Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеңілдіктердің рөлі

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

1 Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеңілдіктердің рөлі.
1.1 Салық ұғымы және оның экономикалық мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.2 Қазақстан Республикасының салық жеңілдіктердің кәзіргі жағдайы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
1.3 Қазақстан Республикасының салық жүйесінің қалыптасуы
және дамуы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
2 . Салық жүйесінің жеңілдіктерінің жағдайын талдау Алматы облысы Енбекшіқазақ ауданы мәліметтері бойынша
2.1 Арнайы салық режимның қызмет ету ереқшіліктері ... ... ... ... ... ..
2.2. Жеңілдіктер түсімін сипаттйтын негізгі көрсеткіштерді талдау ... ... ... ..
2.3. Салық жеңілдіктерінің өндірістің дамуына әсері ететін факторлар ... ... ..

3. Салық жүйесіндегі жеңілдіктерінің өндірістің дамуына әсері
3.1. Қазақастан Республикасындағы салық саясаты ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
3.2. Қазақстандағы салық жүйесіндегі өзгерістер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...

Пайдаланған әдебиеттердің тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Салық жүйесін мемелекет және заңды тұлға арасындағы қаржы қатынастарының жиынтығы, салықтар мен алымдар, салық салу әдістері мен тәсілдері, салық заңдары мен салыққа қатысты актілер, салық салу органдары мен салық қызметі жиынтығын құрайды.
Салық жүйесі мемлекет қаржы көздерін жасақтаудың ең негізгі құралы болумен қатар, ел экономикасын қайта құруға, өндірістің ұлғайып дамуына және саяси-әлеуметтік шаралардың толығымен іске асуына мүмкіндік туғызды.
Қазақстан Республикасының 1991 жылдың 25-ші желтоқсанда қабылданған “Қазақстан Республикасының салық жүйесі туралы” Заңы, тәуелсіз Қазақстанның салық жүйесін құрудың ең алғашқы бастамасы болып табылады. Бұл еліміздің экономикасын ревормалаудағы күрделі істердің бірегейі. Осы мезгілден бастап ел экономикасында бұрын болған жаңа құбылыстар іске аса бастады.
Салық жүйедегі, арнайы салық режимнің мәселесі ең күрделі және актуалды мәселелердің бірі болып табылады.
Оларды атап айтсақ: шаруашылықты жүргізудің еркіндігі, меншік түрлерінің бір-біріне өзара тепе-теңдігі, шаруашылық жүргізуші субъектілер мен мемлекет арасындағы қатынастардың құқықтық негізіде жүргізілуі. Бұл салық жүйесін құрудың басты принциптерін, алым мен салықтың түрлерін, олардың бюджетке түсу тәртібін белгілеген тұңғыш тарихи құжат болып есептелінеді. Осы заң бойынша салық төлеушілер мен салық қызметін жүргізетін органдардың құқықтары мен міндеттері, республикалық және жергілікті басқару органдарының да салыққа байланысты қызметтері, құқықтары мен міндеттері айқын бекітілді, ал құқықтық нормалар құқық жүйесінің бастауыш элементі болып есептелінеді. Яғни, осы элеметтердің үйлесуімен әрбөлек нормалардың құрылуымен қатар, біртұтас құқық жүйесі құралады. Жүйе болу үшін құқықты құрайтын нормалар бір-бірімен өзара қарым-қатынаста болуы керек.
Дипломдық жұмыстың мақсаты- еліміздегі арнайы салық режимнің салық жүйесі мемлекеттік бюджет табыстарын қалыптастырудағы,сондай-ақ жалпы экономикадағы рөлі анықтау. Қойлған мақсатты жүзеге асыру келесі міндеттердің орыналуына негіз болып отыр:
Салықтық құрылыс мемлекетіміздің салық жүйесінің ұйымдастырылуы құрылысын және оның әрбір құрамдас бөліктерінің өзара қарым-қатынасын белгілейтін салықтық құқықтың жалпы бөлімінің институты. Бұл институт мемлекетіміздің салық жүйесінің ұйымдастырылу құрылысын белгілейтін және осы жүйеге ұйымдастырылу құрылысын белгілейтін жйне осы жүйеге кіретін салықтар мен басқа міндетті төлемдерді түрлерін анықтайтын құқықтық нормалардан тұрады. Ал, осыдан келіп жүйесі дегеніміз - Қазақстан аумағындағы әр дәрежедегі және әртүрлі салықтар мен басқа міндетті төлемдердің, салық қызметті органдарының жүйесі мен өкілеттіліктерінің, сондай-ақ салықтық қатынастарды реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы. Жұмыстың әдістемелік және құқықтық негізін Қазақстан Республикасының корпоративтік табыс салығы саласындағы заңдары, атақты ғалымдардың еңбектері, сондай-ақ мерзімді баспасөз беттерінен орын алған өзекті мақалалар мен ғылыми диссертациялық еңбектер құрайды.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы (30 тамыз,2003 ж.)-А.:Қазақстан, 2003 ж.
2. “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы” Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы. Егемен Қазақстан 30 қаңтар 2001 ж.
3. ҚР-ның 1991 жылғы 25 желтоқсандағы “Қазақстан Республикасында салық жүйесі туралы” Заңы.
4. ҚР Президентінің 2003 жылғы 24 сәуірдегі “Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы” Заңы.
5. Бюджет жүйесі туралы: Қазақстан Республикасының Заңы
6. 1999 ж. 31 желтоқсан.
7. Қазақстан Републикасының Президенті мен Қазақстан Республикасы Үкіметінің Актілер жинағы .№36. Астана, 2006 (65-6ет
8. 5.Назарбаев Н.Ә. Қазақстан-2030.-Алматы:Баспа, 1999 ж. 7.Статистический ежегодник Казахстана . Алматы 2007г (344 бет).
9. 8.Статистический сборник. Госкомстат России. Москва, 2007г (492бет
Арнайы әдебиеттер.
1. Алексеев С.С. “Проблемы теории государства и права” М.Юрид. лит., 1987 ж.
2. Гуреев В.И. “Салық құқығы”. М.:Экономика, 2003 ж.
3. Ермекбаева Б.Ж. “Жергілікті салықтар мен алымдар”, 2007 ж.
4. Ермекбаева Б.Ж. “Жалпы мемлекеттік салықтар”А-1997 ж.
5. Ильиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы. Алматы. 2006ж (211-235бет
6. Ильясов К.К., Зейнелгабдин А.Б., Ермекбаева Б.Ж. “Салық және салық салу”. А.:РИК, 2003 ж.
7. Найманбаев С.М. “Қазақстан Республикасының Қаржылық құқы”. А., Демеу, 1994 ж.
8. Найманбаев С.М. “Салықтық құқық”А. 1996 ж.
9. Карагусова Г.Ж. “Салық: нақтылық және пайдалану тәжірибесі”. А.Қаржы Қаражат, 1994 ж.
10. Мещеряков В.В. “Дүние жүзіндегі дамыған елдердің салық жүйесі” спровочник. Москва: вонд “Құқықтық мәдениет” 2003 ж.
11.Сулейменов М.К., Покровский Б.В., Худяков А.И., Жакенов В.А. “Право и предпринимательство в Республике Казахстан” А., Жеті Жарғы, 1994 ж.
12. Худяков А.И. “Қазақстан салық жүйесі: Табысқа салық”А.:Баспа, 1997 ж.
13. Худяков А.И. “Қазақстан салық жүйесі: салық құқық бұзушылық” А.:Баспа 1997 ж.
14. Худяков А.И. “Қазақстан Республикасының салық құқығы” А.:Жеті Жарғы 2007 ж.
15. Химичева Н.И. “Винансовое право” М.,Изд.БЕК 2003 ж
        
        Жоспар
Кіріспе…………………………………………………………………………….
1 Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеңілдіктердің рөлі.
1. Салық ... және оның ... ... ... ... ... жеңілдіктердің кәзіргі
жағдайы.................................................................
.......................................
1.3 Қазақстан Республикасының салық жүйесінің қалыптасуы
және дамуы..............……………………………………………………….......
2 . Салық жүйесінің жеңілдіктерінің жағдайын ... ... ... ... мәліметтері бойынша
2.1 Арнайы салық режимның қызмет ету ереқшіліктері......................
2.2. Жеңілдіктер ... ... ... ... ... ... ... дамуына әсері ететін
факторлар..........
3. Салық жүйесіндегі жеңілдіктерінің өндірістің дамуына әсері
3.1. ... ... ... Қазақстандағы салық жүйесіндегі
өзгерістер......................................
Қорытынды…………………………………………………………………
Пайдаланған әдебиеттердің тізімі…………..………………..........….…
Кіріспе
Салық жүйесін мемелекет және заңды ... ... ... ... салықтар мен алымдар, салық салу ... ... ... ... мен салыққа қатысты актілер, салық салу органдары
мен салық қызметі жиынтығын құрайды.
Салық жүйесі мемлекет қаржы көздерін жасақтаудың ең ... ... ... ел экономикасын қайта құруға, өндірістің ұлғайып дамуына
және саяси-әлеуметтік шаралардың толығымен іске ... ... ... ... 1991 жылдың 25-ші желтоқсанда қабылданған
“Қазақстан Республикасының салық жүйесі туралы” Заңы, тәуелсіз Қазақстанның
салық жүйесін құрудың ең алғашқы ... ... ... Бұл ... ... ... ... бірегейі. Осы мезгілден бастап
ел экономикасында бұрын болған жаңа ... іске аса ... ... ... салық режимнің мәселесі ең күрделі және актуалды
мәселелердің бірі болып табылады.
Оларды атап ... ... ... еркіндігі, меншік
түрлерінің бір-біріне ... ... ... жүргізуші субъектілер
мен мемлекет арасындағы қатынастардың құқықтық негізіде жүргізілуі. Бұл
салық жүйесін құрудың ... ... алым мен ... ... бюджетке түсу тәртібін белгілеген тұңғыш тарихи құжат болып
есептелінеді. Осы заң ... ... ... мен ... ... ... ... мен міндеттері, республикалық және
жергілікті басқару органдарының да салыққа байланысты қызметтері, құқықтары
мен ... ... ... ал құқықтық нормалар құқық жүйесінің
бастауыш элементі болып есептелінеді. Яғни, осы ... ... ... ... ... ... құқық жүйесі құралады. Жүйе
болу үшін құқықты құрайтын ... ... ... ... ... ... мақсаты- еліміздегі арнайы салық режимнің салық
жүйесі мемлекеттік бюджет табыстарын қалыптастырудағы,сондай-ақ ... рөлі ... ... ... ... асыру келесі
міндеттердің орыналуына негіз болып отыр:
Салықтық құрылыс мемлекетіміздің салық жүйесінің ... және оның ... ... ... ... ... ... құқықтың жалпы бөлімінің институты. Бұл институт
мемлекетіміздің салық жүйесінің ұйымдастырылу құрылысын белгілейтін ... ... ... ... ... жйне осы жүйеге ... мен ... ... ... түрлерін анықтайтын құқықтық
нормалардан тұрады. Ал, осыдан келіп ... ... - ... әр ... және ... салықтар мен басқа міндетті
төлемдердің, салық ... ... ... мен ... ... ... реттейтін құқықтық нормалардың жиынтығы.
Жұмыстың ... және ... ... ... ... ... ... саласындағы заңдары, атақты ... ... ... ... ... орын алған өзекті
мақалалар мен ғылыми диссертациялық еңбектер құрайды.
Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму ... ... ... ... көзі ... соның ішінді ең біріншіден
мұнайды экспорттау болып табылады. Осыған сәйкес, салық жүйесінің алдында
тұрған маңызды ... бірі ... ... ... ... ... ... табылады.
Жұмыстың ақпараттық негізін Қазақстан Республикасының ... ... ... ... және т.б. ... ... ... үш тараудан тұратын негізгі бөлімнен,
қорытындыдан, қолданылған ... ... ... ... ... мен суреттерден тұрады.
Жұмыстың маңыздылығы ғылыми ... және ... ... ... ... ... секторға арналған салық режимінің салық
жүйесіндегі рөлі.
1.1. Арнайы салық режимның ұғымы оның экономикалық мәні ... ... ... ... – мемлекет тарапынан алынатын барлық салықтар мен
басқа міндетті төлемдердің, олардың құрылымы мен ... ... ... ... ... ... мен ... өкілеттіктерінің, салық
қатынастырын реттейтін құқықтық нормаларды қамтитынын көреміз.
Біздің зерттеуіміз бойынша, салық жүйесі ... ... ... ... ... яғни ... ... ұғымын кейбір авторлар
былайша береді: Салық жүйесі деп, Қазақстан ... ... және ... ... ... айтамыз/5/. Бұл
ұғымдардың барлығы салық жүйесінің мазмұнына ... ... ... ... ... өткендей салық жүйесі күрделі құрылым болып
есептелінеді/9/. Сонымен, ... ... ... ... ... сол ... есептеу және алу жолдары мен әдістері және т.б.
болуына байланысты салықтарды топтастыру негіздерінде де әр ... ... ... ... белгі – нышандарына қарай топтастыру
жөніндегі ... ... ... ... ... ... деп айтуға болады. Енді, осы ғылыми қалыптасқан көзқарастар
бойынша салықтар ... ... ... салу ... бойынша;
• Салықтарды алуыд жүзеге асыратын органдар бойынша;
... ... ... ... салу ... ... дәрежесі бойынша;
• Салық ставкаларын (нарқын) белгілеу әдістері бойынша;
Топтастыру кезінде аталған белгілердің ... ... ... салу ... ... ... объектісі - заң ... ... ... ... көрсету ақшалай опреациялар т.б. көптеген
салық салуға негіз болатын тауарлық-материалдық игіліктер.
Яғни ... салу ... ... ... және жеке тұлғалардың кірістері, пайдалары;
- заңды және жеке тұлғалардың қызметтерінің түрлері;
- қаржылық операциялары;
- мемлекет тарапынан көрсетілетін қызметтер;
- заңды және жеке ... ... мен ... да ... өнімдер мен қызметтердің қосылған құны;
- тауарлардың кейбір түрлері мен топтары.
Салық салу объектілері бойынша салықтар ... және ... ... ... ... ... яғни ... және жеке тұлағалардың табыстары ... ... ... ... ... ... ... мүлікке
салынатын салық, жер салығы және т.б. ... Бұл ... ... ... және жеке ... ... Г.Қарағусованың айтуы
бойынша, келесідей өзіне тән артықшылықтары бар:
Тікелей салықтар мемлекетке тұрақты белгіленген кірістер береді
• Тікелей салықтар ... ... ... ... ... ... алады
• Тікелей салықтарды төлеу кезінде мемлекет салық төлеуші мен тікелей
жолығып, оның мемлекет азаматы ... ... дәл ... ... ... ... жеке табыстардан алынғандықтан тұтас
алғанда экономикаға әсерін тигізе алмайды/7/.
ә) Жанама салықтар, яғни ... ... ... ... ... ... алынатын салықтар. Бұл ... ... ... ... конституциялы салықтар болып
табылады/8/. Өйткені, негізгі салық төлеушілер тауарларды өндіретін ... ... ... ... ... заңды тұлғалар болғанымен,
шынайы салық төлеушілер сатып алушы немесе қызмет көрсетілген ... ... ... ... бағасына немесе көрсетілген қызмет таривіне
қосылғандықтан, соның нәтижесінде салық төлеуші сол ... ... ... ... ... және ... ... Жанама салықтарға қосылған
құнға салынатын салық акциздер және кедендік баждар жатады.
Енді жанама салықтардың ... ... ... артықшылығына
тоқталайық:
Жанама салықтар, оларды ұтымды және ... ... ... ... өте мол ... түсім әкеле алады. Мысалы, қосылған
құнға салынатын ... ... ... ... ... ... бірі болып отырғаны белгілі.
Жанама салықтар аздап және шамалы мөлшерде алынғандықтан төлеушіге
айтарлықтай ауырпашылығын түсірмейді.
Жанама салықтарды төлеу ... ... бар ... ғана жүргізіледі.
Бұл жерде күнделікті тұтынуға қажет емес заттарды сатып алу ... ... ... ... ... ... іс жүзінде бұл салықтан
ешқандай салық төлеуші жалтара ... ... ... ... ... ... ... және сатып
алушы тұлғалардың саны аз ... бұл ... өте көп ... ... ... жанама салықтардың тауар бағасын үнемі
өсіріп отыратын тенденциясы бар екенін естен ... ... ... ... ... ... тұтынатын тауарларға бағаны
төмендетіп белгілеу керек. Ал, екінші кезектегі ... ... ... тоңазытқыш…) бағасын көтеруге болады. Егер жанама салықтарды
көп және ... ... ... жағдайда, тауарлардың қымбаттайтынын
ескерсек, соның нәтижесінде халықтың табысының төмендейтінін, ал ... ... ... ... ... естен шығаруға болмайды.
Салықтарды алуды жүзеге асыратын органдар бойынша:
а) мемлекет салықтар, бұл ... ... ... ... ... салықтар, бұл жерде жергілікті салықтар мен алымдар;
б) мемлекет аралық салықтар, бұл ... ... ... ... ... ... ... құнға салынатын салық т.б.
Салықтардың пайдалануына қарай:
а) жалпылай салықтар, мемлекет қарамағына түсіп пайдалану ... бір ... ... ... мемлекет көлемінде жалпылай
пайдаланылады. Қажет болған ... ... ... (республикалық
бюджет және жергілікті бюджеттердің) қаржылық тапшылықтарын немесе ағымдағы
басқа да шығындарын қаржыландыруға арналады;
ә) Арнайы салықтар қатаң ... ... ... ... ... ... ... салық және т.б./.
Салық салу объектісінің экономикалық белгісіне байланысты:
а) ... ... ... ... ... ... да болмасын
салық салу объектісінен, табатын табысынан ... ... ... ... салықтар тауарларды (қызметтерді) тұтыну
кезіндегі төленген /жұмсалған/ шығындарға салынатын салықтар.
Салық салу объектісін бағалау дәрежесіне байланысты:
а) ... ...... ... кірістерді есепке алынбай тек
сыртқы белгілері ... ... ... ... ... ... жекелей салықтар – заңды және жеке тұлғалардан, олардың қаржылық
жағдайларын есепке ала отырып алынатын ... Бұл ... ... ... бар: ... салық төлеушінің декларациясы және жұмыс орны
бойынша салық алу әдістері.
• Кадастрлік әдіс – бұл жерде ... ... таза ... есептелінбей, тек
салық салу объектісінің табыстылығы нормасының негізінде салық алу
жүзеге асырылады.
• Салық төлеушінің ... ... ... алу ... - бұл ... мөлшері, салық жеңілдіктері және шегерілген шығындары
көрсетіліп, төленетін салық сомасы ... ... ... орны ... ... алу әдісі – салық төлеушінің тапқан табысының
белгіленген мөлшері ол ... ... ... тұлғаның бухгалтериясы
арқылы есептелініп, ұсталынады.
Салық ставкаларын (нарқын) белгілеу ... ... ... ... ... ставкалар
- тұрақты ставкалар - түсетін табыс мөлшері есепке алынбай ... ... ... ... ... бірлігінің шекті сомасымен белгіленеді.
- проценттік ставкалардың үш түрі бар: ... ... ... ... ... ... ... салық объектісінің көлемі
ескерілмей біріңғай процент ... ... ... ... ... ... ... мүліктік
көрсеткіштерінің өсуіне қарай алынатын салық процентінің дереу өсіп
отыруын көрсетеді. ... ... ... ... ... ... ... өзінің екі түрге бөлінетінін білеміз.
Олар қарапайым және күрделі прогрессивті ставкалар:
• Қарапайым прогрессия бойынша табыстық немесе мүлік ... ... ... салық ставкасы да арта береді.
• Күрделі прогрессия бойынша, табыс екіге бөлініп, олардың ... ... ... ставкасы белгіленеді, яғни мөлшері
табыстан гөрі тез өседі. Салық салу ... ... ... ... ... ... керісінше, салық салу
объектісінің ұлғаюына қарамастан төмендетіле беріледі/9/.
Қазақстан аумағында, әр ... ... ... ... ... салық жүйесінің құрамына кіретін мына төмендегідей салықтар бар.
1 қаңтар 2002 жылдан Қазақстан Республикасының Жаңа ... ... ... ... салықтар – бұл мемлекет біржақты тәртіппен заң
жүзінде белгілеген, белгілі бір мөлшерде және мерзімде ... ... және ... ... ... ақшалай төлемдер.
Салықтардың экономикалық мәні олардың өзінің вункциялары мен мін-
деттерін жүзеге асыру үшін мемлекет ... ... ... бір ... ... ... ... категориясы болып табылады.
Салықтар мемлекетпен бірге пайда болды және мемлекеттің өмір ... ... ... табылады. Адамзат дамуының бүкіл тарихы бойына салық
нысандары мен әдістері өзгерді, игерілді, мемлекеттің қажеттілектері ... ... ... ... қатынастарының ах-уалына
әсер ете отырып, олардың дамыған жүйесінде айтарлықтай өрбіді.
Мемлекет құрылымының өзгеруі, ... ... ... ... қайта
құрылуымен, жаңаруымен қабаттаса жүреді.
Салықтар барлық елдерде ... ... ... ... іс-бағытына қарамастан ұлттық мемлекет ... ... ... ... ... ... ... қаржылық құралы, мемлекеттің кіріс-терін
және бюджеттің кірістерін ... ... көзі ... ... ... мазмұны нақты түрде ... ... ... ... ... түрлері мен рөлі қоғамның
экономикалық құрысымен, мемлекеттің ... және ... ... ... Врэнсис Бэкон салық-тарды ... ... ... ... ... еді.
Қазақстан Республикасы Конституциясының 35-ша бабында:заңды түрде
белгіленген салықтарды, алымдарды және өзге де ... ... ... ... әрі міндеті болып табылады,- деп жазылған.
Салықтарда ежелден салық жүктемесін (салық ауыртпалығын) бөлудің екі
қағидаты қалыптасқан:
• пайда (алынған игіліктер) ... ... ... ... қабілеттілігі) қағидаты.
Алынған игіліктерге және төлем қабілеттігіне салық ... ... ... ... ... және табыстың
өсуіне қарай олардың өзгеруіне ... ... ... ... қағидаттарын бұрын
А. Смит ұсынған еді. Олар мынаған саяды:
салық салық төлеушінің әрқайсысының табысына ... ... ... ... мөлшері мен оны төлеу мерзімі алдын ала
және дәл ... ... ... ... салық төлеуші үшін неғұрлым қолайлы уақытта және әдіспен алынуы
тиіс(қолайлылық қағидаты); ... ... ... өте аз ... тиіс ... ... пайдалану салық салудағы зорлық-зомбылықты жоқ ет-
ті, бұл ... ... ... және ... ... оны төлей-
тіндерге құлшылықтың нышаны емес, бостандықтың ... ... ... берді. Салық салудың кейінгі даму барысында қағи-
даттардың тұжырымдамалары дәлденді, толықтырылды.
Тұңғыш рет ... ... ... ... ... ... ... баянды етілген.Қазақстанның салық заңнамасында соны-мен
бірге салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдерді ... ... ... ... әділдігі, салық жүйесінің
біртұтастығы және салық заңнамасының жариялылығы қағидаттары ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін то-
лық көлемінде және белгіленген мерзімдерде орындауға міндетті.
Салықтар және бюджетка төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... салық төлешінің салықтық міндеттеме-лері
туындауының, орындалуының және тоқтатылуының барлық негіздері мен ... ... ... ... ... салық салу жалпыға бірдей және міндетті болып табылады.
Жеке ... ... ... ... ... ... салық жүйесі оның бүкіл аумағында барлық ... ... ... болып табылады.
Салық салу мәселелерін реттейтін нормативтік-құқықтық актілер ресми
басылымдарда міндетті түрде жариялануға жатады.
Мемлекетке түсетін салық түсімдерінің сипатты ерешелігі олардың ... ... ... ... иесіз пайдаланылуы болып табылады.Осысымен
салықтардың мемлекет, ... ... ... органдар белгілейтін түрлі
міндетті мақсатты жарналардан, ... ... ... болды;
бұған әлеуметтік сақтандыруға аударылатын қатаң мақсатты аударымдар, соның
ішінде ... тыс ... ... ... мен аударымдаржатады,
олар белгілі бір, ұзақ мерзімді көлемде өнім-нің, жұмыстың және қызметтер
көрсетудің өзіндік құнынан, табыстан ... ... ақы ... ... және ... көздер-ден есептелінеді.
Салықтардың әлеуметтік-экономикалық мәні мен мазмұны олар атқаратын
вункцияларын толық ... ... ... ... ... ... қосалқы категория болып табылатындығын есте ұста-ған ... ... ... ... ... ... бөлгіштік
вункциясының құрамдас қосалқы вункциясы ретінде қарастырған жөн.
Қазіргі кезде салықтар вискалдық, реттеуші және қайта бөлу ... үш ... ... ... ... осы ... ... белгілері мен өзіндік ерекшеліктерін білдіреді.
Висклдық вункция -барлық ... тән ... ... ... ... қор қалыптасады. Өйткені салықтар мемлекеттік бюд-
жеттің кірістерін толыстыра ... ... ... ... шар-
аларды жүзеге асыруды қамтамасыз етеді.
Салықтардың реттеуші вункциясы мемлекеттің ... ... ... ... болады. Ол ұлттық шаруашылықтың дамуына
қабылданатын бағдарламаларға сәйкес ықпал ... ... ... ... ... мөлшерлемелерінің, алу әдістерінің ... мен ... ... Бұл реттеушілер қоғамдық ұдайы
өндірістің құрылымы мен үйлесіміне, қорлану мен тұтыну көлемі ықпал етеді.
Қайта бөлу ... ... ... ... ... бір ... қарамағына өтеді. Бұл вункцияның іс- әрекетінің ауқымы жалпы
ішкі өнімді салықтардың алатын ... ... ... ол ... ... ... ... бұл үлес 1997 жылы – 19,7% ,2007жылы
-16,6%, 1999 жылы – 17,4% , 2003 жылы – 22,6%, ... ... үшін ... -29%, ... – 33,3%).
Мемлекет салық саясатын – салық саласындағы шаралар жүйесін қоғамның
оның нақтылы кезеңдегі әлеуметтік-экономикалық мақсаттар мен ... ... ... ... сәйкес жүргізеді.
Нарықтық қатынастардың қалыптасу жағдайындағы салық саясатының
негізгі бағыты тұтынудың ... ... ... арқылы
халықтың нақты табыстарының едәуір бөлігін қалыптастырудың өзін ... бас ... ... ... Бұл ... белсенділігінің
күшеюіндегі экономикалық ынталылықтың уәждемелік механизмі арқылы халықтың
еңбекке жарамды ... ... ... ... ... ... жүйесі арқылы қоғамның еңбекке жарамсыз ... ... және ... ... қорғалуы қамтамасыз етіледі.
«Салықң ұғымымен «салық жүйесің ұғымы тығыз байланысты. Мемле-кетте
алынатын салық түрлерінің, оны құру мен ... ... мен ... службасы органдарының жиынтығы әдетте ... ... ... ... яғни КСРО ... ... елде ... экономи-
каны басқарудың әміршіл- әкімшіл жүйесіне , бағаларға қатаң мемлекеттік
реттеуге сәйкес келетін салық жүйесі қызмет ... ... ... ... бірі ... ... салығы тіркелген бөлшек сауда және көтерме
сатып алу ... ... және ... ... ... бағыттал-ған
болатын. Қазақстан егемендікке ие болғаннан кейін ... ... ... заңдарға сәйкес республикада жаңа салық жүйесі қалып-
тасты.
1991 жылғы желтоқсанның 25-інен ... ... ... ... ... жұмыс істей бастады. Ол «Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... Бұл заң ... жүйесін құрудың қағидатта-рын,
салықтар мен алымдардың түрлерін, олардың бюджетке түсу тәртібін ... ... еді. Осы ... ... ... 1992 ... қаңтардың 1-інен
бастап 13 жаплы мемлекеттік салық, 18 жергілікті салықтар мен алымдар
енгізілді.
Қазақстан ... ... 2003 ... ... ... рево-
рмасының ұзақ мерзімді тұжырымдамасын қабылдап, онда еліміздің салық жүйесі
мен салық заңнамасын бірте- ... ... ... салу ... ... ... байланысты « Салық және бюджетке ... да ... ... ... 2003 ... ... 24- інде Қазақстан
Республикасы Президентінің заң күші бар ... ... Енді ... ... меғн ... ... қысқартылып, олардың саны небәрі 11 болып
қалды.
Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 ... ... ... күші бар ... ... ... 1999 жылғы шілденің 16-
сындағы №440-1 заңына ... заң ... ... Осы уақыт аралықтар-ында
Президент жалықтарымен және толықтырулар енгізілді.
Салықтардың, олардың төлеушілердің, салықтарды алу әдістерінің, сал-
ық жеңілдіктерінің жиынтығының ... ... ... ... үлгілері болуы мүмкін.
Барлық өркениетті елдерде салықтардың бүкіл жиынтығы әр түрлі қағи-
даттар бойынша жіктеледі:
салық салу объектілері бойынша;
салықты алатын және ... ... ... ... жасайтын органға
қарай;
пайдалану тәртібі бойынша;
объектінің ... ... ... ... бойынша, олар тура және жанама салықтар болып бөлінеді.
Тура салықтар – салық төлеушінің кірісі мен ... ... ... Олар өз ... нақты және жеке салықтарға жіктеледі. Нақты
салықтар салық төлеушілердің мүлкінің (меншігінің) кейбір ... ... ... ... капитал және т.с.с.) салынады. Жеке тура салықтар – ... ... мен ... ұйымдардың табыстары мен мүлкіне салынатын ... ... ... ... – жеке ... салу әрбір төлеушінің
жеке табысы мен мүлкін де, оның ... ... да ... ... – баға немесе таривке үстеме ... ... ... ... мен ... ... емес ... Жанама
салықтарға қосылған құнға салынатын ... ... ... ... ... ... экономикалық қызметтен түсетін түсімдер де
(кеден баждары түріндегі, экспртқа және импортқа салынатын салық түрін-дегі
кеден ... ішкі ... ... ... бағасы мен олардың
вактуралық құнының айырмасы) жатады.
Жанама салықтар мемлекеттің вискалдық мүдделерін ... ... ... баға ... ... жағымды ықпал жасауы және
тұтынудың құрылымына әсер етуі ... ... ... мәні салықтың тауар бағасына (немесе қызмет-
тің таривіне) қосылатындығында, ... Бұл ... ... ... ... ... ... төлейді, алайда тұтынушы мен
мемлекет арасында тікелей байланыс ... ... және оған ... ... ... қарай орталық (жал-
пымемлекеттік) және жергілікті ... ... ... ... барлық салықтар жалпы және мақсатты (ар-
наулы) болып бөлінеді.
Жалпы салықтар тиісті деңгейлердегі бюджеттерде ... ... ... ... пайдаланылады. Мақсатты
(арнаулы) салықтардың нысаналы арналымы ... және ... ... ... ... ... құруға арналады.
Объектінің экономикалық белгілері бойынша табысқа салынатын салық-
тар ... ... ... ... ... ... салық
салынатын кез келген объектіден алған табыстарынан алынады. Тұтынуға
салынатын салықтар – бұл ... ... ... ... ... ... ... салықтар.
Салық салу объектілерін есепкеалу және оларды бағалау тәсілдеріне қа-
рай салық алудың мынадай төрт ... ... ... ... ... ... бойынша, табысты алу көзінен ұстап қалу, патенттік
негізде.
Бірінші ... ... ... мен оны алу, ... салу ... нақты табыстылығын есепке алмай табыстылық (жер салығы, ... ... ... ... ... тізімдемесі негізінде жүзеге ас-
ырылады.
Мағлұмдамада салық төлеушілер табыстың көлемін, қажетті жеңілдік-
терді, шегерімдерді көрсетеді және ... ... ... ... ... ... бойынша салық мағлұмдамасын ... ... ... ... ... ... ... табыс салығын, жеке табыс
салығын, көлік құралдарына салынатын салықты және жер салығын ... ... ... ... қолданатын заңды тұлғаларды қоспаған-да)салық
органына олар бойынша мағлұмдаманы есепті салық кезеңінен кейін жылдың ... ... ... ... салығы бойынша мағлұмдаманы мынадай салық төлеуші-лер:
төлем көзінен салық салынбайтын табыстары барлар;
тұлғын үй салу мен осындай құрылыс үшін ... ... ... қоспағанда салық жылында 2003 айлық есептік көрсеткіштен ... ... ірі ... ... ... Республикасының шегінен тыс жерлерден табыстар алатын жеке
тұлғалар;
Қазақстан Республикасының ... тыс ... ... ... шоттарда ақшасы бар жеке тұлғалар;
Қазақстан Республикасының сылайлас жемқорлыққа қарсы ... ... ... ... ... беру ... ... жүктел-ген
адамдар;
Қазақстан Республикасы Парламентінің депутаттары, судьялар табыс ете-
ді.
Салық төлеушілен салық мағлұмдамасын табыс етудің ... ... ... ... өтініш алған жағдайда уәкілетті мемлекеттік орган
салық мағлұмдамасын табыс ету мерзімін екі айдан ... ... ... ... Бірақ салық мағлұмдамасын тапсыру мерзімін ұзарту салық ... ... әдіс ... ... ... ... істейтін ұйымның, мекеменің
бухгалтериясы одан салықты табыс алынған жерде есептеп, ұстайды.
Төртінші әдіспен салық кәсіпкерлік ... сан ... ... ... ... ... ... арнаулы салық режімін қол-
дану құқы-ғын куәландыратын және салық ... ... ... құжат.
. Салық есебінің екі әдісі қолданылады:
кассалық ;есептеу әдісі.
Кассалық әдіске сәйкес табыстар мен шегерімдер жұмысты ... ... ... ... ... мен кірістеу және ол бойынша ... ... ... ... ... ... әдісі бойынша табыстар мен шегерімдер ақы төлеудің уақытына
қарамастан жұмысты орындау, қызмет көрсету, тауарарды өткізу және ... ... тиеп ... мезетінен бастап есепке алынады.
Бұл әдіс салық службалары үшін қолайлырақ және оны Қазақстанның ... ... ... үшін оның кемшілігі – сал-ық
төлемдері жеткізіліп тіпті уақытында төленбеген жағдайда да аударылуы тиіс,
бұл айналым қаражаттарын ... ... ... ... жүйесі салықтардың, алымдардың және
баждардың ... ... ... ... ... ... ... службасының органдарын қамтиды.
Қазақстан Республикасындағы салықтардың, салық сипатындағы алымдардың
тізбегі мыналарды қамтиды:
Салықтар
Корпорациялық табыс салығы.
Жеке ... ... ... ... ... ... пайдаланушылардың салықтары мен арнаулы төлемдері.
Әлеуметтік салық.
Жер салығы.
Көлік құралдарына ... ... ... салық.
Алымдар.
Заңды тұлғаларды мемлекеттік тіркегені үшін алынатын алым.
Жеке кәсіпкерлерді мемлекеттік тіркенегі үшін ... ... ... ... және ... ... мәмілелер-ді
мемлекеттік тіркегені үшін алым.
Радиоэлектрондық құралдарды және жилігі жоғарғы құралдарды мемлекеттік
тіркегені үшін алым.
Механикалық көлік ... мен ... ... ... ... өзен ... мен шағын көлемді кемелерді мемлекеттік тіркегені
үшін алым.
Азаматтық әуе кемелерін мемлекеттік тіркегені үшін ... ... ... ... үшін алым.
Автокөлік құралдарының Қазақстан Республикасының аумағы ... ... ... ... ... түрлерімен айналысу құқығы үшін лицензиялық алым.
Телевизия және радио хабарларын тарату ұйымдарына ... ... ... беру үшін ... ... ... үшін ... бетіндегі көздердің су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақы.
Қоршаған ортаны ... үшін ... ... ... үшін ... ... үшін төлемақы.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдаланғаны үшін төлемақы.
Радиожиілік спектрін пайдаланғаны үшін төлемақы.
Кеме жүзетін су жолдарын пайдаланғаны үшін төлемақы.
Сыртқы(көрнекі) жарнаманы орналастыру үшін ... ... ... бажы.
Кеден алымдары.
Төлемақы.
Алымдар.
Салықтардың және бюджетке ... ... да ... төлемдердің
сомасы «Бюджет жүйесі туралың заң мен ... ... ... ... ... ... белгіленген тәртіппен тиісті бюджеттердің кірісіне
түседі.
Салық жүйесі өзінің ... ... ... ... –Қаржы
министірлігін, облыстардағығ аудандардағы, қалалардағы және ... ... ... ... ... органдары салық және
бюджетке төленетін басқа да ... ... ... түсуін, мін-детті
зейнетақы жарналарының толық және дер ... ... ... ету
жөніндегі, сондай-ақ салық төлеушілердің салықтық міндеттеме-лерін
орындауына салықтық ... ... ... және ... ... ... ... білген жөн: бірінші жағ-
дайда – бұл ... және ... ... ......... механизмді пайдалана отырып салық төлемдерін өндіріп алу
(есептеу және алу) процесі.
1.2. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттің ісін қаржыландыру
және оның аппаратын қаржыландырудың ... ... көзі ... ... ... пайдалана отырып, мемлекетелдегі болып ... ... ... тиімді болатындай етіп әсер ете алады.Бұл
үшін мемлекет өзінің салық жүйесін құрайды, оның ... ... ... жиынтығын кіргізеді. Онда әрбір салық бойынша оның салық
төлеушісі, ... салу ... ... ... мерзімдері мен
жеңілдіктері анықталады, сонымен қатар ... ... ... салық органдарының жүйесі құрылады. Салық органдардың
негізгі міндеті-бюджетке салықтық төлемдердің толық және ... ... ... болып саналады.Салық түрінде жинақталған ақшалай
қаражаттар мемлекетке ... ... ... ... ... ... ... деңгейде өзінің өмірін қамтамасыз ете алмаған халық
тобына материалдық көмек көрсетуге жағдай туғызады.
Салықтардың қызметтерін ... ... үшін ... ... ... ... нормалардан тұратын салықтық ... ... ... сонымен қатар салықтарды толық
және мерзімінде төлеу үшін ... ... ... ... ... ... салық заңдылығың ережелерін бұзған заңды тұлғаларды
белгіленген заңды жауапкершілікке тарту қызметтері қамсыздандырылады.
Кез-келген мемлекет, өзінің жеке ... ... ... ... ... ... яғни жай ... аппаратын қаржылатындыруға және өзінің
қызметтерін атқарған кезде пайда болатын шығындарды жабу үшін қолданалатын
ақшалай ... болу ... ... ... ақшалай қаражаттарды
әртурлі әдістермен жинақтайды:бірінші жағдайда-қаражат иесі мемлекетке өз
еркімен ... кезі ... ... ... ... үшін ... ... бұл мемлекеттік заем (сыртқы және ішкі); басқа
жағдайларда, мысал ретінде ... ... ... яғни ... алынады. Салықтар, бұл мемлекеттің ең ежелгі ақша табу ... ... ... ... Төңкеріске дейінгі атақты қаржыгер П.П.Гензелдің осы
жағдайға байланысты, мынандай айтқан ... бар еді: ... ... ... ... ... әртүрлі кадастрлар және салық салу
әдістері жақсы танымал болған.Мемлекеттің түрі мен ... түрі ... салу ... ғана әсерін тигізе алады.Осы салық салу аймағында
атақты классик Адам ... ... ... мен ... ... сипаттамаларын көрсете отырып, ... ... ... ... ... де ... ... кажет, өйткені Қазақстан Республикасының Ата-Заңында міндетті түрде
төленетін тек қана салықтар туралы айтып қана ... ... ... ... ... төлемдер туралы да айтылған. Салыққа ... ... ... ... ... болады:
Материалдық сипаттама- зат санын немесе ақша сомасын анықтайды (яғни
салық төлеушінің мемлекетке міндетті түрде ... ... ... ... заң сипаттамаларына мындай түрлері жатқызылады:
салықты мемлекетпен тағайындалу;
салықтың болуы тек қана қуқықтық вормада болуы;
құқықтық вормаға жатқызылатын акт пен органдар салықты ... ... ... ... ... ... міндетті төлем болып саналады;
салықты төлеу заңды міндет болып саналады;
салықты төлеу процесінде мемлекеттік бақылаудың ... ... ... ... төлем ретінде қарастырылады;
қайтарымсыздылығы;
эквиваленсіздігі;
салықтық қарым-қатынастардың тұрақтылық сипаттамасы;
салық салу объектісінің бар болуы;
салықтың субъектісін анықтау;
салықтың мөлшерін анықтау;
салықты төлеу мерзімінің заңдылық түрде белгіленуі;
салық мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... вормасының ауспалылығы./12/
Жалпы салық терминіне көптеген анықтамалар берілген, солардың ішінде:
cалықтар дегеніміз ... ... ... және жеке ... бір мөлшерде түсетін төлемдер;
заңды және жеке тұлғалармен заңға сәйкес мемлекеттік ... ... ... ... деп ... ... ... құраушы әлементтері қарастырылады:
Салықтың субъектілері –салық заңына сәйкес ... ... ... ... және жеке ... ... механизмнің жұмасы барысында салық
субъектілері әркашан нақты салық төлеуші болып ... ... ... ... ... кей уақытта салықты нақты ... ... ... ... ... ... ... болып саналады.
Салық объектілері –зат түрінде белгілі бір кимал түрінде және белгілі
бір ... ... ... мүмкін, салық объектілеріне-табыс (пайда),
тауардың құны, қызметтің, өнімнің қосылған құны, жеке және заңды ... ... ... жасалған операциалар және тағы басқа;
Салық ставкасы, бұл салық объектісінің алынған ... ... ... ... ... ... ... мөлшерлік пайыз;
Салық қөзі-бюджетке төленуге қажетті салық сомасын төлеген материалдық
қор;
Салықтық жеңілдіктері, бұл заңға сәйкес ... ... ... ... ... ... босату.
Салық төлеушілер салық заңына сәйкес 4 түрлі тәсілмен ... ... ... ... ... ... салық төлеушілердің мүліктерін
, жерін, үйін және т.б. тіркеу жасайды.
патенттік ... ... ... құнында төлеуге міндетті барлық
салық түрлері ескеріледі, яғни салық төлеуші осы патентты салық алу ... ... ... алу-алмауына қарамастан салық объектісінен тиісті
салықты алады.
деклоративтік тәсіл-салық төлеушінің деклорацияда ... ... ... ... ескеріле отырып салық
алынып отырады, яғни ... ... ... ... ... ... онда салық сомасы төленбейді.арқылы өзінің мемлекет
алдындағы салық төлеу ... ... алу ... салық төлеу тәсілі, бұл кәсіпорындарда, вирмаларда,
яғни ... ... ... ... ... ... жеке ... алынады.
Міне, осы атап өткен салық төлеу тәсімдері бізде міндетті түрде
қолдаланады. Қөптеген қаржы ... ... ... ... ... сөздері көп. Мысал ретінде: П.М.Гозме былай деп ... ... ... ... ал ... салу
мумкіндігі тәуелсіздіктің нақты мәні болып ... ... ... ... қабылдаған Жарлығына дейін салық
салу сұрақтарына арналған 77 заңды актілері қолданған, сонымен қатар ... 37 ... ... ... мүлдем жатпайды.
1.3 Қазақстан Республикасының салық жүйесінің қалыптасуы
және дамуы
Салық және оның кызметтері нақты ... ... яғни ... саясатында қолданалатын салық қарым-қатынастардың ... ... ... ... әсер етуші мемлекеттің
қолданатын экономикалық тұтқалар ... ... орын осы ... ... ... ... мемлекеттердің тәжірибесі
көрсеткендей, ... және ... ... бұл ... ... ... ... саналады. Кез-келген мемлекеттің нарықтық дамуы салықты
экономиканың ... ... ... ... ... ... өзінің
вискалдық қызметі арқылы бюжеттің кірісін қалыптастырады, ал ... ... ... оның өсуіне,халықтың сатып алу қабілетіне
ықпал етеді. Ұйымдық заңдық жағынан салық ... ... ... ... бекетілген уақытта бюджетке төленетін міндетті төлем.
Қазақстанның нарықтық экономикаға көшу жағдайында ... жай ... ... де ... ... ... құру ... табылады. Салық жүйесі
дегеніміз мемлекеттің жинайтын салықтар мен ... құру ... ... ... ... ... айтамыз. Бүгінгі күні
республикамыздың мемлекеттік салық жүйесі нарықтық қатынастар жағдайында
кәсіпкерлік ... ... оның ... ... ... Республикасының
Салық Жүйесі туралы, жалпы құжат ретінде ... (2003 ... ... «Салықтар және бюджетке төленетін т.б. міндетті төлемдер туралың
Заңында қарастырылған, яғни 18 бөлімнен ... ... ... ... бар, бөлімдер тарауға, ал ... ... және ... ... ... ішінде осы салық жүйесінде жанама
салықтар, заңды және жеке ... ... ... салығы маңызды орын
алады. Біздің мысал бойынша ҚҚС мен ... ІІІ және ІV ... ҚР ... ... салықты, алымдарды, т.б. төлемдердің
жиынтығын, салықтық қатынастарды реттейтін құқықтық нормалар және салықтық
қызмет органдары кіргізіледі. ... ... ... ... ... саясаты-салық облысында мемлекетпен қолданылатын шаралар жүйесін
білдіреді және қаржы саясатының ... ... ... ... ... ... мен мақсаты қоғамның әлеуметтік экономикалық құрылысына
шартталған. Салық саясатының басты мақсаттары, бұл ... ... ... ... ... шаруашылығын реттеу үшін дұрыс
жағдай туғызу, қарымқатынас процесінде халықтың табыстылық деңгейлерінде
тепе-теңсіздік ... жою ... ... ... ... ... арқылы жүзеге асырылады.Мемлекет салық механизміне қызмет ететін
заңдылығына сәйкес заңды сипат береді және оны ... ... ... оның ... маңызды рөл атқарады. Салық механизмін
құрған кезде негізгі элементтері болып салық салу объектісі мен ... ... ... ... ... ... салық салу объектілеріне: заңды
және жеке тұлғалардың ... ... жер, ... құн, іс ... импорты, жер қойнауын ... ... ... ... маңызды элементтердің бірі болып-салық
ставкасы саналады. Салық ставкаларының мөлшерін белгілеу ... ... ... ... ... ... нақты мезгілде
экономикалық жағдайын есепке алуымыз керек,өндірісті ынталандырып, нарықтық
процестерін ... ... ... ... Сонымен қатар салық
механизмнің ... ... ... ... алып ... яғни салықтың
төмендеуі, нақты субъектілер үшін салықты төлеуге бөлшектеп уақыт беріледі
немесе толық босатылады. Өкінішке орай, салықты төлеу ... мен ... ... ... салық төлеушілердің толық қызығушылықтарын
білдірмейді.
Осымен 8 жыл ... ... ие ... ... ... ... даму ... қатар салықмеханизмі де күрделенеді.ҚР Салық жүйесін құру
барысында өзіндік құру тәжірибесі ... ... ... ... ... 1991 жылы 24 ... ... Республикасының Салық Жүйесі туралы ң Заңы ... ... еді, ... ... мемлекетке сай,
Қазақстанда үш денгейлік ... ... ... еді. 1992 ... 1
қантарынан бастап салықтың 43 түрі қызмет еткен, олар ... ... еді: ... ... жалпы міндетті жергілікті,
салықтармен алымдар, жергілікті салықтармен алымдар; сөйтіп салық жүйесінің
жетілдірілуіне байланысты ... ... ... ... салық реворманың концепциясы ... еді, бұл ... ... ... ... ... 1 ... –2003 ж.ж.-Жаңа Салық Жүйесінің негізін өндіру
және оны іске қосу;
2 кезең-1996-2007 ж.ж.-нарықтық экономиканың талаптарына ... ... ... ... ... ... мақсаттар, бұл салықтық ауртпалықты
төмендету, ... ... ... ҚР Салық Жүйесін дуниежузілік
стандарттарға жақындату. ... бұл ... ... іске 2003 ... ... ... , бірақ 2003 жылдың 24 сәуірде жарияланған «Салықтар
және бюджетке төленетін тағы басқа міндетті ... ... Заң ... ... ... Жарлығы еді. Жаңа Салық Заңына ... ... ... салықтар мен алымдардың 11 түрі қызмет етеді,
олар ... ... ... ... ... ... ала
отырып, мынандай топтарға бөлінеді:
жалпы мемлекеттік:
заңды және жеке тұлғалардан алынатын табыс салығы ;
қосылған құнға салынатын салық;
акциздер;
құнды қағаздардың эммисияларын тіркеу үшін ... ... ... мен жер ... пайдаланушылар төлейтін салықтары;
жерлікті: жер салығы; заңды және жеке тұлғалардың мүлікке төлейтін
салығы;
көлік құралдарына төленетін салық түрі;
заңды ... мен жеке ... ... ... ... ... үшін ... алым;
істердің бөлек түрлеріне берілетін құқық үшін алынатын алым;
аукциондық сатулардан алынатын алым.
ҚР салық механизмнің қызметтерін окып, талдаған кезде жалпы салық ... ... ... мен теорияның дұрыс шешілмегенін
алып шығардық. Тиімсіз салық механизмін күәліндіретін жағдай болып бюджетке
төленетін салықтардың толық ... ... және ... ... өсуі ... 1997 ... алғашқы 6 айында жалпы республика бойынша
салықтың жинақталуы шамамен 73-75 пайызды құрды. 1997 жылдың 1 ... ... ... ... 38 млрд.тенгені құрды, сол кезде
жасалған Қазақстанда өндірілетін тауарларға ... ... ... алынатын табыс салығы, қосылған құнға салынатын салық бойынша
болжамдар жоққа шықты, ... ... ... яғни 1996 жылдың
сәйкес мерзімімен салыстырғанда салықтардың бюджетке келіп түсуі ... ... ... толық түспеуі объективті ... ... ... ... ... ... ... түсіндіріледі, сонымен қатар салық механизмнің
кейбір жетіспеушіліктерімен, ... ... бас ... ... ... ... ... ҚҚС есепке алу үшін 1000 айлық есепті көрсетім
мөлшерінде салық салу ... ... ... Осы салық бойынша
жинақталған салық сомалардың ... ... ... ... бұл ... ... ... бойынша есепке тұру барысында шын-нақты салық шот-
вактураларды жазып беруден жалтару болып саналады.Өзіміз ... ... ... ... ... бірі болып салықтық жеңілдіктері
саналады, яғни ҚР Салық Заңына ... ... ... ... ... жартылай немесе мүлдем босатылады. Менің ойымша, ... бір ... бар, бұл ... ... ... ... саналады, сондықтан салықтық ставкалар өте жоғары мөлшерде
белгіленеді, бұл ... ... салу ... ... ... жағдай. Ал
мұндай жағдай шиңайлық, ... ... ... мен ... бұзылуына әкеледі.
ҚР Заңдылығына сәйкес «орташа және кіші ... ... ... ... ... ... тиісті, олар: табыс салығы,
қосылған құнға салынатын ... ... ... жер ... көлік
құралдарына салынатын салық және тағы басқа міндетті төлемдер.
Салық Жүйесін ... ... ... шарт ... ... ... жүйесін құру болып саналған. Ең алдымен, бұл салықтық ауртпалықты
төмендетумен түсіндірілген.
Қазақстан Республикасының Салық Жүйесінде қойылған негізгі талаптарына
келесілерді ... ... ... ... анықталған болу керек, бұл үшін мемлекеттің
салықтық заңында жиналуға ... ... ... толық қызметі орындалу
керек;
Салық жүйесі салық төлеуші үшін салықтан ... ... ... ... жасау керек;
Салық жүйесінің жайлылығы, бұл талап әсіресе салық төлеушінің
дұрыстығын ... үшін ... ... жүйесі салық төлеушінің қаражаттарын өндіріске кұюға ынталандыру
керек, бұл талап негізінен салықтарды ынталандырушы ... ... ... ... ... ... ... жүйесі негізінен келесідей
әдістерге сүенеді:
1.бюджеттің түрлі деңгейдегі билік органдарына салықтарды ... ... ... ... ... ... ... Салық Заңында Салық төлеушілер мен салық органдарың
құқықтары мен ... ... ... ... ... ... ... басқа заңдардағы нормаларға
қарағандағы салық сұрақтары бойынша алда болу; салық салудың бір реттілігі,
яғни 1 жыл ішінде 1 рет ... ... ... ... рет ... салуды
болдырмау.
2 Тарау. Арнайы салық режимның ерекшіліктері және жағдайын талдау Жамбыл
облысы ... ... ... ... мәліметтері бойынша
2.1 Арнайы салық режимның қызмет ету ереқшіліктері.
Біздің ойымызша, салықтардың вункционалдық сипаттамасын нақытландыру,
яғни вункцияларына салықтардың тікелей мәнін және ... ... ... ... негізгі бағытын зерттедік. Салықтардың
вункциялары белгілі ... ... ... ... ... ... ... негізгі мәселелерді ... ... ... қажетті
экономикалық және реттеуші болып табылады.
Негізінде, салықтардың қалыптасқан ... үш ... бар. ... ... бөлу және реттеуші вункциялар. Негізінде экономикалық
теория және ... ... ... осы ... үш вункция
көрсетілгенімен, кейбір белгілі экономист-ғалымдардың еңбектерінде оларға
қоса тағы бірнеше вункциялар аталады/3/.
Бірінші ... ...... және тағы ... ... бюджетке толығымен және уақытылы түсіп ... ... Виск – ... ... ... ... ... мағынада айтылған.
Сондықтан, вискалдық қызмет – салықтық бюджеттік ... яғни ...... түсім көздері – салықтар мен басқа да міндетті төлемдер
арқылы ақшалай қаражаттармен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... қаражаттарды бюджетке жұмылдыру қызметі.
Тауарлық -ақшалай қатынастардың, ... ... ... бұл ... ... түсетін ақшалай кірістерді ұлғайта түседі.
Ал, қайта бөлу вункциясы, әр түрлі шаруашылық ... ... ... ... пайдасына қайта бөлу қызметі. Бұл
қызметтің барысында жалпы ұлттық өнім көлеміндеггі ... ... яғни ... ... бөлу және ... бөлу ... оның қандай
бөлігінің мемлекет меншігіндегі қорға қосылғанын көрсетеді.
Үшінші вункция – салықтық ... яғни ... ... ... өзгерту, салық түрлерін азайту және негізделген салық
жеңілдіктерін енгізу арқылы, ... және жеке ... ... ... ... (қызметтерін), сондай-ақ
мүдделерін қамтамасыз ету. Бұл ... ... ... сипаттамасына
байланысты ынталандыру вункциясы деп аталады. ... ... ... ... де ... мүмкіндігінше тиімді салық түрлерін таңдау, олардың
мөлшерін өзгертту, сондай-ақ жеңілдік көрсету, кейде ... ... ... ... ... ... ... Әсіресе бұл вункцияны ғылыми-
техникалық процесстерді ынталандыру кезінде қолдану өте тиімді болады.
Мемлекет үстінде аталған салықтардың вункциясын қолдана ... ... ... ... ... әр ... ... жүргізеді және салық
жүйесін анықтап, олардың қызмет атқару ... ... ... салу нақты
бір даму кезеңіндегі әлеуметтік- экономикалық мақсаттарына байланысты
экономикалық саясатпен ұштастыру да осы ... ... ... осы ... ... қалыптасқан, дәстүрлі көзқарастармен
шектеліп қана қоймай басқа да авторлардың пікірлеріне тоқталайық. ... ... Г.Ж. ... ... атқаратын вункциялар
мына төмендегідей болып келеді:
- Вискалды немесе жұмылдыру вункциииясы арқылы мемлекет тиісті шығындарын
қаржыландыруға қажетті салықтарды ... ... бөлу ... ... ... экономика аясының әртүрлі саласына
ықпал етеді, әлеуметтік саясатты жүзеге асырады, табыстарды ... ... ... ... бөледі, табысы өте төмен топтарға
жәрдем береді. Мысал ретінде үдемелі ставкалы табыс салығын көрсеткен;
- ... ...... ... ... ... және т.б.
әр түрлі жағдайлар жасауды жүзеге асырады;
- Шектеу вункциясы, салық саясаты арқылы ... ... ... ... ... ... тұру болып табылады;
- Бақылау-есептеу вункциясы, кәсіпорындар мен азаматтардың табыстарын,
өндірістің құрылымы мен ... ... ... ... тұрады/8/
Соңғы аталған вункцияның маңызы салықтардың дәстүрлі қалыптасқан
вункцияларының атқаратын рөлдеррінің кем емес ... ... Оны ... ... ... ... болады. Белгілі ғалым Химичева ... ... ... ... атап өткен. Вискалдық вункция,
реттеуші вункция және ... ... ... атқаратын рөллі бізге мәлім болғандықтан, ... ... ... автор баса назар аударған. Бұл вункция
өндірісті, тұтынуды, халықтың табыстарын, демогравиялық ... ... ... ... өтте ... рөл ... сондай-ақ қоғам алдында
ерекше еңбегімен көзге түскен азаматтар категориясына жеңілдік жасау да ... ... ... ...... салу ... ... тарапынан
кәсіпорындар мен мекемелердің ... ... ... табыстарына және осы табыстардың түсім ... оның ... ... ... ... жүргізуден тұрады/6/.
Тағы басқа да экономист-ғалымдардың айтуынша ... ... ... ... белгілі үш вункциясы: вискалды, қайта бөллллу,
реттеуші ... ... ... қарағанда келтірілген пікірлердің
кейбір өзгешеліктерге қарамастан бір ... ... ... ... салу ... мемлекет белгілі бір принциптерді қолданады. Салық
салу ... ... ... ... ... болып табылатынын
ұмытпауымыз қажет.
Салықтар жөніндегі ілімнің ... ... ... ... ең ірі ... Адам ... Виьям Петти және т.б. болатын.
Кезінде салық жүйесін құрудың төрт қағидасын Адам Смит ... Олар күні ... ... ... ... ... салық салуды
ұйымдастыру принциптері ретінде қолданылады.
- Бірінші қағида – ... ... ... ... ... табысына сәйкес
алынуға тиісті;
- Екінші қағида – салық мөлшері мен оны ... ... заң ... күні
бұрын және дәл белгіленуі қажет.
- Үшінші қағида – ыңғайлылық қағидасы, яғни әрбір ... ... ... және осы ... төлеушіге ыңғайлы әдіспен алынуға тиісті;
- Төртінші қағида - үнемділік қағидасы, яғни ... алу ... ... ... ... аз ... тиісті.
Салық салу кезінде, аталмыш принциптерді басшылықққа аллу барысында
мемлекет тарапынан белгілі қағидаларды қолдану тәртібі туындаған болатын.
Қазіргі ... ... ... салу ... тікелей салық алу
жүйесіне бағынышты ... ... ... ... ... Г.Ж.
өзінің еңбегінде салық салу принциптерінің ең қолайлы деген түрлерін ... ... ... тең ... яғни ... ... қорына өзінің әділ ұлесін
қосуға міндетті;
- салық жүйесінің қарапайым және анық болуы, яғни ... ... ... қажет;
- салық салудың теңділігі және әдеттілігі, яғни ... ... ... мүмкіндігінше әр түрлі жеңілдіктерді азайту;
- салық ... ... ... дамуы және тұрақтандырылуы
мақсатында пайдаланылатын салық саясатына себебін тигізуі қажет;
- салықтарды басқару және заңдылықтты сақтау жөніндегі ... ... аз ... ... ... кезеңде, мемлекет алдында тұрған бірден-бір күрделі мәселе –
салық салмағын /ауыртпашылығын/ халық арасында ойдағыдай етіп бөлу. ... ... ... екі принцип барын білуіміз қажет.
- Бірінші, тапқан (алған) игіліктерге негізделген, яғни мемлекет ... ... бәрі оның ... кәдімггі тауар ретінде
берілуге тиісті. Бірақ мемлекеттен алынатын игіліктердің сапасы әр түрллі
болуы мүмкін, ал сол үшін бәрі ... ... ... ... ... қоғамымызда байлар мен кедейлер пайдда болғаны баршаға ... ... ... ... ... ... ... төмен, тұрақты табыс көзі жжоқ адамдарға беру қажет.
- Екіншісі, төлеу қабілеттілік принциптерріне ... Бұл ... ... ... ... нақты табыстарына және ... ... ... С. өз ... ... мәне бар салық салу
принциптерінің ұғымды түрлерін (Я.Корнай және т.б. ... атап ... ... нарық қатынастары жағдайындағы салық жүйесінің ойдағыдай
тиімді болуына бағытталған/5/
Дүниежүзілік ... ... ол ... мыналар:
• Салық салу вормаларын белгілеу ... ... ... жөн. ... ... салық төлеуден жалтара алмайды.
• Салық жүйесі мүмкіндігінше бейтарап болуы тиіс. ... ... ... ... ... ... арқылы ынталандыруға
(жеңілдік беру арқылы) немесе жазалауға жол бермеуі ... ... жеке ... ... ... немесе кейбір әлеуметтік
топтарды салық төлеуден орынсыз ... ... ... ... ... ... ... қаржыландырғанымен, бұл қаржыларды
салық ставкаларын өзгерту (жоғарылату) жолымен алуға болмайды.
• Прогрессивті салықтардың орнына тікелей пропорционалды ... ... ... ... экономикалық қызметтердің жақсаруына және күрделлі
жұмсалымдардың өсуіне кедергі ... ... Көп, ... жұмыс
істелген прогрессивті салықты қолданбай, салықтардың өнімділікке,
өндіріске және күрделі жұмсалымдарға ... ... ... ... ескерту қажет.
Тағы басқа да ғалым-экономистер дүниежүзілік ... салу ... ... ... ... және экономикалық бейтараптылық;
• Әділеттік;
• Салық ставкаларының салыстырмалылығы сияқты принциптерді айтады/6/.
Қазіргі кезеңде қолданылатын салық салу принциптері ... ... ... ... ... ... мемлекеттің экономикалық саясатымен анықталатын, үстінде
аталған принциптерді ... мына ... ... ... ... негізділік; жалпыға бірделік және нақтылық; теңділік және ... және ... ... және ... ... ... ... және үнемділік; жеңілдік және бір дүркінділік.
2.2. Арнайы салық режимның түсімдерін сипаттйтын негізгі көрсеткіштерді
талдау
2.3. Аграрлық сектордағы арнайы ... ... ... ... алатын
орны
Нарық экономикасын мемелкет тарапынан реттеуде мемелкеттік бюджеттің
кірісі мен шығысы қалыпты ... ... ... ... ... алу ... күннің өткір де өзекті мәселелесі. Әлеуметтік –
экономикалық даму ... ... ... ... тығыз байланысты.
Бұл орайда мемлекеттің өз қызметін іске ... ... ... ... ... ... сәуірде “Салықтар туралы…” Жарлыққа енгізілген өзгерістер
мен толықтыруларға сәйкес заңды тұлғалар ... ... ... ... да ... ... әрі ... бөлімшелері) үшін табыс салығын олардың орналасқан
орны бойынша жергілікті бюджеттерге төлейді. Сонымен ... ... ... ... ... үшін табыс салығын төлеу мөлшері олардың
еңбек ақы ... ... ... ... ... ақы ... ... байланысты бөледі. Жаңа тәртіптің өзгешелігі: бұрын
құрылымдық бөлімшелер арасында ... ... ... ақы ... ... ... ... сатып өткізу көлемінің ... үлес ... ... ... ... негізгі бағыты: жергілікті
бюджет кірісіне осы ... ... ... ... ... ... ... алуын ынталандыру.
1999 жылдың 1 қаңтарынан бастап салық жүйесіне салықтың жаңа ... ... тыс ... ... қоры, міндетті медициналық
сақтандыру қоры, мемлекеттік жұмыспен қамту ... ... ... ... ... ... ... сақтандыру қорының өзгертілуінен
пайдда болған әлеуметтік қамсыздандыруға аллынатын алым және жол қоры жол
салығы деп өзгертіліп, ... ... жаңа ... алымдар ретінде
енгізілді. Бұл салықтарды енгізудегі басты себеп-бұрынғы бюджеттен тыс
қорлардың қаржыларының ... ... ... ... ... шамадан тыс ұлғаюы (ЖІӨ-гі үлес салмағы 2001ж-0,1%, 2002ж-0,5%),
яғни өзін-өзі ақтай алмау болып табылады.
Әлеуметтік салық шаруашылық субъектілерінің еңбек ақы ... ... ...... тұлғалар, заңды тұлға болып тіркелмей кәсіпкерлік
қызметпен айналасушы жеке тұлғалар. Салықтың негізгі ставкасы 21%, сонымен
қатар жеңілдік алу ... ... ... басқа 6,5%, 7,0%, 7,5%, 8,0%,
20,5% жеке заңды тұлға болып тіркелмей кәсіпкерлік қызметпен ... ... және ... ... ... мен толықтыруларға сәйкес
шаруа қожалықтарының әрбір мүшесі үшін ... ... ... ... ұсталынады. Сондай-ақ еңбекақы қорынан жинақтаушы жейнетақы
қоррынан жинақтаушы зейнетақы қорына аударылатын 10%-тік ... ... ... ... ... мойнына түсетін әлеуметтік бағытқа
арналған салық ауырпалығы 31% құрайды. Үкімет тарапынан әлеуметтік салық
ставкасын 5 ... ... ... 5 ... арнайы салық деп енгізілуі
жайлы ұсыныстың ... ... ... ... жыл ... ... дейінгі қалпына келмесіне не ... ... ... да ... ... ... ... өндіріске жұмыс күшін тартуға кедергі, кері әсер етуші вакторлар
болып ... ... ... ... оның ставкасын төмендету
бағатында қайта қарауды қажет етеді.
Қаржы министрлігінің 2007 жылдың 1 тамызына берген бюджеттің ... ... ... ... ... мемелекеттік бюджет кірістерінің 80%-
тін, оның ... үлес ... ... ... ... құнға салынатын
салық - 27%, заңды және жеке тұлғалардан алынатын табыс ... - ... ... - 23% ... ... зерттеуіміздің нәтижесінде аталған салықтар тобы салық
түсімдерінің 75% құраса, ... ... ... ... ... ... түсіп отыр. Шаруашылық субъектілері барлық
салықтар, алымдар және басқа да төлемдерді қосқанда өз ... ... ... 1 теңгесінен 70 тиын) ... ... ... ... ... ... болады? Ал, әлемдік тәжірибеде өз
дәлелін тапқан, ... ... ... ... Лаввердің бюджет
тұжырымдамасын негізге алсақ, өз ... ... ... ... ... ... жұмыс істеуіне кедергі, салықпен тірідей
тұншықтыру ... кім ... ... бюджетттің негізгі көзі салық
түсімдері, бірақ бұл ... ... ... ... ... ... тауар өндірушілердің саусақпен
санар санының негізі ... ... ... ... өндірушілер
белгіленген уақыт шеңберінде /3-5 жыл/ ... ... ... ... күні ... талдауына түскен, айналысы 7-8 жыл бюджеттің
тұрақты кіріс көзіне айналып, салық түсімдеріндегі 30% үлесіне ие ... ... ... да ... орны ... Олардың қатарына
“Салықтар туралы…” ... ... ... ... ... ... пен
акциздер жатады.
Жанама салықтардың ішінде, әлемнің жүзден астам елінен қолдау тапқан,
өзіндік ерекшеліктеріне толы, ... ... ... ... бірі - ... ... салынатын салық. 1992 жылдан бері айналым
салығымен ауыстырылған қосылған құнға салынатын салықтың ... ... бұл ... әлі де ... ... ... 2007 жылдан бастап
16 пайыздан 15 пайызға түсті.
Бюджетке түсетін салық ... 30%-ке 2007 ... ... тең
жуық үлесін құрайтын қосылған құнға салынатын салықтың рөлі ... ... ... ... ... сүйенсек, мемлекеттік бюджеттің
кіріс көзі құрамына ... ... ... ... ... 2007ж-26,2% үлесін құрайтын көрсеткіштер оның
экономикалық рөлін айқындай түскендей. Салық енгізілген уақыттан бері ... ... ... бірқатар жұмыстар атқарылады. Олардың қатарына
қабылданған шексіз жеңілдіктердің ретке ... ... ... қысқартылуы, халықаралық экономикалық қатынастарды ... ... ... ... ... үшін ... ... орын қағидасы негізінде келісім-шарттар жасалатындығы жатады.
2007 жылы“Салықтар туралы…” Жарлыққа енгізілген толықтырулар мен
өзгертулерге ... ... ... салынатын салықты есептеуде
акцизделетін тауарлардан акциз салығын қосып ... ... ... Бұл
өзгерістер салық салу объектісін қосарланған салық салудан босатады. ... ... ... ... ... ... бойынша Қазақстан
Республикасы резиденттері үшін жеңіл өнеркәсіптің кейбір /тоқыма, тігін
тігу, былғары және аяқ киім ... ... бұл ... бойынша нөлдік
ставка мөлшерінде салық салынады және біріңғай жер ... ... ... өнімді өткізу барысындағы ... бұл ... ... ... ... ... байланысты республикалық бюджетке
және жергілікті бюджетке түсетін салықтар, алымдар және басқа да міндетті
төлемдер болып екі ... ... ... ... ... ... жүйесі туралы” Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес бұрынғы
жалпы мемлекеттік және ... ... ... жіктелуі жойылып, қосылған
құнға салынатын салық ... ... ... ал ... ... ... мен акциздер /спирттен жасалған өнімдер үшін /50%-
тен республикалық және жергілікті ... ... ... ... ... ... ... бюджет есебіне түседі. Мұндай өзгеріс
жергілікті бюджеттердің дербес қызмет етуіне, түскен қаржыны үнемдеу ... ... ... ... ... ... ... Ал, түскен
қаржыны неғұрлым тиімді, өз орнымен жұмсау жергілікті ... ... ... ... ... саясатын жүргізудегі басты мақсат отттандық тауар өндірушілерді
мемлекет тарапынан қолдау, мемлекеттің ішкі экономикалық ... ... ... жеке секторлардың жедел дауына жағдай жасау, шет ... ... ... алдын алу, яғни мемлекет пен салық
төлеушінің ... ... ... ... орын ... ... ... шешімі де осы салық ... ... ... ... ... ... ... түскен салық ауыртпалығын
жеңілдетпейінше олардың бюджетке қажетті кіріс ... ... ... ... ... тек салық механизмін арттыру арқылы ғана іске ... ... . ... ... ... ... жүйесіндегі жетілдіру жолдары
3.1. Қазақастан Республикасындағы аграрлық секторға арналған салық саясаты.
Қазақстан Республикасы тәуелсіздігін алғаннан кейін, басқа ... ... ... ... ... салық жүйесіне заң шығару
базасы айналуына мәжбүр болды. Салық ревормасының ... 1992 ... ... екі ... бар: ... ... жаңа ... жүйесінде іс-қимыл тұжырымында істелген, және екіншісі (1996-2007жж)
салық жүйесін өзінің мақсатын құру мен ... ... ... ... ... және ... ... басқа да міндетті төлемдер туралың
Қазақстан Республикасының заңында ... ... бұл ... ... ... ... бұл заң қатаң бәсеке білдірмеді, керісінше өзгертулер
мен толықтырулар нарық ревормасын ... ... ... ... ... мен ... ... 1999жылға дейін осы құжатқа
енгізілді.
«Салық және бюджетке төленетін басқа да ... ... ... ... өзгерістер мен толықтыруларң Үкімет ұсынған заң
2001жылдың 16 сәуірінде ҚР ... ... ... заң ... бағытталған және кәсіпорынның инвестициялық іс-әрекетінің ұлғаюына
жаңа ... ... ... ... ... қадамына саналуына болады.
Қазақстанның салық жүйесі өзінен нені көрсетеді? Экономикасы
нарықтық қатынастарға негізделген ... елде ( бұл ... ... ... ... ... елдер болсын) салық 2 қызмет атқарады:
вискалды ( ... ... ... ... және ... ... ... инвестициялар есебінен және экономикалық
қызметтің басты бағыттардағы салық жеңілдіктері арқылы).
Сонымен салықтардың ... ... ... бар, ...... ... ... немесе жеке тұлға болсын) қатынасында
байқалады. Салық мөлшерлемесі артқан сайын, мемлекеттің бюджет қаржыларын
шоғырландыру ... онда ... ... ... ... ... асады ( тегін білім беру немесе медициналық қызмет көрсету,
мемлекеттік ... ... және ... ... ... ... ... қатар, практика көрсеткендей, экономикасы дамыған
елдердегі ЖІӨ-нің жинақтаудың салмағы ... ... даму ... ... осы ... ... болады, мемлекеттік бюджеттің салық
жасаулары есебінен өсуі , өндірістік емес ... ... ... ... мемлекеттік сектор инвестициясынан көп. Ал салықтың жинақтау
қызметі ... ... ... басты салаларына салық салымының
жеңілдік жасаған пайда болады.
Қазақстан – ТМД ... ... ... саясатын экономика өсіруге
және бұрыннан дайындалған стратегия шеңберінде қолданған ел болып табылады.
Бұл ұлттық экономика саласындағы ... ... ... ... ... ... ... тіркелген заңды тұлғалардың 18% ғана
мемлекеттік мәртебеге ие). Бұл ... ... ... мақсаты
мемлекеттік инвестицияларды көбейту емес, оның экономиканы реттеудің басты
механизмі және салық саясатын халық шаруашылығының дамуының басты ... ... ... ... ... Республикасының салық саясатының басты бағыттары:
- азаматтарды қорғауға бағытталған мемлекеттік бағдарламаларды орындау
( әлеуметтік, әскери, экономикалық, саяси);
- өндірістің басты салаларын дамыту;
- ... ... ... ... емес, салық төлейтін жеке және
заңды тұлғалардың санын көбейту ... ... ... ... ... 17 салық түрі бар.
Олардың барлығы тікелей және жанамаға ... ... ... ... ... ... ... емес) ҚҚС және
акциздер жатады. Қазақстан Республикасындағы басқа салықтар тікелей ... және де олар ... ... ... ... ... тікелей
қатысты. (бұл – табыс салығы, пайдаға салық, әлеуіметтік салық, жер ... ... ... ... ... ... ... салық және
т.б.)
2007жылы мемлекеттік бюджеттің 70% салық ... ... ... ... және ... емес түсімдерден құралды. Бірақ ... ... ... ... жеке тұрғындарды қамту жөнінен, жене
тұрғындарды ... ... ... ... орын ... жеке ... ... салығы;
- заңды тұлғалардан табыс салығы (немесе бөлінбеген пайдаға салынған
салық);
- қосымша құн салығы(ҚҚС)
- ... ... ... ... мен Ресей мемлекеттерінде мемлекеттік
бюджетке түскен салық салымдарының қанша пайызын құрайтынын салыстырайық (1-
кесте).
Қазақстан мен ... ... ... ... ... ... ... (%). 1-кесте
|Салықтар түрлері | ... | ... ... ... және де | 100 | 100 ... ... | 12 | 13 ... салығы | 18 | 18 ... | 40 | 29 ... ... | 12 | 24 ... | 18 | 16 ... ... түсетін табысты ҚҚС береді, негізінен осы ... ... ... ... Ресеймен салыстырғанда қоғамдық
тұтыну қорларының негізін құрайтын әлеуметтік салық салымдары (социалистік
елдерде таралған) ... екі есе аз. Бұл ... ... ... ... ... Қазақстанның нарықтық өзгерістер жолында алға
шыққанын байқатады. Егерде Ресейде қызмет көрсету саласы қоғамдық тұтыну
қорлары ... ... ... ... ... онда Қазақстанда бұл
сала нарықтық негізге ауыстырылға, яғни мемлекеттік емес ұйымдар қоғамдағы
жергілікті ... ... ... ... ... табыс салығы Қазақстан Республикасында
тікелей салық болып есептеледі және Қазақстанның әрбір тұрғыны өзінің ... ... оны жыл ... ... ... ... барлық
салық жинақтары бойынша іріктемелі тәсілді қолдану байқалады. Жеке және
заңды тұлғалардың ішінде жеңілдік санаттары бар ... ... ... анықталды. Табыс салығын алуға ... ... ... ... және ... ... тұрғындарға берілген. Салық
салынатын табыс сомасының 5% табыс салығына ... ... ... ... салынатын табыс үлесі жиынтық табыстан аз болады, ал әлеуметтік
қорғалмаған салық төлеушілер ( мүгедектер, ҰОС ... және ... ... ... ... Ресейдегі табыс салығының минималды
мөлшерлемесі 2003жылы 12% ... ... 13% ... ... ... ... жылдық табыс 680$-дан кем емес ... ... одан ... ... 10%, ал ... табыс 3000$ жоғары болса 30% алынады.
Н. Назарбаев Үкіметпен бірге «« салық ... ... мен ... ... ... ... ... мынаны айтты: Қазақстан
тұрғындарының 53% – ... ... ал 40%-10% ... Тек 7%-ы 20-30 %-дық ... ... Салыстыру үшін Ресейде жағдайлары төмен ... ... ... мөлшерлемесін азайту жөнінде ешбір сұрақ талқыланбауда, керісінше
қазіргі кезде табыс салығының мөлшерлемесі 15% ... ... ... ... ... ... жағдайлары төмен тұрғындарды
қорғау тиімділігінің деңгейі жөнінде әлемдік стандартқа жақындау.
Қазақстанның салық жүйесінің нарыққа бейімделуі ... ... ... 2001 ... 1 ... ҚҚС ... ... және
әлеуметтік салық мөлшерлемесін 26%-дан 21%-ға кемітуі. /2/
Пезиденттіміз Н.Назарбаев былай деді: « ... ... ... ... ... және ... ... бәсекелестіктің
өсуіне әкеледің
Бұл шарадан ЖІӨ-нің ... ... ... өзінің
ипвестициялық қызметі үшін мемлекеттік бюджеттің қаржыларын шоғырландырайын
деген жоқ, керісінше, салықтың ... ... ... ... жинақтау қорын өсіруге ұмтылуда. Осы ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкерлерге
салықтық жеңілдіктер қызмет етуде. Мұндай жеңілдіктер заңды тұлғаларға тек
« тікелей ... ... ... ... ҚР заңына сәйкес және
мемлекеттік уәкіл органдардың заңды ... ... ... ... ғана ... ... ... нарықтық
өзгерістерге әсер ететін салықтың негізгі түрлерін сипаттаймыз.
Заңды тұлғалардың Қазақстандағы бөлінбеген пайдасынан ... ... ... болып табылады. Ол Қазақстанның жеткілікті қамтамасыз
етілген тұрғындардың меншігіне әсер етеді. Бірақ ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік жанама түрде кәсіпорын балансына әсер ете алады. (
жинақтау қоры – тұтыну қоры). ... ... ... ... ... ... өндіріс өнеркәсіптеріне беріледі. Мысалы: халық шаруашылығын
жаңа салаларында ашылған біріккен кәсіпорындарға 5 жыл ... ... ... ... – жаңа ... болып табылады. Ол салық төлеушінің мүліктің
жағдайына тікелей әсер етпейді, бірақ оның көлемі ... ... ... ... ... ... ұл ... салық салымының объектісі
болып товар немесе қызмет өндіруден ... ... және ... ... ... ... ҚҚС ... төлейді және
мемлекеттік бюджетінің негізін құрайды – 40%-ға ... ... 20 % - 16%-ға ... 2 ... ... ... ҚР-ның экономикалық ... ... ... ... табысының салмақты бөлігін осы салықтың
құрауы(2003жыл 20%-дан, 2007 жыл – 40% ... Осы ... ... инвестициялық қызметтеріне ынталандыру және негізгі
қорларының жаңаруына көмектесті. Қазақстанда ... ... ... ... ... ... ... дамыған елдеріндегідей
болды. (1990 жылы Ұлыбританияда ҚҚС -15%, Германияда -14%, ... ... ... салынатын салық сияқты өндірістің басты салаларына және ... ... ... іріктелмелі жеңілдіктер ҚҚС-ке де берілген.
Мысалы: электрондық БАҚ толығымен бұл ... ... ... ... ... ... ... кәсіпкер оны еңбек
төлеу қорының көлеміне байланысты төлейді. Бұл салықта ... ... ... және ... ... ... ... жатыр. Әлеуметтік салық жұмыспен қамту және ... ...... ... ... 2%, ... ... қорының 3%,
зейнетақымен қамтамасыз етудің 15% және ... ... ... ... бұл ... ... 38,6%-дан 2001жылы 35,6% төленді. Бұған
кіретіндер: медициналық сақтандыру ... 3,6%, ... ... ... зейнетақымен қамтамасыздандыру 28% құрайды.
Бұл салықтың көмегінен қоғамдық тұтыну қорының ... ... ... мүмкіндік туады. Ресейдегі
әлеуметтік салықтың үлкендігі нарықтық өзгеруге кері әсер ... ... ... ... ... әкелді.
Қазақстан және Ресей мемлекеттік бюджеттерінің шығындарының
құрылымдарын салыстырсақ екі мемлекеттің салық ... ... ... үшін ... да ... ... 2- кестеде
көрсетілген.
2003-2007жж Ресей, АҚШ, Қазақстанның мемлекеттік бюджет
шығындарының құрылымы . ... ... ... |Экономикалық |Қорғанысжәне |
| ... ... ... ... ... | | | | ... |100 |37 |34 |11 ... |100 |44 |8 |13 ... | | | | ... |100 |22 |29 |16 ... |100 |36 |22 |13 ... | | | | ... |100 |33 |14* |16 ... |100 |29 |14* |15 ... ... капиталға (8%), және субсидия мен тағы басқа ... ... ... ... ... ... Осы кезде халық шаруашылығына мемлекеттің қатысуы минималды ... ... ... ... ... ... бюджетінің көлемі 2003жылмен салыстырғанда 2007 жылы 22%
кемиді. (3%-дан 8%-ға жалпы бюджет шығыны ... ... ... ... ... ... көп ... бөледі. Мысалы: алдағы көрсетілген период
ішінде әлеуметтік қажеттілікке жұмсалған мемлекеттік бюджет ... ... ... 44%-ға ... ... ... өсті). Қазақстанның салық
саясаты социалистік елдер үшін жақсы бейімделген кешен құрады – мемлекеттік
меншіктің толығымен жекешелендіру, ... ... мен ... ... арқылы тұрғындарды әлеуметтік қорғауды ... ... ... көрсеткіш Ресей мен салыстырғанда Қазақстанда 2007 жылы
8%құрады, бұныңөзі әлеуметтік және ... ... ... ... ... асты, сонымен қатар Қазақстан Ресейге қарағанда қызмет
көрсету саласын ревормалауды ... ... ... яғни ... тұтыну
қорының есебінен жүргізілген ... ... ... ... осы ... бір бөлігін ауыстырады. Бұл туралы
Қазақстандағы үй ... ... ... ... ... 1990ж ... 2007ж ... ал Ресейде осы ... ... ... ... ... 12%-14% ... ... Экономикалық
дамыған елдер, мысалы, АҚШ немесе Жапонияда 60% құрады.
Бұл ... ... ... жөн, ... ... ... мемлекеттік бюджетінің құрылымы экономикасы ... ... ... ... жұмылдыру көлемі, яғни
бюджетқаржысы ... ... ... елдерге ұқсайды. Жалпы Қазақстан
Республикасының саляқ саясатының мақсаты ... ... ... емес
(ондай шығындар ЖІӨ-де 2007ж 21,6% құрады, салыстыру үшін; Ресей – 28% ... –та 39%) оны ... ... бар ... ... ... ... жүйесіндегі өзгерістер
Қазақстан Республикасының 1991 жылдың 25-желтоқсанында қабыл-данған «
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... жүйесін құрудың ең алғашқы бастамасы болып табылды. Бұл
еліміздің экономикасын ревормалаудағы күрделі ... ... ... ... ел ... бұрын болмаған жаңа құбылыстар іске аса
бастады. Оларды атап айтсақ: шаруашылықты жүргізудің ... ... ... ... ... ... ... субъектілер
мен мемлекет арасындағы қатыстардың құқықтық негізінде жүргізілуі т.б.
Осы заң бойынша салық төлеушілер мен ... ... ... мен ... ... және ... басқару
органдарының да салыққа ... ... ... мен ... ... ... ... 1992 жылдың бірінші қаңтарынан Қазақстан
Республикасында:
13 – жалпы мемлекеттік салықтар;
11 – міндетті түрде төленетін жергілікті салықтар мен ...... ... мен ... енгізілді.
Салықтар негізін пайдаға салынатын салық, табыс салығы, қосылған
құнға салынатын салық және т.б.салықтар құрады.
Қазақстан ... ... ... ... ең ... ... болған жоғарыда көрсетілген. Заңның ел экономикасын ревормалау-дағы
маңызы мен алар орны ... ... ... ... жаңа ... ... қатар кемшіліктер де бұл Заңда да тыс қалмаған сияқты.
Яғни Қазақстан Республикасының алғашқы ... ... ... ... ... ... кемшіліктер мен жетіспеушіліктер аз емес.
Әрине, бұл кемшіліктердің түрлі себептері де бар. Басты себеп, ... ... ... ... елімізде жиынтықталған ғылыми немесе практикалық
тәжірбие болған жоқ. Салық қызметі органдары да, ... ... де ... бастамаға психологиялық жағынан дайын еместігі көрінді. Еліміздің
алғаш қабылдаған ... ... біз ... ... ... дүниежүзілік
тәжірбиеде қолданып келген салық ... ... ... бұл
салық жүйесінің нарықтық қатынастардың талабына ... ... ... ... Ең ... ... жүйесінің өндірісті дамытуға ешқандай
ықпал етпеуі, ... ... ... өз ... жете ... алмауы, яғни
салық көзі табыс немесе пайда емес, ... ... ... ... ... көптігі, айналымды анықтаудың ... ... ... берілген салық жеңілдіктері, салық ставкаларының бір салық бойынша
бірнеше түрлі болуы, халықаралық салық салудың негіздерінің тыс ... ... ... ... ... одан ары ... ревормалаудың қажет екеніе
айқын көрсетті.
Қазақстан Үкіметі 2003 жылдың ... ... ... ... концепциясын қабылдады. Бұл құжатта, негізінен, салық жүйесін
салық заңдылығын бірте-бірте халықаралық ... салу ... ... ... ... ... концепцияны іс жүзіне асырудағы бірінші кезең Қазақстан
Республикасы Президеғнтінің 24.04.95 жылы ... Заң күші бар ... ... ... ... да міндетті төлемдер туралың Жарлығы болып
табылады. Қазақстан Республикасында 2003 жылдың бірінші ... ... ... ... іске қосылды. Бұл жаңа салық жүйесі біршама болса да
нарықтық қатынастар ... ... ... ... ... бұрын қызмет еткен 42 түрлі салықтар мен ... саны ... ... ... мен алымдар саны 11-ге жеткізілген.
Салықтың ең басты түрі болып табысқа салынатын салық, яғни пайда емес
табыстан салық алынатын болды.
Салық ... ... ... ... ... салуда
қарапайымдылық, әділеттілік салыстыру принциптері біршама өз шешімін
тапқан.
Қазақстан ... ... 2003 ... 21- ... Заң күші бар «Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне
өзгерістер мен ... ... ... ... 1996 жылдың 1-
қаңтарынан бастап салық жүйесіне бірқатар өзгерістер ... ... мен ... ... мына ... ... салық салынбайтын минимумды анықтауда, ең төменгі жалақы орнына есептік
көрсеткіш енгізілген;
- ... ... ... тіркеліп, қызмет жасайтын заңды тұлғалар,
табыс салығын 20 проценттік ставка бойынша төленетін болады.
- заңды ... ... ... ... ... ... ... жалақыға жұмсалған шығындарға салық салынады;
- жер қойнауын пайдаланушылардың барлығы Қазақстан Үкіметімен контрактіге
тұрар ... Бас ... ... салытық экспертизадан өтулері тиіс.
Салық жүйесінің бір орында, өзгеріссіз тұрып қалуы мүмкін емес. ... ... ... ... көшу ... қалыптасатын іс-
тәжірбиелер, экономикасы дамыған ... ... ... ... жүйесі де өзгеріп, дамып, бара-бара жақсара түсуі тиіс.
Қазастан Республикасының Мемлекеттік бюджетіне ... ... ... ... мемлекеттік салықтардың үлес салмағы
(3-кесте)
| |1998ж |2007ж ... | | |ысы ... ... ... ... | | | ... – барлығы |100 |100 |100 ... ... | | | ... ... ... |64,1 |68,5 |70,8 ... ... меғн алымдар |35,9 |31,5 |29,2 ... жылы ... ... ... ... ... ... маңызды кезеңі болады, ол салық саласындағы құқықтық тетіктердің
тиімділігін бір мезгілде арттыра ... ... ... ... ... ... ... нығайта түсті.
Кеден ісі саласындағы құқықтық нормаларды біріктіретін және жүйе-
лейтін, қоғамдық қатынастарды реттейтін, кеден ... ... ... бір мезгілде тиімділігін арттыруға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... ... енгізілді.
Салық кодексін қолданудың оң нәтижелерімен қатар елдің
экономикалық өсуі және ... ... ... үшін жағдайларды
қамтамасыз ету мақсатында салық жүйесін жетілдіру проблемасы шешілмеген
күйіндк қалып отыр.
Қолданыстағы салық заңнамасының ... жеке ... ... ресми емес айналымнан шығаруға, негізгі жабдықтарды ұдайы өндіру
мен жаңартуға инвестициялар салу үшін ... ... ... ... ... ... ынталандырудың пәрменді тетіктері жоқ, бұл
ғылымды көп қажет ететін және ... ... ... дамуына
белгілі дәрежеде кері әсер етуде.
Жер қойнауын пайдаланушыларға салық салу жүйесін одан әрі жетілді-
ру қажет.
Мақсаттары
Республикада ... ... ... ... ... одан әрі көтермелеу, инновациялық белсенділікті ынталан-
дыру, төлем қабілеті бар сұранымды ... үшін ... ... ... ... ... табылады.
Шешу жолдары
Әлеуметтік салық бойынша ставкалардың регрессивті шәкілін және табыс
салығы ... ... ... ... ... ... құн салығының ставкасын төмендету;ғылыми және инновациялық
қызметті көтермелеу, оның ... ... құн ... жоғары өндірістерді
дамыту үшін экономикалық жағдайлар жасау.
инвестициялардың өсуін көтермелеу мақсатында амортизациялық саясатты
жетілдіру;мұнай операцияларына салық ... ... ... ... ... ... ... дамыту және ауыл шаруашылығы тауар ... ... ... мақсатында арнайы салық режимдерді нормаларының
әдіснамасы мен ... ... ... ... ... ... жетілдіру жөніндегі көзделген шаралар салық салу деңгейін
нақты ... ... ... бұл экономикалық өсу қарқынын одан әрі
арттыруға ынталандырады.
Мемлекеттік бюджеттің кірістерін ... ... ... қолайлы жағдайлар жасау, заңсыз көлеңкелі айналымды қысқарту, салық
салынатын ... ... ... жүргізілетін болады.
3.3. . Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі арнайы салық режимнің
жетілдіру жолдары.
Жер ... ... ... ... ... ... байланысты екенін ескере отырып,оларға салынатын табыс ... ... ... ... болар еді. Егер шикізаттың қалыптасқан
бағасы орташа көрсеткіштен жоғарры болып қалыптасса, онда ... ... ... ... ... ... ... қосымша
табыс табады. Бұл артық табыс мөлшері қазіргі салық заңында ... ... ... ... ... ... Бұл аталған салықтың кемшілігі
мынада: ... ішкі ... ... ... ... оның мөлшеріне әр
түрллі себептер мен субъективті жағдайлар әсер етуі ... ... ... ... ... ... қажет, өйткені шикізатың
әлемдік бағасы күн сайын өзгерістерге ұшырауы мүмкін.
Аталған кемшіліктерді жою үшін шикізатты ... ... ... ... ... ішкі ... ... шикізаттың сатылу
уақытындағы қалыптасқан әлемдік ... мен ... ... ... ... ... ... ауыстыру керек. Бұл арада
неліктен шикізаттың сатылу ... ... ... ... ... баға алынып отыр? Оған себеп, кез келген шикізатты ... ... ... кәсіпорындар сатылу бағасын жасалған келісім
шарттарында төмендетіп жазып, сөйтіп табыс мөлшерін азайтып ... ... ал ... бір ... ... ... ... кемітіп көрсетту
мүмкін емес және оның дұрыстығын тексеру онша ... ... ... шикізаттың өзіндік құны мен тасымал шығынын анықтау көп ... ... ... Бұл ... экспорттаушы кәсіпорындардың келіспейтін
жақтары орын алуы мүмкін, мәселен, ... ... ... ... ... туындайтын қайшылықтардй реттестіру қиын емес.
Егер экспортталатын шикізаттың әлемдік бағасы күрт төмендеп кетсе,
онда мәселе қалай шешілмек ... ... ... сөзсіз.
Оған жауап беру үшін, мұндай экспорттың еліміз үшін ... ... ... Егер ... бағаның төмендеуіне қарамастан
шикізатты экспорттау еліміз үшін маңызды ... қала ... онда ... ... ... көмек көрсету аса қажет. Салық салу
жағынан шикізатты экспорттаушылар үшін көмекті ... ... ... ... пропорционалды түрде табыс салығы ставкасын да азайту
қажет. Мұндай ... ... ... мен ... үшін ... ... еді. ... салықтай көмектің де белгілі бір шегі болуы тиіс,
егер экспортталатын шикізаттың әлемдік бағасы ... бір ... ... ... ... ... ... өндіруді тоқтату қажет
болады.
Сонымен, шикізатты ... ... ... үстеме пайдаға
салынатын салықты алып тастап, бір ғана прогрессивті ... ... ... ... ... ... ... төлеушілер мен еліміздің экономикасында орын алып
отырған монополиялық кәсіпорындарды теңестіріп ... ... ... ... өз ... үстеме пайда табу үшін, ... ... ... ... ... ... құштар болып отыр.
Мемлекет тарапынан монополияға қарсы комитеттің ... ... ... бір ... орын ... әр түрлі жолдармен ... әлі де ... ... ... тоқтата қойған жоқ. Осыған
орай, бағаның өсуіне кедергі болатын әкімшілік жүйеден бөлек экономикалық
жол да орын ... тиіс ... ... ... жағдайда болуын
ынталандыратын салықтың қажеттілігінде болып ... ... ... ... ... ... ... аса қажетті салалардағы
кәсіпорындар үшін пайда нормасы мемлекет ... 12% ... ... Яғни кәсіпорын осы нормадан артық тапқан табысын ... ... ... ... ... ... Қазақстан жағдайында халыққа
комуналды қызметтер көрсетіп ... жеке және ... ... ... ... ... қысымдық көрсету көптеген қиыншылықтарға
алып келуі мүмкін. Мысалы, инвестиция жасаған компания аталған ... ... ... ... нормасы жоғары болатын салаға ауысып кетуі әбден
мүмкін. Сондықтан ... ... үшін ішкі ... ... пайызды ескере отырып, 20-25%-ға дейін көтеруге ... ... ... мен ... ... ... ... осылайша белгіленген пайда мөлшерінің дұрыс сақталуын
қадағалап ... ... ... ... еді. ... ... ... бюджетке түсетін кіріс түсімінің ұлғаюымен бірге
Қазақстандық ... үшін ... ... ... ... ... Қорыта айтқанда, монополиялық кәсіпорындар
бағаның көтерілуіне айтарлықтай ... ... ... ... ... пайда мөлшері еш өзгермейді. Мемлекет тарапынан
болатын мұндай ... ... ... ... кедергі болмайды,
керісінше, бұл нарық кезіндегі мемелкеттің экономиканы ... бір жолы ... ... бір ... жүрген мәселенің бірі-жеке тұлғалардың табысына
салынатын салықтардың мөлшері. Қазіргі таңда ... ... жеке ... ... екі түрлі: табыс салығы және
әлеуметтік салық салынады. Сонымен ... ... ... ... он ... ... аударылады. Мәселенің жайын жалақыны төлейтін ... ... ... ... онда ... ... ... қосымша қаржыға шығындалуын байқаймыз. Жалақы қоры неғұрлым
көбейген сайын кәсіпорындар әлеуметтік салықты ... көп ... ... ... ... ... ... мүдделі емес деген сөз.
Жалақы мөлшерін көбейткен күннің өзінде кәсіпорындар әр ... ... ... ... ... ... ... байланысты Қазақстан салық
жүйесінің алдында қалайша еліміздің азаматтарының орташа жалақы ... ... ... ... ... ... салық жүйесінде орын алып отырған әлеуметтік салық ... өз ... ... ... ... ... ... бұл салықтан қалай құтылуды ойлап, бастарын қаттыруға
итеріп оттыр. Мәселе тек әлеуметтік салық ставкасының ... ... ... жоқ, ... ... бұл ... ... базада да болып отыр.
Дамыған мемлекеттердегі әлеуметтік салықтың ставкасы 4-12 пайыз аралығында
болып, оны тек компаниялардың ... ... ... ... ... Қазақстанның жалақы алушы азаматтары ... ... ... ... ... ... ... ауыртпалық
жүктеліп отыр. Себебі жылдық жалпы ... қоры ... ... алғанда
компаниялар пайдасының 40-70 пайызын құрайды, ал осы ... ... ... ... 26 пайызды құраған болса, кәсіпорындар өз
пайдаларының 18 пайызына ... ... ... әлеуметтік салық
түрінде төлеуге мәжбүр болады екен. ... 30 ... ... ... ... ... қосатын болсақ, компанияларға жүктелеттін салық
ауырпалығының жоғары екенін көруге болады.
Тәжірибе ... ... ... ... әлеуметтік
салықтан құтылудың белгілі жолдарын пайдаланып, салық комитеттеріне шын
жалақы қорының тек 30-40% ... ғана ... ... ... ... ... кәсіпорындар да жеткілікті және ондайларға көп ... ... ... ... ... мынадай ұсыныс туындайды. Әлеуметтік
салықты төлеуші компанияларға жүктелген ауырпалықты жеңілдетуді салық
ставкасын ... ... салу ... ... азайту арқылы
жүргізуге болады. Әлеуметтік салықтың салынатын ... ... ... осы ... ... ... қоры ... азайту қажет. Ол
үшін ең жоғарғы әлеуметтік салық салынатын жалақы қорын анықтау ... ... ... тек сол мөлшерге дейінгі жалақыға әлеуметтік салық салынуы
қажет, ал ... ... ... ... компаниялар мүлдем әлеуметтік
салық төлемеуі қажет. Мысалы, ... ... ... бір ... ... мөлшері 45000 тенге болатын болса, онды жалақы қоры
300000 теңгені ... ... ... ретте өз жалақы ... ... ... ... ... ... тек үш ... ғана 45000
теңгеден артық жалақы алады, ал жалақы қоры бойынша компания 75000 ... ... ... Яғни ... ... өз ... көтергенде айтарлықтай қосымша шығындарға ұшырамайтын болады.
Сонымен мұндай өзгерістер компаниялар үшін өте ... ... ... ... ... ... ... екен?
Бұл сұраққа жауап беру үшін ең алдымен әлеуметтік салықты ... ... ... ... ... ... Шын ... жоғары болатын жалақылары бар компаниялардың көпшілігі әлеуметтік
салықты төлемейтіндер болып табылады. Егер осы ... ... ... ... ... ... компаниялардың барлығына дұрыс
түсініктеме жүргізілсе, бұл өзгерістен мемлекеттік бюджет үшін тиімділіктің
жоғары болары анық.
Жоғарыда көрсетілген ... ... ... ... 45000 ... ... бұл ... 15000 теңгеден үш есе көп, ол ... ... ... қамтылған компаниялардың жалақы қоры республика ... ... ... Қазіргі таңда республика Президентінің
басшылығымен әлеуметтік салық ... 26 ... 21 ... ... Сонымен әлеусетік салық бойынша аталған өзгерістердің
нәтижесінде мемлекетке, компанияларға, әсіресе ... ... ... ... ... ... өмір сүріп отырған жалақылары төмен азаматтар ... ... ... ... деуге болады. Мысалы, салық
заңында жеке тұлғалардың ... ... ... мөлшері
барлық жеке тұлғалар үшін бірдей – бір айлық ... ... ... ... бір ... ... көрсеткішінен төмен табыс табатын ... ... жоқ ... жанұя мүшесі үшін бір айлық есептеу көрсеткіші
мөлшерінде шегерім ... ... ... Яғни ... ... 45000 ... және ... 4500 теңгені құрайтын жеке тұлғалардың табыстарына
қолданылатын ... ... ... Бұл ... ... ... ... классикалық үлгісі бойынша әділдік принципі алдыңғы орынға ие
болуы қажет. ... ... ... ... ... ... ... мәнінде жалақылары бір-бірінен өте алшақ жатқан жеке тұлғалар үшін
осы аталған шегерімдердің қажеттілік деңгейі әр түрлі болады. ... ... ... ... ... тұлғалар үшін табысқа қолданылатын
шегерімдердің рөлі ... ... ... ал ... орта ... ... үшін шегерімдердің бары не, жоғы не, ... ... ... ... ... салық комитеттері жеке тұлғалардың
табысына қолданылатын ... ... және ... ... қадағалау
үшін, кәсіпорындардан ай сайын әрбір қызметкердің жанұұя мүшелерінің
шынымен де табыс ... ... ... ... ете ... да ай ... кез келген жанұяда қандай да бір өзгерістер болып жатуы
әбден мүмкін.
6-кесте
Республика бойынша ... ... ... ... ... ... |% |
| ... |болжам | |орындал. ... ... |45 710,4 |92 324,8 ... |49,5 ... ... ... |39 290,2 |73 708,9 ... |53,3 ... | | | | ... ... мен |25 751,7 |57 958,5 ... |44,4 ... | | | | ... ... ... |23 865,5 |41 178,2 ... |58,0 ... ... мүлігіне|6986,2 |1607Й.5 |- 9 092,3 |43,5 ... ... | | | | ... ... ... 694,5 |9 422,5 |- 6 728,0 |28,6 ... ... акциз|3 809,8 |10 082,5 |- 6 272,8 |37,8 ... ... |1 182,8 |4 190,0 |- 3 007,2 |28,2 ... ... |672,5 |1 474,3 1 |-801,8 |45,6 ... адамдардың мүлігіне |360,7 |1 049,9 |- 689,2 |34,4 ... ... | | | | |
* ҚР ... ... хабаршысы 2007 ж
Осындай объективтті және субъективті жақтарды ескере ... ... ... ... Біріншісі, жеке тұлғаларға ... ... ... және оны тек ... төмендегілерге ғана
қолдану, екіншісі, табыс салығынан ең төменгі ... ... ... ... ... өзі өте елеусіз болғандықтан, бір айлық
есептеу көрсеткіші ешкімге де ... ... бола ... Сондықтан
жеке тұлғалардың табыс салығына қолданылатын шегерімнің мөлшерін ең төменгі
жалақы ... ... ... ... ... ... ең төменгі жалақы
4500 теңгені құрайтын болса, осындай мөлшерде жалақы алатындар мүлдем табыс
салығынан ... ... ... ... және ... ... мөлшерде жалақы алатындар ... ... ... қажет. Егер Қазақстандағы орташа жалақы
1500 теңгені құрайтын болса, онда осы ... ... ... бір ... ... ... ... шегерім қолданылып, ал ... ... ... ... жоқ ... мүшелері үшін бұрынғысынша бір ... ... ... шегерім жасалғаны жөн. Қалған жеке ... ... ... ... жоғары табыс табушыларға ешқандай да шегерімдерді
қолдану ... ... егер ... ... ... жеке тұлғаларға
салынатын табыс салығына осындай өзгерістерді енгізетін болсақ, ... ... ... ... ... көмек жасаған болар едік. Мұндай
өзгерістен кейін мемлекет ешқандай да зардап шекпейді, ... ... ... ... болатын салық төлеушілердің ... ... алып ... ... ... ... жағы ұлғая түспек.
Қорыта айтқанда, жоғарыда аталған ұсыныстарды жүзеге асыру қиынға
соқпайды, ал ... ... ... ... ... ... егеменді ел болып жаңа экономика - ... ... ... әлі де ... ... ... нарықтық экономиканың
вилосовиялық дүние танымын адамдардың санасына ... ... ... шешу және ... ... ... ... ағымдарды
оңтайландыру үшін бюджеттік жүйенің барлық деңгейлеріне салықтардың ... ... ... Басты мақсат – оларды бюджеттік жүйе деңгейлері
арасында негізгі тарату.
Қазіргі кезде және жақын ... ... ... ... ... күрт дивверенциалдау кезінде олардың бюджеттерін «бір
салық – бір бюджетң вормуласы негізінде қалыптастыру жағымсыз салдарға ... ... ... ... ... механизмінің болмауынан
экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан артта қалған аумақтар жойылуға мәжбүр
болады.
Қандай да болмасын ... ... ... екі ... ... вискалды қызмет ешкімді де алаңдата қоймайтын себебі кез келген
мемлекеттің өмір сүру үшін қажеттілігі өте маңызды нәрсе. ... ... ... , ... өмір ... үшін қаражаттың қажеттілігі өмір
сүруі кәсіпкерлердің болсын, аса қызықтырытын ... ... ...... ... ... байлығы салық түсіміне тіреліп тұр.
Бұл – ел экономикасына әсер ететін вактор.
Қазір қолданылып ... ... ... салықтарды толық
көлемде уақыттылы жинау – басты міндет. ... ... ... ... және алуы ... ... ... айқындайтын вактор болып
табылады.
Салық төлеуші мен оны жинаушы салық төлеу ... ... ... Бұндай ққарым-қатынас неғұрлым дұрыс, өзара тиімді әрі
объективті болса, соғұрлым салықтың жинау деңгейі жоғары ... ... ... кодексі туралы айтатын болсақ, Ресейде
біздегідей емес, талап қатаң.Әрі салық салынатын базаның саны да көп.
«Қазақстанда қазіргі ТМД ... ... ең ... ... Кодексің,бар деп елбасымыз Н.А.Назарбаев тегін айтқан жоқ.
Салық саясаты ... ... ... ... ... жақсаратыны сөзсіз. Заңдылықтарға сәйкес салықтарды толық ... ...... ... ... ... қолында экономикалық өсудің жоғары
қорынын қамтамасыз ететін серпінді ... келе ... ... ... және химия кешендері бар. Сонымен бір мезгілде біздің алдымызда
экономикалық ... ... ету, ... ... жоғары
технологиялы және ғылыми қамтымды өндірістерді, өндірістік инврақұрылымды
және агроөнеркәсіп секторын ... ... ... аса ... тұр.
Нарық экономикасын мемлекет тарапынан реттеуде мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... ... тапшылығының алдын-
алу бүгінгі күннің өткір де өзекті мәселесі. Әлеуметтік экономикалық даум
мемлекеттік бюджеттің кіріс көзімен тығыз байланысты.
Бұл орайда ... өз ... іске ... ... бюджттің кіріс
бөлімінің, оның ішінде салық түсімдерінің ... орны ... ... өз ... нысаналы бағытта іске асыруы салық
түсімдерінің бюджетке уақытылы түсуімен тығыз байланысты. Бүгінгі ... ... ... орын алуының басты себебі: ... ... ... ... ... ... ... өнімнің сұранымы жоғары шет ел тауарларымен бәсекеге төтеп бере
алмауы ең бастысы оларға түсетін ... ... ... тыс ... ... ... ... қосылған құнға салынатын
салықтың “Әмбебап акциз” деп ... да ... ... ... оның ... ... жаңа құн ғана емес, сонымен қатар амортизациялық аударым
және кеден баж салығы қызметін ... ... өз ... 2-3 есе асып
түсуіне ықпал етіп ... 2001 ... 1-ші ... ... қосымша құнға
салық 20%-дан - 16%-ға дейін ал 2007 жылдан 15 пайызды құрап, ал ... ... - 21%-ға ... ... Сонымен қатар бұл салық тауардың
сатылу уақытынан бұрын есептеліп, төленетіні белгілі. Сондықтан тауар
өндіруші ... құн ... ... ... өндіруші қосылған құн салығы
бойынша әлдеқашан төлеп қойған төлемді өндіріп алуы қажетті деңгейден төмен
болады (инвляция ... ... ... қосымша түзету коэввициентін еңгізу немесе салықты есептеу
механизмін қайта қарау қажеттілігі туындайды.
Көп зерттеудің арқасында аса ірі салық төлеушілердің мониторингі деп ... ... ... ... ... базасын талдап
шықтық және мониторинг жүйесін ұйымдастыруда ... жоқ ... ... ... ... бүкіл жауапкершілікті, соның ішінде
коммерциялық ... ... орта ... ... ... ... тиісті сапасын қамтамасыз ету жөнінде шаралар
қабылдадық. Ақпараттық құпиялығын қорғау ... ... ... оны беру ... ... ... ... Министрлігі мен салық органдарының міндеті-салық
базасын төмендетудің тетіктерін жақсы білетінін көрсету. Атап ... ... ... ... өнім жеткізіп беру,
делдалдық компаниялармен айналымға, делдалдық шығындардың ... ... ... ... ... ерекше назар аударып отыр. Мысалы,
бір компанияда салық тексерісі өкілдік шығындардың жалпы сомасы 300 ... асып ... ... ал ол іс ... ... еңбек ақы қоры. Біз
ол вактілер туралы бас кеңсеге хабарладық, бұл ... ... ... ... алғы шарт ... ... ... бекітіп, жаңа салық дәуіріне ... ... ... ... өте ... ... саясатын өмірге келтіргеді
отыр.
Нарық өз өзгерістерін өмірге әкелді, салықтардың түрі ... ... 2007 жылы ... ... 25 ... ... артық пайда тіркелді. Ол
салық саясатының алға басқанының белгісі;
- даму мемлекеттік қоры ашылды;
- даму банк ... қоры 250 млн. АҚШ ... ... ... ... ... түскен салық ауырпалығын
жеңілдетпейінше, олардан бюджетке ... ... ... мүмкін емес. Ал,
қолайлы жағдай тек ... ... ... ... мен ... қызметін арттыру арқылы ғана іске асады.
Пайдаланылған әдебиеттердің тізімі.
Нормативтік заң актілері.
1. ... ... ... (30 тамыз,2003 ж.)-
А.:Қазақстан, 2003 ж.
2. ... және ... ... ... да міндетті төлемдер туралы”
Қазақстан Республикасының Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізу
туралы. Егемен ... 30 ... 2001 ... ҚР-ның 1991 жылғы 25 желтоқсандағы “Қазақстан Республикасында салық
жүйесі туралы” Заңы.
4. ҚР ... 2003 ... 24 ... “Салық және бюджетке
төленетін басқа да ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Заңы
6. 1999 ж. 31 желтоқсан.
7. Қазақстан ... ... мен ... ... ... ... .№36. ... 2006 (65-6ет
8. 5.Назарбаев Н.Ә. ... 1999 ... ... ... . ... 2007г (344 бет).
9. 8.Статистический сборник. Госкомстат России. Москва, 2007г (492бет
Арнайы әдебиеттер.
1. Алексеев С.С. ... ... ... и ... М.Юрид. лит., 1987
ж.
2. Гуреев В.И. “Салық құқығы”. М.:Экономика, 2003 ... ... Б.Ж. ... ... мен ... 2007 ж.
4. Ермекбаева Б.Ж. “Жалпы мемлекеттік салықтар”А-1997 ж.
5. Ильиясов Қ.Қ., Құлпыбаев С. Қаржы. Алматы. 2006ж (211-235бет
6. Ильясов К.К., ... А.Б., ... Б.Ж. ... және салық
салу”. А.:РИК, 2003 ж.
7. Найманбаев С.М. ... ... ... ... А., ... ... Найманбаев С.М. “Салықтық құқық”А. 1996 ж.
9. Карагусова Г.Ж. “Салық: нақтылық және пайдалану тәжірибесі”. А.Қаржы
Қаражат, 1994 ж.
10. Мещеряков В.В. ... ... ... ... ... жүйесі”
спровочник. Москва: вонд “Құқықтық мәдениет” 2003 ж.
11.Сулейменов М.К., Покровский Б.В., Худяков А.И., Жакенов В.А. “Право и
предпринимательство в ... ... А., Жеті ... 1994 ... ... А.И. ... ... жүйесі: Табысқа салық”А.:Баспа, 1997 ж.
13. Худяков А.И. “Қазақстан салық ... ... ... ... А.:Баспа
1997 ж.
14. Худяков А.И. “Қазақстан Республикасының салық құқығы” А.:Жеті Жарғы
2007 ж.
15. Химичева Н.И. ... ... ... 2003 ... ... ... бюджетіне түсетін салықтық
төлемдердің ішіндегі жалпы мемлекеттік салықтардың үлес салмағы
| |1998ж |2007ж ... | | |ысы ... ... ... ... | | | ...... |100 |100 |100 ... ... | | | ... ... ... |64,1 |68,5 |70,8 ... ... меғн алымдар |35,9 |31,5 |29,2 ... мен ... ... ... ... салықтың салмағы, 2007жыл (%).
|Салықтар түрлері | ... | ... ... ... және де | 100 | 100 ... салығы | 12 | 13 ... ... | 18 | 18 ... | 40 | 29 ... ... | 12 | 24 ... | 18 | 16 ... ... АҚШ, ... ... ... ... .
|Мемлекет, жыл|Барлық |Әлеуметтік |Экономикалық |Қорғанысжәне |
| ... ... ... ... |
| | | | ... ... | | | | ... |100 |37 |34 |11 ... |100 |44 |8 |13 ... | | | | ... |100 |22 |29 |16 ... |100 |36 |22 |13 ... | | | | ... |100 |33 |14* |16 ... |100 |29 |14* |15 ... ... капиталға (8%), және субсидия мен тағы ... ... ... ... бюджетке төленген салықтардың
|Компания қызметкерлері |Төленетін жалақы ... ... ... ... ... | ... |50000 |5000 ... |40000 | ... |60000 |15000 ... |20030 | ... |100000 |55000 ... |30000 | ... |300000 |75000 |
* ... Г.Ж. ... ... және ... ... А.Қаржы
Қаражат, 1999 ж.
Республика бойынша салық түсімдері*
|Салық түрлері ... ... ... |% |
| ... |болжам | ... ... ... |45 710,4 |92 324,8 ... |49,5 |
|Қосымша құнға салынған |39 290,2 |73 708,9 ... |53,3 ... | | | | ... ... мен |25 751,7 |57 958,5 ... |44,4 ... | | | | ... ... ... |23 865,5 |41 178,2 ... |58,0 ... тұлғаларының |6986,2 |1607Й.5 |- 9 092,3 |43,5 ... ... ... | | | | ... ... |2 694,5 |9 422,5 |- 6 728,0 |28,6 ... | | | | ... ... |3 809,8 |10 082,5 |- 6 272,8 |37,8 ... | | | | ... салығы |1 182,8 |4 190,0 |- 3 007,2 |28,2 ... ... |672,5 |1 474,3 1 |-801,8 |45,6 ... адамдардың мүлігіне|360,7 |1 049,9 |- 689,2 |34,4 ... ... | | | | |
* ҚР ... ... ... 2007 ... 2001 2002 ... Бюджетке төленетін салықтардың көрсеркіштері. Алматы 2003 ж
2003 2004 2005 2006 ... ... ... ... көрсеткіштері. Алматы 2006 ж

Пән: Салық
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасының салық жүйесіндегі жеңілдіктер63 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
Билирубин4 бет
Бюджетті жоспарлау негіздері45 бет
Валюта бағамы: негізгі түсініктер38 бет
Еуразия көшпенділерінің потестарлық билік жүйесінің ерекшеліктері89 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь