрақты басымдылық (басктер, Каталония); ... ... ... мен ... даму ... ... елдер;
ресурстардың үлкен қоры мен тапшылығы негізінде ... ... С. ... отырғандай, терроризм тек экономикалық артта қалушылық негізінде
болмайды.
Испанияның басктер мәселесі мемлекет үшін қауіпсіздігін ... ... ... және ... ... келеді. ЭТА ұйымы жасаған терактілерін,
Испанияның демократиясы әлсіз, деп өздерін ақтайды. Бұл ... ... ... ... бақылауын талап етеді, соған қатысты Конституцияны
да ... ... ... ... ... Конституциясы қол сұғылмайтын
болып табылады, осыған сәйкес басктер елі Испаниядан бөлініп кете ... ... ... ... ... ... ... Испанияның
басқа аймақтарынан бөлінгісі келмейтіндерін білдірген болатын. Расында,
Басктер елінің ... ... ... жоқ, ... ... ... ... болып келеді.
Жалпы алғанда, Басктерге олардың талаптары орындалды деп айтуға болады,
басында олар өз біртектілігін сақтап қалуды ... ... ... ... ... ... бойынша баск пен кастиль тілдері теңестірілді;
басктер, жалпы дауыспен сайланатын және әр провинциядан саны жағынан ... ... жеке ... пен парламентке ие болуға; жеке білім
беру, денсаулық ... және ... ... ету ... ... ие ... ... мәртебесін дамыта отырып, испан үкіметі
жергілікті полиция мен басктер провинцияларына ... ... ... берді.
Испания үкіметі көпжылдық терроризммен күресінде бірқатар тәжірибеге ... 2004 ... 11 ... ... ... ... Испан үкіметінің
басшысы ауысты және реформалар жүргізіле бастады. Басты назар мемлекеттің
қорғанысына көп ... ... ... ... әр ... ... бір ... шешуде өз жолдары болады, сондай-ақ, олардың ... ... ... ... бар. ... ... ... бастап Испанияда әр түрлі ... ... ... ... ... орталықтары мен топтары құрыла бастады. Алайда,
қазіргі күнге дейін ЭТА-мен күрес жүргізіліп отыр, оған әр ... ... ... ... шешілуін қарастырды, іс жүзінде де көрді, бірақ бұл
мәселені ... шешу әлі өз ... ... жоқ. ... ... ... ... болады? Бұл сұраққа жауап табу қиынға соғады,
алайда Испанияның ... ... өзге ... ... ұқсас
келгенімен, оның тәжірибесінің өзіндік ерекшеліктері бар.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1 Конституция Испании // http: ... ... ... ... ... – М.: ... 1975. - 495с.
3 Хенкин С.М. Испания после диктатуры: Социально-политические проблемы
перехода к демократии. М.: Наука, 1993. – ... ... А.В. ... ... – М., 1989г. – ... ... Е.А. Терроризм и демократия //Актуальные проблемы Европы.
-2004. - № 5. – С.173-195
6 El Pais Vasco: Pluralismo y ... // ... ... С.М. ... терроризм: ЭТА в Испании //Актуальные
проблемы Европы. -2004. - № 5. – С.173-193
8 ABS 2004
9 Llera F.J. ... y cambio en ... vasca: notas ... socials y cultura politica // Rev. esp. de ... polit.- Madrid, 1992. – № 47. – ... Хосе Д. ... Терроризм – чума XX–XXI столетий
(перевод с испанского ... ... в ... условиях.
– М., 2002. -№ 4. – С. 146-158
11 Евстигнеев В.В. Испания: основные направления внешней политики. – М.,
1982г. – ... El Mundo, ... ... А.В. ... ... – М., 1989г. – ... Сентябрев А. Проблемы терроризма в Испании: Поучительный опыт//
Обозреватель. – М., 2000 - №3. – С.34-38.
15 Красиков А.А. ... в ... ... ... ... – М., 1989
16 Пожарская С.П. Испания и США: внешняя ... и ... 1936 ... гг. – М., 1982г. - ... El Mundo ... El Pais ... Мировая экомика и Международные отношения 2005
20 http: // www.elpais.es
21 http: // ... http: // ... http: // ... ... Е. Поворот во внешней политике Испании: амбиции ... ... // ... ... и международные отношения. – 2005.
- №8. – С.65-76
25 Фадеев Д.А. Опыт ... ... ... ... ... // ... – 1991. - ... Кусаинова М.А. Роль и место Испании в НАТО / С.72
27 ... М.А. ... ... ... Испании / С.98

Пән: Халықаралық қатынастар
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 28 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасы арасындағы қатынастар14 бет
Ғұн мемелекеті7 бет
«Қазақстан барысы» жарысының елімізде өткізудің Қазақстандағы маңызы23 бет
Балуанның техникалық дайындығының міндеті, әдісі, тәсілдері29 бет
Грек-рим күресі3 бет
Күрес тәсілдерін оқыту әдістемесі20 бет
Күресті жүргізудің тәсілдерін үйрену және жетілдіру28 бет
Қазақ күресі7 бет
Қазақ халқының ұлт-азаттық көтерілісі (XVIII – XIX ғғ.)8 бет
Қаракерей Қабанбай өмірбаяны4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь