Қазақстан қаржы нарығындағы корпорацияның рөлі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1 КОРПОРАЦИЯЛАРДЫҢ ҚАРЖЫ НАРЫҒЫНДАҒЫ ДАМУЫ
1.1 Корпорацияның ұғымы және түрлерi. Корпорациялардың пайда болуының себептерi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 8

1.2 Корпорациялардағы басқарудың құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18

1.3 Корпорациялардың Қазақстан экономикасындағы дамуы ... ... ... ... ... ... .21

2 «ТЕНГИЗШЕВРОЙЛ»ЖШС МЫСАЛЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ДАМУЫНА КОРПОРАЦИЯНЫҢ ЫҚПАЛЫН ТАЛДАУ
2.1 «Тенгизшевройл» ЖШС.тің негiзгi қаржы көрсеткiштерiне мiнездеме ... 26

2.2 «Тенгизшевройл» ЖШС мысалындағы Қазақстан экономикасының дамуына корпорацияның ықпалын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..39

3 КОРПОРАЦИЯЛАРДЫҢ ҚАЗАҚСТАН ЭКОНОМИКАСЫНДА ДАМУЫНЫҢ МӘСЕЛЕЛЕРІ ЖӘНЕ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
3.1 Қазақстан қаржы нарығындағы корпорациялардың қызметiн нормативтiк .құқықтық қамтамасыз етуi ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..48

3.2 Қазақстан республикасындағы ұлттық корпорацияларды дамытуыдың перспективалары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 55

ҚОРТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...64

ҚОЛДАНЫЛҒАН ДЕРЕКНАМА ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...65

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...68
Тауарлардың қозғалыс жолындағы ел аралық кедергіні әлсірету үшін, серіктестік және өндіріс факторларымен дүниелік кеңістікте шаруашылық жұмысы дербес кәсіпкерлік ұйымында өндірістік фирмалардың дамуының негізгі факторы сыртқы экономика операциялары болып табылды- серіктестік және тауар экспорты мен импорты, шет елге инвестиция салу, шет ел серіктестіктерімен әр түрлі істестік формалары.. Дүниежүзілiк нарықтық шаруашылықтың дамуындағы сыртқы экономикалық факторлардың рөлiн жоғарылату әлемдiк сауданың даму екпiндерi және тікелей жеке инвестициялар формасында капиталды экспорттау куәландырады.
Қазiргi әлемдiк экономика үшiн транснационализацияның белсенді процессi тән. Бұл процесте қозғаушы күш болып ұлт аралық корпорациялар табылады. Олар басты компаниядан (ата-аналық, аналық) және шетел филиалдарынан тұратын шаруашылық бiрлестіктер болып табылаы. Басты компания иелiгіне кiретiн бiрiккен кәсiпорындардың қызметiн капитал үлесін (қатысумен ) иемдену арқылы қадағалайды. Капиталдың халықаралық орын ауыстыру нәтижесі негізінен сыртқы сауда зардаптарынан немесе жұмыс күшiнiң көшi-қоннан айырмашылығы жоқ. Капиталдың халықаралық ағымы инветициялық жобаларды жузеге асыруға көп күш жұмсалатын арнаға бағытталады.
Барлық үлкен дәрежедегi ұлт аралық корпорациялар халықаралық экономикалық байланыстар жүйесiндегi ел тағдырын анықтайтын фактор болып табылады. Ұлт аралық корпорация әлемдiк экономиканы халықаралық өндiрiске айналдырды, ҒТП барлық бағыттарындағы дамыуын қамтамасыз еттi: техникалық деңгейі және өнiм сапалары; өндiрiстiң тиiмдiлiгi; менеджмент, кәсiпорынды басқарудың формаларының әбден жетiлдiрулi.
Ұлт аралық корпорацияның пайда болу нақты себептерінің көпшілігіне олардың экономикалық тиімділігін жатқызуға болады, өйткені салалардың көпшiлiгiнде өндiрiстiң масштабы айтарлықтай үлкен. Халықаралық масштабтағы бәсекелестік күреске төтеп беру қажеттiлiгіне өндiрiстiң және капиталдың шоғырлануы мүмкiндiк туғызады. Нәтижесінде жаһандық масштабта ақталған қызмет болып қалыптасады. Және сәйкесiнше өндiрiс шығынын азайту және жоғарғы пайда алу мүмкiндiгi туады.
Ұлттық халықаралық корпорациялардың қалыптасуында мемлекеттің рөлі де аса маңызды. Ол дүниелiк аренада олардың қызметiн мадақтайды және әр түрлi саяси, экономикалық және саудалық одақтар және халықаралық келiсiмшарттар жасау жолымен өткiзу нарықтарымен қамтамасыз етедi.
Өзінің эволюциясы уақытында ұлт аралық корпорация бiртiндеп өз қызметтiң географиясын кеңейттi, сонымен бiрге бұрынғы Кеңес Одағы елдеріне жайыла бастады және Қазақстан Республикасы бұл арада ерекшеленбеді. Қазақстанындағы 25 ең iрi шетелдiк ұлт аралық корпорациялардың қызметтiн талдау барысында серiктестiктердің 28% шамасында мұнай кәсiпкерлiгімен шұғылданатынын және негiзiнен өз құралдарын шикі мұнай мен табиғи газдың олжасына салатынын көрсеттi.
Мәселенiң өзектiлiгi анық, Қазақстан аумағындағы корпорациясының дамуындағы мемлекеттiң рөлiн күшейту керек. Заңды әбден жетiлдiруi және инвесторларды қолайлы инвестициялық ахуалмен қамтамасыз ету.
Осы дипломдық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасының қаржы нарығына және экономикасына ұлт аралық корпорацияларыдың ықпалын талдау, корпорацияның нақты объектiсінің көрсеткiштерiне қаржылық талдау жүргiзiп, корпорацияның артықшылықтары мен кемшiлiктерiн айқындау болып табылады.
1. Рябова Т.Ф. Большой коммерческий словарь. – М.: Институт новой экономики, 2007. – 756 c.
2. Денисов А.Ю., Жданов С.А. Экономическое управление предприятием и корпорацией. - М.: Дело и Сервис, 2002. – 416 c.
3. Мовсесян А.Г. Транснационализация в мировой экономике. - М.: ФА, 2001. – 316 c.
4. Мировая экономика: Учеб. пособие для вузов //под ред. проф. И.П. Николаевой. - 2 е изд., перераб. и доп. - М.: ЮНИТИ-ДАНА, 2006. – 510 c.
5. «Жаһандану шарттарындағы Қазақстан экономикасын мемлекеттiк реттеудегі қаржы механизмі» тақырыбы бойынша ғылыми-зерттеу жұмыстар туралы есептілік нәтижесi», 2010 г. www.cis-legal-reform.org
6. Нуриев Р. //Казахстанская правда от 4 апрель 20011года - №280 (24590). – С. 2-7.
7. Ковалевский, Андрей Артурович “Транснациональный бизнес и развивающиеся страны: механизм экономического взаимодействия” - М.: Наука, 2005. – 378 c.
8. Дүниежүзілiк инвестициялар туралы баяндама: трансшекарааралық бірігу, сатып алу және даму процессi. – Нью-Йорк-Женева, ООН, 2010. UNCTAD/WIR/2000 (Overview) с.3.
9. Булатова А.С. Транснациональные корпорации в мировом хозяйстве //Мировая экономика: Учебник. - М.: Юристъ, 2008. – 864 c.
10. Брейли Ридчард. Принципы корпоративных финансов. – М., 2007. – 1008 c.
11. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. Финансы предприятий. – М: ИНФРА- М, 1999. – 343 c.
12. Байранина Н. Современные транснациональные корпорации//Нефть и Газ. - 2005 - №4 - С.3.
13. Баймухамбетов С.С. Финансовый менеджмент. – Алматы, 1998. - 44 c.
14. Балабанов И.Т. Основы финансового менеджмента. – М., 2000. – 512 c.
15. Гасанова С. Инвестиции в Казахстане. //НефтьГазПраво. - 2005 - №6 - С.20.
16. Қазақстан Республикасы. 10.12.2009 жылғы № 99 - IV «Салықтар және бюджетке басқа да міндетті төлемдер туралы» кодексі
17. Даумов А. Проблемы налогообложения недропользователей в Казахстане //Петролиум – 2007 - №1 – С.86.
18. Хайретдинов Р.Г. Новые условия налогообложения и их влияние на привлечение инвестиций в нефтегазовую отрасль //Нефть и Газ. – 2010- № 4 – с.116-121
19. Гриффин П. Ресурсный национализм и право. //KPLA - 2009 - №1 - С.8
20. Берентаев К. 30 корпоративных лидеров.//Капитал. - 2007 - №8 - С.5.
21. Бордовская Н. В., Реан А. А., Педагогика, СПб, «Питер», 2006 - с. 103-104.
22. Қазақстан Республикасы. Н.А.Назарбаев «Қазақстан 2030» Даму стратегиясы - 1997.
23. Бочаров В.В., Леонтьев В.Е. Корпоративные финансы. – СПб.: Издательский дом Питер, 2004. – 592 с.
24. Жуйриков К.К., Раимов С.Р. Корпоративные финансы. – Алматинская академия экономики и статистики, 2004. – 512 с.
25. ҚР экономикасының дамуына корпорацияның ықпалын талдау туралы баяндама. www.fic.kz
26. Қазақстан Республикасы. 4 қараша 2003 жылғы «Экономика саласында Стратегиялық мән бар меншiктерге мемлекеттiк мониторинг туралы» №490 заңы.
27. Қазақстан Республикасы. 2 сәуір 2009 жылғы «2011 жылдың бiрiншi тоқсанына есептілік және 2010 жылғы мемлекеттiк бюджеттiң орындалу қорытындылары туралы» үкіметтік баяндама www.minplan.kz
28. Мельников В.Д. Основы финансов: Учебник. – Алматы: ТОО «Издательство LEM», 2005.
29. Ковалев В.В. Управление финансами. – М., 1998.
30. «Тенгизшевройл» ЖШС-ң 2008 – 2010 жылдарға арналған қаржылық есеп беруі. www.kase.kz
31. Қазақстан Республикaсы. 08.01.2007 жылғы № 373 - II «шетел инвестициялары туралы» заңы
32. Мусабеков Г.К. Проблемы налогообложения недропользователей по законодательству Республики Казахстан // KPLA - 2009 - №1 - С.86.
33. Қазақстан Республикaсы. 27 қаңтар 1996 жылғы «Жер асты байлықтары және жер асты байлықтарын қолдану туралы» № 2828 заңы
34. Анедерсон Д. Новый налоговый режим недропользования: сравнительный анализ экономики проектов //Казахстан. – 2004 - № 3 – С.1.
35. Каспий маңындағы коммуна. – 6 наурыз 2007 - № 348 - 349 (24288 - 24289). – С.7-8.
36. www.minfin.kz/index.php?=bugjet&lang=rus&vb=3
37. Ленский Е.Ф., Цветков В.А. Транснациональные финансово-промышленные группы и межгосударственная экономическая интеграция: реальность и перспективы. – М.: АФПИ еженедельника «Экономика и жизнь», 1998 - С. 29.
38. 2010 жылға арналған орындалған жұмыс туралы есептілік. Тодд Леви..www.tengizchevroil.inside.com
39. Қазақстан Республикaсы. 13.05.2003 жылғы № 141-142 (өзг.16.05.03) «Акционерлік қоғам туралы» заңы
40. Қазақстан Республикaсы. 22.04.1998 жылғы № 220- «Жауапкершілігі шектеулі серіктестік туралы» заңы
41. Қазақстан Республикaсы. 30 шілде 2009 жылғы «Мемлекеттiк меншiктiк мониторинг жүргізілетін стратегиялық маңызы бар экономикалық сала объектілерiнiң тiзiмiн бекiтуi туралы» №810 үкiметтiң қаулысы.
        
        Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
«ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БИЗНЕС» ЖОҒАРҒЫ ... ... ... ... ... ... ... ____________________
«Қазақстан қаржы нарығындағы корпорацияның рөлі»
атты тақырыбында
ДИПЛОМ жұмысы
050509– «Қаржы» мамандығы
Орындаған:
«Қаржы» мамандығының
4 курс ... ... Н. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қолы)
Алматы, 2011
Диплом жұмысын дайындау
ГРАФИГІ
|Реттік №|Бөлімдер атауы, қарастырылатын |Ғылыми жетекшіге|Ескертулер |
| ... ... ... ... | ... ... таңдау, оларды | | |
| ... мен ... ... көздер| | |
| ... ... ... | | ... |Диплом жұмысының жоспарын жасау | | |
| ... оны ... ... | | ... |Бірінші бөлімді жазу және оны | | |
| ... ... | | ... ... материалдарды және | | |
| |т.б. ... ... және | | |
| ... | | ... ... мен ... ғылыми | | |
| ... ... | | ... ... ... ... жұмысын | | |
| ... ... ... | | |
| ... ... ... | | |
| ... | | ... ... мен ... танысу | | ... ... мен ... ... | | |
| ... қорғауға дайындықты | | |
| ... | | ... ... күні _______________________
Кафедра меңгерушісі
э.ғ.к., доцент ... ... ... ... ... Ахметов А.
Тапсырманы орындауға
алған студент ... ... Н. ... ... ... ... УНИВЕРСИТЕТІ
«ЭКОНОМИКА ЖӘНЕ БИЗНЕС» ЖОҒАРҒЫ МЕКТЕБІ
«ҚАРЖЫ» КАФЕДРАСЫ
«ҚАРЖЫ» мамандығы
3 курс Ф08К2С ... ... ... Н. ... ... ... ... рөлі» ... ... ... ... ... ... 2010 ж. № __№ 4-2974 ... ... ... ... ... ... бастапқы мәліметтері: __________________________________
____________________________________________________________________________
________________________________________________________
Диплом жұмысындағы толықтырылуы қажет сұрақтар тізімі немесе жұмыстың
қысқаша мазмұны:
a) ________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
________________________________________________________
ә) ________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
________________________________________________________
б) ________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
________________________________________________________
Жоспар
КІРІСПЕ.....................................................................
...............................................5
1 КОРПОРАЦИЯЛАРДЫҢ ҚАРЖЫ ... ... ... ... және ... Корпорациялардың пайда болуының
себептерi...................................................................
.............................8
1.2 ... ... ... ... ... ... ... ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ
ДАМУЫНА КОРПОРАЦИЯНЫҢ ЫҚПАЛЫН ТАЛДАУ
2.1 «Тенгизшевройл» ЖШС-тің ... ... ... ... «Тенгизшевройл» ЖШС мысалындағы Қазақстан экономикасының дамуына
корпорацияның ... ... ... ... ... ... ЖӘНЕ
ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ
3.1 Қазақстан қаржы нарығындағы корпорациялардың қызметiн нормативтiк
-құқықтық ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ел аралық кедергіні әлсірету үшін,
серіктестік және өндіріс факторларымен дүниелік ... ... ... кәсіпкерлік ұйымында өндірістік фирмалардың дамуының негізгі
факторы сыртқы экономика ... ... ... серіктестік және тауар
экспорты мен импорты, шет елге ... ... шет ел ... ... ... ... ... нарықтық шаруашылықтың
дамуындағы сыртқы экономикалық факторлардың рөлiн жоғарылату әлемдiк
сауданың даму ... және ... жеке ... ... экспорттау куәландырады.
Қазiргi әлемдiк экономика үшiн транснационализацияның белсенді процессi
тән. Бұл процесте қозғаушы күш болып ұлт ... ... ... ... ... ... ... және шетел филиалдарынан
тұратын шаруашылық бiрлестіктер болып табылаы. ... ... ... бiрiккен кәсiпорындардың қызметiн капитал үлесін (қатысумен )
иемдену арқылы ... ... ... орын ... ... сыртқы сауда зардаптарынан немесе жұмыс ... ... жоқ. ... ... ... инветициялық жобаларды
жузеге асыруға көп күш жұмсалатын арнаға бағытталады.
Барлық үлкен ... ұлт ... ... ... ... ... ел ... анықтайтын фактор болып
табылады. Ұлт аралық корпорация әлемдiк экономиканы халықаралық өндiрiске
айналдырды, ҒТП ... ... ... ... еттi: ... және өнiм ... ... тиiмдiлiгi; менеджмент, кәсiпорынды
басқарудың формаларының әбден жетiлдiрулi.
Ұлт аралық корпорацияның пайда болу нақты себептерінің ... ... ... ... ... ... ... өндiрiстiң масштабы айтарлықтай үлкен. Халықаралық масштабтағы
бәсекелестік күреске төтеп беру ... ... және ... ... туғызады. Нәтижесінде жаһандық масштабта ақталған
қызмет болып қалыптасады. Және сәйкесiнше ... ... ... ... ... алу мүмкiндiгi туады.
Ұлттық халықаралық корпорациялардың қалыптасуында мемлекеттің рөлі де
аса маңызды. Ол дүниелiк аренада олардың қызметiн мадақтайды және әр ... ... және ... ... және ... ... жолымен өткiзу нарықтарымен қамтамасыз етедi.
Өзінің эволюциясы уақытында ұлт аралық корпорация бiртiндеп ... ... ... ... ... ... ... Одағы елдеріне
жайыла бастады және Қазақстан Республикасы бұл арада ... 25 ең iрi ... ұлт ... ... қызметтiн
талдау барысында серiктестiктердің 28% ... ... ... және ... өз ... шикі ... мен табиғи газдың
олжасына салатынын көрсеттi.
Мәселенiң өзектiлiгi ... ... ... корпорациясының
дамуындағы мемлекеттiң рөлiн күшейту керек. Заңды ... ... ... ... ... ... ... ету.
Осы дипломдық жұмыстың мақсаты – Қазақстан Республикасының ... және ... ұлт ... ... ... ... нақты объектiсінің көрсеткiштерiне қаржылық талдау жүргiзiп,
корпорацияның артықшылықтары мен кемшiлiктерiн айқындау болып табылады.
Осы мақсатқа жету үшiн келесi міндеттер қойылған:
- ұлт ... ... ... ... ... ... ... таңдағы түрлерiн қарастыру, және
олардың iшiнен бүгiнгi күнге маңыздысын анықтау;
- «Тенгизшевройл» ЖШС-ы ... ... ... ... ... ... ... жақсарту және дамыту бойынша ұсыныстар жасау;
Зерттеудің мәні - Қазақстан және ұлт ... ... ... ... табылады. Зерттеу объектісі ретiнде бiрлескен кәсiпорынын
«Шеврон» корпорациясы және Қазақстанының «Тенгизшевройл» ЖШС-ы ... ... ... барлау, мұнай қорын өңдеу, мұнай және
мұнай тектес өнiмдерді өндiру және өткiзу қызметімен айналысады.
Мәселенiң ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанның бастаушы ғалымдардың ғылыми еңбектерi табылады:
К.К.Жүйрiков, Мельников В.Д, ... С.С. ... ... ... ғылыми мақалалары корпорациялық бiрлестіктердің
ұғымына және классификациясына зерттеу жүргізу кезінде үлкен көмек ... А.С, ... А.Ю., ... А.Г және тағы ... ... ... реттеудің шетел ғалымдарының ғылыми
еңбектерінде жазылған әлемдік ... ... ... Р, ... ... тағы ... ... аналитикалық - ақпараттық бөлiгi талдауға негiзделген:
ҚР-ның заң актілерi, корпорациялардың кәсiпорындар қаржылық қызметi туралы
жылдық ... ... ... ... ... ... бойынша
жылнамалық статистикалық материалдары.
Зерттеудiң теориялық және ... ... ... ... ... болып таныстырудың барлығына ортақ
әдiсі ретінде ... және ... ... ... ... iске ... негiзгi бағыты ретінде жүйелiк және жағдайға
байланысты жолдар. Жұмыста жалпы ғылыми ... ... ... ... ... ... ... Логико - (салыстыру, аналитикалық,
логикалық үлгiлеу, тарихи - логикалық) теориялық; сонымен бiрге ... ... ... ... ... талдау, экономика-
математикалық, экономика-статистикалық және баланстық.
Зерттеудің ... ... ... заң ... және ... ... -
құқықтық құжаттары, ҚР-ның қаржы министрлiгi, қаржы ұйымдары мен ... ... және ... ... ... ... ... құжаттары, ҚР қаржы нарығындағы жеке сегменттердiң
қызмет реттейтiн нормативтiк - ... ... ... бiрге осы мәселе
бойынша оқу-әдiстемелiк материалдар, ғылыми-теориялық ... ... ... ЖШС-ының 2009-2010 жылдар ... ... ... және ... қор ... ... қолданылды.
Зерттеу нәтижесінің практикалық мәнi - дипломдық жұмыс ... ... және ... ... бiлiм ... ... экономикалық теория, қаржы капиталы, ... ... ... ... ... оқу барысында қолдануға болатындығында.
Дипломдық жұмыстың құрылымы кiрiспеден, үш ... ... ... ... ... ... ... тақырыбын таңдау байырқалған, ... ... ... мен міндеттері сипатталған. Алдына қойылған
мақсатқа ... ... ... бөлімінде ұлт аралық корпорациялардың
ұғымын, мәні мен пайда болу себебiн, оларды басқарудың құрылымы, ... ... ... ... ашып ... ... «Тенгизшевройл» ЖШС-ы мысалында қазақстан экономикасының
дамуына корпорацияның ықпалын талдауға, оның негiзгi қаржы көрсеткiштерiне
мiнездеме ... ... ... ... ... Қазақстан
экономикасында дамуының мәселелері мен перспективалары» экономикада
корпорациялардың дамуының мәселелеріне және ... ... ... ... ... үшiн ... және ұсыныстар
айтылған.
1 Қаржы нарығындағы корпорацияның дамуы
1.1 Корпорация ұғымы және түрлерi. Корпорациялардың пайда болуының
себептерi
Қазiргi жағдайда Iрi ... ... кең ... формасы
корпорация болып табылады. Корпорация бұл - табыс табу мақсатымен ... ... ... жасаушы, бiрлескен қызметтердi жүзеге асыру үшiн
одақтасқан тұлғаларыдың жиынтығынан тұратын заңды тұлға. Корпорация ұғымы
орта ... ... ... ... ұғымы - нарықтық экономика
шарттарындағы тауарлар және қызметтердiң үлкен ... ... ... ... монополизациясына алып келетін бiрдей өнiмнiң
негiзгi өндiрушiлерiн бiріктіредi. Сонымен бiрге олар ... ... ... ... ... етедi және тікелей өндiрiстiң дамуына ықпал етеді, өнiмнiң
техникалық деңгейiнiң жоғарылауын және ... түсу ... ... етеді, өндiрiстi игеруде бұйымдардың жаңа түрлерін игеретін
салаларды шапшаң дамытады.
Өте толық анықтама ... ... ... ... " ... - бiрiктiру, бiрлестiк) - ... ... ... меншiкті ескеретiн, заңды мәртебе және басқару функциялары
шоғырланған жоғарғы эшелон қолдарында бар ... ... ... ... (менеджерлер ) бар нарықтық экономикасы бар елде ... ... - бiр ... мүлiктiк кешен, заңды тұлға, тауар өндiрушi.
Мысалы, ол жеке iрi кәсiпорын ... бола ... ... ... ... бiрiктiреді, сол сияқты жай акционерлік қоғам бола алады
және акционерлiк қоғамдарды біріктіріп ... ... ... Корпорация көп профилдi қызметтiң ... ... ... ... ... және әр түрлi қызмет саласындағы ... ... ... ... ... масштабтық формадағы
ықпалдастығына қол жеткізеді.
Бiрлескен ... ... әр ... ... ... әр елде біршама өзгешеленедi. Әлем елдерiнiң көпшiлiгiнде кең таралған
корпорациялық бiрлестік түрлерi туралы орынды хабарлама беріледі.
Қоғам жауапкершілігі шектелген - ... - ... ... ... ... ... құрылатын кәсiпорынның заңға сүйенген
формасы. Қоғамның қатысушылары оның мiндеттемелерi бойынша жауап бермейдi
және өз ... құны ... ғана ... ... ... шығындар
тәуекеліне барады.
Жабық акционерлiк қоғам - акциясы тек қана оның құрылтайшыларының
арасында ... ... ... ... оның ... ... бермейдi және өзіне тәуелдi акциялардың құны шегiнде ғана
шығындар ... ... ... ... ... - шығарылатын акцияларға мiндеттеме
қолхатын ашық ... және ... ... сату ... ие ... қоғам.
АҚ және бiрлескен кәсiпорындар акцияны шығарып және олардың ... ашық ... ... сонымен бiрге оларды құрылтайшыларының
арасында үлестiру құқығына ие. ... ... ... ... бойынша АҚ
пайдасының бiр бөлiгiн дивиденд түрiнде алуына құқық береді. АҚ ... ... ... ... ... ... iске ... осы
қоғамды басқаруға қатысуға құқық береді.
Картель - өткiзудi реттеу - ... ... ... ... немесе бiр саланың фирмаларының бiрлесуі. Бұл кәсiпорын ... өз ... ... активтерге меншік құқығын сақтай ... ... және ... ... ие.
Синдикат - АҚ немесе ЖШС формасында құрылған ... ... ... ... жүзеге асыру үшiн бірлескен кәсiпорындар мен фирмалар. Синдикаттың
қатысушылары заңдық және коммерциялық дербестiктерiн сақтайды.
Пул - ... ... ... ... ... ... ортақ қазанға түсетiн, содан кейін олардың арасындағы пайданы
алдын ала ... ... ... ... ескеретiн кәсiпкерлердiң
бiрлестігі.
Трест - бiртұтас өндiрiстiк кешендерге бірігетін, осының салдарынан ... ... ... ... ... ... ... жағдайда шикiзаттың өңдеу сатысын бiртiндеп орындайтын кәсiпорындар
бiрiгедi.
Холдинг - кәсiпорындар ... ... ... шешу ... ... өнеркәсiптік кәсiпорындардың бiрлестiгi. Холдингке кiретiн
серiктестiктер және ... ... ... ... ... сұрақтар бойынша заңдық және шаруашылық дербестiкке ие.
Қазiргi заманға сай ең iрi АҚШ, Ес, ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған. Осы жағдайда бiрлестікке
кiретiн ... ... ... ... бiрлiгi және басқаруды
қамтамасыз ететiн барлық бiрлестіктің акцияларының ... ... ... ... ... екi түрi ... ... функцияларының тек қана басқару және ... ... таза ... ... ... , ... ... өндiрiстiк - нақты кәсiпкерлiк-
сауда, несие, қаржы тағы басқаларды орындайтын аралас холдинг.
Холдингтер (бас ... ... ... үшін ... ... капиталындағы үлестiк қатысу жүйесiн пайдаланады. Бас компания
қосалқы фирмаларға толық тексеруді қамтамасыз ете ... ол ... ... иелене отырып қызметіне шешушi әсер ете алады. Холдинг басқа
серiктестiктердiң ... ... ... ... отырып,
бақылаудағы серiктестiктiң Директорлар кеңесiне және тағы ... ... өз ... ... ... ... корпорациялардың көпшiлiгi шетел операцияларын жүзеге асырады ... ... ... ... ... Бұл ... ... кәсiпкерлiктi
ұйымдастыру холдингі аса қажет, өйткенi шетел филиалдарының ... ... ... қиын. Сондықтан ұлт аралық корпорациның бас
холдингі ... ... ... экономикалық және маркетинг
стратегияны өңдеу, барлық филиалдардың қаржы саясатын ... ... ... және тағы ... ... [3].
Концерн - патент-лицензиялық келiсiмдер, қаржыландыру, өндiрiстiк
серіктестік ... ... ... ... ... ... ... кiретiн серiктестiктер және кәсiпорындардың қызметiн толық
тексередi.
Қаржылай-өнеркәсiптiк топ - өз ... ... ... ... ... ... және ... қызметiнiң барлық салаларын
үйлестiретiн өнеркәсiптiк, саудалық, несие және тағы басқа кәсiпорындары
бар бiр ... ... ... ... ... кәсiпкерлiктi
ұйымдастырудың бiрлескен формасы қаржылай-өнеркәсiптiк топ ... ... ... iске ... ... ... және банк ... өзара әрекеттесуі;
- экономикалық өсу стратегиянын iске ... ... ... қайта құру;
- перспективалы инвестициялық және ... ... ... үшiн қаржы капиталын қолдану;
- қорларды тиiмдi басқару арқасында iшкi және сыртқы нарықтардағы ... ... ... ... ... топ жасау үшін келесі шарттар болу
мүмкiн екені анық:
- топтың жетекшiсi немесе негiзгi ... және ... ... ... ... бар ... ортаны келiсiм қатынастар, акционерлiк бақылау және тағы басқалармен
қамтамасыз ету есебiнен серiктестiктiң басқарылуын тәртiпке келтiру.
- iшкi және ... ... ... лайық өнiмдi өндiрiп алуға
қабiлеттi ... ... ... тiк немесе көлденең
кооперациясының бар болулары.
Қазiргi жағдайда Концерндер және ... ... ... өте ... формалары болып табылады.
Корпоративтік бiрлестіктің әр түрлерiнiң құқығы және жауапкершiлiгi әр
елдiң заңдарымен ... Әлем ... ... ... бiрлестік құрамына және оның қызметiнiң формасына нақты
шектеулер көрсетiледi, ... ... ... ... ... монополияға айналуына кедергi келтiретiн шаралар ескерiледi.
Шектеулер бұзылса сот ... ... ... ... және ... ... ... санкция салады, корпоративтік бiрлестік ... ... ... оны таратып жібереді немесе майда ұйымдарға бөліп
тастайды [4].
Корпорациялар ... ... ... ... қаржылай-
өнеркәсiптiк топтар формасында жасала алады. Бұл корпорациялардың құқықтық
жағдайы, олардың ... ... және ... , құру ... ... және жою туралы «Акционерлік қоғам туралы» ... ... № 415-2 ... ... ... ... ... Республикасының 22.04.1998 № 220-1 заңында,
«Шетелдік ... ... ... ... ... ... ... тек қана заңда көрсетілген талаптарға ... ... ... тәртiптi бұзу заңды тұлғаның ... ... ... Корпорациялар осы заңды тұлғаға жататын, заңда
белгіленген ұйымдық-құқықтық формасымен ғана ... ... ... ... форма түрі заңды тұлға жұмыс iстейтін базасында жасалған
мүліктің шығуы және сәйкесiнше бұл ... ... ... ... сұраққа
жауап бередi; заңды тұлғалардың iшкi мүлiктiк қатынастарын ... ... ... өз ... ... ... беретiнi
анықталады.
Корпорацияға кiретiн кәсiпорындар көп жағдайларда ... ... ... ... Бұл ... корпорацияға енген
кәсiпорынның салған меншiктi ... ... алуы ... болатын өз
акционерлер болуы мүмкін. Кәсiпорын акционерлерiнiң басқаруы ... ... ... ... ... ... сәйкес келуі
және үйлестiрілуi керек. Сайып келгенде, корпорациялық ... ... ... және ... мен ... арасындағы қатынастардың кең таралу
жағдайлары келесiлер болып табылады:
1. Жұту - кәсiпорын ... ... ... және ... ... ... мәселелері бойынша корпорацияның басқаруына толық бағынынады.
2. Кәсiпорындардың қаржылық басқаруы корпорацияға берiледi, дегенмен
кәсiпорынның басқа мәселелері ... ... ... ... ... бекiткен өзіне қатысты бөлiктегi бюджетті орындауы керек.
3. Ұйымдарды ... алу ... ... ... - бұл ... байланысты тиiмсіз жұмыс iстеген және аукционға саудаға түскен,
сонымен бiрге жекешелендiру процессiндеғі кәсiпорындарды сатып алу.
4. Басқа ... ... ... ... ... ... Кәсiпорындарды қайта ... ... ... үшiн, ... ... ... оның негiзгi қызмет түрінiң
өзгерiсiн, корпорацияның жоспары бойынша және оның ... ... iске ... .
6. ... ... ... ... олардың бөлiгiн сату.
7. Кейбiр кәсiпорындарды филиалдарға ауыстыру, қызметiнiң ... ... ... және ... ... филиалдың жұмыс жасау
аумағы филиал корпорациясының нақтылы аумақтағы ... ... ... ... құру - ... ... ... маңызды
өндiрiстiк, ғылыми-техникалығының мәселелерді шешу үшiн уақытша бiрiктiруi.
Тауарлардың қозғалыс жолындағы ел ... ... ... ... және өндіріс факторларымен дүниелік кеңістікте шаруашылық
жұмысы дербес кәсіпкерлік ұйымында өндірістік фирмалардың ... ... ... экономика операциялары болып табылды- серіктестік және тауар
экспорты мен импорты, шет елге инвестиция салу, шет ел ... ... ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық факторлардың рөлiн жоғарылату әлемдiк
сауданың даму ... және ... жеке ... формасында
капиталды экспорттау куәландырады.
Тікелей шетелдiк инвестициялардың тез өсуi, ... ... ... ... ... ... және ұлттық шекаралар- әртүрлi
елдерде және континенттерде филиалдары бар аса зор ... ... ... пайда болуымен қоса шыққан. Халықаралық өндiрiсті,
оның барлық ... ... ... ... ... менеджмент формаларының әбден жетiлдiрiлуін,
кәсiпорынды басқаруды, техникалық ... және өнiм ... ... ете
отырып, ұлт аралық корпорациялар әлемдiк экономикаға айналуда.
Екi немесе оданда көп елдерде өз шаруашылық ... бар және ... ... ... ... және ортақ стратегияны, қорлар,
технология және жауапкершiлiкті үлестiре өткiзуге мүмкiндiк беретін ... ... бар бiр ... ... ... ... ... -
ұлт аралық корпорациялар ұғымы ретінде қалыптасады.
БҰҰ жасаған ұлт ... ... ... ... ... ... ... кәсiпорын:
• заң формасы немесе бұл серiктестiктердiң жұмыс салаларына тәуелсiз 2
немесе бірнеше елдерде орналасқан iшкi ... ... бiр ... бiрнеше орталықтардан үйлесiмдi саясатты және ортақ
стратегиясын жүзеге асыруға мүмкiндiк беретін шешiм қабылдау ... ... ... ... iшкi серiктестiктері меншiк қатынастарымен немесе
басқа жолымен біріккен, басқа ... ... ... ... ... және ... ... бiлiмдерге рұқсаты бар, серiктестiктер
арасында жауапкершiлiк бөлу қабiлеттi бар [6, с.2].
Жүзеге асатындай ... ... ... ұлт аралық корпорациялардың
дәрежесiне түсу үшiн аталған белгiлердың қайсысына болса да ... ... Ірi ... көбі барлық үш белгiлерге бiр уақытта ... ... ... ... ие ... кейбiр фирмалар өте
ерте пайда болды. Осылай, East India Company 1600 жылы ... ... iрi ... бiр емес бірнеше жүз жылдықта өмір сүрді. Дегенмен, Ұлт
аралық ... XX ... 60-шы ... ... батыс елдерiнiң
бастаушы компаниялары жаппай капитал ... ... ... ... Сонымен бiрге ғылыми-техникалық iлгерiлеу олардың пайда болуына
мүмкiндiк туғызды. Жаңа технологиялардың және ... ... ... енуi жеке ... үдерiстердi кеңiнен айыру үшiн мүмкiндiктер
құрды, көлiк және байланыстың жаңа ... ... ... ... iске асыру мүмкiндiктерін арттырды. Өндiрiстiң бiртұтас
процессi ... ... ... бағаларындағы айырмашылықтардың
есебінен майдаланып, жайласа бастады. Капиталдың шоғырлануының жанында
планетарлық ... ... ... ... дами
бастады.
Ірi өнеркәсiптiк фирмалардың қызметiн транснационализациялаудың ... олар ең ... шет ... ... салаларында
инвестиция салды, сонымен бiрге оларда ... ... және ... ... ... меншiктi шетелдiк таратушы және ... құру ... ... ... жасауға қарағанда
инвестицияларды айтарлықтай аз ... ... ғана ... жаңа ... фирманың отандық кәсiпорындар қуаттардың жүктеу ... ... ... ... ... күшті ықпал әсiресе бiрдей
немесе нашар ... өнiм ... ... (мысалы,
нақтылы тауарлық таңбалары бар азық-түлiк бұйымдарын және өнеркәсiптің
басқа да ... ... ... ... ... ... ... үшін
инвестиция салуға көп көңіл бөліп жатқан кезде, бұл фактор ... ... ... ... баяулатты).
Ұлт аралық корпорациялардың стратегиялық эволюциясының екiншi кезеңiнде
ұлт аралық ... ... ... бөлiмшелерiнiң рөлiн күшейту
және шетел өндiрiстiк және ... ... ... ... ... ... ... өндiрiстiк циклданың алдыңғы
кезеңдерiнде бас фирмалармен ... ... ... ... маманданды.
Ұлт аралық корпорациялардың ... ... ... бас ... ... ... әр ... өлкелерiндегi сұраныс және
интеграциялану процестерiн күшейтудi дифференциациялау шарасы ... ... ... ... өте ... ... ал ... ашылмалы-жабылмалы аймақтық рыноктердi қызмет көрсетеді.
Соғыстан кейiн жылдарда тікелей шетел инвестициялары жылдам өстi және
олардың өсуi ұлт ... ... ... ... байланысты
болды. Ең iрi инвестиция салатын ел АҚШ болды, ал көбiнесе инвестиция
дамитын ... ... ... ... ... ... ... 70-шi жылдары баяулап ... ... ... - олар көбінесе батыстық елдерге бағыттала бастады. 80-шi -
жылдардың басында тікелей ... ... ... ... ... бағыттала бастады. АҚШ ең iрi қабылдаушы державаларға айнала бастады.
Қазiргi кезеңiнде ұлт ... ... ... ... ... ... желiлерiн дамытуға талпынысымен бейнеленедi, жиi
глобалдi масштабта, ғылыми зерттеулер және ... ... ... ... ету, ... ... және өткiзу.
Халықаралық статистика мәлiметiнде ұлт аралық ... ... ... дара ... үнемi өсуі көрсетілген.
Нәтижесінде, аймақтық экономикалық бiрiгудiң процесстерiмен жағдай
жасалуынан дамитын ұлт аралық ... оның ары ... ... ... ... болып қалыптасады.
Тікелей шетел инвестицияларының өсу қарқыны 80-шi жылдары дүниежүзілiк
өнiмнiң өсу қарқындарына қарағанда төрт есе және әлемдiк ... ... есе асып ... ... ... басым бөлігі ғылыми-техникалық
iлгерiлеудiң әсернен өзгередi. ... он ... ... ... ... ... ... күшейді, олардың көп
бөлігіне 80-ші жылдардың соңында 40 % дан жоғары ... ... ... ... ... екінші мәселе ретіне қалды. ... ... 4 ... ... : ... ... ... химиялық және
фармацевтикалық. Іскерлік белсенділік ... ... ... ... ... күрт қысқарды.
Ең ірі ұлт аралық корпорациялар барлығы дерлік шыгу ... ... ... жататын – үш экономикалық орталыққа бөлінді: АҚШ, Еуропалық одақ
елдері және Жапония [7]. ... ... ... ... ... ... ... жаңа индустриялды нарықта өркендетуде. Ұлт ... ... ... ... кең, ұлтаралық серіктестіктің
(компанияның) 60 %-ы ... ... ... (ең ... ... ... көлік құрастыру, ... және ... ... ), 37 % – қызмет көрсету сферасы және 3 %-
қазып шығару өнеркәсібі мен ауыл ... ... (1 ... ... ... ... ... құрылымы
Ірі ұлт аралық корпорациялар арасындағы ең интернационаланған компания
болып швейцарияның “Nestle” компаниясы табылады. Оның ... ... ... шет елге ... ... ... ... те бұл көрсеткіш 88 %-ын
құрайды, “British petroleum”- де 75 %. ... мен ішкі ... ... ... көлемін ұлғайтады. Ұлтаралық операциялардың
нәтижесінде дүниежүзілік сауданың үштен бірі трансұлттық кешендер бойынша
іске асады.
Үлкен қаржыны ... ... ұлт ... ... ... ... ... қатысады (2 сурет). Ұлт ... ... ... ... ... ... банктердің резервтерін қоса алып
қарағандағыдан бірнеше есеге көп. Жеке сектордағы ақша массасының 1-2%
ауысуы ... ... ... ) ... ... ... әбден
қабілетті. Ұлт аралық корпорациялар жиі өз ... өте ... ... ... ... ... қарастырады.
Ұлтаралық корпорациялардың пайда болуының себептері сан түрлі, бірақ
олардың бәрі ... ... ... күшті
монополиялық өкіметіне, валюталық бақылауға, транспорттық кеденге, салықтық
заңнаманың әр түрлілігіне байланысты. Сондай-ақ, ... елге ұлт ... ... ... ... ... көрсетуге болады:
1. Мемлекеттік экономикалық базасын кеңейту. Жаңа технология жіберу; жалпы
іскерлік ... ... Елге шет ... ... ... төлем балансының жағдайын жақсарту.
3. Жұмыс бастылықтың өсуі; ұлт аралық ... ... ... ... өмір ... ... ... кадрлардың
біліктілігін арттыру мүмкіншілігі.
4. Ұлт аралық корпорацияларды ел ... ... ... ... ... ... ... нарыққа өндірілген тауарларды шығара ... ... ... сурет. 2009жылғы жалпы шетелдік инвестицияларды шығарудағы үлтаралық
корпорациялардың алатын үлесі
Ұлт аралық корпорациялар ... ... ... бар. ... ... шет ... рынокқа кіруді қамтамасыз етуде, өнеркәсіп шығынын
азайтуда, ақшаны ... ... зор рөл ... ... бәрі ... ... жағдайының беріктігін қамтамассыз етуге және
кризисті кезеңінді жеңіл өткізуге көмектеседі.
Берілген ... ... ... сондықтан оларды транс ұлттық
корпорациялардың белсенді жетілуінің себебі ... ... ... ... өндіру, ғылыми-зерттеу, бөлу және өткізу ... ... ... ... ірі ... фирмалар бәсекелестікке
қабілеттігін күшейтеді және нәтижені жоғарлату мүмкіншілігіне ие болады:
- ... ... ... нарық механизмінің жетілдірілмеуі,
өндіруші ... және ... ... ... ретте фирманың болмашы
активтерін қолданудағы бақылауды сақтауға бағыттайтын басқарушы ... ... Ұлт ... ... шегінде бұндай активтер
мобильді болады, басқа ... ... ... және ... ... ... эффекттілерi ұлт аралық корпорациялар шегінен
шықпайды:
- шет ел ... қол ... ... нәтижені арттырудың және бәсекеге
қабілеттілікті арттырудың ... ... ... немесе жоғары
мамандандырылған жұмыс күшін қолдану, шикі зат ... ... ... ... және қабылдаушы елдің қаржы қорлары):
- шетелдiк фирма филиалының ... ... ... ... ... ... және қабылдаушы елдiң фирмаларының бәсекелестiк
потенциалы туралы мәлiметтiң алуын мүмкiндiгі. Ұлт аралық ... ... ... ... ... бас фирма және оның
филиалдарына ғылыми-техникалық және басқару потенциалын қолдануымен маңызды
артықшылықтар ... ... ... ... ... курстердегі айырмашылықтардың
және тағы басқалардың ерекшеліктерін түрлi елдерде өз мүдделерiне қолдану
мүмкiндiгi:
- өз технологиялары және өнiмнiң ... ... ... ... ... ... ... филиалдарына лақтыру және аналық елдегі жаңа
технологиялар мен бұйымдарды ... көп күш ... ... ... ... арқасында экспорт арқылы нарыққа ... ... ... ... ... алады. Тікелей шетелдік
инвестицияларды ынталандыру жиі ұлттық тарифтерге кедергілер туындатады.
Осылай 60-ы ... АҚШ – н ... ... ірі ... ... ... ... орнатқан тарифтерден туындаған. Ұлт аралық
корпорациялар Еуропалық экономикалық бірлескен ... ... өнiм ... ... ... айналып өтiп өз өндiрiстерiн құрды [9].
Көп зерттеулер негiзiнде ғалым-экономисттер көп елдерде филиалдардың бар
болуы көпшiлiгiнде серiктестiктiң iрi ... ... ... ... оның
өндiрiстiк бағдарламасының құнсыздануы дәрежесі сияқты маңызды ... ... ... ... ... береді деген қорытындыға
келдi. Тіпті кіші ... ... ала ... ... ғана ... ... оңай маневр жасай алады. Әр түрлi елдерде орналасқан
өндiрiс филиалдарының көлемдi желiсi ұлт ... ... ... ... ... ... ... асырып және шығынға шек қоюға болатын
жерде үлкейтуге мүмкiндiк ... Қиын ... ... және ... ... ... шығынды өндiрiсті кенет қысқартуға қабiлеттi.
1.2 Корпорациядағы басқару құрылымы
Корпоративтік бірлестіктің басқару ... ... ... ... ... болып жалпы акционерлер жиналысы саналады.
Ағымдағы басқару үшiн атқарушы орган құрылады ... және ... ... ... дирекция немесе бас директор, директор ретінде).
Картель, синдикат, пул, трест, холдинг, қаржылық топтар көбінесе ... ... ... ... ... ... - ... басқару
және атқарушы органдар, президент, вице президент - оперативті ... ... ... ... ... ... ... назарын
акционерлерді дивидентпен және инвестицияланған капиталдан түсетін ... ... ... етуге аударады, корпорацияның стратегиялық
бағытын жүзеге асырады.
Негізгі корпоративтік бірлестіктердің ... ... ... Директорлар кеңесі арқылы ықпал етеді, ал тікелей басқару
жалданған қызметкерлермен ... ... ... вице президент, бас
директор және басқару түрлері жөніндегі менеджер.
Осылай, иелену функциясы және ... ... ... бұл басқару
персоналына мамандандырылған қызметкерлерді таңдауды жүзеге асырады.
Корпоротивті ұйым қалпының көптүрлілігі және ... ... ... әдісінде көрінеді, түрлі сатыдағы ұйым ... ... ... арасында өкілетті бөлу, көбінесе масштабы
жағынан ірі корпорациялық басқару, корпорацияның қарастырылып келе ... және ... ... іске асады.
Бірлесіп басқару технологиясы 2 ... ... ... тұрады:
- жоғары орталандырылған тік функционалды құрылым.
- Бір сатыдағы топтардың өзара ... ... ... ... орталықсыздандырылған құрылымы.
Жоғары орталандырылған тік функционалдық ... ... ... ... ... ... ұйымдастырыла құрылады
және өндірісті басқарудың, ... ... ... қаражаттардың, ғылыми зерттеулердiң
орталықтандырылып басқаруын ескередi[10].
Маманданған басқару ... әр ... ішкі жеке ... әсерлер
үйлесiмдерін жоғарлатады, берілген істі ... ... ... азайтады, берілген сектор ішінде ... ... ... ... ... егер көлемі жағынан кіші корпорацияларда бұл
басқару түрі жақсы жүзеге асса, ірі ... ... ... ... ... ... үлкен қиыншылықтарға кезігеді. Бұл
қиыншылықтардың себебі, ақпаратты төменгі топтардан кеш алу, ... ... ... және ... ... өзгертудегі ықпал етудің жылдамдығының
аздығы, астыңғы бөлімінің ... ... ... ... Бұл
жаңа өнімнің айналымға енуге кіруін қиындатады, жаңа ... ... ... ... жаңа ... ... енгізудегі
мүмкіндіктерді шектейді.
Соңғы он жылдықта батыстағы ірі корпорациялар нарық құрылымдағы жедел
өзгерістерге байланысты орталықсыздандырылған ... ... осы ... ... ... жоғарлатуға көшуде.
Көлденең қатынас негізі болып бір сатыдағы ... ... ... өзара байланысы: фирма ішілік құн қалыптасу (әр
бөлімнің қызметіне және ... құн ... ... ... және жеке ... белсенділігін экономикалық
стимуляциялау әдісінің енуі, өнім сапасын арттыру мақсатында ... ... ... ... ... ... оқыту әдісін
қабылдаудағы шешім.
Орталықсыздандырылған басқару түріне көшкенде, ... ... ... ... ... байқалады, басты міндеті
стратегиялық жоспарлау, корпорацияда осы мақсатта құрылған басқарма ... ... ... ұйымдастыру құрылымына қарай көп салалы
концерн құрады. Басты компания корпорацияның оперативті штабы ... ... ... және ... ... ... пен шетел компаниялары мен филиалдарын бақылауды ... ... ... ұлт ... корпорациялардың құрылысында елеулі өзгерістер
пайда болуда, ... ... ... ... корпорациялардың стратегиясы жаһанды қатынаста, әр топқа
емес барлығын қосқандағы нәтижені ... ... ... ... ... ... ... жергілікті басқару құрылымы рөлінің едәуір жоғарлауымен сипатталады.
Бұндай саясат техникалық байланыс және ақпарат ... ... даму және ... ... ... ... жердегі
компьютеризациялау нәтижесінде ... ... Бұл ұлт ... ... ... ... ... және өнеркәсіпті
үйлестіруге мүмкіндік береді. Кешенді ықпалдастық ұлт ... ... ... ... ... ... ол ... басқару жүйесімен
өнеркәсіпті ұйымдастыруды реттейді.
Аймақтық басқару жүйесі 3 негізгі түрге бөлінеді:
- басты аймақтық басқару, ... ... ... ... ... ... Аймақтағы барлық филиалдардың ... мен ... ... ... ... америкалық концерн
“General Motors” аймақтық басқаруы қызмет координациясына байланысты
Азия мен Океаниядағы ... ... ... Аймақтық өндіруші басқару, серіктестіктің қызметін өнім ... ... ... ... тізбекке тән. басты Тікелей
аймақтық концерн басқаруына бағынатын бұндай басқарулар ... ... ... ... тізбектің үздіксіз жұмыс
істеуін қамтамасыз етеді. Олар ... өнім ... жаңа ... ... ... ... корпорациясы 90 жылдардың басында
осы себеппен АҚШ-н Еуропаға алдыңғы реттегі ... ... ... ... ... ... шығаруға
бағытталған.
- Функцияларды аймақтық басқарулар концерн қызметінің спецификалық
әдісін қамтамасыз етеді: өндіру, толтыру, ... ... ... және тәжірибелі-конструкторлық жұмыстар тағы
басқа. Бұл басқарулар барлық ... және ... ... ... ... ... ұлт ... корпорациялардың келесі түрлерін ажырату
қабылданған:
- көлденең интеграцияланған корпорациялар, кең көлемде өнім ... ... ... автокөік өндірісі және “FastFood”
кәсіпорын желісі.
- Тік интеграцияланған ... бір ... иесі және ... ... ... ... ... сфераларды бақылауды
біріктіреді. Мұнай өнеркәсібінде шикі мұнайды өндіру бір елде ... ... ... ... ал шыққан дайын мұнай өнімін – үшінші елде
сатады.
- ... және тік ... ... ұлттық өнеркәсіптер
құрамына кіретін орталықсыздандырылған ұлт аралық корпорациялар.
Бұндай корпорацияларға өндірісінің 95% ... ... ... ... айналысатын, тамақ өнімдерін өндіретін,
косметика өнімдерін, шарап сату және тағы ... ... ... ... мысал ретінде келтіруге болады. Соңғы
жылдары осындай компаниялар саны өсуде.
1.3 Қазақстан экономикасындағы ұлт аралық ... ... ... ... ... нарықта және саяси аренада
жаңа ойыншылардың пайда болуына әкеліп соқты. Қазіргі кезде ұлт ... ... ... ... 50% ... халықаралық
сауданың 60% көбін, жаңа техникаға лицензия мен патенттің, ноу-хау және
технологиялардың 80%, тікелей ... ... 90 % ... ғасырдың аяғынан ұлт аралық корпорациялар ... ... ... ... ... трест екінші ұрпағын, концерн және
конгломераттардың үшінші ұрпағын, ... ұлт ... ... ұрпақтар және бесінші ұрпақтары болып коптеген этаптарды өткерді.
Өз ... ... соң ... ... ... белсенді
қатысушысы болуға тырысты. Бірақ елдің дүниежүзілік ... ... оның ... элементтерімен қатынаста болу механизмін
байқатады. Сол ретте, оның басты субъектісі – ұлт ... ... ... ұлт ... корпорациялар үшін Қазақстандағы тартымды
факторлар : ... ... ... ... және бай рекрециондық
ресурстар, маманданған және арзан жұмыс күші қызықтырды.
Шетел ұлт аралық корпорациялар ... ... ену ... басқа
дамыған елдердің экономикасына кіруден еш айырмашылығы жоқ және ... ... ... ... ... өнім түрі мен шетел капиталына қызмет сферасын таңдау;
- проект көлемі;
- шетел инвестициясын тарту мақсатындағы стратегия;
Қабылдаушы елдерде ... ұлт ... ... ... ... ... және т.б.) ... Қазақстанда қосылған
өнеркәсіптің дамуы басты артықшылық алады. Қазіргі кезде ... ... көп ... ... ... ... және ... бар өнеркәсіп) мынадай Chevron Mobil, Shell, Agip, Philips,
Samsung, LNM Group, Phillips Morris және т.б. ұлт ... ... ... табылады.
Нарықтық қарым-қатынасы дамыған ұлт ... ... ... ... ... ... және ... ортаға, саясатқа, әлеуметтік-
экономикаға және мәдени өмірімізге өспелі әсерін тигізуде.
UNCTAO мәлімдеуі бойынша Қазақстанда ... ... ұлт ... ... 0,12 % ... яғни 18 мың ... бар 1600
филиалы тіркелген. Филиал саны бойынша Қазақстан ... ... ... ... ... 13, одан кейін Азия компаниялары -7 және
АҚШ -5 ұлт аралық корпорациясы алады. Бұл жағдай ұлт ... ... ... ... ... ... және ... экономикалық
саладағы өнеркәсіпке салумен ... ... Дәл осы ... шетел
инвестициялары арқылы ұлт аралық корпорация нәтижелі бақылауды жүргізеді.
[10, C.5].
Отандық өнеркәсіпті толығымен алғанда, ... ... ... ... жоқ. ... бірегей инвестициялар көлемі бойынша
1993 жылдан 2009 ... ... ... ... ... ҚР ірі ... ... АҚШ, Ұлыбритания, Италия, Швейцария, Нидерланды,
Корей ... ... ... ... жатады. Олардың еншiсiне
Қазақстандағы шетелдiк инвестициялардың 80% келеді.
АҚШ компаниялары ... ... ... салуда бірінші орында.
Ұлыбритания компаниялары кен өндiру саласында екiншi ... ... ... секторы мен коммуникацияларда - үшiншi. Қазақстан өңдеу
өнеркәсiбiнде нидерландтық инвесторлар ... ... ... бұл елдер
қаржы қызметтерi, кәсiпорындарға қызмет түрлерiн ұсыну салаларында ... ... ... және ... секторында екiншi орында орналасақан.
Италиялық кәсiпкерлiктiң белсендiлiгi, негізінен Қарашығанақ ... "Eni Group" iрi ... ... қызметiмен байланысты. Осы
ретте, Қазақстандағы ұлт аралық капиталдың ерекшелiгі ... ... ... ... атап өтуге болады.
Көбiнесе салалық бөлінуде шетелдiк компаниялар мұнай-газ секторында ... ... ... ... ... 25 ең iрi ... ұлт
аралық корпорациялардың қызметiн талдау ... жеке ... 28% ... ... ... ... және
негiзiнен шикі мұнай мен табиғи газ саласына өз ... ... ... ... ... ... ... тікелей шетелдiк
инвестициялардың 60% көлемі шикі ... және ... газ ... ... ... ... металлургия - 10%, қара металлургия - 5%, газды
өнеркәсiп - 5%, ... ... - 5%). 1993 ... ... 2008 ... ... дейінгі мерзiмде кен өндiру өнеркәсiбіне салынған жиынтық шетелдiк
инвестициялар 15 миллиард Ақш долдарын құрады. ... ... ... ... ... ... ... мерзiмде $76 миллиардтан көп тікелей
шетелдiк инвестициялар тартылған (2008 жылдың 1 шiлдесiндегi күйi ... 1 ... ... ... ұлт ... ... қызметiн
талдау, пайда болатын тенденциялардың келесi қатарын ерекшелеуге мүмкiндiк
бередi:
Бiрiншiден, минералды - шикiзат ... ұлт ... ...... ... ... жаңа халықаралық еңбек
бөлінісі пайда ... ... ... ... ... шикiзаттың iрi
жабдықтаушысы ретінде қарастырылды, жеке алғанда көмiрсутек шикізатын.
Екiншiден, ... ... ... жүйе ... ... Негiзiнен, жекешелендiру және ... ... ... ... ... ... Бiр ... өндiрiс
тұрақталды, және комбинаттар өздері жұмыс iстейтiн елдi ... ... орны және ... қызмет түрлерiмен қамтамасыз етуді
жалғастырды. Мысалы, "Ispat ... ... ... ... және ... ... өндiрiсiн бақылауына және басқаруына алды,
"Samsung" (Оңтүстiк ... ... және ... мыс комбинатымен мәмiле
жасады, "Glencore Trading" (Швейцария) "Казцинкоммен" коммерциялық мәмiле
жасады. Басқа жағынан, кейбiр инвесторлар өз ... ... ... ... ... ... ... жойды.
Шарттарды жою нәтижесiнде пайда болған келіспеушіліктер ... алып ... ... "Trans World Group" (TWG) ... ... iшкi және аффилдi серiктестiктер арқылы боксит және
алюмини комбинаттарын ("Whiteswan Ltd"), ... ... ... ("Ivedon ... және Дон ... және ферроқорытпа
зауыттарын ("Japan Chrome Corporation") бақылау құқығын алды.
Өз ... дау ... ... ... ... БК ... ... корпорация" (RRVG) Қазақстан жоғарғы сотының шешiмiмен "TWG"
компаниясымен барлық коммерциялық келiсiмдерін ... Осы ... сот ... ... ұлт ... ... қызметiне және адам ... ... ... ... ... ... ... елдерде және
Қазақстанда мойындау мен орындалу механизмі және адам ... ... ... ... ... ... уақытта күштi тәуелсiз
кәсiподақтар санының жеткiлiксiздігін атап ... ... ... және тұтынушылар құқығын қорғауға ... ... ... ... ... рұқсаты және экологиялық мағыналы
шешiмдерiді қабылдауы ... бір ... ... өз ... ... ұлт ... корпорациялар көбірек пайда ... бiр ... ... адам ... ... ... оңың орындалуы батыс елдерiнде заңмен қатаң
реттеледі.
Төртiншiден. Шетелдiк ұлт ... ... ... ... ... ... ... және шетелдiк ұлт ... ... ... дәрежесi төмен. Берiлетiн мәлiметтiң
жалпы сипаты, ұлт аралық ... ... шын ... ... ... ... мөлшері туралы, сонымен бiрге айналадағы ортаны
қорғау бойынша өткiзiлетiн шаралардың сапасы туралы ... ... ... бiр ... ... ... экономикасына және
қауiпсiздiгiне ұлт ... ... кең ... ... ... ... ұлт аралық корпорациялардың қазiргi мүмкiндiктер есепке ала
отырып, қабылдаушы мемлекеттер және ұлт аралық корпорациялар ... ... ... етіп ... ... ететін тиiмдi
жүйенi жасауы айтарлықтай қиын болып көрінеді.
Мемлекеттердiң корпорация қызметiне қатаң реттеу еңгізу талпынысын ... және ... ... ... ... анық ... ... 30-50 жылдарға қарағанда, егер қабылдаушы елдердiң ... ... ... ұқсас құрылымдарымен қарым-қатынас
тәжiрибесiне ие ... ұлт ... ... ... ... ... ... бой тасалауға тырысады.
Бұл жерде халықаралық деңгейiндегi ұлтаралық корпорациялардың қызметiн
реттеу процесстерiнде Қазақстанның қатысуының дамуын, және ТМД ... "Ұлт ... ... ... қол қойылған конвенцияға
араласуын шоғырландырғанын, сонымен бiрге екi ... ... ... өту ... [12, C.3]. ... ... 1998 жылы ... ... ... Ол ... ... iстейтiн шетелдiк
инвесторлар үшiн инвестициялық қызметке байланысты күрделі мәселелердің
жедел ... табу ... ... ... ... ету ... консультациялық және кепiлдемелiк органы болып табылады, ол
сонымен қатар ... ... ... ... ... ... төрағасы республиканың президентi болып табылады.
Кеңеске ... ... мен ... басшылары, сонымен бiрге
халықаралық қаржы ұйымдары және ең iрi ... ... ... ... ... ... басшысының төрағалығымен
жылына екi рет жүргiзiледi. ... ... ... ... жұмыс
органы және негiзгi координаторы болып министрлiктiң инвестициялары бойынша
құрылған индустрия және сауда комитеті , ал шетел ... - ... ... ... ... ... Қазақстандық
кеңесі" қауымдастығы табылады.
Қазақстан экономикасына ұлт аралық корпорациялардың ықпалы негiзiнен оң
нәтиже. Қазақстан Республикасындағы iрi ұлт ... ... ... ... жобасымен "Chevron" компаниясы табылады.
Шеврон корпорациясы әлемнің ең iрi интеграцияланған ... бiрi ... ... Корпорациясының бас кеңсесi Сан-
Рамонда (Калифорни штаты, АҚШ) орналасқан. Ол ... ... ... ... ... геологиялық барлау және шығару, өндiру,
өткiзу және мұнай ... ... ... ... ... және сату, сонымен
бiрге геотермиялық және ... ... ... ... ... ... асырады. Бұдан басқа, жаңартылған энергия және алдынғы
технологиялар ... ... ... ... ... ... ету басы 1879 жылы "Pacific Coast Oil Co."
компаниясының ... ... ... ... және ... ... жағында мұнайдың табылуымен байланысты. Кейінірек,
осы ... ... Oil Co. of ... ... "Шеврон" атауын алды.
1984 жылы "Gulf Oil Corp" серiктестiгiн иемдену арқылы, сол ... ... ең iрi деп ... ... ... және газ қорлар көлемiн
екі есеге ұлғайтты.
"Корпоративтік ағаштың" келесі iрi тармағы ретінде 1901 жылы ... ... ... АҚШ) ... "The Texas Fuel ... кейінiрек
"The Texas Company" ... ... ... ... ... болған
компания саналды. 2001 жылы екі компанияның қосылуынан "ШевронТексако"
компаниясы пайда болды. 2005 жылы ... ... ... ... және
бiртұтас орынын бекiту мақсатында "Шевронға" өзгертiлдi. 2005 жылы "Unocal
Corporation" компаниясын сатып алу нәтижесінде, ... ... ... ... ... үлкейте отырып, энергетикалық жетекшi ретiнде
өз ппозициясын бекітті.
ҚРдың үкiметi 1993 жылы "Тенгизшевройл" бiрлескен кәсiпорын ЖШС-гі (ТШО)
"Chevron" ұлт аралық ... ... ... ... күні ... ... ... әрiптестері болып табылады: «ҚазМұнайГаз» АҚ
НК (20%), «Chevron» (50%), «Exxon Mobil»(25%) және «LukArko»(5%). 1993 жылы
Тенгизшевройл (ТШО) ... ... ... осы ... ... бастаған "Шеврон" корпорациясы ең ірі батыс мұнай компаниясына
айналды.
Тенгизшевройл ЖШС-ы бұл - орасан зор ... кен ... шикі ... және ... ... ... iрi мұнай-газ өндiрушi компания. Бұл
кәсiпорындар, сонымен бiрге, Қазақстанның iрi салық ... ... ... ... негiзгi жұмысы көмiрсутек шикiзатын геологиялық
барлау, шығару және iске асыруы ... ... ... ... ... бiрнеше түпкi түрлерiн iстеп шығарады. Негiзiнен -
тұрақтандырылған ... ... ... тауарлық: қурап қалған газ, пропан
және Бутан iстеп шығарылады. Бұдан басқа - күкiрт сутегінен алатын күкiрт
құрамы ... ... ... ЖШСы ... ... ... ... корпорация ықпалын талдау»
2.1. «Тенгизшевройл» ЖШСының негiзгi қаржы ... ... ... ... ... облысында 1979 жылда ашылған, соңғы
30 жыл ... ... ... ... ... ең ірі ... ... алатын мұнайдың қорлары 750 миллионнан 1 ... 125 ... ... 6 ... 9 ... ... ... тарихы мынандай. 70 жылдары жаңа ... және ... ... ... ... ... ашылулары басылды. Эмба өз
мүмкiндiктерiн тауысқаны туралы түңiлген өтiнiштер көп ... ... ... ... және ... маңындағы ойпаттардың келешегі
алда» екендігіне сенімдерін жоғалтпады. Бұл жағдайда әрбір жаңа ... ... кен ... ашу ... жаңа бір ... ... ... Осындай
оқиғаның бірі болып, 1979 жылы Атырау облысында облыс ... 150 ... ... қарай орналасқан Тенгиз аумағында ашылған мұнай кен орны
саналады.
Бұл өте терең орналасқан мұнай коллекторы, аса зор кен ... ... 21 ... ені 19 километрге дейін созылған күйде орналасқан.
Шолу негізінде бұрғылау барысында 5 ... ... ... ... ... ... ішкі қабат қысым нормасынан (830 кг/см-ден
астам ) ауытқыған, жоғарғы температуралы және құрамында ... ... көп ... ... ... кен ... ... мен оның болашағын талқылау барысында
Тенгизде 300-400 миллион ... ... ... бар ... туралы
жорамал айтылды. Барлау нәтижелері аяқталғаннан соң күтпеген жайт болды ... ... 2 ... ... жеткен. Тенгиз әлемдегі мұнай қорын
өндірушілердің ең ... ... ... ... кен ... тобының
қорынан 2,7 есе көп және Маңғыстау кен орындары тобының мұнай қорларынан
1,4 есе көп.
Стандарттық емес ... ... ... (20 ... бір
мезгілде жұмыс істеуі нәтижесінде) бұрғылау мерзімін ... ... ... ... үшін ... рөл ойнады. 1976 жылдың шілдесінде
Тенгиз құрылымының жиынтығына бірінші ұңғыманы ... ... ... шарттардағы ерекше күрделiлiгін және қауiп-
қатерін ... ... ... ... ) ... қыртыстың жоғарғы
қысымы және температураларын, құрамындағы күкiрт сутектiң және ... ... және тағы ... ... басшылары және мамандары ұңғымаларды тиiстi қоррозияға
қарсы жабдықпен қамтамасыз ету және iздеу бойынша мол жұмыс ... ... ... ... мерзiмдерде, отандық жабдықты қолдана отырып,
қажеттi талаптарды есепке алып, байқау және ... ... ... ... шығармашылық түрде дәлелдедi. 1979 жылдың желтоқсанында бұл схема
бойынша сынаулар нәтижесінде, Тенгиз кен ... №1 тұз асты тас ... ... ... м ... ... рет 380 ... дебитiмен
жеңiл мұнай фонтаны алынды. Мұнайшылардың еңбегiнің арқасында Тенгиз
мұнайының сарқылмас байлықтары ... ... ... ... ... ... ... марапат - Тенгиздiң ашылуына ... ... тобы ... ... ... ие болды. Олар -
Жолдасқали Досмұхамбетов (өмір ... ... ... (өмір бойы),
Бөлекбай Сағынғалиев, Мақаш Балғымбаев, Құмар Балжанов, Болат Еламанов,
Орыгазы Есказиев, Валентин ... және тағы ... ... ... көп ерiтiлген газ
және мұнай жинақталуы айқындалды. Осы уақытта КСРО-да ... бір ... ... орны ... және ... ... кен орын тек қана Мексикада болды. Сол
кезде КСРО-ның мұнай өндiрiсiнде осындай параметрлерi бар кен ... үшiн ... және ... ... ... болмады. Сынаулар және
гидродинамикалық зерттеулер өткiзулерi үшiн Мемлекеттiк комиссия және
арнайы ... ... ... Тәжiрибе-эксперименталдi жабдық
көмегiмен мұндай зерттеулер елде тұңғыш рет жүргiзiлдi: арнайы жоба ... ... ... ... қондырғы орнатылды, сонымен
бiрге жаңа технологияны мұнай өндiрiсiнде қауiпсiз ... ... ... алу және ... ... ... жұмыс жүргiзіліді. Тенгиз
кен орнын ашу және ... ... ... ... ... ... есе ... магистралдi мұнай құбырылар, электр желiсi, темiр ... iрi ... ... ... ... ... ... жағдай бар болу осы маңай өнеркәсiптiк игеру үшiн ... ... ... ... 1991 жылы ... ... басталды.
Тенгизшевройл - бұл өз техника қауiпсiздiгiн және ... ... ... ... дүниежүзілiк стандарттарға сәйкес өз қызмет
орындайтын, ҚРдың ... ... ... ... ... және
ілеспелі өнiмдерiн, мұнай қорларын өңдеу, өндiру және өткiзу бойынша ... ... 15 жыл бойы ... ... ... ... жобаны iске асыруы, Қазақстан мұнай державасы ... ... ғана ... ... ... терең реформаларға Қазақстан
экономикасының дайындығын да сенiмдi дәлелдедi. Алатын қорлары 750 ... ... ... iрi ... бiрiнде кен орнының ерекше
шарттарымен сабақтас ... ... және ... ... шешілді. Бұл терең - 4000 метрден артық - өнiмнiң горизонттық
орны, аномалиялы ... ... ... ... ... ... сутектiң көп
шоғырлануы. Уақыт, кәсiпорын ұжымы кез келген қиындықтарды жеңе ... ТШО ... ... ... ... санына кiретiнiн көрсеттi.
Тенгизшевройлдың стратегиялық міндеті - әлемде ... және ... ... ... ... ... ... ТШО жұмысының
артықшылығы анықталды:
- өндiрiсте техника ... және ... ... қорғау бойынша
жетекшi болу, адамдар денсаулығы және қоршаған ортаны қорғауда қауiпсiздiк
техниканысын сақтауға қатаң талаптар ... ... ... ... ие болу - бұл ... ... өндiрiстiк
мақсаттары бар ТШО үшiн аса маңызды сұрақ. ... ... ... ... ... жаңа жол ... ... ТШО
жоспарлары және қызметi туралы толық ... беру ... ... ... ... ... ... жоғарылату - ТШО-ның әрбiр қызметкер және барлық
ұжым мақсатқа жетудің өте тиiмдi ... ... үшін ... ... ... ... ... ерекшеліктері - бұл бiздiң жетiстігіміздің
негiзі. Серiктестiктің барлық бөлiмшелерiндегi ... ... ... ... бiздің басты міндетіміз болып табылады.
ТШО шығаратын негiзгi өнiм ... ... ... Тенгиз мұнайы жоғарғы сапасының ... ... ... ... ие. ... ... ... өте "жеңiл"
болып табылады, яғни мұнай көмiрсутектiң ... ... ... бұл
өңдеу заводтары үшін мұнайды жанармайға, ... ... тағы ... өнiмдерге
өңдеуiн жеңiлдетеді. Бағалау нәтижесіне сәйкес, 2033 ... ... ... кен орны ... мұнайдың алатын қорлары 750 миллион
және 1.1 миллиард аралығындағы(6-9 миллиар баррел) метрлiк тоннаны құрайды.
Тенгиз ... ... және ... ... ... қорлары 3 миллиард (26 миллиард баррел) метрлiк тонна, ал Хандық
кен орнындағы қор 190 ... (1.5 ... ... метрлiк тоннаны
құрайды. Коллектор енi 19 км және ... 21 ... ... ... 2000 жылға дейiн (жаңа объектілердiң жiберуiне дейiн)
ТШО шығарған ... ... ... ... ... оларға
тұтынушылар аз болды. Зиянды қоспалардан алдын ала ... ... үшін ... ... бір ... шырақтарда өртеп отыруына тура келді. Бұл
атмосфераны ластауды біршама көбейтті.
ТШО 2000 жылдан ... ... ... ... ... жоғары
сапалы құрғақ газ өндiре бастады.
2001 жылдан бастап қатарға, шикi газдың ... ... ... ... ... және ... қайта өңдеуге мүмкiндiк беретiн, жаңа объекттер
енгiзiлдi. Бұл газдардың сапасын дүниежүзілiк стандарт талаптарына дейін
жеткізілді, бұл жергiлiктi нарықта ғана сату ... ... ... газды
еуропа елдеріне экспорттауға мүмкiндiк берді.
3 ) Күкiрт. ТШО әлемдiк нарықта сұранысқа ие және өз кезегiнде бағалы
шикiзат өнiмi болып табылатын, шикі ... ... ... ... ... - ... (S) күкiрт өнiмдер өндiрiп алады.
ТШО кен орнын пайдалану жылдарында, бүтiн қатты блок ... ... ... ... жеткiлiктi үлкен көлемін жасап шығарды.
Дүниежүзілiк сұранысқа қарамастан, ТШО күкiрттiн ... ... ... оның ... ... ... ... ТШО күкiрттi өткiзуi мәселесiн
шешу үшiн, өткiзу нарықтарын ... ... ... ... күкiрт өндiрiсі бойынша құрылыстық құрылғыларға 60 миллион
доллардан астам инвестиция салды. Арнайы қаптарда қапталған түйiршiктелген
және қабыршақты күкiртті түпкi тұтынушыға арнайы жабдықталған ... ... ... ... - ... бiрлескен жоба болып
табылатын, күніне қабыршақты күкiрттiң 600 тоннасын өндіру ... ... ... ... іске қосу 2002 ... қарашасында өттi.
2003 жылы түйiршiктелген күкiрттiң өндiрiсi бойынша, күніне 2200 тонна
өндіретін ... ... бар ... ... ... жыл ... өндiрістік қуаты келесідей өстi, Тенгизшевройл
2009 жылдың үшiншi тоқсанында қуаттарды кеңейту жобасын ... ... ... 70 000 ... тонна немесе 560 000 баррел және газдың
тәулігіне 22 миллион текше метр немесе 765 миллион текше футына ... 2010 жыл ... шикі ... ... ... 17.3 ... (137.8
миллион баррел) метрлiк тоннаны құрады. Сұйылған мұнай ... ... 859 000 ... ... ... 2010 жылы ... ... сату
көлемдерi 3.8 миллиард текше метрлерiн құрады. 2010 жылы Тенгизшевройл
күкiрттiң 3.2 миллион метрлiк тоннасын таратты,ол өндіріс ... ... көп. ... ... ... көп ... 119 ... күкiрттiң төрт формасын өткізуді жүзеге асырады;
Қазақстандар,Ресей, Украина, Қытай, Жерорта теңiздiк бассейінінің және
Орталық Азияның басқа да елдері. Сату бөлiмі 2009 жылы ... ... 39%-ға ... ... күкiрттi өткiзу нарығын кеңейтуді жалғастырады.
Кез келген кәсiпорынның қызметiн бағалаудың маңызды ... ... ... ... ... ... ... қаржылық көрсеткiштерiн талдау мәселелерінiң себебiн анықтау және
олардың шешуге бағытталған әсерлердi жоспарлау болып табылады. Қаржылық
талдау төрт негiзгi қадамдардан қалыптасады:
- стратегиялық ... ... үшiн ... ... ... осы ... ... осы фирманың алдыңғы жылдарда алған ұқсас көрсеткiштер шамаларын ... ... ... ... ... ... ... және қаржы жоспар құрастыруда
мәселелер шешiмiнiң әдiстерiн анықтау үшiн көрсеткiштерді қолдану;
Қаржылық көрсеткіштер арасында фирманың ... ... үшiн және ... ... мәселелердi талдау үшiн қолданылатын ерекше маңызды
мәні бар қаржылық көрсеткiш көп.
Өте мағыналы қаржылық көрсеткiштердiң үш ... ... ... ... ... ... ... қабылетiлігі);
- шаруашылық белсендiлiк (айналымдылық);
- пайдалылықтар(пайдалылық, тиiмдiлiк) [13];
Кәсiпорындар дәстүрлi қаржы көрсеткiштері болып, сонымен қатар табыстар
және кәсiпорынның шығындары ... ... ... ... алу үшiн 1 ... кәсiпорын табыстарын жеке қарап шығамыз.
Табыстар - бұл қатысушылардың (мүлiк иелерi) салымдарын қоспағанда,
активтердің (қаржылар, басқа ... ... және ... ... нәтижесінде экономикалық пайдалардың үлкеюi, бұл ұйымның капиталын
үлкеюіне алып келеді.
Төмендегi пайдалылықтың барлық көрсеткiштерi кәсiпорынның қаншалықты
тиiмдi ... ... және ... ... мерзiмге таза табыстың
өлшемiн анықтайды. Кәсiпорының өз қызметiн бағдарлауға қолданатын бас
көрсеткiш- ол табыс, өйткенi егер ... ... ... ... болса,
онда уақыт өте ол қызметін тоқтатады. Сонымен қатар, кез ... ... ... ... ... ал ... кететін шығынды
едәуiр азайтуға ұмтылады. Шығынды төмендетуге әр түрлi әдiстер арқылы
жетедi. Бiрiншiден - қорлардың бұлай ... ... ... ... энергия қорларын үнемдеу, айналымдағы ақшалардың айналымдылық
циклын қысқарту, арендалық және еңбек ... ... және тағы ... ... 4 ортақ табыс 2008 жылы - 1 249 065 955 млн.
теңгені құрады, 2009 жылы - 419 458 211, 2010 жылы - ... ... ... құрады.
1 кесте
«Тенгизшевройл» ЖШС-ның
2008 - 2010 жылдар аралығындағы пайдасының негізгі көрсеткіштері мың, теңге
|№ |Көрсеткіш атауы |2008 ж. |2009 ж. |2010 ж. ... |Өсу |
| | | | | |(+/- ) ... |
| | | | | | |(%) |
|1 ... ... ... ... ... |221 940 375|152,9 |
| | |955 |211 |586 | | ... ... ... |363 198 |608 ... |
| |қызмет көрсетуден |451 |377 ... | | |
| ... ... | | | | | ... |19 820 543|8 511 |14 ... |170,5 |
| ... ... | |108 ... | | ... ... |83 301 961|47 |17 |- |37,5 |
| | | ... ... ... | |
|2 ... ... ... |83 | |150,1 |
| | |9 ... |140 019 |27 764 128 | |
*Дерекнама: 2008-2010 жылдардағы ... ... ... ... ... ... ... жылдардағы негiзгi қызметтен
түскен табыс динамикасынан (1сурет) көре ... 2008 жылы ... , яғни ... ... ... құрғақ газ өндiру және өткiзуiден
түскен түсім 1 145 943 451 миллион теңгені құрады, 2009 жылы -363 198 ... ... ... қарағанда 782 745 074 миллионға көбiрек, 2010 жылы
608 933 931 миллион теңгені ... ... ЖШС ... ... ... ... кiшiрейуiне, мұнайды өңдеудiң ортақ
көлемнiң кiшiрейуi, сонымен бiрге 2007 жылы - 70-75 $ ... 2008 ... 105-60 $ ... және 2009 жылы - 55-75 $ ... мұнайдың әлемдiк
бағаларының төмендеуi себеп болды.
3 Сурет. 2008-2010 ... ... ... негізігі қызметінен
түскен табыс динамикасы [29].
Кәсiпорынның келесi ... ... ... ... және өз ... ... қабiлеттiлiгiн бағалауға
мүмкiндiк бередi.
2 кесте
2008-2010 жылдардағы «Тенгизшевройл» ЖШС-ң дебиторлық және кредиторлық
берешектері *
мың. теңге
|№ ... |2008 жыл |2009 жыл |2010 жыл ... |Өсу |
| ... | | | |(+/- ) ... | | | | | |ы |
| | | | | | |(%) |
|1 ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... ... |
| ... | | | | | |
| ... ... | | | | | |
| ... | | | | | ... ... мерзiмдi|99 217 866 |223 271 736|274 534 832| | |
| ... | | | |51 630 96 |122,9 |
| ... | | | | | ... |Ұзақ мерзiмдi |16 149 473 |17 982 870 |18 404 274 | | |
| ... | | | ... |102,3 |
| ... | | | | | |
|2 ... | | | | | |
| ... | | | | | |
| ... ... |97 274 920 |277 231 542|173 602 378|- |62,6 |
| ... | | | ... | ... ... ... 208 |179 043 499|171 110 891| | |
| ... | | | |- ... |
| ... | | | | | ... ... ... |651 712 |98 188 043 |2 491 487 |- ... |
| ... | | | | | |
| ... | | | | | ... 2008-2010 жылдардағы «Тенгизшевройл» ЖШС-ң ... ... ... ... және оның ... тез ... ... алушыларға байланысты абайсыз несие саясатына немесе
сату көлемiнiң үлкеюiне байланысты. Егер дебиторлық қарыз өтелу мерзiмін
қысқарту есебiнен қысқарса, онда ол оң ... Егер ... ... тиелуiнің қысқаруымен байланысты азайса, онда бұл кәсiпорынның
iскерлiк белсендiлiгiнiң төмендеуiн көрсетеді.
Кредиторлық қарызыдың 2009 ... 1 ... ... 2010 ... ... ... салыстырсатын болсақ, жедел кредиторлық қарыз
95696556 мың теңгеге азайған. 2-шi ... ... ... 2010, 2009 ... ... көрсеткiштерiн салыстырамыз.
4 Сурет. 2008-2010 жылдардағы «Тенгизшевройл» ЖШС-ң ... ... ... ... ... 2009 жылғы кредиторлық қарыз айтарлықтай төмендегенi көруге
болады, бұл Тенгизшевройл ... ... өз ... жауап беруге
қабiлеттi екенін дәлелдейді.
Бiз жоғарыда атап өткендей, бiршама маңызды қаржылық көрсеткiштер
өтiмдiлiк көрсеткiші болып табылады. Өтiмдiлік - бұл ... ... ... өз ... ... беру ... Егер
фирманың төлеу қабілетi төмен болса, онда оның қаржылық денсаулығы нашар
және жаңа заемдарды тарту сияқты өз қызметiнiң сұрақтарының көпшiлiгiн
шешуі мүмкiн ... ... ... ... ... ... сенiмінен айырылады.
Егер фирма қисынды стратегиялық жоспар құрағысы келсе, онда өтiмділiк
мәселесiн ұзақ мерзiмдi жоспарлау процессіне ... ... ... ... екi ... ... ... ортақ өтеу коэффициенті,
- абсолюттi өтiмдiклік коэффициентi
Ортақ өтеу коэффициенті ... ... ... ... мен ... ... (сырт) арасындағы байланысты
бiлдiредi.
ОӨК = Аa /Ап ... ... - ... өтеу коэффициенті
Аa - Ағымдағы актив
Ап - Ағымдағы пассив
ОӨК минималды ... 1-ден ... ... ... - ... ... деп ... Сарапшылардың бағалаулары бойынша ОӨК ұтымды
көрсеткiші 2-2,5 шама аралығында толқуы тиіс. ОӨК есептеуді ... үшiн ... ... А) ... жағдайда ОӨК (2008 ж.) = 735 855 547/ 366 512 704 = 2, ... (2009 ж.) = 1 332 ... 1 125 884 333 = ... (2010 ж.) = 1 478 ... 1 140 212 300 = ... ... соңғы 3 жылдағы Тенгизшевройл ЖШС-ң ОӨК ... ... ... ... ... ... ... бұл
компанияның мiндеттемелеріне өз беттерiнше жауап бере алатынын ... ОӨ ... ... көп жағдайларда саланың ерекшелiгiне, фирма
өлшемдерiне, несие берушілердің оған деген сенiмінiң дәрежесiне ... ОӨК ... ... (1,5 ... тез айналымдылығы бар
салалары үшiн, аз мөлшерде тауарлық-заттық қорлары және жақсы беделі бар
фирмалар үшiн ... бола ... ... коэффициентi, ағымдағы активтердiң айрықша
өтiмдiлiк бөлiгi мен ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... бөлiгi, немесе "тезайналымдылық"
активтер, ағымдағы ... ... ... ... шамасы және
барлық тауарлық-заттық қорлардың арасындағы айырмашылық ретінде анықталады.
АӨК = Аақ / Ап ... ... - ... өтімділік коэффициенті
Аақ - ағымдағы активтік қорлар
Ап - ... ... АӨК (2008 ж.) = ...... ... ... (2009) = ... 166)/1 125 884 333= 1,082
АӨК (2010) = ( 1 478 892 631- 120 756 102)/1 140 212 300= 1,191
Теория жағынан ... ... ... шамасы 0,2-ден төмен болмайы тиіс.
Ортақ өтеу коэффициентіне ... ... ... ... ол ең ... ... ... - кассадағы, банктiң
есебіндегі ақша, бағалы қағаздар - ... ... ... анықтайды. Бiздiң гипотезалық жағдайымызда Тенгизшевройл ЖШС-
ң ОӨК бiршама ... ... ... ақшалар мiндеттемелер
қатынасында жақсы құрылымға ие болады, бұдан АӨК жоғарлылығын көреміз.
Шаруашылық белсендiлiктiң ... ) ... ... бұл ... ... қаншалықты өз қорларын жақсы қолданатынын
анықтайды. Белсендiлiктiң көрсеткiштерi әдетте сату шамасы және активтердiң
әр ... ... ... ... ... демек,
сатулардың сандарын айқындайды. Белсендiлiктiң көбірек ... бірі ... ... ... қор ... негiзгi құралдардың айналымы (белгiленген активтер) [14].
Тауарлы-заттық қорлардың айналымы. Бұл көрсеткiш фирманың балансталған
қорларының біршамасын анықтайды. Сатылған ... ... ... ... құны және ... қорлар шамасының аралығындағы қатынас
ретінде есептеледі.
ҚА= Стқ/Қ (1.3)
, мұндағы
ҚА – Тауарлы-материалдық ... ... - ... ... құны
Қ - Қорлар
Осы көрсеткiш дайын тауарлардың сатылу жылдамдығын ... ... ... ... ... ... . ҚА ... сатулар бiр қалыпты
өсекен жағдайларда ғана қолданамыз.
Біздің жағдайда ҚА ( 2008 ж) ... ... = ... (2009 ж) = 362 870 932/113 397 166 = ... (2010 ж) = 608 610 755/120 756 102 = ... жоғары көрсеткiші фирманың өте жақсы өтiмдiлігiн немесе өте жақсы
саудалық шеберлікті көрсетедi. Немесе керiсiнше - басқаша айтқанда
қорлардың мөлшері ... үшiн ... ҚА ... ... ... маңызсыз өтiмдiліктi, немесе олардың тозуын бiлдiредi.
Тенгизшевройл ЖШС-ң ҚА көрсеткiші (ол кейде тұрақты нарық шарттарында 6
бiрлiкке ... және одан да көп) ... Бiз ... ... ҚА
көрсеткiшi 2008 жылы өз максимал көрсеткішіне 10,01 жеткенiн көремiз; 2009
жылы 3,20, 2010 жыл -5,4, бұл 2009 ... ... осы ... ... Бұл сыртқы жағдайларға байланысты сатулардың
әркелкілігі. Осы жағдайда, көрсетiлiп қойылғандай, ҚА ... ... ... ... төленбеулер дағдарысынан немесе артық өндiрудiң салдарынан
болған ҚА төмендігін, кәсiпорын тек қана өз iшкi ... ... ... ... ... ... керек.
Негiзгi құралдардың айналымы (белгiленген активтер) фирманың таза
сатуларын негiзгi құралдардың шамасына бөлудiң ... ... = ... ... ... - ... құралдардың айналымы
ТС – Таза сатылым
НҚ - Негiзгi құралдар (материалдық емес активтерді алып тасағандағы
негiзгi құралдар таза көлемі)
НҚА (2008 ж.) = ... - 16 733 725) = ... (2009 ж.) = 363 ... (725 469 057 - 248 848 374) = ... (2010 ж.) = 608 933 931/(736 596 539 - 232 784 962) = 1, 20
НҚА ... ... ... ... ... жыл ... ... Бiздiң жағдайда негiзгi құралдардың 1 теңгесi 2009 жыл бойынша
жалпы табыстың 1,20 ... ... ... - ... ... үшiн ... құралдардың шынайы
құндылығын ескере алмайтын, олардың анықталған баланстық құнына қарама-
қарсы негiзгi құралдардың ... ... ... ... ... ... ... көрсеткiштер (тиiмдiлiк) пайдалылықтың
көрсеткiштерi болып табылады - фирманың жетiстiгiн өлшеудің кең ... ... ... ... ... ... ... кәсiпорын қызметiнiң тиiмдiлiгi болып табылады. Пайдалылықтың негiзгi
көрсеткiштерi:
- таза ... ... ... ... ... акционерлiк (меншiктi) капиталға таза табыс.
ТПК = Тп/Тс ... - Таза ... ... - Таза пайда
Тс- Таза сатылым
ТПК (2008 ж) = 219 151 476/ 1 145 943 451 = 0,19
ТПК (2009 ж) = ... 198 377 = ... (2010 ж) = ... ... ... = Тп /Оа (1.6)
, мұндағы
СКА - ... ... ... - Таза ... - ... ... (2008 ж) = 219 151 476/ 2 384 334 857 = 0,09
СКА (2009 ж) = 72 105 99/3 674 752 673 = ... (2010 ж) = ... 748 782 534 = ... = Пч/А –П ... ... ... (меншiктi ) капиталға таза табыс
Тп - Таза пайда
А - ... - ... (2008 ж) = ... ... 387) = ... (2009 ж) = ... /(3 674 752 673 – 2 030 117 508) = 0,04
КТТ (2010 ж) = ... 748 782 534 – ... = ... ... көрсеткiштерін сияқты, пайдалылық көрсеткiштерiн де салыстыру
келесi кестелер көмегiмен мүмкiн. (4 ... ... ... ... ЖШС-ң пайдалылық көрсеткiштерiн
салыстыруы *
|Қаржылық көрсеткіштер |2008 ж. |2009 ж. |2010 ж. ... ... ... |0.19 |0.19 |0.18 ... ... айналым |0.09 |0.019 |0.029 ... ... таза ... |0.20 |0.04 |0.06 ... ... жылдардағы «Тенгизшевройл» ЖШС-ң бухгалтерлік
балансы
5 кесте
Орташа және сала аралық көрсеткiштерi бар пайдалылық ... ... ... үшiн ... салалық |
|көрсеткіштер |» ЖШС ... ... ... |
| | |руб. | ... ... |0,19 | |0,20 ... | |0,18 | ... капиталға | | | ... |0,09 |0,13 |0,11 ... ... |0,20 |0,15 |0,16 ... ... | | | ... 2008-2010 жылдардағы «Тенгизшевройл» ЖШС-ң бухгалтерлік
балансы
Таза пайда коэффициенті ... ... ... ... - 1 = + ... ... 23,75%-ға.
Тенгизшевройл ЖШС-ң пайдалылық көрсеткiштерi жақсы. Тенгизшевройл
серiктестiктерi өзінің баға стратегиясын өзгертуіне болмайды, оған
бәсекелестiк күшті қамтамасыз етуi үшiн дифференциация немесе ... ... ... ... ... және оның ... қуысын тапқанын сенiмдiлiкпен айтуға болады.
Бiздiң өткiзген Тенгизшевройл ЖШС-ң ... ... ... ТШО ... ... ... болып табылатынын көруімізге
болады. Соңғы екi жылда инвесторлардың сенiм қанағаттандыра алатындай оның
активтерi айтарлықтай көбейді. Дүниежүзілiк дағдарысқа және әлемдiк мұнай
бағаларының ... ... ... ТШО ... ... өндiрісін
жалғастырды.
2.2 «Тенгизшевройл» ЖШС мысалындағы Қазақстан экономикасының дамуына
корпорацияның ықпалын талдау
2010 жылы елдiң экономикасының ... ТШО ... ... үлесi:
- мемлекеттiк бюджетке төлемдер (ҚҚС, роялти, пайдаға және мүлікке
салынатын салықтар, сонымен бiрге әрiптестердiң атынан алынатын және
төленетiн табыс ... ... және жеке ... ... ... және ... ... жылдар бойынша мемлекеттiк бюджетке төлемдерді қарап шығамыз.
6 кестені пайдаланамыз.
6 кесте
2008-2010 жылдардағы «Тенгизшевройл» ЖШС-ң мемлекеттік төлемдері [29].
мың. ...... ж |2009 ж |
| ... | | ... ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ АКТИВТЕР |  |  |  ... ... және ... 330 |386 878 700 |466 580 946 ... | | | ... ... ... |260 370 554 |451 058 616 |461 071 225 ... | | | ... ... ... |99 217 866 |223 271 736 |274 534 832 ... | | | ... |52 586 675 |113 397 166 |120 756 102 ... салық активтерi |61 680 056 |60 903 528 |59 950 072 ... ... ұзақ ... 130 |20 832 902 |18 133 988 ... | | | ... да ... ... |26 585 936 |76 364 902 |77 865 466 ... | | | ... мерзімді активтер |735 855 547 |1 332 707 550 |1 478 892 631 ... | | | ... ҰЗАҚ ... ... | |  |  ... ... ... |26 018 743 |35 355 498 |42 770 552 ... | | | ... ... ... |16 149 473 |17 982 870 |18 404 274 ... | | | ... ... ... 106 |149 967 659 |155 553 449 ... ... | | | ... | | | ... ... |1 698 106 |1 356 412 |2 468 487 ... | | | ... ... ... 185 |725 469 057 |736 596 539 ... ... |10 606 |10 993 |9 072 ... және бағалау активтері|784 654 779 |1 053 618 141 |897 844 694 |
|Материалдық емес ... |16 733 725 |248 848 374 |232 784 962 ... ... ... |2 437 596 |5 532 336 |6 214 416 ... да ұзақ ... |106 381 991 |103 903 783 |177 243 458 ... | | | ... ... ... ... |2 342 045 123 |2 269 889 903 ... |310 | | ... ... |3 674 752 673 |3 748 782 534 |
| |857 | | ... ... ... | |  |  ... | | | ... ... ... ... 494 |739 179 602 |750 337 970 |
|міндеттемелер | | | ... ... ... |44 769 29 |122 786 066 |163 430 160 ... және өз ... |1 476 005 |  |1 269 901 ... ... | | | ... | | | ... ... ... |96 623 208 |179 043 499 |171 110 891 ... | | | ... ... оценочные |25 867 709 |30 719 012 |33 146 924 ... | | | ... да ... ... |32 461 759 |54 156 154 |20 916 454 ... | | | ... ... міндеттемелер |366 512 704 |1 125 884 333 |1 140 212 300 ... | | | ... ҰЗАҚ ... | |  |  ... | | | ... мерзімді қаржылық |542 094 600 |520 007 729 |634 664 973 ... | | | ... ... ... |651 712 |98 188 043 |2 491 487 ... | | | ... ... бағылық |67 835 382 |65 256 171 |61 600 286 ... | | | ... ... |94 344 964 |202 139 776 |174 620 714 ... | | | ... да ұзақ ... |6 511 025 |18 641 456 |2 628 678 ... | | | ... ... міндеттемелер |711 437 683 |904 233 175 |876 006 138 |
|жиынтығы | | | ... ... ... | |  |  ... ... ... 442 |158 049 442 |158 049 442 |
|Эмиссиондық табыс |9 572 424 |13 017 827 |13 012 443 ... ... ... ... |0 |0 |0 ... | | | ... |0 |0 |0 ... ... ... ... 958 |1 176 254 708 |1 228 186 118 ... | | | ... жиынтығы ... 824 |1 347 321 977 |1 399 248 003 ... ... ... 828 |297 313 189 |333 316 093 ... ... |1 306 384 |1 644 635 166 |1 732 564 096 |
| |470 | | ... ... |3 674 752 674 |3 748 782 534 |
| |857 | | ... ... жыл
2010 жыл
0
500000000
1000000000
1500000000
2008ж
2009ж
2010ж
0
0,05
0,1
0,15
0,2
0,25
2004 ж
2005 жг
2006 ж
2007 ж
2008 ж
2009 ... ... ... ... ж
2006 ж
2007 ж
2008 ж
2009 ж
2010 ж
0
10
20
30
40
50
60
70
80
90
ҚР халқы,%
2004 ж
2005 ж
2006 ж
2007 ж
2008 ж
2009 ж
2010 ж

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еліміздегі корпоративтік табыс салығының мемлекеттік бюджет табыстарын қалыптастырудағы, сондай-ақ жалпы экономикадағы ролі33 бет
Корпорация бюджетін құру ролі және үдерісі58 бет
Корпорация табыс салығының мәні және бюджет кірісін қалыптастырудағы рөлі23 бет
Корпорацияның меншікті капиталының рөлі36 бет
"Экономикалық теория негіздері."11 бет
«Шағын және орта кәсіпкерлік»15 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет
Аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің қажеттілігі мен мүмкіндіктері20 бет
Агроөнеркәсіп кешенің дамытудағы шаруашылық инфрақұрылым саласының ролі35 бет
Ақша нарығындағы ұсыныс және сұраныс27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь