Қазақстанда ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы заңдардың қалыптасуы мен даму тарихы

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1 ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1.1 Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың түсінігі, түрлері және негізгі мақсаттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құру мақсаттары ... ... ... ... ... ... ..8

2 ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

2.1 Мемлекеттік табиғи қорықтардың құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... ... ...24
2.2 Мемлекеттік ұлттық және табиғи парктердің құқықтық жағдайы ... ... .32
2.3 Мемлекеттік табиғи заказниктердің құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... ... 39
2.4 Мемлекеттік табиғи ескерткіштердің құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... ..40
2.5 Мемлекеттік ботаникалық бақтардың құқықтық жағдайы ... ... ... ... ... .41

3 ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАР ЗАҢДАРЫН БҰЗҒАНЫ ҮШІН ЗАҢДЫ ЖАУАПТЫЛЫҚ ТҮРЛЕРІ ... ... ... ... ... ... ... .44

3.1 Экология . құқықтық жауаптылығының жалпы сипаттамасы ... ... ... ...44
3.2 Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы заңды бұзғаны үшін заңды жауаптылықтар түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 46

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 53

ҚОЛДАНЫЛҒАН ҚАЙНАР КӨЗДЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..56

ҚОСЫМША ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58
Дипломдық зерттеу жұмысының өзектілігі. Қазақстан аумағы шөл далалардан бастап биік тауларға және ішкі теңіздердің экожүйелеріне дейін ландшафтық кешендердің бірегей жиынтығына ие. Еліміз экономикасы дамуының үдемелі қарқыны және табиғи ресурстарды пайдаланудың күшеюі жағдайында табиғатты аумақтық қорғау жүйесін одан әрі жетілдіру мәселесі көкейтесті сипат алып отыр. Нақ осы жағдайлар мемлекеттің биологиялық сан алуандылықты сақтаудың пәрменді жүйесі ретінде Қазақстан Республикасының ерекше қорғалатын табиғи аумақтарын (бұдан әрі - ЕҚТА) одан әрі дамыту қажеттігін айқындайды.
Биологиялық сан алуандықты сақтау жөніндегі конвенцияның тарабы ретінде (Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 1994 жылғы 19 тамыздағы № 918 қаулысы) Қазақстанның биологиялық саналуандылықты сақтау жөніндегі өз міндеттемелері бар. ЕҚТА саласындағы заңнама Қазақстан Республикасының Конституциясына, «Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 10 қарашадағы № 1692 қаулысымен бекітілген Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды дамыту және орналастырудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасына негізделеді.
2004 жылғы наурызда «Мемлекеттік табиғи-қорық қорын дамыту проблемалары мен перспективалары» атты Парламенттік тыңдаулар өткізілуінің қорық ісін дамыту үшін зор маңызы бар, онда Қазақстанда табиғатты аумақтық қорғау жүйесін дамыту проблемалары талқыланды және оларды шешу жолдары айқындалды.
1997 жылы Қазақстан Республикасының 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы жарияланды, ол Қазақстан 2030 жылға дейін ауасы таза және суы мөлдір, таза және жасыл желекті елге айналуға тиіс екенін паш етті. ЕҚТА-ның жүйесін құру осы мақсаттарға қол жеткізу құралдарының бірі болып табылады. ЕҚТА-ның оңтайлы желісін қалыптастырудың басты міндеті қорықтық ұйытқылар (қорықтар мен ұлттық парктер) өзара күзеті онша қатаң емес аумақтармен (қаумалдар, қорықтық аймақтар), сондай-ақ экологиялық желі элементтерімен - экологиялық дәліздермен, орман алқаптарымен, су қорғау аймақтарымен және жолақтарымен әрі басқа да қорғалатын табиғи аумақтармен қосылатындай олардың біртұтастығын қамтамасыз ету болып табылады.
Қазіргі кезеңде Қазақстан Республикасының аумағында ЕҚТА орналасуын оның ғаламдық түсінігіндегі "экологиялық желі" ретінде жіктеу қиын. Сонымен бірге, қазір Іле Алатауы, Жоңғар Алатауы және Алтай өңірінде аймақтық мемлекетішілік экологиялық желілер қалыптасуда. Мемлекетаралық деңгейде де экологиялық желілердің элементтері қалыптасып жатыр, олар - Батыс Тянь-Шань және Алтай-Саян экологиялық өңірлері. Басталған жұмыстар және әзірленіп жатқан көзқарастар экологиялық желіні ұйымдастыру таулы ормандар сияқты көкейтесті сипат алып отырған барлық табиғи кешендер бойынша (орман, дала, орманды дала, шөлдер, жартылай шөлейт жерлер, жағалау және су экожүйелері) жалғастырылуға тиіс.
1 Қазақстан Республикасының экологиялық қауіпсіздік тұжырымдамасы 9 желтоқсан 2003 ж. Жеке басылым.
2 07.07.2006 ж. «Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы.
3 Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30.08.1995 ж. (21.05.2007 ж. өзгерістер мен толықтырулармен )// Юрист ақпараттық құқықтық жүйе
4 Петров В.В. Экологическое право России. М., 1995 ж.466-467 с.
5 Транин А.А. Национальные парки в СССР: проблемы и перспективы. М., 1991 г. 13 с.
6 Транин А.А. Национальные парки в СССР: проблемы и перспективы. М., 1991 г. 17-19 с.
7 Имандосова Г. «Қорғалатын табиғи аймақтар кеңейтілді». http://www.google.kz
8 Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдаланғаны және олардың көрсететiн қызметтерi үшiн төлем алудың ережесiн бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің Қаулысы 2000 жылғы 10 мамыр
9 Жердің ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға жатқызу ережесiн бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 8 қыркүйектегі N 910 қаулысы.
10 Су ресурстарын, жануарлар дүниесін сақтау және оңтайлы пайдалану және ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың желісін дамыту жөніндегі 2010 жылға дейінгі бағдарламаны бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 8 қазандағы N 914 Қаулысы.
11 Республикалық және жергiлiктi маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құруға және кеңейтуге арналған жер учаскелерiн резервте қалдыру ережесiн бекiту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 29 қыркүйектегі N 943 Қаулысы.
12 Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерін босалқы жерге ауыстыру ережесін бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 17 ақпандағы N 172 Қаулысы.
13 Қазақстан Республикасында ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың мемлекеттiк кадастрын жүргiзу ережесiн бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 жылғы 13 қыркүйектегі N 862 Қаулысы.
14. ҚР табиғи ресурстардың мемлекеттік кадастры. http://www.google.kz
15 Казахстанская правда, 6 августа 1997 г.
16 Байсалов С.Б. Ильященко Л.В. 200 вопросов по охране природы. А., 1987 г. 191 с.
17 Транин А.А. Национальные парки в СССР: Проблемы и перспективы. М.,1991 г. 51-52 с.
18 Транин А.А. Национальные парки в СССР: Проблемы и перспективы. М.,1991 г. 136 с.
19 Петров В.В. Экологическое право России. М., 1995 г. 477 с.
20 Транин А.А. Национальные парки в СССР: Проблемы и перспективы. М.,1991 г. 152 с.
21 Петров В.В. Экологическое право России. М., 1995 г. 478 с.
22 Байсалов С.Б., Ильященко Л.В. 200 вопросов по охране природы. А., 1987 г.191 с.
23 Байсалов С.Б., Ильященко Л.В. 200 вопросов по охране природы. А., 1987 г.203 с.
24 Петров В.В. Экологическое право России. М., 1995 г. 480 с.
25 Петров В.В. Экологическое право России. М., 1995 г. 475 с.
26 Транин А.А. Национальные парки в СССР: Проблемы и перспективы. М.,1991 г. 34 с.
27 Байсалов С.Б., Ильященко Л.В. 200 вопросов по охране природы. А., 1987 г.193 с.
28 Транин А.А. Национальные парки в СССР: Проблемы и перспективы. М.,1991 г. 44 с.
29 Яковлев В.Н. Экологическое право. Кишинев. 1988. 97-98 с.
30 Байдельдинов Д.Л. Юридическая ответственность за экологическое правонарушения. КазНУ.1993г.13-14 с.
31 Петров В.В. Экологическое право России. М., 1995 г.275 с.
32 Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексі. 2007 ж.- Алматы: Юрист
33 Ерофеев Б.В. Экологическое право России. М., 1996 г. 295 с.
34 Әкімшілік құқық бұзушылық туралы Қазақстан Республикасының Кодексі.30.01.2001 ж.- Алматы: Юрист
35 Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі. 16.07.1997 ж.-Алматы: Жеті жарғы
36 Қазақстан Республикасының Жер Кодексі. 20.06.2003 ж.-Алматы: Юрист
37 Егеменді Қазақстан, 26 декабря 1997 г.
38 2003 ж. 8 шілдедегі №477-II «Орман кодексі»
39 2004 ж. 9 шілдедегі ҚР-ның «Жануарлар дүниесін қорғау, өсімін молайту және пайдалану туралы» Заңы.
40 Қазақстан Республикасының экологиялық қауіпсіздік концепциясы 2003 ж. 9 желтоқсан.
41 Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа жолдауы 2030 Егеменді Қазақстан 11 қазан 1997 жыл.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
ЗАҢ ФАКУЛЬТЕТІ
ТАБИҒИ РЕСУРСТАР ЖӘНЕ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ҚҰҚЫҚ
КАФЕДРАСЫ
ДИПЛОМ ЖҰМЫСЫ
Қазақстанда ерекше қорғалатын ... ... ... ... ... даму тарихы
Орындаған
4 курс студенті ... ... ... ... ... ... ... ... Г.Қ. Шуланбекова
оқытушы
Кафедра меңгерушісінің
рұқсатымен ... ... ... Л.Қ. ... 2010 ж.
ГЛОССАРИЙ
1. биологиялық ресурстар - экологиялық жүйелердің ... үшін ... ... ... ... құндылығы бар генетикалық ресурстары,
организмдері немесе олардың ... ... ... ... ... құрамдас бөліктері;
2. ерекше қорғалатын табиғи аумақ - ерекше қорғау режимі белгіленген
мемлекеттік ... ... ... ... мен ... бар ... объектілері және олардың үстіндегі әуе кеңістігінің учаскелері;
3. ... ... ... ... ... - ... барлық
географиялық аймақтардың табиғи кешендердің репрезентативтік өкілдігін
қамтамасыз ететін санаттары мен түрлері саналуан ... ... ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтарды күзету (бұдан әрі - күзету) ... ... ... ... саласындағы Қазақстан Республикасы
заңнамасын бұзушылықтарды ... және оның ... ... ... ... ... және жою үшін ... қорғалатын табиғи аумақта жүргізілуі мүмкін іс-
шаралар кешені;
5. ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды қорғау (бұдан әрі - ... ... ... әсерін жою, өсімдіктерді зиянкестер мен аурулардан қорғау,
жануарлар санын реттеу үшін ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... кешені;
6. ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... ... әрі - ... ... - ... қорғалатын табиғи аумақтарды басқару
және бақылау, күзету және ... ... ... асыратын мемлекеттік
орган;
7. ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың табиғи кешендері ... ... ... саналуандық пен жансыз табиғат объектілерінің жиынтығы;
8. ... - ... мен ... жаңа ... ... орта ... тыс ... әдейі немесе кездейсоқ көшіру;
9. мемлекеттік табиғи-қорық қоры - табиғи ... ... ... ... ... ғылыми зерттеулер, оқу-ағарту, білім беру,
туризм және рекреация нысанасы ретінде ерекше экологиялық, ғылыми, ... және ... ... бар ... ... алынған
қоршаған ортаны қорғау объектілерінің жиынтығы;
10. мемлекеттік табиғи-қорық қорының объектілері - ... ... ... және ... маңызы бар геологиялық,
гидрогеологиялық, ... ... ... және ... мен олардың кешендері, жануарлар мен ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Қызыл
кітабына енгізілген жануарлар мен өсімдіктердің сирек ... ... кету ... бар ... ... «Қазақстанда ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы
заңдардың қалыптасуы мен даму тарихы» ... ... ... - ... ... мен даму ... ... осы қатынастарды құқықтық реттеудегі өзекті мәселелерді зерттеуге
талпыныс жасалынды.
Дипломдық жұмыстың басты ... осы ... ... ... ... ... бірден-бір жолы ол бұзылған және тіпті
қазіргі кезде де бұзылып жатқан экологиялық тепе-теңдікті ... тұру ... оны ... ... болып отыр. Бұл мақсатқа жету үшін бізге
белгілі бірнеше паралелльді, бір бірімен ... және ... ... ... ... бар. Ол, ... ... ортаны ластанудан
қорғау, адамның өзінің өмір сүру ортасын жақсарту; екіншіден, табиғи ... ... және ... ... ... ... осы ... негізгі арқауы болып отыр.
Экологиялық қорғау тізбектің үшінші буыны және жолы ... ... ... ... ... бірі ... ... сақтау табылады. Табиғи алуан түрлілікті сақтау ол: ... ... және аз ... ... ... ... әлемінің алуан түрлілігін және байлығын, болашақ ... ... және ... ... ... жөне ... білдіреді.
Табиғи алуан түрлілікті сақтау ол: табиғаттың алғашқы қалыптастырған
және аз ... ... ... және жануарлар әлемінің алуан
түрлілігін және байлығын, болашақ ... ... ... ... ... ... жөне ... қорғауды білдіреді.
Дипломдық жұмысты жазу барысында қазақстандық ғалымдардың осы
саладағы ... ... ... ... ... ... ғалымдардың да тың
еңбектері, тақырыпқа ... ... ... ... нақты
қолданыла отырып, кеңінен пайдаланып жазылған.
Диплом ... ... ... ... жету үшін жалпы
диалектикалық танымдық, логикалық, салыстыру, жүйелік және басқа да ... ... ... ... үш ... ... және
пайдаланылған әдебиеттер мен нормативтік құқықтық актілердің тізімінен
тұрады.
М А З М Ұ Н ... ... ... ... ... ... Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың түсінігі, түрлері және ... ... ... табиғи аумақтарды ... ... ... ... ... ... ... табиғи қорықтардың ... ... ... ... және табиғи парктердің құқықтық жағдайы
.........32
2.3 ... ... ... құқықтық жағдайы
........................39
2.4 ... ... ... ... жағдайы
......................40
2.5 Мемлекеттік ботаникалық ... ... ... ... ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАР ЗАҢДАРЫН БҰЗҒАНЫ ҮШІН ЗАҢДЫ ЖАУАПТЫЛЫҚ
ТҮРЛЕРІ.............................44
3.1 ...... ... ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтар туралы заңды бұзғаны ... ... ... ... ... ... ... жұмысының өзектілігі. Қазақстан аумағы шөл
далалардан ... биік ... және ішкі ... ... ... ... ... жиынтығына ие. Еліміз экономикасы дамуының
үдемелі қарқыны және табиғи ... ... ... ... ... қорғау жүйесін одан әрі жетілдіру мәселесі көкейтесті
сипат алып отыр. Нақ осы жағдайлар ... ... сан ... ... ... ретінде Қазақстан Республикасының ерекше
қорғалатын ... ... ... әрі - ... одан әрі дамыту қажеттігін
айқындайды.
Биологиялық сан алуандықты сақтау ... ... ... ... ... Министрлер Кабинетінің 1994 жылғы 19 тамыздағы №
918 қаулысы) Қазақстанның биологиялық ... ... ... ... бар. ЕҚТА саласындағы заңнама Қазақстан Республикасының
Конституциясына, ... ... ... ... туралы» Қазақстан
Республикасының Заңына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 ... ... № 1692 ... ... ... ... ... аумақтарды
дамыту және орналастырудың 2030 жылға дейінгі тұжырымдамасына негізделеді.
2004 жылғы наурызда «Мемлекеттік табиғи-қорық қорын дамыту проблемалары
мен перспективалары» атты ... ... ... ... ісін
дамыту үшін зор маңызы бар, онда Қазақстанда табиғатты аумақтық қорғау
жүйесін дамыту проблемалары талқыланды және ... шешу ... ... жылы ... Республикасының 2030 жылға дейінгі даму стратегиясы
жарияланды, ол Қазақстан 2030 жылға дейін ауасы таза және суы мөлдір, ... ... ... елге ... тиіс ... паш ... ... жүйесін
құру осы мақсаттарға қол жеткізу құралдарының бірі болып табылады. ЕҚТА-ның
оңтайлы ... ... ... ... ... ... ... ұлттық парктер) өзара күзеті онша қатаң емес аумақтармен ... ... ... ... желі элементтерімен - экологиялық
дәліздермен, орман алқаптарымен, су қорғау аймақтарымен және жолақтарымен
әрі ... да ... ... аумақтармен қосылатындай олардың
біртұтастығын қамтамасыз ету болып табылады.
Қазіргі кезеңде Қазақстан ... ... ЕҚТА ... ... ... ... желі" ретінде жіктеу қиын. Сонымен
бірге, ... Іле ... ... Алатауы және Алтай өңірінде аймақтық
мемлекетішілік экологиялық желілер қалыптасуда. Мемлекетаралық деңгейде де
экологиялық желілердің ... ... ... олар - ... ... ... экологиялық өңірлері. Басталған жұмыстар және әзірленіп
жатқан көзқарастар экологиялық ... ... ... ... сияқты
көкейтесті сипат алып отырған барлық табиғи кешендер бойынша (орман, дала,
орманды дала, шөлдер, жартылай шөлейт жерлер, жағалау және су ... ... ... ... орындауды қатаң антропогендік қысым
жағдайында шешуге тура келуде. Осындай жағдайларда флора мен фаунаның ... және ... ... ... табиғат объектілерін ерекше
қорғалатын табиғи аумақтардың ... ... ... ... ... ... ... жаман экологиялық жағдай, өлімнің 20%-нің себебі болып
отыр, ал кейбір аумақтарда жағдай одан да күрделі» [1].
Дипломдық ... ... ... ... мұра болып
қалған еліміздің тамаша табиғаты, халқымыздың эстетикалық ... оның ... ... ... ... ... ... қазба байлыққа бай өлкеміздің радиоэкологиялық ахуалы
бүгінде осыншалықты күрделі ... ... ... ... ... ... бірден-бір жолы ол бұзылған және
тіпті қазіргі кезде де бұзылып жатқан экологиялық тепе-теңдікті ұстап тұру
және ... оны ... ... болып отыр. Бұл мақсатқа жету үшін
бізге белгілі бірнеше паралелльді, бір бірімен байланысты және ... ... ... ... бар. Ол, біріншіден, қоршаған ортаны ластанудан
қорғау, адамның өзінің өмір сүру ... ... ... ... ортаны
тиімді пайдалануды және қалпына келтіруді ұйымдастыру.
Экологиялық қорғау тізбектің үшінші буыны және жолы ... ... ... ... элементінің бірі табиғи алуан
түрлілікті сақтау табылады. Табиғи алуан ... ... ол: ... қалыптастырған және аз өзгерген учаскелерді, өсімдіктер және
жануарлар әлемінің алуан ... және ... ... ... ... және ... ... объектілерді және комплекстерді
қорғауды білдіреді.
Аталған мақсаттарға жету үшін төмендегі ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтарды құру негіздерін айқын анықтау;
• Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың құқықтық режимінің ерекшеліктерін
анықтау;
• Ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... ... ... Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласында ... ... ... мен ... және ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтар туралы заңды бұзғаны үшін заңды
жауапкершілік мәселелерін толық ... және ... ... ... қойылған міндеттерге жету үшін жалпы
диалектикалық танымдық, логикалық, ... ... және ... да ... ... ... ... Қазақстан Республикасында
ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың ... ... ... ... ... ... ... зерттеу жұмысының пәні болып Қазақстан Республикасында
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы қатынастарды ... ... ... ... ... негіздерін - заңгер ғалымдардың жер құқық
қатынастары және жерге меншік құқығы туралы, ... ... ... ... мен ... ... қатар нормативтік құқықтық
деректер еңбектері құрайды.
Диплом жұмысының нормативтік базасын - ... ... ... ... ... заңдары, экология туралы,
жер туралы заңдар, азаматтық заң актілері, Президент Жарлықтары, Қазақстан
Үкіметінің Қаулылары құрайды.
Зерттеу нәтижесінде ... ... ... ... және ... құқықтық қамтамасыз етуге бағытталған өзекті мәселелерді кешенді
зерттеумен сипатталады және Қазақстан ... жер ... ... ... қолданылуы мүмкін.Бұл жұмыс құрамы кіріспеден, үш
тараудан қорытындыдан және пайдаланылған әдебиеттер мен ... ... ... тұрады.
1 ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРДЫҢ ЖАЛПЫ СИПАТТАМАСЫ
1.1 Ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... ... ... ... ... және олар жұмыс ... ... ... ... ... ... ... жер кодексінде және табиғи байлықтық заңдарында ... Атап ... 2006 жылы 7 ... ... “Ерекше қорғалатын
табиғи аумақтар туралы” заңында көрініс тапқан. Бұл заңда ... ... ... ... объектілерден тұратын объектілер мен
комплекстер “мемлекеттік табиғи-қорықтық ... ... ... ... ... бұл ... ... қатар, анықтама берілген: “Мемлекеттік
табиғи-қорықтық қор ол ... ... ... және ... ... ... ... ағартудың және рекреацияның
заты ретінде ерекше ... ... және ... ... ... ... қорғалуына алынған қоршаған орта объектілерінің
жиынтығы” [2].
Мемлекеттік табиғи-қорықтық қор келесі объектілерді ... ... ... ... бара ... ... ... олардың қоғамдастығының түрлері;
2) ботаникалық ерекше кездесетін, жойылып бара ... ... ... ... ... ... ... қорғалатын табиғи орта аумақтардың орманды-ормандары, орманды-
мәдени өндірістің және алқапқорғаушылық (полезащитного) ... ... ... ғылыми және мәдени-тарихи маңызы бар дендрологиялық-бөлек ағаштар ... ... ... ... ... ... ерекше мемлекеттік маңызы бар және ерекше ғылыми құндылығы ... ... ... ... ... және ... да құндылығы бар жер ... ... ... және ... ... ... уникалды және ерекше кездесетін топырақтар;
8) ландшафттік-түрлік, уникалды және жиі кездеспейтін ландшафтар;
9) тиілмеген табиғаттың эталондық учаскелері, ерекше ... ... ... осы ... үш қасиет тән: біріншіден, олар мемлекеттік
болып табылады; екіншіден, олар табиғи; үшіншіден, олар-қорықтық.
“Ерекше ... ... ... ... ... 53-бабы, барлық
ерекше қорғалатын аумақтар, яғни онда ... ... де, ... болып табылатынын ескертеді. Ал жалпы Қазақстан Республикасының
Конституциясына ... жер, оның ... су, ... ... ... ... ... аумақтар мемлекеттің меншігі болып танылады деп тікелей
анықтаған болатын [3].
“Табиғи” ... ... ... ... ... аумақтарды оларға
құқықтық режим бойынша жақын тарихи-мәдени, сәулет қорықтарынан, бақтық-
парктік культуралардың ескерткіштерінен және т.б. ... ... ... белгінің болуы, табиғи-қорықтық қордың өзге
болуын анықтайды [4].
Қорықтық – ... қол ... ... ... ... “Қорықтық” деген заңды термин келесідей түсінікті береді,
біріншіден, ... ... ... ... ... ... салуды
қамтамасыз ететін құқықтық нормалардың және құралдардың кешені, екіншіден,
қорғау режимінің тұрақты болуы. Яғни “қорықтық” ... ... ... “шаруашылық айналымынан алынып тасталып қорықтық деп жарияланған”
табиғи комплекстер мен ... ... ... және ... ... ... ... [5].
Мемлекеттік табиғи-қорықтық қорды сақтау, тек жеке табиғи учаскелерде
заңды бекітілген тыйым ... мен ... ... ... ... ... әрекеттерін шектеу арқылы жүзеге ... ... ... ... заңдарда ерекше қорғалатын табиғи
аумақтар деп ... ... ... ... ... қарастырып көрейік.
Біріншіден, жалпы мақсат – табиғатты ... ... ... тепе ... сақтау және т.б. Екіншіден, жалпы мақсаттылыққа қарамастан ерекше
қорғалатын табиғи ... ... мен ... ... ... ... ... немесе оны шектеу.
Кейде шаруашылық іс-әрекеттерге жол ... ... ... ... және ... Бұл ... зиян келтіретін және оған қауіп
төндіретін әртүрлі іс - әрекеттерге жол ... ... ... ... ... ... анықтауда маңызды элемент
ол, олардың құқықтық жағдайы: құқықтық режим және оның ерекшелігі ... ... ... аумақтардың әр түрі үшін құқықтық режим
олардың бағыттары мен ... ... әр ... ... ... ... ... аумақтарды басқару сипатында да, қорғау режимінде
де айырмашылықтар бар.
Сонымен, ерекше ... ... ... ... әр
түрлілігі, бұл аумақтардың жалпы анықтамаларында белгілі бір қиындықтарды
туғызады. Бұл жерде екі ... ... ... ... ... мақсаттық
бағытталу және шаруашылық пайдаланудан алып тастау фактісі.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы Заңда бұл ... ... ... ... ... ... ... – мемлекеттік табиғи
– қорықтық қорды ... ... және ... ... ... ... ... режимі және шаруашылық іс әрекеттің реттелетін режимі
бар жер, су, ... және ... ішкі ... ... ... табиғи аумақтардың “мақсатына, қорғау режиміне және
пайдалану ерекшелігіне” байланысты келесі түрлері бекітілген:
- биосфералықты қоса, мемлекеттік табиғи қорықтар;
- мемлекеттік ұлттық және ... ... ... ... ... ... мемлекеттік табиғи заказниктер;
- мемлекеттік зоологиялық парктер;
- мемлекеттік ботаникалық бақтар және дендрологиялық ... ... ... ... ... ... табиғи аумақтардың ормандары;
- ерекше мемлекеттік маңызы бар және ерекше ғылыми құндылығы
бар, су қоймалары;
- халықаралық маңызы бар (сазды ... ... ... ... ... ... және т.б. ... бар жер
астыңғы қабатының учаскелері.
Сонымен қатар, заңмен ерекше қорғалатын ... ... ... да
түрлері көзделуі мүмкін.
Түрге бөлінуден басқа, бұл аумақтар, “мемлекеттік ...... ... ... ... ... республикалық
және жергілікті маңызы бар аумақтарға бөлінеді.
Ерекше қорғалатын табиғи ... мен ... ... ... ... ... Республикасының заңнамасы Қазақстан
Республикасының ... ... ... ... ... туралы заңнан және Қазақстан Республикасының өзге де ... ... ... ... ... ... жер ... суларын,
ормандарын және өзге табиғи ресурстарын пайдалану және қорғау жөніндегі
қатынастар жоғарыда ... ... ... ... ... ... заңдарымен реттеледі.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы мүліктік қатынастар,
егер «Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар ... ... ... ... ... азаматтық заңнамасымен реттеледі.
Егер Қазақстан Республикасы ратификациялаған ... ... ... ... өзгеше ережелер белгіленсе, онда халықаралық
шарттың ережелері қолданылады.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы негізгі принциптер:
1) биологиялық саналуандықты, бірегей және ... ... ... қалпына келтіруді қамтамасыз ететін экологиялық ... ... ... ... ... ... ... аумақтар жүйесін дамыту;
2) ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы мемлекеттік реттеу ... ... ... қоры мен табиғи экологиялық жүйелерді
сақтау;
4) ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды ғылымды, ... ... ... ... ... ... мақсаттарында пайдалану;
5) ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдаланудың ... ... ... табиғи аумақтар саласындағы ... ... ... үшін ... және ... тұлғалардың ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
саласындағы ... ... ... ... ... ... саласындағы ақпараттың
қолжетімділігі;
9)ерекше ... ... ... ... ... болып табылады.
Табиғи кешендер, оның ішінде ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың
жерлері, сондай-ақ осы жерлерде және басқа ... ... ... ... қорының объектілері ерекше қорғалатын табиғи
аумақтар саласындағы қатынастардың объектілері болып табылады.
Жеке және ... ... ... мемлекеттік органдар Қазақстан
Республикасының заңдарында ... ... ... сәйкес ерекше
қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы қатынастардың субъектілері болып
табылады.
1.2 Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құру ... ... ... ... ... ... елімізде
жаңадан төрт табиғи аумақтар қатары қорғауға алынатын болады. ... ... ... үш ... ... қорғалатын табиғи аумақтар
1 млн. 800 мың гектарға кеңейтілген. Қазіргі таңда республика ... ... ... қорық, 9 мемлекеттік ұлттық, 2 мемлекеттік табиғи және 3
мемлекеттік хайуанаттар парктері мен 5 мемлекеттік ботаникалық бақ ... ... ... ... ... ... құрылады, егер
бұл аумақтың республикалық маңызы болса, егер ол аумақтың жергілікті ... онда ол ... ... ... ... шешімімен құрылады. Бұл
органдар осындай шешімді қоршаған ортаны қорғау туралы орталық атқару
органының ұсынуымен ... ... оның ... ... ... қорғау
орталық атқару органы бұл аумақтарға байланысты табиғи – ғылыми ...... ... қолдау қорытындысын алуға тиіс.
Табиғи – ғылыми негізделудің құрамына ерекше қорғалатын ... ... ... және ... ... оның аумағында
мемлекеттік табиғи – қорықтық қорлары және олардың жәй – ... ... ... ... ... қолдану, бұл аумақтарда қорғау режимдерін
және басқа да қорғау шараларын ... ...... негізделудің құрамына: жер ... ... алу) ... жер учаскесін алуға байланысты, жер пайдаланушыға
және жер иесіне келтірілетін зиянды ... ... ... ... ... ... ұстау, дамыту және ұйымдастыру үшін қажетті шаралар
және шығындар кіреді.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақты құру туралы мәселесі, ... ... ... ... атқарушы орган немесе оның жергілікті органдарымен
қарастырылады. Мұндай орган ретінде, 28 қазан 2004ж Қазақстан ... ... ... қоршаған ортаны қорғау Министрлігі анықталған.
Бұл аумақтардың ... және даму ... ... ... ... және ... бұл Министрліктің
органдарымен жүзеге асырылады. Бұл мәселелер ... ... ... және ... енгізуге құқылы.
Сонымен қатар, Министрліктің органдары басқа, Үкіметтің ... ... ... бұл ... ... құқылы. Бұл органдар
ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құру жөнінде негіздемелерді ... және ... ... ... қамтамасыз
етеді”.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды орнату және ... ... және ... тәртібін, табиғи объектілерді ерекше қорғалатындарға
жатқызу тәртібін, Үкімет ... ... ... ... ... ... және оны ... қорғалатын табиғи аумақтардың тізіміне, дамудың
облыстық және ... ... ... ... ... ... ... Үкімет бұл аумақтарды резервке алады. Резервке алу тәртібін
Үкімет өзі белгілейді. “Ерекше ... ... ... жер ... ... бұл ... ... табиғи – қорықтық қордың
объектілердің сақталуын қамтамасыз ететін, пайдалану ... ... ... ... ... ... атқару органдар
белгіленген тәртіпке бұл аумақтарға паспорттар дайындап, оларды ... ... ... ... атқару органында тіркеуі керек.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтың паспортында ... ... ... ... аумақтың атауы;
- ерекше қорғалатын табиғи аумақтың жалпы көлемі, оның орналасуы
туралы карта – схемасымен бірге, шекаралары ... және бұл ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи аумақта орналасқан мемлекеттік табиғи –
қорықтық қордың объектілері және олардың сандық көрсеткіші;
- ерекше ... ... және ... ... ... ... аумақта бұл режимдерді сақтаудың міндеттілігі;
- ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды пайдаланудың түрлері;
- осы ... ... ... ... ... ... табиғатты
қорғау мекемесінің және атқару органының атауы және адресі.
Паспортта осы аумақ иелігінде болатын табиғатты қорғау мекемесінде
атқару органында және ... ... ... ... орталық атқару
органында сақталады.
Табиғатты қорғау мекеменің мәртебесі ерекше ... ... ... ... және табиғи парктер, ботаникалық бақтар ... ... бұл ... толық немесе қысқартылған ресми атауын
көрсететін, өзінің рәміздерін (жалаулар, вымпелдер, ... және ... ... қорғалатын табиғи аумақтардың жұмысын қаржыландыру келесі
көздерден жүзеге асырылады:
- ... ... ... ... ... ... ... ортаны қорғау қорлардың қаражаттарынан;
- табиғатты қорғау мекемесінің мәртебесі бар ерекше қорғалатын табиғи
аумақтардың арнайы қаражаттарынан және ... ... ... ... жеке және заңды тұлғалардың ерікті түрде жасаған салымдарынан;
- ... шек ... ... да ... ... ... табиғи аумақтар туралы" Қазақстан Республикасының
Заңына сәйкес ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды ... және ... ... мәдени-ағартушылық, оқу, туристiк, рекреациялық
және шектеулi шаруашылық мақсаттарда пайдалануы ақылы ... ... ... ... ... мәдени-ағарту және оқу iс-
шаралары, туристiк, рекреациялық, ... және ... ... заңнамаға сәйкес оларды күзету мен пайдалану режимдерiнiң
ерекшелiктерi ескерiлiп, арнайы белгiленген учаскелерде ...    ... ... ... ... ... ... оқу, туристiк, рекреациялық және шектеулi шаруашылық
мақсаттарда ... үшiн ... осы ... ... мен ... ... ... ... ... бар ... ... ... ... үшін төлем ставкаларын ... ... ... Олар ... ... ... белгіленген тәртіппен олар қарамағына енетін
орталық атқарушы органдар белгілейді.
Жергiлiктi маңызы бар ... ... ... аумақтарды
пайдаланғаны үшін төлем ставкаларын жергiлікті ... ... ... ... ... органдар белгілейді. Олар көрсететiн
қызметтердiң бағаларын заңнамада белгiленген тәртіппен олар қарамағына
енетiн ... ... ... ... табиғи аумақтарды пайдаланғаны және олар көрсететiн
қызметтер үшiн төлем ... ... ... мен ... сәйкес
аудару жолымен де, қолма-қол есеп айырысу жолымен де жүзеге ... ... ... ... ... ... тәртiпте жүзеге асырылады.
Қолма-қол есеп ... ... ... ... бақылау-өткiзу
пункттерiнде, қызметтер көрсету пункттерiнде, не өзге де арнайы
жабдықталған орындарда орнатылған ... ... ... ақшаны
кiрiске алу ... ... ... ... ... ... ... және жеке тұлғалардың
пайдалануына және ... ... ... тек ... ... ... ... болған жағдайда ғана рұқсат етiледi.
      Мемлекеттiк табиғи қорықтар мен мемлекеттiк ұлттық табиғи
парктердi қоспағанда, ... ... ... ... ... олар ... ... үшiн төленген қаражат үш банк күнiнен
кешiктiрiлмей белгiленген тәртiпте бюджетке аударылады.
Қорықтар мен ұлттық ... ... ... және ... қызметтер үшiн түскен қаражат үш банк ... ... ... ... ... шоттарына аударылады. Қорықтар
мен ұлттық парктердiң аумақтарын пайдаланудан және олар ... ... ... жұмсау, қарамағына олар енетiн ... ... ... ... ... қорық пен ұлттық парк үшiн
Қазақстан Республикасының Қаржы министрлiгі бекiтетiн ... ... ... ... ... ... мен ... парктердiң
аумақтарын пайдаланудан және олар көрсететiн қызметтерден түскен ... ... ... мен ... ... мынадай iс-шараларға
жұмсауға рұқсат етiледi:
      - ... ... ... және ... және ... ... қорғау;
- санитарлық кесу мен күтiм кесулерiн қоса ... ... ... және ... iс-шараларын ... ... және ... қор объектiлерiн қорғаумен, туристiк, рекреациялық ... ... ... ... ... дамыту;
      - байланыс құралдарын, көлiк пен жабдықтарды, өртке қарсы, орман
қорғау және ... екпе ... ... мен ... ... ... үшiн ... мен көшет материалдарын сатып алу;
      - табиғат қорғау қызметiне байланысты ғимараттар, ... ... де ... ... ... ... және ... ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласында ... ...  - ... ... мен ... ... және ... - рекреациялық аймақтарды ... және ... ... және ... ... ... ... ... ... ... алу және жою. ... ... парктердiң аумақтарын пайдаланудан және олар көрсететiн қызметтерден
алынатын қаражатты өзге ... ... ... ... мен ... ... аумақтарын
пайдаланудан және олар көрсететiн қызметтерден түскен қаражатты алу ... ... есеп ... жүргізу заңнамада белгiленген тәртiпте жүзеге
асырылады. Қорықтар мен ұлттық ... ... ... және
олардың көрсететiн қызметтерi үшiн төлем алуға, алынған табыстардың толық
әрi дұрыс есептелуiне, сондай-ақ қаражаттың ... ... ... ... ... ... ... Республикасының Қаржы
министрлiгі белгілеген тәртiппен, олар қарауына енетiн орталық ... ... ... ... [8]. ... ... табиғи аумақтарға жатқызу, сондай-ақ басқа санаттардың
құрамындағы жердi ... ... ... ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтардың санатына ауыстыруды Қазақстан
Республикасының Үкiметi және ... ... ... (республикалық
маңызы бар қала, астана) Қазақстан Республикасының Жер ... жер ... алып қою және беру ... ... ... жүргiзедi. ... ... ... табиғи
аумақтарға жатқызу мүдделi орталық атқарушы органдардың ұсынымы бойынша
мемлекеттiк ... ... және ... ... ... ... уәкiлеттi органның табиғи-ғылыми және техникалық-экономикалық
негiздемелерiне оң ... ... ... ... ... ... (республикалық маңызы бар қала, астана)
тапсырмасы бойынша және ... ... ... ... саласындағы
аумақтық уәкiлеттi органның (республикалық ... бар ... ... ... ... облыстық (республикалық маңызы бар қала,
астана) жер ... ... ... ... сұралған жердi
жергiлiктi маңызы бар ерекше қорғалатын ... ... ... жөнiндегi
жерге орналастыру жобасын әзiрлеудi ұйымдастырады және қамтамасыз ... ... ... бар ... ... ... аумақтарға
жатқызу жөнiндегi жерге орналастыру жобасы қоршаған ортаны қорғау жөнiндегi
аумақтық органмен, ... ... ... және оны ... ... жөнiндегi орган бекiтедi. ... ... бар ... ... ... аумақтарға жатқызу туралы бекiтiлген
жерге ... ... ... ... ... жер қатынастары
жөнiндегi орган облыстық атқарушы органның осы мәселе ... ... ... ... ... маңызы бар
ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға ... ... ... ... ... бар ... ... шешiмi бойынша жүргiзiледi.
Жердi республикалық ... бар ... ... ... ... үшiн ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
саласындағы уәкiлеттi органның ... ... ... ... бар қаланың, астананың) жер қатынастары жөнiндегi уәкiлеттi органы
тиiстi ... ... ... ... ұйымдастырады.
Жердi республикалық маңызы бар ... ... ... ... жөнiндегi жерге орналастыру жобасы қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... келiсiледi және
оны облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, астананың) жер қатынастары
жөнiндегi уәкiлеттi ... ... ... ... бар ... ... ... аумақтарға жатқызу туралы
бекiтiлген жерге орналастыру жобасы және облыстық атқарушы ... ... ... шешiмi негiзiнде ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... ... ... ... бар қаланың,
астананың) жер қатынастары жөнiндегi уәкiлеттi органымен бiрлесiп Қазақстан
Республикасы Үкiметiнiң осы мәселе бойынша шешiмiнiң ... ... ... ... бар
ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың санатына жатқызу ... ... ... ... жүргiзiледi.
Ерекше қорғалатын ... ... ... жер құрамына енгiзiлген жердi жер ... ... және жер ... алып қою ... алу) жер ... тәртiппен ... ... ... ... аумақтар саласындағы қолданыстағы
заңнамаға сәйкес республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... аумақтар құру жөніндегі материалдарды ерекше қорғалатын табиғи
аумақтар саласындағы ... ... ... Қазақстан Республикасы
Үкіметінің ... ... ... ... аумақтар құру процесі жаратылыстану-ғылыми,
техникалық-экономикалық негіздеме жобаларын және ерекше қорғалатын ... ... ... ... ... ... және бекітуді
көздейтін үш ... ... ... ... ... жүйесін
дамыту жөніндегі проблемаларды шешуде негізгі бағыттар:      қазіргі бар
ерекше ... ... ... ... жаңа ... қорғалатын
табиғи аумақтар құру болып ... ... ... ... ... үшін ... негіз ерекше қорғалатын табиғи аумақ ... және ... ... болып
табылады. Жаратылыстану-ғылыми негіздемелердің жобаларымен табиғи кешендері
көршілес аумақтармен ... ... ... осы ... қорық режимін
белгілеу мақсатында 2010 жылға дейінгі кезеңде қазір бар екі ... ... - ... және ... Қазақстан облыстарындағы Алакөл
мемлекеттік табиғи қорық, Ақмола және Қарағанды облыстарындағы Қорғалжын
мемлекеттік ... ... ... кеңейту қажеттілігі айқындалған. 
Қарағанды облысындағы
Қарқаралы мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің және ... ... ... ... ... ... ... кеңейту жөнінде,
Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстарындағы ... ... ... ... ... түзету жөнінде ұсыныс енгізілетін болады
Жергілікті маңызы бар ерекше ... ... ... ... және ... ... табиғи-қорық қорын сақтауда
елеулі рөл ... ... бар ... ... табиғи аумақ жүйесін дамыту
республика өңірлерінің ... ... ... ... бірі
болып табылады және ол облыстық (республикалық маңызы бар қала, астана)
атқарушы ... ... ... ... бар ерекше қорғалатын табиғи
аумақ жүйесін дамытудың орта мерзімді және ұзақ ... ... ... ... ... маңызы бар ерекше
қорғалатын табиғи аумақ инфрақұрылымын құру және күтіп-ұстау табиғи-қорық
қорының ... ... ... және қалпына келтіру жөніндегі іс-
шараларды ... ... ... және ... функционалдық аймақтауды,
қорғауды және белгіленген функционалдық аймақтар шегінде табиғи кешендерді
реттелмелі туристік, ... және ... ... мақсаттарда
пайдалану шарттарын қамтиды. Осыған байланысты Бағдарламада шегінде
жергілікті маңызы бар ... ... ... аумақтарды күтіп-ұстау,
олардың шекараларын белгілеу және бекіту жөніндегі ... ... ... ... және Қарағанды ... ... ... ... паркі мен Алматы облысында ... ... ... ұлттық табиғи паркі, Жамбыл облысында "Мерке"
мемлекеттік ұлттық табиғи паркі және "Жайсан" ... ... ... сондай-ақ жаңа бір мемлекеттік табиғи қорық - Шығыс Қазақстан
облысында Тарбағатай мемлекеттік табиғи қорық құру ... ... ... - бұл ... өзінің алғашқы қалпын сақтап ... ... ... ... ... ... және ... құрлығының фауна үшін басым
маңызы бар аумақтарына жатады.
      Экожүйелерді қорғау жолдарының бірі ... ... ... ... халықтың демалысы және реттелмелі шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... аумақтарда сақтай алатын ерекше қорғалатын
табиғи аумақ құру болып табылады. Бұл ... ... ... ... ... кейбір түрлерін шектейтін нысаналы іс-
шараларды жүргізу арқылы қалпына келу қабілетіне негізделеді. Мұндай ерекше
қорғалатын табиғи аумақтарға ... ... ... ... ... Осы уақытқа дейін қорғалатын аумақтар министрліктер мен ведомстволар,
облыстар әкімдіктері, ғылыми, үкіметтік емес ұйымдар мен басқа да жеке ... ... ... ... жаратылыстану-ғылыми және техникалық-
экономикалық негіздемелер материалдарының әзірленуіне қарай құрылып келеді.
Мемлекеттік табиғи резерват - бұл осы аумақта ландшафтық және ... ... ... және ... ... ... ресурстардың
орнықты дамуын және теңгерілген дәрежеде ... ... ... ... ... әртүрлі ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
      Қазақстандағы сүтқоректілер ... ... сан ... үшін ... ... ... сүтқоректілердің өзіндік жиынтығы
тән әртүрлі шөл түрлерінде (құмды, сазды, қиыршық тасты, сортаң топырақты)
сенімді қорғалатын ... құру ... ... ... және су ... ... ... мақсатында 2010 жылға дейін
Атырау облысында "Ақжайық" мемлекеттік табиғи ... ... ... ... ... ... табиғи резерватын құрудың жаратылыстану-
ғылыми және техникалық ... ... ... ... отыр.
      Сулы-батпақты алқаптардың биологиялық сан алуандығын сақтау жөніндегі
халықаралық келісімдерді орындау және Біріккен Ұлттар Ұйымының ... ... ... мен Жаћандық экологиялық қордың Ақтырнаны және
басқа да сулы-батпақты алқаптарды мекендейтін құстарды сақтау үшін ... ... мен ... ... ... жобасын іске асыру
шеңберінде Алтын дала мемлекеттік ... ... құру ... ... ... және ... сан алуандылықты қорғау, сақтау
және қалпына ... ... ... ... ... экономикалық негіздеме әзірлеу үшін ... ... ... ... Мемлекеттік табиғи қаумал - мемлекеттік табиғи-қорық қорының ... ... ... ... және ... ... ... тапсырыстық режимі немесе реттелмелі режимі белгіленген ерекше
қорғалатын табиғи аумақ. ... ... ... ... ... ... топырақты, ландшафты және
кешенді қаумалдар болуы мүмкін. Бағдарламада биологиялық сан ... және оны ... ... ... Алматы облысында "Жетісу
бақатісі" мемлекеттік зоологиялық ... және ... ... ... паркін
құру көзделген. Мүдделі мемлекеттік және өзге ұйымдардан келіп ... ... ... ... бірінші кезектегі объектілер
ретінде: Көксай ... ... ... ... ... ... ... облысы) мемлекеттік табиғи парктерін құруды, сондай-ақ
табиғат ескерткіштерін, дендропарктер ... ... ... желінің басқа да элементтерін қалыптастыру ... ... ... ... ... ... кеңейтуді ұсынуға болады.
Қазіргі уақытта Қазақстанда республикалық маңызы бар ... ... 10 ... ... ... 10 мемлекеттік ұлттық
табиғи паркі, 3 мемлекеттік ... ... 50 ... ... 127 геологиялық, 58 геоморфологиялық және 19 ... 5 ... ... ... 26 ... ... республикалық
маңызы бар 5 мемлекеттік ботаникалық бақ, жергілікті маңызы бар ... ... парк ... ... ... бар ... ... табиғи аумақтар
жалпы көлемі 22038,7 мың гектарды - мемлекет аумағының 8,1%, оның ішінде
заңды тұлға мәртебесі ... 4689,1 мың ... - ... ... 1,7%
құрайды. Осы көрсеткіштің жалпы жұрт таныған дүниежүзілік стандарттары - ... ... ... ... табиғи-қорық қорының қазіргі жай-күйіне жасалған
талдау сүтқоректілердің 178 ... 140-ы (78,6%), оның ... ... кітабына (1991 жылы шығарылған) енгізілген 22 түрі ... ... ... ... ... 61,1%, құстардың 346 түрі (87,4%),
бауырымен жорғалаушылардың 31 түрі (63,2%), балықтардың 23 түрі ... ... ... Қазақстанның бірегей флоралық және ... ... ... және ... ... бүкіл кешенінің орнықты
жай-күйіне жан-жақты қолдау көрсетуді қамтамасыз ете алмай ... ... ... ... және ... ... ... сенімді қорғалатын аумақтар қажет. Шөл ... ... ... ... ... ... күзен үшін ... ... ... ... ... ... ... түрі (21,1%), оның ішінде Қазақстан Республикасының Қызыл ... ... түрі ... ... ... ... өзені аңғарында мекендейтін жұпар
тышқан, орман ... ... ... Еділ-Жайық құмдарында
мекендейтін алып ... және тағы ... үш ... ... ... бар ... қорғалатын табиғи аумақтар
көлемі жұмыс істеп тұрған ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды кеңейту және
жаңа ... ... ... ... құру ... 1495697 гектарға, оның
ішінде жылдар бойынша: 2004 жылы 231137га, 2005 жылы 339966га, 2006 ... ... ... мен фаунаның сирек кездесетін және жойылып бара
жатқан объектілерін қорғау ерекше қорғалатын табиғи аумақ жұмыс істеуінің
маңызды ... ... ... ... ... омыртқалы жануарлардың
126 түріне, омыртқасыздардың 96 ... және 207 ... ... ресми
жойылып кету қаупі төніп тұр. ... қоры ... ... ... алу және талдау республика флорасы мен фаунасының
гендік қорының ... бола ... жаңа ... ... ... ... ... анықтауға мүмкіндік берді. Табиғи-қорық қорының
объектілерін пайдалану жөніндегі ... ... ... тізбесі
қоршаған ортаны қорғау, орман және аңшылық шаруашылығы, балық шаруашылығы
саласындағы мемлекеттік ... мен ... ... ... әкімдіктерінің, үкіметтік емес ұйымдардың ... ... ... ... "Мемлекеттік табиғи-қорық қорының проблемалары және
перспективалық ... ... ... ... ... ... табиғи-ресурс әлеуетінің қазіргі жай-күйіне
кешенді баға беріліп, соның ... ... ... ерекше қорғалатын
табиғи аумақтар мәртебесін бере отырып, міндетті түрде резервке алуды қажет
ететін ... мен ... ... [10].
Республикалық және жергiлiктi маңызы бар ... ... ... ... және ... ... жер учаскелерiн резервте қалдыру
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жүйесiн және экологиялық желiлердi ... және ... ... ... ... құру және ... бекiтiлген табиғи-ғылыми негiздемелерге ... ... ... ... ... ... шешiмдердi облыстық
(республикалық маңызы бар қаланың, ... ... ... ... жергiлiктi маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың
мәселелерi кiретiн ерекше қорғалатын табиғи аумақтар саласындағы ... ... ... ... ... маңызы бар қаланың,
астананың) жергiлiктi атқарушы органдар ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
жүйесiн және ... ... ... ... ... не ... маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи ... ... ... ... ... ... негiздемелерге
сәйкес облыстың (республикалық маңызы бар қаланың, ... ... ... жерлердi ерекше қорғалатын табиғи аумақтар үшiн резервте
қалдыру туралы ... ... ... ... ... бар ... астананың)
жергiлiктi атқарушы органы көрсетiлген ұсыныстарды (өтiнiштердi) қарау және
қажеттi материалдарды ... үшiн ... ... ... бар ... ... ... атқарушы органның, ерекше
қорғалатын табиғи аумақтар және қоршаған ортаны қорғау саласындағы аумақтық
органдардың, ... ... ... бар қаланың, астананың) жер
қатынастары жөнiндегi органның, жер учаскелерiнiң мүдделi меншiк иелерiнiң
және жер ... ... ... ... ... және ... ... бар ерекше қорғалатын табиғи
аумақтарды құруға және ... ... жер ... табиғи түрде
зерттейтiн басқа да мүдделi органдардың өкiлдерi бар комиссия ... және ... ... бар ... қорғалатын табиғи
аумақтарды құруға және кеңейтуге арналған жер учаскелерiн ... жер ... ... ... қоса бере ... ... және жер ... меншiк иелерi және жердi пайдаланушылар
немесе олардың өкiлдерi қол қоятын актiмен ресiмделедi.
      Актiде республикалық және ... ... бар ... ... ... құру және ... үшiн ... қалдырылатын жер
учаскелерiнiң орналасқан жерi, олардың алаңы, ... ... ... ... ... ... онда ғимараттар мен құрылыстардың бар-
жоғы және олардың бағалау құны, жер ... ... ... мен жердi
пайдаланушыларға оларды шаруашылықта пайдалану режимiн шектеуге байланысты
залалдарды өтеуге арналған ... ... ... ... алдын
ала бағалау туралы мәлiметтер көрiнiс табады. ... ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың)
жергiлiктi атқарушы ... ... және ... маңызы бар
ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құру және кеңейту үшiн жер учаскелерiн
резервте қалдыру туралы ... ... ... резервте қалдырылатын
жер учаскелерiнiң ... ... ... ... ... ... берiледi, мемлекеттiк табиғи-қорық қоры объектiлерiн сақтауды
қамтамасыз ... ... ... ... ... ... және ... маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи
аумақтарды құру және кеңейту үшiн жерлердi ... ... ... ... ... құру ... кеңейту жоспарланып отырған ерекше
қорғалатын ... ... ... ... ... және ... қаражаты есебiнен жүргiзiледi. ... ... ... жергiлiктi маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи
аумақтарды құру және ... үшiн ... ... жер ... белгiлеу жөнiндегi жұмыстарды ұйымдастыруды мүдделi мемлекеттiк
органдардың қатысуымен жер қатынастары ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады
[11]. ... ... ... ... жерін босалқы
жерге мемлекеттік бағдарламаларда көзделген туризм объектілерін ықтимал
орналастырудың басқа нұсқалары болмаған жағдайда ... салу және ... ... үшін ғана және ... ... ... ... белгіленген
учаскелерді ғана ауыстыруға жол беріледі. ... - ... ... ... ... ... ойын-
сауық объектілері мен құралдарын, танымдық, сауықтыру, спорттық және басқа
да мақсаттардағы ... ... үшін ... ... ... ... ... мен жұмыс
істеуі ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерін босалқы ... ... ... ... ... өзіне енгізуді көздейтін мемлекеттік
бағдарламаның жобасын әзірлеу сатысында жоба ... ... ... ... ... және ... шаруашылық қызмет режимі
белгіленген учаскелердің болмауы бөлігінде ... ... ... ... ... ... ... Ерекше қорғалатын
табиғи аумақтар саласындағы уәкілетті орган туризм ... ... ... нұсқалары (орындары) болмауы мәселесін қарау ... ... ... ... ... қоршаған ортаны қорғау саласындағы уәкілетті органдардың,
орман және аңшылық шаруашылығы аумақтық инспекциясының ... ... ... ... бар ... ... және өзге де ... өкілдері кіреді, ол сұралып ... жер ... ... ... отырған ... ... ... салу және ... ... ... жөніндегі іс-
шараларды мемлекеттік бағдарламаға енгізуге ерекше қорғалатын табиғи
аумақтар саласындағы уәкілетті ... ... ... ... ... ... аймақтануын және оның инфрақұрылымын дамытудың бас
жоспарын ескере отырып шығарылған комиссияның оң қорытындысы негіз ... ... ... ... ... ... іске ... мақсатында оны іске асыру ... ... ... онда ... ... жер ... ... жерге
ауыстырудың техникалық-экономикалық негіздемесін әзірлеу жөніндегі іс-шара
көзделеді.
 Техникалық-экономикалық негіздеме: ... ... ... ауыстырылатын сұралып отырған жер учаскесін бөліп
берудің ... ... ... - ... ... жер ... босалқы жерге ауыстыру бойынша
залалдарды жабуға байланысты шығындардың есептемесін; ... ... ... жер ... және оған ... аумақтардағы
мемлекеттік табиғи-қорық қоры объектілерін барынша сақтау және қорғау
жөніндегі іс-шараларды орындауға ... ... ... рекреациялық жүктемелер нормаларын айқындай отырып, табиғи ... ... ... ... шарттарын;
      ... ... салу мен ... арналған болжамды
шығындардың есептемесін;
- экологиялық туризмді дамытуды және мемлекеттік табиғи-қорық ... ... ... ескере отырып, туризм объектілерін салуға
сұралып отырған жер учаскесін, оның ... ... ... ... қонақ үйлерді, мотельдерді, туристік ... ... ... және басқа да мәдени-тұрмыстық ... ... ... беру және ... ... ... орындарын жоспарлау жобасын ... ... ... ... ... ... ала ... ... жер ... ... ... ... мақсатқа сәйкестігі туралы тұжырымдарды ... ... ... оң ... ... қоршаған ортаға
әсер алдын ала бағаланып, ерекше қорғалатын ... ... ... ... ... ... негіздеме Қазақстан
Республикасы Үкіметінің ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерін ... ... ... ... ... әзірлеу үшін негіз болып табылады.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
саласындағы уәкілетті орган сұралып ... жер ... ... ... ... жерінен босалқы жерге ауыстыру туралы ... ... ... тиісті жобасын әзірлейді [12].
Мемлекеттiк кадастр Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... орналасқан жерi,
көлемi мен шекарасы, географиялық координаталары, мемлекеттiк табиғи-қорық
қоры объектiлерiнiң сандық және ... ... ... ... ... ... ... режимiнiң түрлері, мақсатты
пайдаланылуы мен рұқсат етiлген ... ... ... мәлiметтер жүйесiн
қамтиды.
Мемлекеттiк кадастрды ерекше қорғалатын табиғи аумақ ... ... ... үшiн пайдалану, экологиялық желiнi қалыптастыру
және жердi ұтымды пайдалануды жоспарлау әрi биологиялық сан ... ... ... ... ... отырып, өңiрлердiң өндiрiстiк
күштерiн орналастыру мақсатында уәкiлеттi органның аумақтық органдары мен
облыстық ... ... бар ... ... ... органдар ұсынатын
мәлiметтер негiзiнде тұрақты ... ... ... ... ... ... ... жүргiзедi. Мемлекеттiк кадастр
республикалық кадастрлық ... пен ... ... табиғи аумақтың
кадастр iстерiн қамтиды. ... iсi ... ... ... аумақтарға жеке ресiмделедi және мыналарды ... 1) ... ... ... ... ... ... бар қала, астана) атқарушы
органдардың ерекше қорғалатын табиғи аумақтар құру ... ... 2) ... ... ... аумақтар
туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 25-бабына сәйкес ресiмделген ерекше
қорғалатын ... ... ... ... ... ... аумақты құрудың немесе кеңейтудiң
табиғи-ғылыми және ... ... ... ... ... ... ... немесе кеңейтудiң табиғи-ғылыми
және техника-экономикалық негiздемесiне мемлекеттiк ... оң ... 5) ... ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи аумақтың табиғи
ресурстардың (жер, су, орман, жануарлар ... кен ... мен ... ... мемлекеттiк кадастрында көрсетiлуi туралы
уәкiлеттi мемлекеттiк органдардың мәлiметтерiн;
6) осы ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда ... ... қоры ... ... ... ... ... қорғау режимiнiң түрiн, Қазақстан
Республикасы Үкiметiнiң немесе облыстық (республикалық маңызы бар қала,
астана) ... ... ... ... табиғи аумақтар құру туралы
шешiмiн көрсете отырып, Қазақстан Республикасының ... ... ... ерекше қорғалатын табиғи аумақтар әрбiр облыс бойынша ... ... ... ... ... ... ... табиғи аумақтарға кадастрлық нөмiр берiледi. ... ... ... ... ... ... iс осы нөмiрмен
сәйкестендiрiледi. ... ... ... ... және ... электронды жүйелерiн пайдалана
отырып, қағаз және ... ... ... ... ... ... мәлiметтердi өңдеу, мемлекеттiк кадастрға енгiзу ... ... ... ... ... ... ... мен облыстық
(республикалық маңызы бар қала, астана) атқарушы органдар уәкiлеттi органға
жыл сайын 10 ... ... ... ... ... құрылған ерекше қорғалатын табиғи аумақтарға қатысты құжаттар
мен мәлiметтердi электронды және ... ... ... ...... ... немесе мәлiметтерге өзгерiстер
енгiзiлген жағдайда, мұндай өзгерiстер туралы уәкiлеттi органның аумақтық
органдары мен ... ... ... бар ... ... ... ... және қағаз жеткiзгiштерде ... ... ... қоса бере ... ... ... жедел хабардар етедi.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың мемлекеттік кадастры осындай
аумақтардың ... ... ... ... жері, көлемі мен
шекарасы, ... ... ... ... ... ... және сапалық сипаттамасы, экологиялық, ғылыми, тарихи-
мәдени, рекреациялық құндылығы, ... ... ... ... және ... ... ... түрлері туралы мәліметтер жүйесін
қамтиды.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мемлекеттік кадастрының деректері
ерекше ... ... ... жүйесін дамыту, экологиялық желіні
қалыптастыру бағдарламаларын әзірлеуге негіз ... ... ... ... ... ... ... сақтауды ескере
отырып, жерлерді ұтымды пайдалану мен өңірлердің өндіргіш ... ... ... ... ... ... ... сүйенсек ерекше қорғалатын табиғи
аумақтар кадастрының ... ... ... ... ... бойынша
табиғатты қорғау, ғылым, шаруашылық және әкімшілік қызметтері ... ... ... қорық (2004 жылы – 9 ... ... ... парк (2004 жылы – 8 ... ... парк (2004 жылы – 2 ... ... бағы (2004 жылы – 2 объектіден); ... ... (2004 жылы – 6 ... ... ... тапсырыс
беруші (2004 жылы – 58 объектіден); ... ... (2004 жылы – 53 ... ... қорықты зона
(2004 жылы – 8 объектіден)тұрады [14].
2 ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРДЫҢ ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖАҒДАЙ
2.1 ... ... ... құқықтық жағдайы
Заңда мұндай аумақтар ерекше қорғаудың құқықтық режимімен және
шаруашылық іс ... ... ... қорғалуға тиіс екендігі
көрсетілді. Мұндай режимдер нені білдіреді және ... ... Бұл ... ... ... ... аумақтар туралы” заңның ... ... ... ... ... келесіге бөлінеді:
1. қорықтық режимі;
2. заказник режимі.
Қорықтық режим, ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда немесе ... жер ... кез ... ... әрекеттерге және қоршаған
ортаның жай-күйін бұзатын басқа да іс - әрекеттерге тыйым салады.
Заказник режимі, ерекше қорғалатын ... ... ... ... жер учаскелерде тек белгілі бір мезгілдерде, уақыттарда және
белгілі бір ... ... ... жол береді, егер ол
әрекеттер мемлекеттік табиғи – қорықтық қорлардың объектілерінің сақталуына
қауіп төндірмесе және ... ... ... ... ... ... ... немесе арнайы бөлінген жер
учаскелердегі шаруашылық іс-әрекеттердің ... ... бұл ... ... ... ... алуды көздеген”.
Сонымен қатар, ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың барлық түрлеріне
тиісті ерекше қорғаудың жалпы ережелері бар. Олар ... ... ... ... ... табиғи аумақтарда тыйым салынады:
- мекенді жерлерді, ... ... ... ... және байланыс объектілерін, ерекше қорғалатын ... ... және ... ... ... және ... және құрылыстардың орналасуына;
- өнідірістік және тұтынушылық шығындарды, сонымен қатар радиоактивтік
материалдарды жинауға және ... су ... кір ... төгу үшін ... ... ала ... және ... заттарды қолдануға, пайдалы
қазбаларды алумен байланыссыз зиянды физикалық әсер ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын бұзатын немесе қорғалатын
ландшафттардың кәдімгі ... ... ... ... ... ... ... аумақтарда азаматтардың болуы бұл
аумақтардың режимдердің ерекшеліктеріне байланысты ... және ... ... ... жеке ережелерімен тәртібі бекітіледі.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың әр ... ... және ... ... ... ... болады.
Қажеттілік шегіне байланысты, барлық ерекше ... ... ... және ... ... ... жүргізілуі мүмкін. Осындай
мақсатпен, қорғаулы және санитарлық-қорғаушы аймақтар құрылуы мүмкін.
Қорғау шаралары, бұл “аумақтар иелігінде ... ... ... және бұл аумақтардың “қорғалу ... ... ... ... ... қолдану, ерекше қорғалатын аумақтардың
“қоршаған орталарына зиянды әсер етулерді ескерту және жою үшін” қажет.
Олар ... ... ... апаттарды ескертуді, және жоюды;
өрттерді ескертуді, уақытылы анықтауды және ... ... ... ... және ... болдырмауды; өсімдіктерді қорғауды,
ормандарды ... және ... ... ... ... ... және ветеринарлық қадағалауды қамтамасыз
етуді; эпидемиялар мен эпизоотияларды ескерту мақсатында ... ... ... ... мемлекеттік табиғи – қорықтық қорды қалпына
келтіру мақсатында жүзеге асырылады және келесі ... тұра ... ... ... және бұрын бұзылған жерлерді рекультивациялауды
қоса, жерлерді қорғау; су ... ... ... ... және ... ... ... қалпына келтіру, экологиялық
жағдайдың жақсаруы үшін және эрозиялық ... ... ... егу; жануарлардың өмір сүру орталарын қорғау, ерекше кездесетін
және жойылып бара жатқан жануарлардың түрлерін, келешекте ... ... ... шартымен қамауда немесе жартылай қамауда көбейтіп ... ... ... ... өсіру, селекциялау және көбейту”.
Қалпына келтіру шаралары “қоршаған орта саласында мемлекеттік
бақылауды ... ... ... ... ала сөз байласуы бойынша ғылыми
ұйымдардың ұсынуының негізінде және ... ... ... ... және ... да мақсаттары үшін табиғатты қорғау мекемелері,
штаттық және уақытша жұмыскерлерден ... ... ... ... бұл ... жүзеге асыру пайдаланушыларға жүктеледі.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар келесі мақсатта да пайдаланылуы
мүмкін:
1) ... ... ... ... ... және рекреакциялық;
5) шектеулі шаруашылық.
Ғылыми мақсатта пайдалану дегеніміз ол белгілі бір бағыттарда ғылыми –
зерттеу жұмыстарын жүргізу.
Мәдени ағарту ... ... ... ... ... ... және ... тірі және өлі табиғаттың объектілерін
көрсетуге, табиғатты ... ... ... ... ... ... ... білімдер мен жетістіктерін” үгіттеуді қарастырады.
Осы мақсаттарға жету үшін, тиісті ... ... ... музейлер,
лекториялар, экспозициялар орналастырылуы мүмкін.
Оқыту мақсатта пайдалану: оқушылар мен студенттерге экскурсиялар және
сабақтар, өндірістік практикалар ... ... ... ... ... ... және ... даярлауды көздейді.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар бөлінген жер учаскелері көмегімен
“халықтың белсенді түрде демалуға, ... және ...... ... үшін ... мүмкін”. Үкіметтің немесе қоршаған ортаны
қорғау жөнінде орталық атқару органының ... ... ... ... заказник режимі немесе шаруашылық іс-әрекеттің реттелу
режимі бар, тек арнайы бөлінген жер ... ... ... ... қор ... ... ... пайдалану жүргізілуі мүмкін.
Сонымен қатар, белгілі бір жағдайларда ... ... және ... ... ... жол беріледі, егер бұл мемлекеттік
табиғи – қорықтық қордың сақталуына және қалпына келуіне ... ... бұл ... ... ... ... ... рұқсаты болса.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды жеке және ... ... ... ... ... және ...... пайдалану арқылы негізді жүзеге асырылады.
“Мемлекеттік табиғи қорық, республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын
табиғи ... ... ... ... – ол ... ... ... тасталған, табиғи кешен. Оның,
бірнеше кіші кешендерді біріктіретін ... ... ... ... ... ... ... ресми анықтамасында берілген:
“Мемлекеттік табиғи қорық – олардың ... ... ... ... ... және ... ... кешендерді жай-
күйінде сақтауға бағытталған, табиғатты ... ... ... ... қорықтық режимі бар, ерекше қорғалатын табиғи аумақ”.
Оны жалпы табиғи заттардан ерекшелендіретін ... ... ... Табиғи комплекс алғаш қалыптасқан жай-күйінде болып тұрған бір
немесе бірнеше экожүйелерден тұруға тиіс.
Географиялық белгісі екі түрлі жолмен ашылған: ... ... ... үшін ... ... ... ... және керісінше – ерекше кездесетін.
Сонымен қатар, қорықтар биологиялық белгілерді - ... ... ... ... ... флора және фаунаның ерекше
кездесетін және жойылып бара жатқан ... ... ... генеқорын
сақтауды, ескеру арқылы құрылады.
Және, қорықты табиғи комплекс базасында құру үшін, бұл ... ... әсер ... ... ... Осылайша табиғатты қорғау
белгісі туады.
Қорыққа ғылыми – зерттеу ... ... үш ... ... 1) қорғау; 2) ғылыми; 3) мәдени-ағарту.
Қорғау мақсаты: биологиялық алуан түрлілікті және табиғи кешендерді
тиісті күйлерде сақтаудан көрінеді.
Ғылыми мақсат: ... ... ... ... табиғи қорықтарда ғылыми деректердің банктері, ғылыми
коллекциялар, қорлар, кітапханалар және архивтер құрылады.
Мемлекеттік табиғи қорықтар ... іс ... ... ... шыққан және басқа да әдебиеттерді шығаруға құқылы.
Яғни қорықтың ғылыми мақсаты: ... ... ... туралы ғылыми зерттеуді дамытудан және ... ... кадр ... ... ... ... ... білімдерді үгіттеуді, экскурсияларды,
туристік шараларды ... ... ...... оқыту және туристік
шаралар, мемлекеттік қорықтарда арнайы бөлінген жер учаскелерде, қорықтық
режимді сақтай отырып жүргізіледі.
Сонымен қатар, қорықтарға репродукциялық ... ... бара ... және ... ... ... ... келтіру және оларды
басқа қорықтық объектілерге ауыстырып тұрғызу, ... ... ... және шектелген экологиялық ... ... ... ... және су ... құрылады.
Қорғайтын аумақ режимі қорларды қоршаған аумақтардың аумақта балық аулауға,
орманды кесуге, аңдарды, құстарды аулауға немесе атуға, ... ... ... жол ... ... және өзге де коммуникация өткізуге,
жаңа шаруашылық объектілер салуға, қорларда қорғалатын объектілерге теріс
етуі мүмкін шаруашылық қызметтің өзге де ... ... ... ... ... ... оларға тұрақты пайдалануға беріледі. Қорлар құрамында
биосфералық қорлар болуы мүмкін. Олар ЮНЕСКО-ның халықаралық ... ... ... ... ... ... ... жағдайын
өзгеруін бақылау үшін арналған бақылайтын ... ... ... ... қорлардың негізгі мақсаты келесідей: қазіргі
таңға және болашақта пайдалану үшін - өсімдіктердің және ... ... ... ... ... ... және
құрамын сақтау, сонымен қатар олардың ары қарай ... ... ... ... ... ... қорлардың ішкі аумағындағы және
оған айналада орналасқан жер учаскелерін, қоршаған ортаны экологиялық және
кешенді іргетас ... ... ... оның ... ... ... жұмыстарын және кадрларды ... ... ... Мұндай қорларда ерекше репрезентативті экожүйелерге зор ... ... ... мен ... ... ... ... учаскелер ашылады. Биосфералық қорлардың ерекшелігі оны
қорғаумен қатар табиғи ... ... ... ... [17].
Мұндай қорлар туралы заңда былай делінген: “Мемлекеттік ... ... ... ... ... немесе жаңадай құрылып жатқан
мемлекетін табиғи ... ... ... мүмкін күрделі экологиялық
мониторинг жүргізу үшін”.
Биосфералық қорлар аумағы белгілі мақсаттарға ... ... ... ... онда зерттелетін объектінің жағдайына әсер ететін
кез-келген қызмет түріне тиісті салынады;
2) қордың табиғи ... ... ... ... ... ... ... буферлік аумақ, сонымен қатар үшінші аумақ бар, ... ... ... делінген: “Ғылыми зерттеу және табиғатпен тиімді
пайдалану әдісін енгізу мақсатында қоршаған ... ... ... ... ... ... қорғау режиміндегі және
жұмыс істеу режиміндегі биосфералық полигондарға қосылуы мүмкін”.
Табиғи қорлардың құқықтық режимінің негізгі ... ... ... ... ... және рекреционалдық пайдаланудан алу,
табиғи дамуына адамның кез-келген араласуына тыйым салу. Егер ол ... және ... ... мен ... қарама – қайшы
болса. Сонымен қатар қор аумағына ... ... ... ... Ол қор ... сай, ... ... қойылған шарттарды
орындау жобасынада болуы керек. Мысалға, ғылыми-зерттеу мекемесімен қорда
ғылыми ... ... ... ... мысал болып табиғи ... ... ... ... ... ... әсерлерді жою
немесе одан сақтандыру шаралары аясындағы араласу.
Қор аумағында қорғалатын табиғи аумақтағы міндетті ... ... ... үй және құрылыс салуға, ортақ жалпы пайдалануға жататын жол, құбыр,
тоқ және өзге де ... ... ... ... ... ... және ... іздеу жұмыстарын;
- ауыл шаруашылық, өнеркәсіп, гидроэнергетика, су ... және ... ... ... үшін жер асты ... және ... үстіндегі
суларды пайдалануға;
- негізгі пайдаланудағы орманды кесуге, ағаш материалдар және ағаш
шырындарын дайындауға, ... ... ... және ... қорының бір
бөлігін аң аулау шаруалық қажеттілігіне пайдалануға;
- шөп шабуды және ... ... қоса ... ... ... шаруашылық
мақсатта пайдалануға;
- аң аулаудың және балық ... ... ... ... ... және ... мақсатта пайдалануға;
- фаунаға және ... жаңа ... және ... ... ... ... және ... әсерді қоршаған
ортаға пайдалануға;
- арнай рұқсатсыз табиғи ортадан аңдарды және өсімдіктерді ... ... және ... ... ... ... ... және келуге арналмаған орындарға азаматтарға
келуге.
Қор жұмыскерлеріне және шаруашылық жүргізу үшін жергілікті ... қор ... ... ... ... ...... беріледі.
Мемлекеттік басқару рөлінің жоғарылауы, мемлекеттің қоршаған ортаны
қорғауы және табиғи ... ... ... ... ... әрі ... ... жетілуіне ықпал етеді. Бұл қызметтің мәні
қоршаған ... оның ... ... ... түрде дұрыс пайдалану
мақсатында ықпал ету, өмір сүру ... ...... ... бұзылуын болдырмау. Табиғаттағы қорғау қызметінің ... ... ... мен ... ... ... ... анықтау, табиғат ресурстарды пайдалану және қорғау
процестерінде ... ... ... ... ... ... жасап
қолдану т.б. кіреді.
Бірақ айта кету ... ... ... ... ... ... дәрежеде дамымайды. Олар мемлекет қызметінің негізгі
бағыты ретінде ғана көрініс табады. Тек ... ... ... ... заңның дамуы мен оның жүзеге асырылуы тәжірибесінің жетілуімен
байланысты ғана, қызметтер бағыт ... ғана ... ... ... ... бір қыры ... танылады.
Қазақстан Республикасы өз алдына тәуелсіздік алғаннан кейін басқаша
жағдай қалыптасты. Оның табиғат қорғау ... ... және ... ... ... ... қорғау және табиғи ресурстарды орынды ... ... пен ... ... ... басқаруы ғана емес
жергілікті ... да ... ... ... ... ... және экономикалық-экологиялық негіздерінің тұтастығы
табиғат қорғау қызметінің ... ... ... ... ... ... ... табиғатты қорғау және оны дұрыс ... ... бұл түрі ... қызмет ретінде танылып отыр.
Бүгінгі таңда Қазақстан Республикасы нарықтық қатынастардың бастапқы
кезеңінде тұр. Бұл ... ... ... ... әлі ... ... және ... қоғамдық және жекелік мүдделердің
үйлесімділігін қамти алмай отыруының негізгі себебі. ... ... және ... ... ... кемшіліктер кездеседі. Олар біздің
мемлекетіміздің алдағы даму кезеңінде толық жойылмайды. Мысалы, Су кодексі
лайланған ... ... ... рұқсат береді, өйткені бұл ... шешу ... ... ... ... ал басқа қырынан келсек,
жаңа цех, ... т.б. ... суды ... ... ... ... ... жағдайлар жетіліп піскенде, бұл мәселе
де өз шешімін табады. Бірақ ... ... ... ... да
басқаша болады.
Қазақстан Республикасының Жер кодексіне сәйкес, жер ... ... ... ... ерекше шаралар қолданылады. Олар: заң бұзушы –
пайдаланушылардан жерді тәркілеу және ... ... ... ... қорғау мен пайдалануда ... ... ... ... ... пікірді дұрыс деп тануға болмайды.
Мұндай пікірлердің авторлары ”пайдалану“ мен ... ... ... ... пайдаланудағы қоғамдық қатынастар өзіндік ерекшеліктеріне
қарамастан, қорғаудағы қатынастардан бөлек бола алмайды. Бұл ... ... ... әдебиеттерде дәйекті пікірлер айтылған.
Егер табиғи байлықтарды дұрыс және кешенді пайдалану үшін екі ...... ... ... ...... ... туралы болып қабылданса, онда табиғи байлықтарды ұтымды
пайдалану жолдарын табу мүмкін болмас еді.
Табиғи ... ... ... ... ... ... әлеуметтік құбылыс ретінде, жалпы қоғамды басқарудағы кең ауқымды
жүйенің бір бөлігі ... ... ... ... ... ... ... саласында басқару органдарының ... ... мен ... ... бар, күрделі обьектімен, яғни табиғатпен байланысты.
Онда осы басқарушы органдардың дұрыс қызмет ... мен әрі ... ... қоғамдық процестерді басқарудағы міндеттер мен мақсаттардың
жүзеге асырылуына ... ... ... ... осы ... көңіл
бөлінбейді. Зерттеушілердің көпшілігі жер, су, ... және ... ... және ... саласындағы мемлекеттік басқарудың
негіздерін қарастырады. ... ... ... ... басқару
мәселелерін, өзіндік ерекшелігі бар тұтас жүйе ретінде ... ... ... ... ... ... ... табиғи ресурстарды
пайдалану мен қорғау саласында мемлекеттік басқарудың ... ... осы ... ... ... ғана ... Түптеп
келгенде, мұндай көзқарас негізінен дұрыс ... ... ... ... бір ... етіп ... ... өмірінің басқа
салаларындағыдай, қарастырылып отырған қатынастар саласын ... ... ... мен ... тікелей байланысты.
Мемлекеттік табиғи қорықтардың негізгі қызметіне:
1) мемлекеттік табиғи қорық пен оның күзет ... ... ... және ... келтіру режимін қамтамасыз ету;
2) Табиғат жылнамасын жүргізуді қоса алғанда, мемлекеттік табиғи-қорық
қорының экологиялық жүйелерін, ... ... және ... ... ... зерттеулер ұйымдастыру және жүргізу;
3) экологиялық-ағартушылық қызметті жүргізу;
4) мемлекеттік табиғи қорықтың экологиялық жүйелеріне зиянды әсер ... ... және өзге ... ... ... мен ... экологиялық сараптамасына қатысу;
5) мемлекеттік табиғи қорық пен оның күзет аймағының аумағын экологиялық-
ағартушылық, ғылыми және шектеулі туристік мақсаттарда пайдалануды ... ... ... бүкіл аумағында қорықтық күзет ... ол ... ... ... ... өзгертетін іс-әрекеттерге;
2) мемлекеттік табиғи қорықтың жұмыс істеуімен байланысты емес ... және ... ... ... ... ... және ... коммуникациялар мен объектілер салуға;
3) геологиялық-барлау жұмыстарына және пайдалы қазбалар ... ... ... ... ... шығымын бұзуға және тау
жыныстарын жалаңаштауға;
5) санитарлық мақсатта ағаш кесуді және ... ... ... ... қоса ... орман пайдаланудың барлық түрлеріне, тағамдық, дәрі-
дәрмектік және ... ... ... ... ... шөп
шабуға, мал жаюға және өсімдіктер ... ... әкеп ... ... ... ... да түрлеріне;
6) мемлекеттік табиғи қорықтың күзет аймағында ... ... ... үшін ... ... ... уәкілетті орган
белгілеген тәртіппен рұқсат етілетін, әуесқойлық балық ... ... ... мен ... ... ... аулауға және жойып жіберуге, олардың мекендеу ортасы мен
жағдайларын бұзуға;
8) жануарлар мен өсімдіктердің жаңа түрлерін жерсіндіруге, жануарлардың
жекелеген түрлері санын ... ... ... ... жол ... ... ... мемлекеттік табиғи қорықтың коллекцияларын қалыптастыруды қоспағанда,
коллекциялық материалдар жинауға;
10) зиянкестерге, өсімдіктер мен жануарлардың ... ... ... ... ... ... үшін ... және биологиялық күрес әдістерін
қолдануға;
11) үй жануарларын айдап өтуге;
12) қоршаған ортаны қорғау саласындағы ... ... ... бойынша уәкілетті орган белгілеген нормадан асып түсетін жасанды
жолмен ... ... және өзге де ... ... егер қызмет қорғалатын ландшафтардың табиғи көрінісін өзгертуге
немесе экологиялық жүйелердің ... ... әкеп ... ... ... ... құнды табиғи ресурстарды сақтауға және молықтыруға ... оған ... ... ... қорықтардың аумағында орман және дала өрттерінің
алдын алу және ... ... ... және ... ... ... беріледі.
Қарауында мемлекеттік табиғи қорықтар бар ... ... ... ... ... органдардың лауазымды
тұлғаларын қоспағанда, жеке тұлғалар ... ... ... аумағына
рұқсат беретін құжаттар болған кезде ғана ... ... ... оның ... ... ... ... бір дінге сенушілердің құрмет тұтатын ... ... ... ... ... арқылы өтетін жолдармен баруын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... діни ... ... мемлекеттік табиғи қорық инспекторларының ілесіп жүруімен осы
орындарға топталып баруға немесе осы ... ... ... ... тегін
рұқсат етуі мүмкін.
Мемлекеттік табиғи қорықтарда ғылыми қызмет мемлекеттік табиғи-қорық
қорының табиғи кешендері мен объектілерін зерттеу жөнінде ... ... ... ... ... жүргізуді қоса алғанда, ... ... ... сондай-ақ биологиялық саналуандықты
сақтаудың және мемлекеттік табиғи-қорық қорының экологиялық жүйелері мен
объектілерін қалпына ... ... ... мен ... ... ... ... табиғи қорықтарда ғылыми зерттеулер ұйымдастыру және
жүргізу үшін ... ... және ... ... ... қызметкерлердің тиісті штаты бар ғылыми құрылымдық бөлімшелер жұмыс
істейді.
Мемлекеттік табиғи қорықтардың ... ... ... ... ... ... ғылым және ғылыми-техникалық қызмет саласында
басшылықты жүзеге асыратын ... ... ... ... бойынша
уәкілетті орган бекіткен ғылыми-зерттеу жұмыстарының жоспарларына сәйкес
ғылыми зерттеулер де жүргізеді.
Өзге де ... ... мен ... ... мемлекеттік табиғи
қорықтардың аумақтарында уәкілетті органмен ... ... ... қорықтың әкімшілігімен шарттық негізде ғылыми зерттеулер ... ... ... ғылыми қызметкерлердің есептерін
қарау және бекіту үшін мемлекеттік табиғи қорықтарда ғылыми-техникалық
кеңестер ... ... ... ... ... ... қызметкерлері
мен мамандары кіре алады.
Мемлекеттік табиғи қорықтардың өздерінің ғылыми еңбектерін ... ... ... ... қорықтардың аумағында ғылыми жұмыстарды жоспарлау
мен жүргізу жануарларды мазасыздануға, ... ... ... ... ... ... ... және жоғалып бара жатқан түрлерін
жойып жіберетін зерттеулердің қатыгез әдістері қолданылмай жүзеге асырылуға
тиіс. 
Мемлекеттік табиғи ... ... ... жаңа елді ... құруға және бар елді мекендерді кеңейтуге;
2) мемлекеттік табиғи қорықтың экологиялық ... ... әсер ... ... жобалауға, салуға және пайдалануға, жаңа
технологиялар енгізуге;
3) жануарлар мен ... ... үшін ... улы химикаттар,
тыңайтқыштар мен гербицидтер қолданылатын ауыл шаруашылығы мен ... ... ... енгізуге;
4) атмосфераға және ашық су көздері мен рельефке ... ... және ... ... ... ... орналастыруға;
5) пайдалы қазбалар өндіруге;
6) әуесқойлық (спорттық) және кәсіпшілік аң аулауға;
7) радиоактивті ... мен ... ... көмуге;
8) мемлекеттік табиғи қорықтың экологиялық жүйелерінің гидрологиялық
режимін өзгертетін қызметке (бөгеттер, дамбалар, гидротехникалық құрылыстар
және ... су ... ... ... азайтуға әкеп соғатын басқа да
объектілер салуға);
9) жабайы жануарлар мен ... ... ... ... мемлекеттік табиғи қорықтың экологиялық ... ... ... ... да ... ... салынады.
Мемлекеттік табиғи қорықтардың күзет аймақтарының аумағында қорықтың
экологиялық жүйелерінің жай-күйіне теріс әсер етпейтін шаруашылық қызметтің
мынадай әртүрлі нысандары ... ... ... ... ... ... мал ... және шөп шабуды қоса алғанда, дәстүрлі жер пайдалану,
сондай-ақ ... ... ұзақ ... ... мен ... ... ету ... өзге де қызмет;
3) туристік және рекреациялық қызмет;
4) минералды ... жер ... жылы ... және ... пайдалану;
5) кәсіпшілік және әуесқойлық (спорттық) балық аулау;
6) орман және дала ... ... ... ... және авиациялық
жұмыстарды жүргізу;
7) бүлінген жерлерді рекультивациялау;
8) орман және өзге де өсімдік қауымдастықтарын қалпына келтіру;
9) ... ... ... ... мен ... қалпына келтіру;
10) жер учаскелерін туристер болатын жерлерді жайластыру, өсімдіктер мен
жануарлардың ... ... ... және құрып бара жатқан түрлерін
жасанды ... ... ... ... үшін питомниктер салу, мемлекеттік
табиғи қорық ... ... үшін ... үй-жайлар (кордондар)
салу, оларға қызмет бабындағы жер ... беру үшін ... ... ... ... аймақтарында жоғарыда аталған
қызмет түрлерін жүзеге асыру кезінде жануарлар мен ... ... ... ... және ... жағдайларын, жануарлардың қоныс
аудару жолдары мен шоғырлану ... ... ... ... және жүзеге асырылуға, жабайы жануарлардың мекендеу ортасы
ретінде ... ... ... ... ... ... ... өзге объектілеріне қол сұғылмауы қамтамасыз етілуге тиіс.
Мемлекеттік табиғи қорықтардың күзет аймақтарында жер ... ... мен жер ... ... ... ... ... маңызы бар қаланың, астананың) атқарушы
органдарының шешімдерімен белгіленеді.
 
2.2 ... ... және ... ... ... ... ... парктер болып республикалық маңызы бар табиғи қорғалатын
экологиялық – білім беретін және ғылыми-зерттеу мекемелерді, табиғи қорғау,
білім беру, ғылыми және мәдени ... және ... тұру үшін ... ... аумағына ерекше экологиялық, тарихи және ... бар ... ... және ... ... ... ... және барлық қозғалмайтын объектілер парк аумағында оларға
мерзімсіз пайдалануға беріледі. Мұндай табиғи ... ... ... ... кешендерді ерекше және эталонда табиғи учаскелер мен
объектілерді сақтау; ... ... ... ... адамдарға
экологиялық білім беру; реттелетін түрлерге және демалысқа ... ... ... және ... білім берудің ғылыми әдістерін енгізу
және құру ... ... ... ... табиғи және тарихи
мәдени комплекстерді және объектілерді қайта құру. Заңда табиғи парк ... ... ... табиғи ұлттық парк – экологиялық рекреациялық ғылыми ... де ... ... ... ... және ... мәдени кешендер мен
объектілерді көпсалалы пайдалануға арналған, табиғат ... ... бар және ... бойынша сараланған қорғау режиміндегі ерекше
қорғалатын табиғи аумақ”.
Ұлттық табиғи банктер – спецификалық ... ... ... ... аумақтардың әр-түрлі формалары мен түрлерінің белгілері
бар. Күрделі көп функционалды кешендік аумақ. Онда екі негізгі ... ... ... ... және ... ... табиғи парктер қорықтық және
рекреациялық мақсаттардың. Сонда да табиғи қорғау функция бірінші дәрежесі
болып табылады, ... ... ... парктерді не үшін негізгі элемент
болып “табиғи” түсінімі болып табылатын санатқа ... ... ... мақсаты – барынша көрсетуге болатынды сақтау
және көрсету[18]. Ұлттық табиғи парк – ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың
ұтылуы ... ... ... және аңдар дүниесінің генетикалық қорлары бар
табиғи кешендерді ... ... ... ... табиғи
процестерді және аумақтың бір ... ... ... және ... ... ... байланысты тарих және мәдениет кіреді [19].
Ұлттық парктің құқықтық ... үшін ... ... ... ... ... ... парктің аумағын әр-түрлі режимде ... және ... ... бөлу [20]. ... парк зонасы өз мақсатына
сәйкес құқықтық режиміне ие болады. Зоналау паркті аумақтың ... ... ... ... ... ... ... нақтылау парк
аумағына антропогенді – рекреациялық ауырлық деңгейін береді және табиғи
ландшафты қорғау белгілерін ... ... ... ... көрсетіледі: “1)
қорық режимі; 2) заказник ... 3) ... ... 4) ... және ... ... 5) туристер мен келушілерге ... 6) ... және ... шаруашылық қызмет үшін; 7) әкімшілік
және өнеркәсіптік шаруашылық”.
Қорық режиміндегі зона кез-келген адам ... және ... оның ... ... салынады. Мұндай зоналар парктің қор
ядросын құру мүмкін. Қорық ... ... ... ... ... [21]. ... орай ... парктің қорық зонасын құқықтық режимі
көп жері қордың құқықтық ... ... ... болса онда қорғалатын зона
болу керек. Мұндай ... ... ... бір ... ... және ... режимді зоналар инженерлі жобалаумен жабдықтар
бола ... ... ... және ... ... зоналарында
парктің көрікті жерлерін көрсету үшін және ... ... ... ... етіледі. Бұл жерде туристік жолдар, от жану орындары,
жанармай сақтау орыны, қарау ... ... - ...... және ... ... кестесін ұйымдастырады [22].
Кейбір жағдайларда бұл зона әр – түрлі кішігірім ... ... ... және ... ... ... ... кішігірім
зоналары және т.б.). Ереже бойынша көрсетілген зоналарға заказдік ... ... ... ... ... ... және рекреациялық пайдалану зоналарында табиғатты
пайдаланудың кейбір түрлерін, туризм және рекреация мақсатында қасиетті аң
аулау және ... ... қоса ... ... ... ... ... табиғат заказникті қағидасымен ұлттық парктерде
ұйымдастырылуы мүмкін. Олар өз құрамына табиғи ... және ... ... ... ... ... реттелетін танытып пайдалану.
Туристерге және келушілерге қызмет көрсету аумақтарында қонақ үйлер,
мотелдер, кемпингтер, ... ... ... ... пансинаттар,
палаталы лагерлер, серуен бюросы, хабарлама орталығы орналастырылады. Осы
аумақтарда паркке келушілерді орналастырумен, оларды ... және ... ... ... ... ... парктерде шектелген және әдеттегідей қызмет және әкімшілік,
өндіруші шаруашылық зоналар болуы мүмкін.
“Шектелген және әдеттей ... ... ... ... ... парктермен тұрақты пайдалануға, сонымен қатар меншік иелері мен жер
пайдаланушылардан осы жер учаскелерін алмасумен ... жер ... ... қорғалатын аумақтарды алатын болсақ, ол ... ... ... ... ... ... ескере отырып, өзіне тән тыйым
қою мен шектеулерден ... ... та парк ... осы ... ... қарамастан барлық жерінде табиғи кешенінің табиғаттық
тарихи және мәдени ескерткіштердің тіршілік етуіне қауіп төндіретін ... ... ... ... ... ... Алдымен бұл ерекше
қорғалатын табиғи аумақтардың барлық ... ... ... ... ережелері.
Парктің жер массиві:
1) табысталған міндеттерді орындауға арналған және өзге ... алып ... ... ... парктің ерекше қорғалатын аумағына жатқызылған басқа жер
пайдаланушылардан алынбаған шектелген ... ... ... ... ... бағытталған жерді және өзге табиғи ... ... ... ... парктерде зерттеулер, мәдени ағартушылық және оқу
жұмыстары мемлекеттік табиғи қорларға арналған тәртіпке жүргізіледі.
Мемлекеттік табиғи парктер ... ... ... түп ... ... тек республикалық рәмізі жоқ жергілікті маңызы бар және
жұмыс істеу және ... ... және ... ... қатар жергілікті халықтың мүддесін есепке ала отырып өзіне тән
қорғау ерекшелігі бола ... ... жеке ... осы ... ... ... барлық түрлері қарауына жататын атқарушы
органдар белгілеуге құқылы.
Бүгінде Қазақстан Республикасы ... ... ... тұр. Бұл дегеніміз, табиғатты ... ... әлі ... ... және ... қоғамдық және жекелік мүдделердің
үйлесімділігін қамти алмай отыруының негізгі себебі.
Табиғат ресурстарын қорғау мен ұтымды ... ... ... ... Олар біздің мемлекетіміздің алдағы даму ... ... ... ... ... күтпеген жағдайлардың қиындығын
анықтап, оны шешуге мүмкіндік береді. Бір ... ... ... көп ... ... ... қажет етеді.
1997 жылдың 10 қазанында Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ұзақ
мерзімді даму стратегиясын жариялады. Бұл стратегия 1993 жылы Қазақстанның
тәуелсіз, егеменді мемлекет ретінде өрлеу ... мен 1994 ... ... ... ... жалғасы болып
табылады.
”Қазақстанның 2030 жылға дейін даму стратегиясына“ сәйкес ... ... ...... барлық халықтарына экономикалық
және әлеуметтік жағынан қолайлы жағдай жасау мен ... ... ... және ... тұрақтылықтағы егеменді мемлекет құру.
Берілген стратегияның негізгі ережелерін жүзеге ... ... ... мен ... ... ... ... экологиялық жоспарлау мен басқаруды енгізуден басталады.
“Қазақстанның көптеген аймақтары ... ... ... ... ... ... ... нығайту үшін
экологиялық дағдарыстан алып шығу ... ... 1996 ... ... ... ... тұжырымдамасын” және “Экологиялық
қауіпсіздігінің тұжырымдамасын ... ... ... ... ... ... 3-ақпанда бекітті. Осы құқықтық нормативтік актілер негізінде
Қазақстан Республикасында “Экологиялық қауіпсіздік және ... ... ... ... ... және ... тұжырымдамалары” бекітілді.
Қазірде “Мемлекеттің экологиялық саясат ... ... ... ... ... беру және ... жөніндегі тұжырымдамалары
қабылданды.
Осыған байланысты Елбасының 2002 жылғы 20 ...... ... ... ... ... саясат
тұжырымдамасы елімізде құқықтық базаны нығайту ісін және қоршаған ортаны
орталықтан ... ... ... ... ... заңдарды
жетілдіру мақсатында құқықтық негіз ... ... Ол ... мен ... қамтуды қажет етеді: ... ... ... жазадан құтылмауына кепілдік беретін және қоршаған
ортаға келтірілген шығынды өтеуді ... ... ... ... ... және ... ... күрестің
барынша жетілдірілген жүйесін; бірыңғай мемлекеттік ... ... ... ... тыс ... ... ... міндетті экологиялық аудит; коммуналдық және
өндірістік ... ... ... ... ... ... және ... болдырмаудың біршама жетілдірілген экономикалық құралдарын
енгізу үшін қажетті заңдар мен ... ... ... ... ... ... жер, орман ресурстарын, өсімдік пен жануарлар дүниесін қорғау
жөніндегі заңнамада тек шаруашылықта ... ... ғана ... ресурстарды қорғау мен өндіруге де бағытталған жаңа заң нормалары
қажет. Жер ... мен жер ... ... ... ... ... кәсіпорындары әрекетінің келеңсіз ... ... ... ... ... ... қауіпсіздігінің тұжырымдамасы мемлекеттің
маңызы механизмдерінің бірі болып ... ... ... ... ... экологиялық жағдайдың әрі қарай
нашарлауының алдын алу үшін ... ... ... оны іске ... ... ұзақ ... экологиялық тұрақты әлеуметтік-
экономикалық дамудың ... ... ... ... ... ... шұғыл мәселелердің шешілуіне
кедергі болып отырған көкейтесті мәселелерді жедел шешу қажеттілігі, жақын
арадағы ... ... ... ... ... Бұл ... ... қолданбау адамдардың денсаулығына зиян ... ... ... ... орны толмайтын шығын әкеліп,
шаруашылықтың бірқатар маңызды бағыттарының ... ... ... ... ... ... экологиялық қауіпсіздік Қазақстан
Республикасы ұлттық қауіпсіздігі жүйесінің ... ... ... ... ... ... халықаралық қауіпсіздік жүйесіне
қатысуының ... ... ... ... ... ... ... ірі техногенді апаттардың салдары, климат пен ... ... ... ... ... Республикасы тұрғындарының
денсаулығының нашарлауына, экономикалық шығындарға және табиғаттың ... ... ... қауіп еліміздің тұрақты әлеуметтік-экономикалық
дамуына кедергі жасап отыр.
Еліміздің басқару жүйесінің кез ... ... ... ...... экология, әлеуметтік қатынастар, ғылым, ... ... және т.б. – ... деп ... ... жағдайында тұрақты даму
туралы айту, оның ұзақтығы белгісіз уақытқа сақталуы деп ... ... ... ... ... ... ... керек. Бірақ,
бұл бүгіннің өзінде тұрақты даму дегеннің қажеттілігін және оған ... ... ... - ... ... даму ... – дамудың мынадай
кезеңдерінің болуын ... ... ... түсіру, бұзылған аймақтардың
реабилитациясы, табиғи және ... ... ... ... ... осы ... келесі кезеңдерге жылдам өту үшін, экологиялық
тұрақты даму механизмдерінің негізгі алғышарттарын қалап алу ... ... ... дейін жалпы қауіпсіздік, әсіресе, экологиялық қауіпсіздік
арнайы ұйымдастырылған ... ... ісі ... ... деген
қате пікір бар.
Экологиялық қауіпсіздікті дамытудың қисыны дегеніміз – адамдарды,
олардың үйлерін, жұмысын, тарихи және ... ... ... ... ... яғни ... өзін және өмір сүру ... оның өзінің
көмегін қорғау.
Мемлекеттік ұлттық табиғи парктердің негізгі қызметіне:
1) мемлекеттік табиғи-қорық қорының ... ... ... және
эталондық табиғи учаскелерін, объектілерін, табиғи және тарихи-мәдени
мұраны сақтау;
2) мемлекеттік ... ... парк пен оның ... ... ... ... ету;
3) экологиялық ағартушылық;
4) биологиялық саналуандықты сақтаудың ғылыми әдістерін әзірлеу;
5) Табиғат жылнамасы бағдарламасы ... ... ... ... табиғи объектілердің мониторингін жүргізу;
6) мемлекеттік табиғи-қорық қорының бүлінген табиғи ... ... және ... мұра ... ... ... мемлекеттік ұлттық табиғи парк пен оның ... ... ... ... рекреациялық, туристік және ... ... ... ... ... ... ... парктер аумағы:
1) қорық режимі;
2) экологиялық тұрақтандыру;
3) туристік және рекреациялық қызмет;
4) шектеулі шаруашылық ... ... ... ... ... кез келген шаруашылық қызметке және
мемлекеттік ұлттық табиғи парк ... ... ... ... салынады және «Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар» туралы заңның 40-
бабының 1-тармағында ... ... ... ... ... ... ... қорықтық күзет режимі белгіленеді.
Реттелмелі экологиялық туризмді және мемлекеттік табиғи-қорық
қорының бүлінген ... ... мен ... ... келтіру жөнінде
іс-шаралар жүргізуді қоспағанда, экологиялық ... ... және ... ... ... ... ... күзет режимі
белгіленеді.
Туристік және рекреациялық қызмет аймағы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... демалысы мен ұзақ ... ... ... және ... ... ... ... табиғи-қорық
қорының табиғи кешендері мен объектілерін сақтауды қамтамасыз ... ... ... белгіленеді, оның аумағында реттелмелі туристік
және рекреациялық пайдалануға (аң ... ... ... ... ... ... ескере отырып туристік ... ... ... мен тамашалау алаңдарын құруды ұйымдастыруға
жол ... ... ... аймағында әкімшілік-шаруашылық мақсаттағы
объектілер орналастырылады, әуесқойлық ... аң ... мен ... ұйымдастыруды қоса алғанда, мемлекеттік ұлттық табиғи паркті күзету
және оның жұмыс істеуін қамтамасыз ету, оған ... ... ... ... шаруашылық қызмет жүргізіледі, рекреациялық орталықтар, қонақ
үйлер, кемпингтер, ... және ... ... ... басқа да
объектілерін салу және оларды пайдалану жүзеге асырылады.
Мемлекеттік ... ... ... ... ... оны басқару
жоспарында көзделген күзету, қорғау және ... ... ... ... ... ... ... және экологиялық-
ағартушылық қызмет осы Заңның 41 және ... ... ... ... ... ... парктердің аумақтарында реттелмелі туризм
мен рекреацияны туристік ... ... ... ... жағдайда
уәкілетті орган бекітетін ережелерге сәйкес:
1) тікелей мемлекеттік ұлттық табиғи парктер;
2) заңды тұлғалар табиғат қорғау ... ... ... ... ... туризм мен рекреацияны қамтамасыз ету жөніндегі
қызметті жүзеге асыруға ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Аталған рұқсаттар және ... ... ... ... ... парктер бар мемлекеттік
органдармен келісілуге тиіс.
Реттелмелі туризм мен рекреацияны қамтамасыз ету үшін ... ... ... инфрақұрылымды дамытудың бас жоспарына сәйкес жалға
алу шартының негізінде ... ... және ... шаруашылық
қызмет аймақтарында жеке және заңды тұлғаларға қазіргі инфрақұрылымымен де,
сондай-ақ жаңасының құрылысын салу үшін де жер ... бере ... ... ... алу ... ... ... заңнамасына
сәйкес мемлекеттік тіркелуге жатады.
Мемлекеттік ұлттық табиғи парктер аумағында ... ... ... ... ... үшін жер учаскелерін жалға беру тәртібі Қазақстан
Республикасының Yкіметі бекітетін ережелермен айқындалады.
Шектеулі шаруашылық қызметі аймағында ... ... ... мынадай қызмет түрлеріне рұқсат етеді:
1) жанама орман пайдалану (шектеулі мал жаю, марал өсіру, шөп ... ... мен ... ... ... ... шектеулі дәстүрлі пайдалану алаңдарында ағаш және бұта ... ... ... шөптер және басқа да өсімдіктер өсіру;
3) өтпелі ағаш кесуді қоспағанда, санитарлық мақсатта ағаш кесуді, күтім
жасау ... ағаш ... ... және бұл ... ... ... ... кәдесыйлар, шағын және халықтық кәсіпшіліктер өнімдерін өндіру;
5) балық шабақтарын және ... ... ... ... ... ... бал ара павильондарын пайдалана отырып, көшпелі бал ара
шаруашылығы;
7) әуесқойлық (спорттық) аң аулау мен балық ... ... ... ... ... ... ... табиғи-қорық қорының объектілерін сақтау мен қалпына келтіруді
ескере отырып және ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады.
Мемлекеттік ұлттық табиғи парктің күзет аймағында:
1) жер пайдаланушылардың табиғи ресурстарды ... ... ... дәстүрлі шаруашылық қызметінің негізгі түрлеріне рұқсат
етіледі;
2) «Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар» туралы ... ... ... белгіленген мемлекеттік ұлттық табиғи парктің экологиялық
жүйелеріне теріс әсер ететін табиғат пайдалану мен ... ... ... ... ... шектеу қойылады.
Мемлекеттік ұлттық табиғи ... ... ... ... меншік иелері мен жер пайдаланушылардың шаруашылық қызметіне
шектеу қою осы Заңға сәйкес облыстардың (республикалық ... бар ... ... ... шешімдерімен белгіленеді.
Мемлекеттік өңірлік табиғи парк мемлекеттік ұлттық табиғи парк ... ... бар, ... мақсаттарды алға қоятын және ... ... ... ... қорғау және ғылыми мекеме мәртебесіне
ие ... ... бар ... ... табиғи аумаққа ... ... ... парктің нұсқасы болып табылады.
2.3 Мемлекеттік табиғи заказниктердің құқықтық жағдайы
Ландшафтың әртүрлілігіне байланысты табиғи түрлілікті сақтап қалу үшін
тығыз орналасқан ерекше қорғалатын табиғи ... көп ... ... ... Кейбір жағдайларда аз кездесетін және жоғалу қаупі бар
өсімдіктер және ... ... ... ... және ... түрде
шаруашылық жүргізілетін аумақтар. Онда толығымен шаруашылық қызмет өрісін
тоқтау табиғаттық қорғалатын ... ... үшін ... ... да, ... ... ... үшін қажетті емес. Сондықтан
да, қорғалатын көп ... ... ... ... ... ол ... ... адам әрекеті қорғау объектісін сақтап қалу шегінде ғана шектеледі.
Заказдық режим құрылу керек, егерде ... ... ... ... болмаса, тек мақсатқа жету үшін белгілі табиғат ресурстарына
пайдалануға шектеу ... ... ... ... ... ... ... ұғым берілген:
“Мемлекеттік табиғи заказник – ерекше қорғалатын заказдық ... ... ... ... табиғи қор қорылық бір ... ... ... қалу және ... ... ... табиғи аумақ”.
Табиғи заказникті құрудың негізгі мақсаты – қалған қорғалатын табиғи
аумақтардікі сияқты – экологиялық тепе ... ... ... өз ... ... әр ... түрде болуы мүмкін. Заңда осы
туралы ... ... ... ... ... ... ... гидрогеологиялық,
ландшафты және кешенді болуы мүмкін”.
Мемлекеттік табиғи заказниктер жергілікті және республикалық маңызы
бар болуы ... ... ... ... ... Ландшафты
заказниктер ерекше құнды немесе түрлі ерекше және ... ... ... қалу және қайта орнату үшін құрылады.
Мақсаты, міндеттері, құқықтық ... ... ол ... қорларға жақын.
Қорға қарағанда бұл түрге көп ... ... ... ... ... ... жоқ азаматтардың болуына және орманда пайдалануға қатаң шектеу
қою ... емес ... ... ботаникалық) заказниктер шаруашылық, ғылыми,
мәдени және өзге құндылығы бар сирек кездесетін немесе жоғалу ... ... және ... ... ... қалу және ... ... үшін
ұйымдастырылады.
Гидрологиялық – құнды объектілерді және табиғаттық өлі кешендерін
сақтап қалу және ... ... ... ... ... ... күрделілігін айта, соңғының жер
пайдалану құқығының болмауын атап кетуіміз керек. ... ... ... ... ... ... Заңмен белгіленген режимді сақтау
жерінде заказник орналасқан жер ... ... және ... ... ... қандай қызмет өрісін шектейтін оңай емес,
келісімді шешімдер қабылдауды талап етеді [26].
Ол оның ... ... ... және ... ... табиғи заказниктер меншік иесінен және жер учаскелерін
пайдаланушылардан алынбаған күрделі жер ... де құра ... иесі ... ... ... табиғи заказниктер
орналасқан жер учаскесін мақсатты пайдалануды шектеу құқығымен міндетті
қамтамасыз етуі ... ... кез ... ... ... ... тұрақты және уақытша
түрде тыйым салынуы мүмкін, егер заказник құру мақсаты мен ... ... ... ... ... және оның бөліктеріне зиян
келтіретін болса.
Мемлекеттік табиғи заказниктерге мемлекеттің табиғи – қор қорларының
объектісінің ... ... ... ... оның ... өсуіне
нашарлататын кез келген қызметке тыйым салынады.
Барлық ерекше қорғалатын аумақтарды ерекше қорғаудың жалпы ... ... ... қорғау және қайта қалпына келтіру жұмыстары
жатады.
2.4 Мемлекеттік табиғи ескерткіштердің құқықтық жағдайы.
Табиғат ескерткіштері – ерекше ... ... ... ... ... ... ... мәдени ағартушылық маңызды құнды және
эстетикалық қатынастығы табиғи кешендер және табиғаттың жеке ... ... ... ... деп ... мақсаты оны табиғи жағдайда
сақтау қажеттілігі.
Заң келесідей табиғат ескерткіштерінің ұғымы мен түрлерін ... ... ... ... ... ... – қор қорының
жеке объектілерін табиғи жағдайда сақтауға арналған қор режиміндегі ... ... ... ... ... ...... ботаникалық,
орманды, дендрологиялық, гидрологиялық, геморфологиялық, жер қыртысы,
ландшафты және кешенді.
3) Мемлекеттік табиғат ескерткіштері – ... және ... бар ... мүмкін.
Атап айтқанда, мемлекеттік табиғат ескерткіші деген атқа ие болуы
мүмкін (көл, дала ... ... жеке ... ... және жиі
геологиялық құрылыстар, үңгір, минералдық қайнар көздер, ... тік ... жеке ... ... ... ... және т.б.) [27].
“Мемлекеттік табиғат ескерткіштер жер иесінен және жер учаскелерін
пайдаланушылардан алып қоймай, сол жер ... ... ... ... ... жер учаскелерінің меншік
иелері мен пайдаланушыларға осы ... ... ... ... ... ие. Табиғат ескерткіштері жер ... ... ... картасына белгіленген шекараларға сай ... ... ... мен ... ... ... шығындар
ерекше қорғалатын табиғи аумақтар қызметін белгіленген, қаржыландыру көзі
есебінен меншік иесі немесе жер учаскелерін пайдаланушы ... ... ... оның ... талабы (ерекше қорғаудың жалпы
ережелерінен басқа) басып, ... ... ... ... ... ... [28].
Мемлекеттік табиғат ескерткіштерінің сақталуына және табиғи жағдайын
бұзатын кез келген ... ... ... ... ескерткіштер белгіленген тәртіп бойынша ғылыми,
мәдени – ... және және оқу ... ... қатар, қажетті
кезде, заңда қарастырылғандай қорғау және қайта ... ... ... ... ... ... қоры
объектілерінің жекелеген түрлері және табиғи кешендер ... ... ... бар ... ... ... болып жарияланады.
Республикалық маңызы бар ... ... ... ... мен күзет режимінің түрін Қазақстан Республикасының
Үкіметі, жергілікті ... бар ... ... ... ... мен ... ... түрлерін - уәкілетті органның
ұсынуы бойынша облыстардың ... ... бар ... ... ... бекітеді.
Республикалық маңызы бар мемлекеттік ... ... ... ... олар ... тапсырылған тұлғалардың күзетуіне беруді
уәкілетті орган, ал жергілікті ... бар ... ... - ... ... туралы шешім қабылдаған облыстардың
(республикалық маңызы бар қаланың, астананың) атқарушы органдары жүзеге
асырады.
Мемлекеттік ... ... ... ... табиғи
парктердің, мемлекеттік табиғи резерваттардың, мемлекеттік өңірлік табиғи
парктердің және ерекше қорғалатын ... ... ... ... ... ... табиғат ескерткіштері солардың құрамында
ескеріледі.
Мемлекеттік табиғат ескерткіштерінің аумақтарында ... ... ... ... әкеп ... кез келген
қызметке тыйым салынып, ... ... ... ... ... ... келетін қорықтық күзет режимі белгіленеді.
. 2.5 Мемлекеттік ботаникалық бақтардың құқықтық жағдайы
“Мемлекеттік ботаникалық бақтар - өсімдік ... ... және ... ... ... ... және ғылыми зерттеу, мекемесі және аумақ
бойынша қорғау ... ... ... бар ... ... ... ... бақ жергілікті және ... ... бар ... ... ... ... ... арнайы құрылған
жағдайларды сақтап қалу, зерттеу және ... ... ... ... үшін құрылады”.
“Мемлекеттік ботаникалық бақтарға белгілі тәртіпке жер учаскелер
тұрақты пайдалануға беріледі”.
Қорғалатын табиғи аумақтардың ... ... ... ... ... ... ... бөлінеді:
1) экспозициялы - өсімдіктерді көркейту және оны келушілерге көрсету;
2) ...... ... ... ... ...... өсімдіктер ерекше, түрлі және сирек ... қалу ... ...... ... ... үшін;
5) әкімшілікті және өндірісті – шаруашылық.
Ботаникалық бақ аумағында ерекше ... ... ... ... ... ... ... өсімдіктердің жойылуына әкелуі мүмкін және
оның міндеттерін орындаумен ... емес кез ... ... ... ... бұл өсімдіктер коллекциясын құру және ... ... ету: ... және ... ... асыру; ботаникалық
бақтарда коллекциялы және ... ... ... және дән ... ... ... құру ... сәйкес, олар “белгілі тәртіп бойынша
ғылыми, мәдени-ағартушылық және оқу мақсатында пайдаланылуы мүмкін”.
“Мемлекеттік ботаникалық бақтарда ғылыми зерттеулер құнды, сирек ... ... бар ... ... және ... ... ... өсіру,
селекциялау және көбейту саласында жүргізіледі”.
“Мемлекеттік ботаникалық бақтар қосалқы шаруашылық, шеберхана, ... ... ... ... және өзге ... ... ... саласына сай шаруашылық қызметі үшін.
Сонымен қатар ботаникалық бақтар аумағында, қажетті жағдайда, заңда
көрсетілген қорғау – қайта жаңғырту шараларын ... ... ... ... ... ... ... және
дүниежүзілік флора өсімдіктерінің коллекцияларын қалыптастырады ... ... ... етеді.
Мемлекеттік ботаникалық бақтар Қазақстан ... ... ... ... ... ... жасалатын
импорттық және экспорттық операцияларды, оларды ботаникалық бейіндегі басқа
ұйымдармен айырбастауды жүзеге асырады.
Мемлекеттік ботаникалық бақтарда коллекциялық және ... ... ... және ... ... құрылады.
Мемлекеттік ботаникалық бақтар белгіленген тәртіппен ғылыми, мәдени-
ағарту және оқу мақсаттарында пайдаланылады.
Мемлекеттік ботаникалық бақтарда табиғи, мәдени, ... ... ... ... және оның ... ... сондай-ақ
Қазақстанның өсімдіктер әлемін зерттеу, сақтау және тиімді пайдалану
жөнінде ғылыми зерттеулер ... ... ... ... сақтау, пайдалану
жөніндегі ғылыми зерттеулер коллекциялық қорлар өсіруді қамтамасыз ететін
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ғылыми деректер банктерін, қорлар,
мұражайлар, лекторийлер, ... мен ... ... осы ... ... ... ғылыми, ғылыми-көпшілік әдебиет шығаруға
құқылы.
Мемлекеттік ботаникалық бақтар ... ... ауыл ... ... салаларға енгізу мақсатында ұсынылған жерсіндірілген өсімдіктер
мен олардың репродукцияларын өндірістік сынақтан өткізу үшін шаруашылық
эксперименттік ... ... ... ботаникалық бақтардың қосалқы шаруашылықтары,
шеберханалары, өсімдіктер сататын ... ... және ... ... ... келетін, бірақ олардың негізгі қызметіне
жатпайтын шаруашылық қызмет үшін ... ... да ... ... ... ... ... АУМАҚТАР ЗАҢДАРЫН БҰЗҒАНЫ ҮШІН ЗАҢДЫ ЖАУАПТЫЛЫҚ
ТҮРЛЕРІ
3.1 Экология – құқықтық ... ... ... ... ... ... ... және қоршаған ортаны
қорғаудағы экологиялық талаптарды орындауды қамтамасыз ету және ... ... ... ... заңи жауаптылық маңызды орын алады.
Ол қарауына жататын органдармен экологиялық және өзге де заңды бұзғаны ... ... ... ... азамттарға мүлікті және жеке
сипаттағы мәжбүрлеу шарасын қолдануда көрінеді.
Заңи жауаптылық механизмінің бастамасы құқық нормасында көрініс ... ... ... бұзу ... ... ... ... ғылымды экологиялы – құқықтық жауаптылық түсінігі бар, ... заңи ... бір түрі ... ... ... ... – табиғи қорғау заңын ... ... ... ие болу ... Заңи жауаптылықтың негізгі пайда
болуы құқық бұзушылық.
Құқық бұзушылық туралы ... ... егер де ол ... ... ... ... объект, объективтік ... ... ... ... пен ... ... ... арасындағы себепті
байланыс.
Экологиялық құқық бұзушылық объектісі ... ... ... ... ... ... табиғат және оны құрайтын
элементтер: су, ауа, жер қойнауы және ... ... ... ... ... ... табиғатты
пайдаланушылар және табиғат иелері құқықтарының мүдделері [30]. Экологиялық
құқық бұзушылықтың ... жеке ... ... ... ... ... ... жоқ адамдар, лауазымды тұлға) есі дұрыс және
белгілі жасқа толған.
Субъективтік жағы кінәлі ... ... ... ... ... және негізгі оның көрінуі , кінә. ... ... ... екі ... ... ... (тікелей немесе жанама) және абайсыздық
(немқұрайлық немесе менмендік). Егер де ... адам ... ... ... жасап және ол нендей әрекет жасағанын сезініп және оның
болғанын тілейтін ... онда біз ... ... көреміз. Егер
кінәлі тұлға өз әрекетінде зиянды нәтиже болуы ... ... оның ... ... ... онда ... ... әрекетте жанама
қасақаналық көрінеді.
Абайсыздық бұл салақтық жүріс-тұрыс, кінәлі адам өз жүріс-тұрысын ... ... білу ... ... оған немқұрайлы қарайды [31].
Объективтік жағы кінәлі адаммен құқыққа ... ... ... Құқыққа
қарсылық екі түрде көрінеді: біріншісі – белсенді (әрекет) - ... ... ... ...... ... – оның ... орындамау.
Құқыққа қарсылық – экологиялық құқық бұзушылықтың объективтік жағының
бір элементі. Басқа ...... ... ... ... ... ... – құқыққа қарсы жүріс – тұрысының объективті нәтижесі. Зиян заңды
бұзбай-ақ келуі мүмкін. Бірақ экологиялық ... ... ... болуы
мүмкін емес (немесе оның болу қалпын төндірсе).
Табиғатты қорғау заңына бұзу ... ... ... ... ... экологиялық (табиғатқа зиян), оның түрлілігі антропологиялық зиян
(адам денсаулығына зиян) және экологиялық (адам қызметінің жемісіне ... зиян ... ... ... ... бұзылады.
Бұл мүлікті жоғалту немесе бүлдіру, оны қайта жаңғыртуға кететін шығындар,
арналған пайданы алмай ... ... ... ... ... қоғамның мүддесін бұзады.
Бұл қоршаған ортаның ластануы, табиғи объектілерді ... ... ... ... ... ... және т.б., ... арқасында
антропологиялық зиян пайда болады, ... ... ... ... ... ... ... гендік қорды бұзу болашақ буынға зиян).
Экономикалық зиян табиғи объектіні ... ... ... ... ... ... ортаны сауықтыру арқылы жойылады. Табиғи
объектілерді өз бойынша ... ... ... ... өндіру тәсіл
ретінде қоршаған ортаның орын алатын элементтеріне ... ... ... ... ... ... қатар табиғаттың қайта
өндірілетін элементтеріне - ... ... ... ... ... жатады.
Сауықтыру санитарлық генетикалық, сауықтыратын емдеу профилактикалық
шаралар, су қоймаларын, ауаны тазалау, қорғау ... құру ... ... ... жою, ... ... ... құқық бұзушылық үшін жауаптылықтар түрлерге бөлінеді:
1) мүліктік (азаматтық-құқықтық, материалдық);
2) тәртіптік (жарлықтық);
3) әкімшілік – құқықтық;
4) қылмыстық құқықтық.
Экологиялық талаптарды білдіретін ... ... ... бөліп ол
үшін көрсетілген заңи ... ... ... ... ... азаматтық, әкімшілік, қылмыстық, еңбек заңдарының нормаларында
қарастырылады. Қазіргі таңдағы заңда ... ... ... режимді бұзғаны үшін жауаптылықтар туралы арнайы нормалар
дамымады. ... ... оның ... ... ... ... ... үшін қылмыстық жауаптылықтар көрсетілген.
3.2 Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы заңды бұзғаны үшін заңды
жауаптылықтар түрлері
Тәртіптік ... ... ... қатынастар саласында қолданылады.
Тәртіптік жауаптылық ... ... ... жаза ... құқық
бұзушылық жасағаны үшін салынады. Тәртіптік ... ... ... ... ... және табиғи ресурстық заңдардың нормалардың
бұзылуы нәтижесі болған, лауазымды тұлғаның ... ... ... немесе тиісінше орындамау табылады. Еңбек заңдарына сәйкес,
тәртіптік жауапкершілік ... ... ... ... яғни ... ... ... егер де тікелей бұзақылық үстінде ұстайтын
болса.
Еңбек Кодексінің 130-бабына ... ... ... тәртіптік
жауаптылықтың келесі түрлері қолданылады: 1) ескерту; 2) ... 3) ... 4) ... ... ... ... 3 ай ... дейінгі уақытқа немесе
сол уақыт мерзімге төменгі лауазымға ауыстыру; 5) жұмыстан ... ... ... ... ... ... жарғылармен тәртіптік жауаптылықтың
басқа да түрлері көзделуі мүмкін. Сонымен ... ... ... ... ... құқық берілген. Экологиялық пайдалану
саласында тәртіптік жауапкершілік, ... ... ... ... ... ... экологиялық талаптары бұзғаны
үшін туады, егер бұл ... ... оның ... ... ... уақытша тапсыруы бойынша жүктелген болса [32].
Экологиялық және табиғи ... ... ... нормативтік
актілер, экологиялық талаптарды ... үшін ... ... Тәртіптік жауаптылықтың объектісі екіжақты ... ... және ... ... ... бұзған адам тәртіптік жауаптылыққа, ... ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылықты
жасаған жұмыскер, қызметкер немесе лауазымды адам тәртіптік жауаптылықтың
субъектісі болып табылады.
Қоршаған ортаны ... ... ... ... жерді, суларды,
жер қойнауды ормандарды қорғау жөніндегі ... ... ... ... ... заңдармен реттеледі. Әкімшілік
– құқықтық жауапкершлік тәртіптік ... ... ... ... ... ол ... ... емес, арнайы
уәкілдігі бар органдармен қолданылады.
Әкімшілік терісқылықтың қылмыстан айырмашылықтарының ... ауыр ... ... көлемінің, жасалып жатқан құқық бұзушылықтың
қайталануының болуы немесе болмауы табылады.
Қылмыс қоғамға қауіпті ... ал ... ... ...... ... Экологиялық әкімшілік құқық бұзушылық – бұл құқыққа қарсы,
кінәлі , ... ... ... ... ... тәртіпті
бұзатын іс-әрекет [33].
Табиғатты және оның объектілерін қорғаудың әкімішілік – ... ... ... жасаған адам, сотта дауларды қарамай-ақ
мемлекеттік органдар актілеріне негізделе әкімшілік – ... ... Бұл ... ... жаза шаралары жатады.
Қоршаған орта және оның объектілерін қорғау саласындағы ... ... ... ... табиғатты қорғау ережелерін бұзуды
тоқтату және оны ... үшін ... ... ... ... құқықтық акт болып әкімшілік құқық бұзушылықтар туралы Кодекс
қалуда.
Табиғатты ... ... ... үшін ... ... жаза шаралары
ретінде қарастырылған: ескерту; лауазымды тұлғаларға және жеке азаматтарға
салынатын айыппұл; келтірілген зиянды жою ... ... ... ... болса; заңсыз аң аулау немесе балық аулау құрамын алып алу; табиғи
объектілерді пайдаланумен байланысты белгілі ... ... ... ... ... ... ... бұзатын және табиғат
объектілеріне залал келтіретін өндірістік – ... ... ... ... ... ... ... жүйелі түрде табиғатты қорғау заңдарын
бұзатын немесе мұндай бұзушылықтарды жою шараларын қолданбайтын ... ... ... жою ... ... ... ортаны қорғау саласында өз құзіреті шеңберінде әкімшілік
жауаптылық сот шешімі, арнайы орган шешімі бойынша ... ... ... ... ... ... ... табиғи аумақтар режимін бұзғаны үшін нақты әкімшілік жауаптылық
қарастырылмаған. ... ... ... жеке ... ... осы объектілерді пайдалану және қорғау режимін, нормаларын,
талаптарын, ... ... ... үшін ... Әкімшілік
жауаптылық жерге (48-бап), жер қойнауына (49-бап), суға (50-бап), орманға
(51-бап), жануарлар ... ... ... ... бұзғаны
үшін, сонымен қатар қоршаған ... ... ... және ... (54, 54-1-баптарында) талаптарын орындамағаны және бұзғаны ... ... орта және ... объектілерін пайдалану туралы мәліметтер
беруден бас ... ... ... үшін ... ... ... ... (54-3-бап); жерді өз мақсатында, тыйымсыз пайдалану және
бүлдіру (55, 55-1, 55-2-баптар); ... ... ... ... ... ... ... рұқсатсыз жер учаскесінде іздеу
жұмыстарын жүргізу (56-2-бап); ... ... көму және ... ... ... орындамау (59-2-бап); жер қойнауын пайдалануда экологиялық
нормаларды және ережелерді бұзу (59-6-бап); су ... ... ... ... бұзу (63, ... мемлекеттік орман қорының жерін
заңсыз пайдалану (67-бап); ағаштарды заңсыз кесу, бүлдіру және ... ... ... үшін ... фаунаны жою (80-бап); ормандағы өрт қауіпсіздігі
талаптарын бұзу ... және т.б. ... жаза ... ... көбінесе айыппұл жаза шарасы алынады.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... тәртібінде де өзгерістер болады. Қазіргі таңда олар осы
жылғы Республикалық бюджет ... ... ... ... ... ... ... есептеледі. Табиғатты қорғау
саласындағы әкімшілік құқық ... үшін ... ... ... ... көрсеткіштің жартысынан кем болмауы керек және 12-13
айлық есептік көрсеткіштен аспау керек, лауазымды тұлғалар үшін ... ... ... ... ... ... қорғау заңдарын бұзғаны үшін
емес жалпы қылмыстық-құқықтық жауапкершіліктің ... ... зиян ... ... ... ... дәрежедегі зиян
келтіргені үшін.
Жер туралы, орман, су, ресурстары, атмосфералық ауа, ... ... ... ... және пайдалану заңдарымен заңи
жауапкершіліктің басқа ... ... ... ... ... ... XI-тарауында табиғатты қорғау ... үшін ... ... ... ... ... ... табиғи аумақтар режимін бұзғаны үшін ... ... ... ... жаңа ... заң мұндай
жауаптылықты тікелей қарастырады. Мұндай нормалар Қазастан Республикасының
Қылмыстық Кодексінің 293-бабында, ол былай дейді:
1) Ерекше қорғалатын ... ... ... ... ... ... әкеп соқса – жүзден екі жүз айлық ... ... ... ... сотталған адамның екі айға дейінгі ... ... өзге де ... мөлшерінде айыппұл салуға не үш жылға дейінгі
мерзімге белгілі бір ... ... ... ... бір қызметпен
айналысу құқығынан айыруға, не алты айдан бір жылға дейінгі мерзімге ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтардағы мемлекеттік ... ... ... ... ... немесе жою елеулі зиян келтіруге
әкеп соқса – үш жылға дейінгі ... бас ... ... ... сол ... бас ... айыруға жазаланады.
Осы қылмыстың тікелей объектісі – ерекше ... ... ... ... ... ... мен ... байланысты қоғамдық
қатынастар.
Заты – мемлекетпен қорғауға алынған табиғи кешендер. Табиғи кешендерге
қорықтар, заказниктер, ұлттық табиғи ... және өзге де ... ... ... ... жағы елеулі зиян келтіруге әкеп соқтырған
осы аумақтардың режимін бұзуда көрінеді. Режимді бұзу мен заң ... ... ... ... спектірін: жою, зақым келтіру, ластау, кесу,
суға бастыру және т.б. айтады.
Субъективтік жағы – кінәнің қасақаналық ... ... және ...... ... және есі ... 16 ... толған
азаматтар. Лауазымды тұлғалар жиынтығы үшін мүмкін Қылмыстық Кодекстің 307-
бабына сәйкес [35].
Мүліктік жауаптылық - ... ... ... ... салынады. Мүліктік жауаптылықтың екі түрі ... ... ... және ... Екі түрі де зиянды заттай немесе ақшалай түрде
өтеуді ... ... ... ... ... ... заңдарына және Қазақстан Республикасы экологиялық ... ... ... ... және ... қағидасы
жүреді, сонымен қатар “адам денсаулығына және қоршаған ... ... өтеу ... ... ... ... заңдарының қағидаларының бірі “қоршаған ортаға
залал келтіруді тоқтату”, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы заң –
ерекше қорғалатын ... ... ... ... ... ... залалдарды
өтеу, сонымен қатар зиянды толық көлемінде өтеу қажеттілігі көрсетіледі.
Азаматтық-құқықтық жауаптылық бірінші кезеңде ... ... өтеу ... ... ... өтеуді қарастырады.
Мұндай жауаптылық түрі – бұзушыға қоршаған ортаға және де нақты
табиғат ... ... ... өтеу міндеттілігінде көрінеді.
Азаматтық заңдарға сәйкес жеке ... ... ... ... ... ... келтірген тұлғалармен толық көлемде өтелуге жатады. Кәсіпорын
еңбек міндеттерін ... ... ... ... ... өтеуге міндетті. Зиянды жауапты тұлға оны заттай ... ... ... ... орнын толтыру керек.
Қоршаған ортаға жоғары дәрежелі қауіп төндірумен ... ... ... ... ұйымдар зиян келтіргенде, залал толық көлемде
алынады.
Азаматтық – ... ... ... мақсаты азаматтық құқықтық
экологиялық құқық бұзушылықтардан толық немесе бір ... ... ... ... ... ... ... етіп тұрған заң, арбитражға дейінгі дауларды реттеу, сонымен
қатар бұзушыға ... және ... ... ... әсер ... ... Жер ... сәйкес, шығындар меншік
иесіне немесе жер пайдаланушыға осы шығын келтіруші ... ... ... ... шешімінің салдарынан шығындар келтірілген жағдайда, шығын
сол шығын келтірілген ... ... ... ... ... ... ... оған:
1) инфляцияны есепке ала отырып меншік құқығын немесе жер пайдалану
құқығын ... алу ... яғни ... құны;
2) учаскеде орналасқан жеміс ағаштары және көпжылдық егістіктерді қоса
алғандағы қозғалмайтын ... ... ... жер ... ... ... ... жүргізумен, топырақ,
құнарлығын көтерумен және өзге де шығындармен байланысты ... ... ... ... жер ... алумен байланысты меншік иесіне немесе жер
пайдаланушыға келтірілген ... ... ... ... алдындағы
міндеттемелерді уақытынан бұрын тоқтатуға ... ... ... ... ... пайда.
Өтеуге жататын шығын көлемін анықтау үшін маңызды болатын: осы жылдың
егініне ... жер ... ... ... ... қандай
гидротехникалық жұмыстар жүргізілуі, қашан бұзушылық жасалды. Аяқталмаған
өндіріс ... егін ... ... бір мезгілде алдағы жылдардағы егінге
өндірілген егін құнын пайдаланылған шығындарды өтеп алу соған байланысты.
“Ерекше ... ... ... ... ... ... 2-
тармағына сәйкес “ Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы ” заңды бұзумен
келтірілген шығындарды өтеу, ерікті түрде немесе сот ... сай ... ... ... және белгіленген тәртіптегі таксаларға байланысты
жүргізіледі, олар болмаса ... ... ... ... қайта
жаңғыртуға кеткен шығындарға байланысты келтірілген залалдарды есепке ала
отырып жүргізіледі [37].
Материалдық жауаптылықтың ... ... ... ... ... такса болып табылады. Таксалар – бұл ... ... оның ... ...... ... ... пайдаланумен келтірілген зиянды өтеуде. ... ... ... ... ... ... ала ... және ақшалай сома түрінде
қабылданған шығын көлемі. Такса құрамына ... ... ... ... қайта жаңғыртуға кеткен шығындар.
Таксалық жауаптылық белгіленген сотқа дейінгі әрекеттерді жасауды
жалғастырады: құқық бұзушылар хаттама немесе типтік ... ... ... ... ... қою, ал ол ... орындаудан бас тартқан кезде
мемлекеттік органдармен мәжбүрлі түрде қамтамасыз ... ... ... ... ортаны қорғау саласындағы арнайы органдар ғана ... бар. ... ... ... ... ... жауаптылық табиғат объектілеріне зақым келген немесе жойылған
жағдайда туындайды. Мұндай тез арада ... тірі ... ... және ... ... жатады.
Орман Кодексінің 114-бабында былай делінген: “Қазақстан Республикасы
заңына сай ... ... ... ... ... ... ... жауаптылыққа тартылады” [38].
Бұл кодексте орманды және орман қорының жерін, өсімдіктердің сирек,
жойылып бара ... ... ... ... ... ... ... оларды тиімді пайдалануды қамтамасыз ету және орман заңдарын
бұзғаны үшін және ... ... ... ... ... заңсыз алу, дайындау, зақым келтіру немесе жоюмен орман
шаруашылыға келтірілген шығындар үшін алынатын ... ... ... ... үшін ... ... ... үшін таксаның жеті
түрі белгіленген. Ол таксалар орман ... ... ... ... ... ... ... екінші дәрежелі орман материалдарын дайындау;
2) ағаш дайындаумен байланысты емес егістіктерге зақым келтіру;
3) орман питомниктерін, плантацияларын, ... жою ... ... ... ... орман қорларының жерлерін заңсыз пайдалану
және зақым келтіру;
5) кішігірім архитектуралық формалар, коммуникациялар объектілерін
жою және зақым ... ... ... ... ... фаунасының өмір сүретін ортасына зақым келтіру;
7) Қызыл Кітапқа енгізілген өсімдіктерді заңсыз алу.
Өрт қою немесе отты ... ... ... ... орманды жою
немесе зақым келтіруде залал сомасына, отты сөндіруге кеткен шығындар
қосылады, оған орай ... ... және т.б. өрт қою ... ... ... келтіру кезінде, такса үш есе көбейтіледі.
Орман ережесін бұзғаны үшін материалдық жауаптылықтың негізі болып орманды
қорғау қызметкерлерінің ... ... ... ... ... ... дүниесін қорғау, өсімін молайту
және пайдалану туралы” заңның 62-бабына сәйкес, заңды тұлға және ... ... ... осы ... бұзумен келтірілген зиянды
белгілі көлемде және ... ... ... ... ... ... жануарлар дүниесіне келтірілген материалдық
зияндарды өтеудің жаңа көлемдері енгізілді. Мысалға, қар ... ... ... жою, ол үшін ... зиян өтеу ставкілерінің мөлшері әрбір
барыс үшін 65 айлық есептік көрсеткіш, түркімендік ... және ... ... ... ... көрсеткіш және т.б. Айыппұлды және залалды материалдық
өтеуді төлеу кезінде төлеу ... ... Банк ... ... ... ... ... Казақстан Республикасы Үкіметінің “Қазақстан
Республикасының шетел азаматтарының жабайы ... ... үшін ... ... ... ” қаулысымен АҚШ долларымен ... ... атып ... үшін бірдей ең төменгі бағалар енгізілген.
Сонымен, бір арқар үшін – 12000$, киік – 400$, ... - ...... 100$, ... 10 $ ... және ... ... Азаматтар мен лауазымды тұлғалар әкімшілік немесе
қылмыстық жауаптылыққа тартылғанына ... ... ... заңды
тұлғалар аң аулау және аң аулау шаруашылын жүргізу ережелерін бұзғаны ... ... ... ... материалдық залалды өтеуге міндетті:
1) Мемлекеттік қорық немесе резервтен табиғи парктің аумағында аңдарды
заңсыз аулау немесе жою, сонымен қатар осы аңдардың ... ... және ... ... ... ... үшін ... үш есе көлемде алынады.
2) Мемлекеттік аң аулау қорықтық шаруашылық, табиғи парк, заказник
қорықтық аумақтың ... ... ... ... мен ... ... ... аулау және жоюмен келтірілген залал екі
есе көлемде алынады.
3) ... ... ... ... ... аң ... табу ... жойғанын анықтау мүмкін болмаған жағдайда аң
аулау қорына келтірілген залал үшін ... ... ... ... алғаннан кейін дербес мемлекеттің
алдына қойған мақсаттарының бірі өзінің ішкі экономикалық ахуалын көтеру
ғана ... ... ... ... экологиялық, әлеуметтік жағдайын
жақсарту мәселесі де басты орында ... орай ... ... ... ... экономикалық,
экологиялық салаларға қатысты ... ... ... ... ... ... қаулылар, бұйрықтар қабылданды. Уақыт өте келе
заман талабына сай етіп ... ... ... мен толықтырулар
енгізуге және жаңа кодекстер қабылдауға тура келді. ... ... ... ... ... саласында Жер кодексі, Экология кодексі, Орман, ... ... 2006 ... ... қорғалатын табиғи аумақтар туралы»
заң, 27 ... 1996 ... «Жер ... және жер ... пайдалану туралы»
заң, 3 шілде 2002 жылғы «Өсімдікткрді қорғау туралы» заң және тағы басқа
нормативтік құқықтық актілер ... ... ... қорғалатын табиғи аумақтарға қатысты бірқатар
Үкімет Қаулылары қабылданды. Олар: «Жердің ... ... ... ... ... ... туралы» Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2003 ... 8 ... ... ... ... маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды құруға және
кеңейтуге арналған жер ... ... ... ережесiн бекiту туралы»
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2006 ... 29 ... ... ... ... ... ... босалқы жерге ауыстыру ережесін
бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2009 жылғы 17 ақпандағы
Қаулысы, «Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... ережесiн бекіту туралы» Қазақстан
Республикасы ... 2006 ... 13 ... Қаулысы, «Су
ресурстарын, жануарлар дүниесін сақтау және оңтайлы пайдалану және ерекше
қорғалатын табиғи аумақтардың желісін ... ... 2010 ... дейінгі
бағдарламаны бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2007 жылғы 8
қазандағы Қаулысы
Өкінішке орай,жоғарыда ... ... ... ... ... жас ... ... даму сатысындағы экологиялық
жағдай одан да ... ... ... қалдырады. Оған қоса қолайсыз
экологиялық жағдай экономикалық тоқырауды нашарлата түседі, ол әлеуметтік
қобалжыңды өршіте ... ... ... ... ... ... ... шешуді экономикалық қиындықтар тежейді.
Біздің ойымызша, адамның өмір сүруіне жақсы жағдайлар жасау үшін
келісуге ... ... ... ... ... ... ... өмір
сүруінің негізгі белгілері қоршаған ортаның қолайлы жағдайы.
Соған орай, экологиялық жағдайды жақсы жаққа өзгерту үшін ... ... ... ... ... қоғам күндегі мәселелерді
шешумен айналысу кезінде, көбінесе ... ... ... ... бөлінбейді. Экономикалық жағдайдың көтерілуі өз бетінше азаматтарға
қолайлы жағдайды жақсартуға көп көңіл ... ... ... өз ... азаматтарға қолайлы жағдайына кепіл бола алмайды,
адамдар ... ... өз ... және ... ... ... ... жасаудың арқасында одан әрі ауру болып ... ... ... қиын емес [40]. Бұл ...... ... өзге де шараларын қолдану керек.
Қазақстан Республикасының Президентінің үндеуінде ұзақ ... жеті ... ... адам өмірін, денсаулығын, білім алуды
және барлық қазақстандықтармен экологиялық ортаны ... ... ... ... ... келе ... негізгі ұсыныстарымыз:
1.Бұқаралық ақпарат құралдары арқылы дұрыс және толық тамақтану ... ... ... ... қатар, үндеуде экологиялық тәрбие және
оқыту атаулы бізді қоршаған орта, ерекше қорғалатын табиғи аумақтар ... ... ... ... осы ... ... қорғау міндеттілігін
насихаттау жүргізудің маңызы зор деп ойлаймын.
2.Сонымен қатар, құнды табиғи объектілерді жан-жақты концервациялау
арқылы ғана ... ... ... адамның зиянды әрекетін төменгі дәрежеге
әкелу немесе жою.
3.Жағдайға қарай ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жүйесін ... ... ... ... ... ... айтылғанға жету үшін
заказдық және реттелетін шаруашылық режимнің тікелей қорық режиміне ... Осы ... ... және оның ... құнды объектілерін сақтап
қалу үміті көбірек болады.
4.Сонымен табиғатты қорғау, санитарлық эпидемилогиялық, ... ... ... ... және ... органдары, қадағалау
жүргізетін инстанциялар қызмет өрісін заңды түрде қосымша реттеу, ... ... ... ... ... жұмыс істеу арқылы сапасыз азық-түлік
және өнеркәсіп өнімдерін импорттауды тоқтату, шығаруға мүмкін және зиянды,
қауіпті және радиоактивті ... мен ... ... ... ... көмуге жол бермеу. Сапасыз және зиянды өнімдерді кіргізе алатын
болсақ, онда бұл ... ... ... және ... ... ... Мұндай адамға қарсы әрекеттер үшін қылмыстық жауапкершілік ... ... және өзге де ... ... бүгінгі
күнде арнайы нормативтік актілер қабылдау ұсынылады.
6.Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар режимін бұзған әрбір адам соған
сай ... ... ... ... да, заңи ... ... қажеттілігі туындайды. Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... залал үшін
жауапкершілік бірдей нормативтік актілермен белгіленуі ... ... ... нормативтік акті шығару арқылы жүзеге ... ... ... ... ... ... кодекске өзгертулер мен ... ... ... ... кодекстегі ерекше қорғалатын табиғи аумақтар
туралы заңдарды бұзғаны үшін қылмыстық жауапкершілік көздейтін материалды
қылмыс құрамдарын формальді қылмыс құрамына ... ... қол ... ... ... ... табиғатқа қарсы жасалған қылмыстық
әрекеттердің нәтижесі бірнеше жылдар ... ... ғана ... ... ... зардабы туындаған кезде ол қылмысты нақты жасаған тұлғаны тауып
жауапкершілікке тарту, әрине мүмкін емес.
7.Ал енді ... ... ... ... жекелеп тоқталатын
болсақ, біздің көзқарасымыз бойынша, олардың қызмет ету және қорғалу
тиімділігін ... ... ... бұл аумақтардың жұмыскерлерінің
материалдық мүдделі болуын күшейту, режимді қорғауға байланысты құқықтыран
кеңейту, бұл ... ... және ... ... ... ішінде
әуе көліктерімен қамтамсыз ету.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ҚАЙНАР КӨЗДЕР ... ... ... ... қауіпсіздік тұжырымдамасы 9
желтоқсан 2003 ж. Жеке ... ... ж. ... ... ... ... туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы.
3 Қазақстан Республикасының Конституциясы. 30.08.1995 ж. (21.05.2007 ... мен ... )// ... ... құқықтық жүйе
4 Петров В.В. Экологическое право России. М., 1995 ... ... ... А.А. ... ... в ... проблемы и перспективы. М.,
1991 г. 13 с.
6 Транин А.А. Национальные парки в СССР: проблемы и ... ... г. 17-19 ... Имандосова Г. «Қорғалатын ... ... ... ... ... ... ... пайдаланғаны және олардың
көрсететiн қызметтерi үшiн ... ... ... бекiту туралы Қазақстан
Республикасы Үкіметінің Қаулысы 2000 жылғы 10 мамыр
9 Жердің ... ... ... ... жатқызу ережесiн бекiту
туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 8 қыркүйектегі N ... Су ... ... дүниесін сақтау және оңтайлы пайдалану
және ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың ... ... ... ... дейінгі бағдарламаны бекіту туралы Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2007 жылғы 8 қазандағы N 914 Қаулысы.
11 Республикалық және ... ... бар ... ... ... құруға және кеңейтуге арналған жер учаскелерiн резервте қалдыру
ережесiн бекiту туралы Қазақстан Республикасы ... 2006 ... ... N 943 ... Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жерін босалқы жерге ауыстыру
ережесін бекіту туралы Қазақстан Республикасы ... 2009 ... ... N 172 ... ... Республикасында ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың
мемлекеттiк кадастрын ... ... ... ... ... ... 2006 жылғы 13 қыркүйектегі N 862 Қаулысы.
14. ҚР табиғи ... ... ... ... ... ... 6 августа 1997 г.
16 Байсалов С.Б. Ильященко Л.В. 200 вопросов по охране ... ... г. 191 ... Транин А.А. Национальные парки в СССР: Проблемы и ... г. 51-52 ... ... А.А. ... парки в СССР: Проблемы и перспективы.
М.,1991 г. 136 с.
19 Петров В.В. ... ... ... М., 1995 г. 477 ... Транин А.А. Национальные парки в СССР: Проблемы и перспективы.
М.,1991 г. 152 ... ... В.В. ... ... ... М., 1995 г. 478 с.
22 Байсалов С.Б., Ильященко Л.В. 200 вопросов по охране природы. А.,
1987 г.191 с.
23 ... С.Б., ... Л.В. 200 ... по ... ... ... г.203 ... Петров В.В. Экологическое право России. М., 1995 г. 480 ... ... В.В. ... ... ... М., 1995 г. 475 ... ... А.А. Национальные парки в СССР: Проблемы и ... г. 34 ... ... С.Б., ... Л.В. 200 ... по охране природы. А.,
1987 г.193 ... ... А.А. ... ... в СССР: Проблемы и ... г. 44 ... ... В.Н. ... право. Кишинев. 1988. 97-98 с.
30 Байдельдинов Д.Л. ... ... за ... ... ... ... В.В. ... право России. М., 1995 г.275 с.
32 Қазақстан Республикасының Еңбек ... 2007 ж.- ... ... ... Б.В. ... ... ... М., 1996 г. 295 с.
34 Әкімшілік құқық бұзушылық ... ... ... ж.- ... Юрист
35 Қазақстан Республикасының Қылмыстық Кодексі. 16.07.1997 ж.-Алматы:
Жеті жарғы
36 Қазақстан Республикасының Жер Кодексі. 20.06.2003 ж.-Алматы: Юрист
37 Егеменді Қазақстан, 26 ... 1997 ... 2003 ж. 8 ... ... ... кодексі»
39 2004 ж. 9 шілдедегі ҚР-ның ... ... ... өсімін
молайту және пайдалану туралы» Заңы.
40 ... ... ... ... концепциясы
2003 ж. 9 желтоқсан.
41 Қазақстан Республикасы Президентінің халыққа жолдауы 2030 Егеменді
Қазақстан 11 қазан 1997 жыл.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 75 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Әкімшілік құқықтың рөлі мен маңызы8 бет
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың жалпы сипаттамасы76 бет
«Ерекше қорғалатын табиғи аймақтардың құқықтық режимі»19 бет
ГАЖ6 бет
Экологиялық білім берудегі этикалық және эстетикалық проблемалар туралы ақпарат8 бет
Қазақстан Республикасындағы ерекше қорғалатын аумақтар12 бет
Қоршаған ортаны қорғау және өмір тіршілігінің қауіпсіздігі10 бет
Қоршаған ортаны құқықтық қорғау»23 бет
Қорықтар мен ұлттық парктер11 бет
Алматы қаласында ауыр металдар мөлшері бойынша жерді аумақтарға бөлу83 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь