Қазақстан Республикасында зейнет ақы жүйесі

КІРІСПЕ

I.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНДА ЗЕЙНЕТ АҚЫ ЖҮЙЕСІН РЕФОРМАЛАУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ
1.1 Рыноктық экономика жағдайында зейнетақымен
қамтамасыз ету
1.2 Зейнетақы жүйесін реформалаудың әлеуметтік экономикалық алғышарттары
1.3 Жинақтаушы зейнет ақы жүйесінің дамуының шетел тәжірибесі

II.ТАРАУ. ҚАЗАҚСТАНДА ЗЕЙНЕТ АҚЫ ҚОРЛАРЫНЫҢ ДАМУЫН ТАЛДАУ
2.1 Қазақстанда зейнет ақы қорларының құрылуы мен
экономикада пайдаланылуы
2.2 Зейнетақы қорларының қаржы нарығындағы ролі мен олардың тиімділігін бағалау

ҚОРТЫНДЫ

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Қазақстан Республикасында зейнетақы қамтамасыз ету жүйесінің реформасы салыстырмалы аз уақыт ішінде басталып өз дамуын алды – жаңа зейнетақы жүйесіне әлі төрт жыл да болған жоқ. Жаңа зейнетақымен қамтамамсыз етудің жүйесі бір орында тұрып жатқан жоқ – ол үздіксіз даму процесінің үстінде екенін атап айтқан жөн. ¦сынылған еңбекте жинақтаушы зейнет ақы қорының не екенін біліп, оны жан-жақтан зертей аламыз.
Осындай көлемдегі зейнетақы реформасы ТМД елдер кеңістігінде Қазақстан Республикасында бірінші жүргізілді. Қазіргі кезде де ТМД мен Балтық елдерінің мемлекеттерінің бірде-біреуінде зейнетақымен қамтамасыз етудің осындай реформасы әлі іске асқан жоқ. Осымен қатар, зейнетақы реформасы өз уақытында жүзеге асырылды деп күмән келтірмей айтуға болады. Ал қиындықсыз еш нәрсе болмайды.
Осы дипломдық жұмыстың тақырыбы зерттеушіні өзінің жаңалығы мен жылдамдығымен және зерттеу ойының кеңістігінің үлкендігімен қызықтырады, ол терең ойлануға, соның ішінде, өз кәрілігіңді зейнет ақымен қамтамасыз ету жөнінде талғануға мүмкіндік береді.
Соныме қатар, осы дипломдық жұмыста қарастырылатын сұрақтар тек қызықтығымен шектелмейді, олар тағы қазіргі таңда өте актуалды. ¦сынылған еңбектің тақырыбының үлкен актуалдығы бірінші кезекте зейнетақымен қамтамасыз ету мәселесінің зор әлеуметтік маңыздылығымен көрінеді.
Зейнет ақымен қамтамасыз етудің деңгейі мен саласы республика халқының экономикалық және әлеуметтік жағдайының маңызды құрамдас бөлігі.
1. Закон Республики Казахстан «О пенсионном обеспечении в Республике Казахстан» от 07 января 2003 года;
2. Постановление Правительства Республики Казахстан от 12 мая 1997 года №819 об утверждении Концепции реформирования системы пенсионного обеспечения в Республике Казахстан;
3. Постановление Правительства Республики Казахстан от 30 сентября 1997 года № 1396 об утверждении Положения о лицензировании деятельности накопительных пенсионных фондов по привлечению пенсионных взносов и осуществлению пенсионных выплат;
4. Постановление Правительства Республики Казахстан от 26 апреля 1999 года № 47 об утверждении Положения о Комитете по регулированию деятельности накопительных пенсионных фондов Министерства труда и социальной защиты населения Республики Казахстан;
5. Положение «О квалификационных требованиях, предъявляемых к лицензиату, учредителям и руководящим работникам НПФ и документах, подтверждающих указанные требования для получения лицензии на осуществление деятельности по привлечению пенсионных взносов и осуществлению пенсионных выплат» от 3 декабря 1997 года № 31-п;
6. Основные требования к Правилам НПФ от 27 августа 1997 года № 3-п;
7. Инструкция «О порядке информирования накопительными пенсионными фондами вкладчиков и получателей о состоянии их пенсионных накоплений» от 18 декабря 1998 года №171-п;
8. Положение по раскрытию и публикации информации о деятельности накопительных пенсионных фондов в Республике Казахстан от 9 марта 1998 года № 30-п;
9. Инструкция «О формировании собственного капитала накопительных пенсионных фондов в Республике Казахстан» от 27 августа 1997 года № 2-п;
10. Правила по ведению бухгалтерского учета и представлению финансовой отчетности в накопительных пенсионных фондах от 13 октября 1997 года № 10-п, с изменениями и дополнениями от 18 декабря 1998 года;
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
I-ТАРАУ. ҚазаҚстан Республикасында ЗЕЙНЕТ АҚЫ ... ... ... Рыноктық экономика жағдайында зейнетақымен
қамтамасыз ету
2. Зейнетақы жүйесін реформалаудың ... ... ... зейнет ақы жүйесінің дамуының шетел тәжірибесі
II-ТАРАУ. Қазақстанда ЗЕЙНЕТ АҚЫ қорларының дамуын талдау
2.1 Қазақстанда ... ақы ... ... ... ... ... қорларының қаржы нарығындағы ролі мен олардың
тиімділігін ... ... ... ... ... ... ету жүйесінің реформасы
салыстырмалы аз уақыт ішінде басталып өз дамуын алды – жаңа ... әлі төрт жыл да ... жоқ. Жаңа ... қамтамамсыз етудің
жүйесі бір орында тұрып жатқан жоқ – ол ... даму ... ... атап ... жөн. ¦сынылған еңбекте жинақтаушы зейнет ақы қорының не
екенін біліп, оны ... ... ... ... зейнетақы реформасы ТМД елдер кеңістігінде Қазақстан
Республикасында бірінші ... ... ... де ТМД мен ... ... ... ... қамтамасыз етудің
осындай реформасы әлі іске асқан жоқ. Осымен қатар, зейнетақы реформасы өз
уақытында жүзеге ... деп ... ... ... болады. Ал қиындықсыз
еш нәрсе болмайды.
Осы дипломдық жұмыстың тақырыбы ... ... ... ... және ... ... ... үлкендігімен қызықтырады, ол
терең ойлануға, соның ішінде, өз кәрілігіңді зейнет ақымен қамтамасыз ... ... ... береді.
Соныме қатар, осы дипломдық жұмыста қарастырылатын сұрақтар ... ... олар тағы ... ... өте ... ... ... үлкен актуалдығы бірінші ... ... ету ... зор ... ... ... ақымен қамтамасыз етудің деңгейі мен саласы республика халқының
экономикалық және әлеуметтік жағдайының маңызды құрамдас бөлігі.
Ауқатты ... ... ... ... ету ... әлемнің
барлық елдеріне актуалды, бұның ішіне экономикалық жағынан ... ... де ... Бұл ... ... санының ішінде қарт азаматтардың үлес
салмағының табиғи өсуімен ... ал бұл ... пен ... ... мен ... ... мен ... және т.б. әлеуметтік пен
экономикалық қарым-қатынастарының эволюциясының нәтижесінде болған нәрсе.
¦сынылған ... ... ... оқырманды Қазақстан Республикасында
зейнет ақы жүйесін реформалаудың теориялық негіздерімен, ал ... ... ... зейнет ақы қорларының даму жағдайымен таныстырады.
Жоғарыда көрсетілгеннен осы дипломдық жұмыстың мақсаты шығады. Ол –
теориялық ... және ... ... зейнет ақы қорларын зерттеп
оқу.
Қойылған мақсаттан келесі жұмыс мәселелері туындайды:
1) Зейнет ақы активтерін ... мәні мен ... ... ... Зейнет ақы активтерін басқару механизмін сипаттау
3) Қазақстан Республикасында зейнет ақы салымдарының қалыптасу процессі
мен даму ... ... ... ... ... ақы активтерінің рөлін анықтау және олардың
тиімділігін бағалау.
5) Қазақстан Республикасында зейнет ақы ... даму ... ... ... методологиялық база болды:
1) Қазақстан Республикасының нормативті-құқықтық актілер,
2) мемлекеттік емес зейнетақы-жинақтаушы қорларымен ... Е.М. ... Е.Р. ... ... экономисттерінің экономикалық
сипаттағы әдебиеттер,
4) бұқара ақпарат құралдарынан жиналған мәлімметтер.
I-ТАРАУ. ҚазаҚстан Республикасында ЗЕЙНЕТ АҚЫ ... ... ... ... ... ... ... ету
Қазақстанда, КСРО-ның барлық елдерінде сияқты, әр ... ... ақы қоры ... ... ... ақы төлеу қорынан 25%-ды жалпыға
бірдей зейнет ақы қорына аударылады, ал ол жерде зейнет ақы ... бір ... ... да, сол ... ... ... ақыны төлеуге
жұмсалатын. Бұл зейнет ақы жүйесінің мәні осында еді: бүгінгі таңдағы ... ... өз ... ... ... зейнеткерлерді
қамтамасыз ететін.
Халықтың жұмыс істейтін бөлігі, өз алдына, ... да ... ақы ... келеді және ол солардан кейін жұмыс істейтіндердің зейнет ақы алу
уақытысы келеді және ол солардан ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілетінін білетін. Жинақтардың
ынтымақтастығы осында жатыр.
Бірақ, жұмыс істейтіндердің ... ... ... ... ... есе көп ... ... ғана ынтымақтастық жүйесі тиімді болады.
КСРО да ... ... ... ... ақы қоры бос ақша-қаражаттарды
мемлекеттің милитаризациясына инвестиция ретінде құя алды.
Бірақ, КСРО ... ... ... ... ... ... жағдай шиеленісіп, жылдан жылға ... ... ... ... бір ... 7 ... істейтіндер келеді, және
кәсіпорын іс-әрекетінің өтімуілігі мен ... ... ... әсерінен олар зейнет ақы қорына еш бір аударым ... ... ... ақы қоры іс ... банкрот болды. ... ... ... ... ... көп ... ... төлемдер бойынша қарыздар көлемі тез өсе бастады. /1/
Зейнет ақы ... көп ... ... көзқарасымен қарайды. Бірақ
ескі ынтымақтастық жүйені тек екі жағдайда қалпына ... ... ... ... ақы ... ... ... не оның шығынын азайту, бірақ бұл
екеуін де ... ... ... емес ... табысын үлкейту орташа айлықты өсіру, аударым қойылымын өсіру
немесе ... ... ... үлкейту есебінен мүмкін
болатын.
Республикада орташа ... ... ... ... өсу ... ... қойыламының мәнді өсуін кәсіпорындар көтере алмайды,
қазірдің ... ... ақы ... қорына барлық аударымдарды төлеу өте
қиын.
Жұмысшылардың зейнеткерлерге ... өсуі де еш ... ... ... есептеулері бойынша 2040 жылға бір зейнеткерге шамамен ... ... ... ақы ... ... ... қазіргі зейнет ақылардың
мөлшерінің қысқаруы есебінен, не зейнетке шығу жасын өсуруінен, бірақ ... ... ... мүмкін емес. Яғни, ынтымақтастық зейнет-ақы
жүйесінде барлық жеңілдіктердің алынып тасталуы маңызы зор ... ... да, ... ... әр ... жеңілдіктер көп болды, соның
ішінде мерзімнен ерте зейнетке шығу 45-50 жасында.
Жинақтаушы зейнетақы қорлары – бұл ... ... ... ... адамның өз
зейнетіне ақша жинауға үлкен ынтасы пайда болады, себебі жеке зейнет ақы
шотында қандай ақша көлемі жинақталса, ... ... ақы ... де ... ... салушы өзінің жинақталған соммасымен түгел немесе ... ... ... ол ... жоқ болып кетпейді, ол мұрагерлеріне
қалады.
Бірақ, әрине, қоғамда ... әр ... ... ... ... ақыны толығымен немесе жартылай жинақтай алмайтын адамдар
болады. Олар деңсаулығы жоқ, ... ... бір ... жері ... және ... ... ... бойынша әлеуметтік кепіл
болғандықтан, оларды өз қол ... ... ... ақы заңы бұл ... ... адрестік жәрдемақы
институттары арқылы шешеді. Зейнет ақы – бір ... ... ... немесе жинақтық зейнет ақы жүйесіне аударылған аударымдар болып
табылады. Жәрдемақыны мемлекет бюджет есебінен бөледі. Бүгінгі таңда ... ... емес – 2000 ... ... ... бұл ... ... мемлекет байланысты түссе, жәрдемақылар мөлшері де өседі.
Жаңа зейнетақы жүйесінде еңбек ақы төлеу қорының 25% - ... ... ... ... ... ал 10% ... ... жүйесіне түседі.
Зейнет ақыны есептеуде ынтымақтық жүйесіндегі еңбек стажының 1998 ... ... ... ... ескерсек (кім қанша тапса – сонша қалады)
15% салымды ынтымақтастық жүйесіне бір салық ... ... ... ... ұзақтығынан еңбек стажы байланысты болатын, және
сәйкесінше болашақ зейнет ақы ... ... біз бұл ... ... ... ... жаратылғанын білеміз, оларды мемлекте есебінен
қамтамасыз ету ... емес еді. ... ... ... ... ... ... олар жоқ болатындай заңмен қарастырылған. Бұл 1999
жылға Республика бюджеті туралы заңда ... Осы ... ... ... емес еді, әлі ... көп саны ынтымақтық жүйеден зейнет ақы
алуға құқығына ие.
Салымдардың екі ағымға бөлінуінен көбісінде түсініспеушіліктер туады:
«Егер 25,5% ... ... ... ақы ... үшін ақша қаражаттар
жеткіліксіз болса, онда 15%-қ ... ғана ... ... ... ... ... жылы ... бюджетте үкіметпен 50 млрд теңгеден аса зейнет
ақы төлеу бойынша Мемлекеттік орталыққа трансферттер қарастырылған. ¤тпелі
кезеңде ... ... ... ақы ... ... ... құралдары есебінен көмек көрсетті. ... ... ... бір сағатта көші мүмкін емес. Және бұл екеуі әлі көп
уақыт бірге жүзеге асады, ынтымақтастық ... 1998 жылы 1 ... ... кем ... ... жыл ... ... адаммен есептеспейінше бұл процесс
жүзеге асып отырады.
1.2 Зейнетақы жүйесін реформалаудың әлеуметтік экономикалық алғышарттары
Зейнетақы активтерін басқару ... ... қоры мен ... ... ... ... ... болып табылады,
басқаша сөзбен айтқанда әр-түрлі ... ... ... салу ... қызметі.
«Қазақстан Республикасында зейнет ақымен қамтамасыз ету туралы»
Қазақстан Республиканың ... және ... ... ... ... ... ... асыру ережелеріне сай Мемлекеттік
жинақтау зейнетақы ... ... ... ... басқару
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры зейнет ақы активтермен басқарушысы
ретінде НКЦБ-мен анықталатын ұйыммен жүзеге ... ... НКЦБ ... ... зейнетақы қорының өзімен де іске аса ... ... ... ... құру ... зейнетақы активтерімен
инвестициялық басқару 1999 жылы 14 шілдесіне дейін ... ... ... НКЦБ ... 14 шілдеде зейнет ақы активтерімен
басқару функциялары Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры берілді.
Мемлекеттік емес жинақтаушы қорының ... ... ... ол
зейнет ақы активтерімен басқару ... ... ... ... ... сәйкес (1998 жылы 13 ... ... ... ... ақы ... ... ... іске асады. Бірақ
қазір Жинақтау зейнет ақы қорынің өз активтерін өзі басқару ... ... ... атап ... жөн. Және Зейнет ақы активтерін басқару
компаниясындаға қойылатын жоғары талаптарға ... ақы ... ... қор өзі ... беру ... ... ... қорларға шығындарын
төмендетіп, функцялардың қайталануын шегеріп және қордың капитализациясы
есебінен қаржылық тұрақтылығын өсіруге мүмкіндік ... ... ... ... компаниясының басқарушы Мемлекеттік жинақтау ... ... ... ақы ... мен ... ақы активтерін басқару
компаниясымен арасындағы келісімдерге ... ... ақы ... ... ... ... 0,15%-н аспайтын ай сайынға
коммисионды сыый ақыға ие болуға құқы бар.
Зейнет ақы активтерін ... ... ... құнды қағаз бойынша
ұлттық комиссиямен реттелді. Бұл комиссия негізгі, резервті ... ... ... ақы ... ... компанияның
қойылатын негізгі нормативті талаптарды белгілеген. Зейнет ақы ... ... ... және ... ... капиталды қалыптастыруға
міндетті.
Негізгі резервті капитал Зейнет ақы ... ... ... ... ... ақы ... бойынша міндеттемелерін дер кезінде
қамтамасыз ету ... ... Ол ... ақы ... ... басқаруындағы зейнет ақы активтерінің көлемінің өзгеруіне
пропорционалды ... ақы ... ... ... өзіндік
құралдарынан келесі көлемде алынады:
- 0.25% 5 миллиард теңгеден аз ... ... ақы ... ... ... ... активтерінің мөлшері
кезінде
- 0,2% 5 тен 35 миллиард ... ... ақы ... кезінде
- 0,15% зейнет ақы активтерінің 35 тен 50 миллиард теңге ... 0,1% ... ақы ... 50 ... ... ... ... резервті капитал зейнет ақы активтерін басқару ... ... ... ... ... ... ... жабу
үшін құралады. Ол зейнетақы активтері бойынша Зейнет ақы активтерін басқару
компанияның нақты ... ... ... ... ... ... ... есебіндегі соммадан құралады:
- Республикада зейнет ақы активтерін ... ... ... ... ... ... ... Республикадағы зейнетақы активтерімен ... ... ... ... ... 2% алып тастағанда.
Егер Зейнет ақы активтерін басқару компанияның нақты табыс коэффициенті
анықталған минималды мөлшерінен аз болған жағдайда, ... ақы ... ... ... ... капитал есебінен арасындағы айырманы
зейнетақы ұтысына қарай ... ... ... капитал
мөлшерінің жеткіліксіз болған жағдайында қалдық негізгі резервтік капитал
есебінен жабылады. Егер бұл да аз ... онда ... ... ... ... ... ... ақы активтерін басқару
компанияның меншік капиталының компаниясының меншігіндегі активтер ... ... ... ... сипатталады. Меншік
құралдарының жеткіліктігінің коэффициентінің минималды мөлшері Зейнет ақы
активтерін ... ... ... ... ақы активтерінің көлеміне
байланысты:
- 5 млрд теңгеден аз коэффициент – 0,02;
- 5 тен 10 млрд ...... 10 млрд ... аса – ... ақы активтерін басқару компанияға ... ... ... тыс ... ... құралдарын салу бойынша шектеулер
қойылған, олар 0,25 коэффициентінен аспау тиіс.
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры мен ... емес ... ақы ... ... ақы ... басқару екі принциптің
үйлесімдігін қажет етеді: тәекелді ... ... және ... ... ету, ... ... ... (Қазақстан
Республикасының ¦лттық Банктiң ДРРЦР) Жинақтау зейнет ақы қорын мен ... ... ... ... инвестициялық қызметіне белгілі ... ... ... әрбір қаржы инструменттері бойынша ұлттық комиссия мен
зейнет ақы активтерін орналастыру бойынша Қазақстан Республикасының ... ... ... ... сай келесі шектеулер іске
асады: /4/
• Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры үшін:
- Халықаралық қайта құру және даму ... ... ... құру ... ... Халықаралық төлемдер банкі; Азия даму банкі; Халықаралық
қарды корпорациясы; Ислам даму банкі сияқты халықаралық ... ... ...... көп ... ... депозит сертификаттары және екінші деңгейлі мемлекеттік
банктер ... – 20% көп ... ... ақы ... ... ... үшін
Тура сол шектеулер, тек Зейнет ақы активтерін басқару компания зейнет
ақы активтерін мемлекеттік емес ... ... ... құқы бар, ... бұл ... ... А ... тізіміне
кіру керек – 30% артық емес.
Жинақтаушы зейнет ақы қор идеясы біздің халықпен ... ... ... ... ... ... сақтандыру қоры сияқты
қаржы пирамидаларының ... ... ... ... әлі ... ... жоқ. Жеке трастық компаниялардың өткен тәжәрибесі ... ... ... ақы ... салуға әлі дайын емес. Мүмкін
мемлекеттік жинақтаушы зейнет ақы ... ... ... бірақ бұл жалпы
мемлекетке деген сенімге тура пропорционал.
Жаңа құрылымдарға деген жалпылай ... ... ... ... ... ... механизмін, оларды мемлекеттік бақылау тәсілдерін білмеу мен
түсінбеумен байланысты.
Смағулов және МММ компаниялары ... ... ... ... әлі заң ... ... атап кеткенжөн. Компанияларды тек
салық органдарына ғана есеп беретін. Бірде бір мемлекеттік органы, халықтан
жиналған ақша ... ... ... ... кім жауап
беретіні және осы ... ... ... ... не болатынын бақылай
алмайтын. Бүгінгі таңда ... ... ақы ... ... ақы
активтерін басқару компанияларын және ... ... ... ... үш ... ... ... ақы
агенствосына, құнды қағаздар бойынша ¦лттық комиссияға (қазір ... ... ... Құнды қағаз нарығын реттеу департаменті) және
¦лттық Банкке тапсырған. /5/
Осы құрылымдардың қызметін ... ... ... лицензиялау
механизмі арқылы жүзеге асады. ¤з қызметін істеу үшін әр бір қор ... ... алу ... алу үшін қор ... ... сай болу ... зейнет ақы жинақтармен іс-әрекет ... ... ... өте ... квалификациялық талаптар қойылады (меншік капитал
көлеміне, құрылтайшыларға, басұарушы адамдарға, техникамен ... ... ... Егер ол барлық талаптарға сай келсе, онда лицензия
алуға болады. Осыдан кейін күнделікті есеп ... және ... ... ... арқылы үздіксіз бақылаау жүреді. ... ... ... ... компаниялары Қазақстан Республикасының ¦лттық Банктiң
Депортаментi күнделікті сегіз есеп беру формаларын ұсынуға міндетті. ... ... ... ... ... ал егер жағдай қалпына
келмесе, онда ол тіпті алынуы әбден ықтимал. /6/
Жарғылық капитал міндетті түрде құрылтайшылардың ... ... тек ... ғана ... ... Қор ... – 90 млн тенге, ... – 180 млн ... ... ақы ... ... ... үшін – 150
млн теңге. Бірақ бұл әлі соңы ... ... ... ақы ... ... активтердің өсу көлеміне байланысты өзінің меншік капиталын да
өсіру керек; негізгі құралдырға ... ... ... көлемі де
шектелмеген, бұл шектеме қорларға да ... ... ... жайдан-жай емес. Қорлардың және ... ... ... ... ... капиталы салым салушы, кредитор алдында
жауапкершілік туған кездегі критикалық жағдайдағы ... жабу ... ... ақы ... мен ... ақы ... ... компанияның
басқарушы адамдарына және мамандарына жоғары талаптар қойылады: жоғары
білім, алынбаған немесе өтелмеген ... ... ... олар ... ... ... ... керек. Арнайы білім деңгейі де
жоғару болу керек.
Қор жұмысын техникалық жағынан қамтамасыз ету де ... алу ... ... ... қор ... ақы ... басқару компаниясы мен банк-
кастодианмен келісімге отырған жағдайда ғана ... ала ... ... алу бұл ... емес, бұл ¦лттық зейнет ақы ақы агенствосы
мен қор басшыларының ... бар ... ... ... үлкен мәні
бар жұмыс.
Сонымен, жаңа зейнет-ақы жүйесінің барлық субъектілерімен жақынырақ
танысайық. Ол келесі ... ... ол ... зейнет ақы
қорлары, зейнет ақы активтерін басқару компаниялары мен банк-кастодианттар.
Зейнетақы ... сай, ... ... ... жинақтаушы зейнет ақы
қоры мен жеке меншік ... ақы ... өз ... ... ... қор – 1, ал жекеменшік – 15, ашық типтегі – 13, корпоративті –
2. Міндетті салымдар ... ... ақы ... ... 10% ... жинақы қорға 15%, ал жеке меншікке 10% ... ... ... ... ... емес. 15%-дық қойылым Мемлекеттік зейнетақы төлеу
орталығына салым салу үшін ... яғни ... ... ... төлеу үшін. /7/
Заңға сәйкес жеке меншік қорлар 2 түрлі болуы мүмкін: ... ... ... ... қордың құрылтайшысы болып табылатын
кәсіпорындар жұмысшыларынан ғана ... қор ... өте ... ... осындай қор құра отырып
өз жұмысшыларына қосымша қызмет көрсетеді. Сонымен қатар, бәсеке жағдайында
корпоративті қор құрылтайшылары өз ... ... қалу үшін ... ... ... белгілі бір зейнет ақы ... ... ... құқы жоқ. Мен корпоративті қор басшыларына (лицензиясы
бар) олар бұл не есебінен деген ... ... ... ... ... ... келісімге отырдың кәсіпорын есеп-шотқа қосымша саммалар аударады,
егер басқа қорға ауыссаң, еркін салымдар болмайды – бұл қалыпты ... ... ... ақы ... ... үшін ... Бұндай зейнет ақы қоры
келісімге отыруға ... бас ... құқы ... ... ... – салым салушымен келісімге отырады. Егер бұл еркін
салымдар болса, онда ... ... де ... ... Қордың ең маңызды
мақсаты – жеке зейнет ақы есеп ... есеп ... ... ақша ... және қандай инвестициялық табыс есептелді. Бұның бәрі тіркеліп,
есептелу керек.
Зейнет ақы қорымен ... ... ... ... ... ... ... болып екінші деңгейлі банк болып табылады, ол
тек ақша-қаражаттардың есебі мен ... да ... ... ақы қоры ... ... ... ... алмайды. Барлық
зейнет ақы жинақтары банк-кастодианың жеке есеп-шотына ... ... ... ... ... ... зейнет ақы активтерін
басқару компаниясы қабылдайды, сондықтан қор ақша-қаражаттармен еш нәрсе
істей алмайды.
1.3 Жинақтаушы зейнет ақы ... ... ... ... ... реформаға кірісе отырып шығыс еуропа елдері
әлеуметтік еңбек схемасына көз-қарасты ... ... ... ... ... күрт төмендеуіне байланысты әлеуметтік наразылықтың ... ... ... ... және салықты болуы қажет еді.
Барлық дерлік әлем елдерінде демографиялық процестер ... ... ... ... алып ... ол бұл ... және
әлеуметтік тәуекелді шиеленістіреді.
Мемлекеттік зейнет ақылар үкіметтің мойнына ілінді, Ж¦¤-гі зейнет ақы
мөлшері әлі өсуде.
ОЭСР ... ... ... ... ... ... ... (15-
65жас) 65 жастан жоғары тұлғалардың ... 1990 жылы ... 2010 ... және 2040 жылы ... дейін өседі. Бұндай бағыт басқа елдерге де
тән: 2040 ... ... 41,1%, ... – 42%, ... ...... зейнеткерге шаққандағы жұмысшылар саны ақырандап төмендеп келе
жатыр, сөйтіп бүгінгі таңда Жапонияда – 2,6, АҚШ – 2,5, ... - ... – 2,4, ... – 2,1, ... – 1,8.
Басқа еледрдің экономикасында зейнетақымен қамтамасыздан-дырудың даму
тарихы бойынша келесі моменттерді атап кетуге болады. Зейнет ақы ... ... ... ... табыспен қамтамасыз ету идеясы
II Дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болды және ... ... атқа ... ... ол 1946 жылы қолданыла бастады. АҚШ-та кейбір фирмалар
зейнет ақымен қамтамасыз етуді ғасыр басында енгізген, бірақ ... ... ... ақы ... басы 1949 жылы қаланды, бұл ... ... ... ... құю ... ... ... пунктті қосуына қол жеткізді. Бұл мысалға ... ... ере ... ... ... ... ... ету тең прогрессивті
өсе бастады. Көбіне компания қызметкерлер зейнетке шыққаннан кейін белгілі
бір төлемдер ... ... ... зейнет ақы төлемдері фирмалардың
міндеттемелері болып табылады, ал жұмыс беруші ... ақы ... ... ... ... ... ақыны төлеу үшін жеткілікті құралдарға ие болу үшін
жыл сайын қордан аударымдар жасауға міндетті.
Сонымен, ... ... ... ақы ... өзінің әлсіздігі мен
шектеулігін көрсетті. Қаржылық қиыншылықтардан және халықтың қартаюымен
байланысты, проблеманы шешу ... ... ... бұл ... ол ... ... және елдегі жалпы жинақтар
деңгейіне кері әсерін күшейтеді, себебі ... ... ... ... ... ақша жинауға ынтасы болмайды. Сонымен қатар, экономика
ғылым кандидаты, РҒА аға ... Л. ... атап ... ... ... ... ... зейнет ақы мөлшерін әр
түрлі шаралар арқылы шектеуге тырысады. Бұның орын алу себебі ... ... ... ... ... таңдау құқы болмайды.
Мұндай әлеуметтік-экономикалық жағдай көптеген елдерді іске асып ... ... ... ... ... моделі деп аталатын элементтер
жүйесін еңгізуіне алып ... Ол ... ... ... принципіне
негізделген, болашақтағы зейнеткерлер өзінің активті өмірі бойы ... ... ... ... ... ... ... салады.
Мемлекет әлеуметтік зейнет ақыларды тек жағдайы нашарларға ғана төлейді.
Зейнет ақы жүйелерінің әлемдік дағдарысының салдары келесі сипаттамаға
тән:
1) өсіп тұратын ... ... мен ... ... ақы төлемдері арасындағы әлсіз
байланыс
3) салым мөлшерінің өсуі
4) жәрдем ақы мен зейнет ақы ... ... ... мен ... ақы төлемдерінің тұрақсыздығы
6) тиімсіз мемлекеттік реттеу, әлсіз бөлу жүйесі
7) әлеуметтік наразылық.
Халықты әлеуметтік қамтамасыз ... ... ... мәнді және
макроэкономикалық проблемалардың пайда болуына алып келді.
Кез-келген ел азаматын зейнет ... ... ету ... ... ... ... ... жасына жеткен әр бір азаматқа әлеуметтік минималды төлем
деңгейінде жәрдем ақы қамтамасыз ету
2) әр-бір ... ... ... ақы ... ... ... және соңғы нәтеже табыс деңгейінің бейнесі болып табылу керек
3) жағымды салық ... ... ... ... ... әр ... ... сатып алу мүмкіндігін.
Шетел мемлекеттерінің зейнет ақы жүйесінің дамуының жаңа бағыттарын
реформа сипаты бойынша сипаттауға болады:
1. Радикалды реформалар: ескі ... бөлу ... ... ... жоспарлар жүйесіне ауыстырудан тұрады. Ол жеке меншік және
міндетті болып табылады. Буған Баливия, ... ... ... мысалға келтіруге болады.
2. Аралық реформалар: міндетті жеке жинақтаулар жүйесін қоғамдық бөлу
жүйесімен үйлестіріп дамыту. ... ... ... Внгрия,
Перу, Польша, Уругвай.
3. Басқа реформалар: радикалды реформаларсыз мамандық ... ... ... ... және қоғамдық бөлу жүйесінің ауыртпашылығын
жұмсарту мақсатында еркін жинақтарды күшейткен елдер. ... ... ... США, ... Ресей, ¦лыбритания,
Швейцария. /8/
Жоғарыда аталған зейнет ақымен ... ету ... ... ең ... ... ақымен қамтамасыз ету жөніндегі бағдармалар мен
заңдарды жүзеге асыру арқылы іске асады.
Мысалы Францияда әлеуметтік қамтамасыз ету ... ... ... ... 1972 жылы бастап еңбек келісімдірінде міндетті түрде енгізілетін
қосымша зейнет ақы бағдарламасы бар. ... 1978 жылы ... ... ... ... ақы ... байланыстыратын зейнет ақы қамтамасыз
етудің мемлекеттік ... іске ... ... емес ... ... қазіргі құрылымын
келесі түрде көруге болады:
1) ... бір ... ... ... ... сала ... іске ... бағдарлама
3) жалпы ұлттық масштабта.
Бірінші түрдегі бағдарлама барлық елде кездеседі, бірақ олар АҚШ-та,
Канадада, ¦лыбританияда, Жапонияда көбірек тараған. ... ... ... ... тән. ... ... ақы ... ету
ұлттық масштабта Скандинавия елдерінде қолданылады, бұл жерде Жалпы ұлттық
деңгейде орталық зейнет ақы қорлары құрылған.
Әртүрлі елдердегі ... ақы ... ... ... ... Мысалы АҚШ, Ирландия және ¦лыбритания зейнет ақы ... ... ... хат ... ... жүргізетін траст компаниялар нысанында
құрылады: Нидерландыда, Швейцарияда, Бельгия мен ... ... заң ... ... ... ... ... Германияда көптеген кәсіпорындар өз жұмысшыларын зейнет ақымен
қамтамасыз ету ... ... ... шоттар, сонымен қатар автономды
зейнет ақы кассалары немесе көмек қорлары құрылады. Әр түрлі ... ақы ... ... ... ... бірі зейнет ақы
қорытындыға млрд.долл. активтер көлемі, оснымен қатар бір адамға шаққандағы
Ж¦¤-нің зейнет ақы ... %-к үлес ... ... елдердің
зейнет ақы қор активтер көлемі және ұлттық экономикадағы олардың ... 1 ... ... ... ... ақы қор ... орта жылдық өсу қарқыны
барлық айтылған елдерде жоғары болы: көп елдерде олар ... ... ... АҚШ – 12%, ... - 16%, ...... Құнды қағаз бойынша ¦лттық Комиссияның Есебінің мәліметтері
бойынша 1999 жылы 1 қантарына ... ақы ... 1. 2001 жылы ОЭСР ... ... ... ... ... ... ... ... % Ж¦¤ |Жан ... |
| ... | ... |
| | | ... ... |2908 |49 |12 ... |1752 |42 |14 ... |726 |77 |13 ... |254 |15 |3 ... |216 |68 |14 ... |195 |83 |28 ... |162 |29 |6 ... |122 |43 |7 ... |62 |25 |7 ... |31 |27 |7 ... |14 |28 |4 ... |6 |3 |1 ... |2 |3 |- |
* The Wall street journal, ... ... ... ... мың ... тұрды, оның ішінде мемлекеттік емес
зейнет ақы қорларының активтері – ... мың ... ... ... 1998 жылы ... 1999 жылы – ... өсіп тұр.
Осыдан, зейнет ақы активтер көлемі мен олардың активті ... ... ... ел ... айырмашылық келесі себептермен
анықталады: қорға міндетті емес ... ... ... (ірі ... ... ... ақы бағдарламаларымен көбірек қамтылған), белгілі
бір салаға жатқызылуы, жұмысшалардың әлеуметтік-кәсіби және ... ... ... ... ер ... зейнет ақы бағдарламаларына
қатысуға ынтасы көбірек), кәсіпорынның жеке немесе ... ... ... ... істейтіндер зейнет ақы бағдарламасымен көбірек
қамтылған).
ОЭСР елдеріндегі зейнет ақы қоры активтерінің тез өсу ... ... ... атап ... ... ... берілетін салық жеңілдіктері,
2) өз активтер орналастыратын кезде қорға арналған ... ... ... ... табыстылық деңгейінің салыстырмалы
жоғарлығы.
Көптеген елдерде жекешелендіру процесстерін қаржыландыру үшін ... ... ... көзі ... ... ... ... ақымен қамтамасыз
ету бағдарламасын осы еледердің үкіметтің алдын ала ... ... жеке ... ... ақы ... ... ірі ... жаңадан жекешелендірілген компаниялардың ақшаларын сатып алу үшін
құрады.
Жеке ... ... ... жеке меншік зейнет ақымен
қамтамасыз ету бағдарламасына салымдардың өсуіне және ... ... ... оң ықпалын тигізеді. Салым салушының құқықтарын
кеңейту салдары ... ... ... ... ... ... ... дейінгі салымдардан сәйкес табысына
қарай негізделген зейнет ақы ... ... көшу ... ... ақы және ... ... тәжірибесі шетел капитал құюдан табыстар
өсуі мүмкін, ал егер құнды ... ... ... ... ... тәуекел мөлшері азаятынын көрсетіп тұр.
Англия, Германия, Канада, Жапония, АҚШ және басқа да кейбір дамушы
елдер шетел ... ... ... шыға отырып үлкен пайда алды.
Чилидегідей Қазақстандағы басқару компаниялары ... ... ... яғни осы ... ... мақсаты – табыс табу.
Компаниялар акционерлік ... ... ... ... ... ақы ... резервті қор ретінде барлық зейнет ақы ... ... ... ... ... ... ... зейнет ақы активтері бойынша міндеттемелерді дер кезінде іске
асыруды қамтамасыз ету үшін зейнет ақы ... ... ... ... және ... капитал құрады. Резервті капитал өз қаражаттар
есебінен құрылады және басқаруға ... ... ақы ... ... ... керек. Негізгі резервті капитал қойылым мөлшері
зейнет ақы активтер көлеміне байланысты және 0,25 тен ... ... ... ... қызмет көрсетуінің тек 2 жылында құрылады және
компания үлкен табыс алғанда зейнет ақы ... ... ... ... ... туралы Қаулы қолданылады.
II-ТАРАУ. Қазақстанда ЗЕЙНЕТ АҚЫ қорларының дамуын талдау
2.1 Қазақстанда зейнет ақы қорларының құрылуы ... ... ... ақы қоры – бұл ... ... ақы ... ... Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнет ақы қоры.
2002 жылы 1 мамырында 15 ... емес және 1 ... ... ақы қоры ... ... ... ақы қоыр (ары қарай Мемлекеттік жинақтау
зейнетақы қоры) Қазақстан Республикасы үкіметінің қаулысымен № 1372 1997 54
қыркүйегінен құрылтайшысы Қазақстан ... ... ... ... акционерлік қоғам ретінде құрылған. Мемлекеттік жинақтау зейнетақы
қорынын міндетті ... ақы ... ... іске асыратын және Қазақстан
Республикасы ‡кіметі орнатқан тәртіпте зейнеткерлерге зейнет ақы ... ... ... ... ... ақы ... құру ... оларды мемлекеттік ... ... ... банк
депозиттеріне, халықаралық қарды ұйымдарының ... ... ... ... ... табылады.
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қорының директорлар кеңес құрамынақарды
министрінің бірінші орынбасарының басшылығымен ¦лттық Банк, Мемлекеттік
Кіріс ... және ... пен ... ... қорғау министрлігінің
өкілдері кіреді. Мемлекеттік ... ... ... ... ... жоғары орган функцияларын Қаржы Министрлігіне берді.
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнет ақы қоры Мемлекеттік емес жинақтаушы
зейнет ақы ... ... және ... ... ақы ... ... және
алушыларға төлемді жүзеге асыратын, сонымен қатар ... ақы ... ... ... оны инвестициялау жұмысын атқаратын заңды тұлға.
Зейнетақымен қамтамасыз етудің типтік келісімдеріне сай Жинақтау зейнет
ақы қоры міндетіне, сонымен қатар:
1) ... ... есеп ... белгіленген жылына бір рет
зейнетақы жинақтары туралы ақпарат ұсыну, ... ... ... ... ... ... өзіндік құнымен қосымша ақпарат
жіберу;
2) салым салушылардың зейнетақы жинақтарының ... ... ... ... ... салушының арызы бойынша зейнет ақы жинақтарын бсақа Жинақтау
зейнет ақы ... ... ... ... ... ... ... тексерулерді
жүргізу.
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнет ақы қорлары ашық және ... ... ... ... ақы қорлары, алушының жұмыс орны мен тұратын
жеріне ... ... ... ... ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қорлары бір немесе бірнеше заңды
тұлғалардың жұмысшылары, яғни ... үшін ... олар осы ... ... ... болып табылады.
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнет ақы қорының ... ... ... ... табылатын заңды және жеке тұлғалар
бола алады. Корпоративті жинақтаушы зейнетақы қорының ұүрылтайшылары мен
акционерлері тек ... ... ... ... ғана бола алады.
Жинақтау зейнет ақы қоры Комитет бақылауында жеке келесі түрдегі есеп
беруді ұсынады:
1) өзіндік құралдары бойынша бухгалтерлік ... ... ... ... ... ... ... ақшаның жылжуы туралыы есеп,
4) өзіндік капиталдың жылжыуы туралы есеп,
5) айналымнан тыс активтердің жылжуы туралы есеп,
6) таза ... ... ... туралы есеп,
7) таза активтегі өзгерістер туралы есеп.
«Қазақстан Республикасында зейнет ақымен қамтамасыз ету» туралы заңына
сәйкес Жинақтау зейнет ақы ... ... ... мен ... ... ... есебін екі бөлек жүргізеді, олар сәйкесінше құрылтайшы
қоры және алушы (салым алушы) қоры деп аталады.
Осы заңның с.п. 2.1 25 ... ... ... ... қорының құралдары
тек келесі мақсаттарда қолданыла алады:
1) тізімі Қазақстан Республикасының ¦лттық Банктiң ДРРДБ белгіленген
қаржы инструменттеріне орналастыру;
2) ... ... ... сай іске асыру;
3) зейнетақы жинақтарын басқа зейнетақы қорына заңға сәйкес аудару;
4) қате есептелген зейнетақы ... ... ... ... ... капиталына келсек, ол жарғылық
капитал мен қосымша ... ... ... ... ... ... ... соммасы, жабылмаған зиян арасында айырманы құрайды.
Жинақтау зейнет ақы қорының өзіндік капиталы құрылтайшылардың жарғылық
капиталға салған салымдар есебінен құрылады.
Жинақтаушы зейнет ақы қоры үшін ... ... ... ... ... да қаржылық емес активтерге салуды шектейтін норматив
белгіленгін, мемлекеттік емес ашық ... ... ақы қоры ... емес ашық ... ... ақы ... норматив – 0,3, ... ... емес ... ... қорына – 0,2. Бұл
норматив материалды емес ... мен ... ... ... ... ... алып тастағанда) өзіндік капиталға
қатынасы ретінде есептеледі. /9/
Жинақтау зейнет ақы қоры ... ... ... үлес ... ... тиеді. Бұл мемлекеттік ашық және ... ... ... үшін ... 2000 жылы 180 млн ... ... млн ... аз емес деп білгіленген және 1 жыл ішінде сәйкесінше 90
және 20 млн ... ... ... ... ... ... ... бойынша Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қорын 1998 жылы
жарғылық ... 10 млн ... ... ... ... бері ... жоқ. Жарғылық капиталға құралдар тек ақшамен және құрылтайшылардың
өзіндік құралдарының ... ... ... ары ... ... ... қордың зейнетақымен қамтамасыз ету нарығынан кетуге мәжбүр болуына
алып келеді де, содан аккудулденген зейнет ақы ... ... ... ... өзгерістер пайда болуына мүмкін. Мысалы, 2000 жылы
екі Мемлекеттік емес ... ... ... болды: ЖАҚ Жинақтаушы
зейнетақы қоры «‡міт» және ЖАҚ ... ... ... қоры ... кәсіподақ Федерациясы», ал кейін «Аbn Amro» және ... ақы қоры ... ... Газ» да ... /10/
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қорының 01.01.2001 өзіндік капиталының
соммасы 2959301 мың теңге құрады (зейнет ақы ... 2,5%). ... ... (жарғылық) капиталынан сәл-ақ көп. Резервті капитал
тек 5 Жинақтау зейнет ақы қорында бар, оның ... 98412 ... ... 82,5% ... жинақтау зейнетақы қоры мен Мемлекеттік емес
жинақтаушы зейнет ақы қоры Abn Amro Каспий Мұнай ... ... ал ... емес ... зейнет ақы қоры Қазақстан, Қазақмыс және Валют-
Транзиттің үлес салмағы Жалпы өзіндік ... ... ... ... ... ... капиталдың шектеулігінің негізгі ... емес ... ... ақы қоры басым бөлігі үлкен шығыс жасап,
кіші қаржы нәтижелерге ғана жетуі ... ... ... ... зейнетақы жинақтау қорларының активтерінің
жағдайы
| ... ... ақы ... |
| |р саны ... ... |
| | ... | |
| | ... | |
| | | ... ... |мемлекетттік |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | |(%) ... |313364 |9078178 |8746941 |67.5 ... |1876573 |1809915 |70.3 ... | | | | ... ... |26254 |388392 |373287 |74.3 ... |104581 |1664630 |1559643 |66.8 ... |47367 |2649056 |2397132 |63.4 ... |605384 ... |20428857 |66.9 ... ЖҚ| | | | ... |75161 |4343962 |3981597 |64.3 ... |261174 |8950491 |8352595 |62.9 ... |2347286 |2204895 |72.2 ... | | | | ... |62174 |2277880 |2066200 |72.1 ... |117808 |3145177 |3075086 |62.2 ... |28286 |4142581 |3941001 |68.1 ... |98713 |5321201 |5303256 |55.7 ... |26873 |771801 |713081 |71.5 ... |1903545 ... |64953486 |65.3 ... | | | | ... |1811991 ... ... |89 ... |3715536 ... ... | ... | | | | ... ... ... қорының табысы келесіден тұрады:
Комиссионды сыйақы есебінен. Жинақы қорлармен белгіленген комиссионды
сыйақы мөлшері ... ақы ... ... 1%-н және зейнетақы
активтерін орналастыру дан ... ... ... соммасының 10%-дан
аспау керек. Зейнетақы қоры ... ... ... ... ... сыйақыны айына бір рет лаып тұрады. Комиссионды ... жыл ... ... ... табысқа қарай ... ... ... ... мен ... инвестициялау. Бұл
Жинақтау зейнет ақы қоры үшін өте үлкен мәні бар табыс ... Олар ... ... ... ... бар.
Аталған табыс есебінен жинақтаушы зейнетақы қоры өз шығындарын, банк-
кастодиан, мемлектеттік зейнетақы төлеу ... және ... ... ... ... ... ... 2000 және 2001 жылы кейбір Жинақтау зейнет ақы қоры ... ... ... Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнет ақы қоры «Құрмет»,
«Халық», «Қорғау» және «Қонаев атындағы», «Улар ... ... ... ... бітірді, олардың өзіндік капиталы бекітілген минималды жарғылық
капитал көлемінен аз болды. Егер Мемлекеттік жинақтау ... қоры ... ... шаққандағы шығынын 226 теғгені қызмет жасау үшін қажетті
минимум деп ... онда ... емес ... ... ақы ... ... көп.
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қорының мәртебесі Мемлекеттік ... ... ақы қоры ... ... ... үшін көп
шығындалмауға мүмкіндік беретіні түсінікті. Мысалы ... ... ... ақы қоры ... ... ... Мемлекеттік жинақтау
зейнетақы қорының операциялық шығындарынан асып ... ... үшін ... ЖЗЖ бойынша табыстың 54% Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қорына, ал ... емес ... ... ақы қоры ... ... ... ... Каспий Мунай Газға тиеді.
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнет ақы қоры шығындар құрылымында
жалақы, Зейнет ақы ... ... ... және ... ... мен ... ... ұлес салмағын алады. ¤кінішке ... емес ... ... ақы қоры өз ... ... ... ... еңбекті төлеу қорына ... ... ... емес ... ... ақы қоры бұл ... әлі де ақшаны
үнемдейді, 2001 жылы олар негізгі қызмет ... тек 0,2% ... ... мен жалпы реофрма сәттігі мамандардың ... ... ... мен
квалификациясына тікелей байланысты.
Қордың өмір сүру қабілеттігі мен тұрақтылығы тек өзіндік қаржы ... ... ... ... ғана ... ең алдымен салым
салушының ағымды және болашақ қор ... ... ... ... айтылғандай, Жинақтау зейнет ақы қорының негізгі функциялары
болып, зейнетақы салымдарын жинау, зейнетақы активтерін инвестициялау және
зейнетақы ... ... іске ... Осы ... ... ... зейнетақы резерві немесе зейнетақы жинақтары пайда болады. /11/
Жоғарыда айтылғандарға резюме жасай отырып, ... ... ... сүру ... мен тұрақтылығы өзіндік ... да ... ... да ... ... ... Менің ойымша, осы қорларды тиімді
басқару жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... ... Ал бұл өз алдында, тек білімі жоғары
басқару кадрлармен ғана ... аса ... ... ... қаржы нарығындағы ролі мен олардың
тиімділігін бағалау
Зейнетақы активтерін басқару компаниясы – құнды қағаз нарығының кәсіби
қатысушысы. Ол инвестициялық ... ... ... активтерін
қандай қаржы инструменттеріне салу немесе дер ... нені сату ... ... ... ... ... күту әр қашан пайдалы емес. Олардың
құны әрқашан ауысып отырады және үлкен табысты ... ... ... адам ғана ала ... ... ¦лттық Банктiң ДРРЦБ барлық басқару
компаниялары бойынша табыстылық орта ... ... ... ... сияқты. Егер компаниялардың біреуі орта көрсеткішпен белгілі
бір пайызға төмен ... ... онда ол ... ... ... өз ... толтруы тиіс.
«Ал зейнетақы қорларына түсетін қаражаттар индкесициялана ма?» деген
сауалды көп қояды. Тура мағынада айтсақ, онда жоқ. ...... ... ... инфляция коэффициентіне өсуі. Мысалға, егер
үкімет зейнетақыны индексациялауға шешім қабылдаса, онда Қаржы Министрлігі
бұл мақсатқа ... ақша ... ... ... ... ... жеке
жинақтауушы зейнетақы қорына ақша бермейді. Яғни көп адамдардың ойлайтын
индексациясы жүзеге ... ... ... ... инфляциядан
құтқаратын және қосымша табыс алуға көмектесетін ... ... Бұл ... яғни қаражатты белгілі бір табыс әкелетін
әр түрлі қаржы инструменттеріне салу. Осы ... ... ... басқару компаниясы айналысады.
Банк-кастодиан зейнета ақы активтерінің тәуелсіз есебін жүргізеді. ... ол ... ... ... ... табылады, банк компания мен
қордың зейнетақы активтерін басқару бөлігінде бақылау ... ... ... Қарым-қатынастарды реттеу мақсатында банк-кастодиан,
зейнетақы қоыр және ... ... ... компаниясы кастодиалдық
келісімге отырады.
Типтік кастодиалдық келісім ... ... ... ... ... қағаздар бойынша ұлттық комиссия) және ¦лттық банк арасында жасалды.
Басқару компаниясы зейнетақы активтерін инвестициялау стратегиясы ... ... ... ... және неге салуға болатынын анықтайды.
Ең басты мәселе сенімдік болып табылады.
Біздің ... нені ... ... ... ... ... ... ¤кінішке орай бұл мүмкін емес.
Қор нарығында тәуекел мен табыстылықтың ... заңы бар. ... ... ... жоқ деп те ... болатын құнды қағаздар бар.
Мысалы мемлекеттік құнды қағаздар. Бірақ олардың табыстылығы да ... ... сәл ... және керісінше, табыстылығы жоғары, бірақ
оларға салым салу тәуекелі де жоғарырақ қаржы ... бар. ... қор ... ... «А» құрылған. Листинг акция мен
облигацияны қор биржасында ... ... ... ... Оған ... жоғары талаптарға сай болу керек. Мысалға, міндетті түрде шоттар
конверсиясын , екі жыл ... ... ... ... ... мен ... деңгейі жоғары болу керек. «А» листингіне ірі, болашағы бар
табыстылық деңгейі жоғары, «көк ... деп ... ... кіреді.
Бірақ, сонымен қатар, тәуекел бар, сондықтан зейнетақы қаражаттарын
қорғаудың қосымша механизмдері қарастырылған.
Ең алдымен бұл ... яғни бір ... емес ... ... қаражатты салған нәтижесінде тәуекелді болу. Құнды
қағаз бойынша ұлттық ... ... ... бір ... компания зейнетақы активтерінің 5%-н артық сала алмайды.
Буған қоса тағы бір ереже бар: ... ... ... 5%-н ... ... ... сатып алынады. Яғни егер бірінші
шектеу іске аспаса – зейнет ақы қорының барлық активтер құнынан 5%, ... ... ... ... ... банк депозиттеріне
орналастырғанда да ұқсас бағыт ұстанады. Банк депозиттеріне ... ... ... ... Активтің 10%-дан артық бір банкке ... ... ... ... Тізімін Қазақстан Республикасының
¦лттық Банкi анықтаған ... ... ... осы жолмен бөлініп
орналасады.
Тағы да бір талап қарастырылған – зейнетақы активтерін ... банк ... банк ... ... көлемін асырмайтын
самманы ғана сала алады.
Бұл шектемелер бір мақсатты көздейді: мүмкін болатын жағымсыз жағдайдан
зейнетақы салымдарын ... ... Егер бір банк ... ... бір ... ... құны күрт ... бұл қор активіне
жалпы қатты әсер ... ... ... көптеген банктерге бөлінген
және әртүрлі құнды қағаздарға салынған.
Тәжірибе көрсетіп отырғандай, әлемдегі ... ... ... ... ... Қоғамның әр бір жеке өкілі әдетте ұсақ қаржы соммасына ие
және мәні үлкен ... ... ... ... болмайды. Бірақ
қоғам бір адамнан емес, үлкен жиынтығынан тұратындықтан индивидуалды жеке
жинақтар ұлттық экономикаға мәнді ... ... ... ... ... ... меншік нысандарына қарай салым салушылар мен
зейнет ақы ... ... ... ... көрсетілген. Ол
Жинақтау зейнет ақы қоры зейнетақы ... ... ... ... жұмыспен қамтылған халық санының үлкен көөрсеткіші кезінде
түсімдердің төмен көлемі, ... ... ... және ... ... ... ... айырымы т.с.с.
Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры ... ... ... асып тұрған Мемлекеттік емес ... ... ақы ... активтерінің өсу қарқынын сақтауды, ... ... ... ... ... ... ақы ... басқару
компанияның тиімді қызметінің нәтижесі, ол Мемлекеттік жинақтау зейнетақы
қоры зейнетақы активтерімен ... ... ... ... ... ... қоры бұл ... 1999 жылы ІІІ кварталына
дейін Қазақстан Республикасының ¦лттық Банкi, ал ... ... ... ... өзі ... ... отыр. Екіншіден мемлекеттік емес
жинақтаушы зейнетақы қорына ... ... ... ... ... жалпы Мемлекеттік жинақтау зейнетақы қоры мен Мемлекеттік емес
жинақтаушы зейнет ақы қоры арасындағы таңдау проблемасы ... ... ... ... ... ... емес секторы
бірыңғай құбылыс емес, ол көптеген Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнет ... ... ақы ... ... ... мен ... Заң ... салушыларға бұл мәселеде де өз көмегін көрсетеді: кез-
келген салым салушы ... ... ... ... ... туралы
толық және шын ақпарат алуға жағдай жасады. /13/
Зейнет ақы активтерін басқару компанияның ... ... 2 ... сипатталыады: тәуекел мен табыстылық. Енді
табыстылық ... яғни ... ... ақы ... ... ... ... қаржылық нәтижесіне ... ... ... зейнет ақы қорлары мен Зейнет ақы
активтерін басқару компания бойынша ... пен оның ... ... ... ... бойынша табыстылық Зейнет ақы активтерін басқару
компания қызметінің тиімділігін бағалауда қолданылатын көрсеткіш. Ол ... ақы ... ... ... осы ... ... (1)
Кз = ((K2 – И)/(1+И)*100% ... И – ... ... ... ... ... ... органымен анықталған инфляция деңгейі.
Төменде номиналды табыс коэфициентін есептеу тәсілі келтірілген
К2 = (Cavt / ... ... Cavt – ... ... ... активінің бір шартты
бірлігінің орташа құны
Cavt-1- өткен жылдағы сол айдың ... ... бір ... ... ... активінің шартты бірлігі - зейнетақы активінің құнындағы
үлестік көлемі, ол ... ақы ... ... ... инвестициялық
қызмет нәтижесінде өзгерген шамасын сипаттайды. Оның өзгеріс шамасына
келесі факторлар әсер етеді:
1) ... ... ... ... ... ... деңгейі,
2) құнды қағаз нарығында ... ... ... ... ... валюта девальвация деңгейі
Инвестициялық құн соңына қарай Зейнет ақы активтерін басқару компания
түскен зейнетақы ... ... ... ... ... бірлік есебін
жүргізеді
Н = ПА/С
Мұндағы ПА – бастапқыда басқаруға түскен зейнетақы активтерінің жалпы
құны
С- инвестициялық басқарудың ... ... ... ... ... бірлігінің құны 100 теңге деп қабылданады.
Инвестициялық ... ... ... ... ... ... жүргізіледі:
Сt = ПАt / Нt
Мұндағы ПАt – күн ... ... ... ... ...... және өткен күндерде басқаруға түскен зейнетақы активтерінің
құнына шартты ... ... ... =Ht-1 + (B1 – ПВt)/Ct-1
Мұндағы: Нt - өткен күннің шартты бірлігінің жалпы саны
В1 – жинақтаушы зейнетақы ... ... күні ... ... мен трансферттік аударымдар соммасы
ПВt – ағымдағы күні жинақтаушы зейнетақы қорынан шыққан ... мен ... ... ... - ... күн ... бір ... бірлік құны
Әртүрлі Жинақтау зейнет ақы қоры мен Зейнет ақы активтерін басқару
компания ... ... ... ... ... ... алуға болады. Осы мәліметтер негізінде ... ... ... ... ... ... НПФ мен ... ақы активтерін
басқару компания табыстылығын салыстыру, бұл ... ... ... ... ... негізінде есептелген табыстылық
көрсеткіш Зейнет ақы активтерін ... ... ... ... ... үшін ... ... жалғыз көрсеткіш. Бұл
көрсеткіш портфельдің сапасы сенімділігін айқындамайды. Зейнет ... ... ... ... ... ... бағалау үшін
көрсеткіштер жүйесін қолдану керек. Олар клесіден тұрады:
1) нарық үлесі
2) нарық капитализациясы
3) өтімуілігі ... ... ... ... ... ... ... валютасына номиналданған
қаржы инструменттерінің құнының көп өсуі әсер етті. Бұл әлем ... ... ... олар бойынша оң бағам ... ... ... ... ... ¦лттық валютаның еркін ... ... ... ... девальвация 1999 жылы көкек вйындағы қор
активінің жоғары ... ... да, 1999 жылы ... ... ... ... ... да қамтамасыз еткенін атап кеткен
жөн. Осыдан Жинақтау зейнет ақы қоры ... ... ... екенін және
инвестиция тәуекелін нақты бағалаудың қажеттігін сезе бастады.
Қор бойынша инвестициялық қызметті бағалау тәсілдерін ... ... ... ақы активтерін басқару компанияның барлық акналитиктердің ұжымдық
еңбегін ... ... Әлем ... ... UCAID мамандарынан консультативтік
көмек сұрау қажеттігі де әбден ықтимал болу керек.
Зенеақы төлем ... ... ... ... ... ... ... төлемдері соңғы қаржы нәтижесі болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазақстандағы зейнетақы ісінің жағдайының ... ... емес ... ... ... ... мен қалыптастыру
процесін жеделдетуге, заңдылықты жетілдіруге бағытталған ғылыми-тәжірибелік
үлгідегі ұсыныстарды енгізуге мүмкіндік береді.
Зейнетақы жүйесін қайта құру – өмір құны ... ... ... өмір ... ... көрсету бойынша іс-шараларды іске
асыру сияқты ... ... ... ... ... табуды
көздейтін ұзақ мерзімді бағдарлама болып табылады. Халықаралық тәжірибе
көрсетіп отырғандай, ... ... ... ... үлгіден
мемлекеттік-жеке меншік, одан соң толығымен жеке меншікке өтіп ... 1998 ... ... ... мемлекеттік үлгіден бас ... емес ... ... ... ... ... жүйесін
қамтамасыз ету адамның өзіне толығымен жүктелетін аз ғана ... ... ... емес ... жүйесін құру зейнетақымен ... ... ... түбегейлі өзгерістердің дер кезіндегі
өзгеруі болып табылады.
1. Мемлекеттік емес жинақтаушы ... ... мен ... ... ... аясын жаңадан
құрылған дербес шарттық-жинақтық түрдегі қаржылық институт
және Қазақстан Республикасындағы жинақтық ... ... ... ... деп мойындау керек. Мемлекеттік
емес жинақтаушы ... ... ... ... ... ... мәртебесі мен қызмет көлемін
реттейтін ... ... іске ... ... ... ... ... емес жинақтаушы зейнетақы
қорларының қызметінің тиімділігін және байланысқан ... ... ... факторлар анықталды:
а) мемлекеттік және мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы ... ... ... заңды тұлғамен – Зейнетақы активтерін басқару бойынша ... ... ... ... мен ... ... салымшылардың ақшаларын сақтау банк-кастодианға жүктелген.
3. Зерттеу Қазақстанда реформаны іске асыру бірінші кезекте
қаржылық ... ... ... және тек одан соң ... ... ... деген тұжырым жасауға
мүмкіндік береді. Зейнетақымен қамту әлеуметтік ... ... ... ... өтіп ... ... ... тарифтік мөлшерлемесіз жинақтау – бұл актуарлы
әдіспен есептелген зейнетақы ... ... ... сияқты қаржылық.
Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорларын қалыптастыру мәселесі
бойынша жасалған әректтер мен шешімдердің бюрократтық, кей ... ... осы қор ... ... ала ... ... ... зейнетақы заңына төлемнің бекітілген мөлшері бар
сұлбаларына арналған, шетелдерде қолданылып жүрген ... ... ... ... бөлім керек.
4. Халықты зейнетақымен қамтамасыз етуді толығымен іске асыру
үшін мемлекеттік емес жинақтаушы ... ... ... ... ... Ол үшін мынаны іске асырған жөн:
а) жасалған ерікті зейнетақы келісім-шарттарын оңтайландыру
бойынша ұйымдастыру-құқықтық ... б) ... ... ... қалыптастыруда әдістемелік
және тәжірибелік көмек көрсету жүйесі; в) іс ... емес ... ... ... ... жарналарын жинаушылар деп тану; г) мемлекеттік емес
зейнетақы қорларына заңды тәртіпте ЗАБК қатысуынсыз зейнетақы
активтерін дербес инвестицияландыру құқығын беру керек.
5. Елдің зейнетақымен ... ету ... ... ... ... ... зейнетақымен қамтамасыз етудің дербес басқару
органын құру керектігін көрсетіп отыр. Оның ... ол ... ... ... есеп ... керек, және
жыл сайын өз қызметі туралы парламент ... есеп ... ... етудің қаржылық негізі – азаматтардың ақшасы
болғандықтан, оларды басқару да жеке ... ... ... керек. Зейнетақы
жүйесі мен қор қаражатына басқаруды ... ... ... ... ... іске ... ... Зейнетақы қоры акционерлік қоғам
ретінде «Акционерлік қоғамдар туралы» Заңға сәйкес қызмет етуі керек.
6. Мемлекеттік емес ... ... ету ... ... бағыттардың бірі корпоративтік (кәсіптік)
зейнетақы бағдарламасы болуы керек. ... ... ... үшін ... ... ... онда жұмыс беруші мен жұмысшының біріккен зейнетақы
жарналары ескерілуі керек. Жұмыс берушілер мен кәсіпкерлерді
мемлекеттік емес ... ... ... ... ету ... Бұл ... тұрақсыздығын қысқартады,
еңбек тәртібін және еңбек өнімділігін көтереді, еңбек
ұжымдарындағы әлеуметтік ... және т.б. ... ... ... жүзеге асыру үшін актуарлық есеп айырысу
мен зейнетақы сызбанұсқасының түрлерін ... ... ... ... пен ... ... әдістерін
пайдалану қажет.
Бастапқы кезде мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорын басқарудың
сызықтық-функционалды құрылымын ұсынған дұрыс. Және де, негізгі мақсаттарды
іске асыру үшін ... ... ... ... саясатты
өткізу бөлігінде зейнетақы қорларын басқару аппараттарының құрамында ... ... ... құру керек.
8. Зейнетақы реформасын модернизациялау ... ... ... тығыз байланыста қарастыру ... ... ... ... қажет, өйткені бүгінгі күні мемлекеттік емес
жинақтаушы зейнетақы қорлары құнды ... қор ... рөл ... ... ... ... ... бірі – зейнетақы ... емес ... ... – іс ... ... ... нақты секторды ұзақ мерзімді инвестициялау идеясы жүзеге ... ... қоры ... ... ... ... ... Нақты тауар өндірушілер зейнетақы активтеріне жақындай
алмай отыр, өйткені банктерде жоғары несиелік мөлшерлеме және ауыр ... ... ... және ... ... ... ... қарапайым және сенімділігі жоғары
механизмін жасау ... ... ... және зейнетақы
жүйесін компетентті емес әрекеттерден қорғау үшін халықтың өз
таңдауын ... ... ... дербес шешім қабылдап,
жеке ... ... ... ... ... және т.б. ... ... дамуына ықпал ету керек.
Қазақстан Республикасында жүргізіліп жатқан ... ... ... реформалау бүкіл әлеуметтік саланы қайта құрудың ең маңызды
құрамдас бөліктерінің бірі болып табылады. Реформаның негізгі ...... емес ... ... ету жүйесін дамыту. Бұл
жүйе әлі ... ... ... заң ... және ... билігі
жағынан назар аудару керек.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Закон Республики Казахстан «О пенсионном обеспечении в Республике
Казахстан» от 07 января 2003 ... ... ... ... ... от 12 мая ... №819 об ... Концепции реформирования системы
пенсионного обеспечения в Республике Казахстан;
3. Постановление Правительства Республики ... от 30 ... года № 1396 об ... ... о лицензировании
деятельности накопительных пенсионных ... по ... ... и ... пенсионных выплат;
4. Постановление Правительства Республики Казахстан от 26 ... ... № 47 об ... ... о Комитете по регулированию
деятельности накопительных пенсионных фондов Министерства труда и
социальной защиты населения Республики ... ... «О ... требованиях, предъявляемых к
лицензиату, учредителям и руководящим работникам НПФ и ... ... ... для получения лицензии на
осуществление деятельности по привлечению пенсионных взносов ... ... ... от 3 ... 1997 года № ... ... ... к Правилам НПФ от 27 августа 1997 года № ... ... «О ... ... ... пенсионными
фондами вкладчиков и получателей о состоянии их ... от 18 ... 1998 года ... ... по раскрытию и публикации информации о ... ... ... в ... ... от 9 ... года № 30-п;
9. Инструкция «О формировании собственного капитала накопительных
пенсионных фондов в ... ... от 27 ... 1997 года ... ... по ... ... учета и представлению финансовой
отчетности в накопительных пенсионных фондах от 13 ... ... № 10-п, с ... и ... от 18 ... 1998 года;

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасында зейнет ақымен қамтамасыз етудің қазіргі жағдайы мен оны жетілдіру мәселелері79 бет
Қазақстан Республикасындағы зейнет ақы жүйесінің теориялық негіздері62 бет
Қазақстан Республикасының зейнет ақы жүйесі46 бет
Қазақстанда зейнет ақы қорларының дамуын талдау63 бет
Зейнетақы реформасы туралы20 бет
Нарықтың салық жүйесі6 бет
Қазақмыс корпорациясы ҚҚМЗ жағдайындағы жылына қуаттылығы 15 мың т. орташа болат құймаларын өндіру цехының жобасы76 бет
Қарттарға әлеуметтік көмек көрсету7 бет
Құрылыс ұйымдарындағы қызметкерлерге берілетін сыйақылар есебін, аудитін және талдауды ұйымдастыру ерекшеліктерінің теориялық аспектілерін зерттеп, оны Алматы қаласы, «Многопрофильная компания «Достар» ЖШС-мысалында талдау, соның негізінде аудит жүргізу мен есебін жетілдіру67 бет
Құю цехы68 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь