Банкаралық несие

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

1. БАНКАРАЛЫҚ НЕСИЕ ЖӘНЕ ОНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК.ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАҢЫЗЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...6
1.1 Банкаралық несие нарығының теориялық аспектілері ... ... ... ... ... ... ... ... 6
1.2 Банкаралық несие . банктік ресурс көздерінің бірі ... ... ... ... ... ... ... ... ...10


2. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БАНКАРАЛЫҚ НЕСИЕ НАРЫҒЫН ТАЛДАУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...16
2.1 Банкаралық несиенің қызметтік негізі және оның ресурстық базаны құрудағы ролі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 16
2.2 Банктік қызмет нарығындағы банкаралық несиені талдау ... ... ... ... ... ... 20
2.3 Коммерциялық банктердегі банкаралық несие беру механизмі («Халық Банкі» АҚ мысалында) ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...34


3. БАНКАРАЛЫҚ НЕСИЕ ЖҮЙЕСІН ЖЕТІЛДІРУ ЖОЛДАРЫ
3.1 Банкаралық несиенің негізгі элементтерін жетілдіру жолдары ... ... ... ...43
3.2 Банкаралық несиелеудің шетелдік тәжірибесі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..54

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..57
Тақырыптың өзектілігі клиенттерді кассалық есептік процессте қызмет көрсету және төлем үшін банктер бір-бірімен өзара қарым-қатынас, яғни корреспонденттік қатынас орнатады.
Осы кезеңге дейін қаралған мемлекеттік меншікті басқару үлгісі өнеркәсіптік орталықтанған жүйеде бюджеттік қаржы экономиканы дамытудың мемлекеттік жоспарлауының шеңберінде бөлінетін, қаржылық-несиелік мәселелердің заңмен қадағалануын ескермеуі.
Еліміздегі нарықтық қатынастардың дамуымен қатар айрықша маңызы бар банктердің пайда болуымен кәсіпкерлік қызмет субьектісінің қаржылық-несиелік қатынастарын реттейтін нақты заңдылықтар керек болды.
Бірақатр банктерде өз қызметтерінің орындалуы үшін әрі пайда табу үшін қарызға ақша алуына тура келеді. Қаржы таратудағы кең таралған форма несиелік келісімшар негізінде банктен қарыз алу.
Клиенттерді кассалық есептік процессте қызмет көрсету және төлем үшін банктер бір-бірімен өзара қарым-қатынас, яғни корреспонденттік қатынас орнатады. Мекемелердің банкаралық несиені корреспонденттік шот арқылы төлеуінің екі нұсқасы бар:
1. Орталықсыздандырылған – коммерциялық банктердің бір-бірімен корреспонденттік қатынасына құрылған.
2. Орталықтандырылған – банктер бір-бірімен есеп айырысуы үшін делдалдық етеді және қаржылық айналымды реттеп, бақылайды.
Корреспонденттік шот – бұл Ұлттық банктің жанына ашылған банктердің өзіндік есептік шоты. Корреспонденттік шотта коммерциялық банктің меншікті қаржылары, несиелік есептік операцияларға әсер ететін, клиенттердің касаалық және басқа да қызметтері сақталады.
Коммерциялық банктер Ұлттық банктен ашқан коммерциялық шоттарының көмегімен банкаралық несие тәрізді операциялар жүргізе алады.
Қазақстан Республикасының нарықтық аймағында орын алатын барлық экономикалық реформалардың табысты жүргізілуінің негізі тұрақты ақша айналымының ойдағыдай қызмет етуі болып табылады. Банкаралық несие жүйесі – бұл кез келген мемлекеттің ұлттық шаруашылығының маңызды саласы. Коммерциялық банктер мемлекеттің ақша-кредит саясатына сәйкес әрекет ете отырып, ақша ағындарының айналымына, эмиссиясына, жалпы массасына әсер ету арқылы ақша қозғалысын реттейді. /7,14/
Несие – банк жүйесінде маңызды рөлге ие. Несиенің экономикадағы алатын орны да елеулі. Демек, бұл тақырып - өзекті. Несиенің маңызы, сонымен бірге оны қолдау аясы елдің экономикалық жағдайына байланысты үнемі өзгеріп тұрады. Айталық, экономиканы орталықтанған жоспарлы түрде басқарудан нарықтық экономикаға өтуге байланысты біздің елімізде коммерциялық және ипотекалық, лизингтік, қаржылық банктік операцияларды пайдалану жаңғыртылады, сонымен бірге несие қатынастары мен несиенің көлемі, несие ставкасы де өзгереді.
1. Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 6 ақпандағы Қазақстан халқына арналған «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік саясаттың басты мақсаты»
2. «ҚР Банк ісін дамыту туралы» Заңы, Алматы, Юрист, 2003 ж. 15 б.
3. ҚР «Қазақстанның даму банкі туралы» Заңы 2001 ж. 25 сәуір №178-ІІ
4. Арутюнов Ю. А., Финансовый менеджмент, учеб. пособие.-М.: КНОРУС, 2005.- 310 с.
5. Әлімбаев А. А. Банктік және өнеркәсіптік капиталдың шоғырлануы: Қазақстанда қазіргі беталыс және түйінді мәселелердің дамуы. -Қарағанды 2002.
6. Байысова Ә. Экономикалық білім беруді дамыту, Экономика негіздері 2005, №2 -36-38 беттер.
7. Бобылева А. З., Финансовые управленческие технологии, учебник / МГУ им. М. В. Ломоносова, фак. гос. управления.- М.: ИНФРА-М, 2004.- 315-341 с. Брег С. М., Настольная книга финансового директора =The new cfo financial leadership manual / пер. с англ.: А. Куницын, Д. Акулов, В. Ильина, О. Никифорова; науч. ред. А. Куницын; ред. С. Огарева.- М.: Альпина Бизнес Букс, 2005.- 532 с.
8. Бекболатұлы Ж. Қаржы-несие мекемелерінің тиімділігін арттыру факторлары Қаржы-қаражат 2007 ж. №5, 40-45 бет.
9. Васильева Н. А. Экономика предприятия, М.: Юрайт-Издат, 2006. 190 с.
10. Голом М., Гурко А., Смиренко Е. Развивать новые виды кредитных операций необходимо // Банки Казахстана 2001 г. №N11.
11. Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в Казахстане: учебное пособие. –Алматы: Экономика, 2001
12. Дауранов И., Шмикина А., Рудецких А. Малый бизнес: проблемы оформления кредита // Вестник предпринимателя 2008 г. №4 –с. 21-27.
13. Жуйриков К. К., Раимов С. Р., Корпоративные финансы: учебник.- Алматы: 2004.- 51 с.
14. Жуков Е.Ф., Максимова Л.М., Печникова А.В. и др. Деньги. Кредит. Банки: учебник для вузов. –М. 2002 г.
15. Зиябеков Б. Кредитное бюро - инструмент выявления рисков, Банки Казахстана 2008 г. №3.
16. Ильминская, С. А. Политика управления оборотным капиталом как часть общей финансовой стратегии предприятия, Финансы и кредит.- 2007.- № 15. - С. 5 -11.
17. Короткевич В. Г. Практикум по экономике, организации производства и маркетингу на предприятии, учеб. пособие - Минск: Вышэйшая школа, 2004.- 217с.
18. Көшенова Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары: Оқу құралы. –Алматы: Экономика, 2000 ж.
19. Коробейников М. Роль кредитования АПК в период становления рыночных отношений, Финансовый бизнес №37- с. 33-387, 2007 г..
20. Қуатова Д. Я., Кәсіпорын экономикасы, практикум.- Алматы: Экономика, 2006.- 26 б.
21. ҚР-ның «Ашық акционерлік қоғам халықтық банктің борыштық қарыз есебінің тәртібі» 2000 ж. 20 қаңтар №20.
22. Қазақстанның Ұлттық банкінің хабаршысы №2008, №6
23. Қазақстанның Ұлттық банкінің хабаршысы №2008, №8
24. Лаврушин О.И., Мамонов И.Д., Валенцева Н.И. и др. Банковское дело: учебник для вузов. –М. 2000 г.
25. Лисак Б. Анализ кредитоспособности и платежеспособности заемщика банка при потребительском кредитовании // Банки Казахстана 2007 №6. –3-6.
26. Макмутова М., Святов С., Алибекова Ф. Эвалюция банковской системы // Банки Казахстана 2000 г. с.19
27. Мақыш С.Б. Қазіргі неиселік механизм және оларды жетілдіру жолдары: Автореферат. –Алматы. 2000 ж.
28. Масалимова С. Ж., Зиядин, С. Т. Қаржылық менеджмент, оқу құралы.- Семей: PRINTMASTER, 2006.- 32 б.
29. Орманбаев А.Х., Өмірбаев С.М., КЕсенгелдин С.М. Ақша. Қаржы және несие. Қарағанды: Болашақ-Баспа. 2000 ж.
30. Поляка Г.Б. Финансы. Денежное обращение. Кредит: учебник для вузов. –М: 2001 г.
31. Сейтқасымов Ғ.С. Ақша. Несие. Банк. –Алматы. Экономика. 2001ж.
32. Сейткасымов Г.С., Шаяхметова К.О., Абдраимова Г.Т. Бухгалтерский учет и отчетность в банках. Алматы, Қаржы-Қаражат, 2006
33. Самсонова Н.Ф. Финансы, денежноре обращение и кредит: учебник. М: 2001 г.
34. Смагулова Ш.А., Буханцева О.В. Малый бизнес и практика его кредитование в Казахстане // Вестник. ИПК. /Каз.Гос, Нац. ун-т им.Аль-Фараби. –Алматы. 2007г.
35. «Халық Банк» акционерлік қоғамының мәліметтері. 2006-2008 жж.
36. Статический бюллетень. Н.Б. 2007-2009 г.
37. Умбетов А. Кредитование малого бизнесам банки, Альпари 2008. №2. –С. 21-31.
38. Утеулин Е, Кенжеханов М. Система кредитования в банках, Банки Казахстана 2006. №5. –С. 26.
39. Үмбетәлиев А., Керімбек Ғ. Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік, оқу құралы.- Астана: Фолиант, 2005.- 76 б.
40. Шишаева А.В. Зачем нужен кредит и банки в рыночной экономике? Вводный курс по экономической теории. –М. 1997г.
41. Шелекбай Ә., Банк ісіндегі тәуекел-менеджмент, оқу құралы Алматы Экономика – 2008, 18-39 беттер.
42. Шаяхметова К., Банктік тәуекелдер: Оқу құралы.- Алматы: Қазақ университеті, 2004 – 78 бет.
43. www.kazinfo.kz
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ
............................................................................
......................................3
1. Банкаралық несие ЖӘНЕ ОНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК-ЭКОНОМИКАЛЫҚ МАҢЫЗЫ
..........................................................................
.6
1.1 Банкаралық несие нарығының теориялық аспектілері
................................6
1.2 Банкаралық несие – ... ... ... ... ... ... ... нарығын ТАЛДАУ
………………………………………………………………………..16
2.1 Банкаралық несиенің қызметтік негізі және оның ресурстық базаны
құрудағы
ролі.................................................................
...............................16
2.2 Банктік қызмет ... ... ... ... банктердегі банкаралық несие беру механизмі («Халық
Банкі» АҚ мысалында)
..........................................................................
.............34
3. Банкаралық несие жүйесін жетілдіру жолдары
3.1 Банкаралық несиенің негізгі элементтерін ... ... ... ... ... ... ӘДЕБИЕТТЕР
......................................................................57
КІРІСПЕ
Тақырыптың өзектілігі клиенттерді кассалық есептік процессте қызмет
көрсету және төлем үшін банктер бір-бірімен ... ... ... ... ... ... дейін қаралған мемлекеттік меншікті басқару ... ... ... ... қаржы экономиканы дамытудың
мемлекеттік жоспарлауының шеңберінде бөлінетін, ... ... ... ескермеуі.
Еліміздегі нарықтық қатынастардың дамуымен қатар айрықша маңызы бар
банктердің пайда болуымен кәсіпкерлік ... ... ... ... реттейтін нақты заңдылықтар керек болды.
Бірақатр банктерде өз қызметтерінің орындалуы үшін әрі ... табу ... ақша ... тура ... ... ... кең ... форма
несиелік келісімшар негізінде банктен қарыз алу.
Клиенттерді кассалық есептік процессте ... ... және ... ... ... ... қарым-қатынас, яғни корреспонденттік қатынас
орнатады. ... ... ... ... шот арқылы
төлеуінің екі нұсқасы бар:
1. Орталықсыздандырылған – коммерциялық банктердің ... ... ... ...... ... есеп ... үшін
делдалдық етеді және қаржылық айналымды реттеп, бақылайды.
Корреспонденттік шот – бұл Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... шотта коммерциялық банктің меншікті
қаржылары, несиелік есептік операцияларға әсер ететін, ... және ... да ... ... ... Ұлттық банктен ашқан коммерциялық шоттарының
көмегімен банкаралық несие тәрізді операциялар жүргізе ... ... ... ... орын ... ... ... табысты жүргізілуінің негізі тұрақты ақша
айналымының ... ... етуі ... табылады. Банкаралық несие жүйесі –
бұл кез ... ... ... шаруашылығының маңызды саласы.
Коммерциялық банктер мемлекеттің ақша-кредит саясатына сәйкес әрекет ... ақша ... ... эмиссиясына, жалпы массасына әсер ету
арқылы ақша қозғалысын реттейді. /7,14/
Несие – банк жүйесінде маңызды рөлге ие. Несиенің экономикадағы алатын
орны да ... ... бұл ... - ... ... ... ... бірге
оны қолдау аясы елдің экономикалық жағдайына ... ... ... ... ... орталықтанған жоспарлы түрде басқарудан
нарықтық ... ... ... ... ... ... және
ипотекалық, лизингтік, қаржылық ... ... ... сонымен бірге несие қатынастары мен несиенің көлемі, несие
ставкасы де өзгереді.
Оған қоса несие ... ... ... ... ... мен
түрлері сипаттайды. Несиенің негізгі екі формасы: коммерциялық және банктік
несие болады. Бұл екі ... ... ... ... ... қарыз
объектісі, динамикасы, пайыз мөлшері және ... ету аясы ... ... уақыттағы экономикалық жағдайы, оның ішінде
несиелі-ақша жүйесінде ... ... ... отыр. Несие ... және оның жеке ... ... ... ... да
бүгінгі таңда Қазақстанда күрделі өзгерістер ... яғни ... ... ... несие саясатымен тікелей байланысты.
Осыдан байқайтынымыз, несие - қазіргі ... ... ... деген сөздің өзі латын тілінен аударғанда сенімді білдіреді,
белгілі бір ... ... ... міндетін орындауға сенім көрсетуін
білдірсе, екінші жағынан несие банктердің ... ... ... жаюымен ұштасып, сол арқылы қазақ даласының қойнауының
капиталын кеңейту. /11,27/
Несиелендіру процесінсіз ауыл шаруашылығы және ... ... ... және ... тұрмыс-тіршілігі жақсармайды. Сондықтан
да бүгінгі таңда несиені дамыту өте қажет.
ҚР Президенті Н. Назарбаев өзінің Қазақстан халқына ... ... ... саясаттың басымдықтары туралы.
Үкімет, Ұлттық банк, Қаржылық ... ... ... ... ... қарсы жүйелі де жедел іс-қимылдар жасауының ықпалды
тетігін қалыптастырып, ... ... ... экономикасына
деген сенімін нығайтуы керек. ... ... ... ... жүйелі түрде нығайту қажет. Елдің қаржы ... ... ... бәсекеге қабілеттілігін және тұрақтылығын арттыру ... ... және ... министрлігімен бірлесе отырып атқаратын басты
міндеті болуға ... Өмір ... ... ... ... ... Біз оған дайын тұруға тиіспіз.
АҚШ-тың біздің банктерге елеулі әсер ... ... ... ... ... жөн. ҚБА әр ... ... неғұрлым мұқият
қадағалап, қажет болған жағдайда алдын ... және ... ... ... - деп ... /1, ... дипломдық жұмысымда банкаралық несиенің мәні мен орнын,
банкаралық несие ... ... мен оны ... ... ... – банктік ресурс көзі екендігін, «Ұлттық ... ... ... нарығындағы банктің қызметін, банкаралық ... ... ... ... ... мақсаты – нарықтық экономикадағы банкаралық несиенің
мәні мен оның ролін ... ... жету үшін ... міндеттер шешілуі керек:
- нарықтық экономикадағы банкралық несиенің мәнін анықтау;
- ҚР ... ... ... ... ... ... ... жүйесі мен оның жетекшілік рөлін
анықтау;
- Коммерциялық ... ... ... беру механизмін «Халық
Банк» АҚ мысалында ... ... ... жүйесін жетілдіру жолдары мен шетелдік
тәжірибелерді қарастыру болып ... ... ... ... ... ... теориялық және әдістемелік негізі ретінде заң
актілері, ҚР ... ... мен ... ҚР ... ... және ... ғалым-экономистердің ғылыми еңбектері пайдаланылды.
Зерттеу нәтижелері салыстырмалы ... ... ... ... ... қолдану көмегімен
жасалынды.
Диплом жұмысы кіріспеден, үш бөлімнен, қорытынды және пайдаланылған
әдебиеттер тізімінен тұрады.
Бірінші ... ... ... ... ... оны ресімдеу
тәсілдері, банкралық несиенің мәні мен маңызы, қажеттілігі мен ... ... ... ... несиелік қызметке талдау жасалды және
коммерциялық банкттердің банкаралық несиелері «Халық Банкі» негізінде
талданып, несиенің рөлі ... ... ... ... ... ... ... беріліп, еліміздің банктеріндегі несие беру жағдайы
бағаланып, ... ... ... банкаралық несиелеу жүйесін жетілдіру жетілдіру жолдары
мен шетелдік тәжірибелер баяндалды. Сөйтіп ... ... ... мемлекеттік қажеттілік ретінде қарастыру ... ... ... жұмыс нәтижелері негізінде әзірленген тұжырымдар
мен ұсыныстар берілді.
1 ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... ... ... несие нарығы туралы түсінік және оның мәні
Банктер - нарықтық құрылымдар жүйесінің орталық бөлімшелерінің бірі,
ал оның ... ... - ... ... нақты құруға қажетті жағдай
болып табылады. Несие жүйесінің негізгі буыны - ... ... мен ... ... ... қатынастарының басым көпшілігі банктер
арқылы өтеді. Банктер мемлекет пен ... ... ... жауапкершілігі шектеулі ... ... ... ... мен ... және ... ... бос
ақшаларын шоғырландырып, оларды іс жүзіндегі капиталға айналдырады. Сонымен
қатар, банктер төлем, есеп ... ... ... ... секілді сан
алуан операциялар жүргізеді. /2,32/
Бүгінгі күні әлем адамдарға қарағанда жылдамырақ өзгеруде. Бұл ... аса ... ... ... пен ... ... келе жатқан,
ресурстар мен қаржылық ағынды белсенді ... ... ... ... ... айналып келеді. Жаһанданудың ырғағы мен қарқыны күннен
күнге жылдамдай ... ... ... ... болу үшін ... ... озатын межелерге табысты аяқ басудың жаңаша жолдарын ... ... жаңа ... ... орынға ие болуы үшін мүмкіндіктері
жеткілікті. ... ... ... ... бәсекелестігін қолдап
әрі дамыту міндеті тұр. Осы ретте банк ісінің де ... арта ... екі жыл бойы ... банк ... ... ... орташа өсімі жылына 50 пайыздан артып отыр. Елдегі ірі банктерде
бұл ... ... ... ... 2008 жылы ... ... ... 71 пайызға жуықтады. Бұл құбылысты ... ... ... мен ... ... өнім мөлшерінің тез өсуіне байланысты
ел экономикасының үлкен қарқынмен өсуі, ... ... ... ... ... банк ... шағын және орта
бизнес секілді ... ... ... ... орта ... өсуі мен ... әл-ауқатының жақсаруымен түсіндіруге болады.
[17; 18]
Банк секторының дамуы ... ел ... ... ... ... өсуі ... банк ... әдетте,
неғұрлым жоғары қарқынмен дамиды.
Банкаралық несиелер – бұл бір банктің екінші ... ... ... ... ... банкке салған депозиттері. Бұл жағдайда несиелік
жағдайлардың субьектісі ... ... ... банктер болады. Еркін
несие қорлары бар ... ... ... ... ... – ақша
нарығында сатады. Банкаралық несиелердің көмегімен банктер өтімділігі жедел
түрде іске асатын істерді басқара алады, өздерінің қаржыларын ... ... ... ... ... уақытша орналастыруға назар аударады.
Банкаралық несиелер нарығының қатысушыларының қатарына өздерінің ... ... ... ... жағдайларына байланысты тұрақсыз
атқаратын банктер кіреді. Банкаралық ... ... ...... ... ... атынан әрі өздерінің есебінен қарыз
беруші немесе несие ... ... ... Олардың табысы – пайыздық
маржасы, орналастыру мен ... ... ... ... ақпарат
алып отырады және келісімдердің орындалуы үшін ... ... ... ... ... ... ... комиссиялық және
абоненттік төлемдері есебінен ... ... банк ... ... ... және ... жолмен (басқа банк, қор биржасы, брокерлік
бақылау т.б.) арқылы тарта алады.
Банкаралық несие нарығының қызметі:
1. Қаржылық рыноктың бас ... ... ... ... ... жеткізуші болып саналады;
2. Банктің ағымдық өтімділік құралы болып табылады;
3. Несиенің әр ... ... ... ... ... және ... мен ... бағалардың өзара айырмашылығы есебінен келіп
түсетін қосымша түсім көзіне айналады.
4. Банкаралық несиелер – рынок конъюнктураларындағы өзгерістерді барынша
жылдам елейді.
5. Банк қызметінің ... ... ... жатады.
6. Банктердің сенімді клиенттер мен серіктестер тауып, оларға тұрақты
түрде несие ... зор ... ... ... - ... ... ... Банкі және
екінші деңгейдегі банктер.
Банкаралық несиелендірудің делдалдары: брокерлік бақылаушылар, қор
биржалары, қаржылық ... және ... ... алушылар қатарына жататындар: екінші деңгейлі ... ... емес ... ... ... ... классификациясы:
1. Төлем айналымындағы алшақтық – несие сомасы қарыз ... ... ... ... ... Ағымдық өтімділікті қолдау.
3. Тартылған және таратылған қаражат сомасы мен мерзімі ... ... және ... ... ... ... ставкаларындағы
айырмалар есебінен кіріс келтіру.
5. Валюталық қаржылық нарықтағы операциялар ... ... ... банк ... өз ... орындамаған яғни кредитті
мезгілінде қайтармаған банктер ... ... ... ... ... ... өтеу үшін банк «аз ... ақша» займдарын алуға мәжбүр
болады. Бұдан шығатын қорытынды, бұл шешім өтімділік мәселесін ... ... ... ... ... ... әкеп ... мүмкін.
Банкаралық несие кредит келісімімен ресімделеді. Банкаралық нарықтағы
ынтымақтастық басты ... ... ... асады. Кредит келісімі
мыналарды қарастыруға тиіс:
1. келісім түрі;
2. несиелеу нысаны (несие мақсаты);
3. келісім мерзімі;
4. келісім құны (сыйақы);
5. ... ... ... бойынша жауаптылардың құқықтары мен міндеттері;
7. өзге де шарттары (форс-мажорлық);
8. қолтаңба.
Банкаралық несиелерді ресімдеу. Банкаралық несиені алу ... ... ... ... ... ... сома ... көрсетілген өтініш хат;
-несие ресурстарына деген талабы;
- пайдалану мақсаты;
- қайтару мерзімі ;
- нотариальдық расталған ... ... ... ... ... куәлік;
- қолтаңба және мөр бедерлемесімен бейнеленген құжат;
- несиеге өтінім беру күні мен жылдық баланс;
- экономикалқ ... ... ... жеке ... ... ... ... уақытында төлеуге қабілеттілігін дәлелдейтін құжаттар;
- өзге несие беру ұйымдарының кепілдемесі, олардың баланстық көшірмесі;
- жеке жылжымайтын мүлігіне құқығы туралы куәлік.
Несие ... ... ... құжаттарға жедел міндеттемелер жатады.
Осы міндеттемелермен басты келісімдер ... ... ... (келісім
договоры) алу ресімделеді. Банкаралық несие берілер кезінде несие берушіге
қарызгер төлемді орындайтындығы туралы құжат береді. Өз ... ... ... ... ... ... бір ... мәмілелерді
бекіту болып табылады. /16.5/
Кредитті алғаннан кейін қарызгер банк ұдайы кредитор-банкке ө ... ... ... несиелері жайлы мәлімет беріп отырады, сонымен ... ... ... бекіткен ликвидтік нормативтерді сақтау қажеттігін хабарлап
отырады. Қарыз беруші ... ... ... ... ... ... бақылап отырады.
Тараптар келісімге тұрғаннан бастап бір ай ағымында бір-біріне баланстары
мен экономикалық нормативтерін ұсынатын болады. Банкаралық несиені ... ... ... ... ... банк ... ... банктен мөр
басылған, қол қойылған соңғы есеп датасының балансын талап етеді. ... ... ... нақты болуын және берілген құжаттардың
заңдық күшінің болуын (электронды нұсасы түпнұсқамен сай келуі) ... ... ... ... ... ресурстары болған жағдайда немесе несиелерді
алуға қажеттіліктерді дилерлер байланыс ... ... ... ... ... ... көрсетілген:
- банкаралық несиенің сомасы мен валюта түрі;
- пайыздық үстеме және пайызды өтеу ... ... ... ... ... қою ... сәйкес төлемерді жүзеге асыру жөніндегі нұсқаулықтар;
- қолданыстағы басты келісімдер датасы мен нөмірге сілтеме.
Банкаралық несиені өтеу несиенің соңғы ... ... де ... Егер қарызгер банктің негізгі қарызы мен үстеме пайызын ... ... ... беруші қарызгерге айып төлетуге құқылы. Банкаралық
несиені ... оның бір ... тез ... ... ... болса, қарыз
берушінің жабаша келісімі қажет. Банкаралық несиені немесе оның белгілі бір
бөлігін жазбаша келісімсіз мерзіміен бұрын ... ... ... ... ... тармақтарға сәйкес болып қала береді.
Келісімшарт жасау ... ... сәт - ... өз ... ... ... банкті деңгейіне, оның капиталына, қаржылық
жағдайына қарамастан берілген болуы да мүмкін. Алайда келісімдердің ... ... ... бойынша белгіленген міндеттемелер банкаралық
несие нарығындағы негізгі мәмілелер есебіна сай ... ... ... ... банктің мүліктері де басты орында
саналады. Банкаралық несие бойынша пайыздық қарыздар келесі заңдар ... ... ... ... ставка;
2. Шаруашылық субьектілерінің депозит бойынша несие ставкасы;
Несиелік қатынастар шарттарын ... ... ... негізгі келісімде жазылады. Қарызгер ... ... ... үшін екі ... ... ... ... мәжбүр болады. Қарыз
беруші банк келіп түсуге тиіс қаржы кешіктірілген жағдайда ... ... ... күн ... екі ... бес ... дейін үстеме ақы
қосып отырады.
Бұл белгілі бір кезеңдегі қарыз беруші банктің ... ... ... ... алушы банк шотына салынуына дейінгі ... ... ... ... несиені алу не оны ... ... ... ... ... кейінге қалдырылады. /38.26/
Банкаралық несие бойынша кредит шарттары банктерге, банктерде қызмет
атқаратын еңбеккерлерге ... ... ... көбінесе үлкен пайызбен
қысқа мерзімге беріледі. Кредит ... ... ... ... ... ... көлеміне бағынышты.
Осы реттегі біріктірілген несие - банктердің немесе басқа несиелендіру
институттарының ... ... ... ... ... қарыздарды әуелі
көшбасы банктердің шағын бір тобы ұйымдастырады, олар шарттарды өзара
ескереді, ... ... ... ... жалпы санын сондай қарыздың
шағын үлестерін өзіне қабылдауға үгіттейді. Біріктірілген қарызға ... ... ... бір ... төте ... ... ... анағұрлым кем тәуекелді қоржынға ие болуға
мүмкіндік береді – қарызгерлер несие шарттарын ... ... ... несиегерлерді синдикатқа кіруге тартып, қажетті ақша сомасын жинауға
қабілетті бір органмен келісуі мүмкін.
Ал ең ірі ... бірі – ... ... ... ... ... да ... операцияларды бірлесіп жүргізу
мақсатында уақытша ұйымдастырған ... ... ... беру ... жобаларды іске асыру мақсатында және басқа да міндеттерді шешу
мақсатында банктердің ... ... ... ... ... ... және ... консорциумдардың, қауымдастықтардың
қызметіне қатысуға құқығы бар. ... ... ... ... ... топтарын бірлесіп несиелендіру үшін, сондай-ақ қаржы
нарығында басқа да қызметті іске ... ... егер ... ... ... ... ... заңнаманың талаптарына қайшы келмесе, ... ... ... ... ... ... ... бар.
Банктердің консорциумын құру үшін қажетті шарт оның қатысушыларының тең
несиегер банктердің құрамындағы ықтимал өзгерістен ... ... ... беру ... ... ... өздерінің
орындайтыны жөнінде міндеттеме ... ... ... Бірлескен
қызметтің аталған түрінің қатысушыларының құқықтық мирасқорлары туралы
норма банктердің ... құру ... ... ... тиіс.
1.2 Банкаралық несие – банктік ресурс көздерінің бірі
Банкаралық несиелер – қымбат кредиттік қор, депозиттерден айырмашылығы
резервтік ... ... ... ... ... несиеден түскен
барлық ақша банктің пайдалы ... ... ... ... құны - ... несие нарығындағы кредиттің
проценттік үстемесі – сұраныс пен ұсыныс әрекеттері негізінде бағаланады.
Несиелік және депозиттік келісімдер ... ... ... бір ... және ... бір ... ... несиелер мен депозитке шектеу қойылғанда банкаралық келісім
деген атауға жөн сілтеу дұрыс емес. Мысалға; банкаралық несиені овернайтты
депозит ... ... ... ... несие келісімдері – бұл
жазбаша түрде әрі екі ... ... ... ... ... ... ... банктік жүйелер сияқты екі деңгейді
міндеттейді. Бірінші деңгейі ҚР ... ... және ... ... ... ... екінші деңгей коммерциялық банктер
арасында.
Банкаралық несиенің ... ... ... ... оның
бастапқы элементтеріне, ерекшелігіне, бағытының жылдамдығына және ақысына
байланысты.
Банкаралық несиенің бастапқы элементтері – бұл ... ... ... ... ... ... бағытының жылдамдығы – ... ... ... ... ... ... мен ... алушы банктер
арасындағы кепілдік құны; банкаралық несие жылдамдығы – бұл ... ... ... ... және оны ... ... келіп шығатыны,
Банкаралық несиенің маңыздылығы ақылы алмасудың екі сатысын; қарыз (ссуд)
беруде – қарыз беруші банк, қарыз ... ... ... ... ... ... ал несиені жапқанда – ... ... ... алушы банк қамтамасыз ету мен міндеттеу, кредит алған кездеқарыз
алушы банкке міндеттейді. Негізінде банкаралық несие мәні ... ... ... ... ... банк ... формалық құндармен алмасу (несиелік және
кепілдік) тұрады.
Кесте 1
Несиелік және депозиттік келісімшарттардың ... және ... ... ... ... ... | ... мерзімі |және пайыз төлемі |
|келісімшарттың | | | ... | | | ... ... күні ... |Екінші күні |
| ... жұма ... күні ... |
| ... ... | ... ... |
| |жұмаға ... | ... ... |
| ... қоса | ... |
| ... | | ... ... күні ... ... ... күні.|
| ... ... ... кейінгі|Қаражаттың |
| ... ... күн ... кейінгі |
| ... қоса | ... ... |
| ... | | |
| ... | | ... апта |7 ... күн ... |Қаржылық |
| | ... күні ... ... | | ... 7-ші |
| | | |күн ... апта |14 календарлық күн|Келісімшарт ... |
| | ... күн ... ... | | ... ... |
| | | ... 14 күн |
* Мақыш С.Б. Қазіргі неиселік механизм және оларды жетілдіру жолдары:
Автореферат. –Алматы. 2007 ж.
Банкаралық ... ... оң әсер ... ... – беріктік және мәндеттілік қасиеттерімен
ерекшеленеді.
Банкаралық несиелердің беріктігі оның ... ... ... алмасу қарыз беруші банктің қарыз алушы банкке кепілдік бағасы ... ... ... ... оның ... қасиеті,
алдымен, несиелендіру үшін ресурстық базаны кеңейту қабілеті шығады.
Экономикалық ... ... ... ... ... бөлу
ресурстардың материалдық өндірістік несиелендіруге шектеу ... ... ... да ... ... ... ... сегменттер
банктік ресурстарды қайта бөлу.
Банкаралық несиелер шектеулі немесе дамымаған болса, ол кей жағдайда
банктің ақша шығаруына меншікті ... ... ... ... ... ... ... бір-бірімен тығыз байланысты. Банк жүйесі
тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... және
керісінше.
Несиелік ағымның жалпы заңы, табиғи және өзіне тән ерекшелігі ... ... ... өзінің маңыздылығымен ерекше.
Мемлекеттік құнды қағаздар нарығының банкаралық несие ... ... ... ... ... Банкаралық несиенің құрылымы
пайыздық үстеменің, оң және теріс сипатына байланысты өзгереді. ... ... ... ... ... ... ... қысқа
несиелерінің салыстырмалы салмағы кеңейеді.
Банкаралық несиенің «ұзақ» несиесін көбейту үшін төрт жағдай керек,
несиеге берілген заттың ... ... ... ... ... ... бірқалыпты болуы, мемлекеттік құнды қағаздардың табыс
деңгейінің ... және ... ... ... ... дұрыс
болуы шарт.
Оның құрылымына қарағанда көлемі төлем айналымына ... ... ... ... ... ... төлеу мүмкіндігі айналымы Банкаралық
несие көлемі үшін ... ... ... ... ... айналымы қарыз алушымен үнемі тығыз байланыста болады.
Активтердің өсуі немесе төмендеуі көп жағдайларда ... ... ... ... Төлем айналымындағы өзгерістер Банкаралық несиелер ағымына
әсер етеді.
Банкаралық несиенің ... - ... ... ... ... ... ... және қаражатты рентабельді ... ... ... ... ... ... ... ресурстаымен қаржылық жағдайы тұрақты коммерциялық ... ... ... Олар - ... бар ... банктер.
Қаржыларды таратудан түскен пайдаға несие беруші банктер ... ... ... ... қарым-қатынасқа пайдаланады.
Банкаралық несиенің мерзімі қсықа. Ол несие беруші банкті оперативті түрде
қаржы ... ... ... ... ақшаны және басқа да ресурстарды
жұмсайды.
Кесте 2
Ұлттық валютамен ... ... мен ... ... депозиттер*
| ... ... ... ... ... |берілген несиелер ... ... |
| ... ... ... ... ... |Сыйақылардың |
| |млн. ... ... ... |млн. теңге |орташа ... | |(%) | |(%) ... |394 |5,72 |26796 |3,85 ... |397 |6,00 |29656 |3,49 ... |860 |4,94 |53466 |2,56 ... |427 |6,00 |32890 |3,38 ... |436 |5,44 |30967 |3,38 ... |593 |6,08 |74016 |2,63 ... |467 |6,00 |42331 |2,21 ... |1164 |4,13 |42299 |3,16 ... |1261 |5,08 |51615 |2,41 ... |508 |6,00 |39899 |1,74 ... |539 |6,00 |43554 |1,86 ... |702 |6,02 |110449 |2,10 |
* ... ... Н.Б. ... ... несие нарығындағы қарыз алушы банк бұл нарықтың жағдайы
мен мақсатын жіті білуі керек.
Коммерциялық банк қызметіндегі ... ... ролі мен ... ... ... арқылы анықталады.
- қаржыларын есептік шоттарға және жедел салымдарға салу;
- жинақталған ... ... ... ... ... несие беруге
мүмкіндік беру;
- есептің орындалуы.
Жарғыға сәйкес қарыз алушы банк банкаралық несие келісімшартында
несиені ... ... ... ... ... Бұл жағдай несие уақыты
ұзақ болған жағдайда және бір ... ... ... ... іске ... уақыттық несиеде қаржы қайда, не үшін пайдаланатынын білу қажет емес.
Банкаралық несиенің маңыздылығы несиелік операциялар түрі ... ... банк ... ... ... болады.
Несиелендіру бір-бірімен байланысты үш бағытта шешім ... ... ... ... ... ... ... несиенің
жеткіліктілік бағасы.
Қарыз алушы банктің бағасы мынадай етіп ... ... ... ... ... банк жағдайы және жарияланған
рейтингтік беделі, сенімділігі мен ... да ... ... мен ... ... ... ... қарыз алушы банкте бар мәліметтер бойынша, анализ қорытындысы
бойынша қаржылық жағдайы;
- ... ... ... белгілі мәліметтердегі анализдік нәтижелері
бойынша тарихы.
Банкаралық несиелер мен депозиттер несиелік және ... ... ... ... несие нарығындағы ынтымақтастық – ... ... ... ... ... ынтымақтастық туралы басты келісім бір-
біріне қысқа уақыттық банкаралық ... ... ... ... және ... ... негізінде жасалады. Соманың нақтылығы, ... ... және ... ... ... ұсыныстарымен жүзеге асырылады. Ал
онда несиені ... ету ... ... сөз ... ... ... ... кредиттік келісімшартты қарастырады:
- шарттың мәні – қысқамерзімді несиені белгілі сомада ... ... ... ... келісімшарт мерзімі;
- келісімшарт құны;
- несиені қамтамасыз ету;
- келісімшарттың орындалуы үшін екі ... ... ... ... ... да ... сомадағы несиені қарыз беруші банктер қарыз алушы банктің
жарғылық капиталын, оның ... және ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің нормативті талабы
бойынша реттеледі, қарыз беруші банктің көп мөлшердегі сомасы, ... ... ... ... көп ... яғни қарыз алушы банктің меншік
капиталынан көп болмауы керек. /28. ... ... ... алған мөлшері қарыз беруші банк капиталының 25
пайызынан аспауы керек, ... ірі ... ... 50% баланстық
міндеттемелерін қосқанда несие беруші мекеменің капиталынан 8 есе аз болуға
тиіс.
Банкаралық несие ... бос ... ... ... ... ... ... несие үшін Орталық банктен көмек алуына ... ... ... ... ... ... инстанциясы» және коммерциялық
банктерге уақытша дағдарыстан тез өтуге көмектеседі.
Банкаралық несие ресурстаның қозғалысы ... ... ... ... ақша салмағының өзгеруіне әкелмейді.
Банкаралық нарықта ресурстар көбіне мына түрде орындалады:
- корреспонденттік шоттағы ... ... ... бір ... ... сыйақы төленеді;
- корреспонденттік шоттағы овердрофды түрдегі төленетін ... ... ... ... ... бағалы қағаздарының қайта
кепілдікке салу және оның есебі;
- орталықтандырылған несиелік ... ... ... ... және өкілетті банктер арқылы орналастыру;
- аукциондық негізде бөлініп, орталықтандырылған несиелік ресурстар.
«РЕПО» жобасы - (келісімшар негізінде қысқа мерзімдік ... ... 1 ... 1 айға ... ... ақша қорындағы қаржы ... өте ... ... ... ... ... ... түрінде есептесу,
елеулі қауіп-қатерден сақтайды. Бұл өте икемді, екі жаққа да ыңғайлы әр
түрлі ... ... ... Бір ... ... ... ... түскен ақша қорға түсіп отырады. Сатып алушы бағалы қағаздармен
жұмыс істеуге құқылы. Ол сол ... ... ... ... ... алады және сондай қағаздармен қамтамасыз етуге әрі қор биржаларын,
репоның ... ... ... ... алып ... ... 3
Несиелерді тарту және жайғастыру ставкасы*
| ... ... ... ... ... | | |
| |4,50 |4,50 ... |2,75 |6,00 |
|1 апта |2,80 |5,95 |
|2 апта |2,85 |5,90 ... ... | ... | |
|1 апта |2,00 |
|2 апта |2,20 |
|1 ай |2,40 ... ... ... ставка (%) ... |7,50 ... |8,50 ... Ә., Банк ... ... оқу ... ... – 2008, 18-39 беттер.
2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ Банкаралық несие нарығын ТАЛДАУ
2.1 Банкаралық несиенің қызметтік негізі және оның ресурстық базаны
құрудағы ролі
Корреспонденттік ... ... ... ... ... Бұл - өте ... ... несиелер. Оларға қойылатын пайыздық
төлемдер сыйақы деңгейінде депозиттерге талап етіледі.
Көп жағдайда банктер банкаралық несиелерді екі ... ... ... Өздерінің қорларын ретке келтіру үшін қысқа ... ... Бұл ... Республикасы Ұлттық банкінің белілеген
талаптары бойынша клиеттері өте көп сомада ... ... ... ... ... ... ... Коммерциялық банктерге несие мерзімдік қажеттіліктерін өтеу ... олар өте қиын ... ... ... ... ... ... үшін қажет болады.
Одан басқа кез келген банкте артық қаржы болатын әр түрлі бір ... банк бір ... ... тоқырауда болады. Бір қаржысын сатса,
тағы біреуін сатып алуына тура келеді./31,169/
Бұдан бөлек, инвестициялық ... ... яғни ... ... ... банктерді, мысалы өнеркәсіп орындары мен ... тура ... ... ... ... ... және құрылыстық
жұмыстарға тартуы үйлеспейді. Қазіргі ... ... ... ... ... аналогтік ролін (еліміздің қаржылық
жүйесінің тұрақтылығын қалыпты ... ... ... ... ... дағдарыс тарихындағы банкаралық несие қозғалысының ерекше
заңын растайды: өндірістің тоқтап қалуы немесе құлдырауы болса, ... ... көп ... ... ... жүйе ... ... несиелендіруде шетелдік технологияларды отандық банкаралық
несиелендіруде қолдануға болмайды. Шетелдік тәжірибеде қауіп-қатерден
сақтану ... ... ... ... ... барлығы біріккенде банкаралық алыс-беріске стимул
береді, қаржыларды орынды ... үшін ... ... сақтандыру, олардың меншіктік қызметінде ұйымдасқан банкаралық
нарық түрінде.
Қазіргі уақытта отандық нарықтағы банкаралық ннесие қаржылық нарықтың
кілті, бірқатар маңызды функцияларды орындайтын ... ... ... ... ... ... жеткізетін, банктердің
қаржылық нарықтағы белсенді операциялар жүргізуі үшін ... ... ... ішкі ... ... қосымша табыс көзін ашады,
несиенің әр ... ... ... несиенің мөлшеріне байланысты.
Қазақстанның банктік секторы дамудың ... ... ... ... ... ... және жалпы ... ... ... ... ... несие – банктік
несиенің барынша жиі кездесетін ... Осы ... ... ... ... ... нақты байланыстарға сілтеме жасалады.
Көрсетілген кредиттік форма сай қарыз алушы ... ... ... ... ... ... нақтыланады.
Коммерциялақ банктердегі банкаралық несиенің ... ... ... ... ... ... несиеге қаражат қою;
-есеп-кассалық операциялар мен өзге де ... ... ... тарту банктер арқылы анықталады:
-тікелей корреспонденттік қатынастар жолымен;
-қаржылық делдардар арқылы – есеп айырысу есептік-кассалық орталық
арқылы.
Тікелей банкаралық ... ... ... шот ... ... ...... өзінің корреспондентімен ашылады, ал «Ностро» — банк
өз корреспонденттерін немесе ... шот ... ... ... ... ... жүйесінде айрықша
орынға ие. Банкаралық несие – несие ресурсының көзі ретіндегі белгілі бір
мерзімге ... ... ... ... ... ... ресімдеу кезінде корреспонденттік шотқа немесе
есептік-касалық орталық ... ... ... ... банк ... ... ... беруші банктен ресурстар алған қарызгер банк өз ... ... ... ... ... ... ... есептік және ағымдық
есептерге қажетті қаражаттардың жаңа қалдықтары ... ... ... қайта бөлінуі мүмкін, жаңа ... ... ... ... несие Қазақстанның Орталық банкінің міндетті резервтеріне
жатызылмайды. ... ... ... ... ... ... үшін ... технологиялық бағалар қолданылады.
Банкаралық несие индикаторын айқындаудың өзге де тәсілдерін ҚР ... ... ... ... ... салдарынан еліміздегі көптеген ірі банктер
өздерінің басқарушылық қабілетінен айрылды, ал осы ... ... ... жылдары банкаралық несие рыногы дамуға бейім емес еді.
Банкаралық несиелендіру сенімге ... ... ... банк ... ... ... бастады. Осыған орай олар
белгіленген несие лимиті мен ... ішкі ... ... талап
етті. Сол дағдарыстан кейін банкралық несие ұйымдарыынң арасында бірқатар
мәселелер орын алды.
Қазіргі кезеңде ... ... ... ... ... ... технологиялар қажет.
Коммерциялық банктер жүйесіндегі дағдарыс: банкаралық несие төлемін
қысқартудан; азаматтардың қарызын дер кезінде ... ... ... да ... банк ... ... ... жылдам несие тартуға
міндеттелді./33,26/
Коммерциялық банктердегі төлемдердің тоқтатылуы – бұл ... ... ... ... ... дағдарыс елдегі банктердің әр
алуан себептермен несие бермеуікезінде туындайды.
Қазақстан банктері бір кездері орын алған банктік ... ... ... ауымды жұмыс атқарды. Алайда алғашқы күндері оның реакциясы
адекватты емес еді.
Сурет 1. Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... жүйе Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінде пайдалануға
арналған.
Шағын жүйе Ұлттық Банк және клиенттер арасында электрондық хабарлармен
алмасуды; ҚР-сы ... ... ... ... арқылы банкаралық
аударымдарды іске асыруды; клиенттің ... ... ... және ... ... Есеп айырысу Орталығына/Орталығынан ақша аударуды;
Клиенттердің ҚР-сы Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік ... ... ... пайдаланушылардың Қазақстан Банкаралық Есеп айырысу Орталығы
шоттарындағы қаражатын басқаруды және ... ... ... жүйе ... тұрады:
1. Орталық бөлігінен: "Жауапты орындаушы", "Басқарушы", "НАА
анықтамалықтары" автоматтандырылған жұмыс орындарынан және
орталықтың Oracle 9i деректер базасынан;
2. ... ... ... ... ... ... жұмыс орындарынан және Клиенттің FireBird 1.5
деректер базасынан.
Эргономика және эстетика:
Шағын жүйе қолмен ... ... ... ... ... жобаланған. Икемді ретке келтірілетін сүзгілер,
іріктеулер және топтастырулар шағын жүйемен ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеу мүмкіндігі бар
клиент – сервер.
"Жауапты орындаушы" АЖО (автоматтандырылғ ан жұмыс орындары):
▪ Клиенттердің корреспонденттік ... ... ... ... ... ... ... клиенттердің төлемдерін бақылауды іске асыруға;
▪ Қазақстан Банкаралық Есеп айырысу Орталығы төлем ... ... ... ... ету үшін ... ... өзара іс-
қимыл жасауға;
▪ Қазақстан Банкаралық Есеп айырысу ... ... ... ... ... ... ету үшін ... банкаралық есеп айырысу
орталығымен өзара іс-қимыл жасауға;
▪ АЖО-мен хабарлар және төлем құжаттарымен алмасуға ... ... ... ... ... пайдаланушыларын құруға, өзгертуге, оқшаулауға;
▪ пайдаланушылардың жүйенің деректеріне және функцияларына ... ... ... парольдер беруге мүмкіндік береді.ықтамалықтары"
АЖО:
▪ ҚР-сы Ұлттық Банкіндегі төлем жүйелері басқармасы ... ... ... анықтамалықтарын жүргізуге;
▪ клиенттердің шоттарының анықтамалықтарын жүргізуге мүмкіндік
береді.
"Банктік ақпараттарды жүргізу" ... ... ... ... ... және орталықтан
алуға;
▪ өтінімдерді, сұратуларды және төлем құжаттарын қалыптастыруға және
көшіріп алуға;
▪ орталықтың өтінімдерді/сұратуларды орындауын ... ... ... ... ... ... жүйенің орталық бөлігінің жұмысы үшін ORACLE Database Server 9i
(9.2.0.4), Microsoft Excel 97/2000; клиенттік бөліктің жұмыс үшін ... 1.5,  ... Excel 97/2000 ... қамтамасыз етуін
пайдалану қажет. 
2.2 Банктік қызмет нарығындағы банкаралық несиені талдау
Ұлттық Банк пен Қазақстан ... ... ... 1994 ... ... ... меморандумға сәйкес Ұлттық банк
кредитті үш негізгі бағыт бойынша береді. Директивті ... ... ... ... ... ... ... жабу үшін
коммерциялық банктер арқылы және ... ... ... ... ... 1994 жылы Министрлер Кабинетінің қарамағына Ұлттық
өзінің ... (27,5 млрд ... ... 75 ... ... ... ... бюджеттің кірісіне бөлінбеген пайда және депозиттер үшін
төлемге 16,5 млрд ... ... Бұл таза ... ... ... 17
пайыздық кредитін құрады.
Содан директивті кредиттің айналасында қиын ... ... ... бұл ... ... ... ... тоқтатты. Олар кредит
Үкіметтің кепілдемесі бойынша төленеді деп сенді. Осының салдарынан 4,6
млрд ... ... ... ... 1,8 млрд ... ... ... банкінің басты мақсаты – экономиканы ... ... ... ... ету және ... ... кредит
жүйесінің қызмет етуіне жағдай жасау, есеп айырысу жүйесін қалпына келтіру,
банк қызметін реттеу. Ол басқа қаржы-кредит құралдарымен бәселеспейді ... ... ... табу мақсатын көздемейді. Коммерциялық және басқа ... ... өз ... – шаруашылық субьектілері мен халыққа
не жасаса, Ұлттық банк те соны жасайды. Оның ...... мен ... да ... ... ... ... Ұлттық банк
«банктердің банкі» деген атауға ие болды. Коммерциялық ... мен ... ... ... ... оларға қарыз береді, сол ... банк те ... және ... ... ... қабылдап,
оларға қарыз береді. /22,89/
Ұлттық банк өз қызметін атқару үшін:
- коммерциялық банктердің резервтерін сақтайды;
- коммерциялық банктерге қысқа мерзімді қажеттіліктеріне ... ... ... береді;
- жалпы ұлттық ауқымда қолма-қолсыз есеп айырысуды жүзеге асырады;
- банктердің қызметіне қадағалау және ... ... ... ... маңызды қызметі – банктердің, жинақ және
басқа да кредиттік мекемелердің ... деп ... ... ... ... ... Республикасының Ұлттық банк туралы» және
«Қазақстан Республикасындағы банктер жәәне банктік қызмет туралы» ... ... ... өз ... ... ... сақтаулары тиіс.
өйткені, жоғарыда айтылғандай олардың ақша айналысын реттеуде, коммерциялық
банктердің ... ... ... және ... ... ету ... маңызы бар.
Ұлттық (Орталық) банк – коммерциялық банктерді және басқа да қаржылық
кредиттік мекемелерді кредиттеу ... ... ... ... ... сатыдағы кредит беруші» деп атайды. Олар - коммерциялық
банктерден есеп мөлшерлемесін ала ... ... ... ... ... ... үшін ... береді. әрине, бұл кредиттер, сауда
вексельдерімен, мемлекеттік бағалы қағаздармен немесе банктердің меншікті
қарыздық міндеттемелерімен қамтамасыз ... ... ... Республикасының Ұлттық (Орталық) ... ... ... қолдау мақсатында аукциондық негізде, ломбардтық кредиеттерді және
РЕПО операциялары арқылы кредит ұсынады.
Аукциондық кредиттерді енгізу (1993 ... ... ... ... ... кредиттерден айрықша кредит ретінде нақты ... ... ... ... ... және ... ... аукциондар бөлек жүргізіледі. Аукционға Ұлттық банк ... ... мен ... ... орталықтандырылған кредиттер
бойынша шарттарды орындаған банктер ғана жіберіледі. ... ... ...... ... ... банкаралық қаржы нарығы пайда
болар алдында қолданылатын ақша-кредит ... ... ... ... ... ... ... тек ақша массасына бақылау
міндетінен туындайтын Ұлттық банктің ... ... ... банктік қызметті жүзеге асыруға лицензия алған, өз активтерінің
құрылымында ... ... ... мен олардың кепілдігі бар барлық
банктердің резиденттерін тарта алады.
РЕПО операциясы екі ... ... ... ... бірінші
бөлімде Ұлттық банк бастапқы дилерге бағалы қағаздар сатады, сонымен бір
уақытта Ұлттық банкке ... ... ... ... ол бағалы
қағаздарды сатып алу міндеттемесін жүктеп, ал бастапқы дилерге оларды РЕПО
келісім белгіленген мерзімді Ұлттық ... ақша ... ... ... жүктейді. Кері РЕПО операциясынан РЕПО ...... ... жабу кезінде оларды қайта сатып алады.
Бұл операция ... ... ... ... беру ... банктердің
артық өтімді қаражаттарын алу үшін қолданылады.
Қазақстаннның кредит жүйесі орталық банк – Қазақстан ... ... ... ... 35 ... олардың ішінде 2 мемлекеттік
(Қазақстан Даму ... ... ... ... ... 83 ... (соның ішінде 50 ауылдық), 157 микрокередиттік ... ... ... ... ... ... пошталық жинақ жүйесі, 36
сақтандыру компаниясы, 16 мемлекеттік емес ұлттық ... қоры ... ... ... ... ... ... банктердің
көрсеткіштері:
- баланс активінің сомасы;
- банктің меншігіндегі қаржысы;
- салықтан түсетін пайдасы;
- қаржалай қарыздарының қалғаны;
- төленген жарғылық қоры;
- банкаралық несиеден ... ... ... үлесі;
- жедел депозитті пассив балансының үлесі;
- капитал мен активтердің өзара ... ... ... ... ... ... өз қызметінде банкаралық несие нарығында ... ... ... ... мөлшері, ұстаным белгісі. Егер банк осы
уақытта бос қаржыларға ие болса, оның шамасы Р-гриьен, ол ... ... ... ... және банк оң ұстанымға ие оның шамасы Р-ға ... егер банк ... ... ... ... оның ... теріс шамаға ие, ал мөлшері Р-ге тең.
Осы терминдерді пайдалана отыры, банкаралық неисе нарығындағы сұраныс
пен ұсынсықа сол уақыт мерзімінде формалық ... ... ... ... Рк тең ... ... ... несие рыногыдағы теріс
мәндегі банктердің барлығы болады;
- ұсыныс Рк сомасына тең болса, ... ... ... ... оң ... ... ... бірдей
болады.
REUTERS PEALING операциялық жүйесі оперативті келісімдер жасауға
техникалық мүмкіндіктер ... ... ... ақпараттар (котировка
ағымы, шартты т.б.) алып отырады және келісім жасау үшін ... ... ... түскен табыс қатысушылардың комиссиялық және
абоненттік есебінен беріледі.
Коммерциялық банк басқа банктерден ... ... ... делдалдық
жолмен тарта алады (басқа банк, фондтық қор, ... ... ... - өте ... ... ... ... салыстырғанда
олардың үстінен резервтік талап етулер ... ... ... ... барлық пайда банктің пайдалы салымдарына жұмсалады.
Банкаралық несиелендірудегі жоғары талаптар мен ... ... ... ... ірі ... ... әрекет қылуға, тармақталған
корреспонденттік желісі бар Relcom, ... ... ал ... емес
тұлғалармен есептесу үшін SWIFT жүйесін қолданады.
Сурет 2. Несиелеу жүйесінің элементтері
*Шелекбай Ә., Банк ... ... оқу ... ... – 2008, 18-39 ... ... ... – пайыздық үстеме. Ол банкаралық несие
нарығындағы ... пен ... ... ... ... ... ... деңгейі банкаралық несие нарығында несиенің
мерзіміне байланысты дифференцияланады.
Банкаралық несие нарығындағы ... ... ... ... және ... да ... жүргізіледі. Банкралық несие шегінде
банкаралық келісім атауына жөн сілтеуге ... ... ... ... ... ... сияқты қарастыруға болады.
Сондай-ақ банкаралық несиеге онкольдік ... ... ... – бұл ... ... ... жағдайда, ақылы, жедел,
қамтамасыз етілген, пайдалануы мен кепілдігі белгіленген, бір ылдан ... ... ... ... ... ... банкінің несие портфелі
«қажетті несие портфелі мен резервінің болып ... ... ... ... ... ... ... несиелер қарыз алушының қайтару уақытын
сақтауы, несиемен қамту көрсеткіші және ... ... ... ... ... ... стандартты;
- күмәнді;
- шығынды.
Стандартты – бұл кепілдік берілген, кешіктіруге ... ... ... ... ... ... екінші деңгейлі
банктерге берілетін Еуропаның қайта құру және Даму ... ... ... Республикасының кіші және орта бизнесті дамтыу
бағдаламасы бойынша беіледі.
Күмәнді – бұл стандарттық ... ... ... және ... ... ... оны ... кезінде 30 күндей кешігетін.
Шығынды - бұл негізгі қарызын ... 30 ... ... ... ... несиелер қатарына Қазақстан Республикасы Ұлттық
банкінің соңғы инстанциялық несиелік қарыздары да ... ... ... ... резерв бекітеді.
Ұлттық банк мынадай несиелерді банктерге қарызға береді:
1. күндізгі екінші ... ... ... мен ақша
аударымдары үшін корреспонденттік шоттарындағы ақшаларының аз
кезінде және уақытша ... ... ... ... – бір түнге беріледі, банктермен есептесу үшін Ұлттық
банктегі корреспонденттік шоттарында дебеттік сальдоның пайда
болуы ... ... ... ... инстанциядағы несие беруші ретіндегі қарыз;
4. белгілі бір бағыттағы қарыз./32,45/
Банкаралық несие келісімі № _1/_65__
Алматы “_12_” Желтоқсан 2006 ... ... ... ... әрі ... әрі ... - ... беруші»
Басқарма Басшысы, азамат – Владимиров З. И. мен ... ... АҚ әрі ... ... ... басшылығы тарапынан қолданыстағы Жарғы негізіне
сүйене ... ... ... ... ... беруші қарыз алушыға банкаралық несиені мынадай жағдайда береді:
1.1. Несие мөлшері - 5 000 00.00 АҚШ ... ... мың ... ноль ... ... ... күні - ... желтоқсан 2008 ж.;
1.3. Несиені жабу уақыты - «_14__» қаңтар 2010 ж.;
1.4. Несиені пайдаланғаны үшін берілетін пайыздық үстеме - __23__ ... ... үш ... ... ... берушінің корреспонденттік ... ... ... қаласы келесі корреспонденттік шотқа қарыз
алушы № ... ... ... ... алушының міндеттері
Несие сомасын және қолданғаны үшін берілген пайызын 2005 жылы ... ... ... берушінің корреспонденттік шотына ... ... ... ҚР ... банкі Алматы қаласы.
3. Қарыз алушының жауаптылығы
Міндеттерді орындамаған жағдайда 2 ... ... ... ... ... уақыты кешіктірілген қарыздың әр күнгі
соманың 0,2 пайыз мөлшерінде төлеу керек.
4. Маңызды шарттары
4.1 Несиені ... үшін ... ақша және оның ... ... ... ... шотынан қарыз алушының шотына ... ... ... ... Қарыз берушіден алынған қаржы қарыз алушының ... ... ... ... өтеу ... ... ... анықтайды.
5. Осы келісімшарт қызметі
Осы келісішарт екі жақтың келісім жасауымен екі ... ... іске ... ... ... мен ... қажет болған қосымша шарттар кезінде жасалады.
Тараптардың пошталық мекенжайы және банк ... ... ... ... ... ... ... АҚ ... ... АҚ ... кеңсе: Алматы қаласы, Гоголь |Бас кеңсе: Алматы қаласы, Тимирязев |
|көшесі, 39/39 а, ... 12/5, ... ... №4109-1900-АҚ 2001жылғы|тіркеу нөмірі № 5219-4500-АҚ |
|7 ... |2001 ... 21 ... ... ... ... ... ... Н.К. ... З.И. ... ... Афанасьева Л.Н. |Бас ... ... М. П. ... Н.Л. |
| ... |
| |М. П. |
| | | ... ... ... ... ... ... іріктеу кезінде банктер
болашақ қарыгер банктің құқықтық ережелерін, қаржылық ... ... ... ... ... мен ... негіінде айқындалады.
Рейтинг функциясы – банк қызметінің негізгі көрсеткіші
Банктік ... ... ... сүйене отырып, рейтинг
жасалады. Ол банктедің есебі мен тексерулер жүргізу ... ... ... ... ... ... ... рейтингтік агенттіктерг деректеріне сүйеніп, баспасөзде
банктердің ресми есептері көрсетіледі. Мұндай рейтингтерді іскер және басқа
адамдар да ... ... ... банкаралық несие нарығындағы
конртагент-банктерге қосымша ақпарат ... ... үш ... ... бар. ... әдіс - әр ... сандық көрсеткіште арқылы ... ... ... (Мәселен; коммерсант, Қаржы, т.б.).
Индекстік әдіс - банктердің әр түрлі көрсеткіштерін анықтау ... ... ... ... ... және ... әдіс – банк ... баллдық негізде берілетін бөлек
көрсеткіш.
Қазақстандық көптеген ... ... ... қаржылық
жағдайының мынадай басты бес шартына сүйенеді:
капиталдың жеткіліктілігі;
- активтердің сапалылығы;
- баланстың өтімділігі;
- қызетінің нәтижеілігі;
- банкті басқару деңгейі.
Банкаралық ... ... үшін ... ... ... ... ... негізінде) жүргізеді. Ұлттық банктен
корреспонденттік шот ашып, есеп ... ... банк ... лицензия
арқылы әр түрлі операциялар жүзеге асырылады.
Коммерциялық банктер Ұлттық банкпен жасаған келісімшарттарына сәйкес
клиенттеріне берген уәделерін ... үшін ... ... ... ала ... 19/
Коммерцилық банктер ақша сақтау операцияларына (депозит), қысқа, орта
және ұзақ мерзімді несиені кіші және орта бизнеске, ірі ... ... ... және қор ... ... ... ... қызметтер, жол жиектері мен ... ... ... ... ... етеді.
Банктердің сенімділік рейтингі
|Жоғары сенімділік категориясы А ... 3 – ... ... 2 - өте ... ... 1 – биік ... ... категиясы В ... 3 – ... ... ... 2 – ... ... 1 – ... тұрақты ... ... ... С ... 3 – ... ... ... ... 2 – ... ... 1 – ... ... ... банк әдістемесі бойынша несие төлеу қабілеттілігінің
рейтингі
|Жоғары несие төлем категориясы LA ... – ең ... ... – тым жоғары ... - ... ... ... ... ...... 3 – ... ... 2 – ... ... ... 1 - орташа ... ... ... ... LC (жария етілмейді) |
|LC 3 – ... ... 2 – ... ... 1 - өте ... ... ... ... ... LD ... ... ... 3 – ... ... қабілетсіздік ... 2 – ... ... ... 1 – ... ... бар банк ... ... ... ... ... саясатын және оның
анықтайтын және жүзеге асыратын ... ... ... ... ... ... саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның ... ... ... қабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына қатысты тұрақтылығын
қамтамасыз етуді көздейді.
Несие – бұл ... ақша ... ... ... ... ... жалпы банк жүйесінің қызметін реттеуге бағытталған
шаралар жиынтығы. Несие саясатының макроэкономикалық деңгейдегі субъектісі-
Ұлттық банк болып ... Ал ... ... ... банк ... объектілеріне экономикадағы қолма-қол және қолма-қол ақшасыз
жиынының жиынтығы ... ... ... жағдаятына байланысты ақша-несие саясатының екі типі
болады:
1) Рекстрикциялық - ... ... ... ... ... ... саясаты- екінші деңгейлі банктердің ... ... ... және ... шарт белгілеуге, сондай-ақ сыйақы
мөлшерлемесінің деңгейін арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ... ...... беру ... кеңейтумен,
айналымдағы ақша жиынының өсуіне бақылаудың әлсіздігімен және сыйақы
мөлшерлемесінің төмендеуіне байланысты ... ... ... ... саясатының басты көздеген бағыты: инфляцияны төмендету және ... ... ... ... банктердің ресурстық потенциалын өсіру мәселелері
және оның тұрақтылығын қамтамасыз ету ... ... ... ие. Несиелік
ресурстар халық шаруашылығының ... бос ... мен ... және ... ... және банктік жүйенің арнайы несиелеу үшін
арналған қаражаттарның ... ... ... - ... ... бір ... ... біздің
көзқарасымызша, экономикалық белгісі бойынша анағұрлым дұрысы, несиелік
ресурстардың қайтарымдылық ... ... ... ... ... ретінде айқындалуы болып табылады.
Коммерциялық банктер қарыз беру процесінде пайдалану үшін жинақтайтын
несиелік ресурстар келесі көздер ... ... ... ... заемдар;
• коммерциялық банктердің меншікті қаражаттары.
Несиелік ресурстардың аталып кеткен көздерін ... ... ... өту және ... ... ... құрылымындағы және
сызбасындағы өзгерістер несиелік ресурстардың құрамы ... ... ... ... ... ... болып депозиттік қаражаттар
табылады, олар әртүрлі белгілері бойынша ... ... ... ... ... ең ... шегі ... ұғым жоқ. Теория
жүзінде ең жоғарғы шегі бар, ... банк ... банк ... ... мен ... ... нормативтік арақатынасты сақтауға
міндеттейді.
Депозиттер деп әдетте клиенттердің банкте белгілі бір талаптарының
бар екенін ... ... ... ... немесе клиенттердің
банктердегі келісімдер және шарттар бойынша ... ... ... ... Депозиттік операциялар негізінде банктердің
несиелік ресурстарының көп бөлігі құралады. Банктік ... ... ... (қажет уақытында талап ететін салымдар), заңды және жеке
тұлғалардың мақсаттары және мерзімдік салымдарын қамтиды.
Депозиттердің және депозиттік операциялардың ... ... ... ... ... ... нарықтық экономикаға тән,
экономикалық жағдайлардың құрылуына қарай бірте-бірте жүретін болды. ... ... ... ... толық акционерленуі және олардың
қызметтерінің коммерциялануы, екі деңгейлік банктік ... ... ... ... ... ... қорғайтын құқықтық базаның жасалуы,
ақша айналымы және ақша массасын реттеудің және бақылаудың жаңа ... мен ең ...... ... ... жандандыру болып
табылады.
Банктік тәжірибеде депозиттер бірнеше критерийлер бойынша жіктеледі:
алыну формалары, салымшылардың ... ... ... ... ... ... ... және депозиттік операцияларды
халықаралық тәжірибесі ... ... ... ... шоттар жүйесін құру үшін база ретінде шетелдік коммерциялық
банктердің тәжірибесі пайдалануы мүмкін.
Қажет ... ... ... депозиттер шоттарда сақталатын
қаражаттардың сипатына және тиістілігіне байланысты былайша ... және ... ... компаниялардың, концерндердің
және басқа да ... ... есеп ... және ... ... ... ... жекелеген шоттарындағы ... есеп ... ... ... ... есеп
айырысуларға байланысты корреспонденттік шоттағы несиелік ... ... ... ... ... ... уақытында талап ететін депозиттердің ерекшеліктері мынадай:
біріншіден, ақшаларды алу және салу кез келген ... ... ... те, ... де ... ... ... ақшалар шоттан қолма-
қол формада да, чек арқылы да алынуы мүмкін; үшіншіден, шот иесі ... ... үшін ... ... мөлшерлеме түрінде немесе әрбір
жазылған чек үшін ... алым ... ... банк ... талап тететін депозиттер бойынша Орталық банкке мерзімді
депозиттерге қарағанда ең төменгі ... ең ... ... ... ... ... талап етілетін депозиттердің негізгі артықшылығы
жоғары тиімділігі, ... ... ... ... пайдалану мүмкіндігі
болып табылады./35,98/
Мерзімді депозит анық белгілі бір мерзімі бар, ол ... ... ... және ... салымдары мерзімінен бұрын алуға шек қойылады.
Мерзімді депозиттер жеке тұлғалардың, кәсіпорындардың және ... ... ... ала ... бір ... әдетте бір айдан кем
емес, орналастырылған қаражаттарын білдіреді.
Мерзімді ... ... ... ... ... ... қаражаттар есеп айырысуға арналмаған және оларға
чектер жазылмайды; ... ... ... жай ... ... ... ... пайыз төленеді (бұл кезде пайыздық
мөлшерлеменің ең жоғарғы деңгейі жекелеген кезеңдерде ... банк ... ... ... ... депозиттер үшін уақытында талап
етілетін депозиттерге қарағанда ... ... ... ... ... ... бұл ... бір түрдегі экономикалық қатынас ретінде
несиеден келіп шығатын белгілі бір қасиеттерге ие оның бір түрі.
Түрдің формадан ...... ... ... ол ... ерекше түрдегі экономикалық қатынастар ретінде
түсінуді анықтайтын жіктеудің категориясы болады.
Осыған байланысты несие түрлері ... ... ... ... мерзімді (1 жылға дейін);
2. орта мерзімді (1 жылдан 3-5 жылға дейін);
3. ұзақ мерзімді (3-5 ... ... ... ... ... қорларға берілетін несие;
2. айналым қорларына берілетін несие;
несиелеу әдістері бойынша:
1. қалдық бойынша несиелеу;
2. айналым бойынша несиелеу.
Айналым бойынша сауда және ... ... ... ал
қалғандарында айналым бойынша да, қалдық бойынша да несиелеудің элементтері
бар.
Мысалы, тұтыну несиесінің түрлері тауарлы және ақшалай болуы ... ... ... ... ... болады:
1. несиелеу объектісі бойынша: тауарлы және қаржылық несиелер;
2. экономикалық мазмұны бойынша:
сыртқы сауда операцияларымен ... ... және ...... мақсат үшін пайдаланылады (қарызды өтеуге, ... ... ... ... ... ... орта мерзімді, ұзақ мерзімді.
Шетелдік әдебиеттерде несиелердің келесі жіктеулері кездеседі.
Несиелердің категориялары:
а) Қарыз алушының типі бойынша: тұтыну, ... / ... ... коммерциялық / ... ... ... ... үкімет, штаттар, ұлттық) федералдық.
ә) Мақсаты бойынша: тұтыну (мысалы, тұтыну тауарлары, көліктер),
айналым капиталы, құрылғылар, ғимараттар, ... ... ... ... ету ... бойынша: қысқы мерзімді (бір жылдан кем емес),
орта мерзімді (1 жылдан 4 ... ... ұзақ ... (5 жыл және одан
жоғары).
в) Өтелу кестесі бойынша:
1. бірдей төлемдермен (мысалы, тұтыну несиесі үшін ай ... ... ... ... сайын, жарты жыл сайын,
жеңілдікті кезеңді немесе жеңілдіксіз ... ... ...... яғни ... ... ... жүргізілген төлемдерге
қарағанда анағұрлым көп төлемді талап ететін несие).
3. бір рет төлемді ... орта және ұзақ ... ...... ... етілуі бойынша: ... ... ... ... ... ... қағаздармен, дебиторлық қарыздармен,
қорлармен, құрылғылармен, жермен, ғимараттармен), кепілдендірілген, басқа
да ... ... ... ... ... бар ... несиелердің келесі түрлері дамыған.
1. Ұлттық банктің несиелері:
• аукциондық – ... ... ақша ... ... ... құралы болып
табылатын және екінші деңгейдегі банктерге аукциондық негізде, республика
бактерінің 1 айдан 3 айға ... ... ... ... деген
қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатындағы берілетін несие;
• ломбардтық – Ұлттық банктің мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... қысқа мерзімді несиенің түрі;
• бюджеттік – Ұлттық банк ... ... ... министрлігіне
қайтарымдылық (нарықтық) шартымен беретін несиесі.
Ұлттық банктің республикалық бюджетті несиелеуі қысқарып және бұл ... ... ... тапшылығын инфляциялық емес жабуға көшумен байланысты
тоқтатылады.
1987 жылғы реформа қарсаңында бұрынғы КСРО-да КСРО ... КСРО ... ... және КСРО ... ... банкінен құралған
орталықтандырылған банк жүйесі болды. Бұлар үш монополист банк, ... ... ... ... бас банкі, кредит жүйесінің методологиялық
орталығы болды. Ол есеп айырысуларды, ... ... ... ... ... ... және ұзақ ... кредиттеу
талаптарын бақылады.
Мембанкке эмиссиялық функцияларды, кредиттік және есеп айырысу бойынша
қызмет көрсету мәселелерінің бекітілуі оны ... ... және ... ... ... ... КСРО Мембанкінің кредит саясаты, ... ... ... ... ... шешімдерін
орындады. /29,49/
КСРО Сыртқы сауда банкі экспорт-импорт операциялары бойынша  ... ... және ... қамтамасыз етті, сондай-ақ сыртқы
экономикалық операцияларды жүзеге асыратын ... ... жүйе ... ... ... ... ... сипатында жүргізілді.
КСРО Мембанкінің билігінде кредиттік ресурстарға арналған шектелмеген
монополия ... ... және КСРО ... ... «Елдегі банктер жүйесін
жетілдіру және олардың экономиканың тиімділігін арттыруға ықпалдары ... ... 17 ... № 821 қаулысымен үкімет бірінші кезеңде басқарудың
банктік ... ... банк ... ... мен әдістерін
өзгертуге, банктердің ... ... ... арнайы банктер құрылды: КСРО ... ... КСРО ... ... ... ... КСРО ... банкі. Мұндай банктер одақтас республикалардың барлығында,
оның ішінде Қазақстанда да құрылды.
Банктердің жаңа жүйесі ... ... ... ... үшін шамадан тыс жүктеме,  басқару аппаратының өсуін тудырды.
 Бұл банк реформасының екінші кезеңі деп ... ... ... жою ... ... ... ... етті.
Банк жүйесін бұдан әрі жетілдіру экономиканы нарықтық басқару үлгісіне
көшірумен тұспа-тұс ... ... ... ала ... банк ... де қайта
құрылды. Банктердің қызметін ... ... ... Екі ... ... ... ... деңгейде – Ұлттық Банк, ал екіншіде – ... ... ... ... ... аса маңызды екі құжат
қабылдады – «Қазақ КСР-індегі банктер және банк қызметі ... 1990 ... ... Заң ... ... КСРО ... Кеңесінің «Қазақ КСР Ұлттық
Мемлекеттік Банкінің Жарғысы туралы» 1991 ... 20 ... ... ... банк республиканың меншігіне көшті және Орталық ... ... ... ... ... ... Қазақстан
Республикасының 1993 жылғы 13 сәуірдегі Заңымен ... КСР ... ... ... ... Банкі болып қайта аталды.
Осы заңда: «Қазақстан Республикасының банк жүйесi екi деңгейден тұрады. 
        Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкi Қазақстан ... ... ... табылады және Қазақстан Республикасы банк жүйесiнiң
жоғары деңгейiн бiлдiредi.» деп атап көрсетіледі. /27,89/
1993 жылғы 14 ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес  тарихта
тұңғыш рет дербес банк жүйесі құрылды. Заңда Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... оның ... Кеңеске және
Қазақстан Республикасы Президентіне ғана есеп ... баса ... ... ... ... ... ... туралы»
Қазақстан Республикасының 1995 жылғы 30 наурыздағы № 2155 Заңы қолданыста.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... банкі болып табылады және Қазақстан Республикасы банк жүйесінің
жоғарғы (бірінші) деңгейін ... ... ... мәртебесі бар
Қазақстанның Даму Банкін қоспағанда, барлық өзге банктер банк ... ... ... ... Банк ... ... ... басқа елдердің орталық банктерімен
және банктерімен қарым-қатынастарда, халықаралық банктерде және өзге ... ... ... ... ... білдіреді.
Ұлттық Банк өзінің міндеттерін орындау кезінде пайда алу мақсатын
басшылыққа алмауы тиіс.
Ұлттық Банк Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... оған заңнамада берілген өкілеттіктер ... Банк өз ... ... Республикасының Үкіметімен
үйлестіреді, өзінің қызметінде Үкіметтің экономикалық ... ... және егер ... ... ... ... және ... жүзеге асыруға қайшы ... ... оны іске ... Банк ... ... ... бар біртұтас орталықтандырылған
құрылымнан тұрады. Ұлттық Банктің жоғары органы Басқарма, ал ... ... ... ... болып табылады.
Ұлттық Банктің негізгі мақсаты Қазақстан Республикасында ... ... ету ... ... ... ... іске ... Ұлттық Банкке мынадай міндеттер жүктеледі:
- мемлекеттің ақша-несие ... ... және ... төлем жүйесінің жұмыс істеуін қамтамасыз ету;
- валюталық реттеуді және валюталық бақылауды ... ... ... ... ... қамтамасыз етуге жәрдемдесу.
Ұлттық Банк өзiне жүктелген мiндеттерге сәйкес ... ... ... ... Республикасында мемлекеттiк ақша-несие саясатын жүргiзедi;
- Қазақстан Республикасының аумағында банкноталар мен монеталардың
эмиссиясын жүзеге асырады;
- банктердiң банк ... ... ... ... Республикасының Yкiметі және келісімдері бойынша басқа да
мемлекеттiк органдар үшін ... ... ... ... және Үкіметтің
агенті функцияларын жүзеге асырады;
- төлем жүйесінің жұмыс істеуін ұйымдастырады;
- Қазақстан Республикасында валюталық реттеудi және валюталық бақылауды
жүзеге ... ... ... ... ... активтерiн басқарады;
- қаржы ұйымдарының қызметін бақылауды және қадағалауды, сондай-ақ
олардың Ұлттық Банктің ... ... ... ... ... және ... ... асырады;
- Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын сенімгерлік баcқаруды жүзеге
асырады.
Ұлттық Банктің ... ... ... департаменттен (1 департамент Астана ... 10 ... және 1 жеке ... ... орталық аппарат
16 аумақтық филиал және Алматы қаласындағы екі филиал — Кассалық
операциялар және ... ... ... және ... ... ... ету орталығы
Ұлттық Банктің Ресей Федерациясындағы өкілдігі 4 есеп беретін ұйым:
- «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Қазақстан ... ... ... ... ... ... бар ... кәсіпорны
- «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Банктік сервис бюросы»
шаруашылық жүргізу құқығы бар республикалық ... ... ... Республикасы Ұлттық Банкінің Қазақстан теңге сарайы»
шаруашылық жүргізу құқығы бар ... ... ... ... ... Ұлттық Банкінің Банкнот фабрикасы» шаруашылық
жүргізу құқығы бар республикалық мемлекеттік ... ... ... ... салымдарға кепілдік беру қоры»
- «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры»
- «Қазақстанның ипотекалық несиелерге кепілдік беру қоры»
- «Қазақстан Актуарлық орталығы»
- «„Q-BRO“ ... ... ... ... ... акционерлік
қоғамдарының құрылтайшысы болып табылады.
Ұлттық Банк «„ГНПФ“ жинақтаушы зейнетақы қоры» акционерлік ... бірі ... ... ... банктердегі банкаралық несие беру механизмі («Халық
Банкі» АҚ ...... ... ақша ... ... ... және
негізгі алдына қоятын мақсаты – пайда табу. Сол себепті, банк коммерциялық
мекеме болғандықтан, ... ... ... ... ... банк ... ... іс - әрекеті мен болжамды ... ... ... ... отырады.
Банк өз тапсырмаларын орындау үшін бірнеше қызметтерін, қатарын атқару
керек. Ол банктің операциялары деп аталады. Банктің ... ... қана ... өзін ... ... ... ... ауыл шаруашылығын
т.б.экономика салаларын қарастыру керек.
Банктер екі негізгі тапсырмаларды орындайды:
1. Олар өздеріне халықтағы ... бос ... ... Олар осы ... экономиканың тиімді саласында орындау, яғни
тиімді пайдалану керек.
Банк функциясының ішінен келесілерді белгілеп көрсетуге ... Ақша ... және жою, яғни ... және инвестициялық операциялар
2. Төлем механизмін қамтамасыз ету.
3. Жинақ аккумуляциясын қамтамасыз ету, яғни ... ... ... ... ... ... жіберу.
4. Банк қызметтерін жүзеге асыру.
5. Сенім операциясы.
6. Құндылықтарды сейфтерде сақтауды жүзеге асыру.
Коммерциялық банктер негізінен өз клиенттерінің ... ... ... ... ... есеп айырысу және
қаржылық ... ... ... ... ... банктер және банктік қызметтер туралы»
Заңға ... ... ... ... орындай алады:
- ақылы негізде депозиттерді тарату;
- клиенттер мен банк-корреспонденттердің ... ... ... ... ... ... ... мерзімдік және төлемділік шарттарымен заңды және жеке
тұлғаларға ... ... ... беру;
- инвестицияланатын қаражаттар иелерінің немесе иемденушілердің
тапсырмалары ... ... ... қаржыландыру;
- заңда көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын шығару (чектерді,
вексельдерді, ... ... ... және ... да ... ... ... құжаттарын сатып алу, сату және сақтандыру, олармен басқа да
операцияларды жүргізу;
- ... ... ... қарастыратын үшінші тұлғалар үшін
кепілдеме және ... ... ... ... ... ... ету ... сатып алу және қызмет ... ... ... және бұл талаптардың инкассациялық
(факторинг) тәуекелін өз мойнына алу;
- банктік операциялар ... ... ... ... ... бойынша олардың агенттері ретінде әрекет
ету;
- клиенттер үшін құжаттар мен ... ... ... ... ... коммерциялық мәмілелерді қаржыландыру, сондай-ақ сату құқынсыз
(форфейтинг);
- клиенттердің тапсырмалары ... ... ... ... және ... ... қағаздарды басқару);
- банктік қызметпен байланысты кеңес беру қызметін көрсету;
- лизингтік операцияларды ... ... ... өздерінің ресурстарының жетіспеушілігінің орнын
толтыру үшін Орталық банктен қарыз алады. Біздің ... ... бұл жиі ... ... ... ... коммерциялық
банктер өздерінің ресурстарының 60%-ын Ұлттық банкінің орталықтанған
несиелері ... ... ... Ұлттық банкінің несиелері банктердің
ресурстарының тұрақты көзіне айналды.
Депозиттік емес ... ... ... және ... ... ... операциялары жатады. Бұл операциялардың мәні белгілі
бағалы қағаздардың орнына банктермен ақша ... ... ... ... ... мен ... ... процесінде қолма-қолсыз ақша ... ... ... ал олар ... ... халықтар) өз кезегінде өз
қаражаттарын сол банктердегі ... ... ... ... ... ... есеп ... оның ресурстарын көбейте отырып, есеп айырысудағы бос
ақша қаражаттарды экономиканы және халықты несиелендіру ... ... ... ... ... және ... ... есеп
айырысу жүйесінің негізгі ұйымдастырушысы ... ... Ол ... ... қолма-қолсыз және қолма-қол ақша айналым ауқымдарына, қолма-қолсыз
және қолма-қол ақша ... ... ... ... ... ... банктер үшін (маманданғандарды қоса) біртұтас
әдістемелік негізде бірыңгай мемлекеттік есеп айырысу ... ... есеп ... есеп берудің, есепке алу мен жүргізудің ережелерін
жасау және ... ... ... есеп ... ... ... ... қағидалар және келесідей операциялар арқылы жасалған: қаражаттарды
бір шоттан екінші шотқа ... ... ... бір ... ... кредиттік аударымдар (жироесеп айырысудар). Чектер (көбінесе) бір
реттік мәмілелерде қолданылады, жироесеп айрысу – тұрақты және мерзім ... ... ... қолданылады.
Коммерциялық банк өздерінің ведомоствалық мекемелер арасындағы есеп
айырысу формасын өздері анықтауға ... ал ... есеп ... ... мен клиенттеріне белгілі бір есеп айырысу операциясын жүзеге
асыруды таңдауға мүмкіндік береді.
Қазіргі кезде елімізде есеп айырысу жүйесін ... ... ... бағыт бойынша жүргізіледі:
- жеке және заңды тұлғалардың есеп айырысу ... ... ... және жаңа ... ... банкаралық есеп айрысу жүйесін қайта ұйымдастыру.
Халықаралық тәжірибеде қолданылатын есеп ... ... ... 3 ... айтуға болады:
- чек және вексель арқылы инкассалық операциялар;
- аккредитивтер арқылы есеп айырысу;
- ... ... ... банк жүйесі екі деңгейде болады: Орталық банк (эмиссиялық)
және коммерциялық ... ... ... ... негізгі
функциясы несие беру және салымдарды өсіру. Осындай шаралардың нәтижесінде
коммерциялық банктер ақша ... ... Банк ... ... қағаздарды
алып-сатумен айналысады./28,99/
Орталық банк ұлттық валютаны айналымға шығарады, мемлекеттің
алтын резервтерін ... ... ... ... ... ... шот айыру ретінде пайдаланылады. Орталық банк
халықаралық ақша ... ... және ... ... қызметін орындайды және
шет мемлекеттердің және ... ... ... ... ... банк ... ... қалыптастырады және жүзеге
асырады, ... ... ... ... ... ... банк пен ... банк операцияларының және
банктен тыс секторлардың шешімдері нәтижесінде ... ... ... ... ... банк ақша ... ақша базасына және мультипликаторға
әсер ету арқылы қадағалайды. Ақша ұсынысының нақты көлемі коммерциялық банк
операцияларының ... ... ... және беру ... ... Ұлттық банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын
анықтайтын және жүзеге асыратын ... ... ... ... ұлттық
банкі ақша-несие саясатының басты мақсаты: ұлттық ... ... оның ... ... мен басқа шетел валюталарына ... ... ... ... ... банкі мемлекеттік ақша-несие саясатын анықтайтын
және жүзеге асыратын орган болып табылады. Қазақстан Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... тұрақтылығын, яғни оның
төлемқабілеттілігі мен басқа шетел валюталарына ... ... ... ... ... ... ... ақша-несие саясатын
анықтайтын және жүзеге асыратын ... ... ... ... ... банкіндегі ақша-несие саясатының басты мақсаты: ұлттық валютаның
тұрақтылығын, яғни оның төлемқабілеттілігі мен ... да ... ... ... ... етуді көздейді.
Ақша-несие - бұл айналыстағы ақша жиынын, несие көлемін, сыйақы
мөлшерлемесін өзгертуге, жалпы банк жүйесінің қызметін реттеуге ... ... ... ... макроэкономикалық деңгейдегі
субъектісі- Ұлттық банк болып табылады. Ал ақша-несие саясатының Ұлттық
банк ... ... ... ... ... және қолма-қол
ақшасыз жиынының жиынтығы жатады. Шаруашылық жағдаятына байланысты ... ... екі типі ... ... ақша ... ... экспанциялық ақша несие саясаты.
Рекстрикциялық ақша-несие саясаты – екінші деңгейлі банктердің
несиелік операциялар көлемін ... және ... шарт ... ... мөлшерлемесінің деңгейін арттыруға бағытталатын шаралар жиынтығы.
Экспанциялық ақша-несие саясаты – несие беру ... ... ақша ... ... ... ... және ... төмендеуіне байланысты сипатталады. Соңғы жылдардағы ақша-
несие саясатының басты көздеген бағыты: инфляцияны төмендету және ... ... ... ... ... өзі ... ... бойынша ресми
қаржыландыру мөлшерлемесін, сол сияқты басқа да мүдделендіру ... ... ... ... мөлшерлемесін ақша нарығының жалпы
жағдайына несие бойынша сұраныс пен ұсынысқа, инфляция деңгейіне ... ... ... Банк ... мөлшерлемесі саясатын
мемлекеттік ақша-несие саясаты жүзеге асырылатын ... ... ... ... ету үшін ... ... стандарты бойынша «Халық Банк» АҚ-ның капитал жеткіліктілігін
есептеу 2008 ... 30 ... ... ... ... есебі*
| | ... ... |ік ... | | |к пен |
| | | ... |
| 1 | 2 | 3 | 4 ... ... | | 0 |0 |
| |7110194 | | ... ... | | 0|0 |
| |527637 | | ... ... ... | | 0|0 ... | | | ... ... ... етуін | | 0|0 ... ету |2321766 | | ... мүше ... ... | ... ... банк қорлары | | | ... банк ... |8255760 | 20 |1651152 ... ақша қорлары | | 20 |0 ... ... ... | | 50 |0 ... | | | ... ... | 77962511 |100 ... ... қорытындысы | ... | ... ... ... өлшеу | 108485445 | ... ... ... | 10656809 | ... ... | | | ... ... ... | 4765287 | |4765287 ... капитал қорытындысы | 15422096 |19 % ... ... ... | | | ... ... бағалау резервтері| 3603 | |3603 ... ... ... | 517514 | |207006 ... | | | ... тәуекелмен өлшеу | 1025940 | | ... | | | ... ... ... | | |1236548 ... ... ... | |2 ... ... ... «Халық Банк» акционерлік қоғамының мәліметтері. 2006-2008
жж.
2007 жылы Банктің актив құрылымдарының ішінде ... ... ... Банктің қарыздық портфелі 2008 жылмен салыстырғанда 88 % ... мың ... ... ... ... ірі ... несиелендіру
тәукелділігі азайтылды. 2007 жылы 31 желтоқсанда қарыз беру ... ... ... валютасында жылдық 11 % дан 25 ... ... ... ... 8 % дан 30 % ... түрлендірілді.
Сонымен, Қазақстан банктері қазіргі ақшалай шаруашылықтың ... ... ... путеводитель» атты іскери апталық басылымында
Қазақстанның Ұлттық ... 2008 ... ... ... ақша ... қарастырып көрейік. 2008 жылы банкаралық ... ... ... ... таратуында үлкен белсенділігі
байқалады. Бұл ... және ... ... ... ... ... жылы таратылған банкаралық теңге депозиттерінің көлемі 2007 жылмен
салыстырғада 4 есе көбейген, бұл 9184 ... ... ... ... Ұлттық банктің коммерциялық банктерінен тартылған ... 2008 жылы 2007 ... ... 3 есе көбейіп, 836 миллиард теңге
құрады. Таратылған банк аралық теңге депозиттері сыйақысының орташа ... жылы 2007 ... ... ... 3,46 %-дан 4,45 ... ... банк аралық теңге депозиттері сыйақысының ... өсуі ... ... ақша ... өсіру жөніндегі саясатының
нәтижесі болып табылады. Валюталарды қарызға алу банк ... ... ... ... ... 2008 жылы 2007 жылмен
салыстырғанда 20,3 % ... 158,7 ... АҚШ ... ... ... таратылған банк аралық доллар депозиттерінің пайыздық сыйақысы 2007
жылғы желтоқсанмен салыстырғада 4,23 %-дан 5,35 %-ға ... ... ... ... алу операцияларының басқа ... аз ... ... рынок 2008 жылы оңды үрдіспен сипатталған. Екінші деңгейдегі
банктердегі резидент депозиттерінің жалпы көлемі 2008 жылы ... ... 3115 ... ... ... Сондай-ақ, заңды тұлғалардың депозиттері
2007 жылғы желтоқсанмен ... 94,4 % ... ... 2073 ... құрады, ал жеке тұлғалардың салымдары 77,4 % өсіп, 1042 миллиард
теңге құрады.Ұлттық ... ... 2008 жылы 2 есе ... ... теңге құрады, ал шетелдік валютадағы депозиттер 57,0% көтеріліп,
1087 ... ... ... ... ... үлес ... 58,1 %
-дан 65,1 % дейін көтерілді.
2008 жылғы желтоқсандағы заңды ... ... ... ... салмақтағы сыйақысы 4,5 % құрады (2007 жылғы желтоқсанда ол 3,3 %
болған), ал жеке ... ... - 9,8 % (9,1%) ... ... ... ... ... жалпы көлемі 2008 жылы 82,7%
көтеріліп, 4736 миллиард теңге құрады. ... ... ... 95,9 ... 2460 ... теңге құрады, ал шетел валютасының несиелері-70,3
%-ға көтеріліп, 2276 миллиард теңге ... ... ... ... салмағы 2007 жылғы желтоқсанмен салыстырғада 48,5 % -дан 51,9 % -ға
дейін көтерілді. Ұзақ мерзімді несиелері ... өсуі ... ... мерзімді несиелер 2 есе өсіп, 3449 ... ... ... ... мерзімді несиелер 48,1 % дейін ... 1287 ... ... ... ұзақ ... несиелердің үлес салмағы 66,5 % -дан 72,8 ... ... іші ... ... ... ... 2008
жылы 83,3% дейін өсіп, 861,7 ... ... ... ... бөліністе
экономиканың сауда (23,3%), құрылыс (13,9%), ... (11,1%), ... (4,4%) ... салалары белсенді несиеленуде. Банк емес заңды
тұлғаларға ... ... ... орта ... ... ... желтоқсанда 13,0 %-дан 12,2 % ... ... ... ал ... -19,7 % -дан 18,0 % ... ... АҚ-ның несие портфелі ең жоғарғы стандарттарды енгізуге
тырысады. Халық Банкінде несие портфелінің сапасын бақылау ... ... ... ... ... ... ... Басқармасы
құрылған. Басқарманың басты функциясы – тәуекелге сәйкес ... ... ... ... субстандартты, қанағаттандырылмаған, күмәнді
және үмітсіз болып жіктеледі. Стандартты және субстандартты ... ... ... ... ... ... Күмәнді және
үмітсіз болып жіктелінетін қарыздар төмен несие өтеу қабілеттілікке ие ... ие ... да ... ... орын ... белгілі бір сипаттарға
ие және несиенің қайтаруын ... ... ... 3 ... ... ... ... және субстандартты болып жіктелінген.
Қазақстанның Ұлттық Банк пайыз саясатының басты мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... азайту, соның
нәтижесінде ақша жиыны және инфляцияның ... ... ... ... ... ... пайыз мөлшерлемесі, шын мәнісінде пайыз үшін
төлемдер өз ... ... ... ... Демек, жаңа пайыз саясаты
алдағы уақытта немесе белгілі бір уақыт аралығында өзінің нәтижелеріне ... ... ... ... ... ... табылады. Олар мынадай
көрсеткіштер бойынша таптарға бөлінеді:
- Қарыз алушының тұлғанын тұрпатына байланысты (заңды, жеке, банк).
- Қамтамасыз ету тәсілі ... ... ... ... ... (қысқа, орта, ұзақ).
- Қарыз алушының қай салаға жататындағына байланысты.
- Несие берудің тәртібі бойынша (бір-ақ ... ... ... несие).
- Қарызды өтеу (жабу) әдебиет бойынша (бірден жабу, төлем мерзімін
кейінге қалдыр, белгілі уақыт ... ... ... ... ... (қарыз берген процент белгілеу,
қайтарған кезде т.б.)
2008 жылы Халық банкінің негізгі ... ... ... Банк активі 2008 жылы 398,2 млрд. теңгені ($3,1 млрд) құрады,
алдыңғы жылмен салыстырғанда 144,6 млрд. теңгеге ... 57% ... ... ... 2005 ... ... 25% өсті Ақша және оның
эквиваленттері алынған қаражаттардың әділ құны ... ... ... ... ... ... ... Оған балансты құрған
күннен есептегенде қайтару мерзімі 90 күн ішінде болатын міндетті резервтер
мен несиелік мекемелердегі ... ... ... ... ... өздеріне қаржы тартудың көптеген көздерін
және олардың тиімді ... ... ... ... ... Ұлттық Банктің ноталары мен мемлекеттік бағалы қағаздардың қаржы
тартудағы орны ерекше ... ... ... АҚ ... ... ... қаржы дағдарысының кең етек
алуына байланысты шетелдік несиелердің ағымы күрт ... ... ... мен ... ... ... ... Оны келесі
кестелерден көре аламыз.
Кесте 5
Саудалық бағалы қағаздар құрылымы*
(мың, теңге)
|Саудалы бағалы қағаздар |2006 |2007 |2008 ... ... ... ... ... қазынашылық ... ... ... ... | | | ... ... ... |3.082.453 |4.549.879 |4.085.513 |
|облигациялары | | | ... ... ... ... |2.493.542 |
|еурооблигациялары | | | ... Даму |279.845 |470.050 |169.404 ... | | | ... ... ... ... ... келісмінің шарттары бойынша |4.945.327 ... ... |
* ... ... ... жасалған
Осы бағалы қағаздардың сыйақы мөлшерлемесі мен өтеу ... ... ... қағаздар сыйақы мөлшерлемесі және оны өтеу мерзімі*
| |2008 |2007 |2006 ... ... | | | |
| |% ... |% ... |% ... |
| | ... |мерзімі| |мерзімі|
|ҚРҰБ-нің ноталары |4,7%-5,4%|2008 |6% |2007 |6,5% |2006 ... ... ... ... ... |% |13 | |08 | |07 ... | | | | | | ... |11,1% |2008 |11,1% |2007 |11,1% |2006 ... | | | | | | ... | | | | | | ... | | | | | | ... ... |2007-20|7,1% |2006-20|
|банктердің |% |13 | |13 | |11 ... | | | | | | ... Даму ... |2008 |9,1% ... |2006-20|
|Банкінің»облигациялары| | | |13 | |11 ... ... ... ... пен 2007 ... 31 ... екі банктің еурооблигациялары
қазақстандық банктердің 100% және банктің ... ... 11,7% ... ... Қазақстан банктерінің ішінде 2007 жылы бағалы қағаздарға
салынған салымдарынан «Халық Банкі» 3 ... | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | ... 2 ... банкінің банкаралық несие нарығындағы Ұлттық Банктен алған
несиелерінің құрылымы
Қазақстан Республикасының ... ...... ... ... ... бүгінгі таңдағы қарқынды дамып отырған
алдыңғы ұйымдардың бірі. Өйткені бұл ұйымдардың қызметі шетелдердегі ... ... ... ... атқарылуда. Қазіргі коммерциялық
банктердің қызметі экономиканың барлық салаларын ... және ... ... ... бағытталған. Осы банктердің қызметіндегі
депозиттік және ... ... ... орны ... ... операциялар ақшалай қаражаттарды тартуға бағытталған болса,
несиелік активтік ... осы ... ... ... Бұл ... ... ... иелері өздерінің банкке ... ... ... ... бір ... ... және ... да
қызметтер түрінде алу мүмкіндігіне ие. Депозит пен несиелік қатынастардың
субъектілері әр түрлі ұйымдар мен жеке ... ... айта ... ...... ... субъектілері де бола алады. Сондықтан
банктің бұл екі ... да – ... ... ... ... ... ... Банкі» әмбебап банк болып табылады, ол заңды және ... кең ... ... ... ... ... банкаралық
несиелер бойынша банк жоғарыда тұр.
3. Банкаралық несие жүйесін жетілдіру жолдары
3.1 Банкаралық несиелеудің шетелдік ... ... ... ... және ... ... банк
жүйелерінің құрылымы мен ерекшеліктерін жан-жақты талдау, олардың ҚР-сы
үшін маңызды, қажет болып ... ... ... ... ... қолданудың маңыздылығыжоғары болып табылады. Ол үшін ... ... ... ... ... ... ... жүйелеріне
тоқталып көрейік.
Ұлыбритания банк жүйесінің даму ... шолу ... ... ағылшын
банк жүйесі ХХ ғасырдың басынан бастап екі ... ... ... [4, ... ... ... ... банк – орталық банк;
- екінші деңгейдегі банктер, оларға келесідей банктер енді:
Депозитті банктер (1834 ж. The London & ... bank) – ... ... және ірі ... ... мен ... қағаздарды кепілге қою арқылы қысқа мерзімді несиелер берумен
айналысты, сонымен ... ... ... вексельдер сатып алумен, биржаға
қысқа мерзімді қарыз берумен айналысты.
2) Несие және сауда банктері, яғни салымдармен ... ... ... ... ... ... олар вексельді сатып
алумен және сатумен айналысып, сонымен қор ... ... яғни ... ... посредник болуымен ерекшеленеді.
Сондай-ақ әлемдік экономикалық қатынастардың дамуына байланысты және
ағылшындардың әлемдегі ... және ... ... ... Ұлыбританияда шетелдік банктердің саны өсті. Ондай банктер
бүгінгі таңда ... 400-ге жуық ... ... ... ... ... банктік емес несие-қаржы
мекемелерінің дамуы және олардың ... ... өте ... сақтандыру компаниялары, жинақтаушы операцияларды жүзеге асыратын
үйымдар, қаржылық компаниялар, несие және құрылыс коперативтері, ... және ... ... ... атап ... ... Банктік актісінің шығу тарихы 1979 жылдан бастау алады.
Ал Жапонияда бүгінгі таңда 6000-нан аса ... ... ... ... ... бизнес пен несиелік қатынастар Жапонияда ең
басты мемлекеттік ретеудің ... ... ... Осы ... ... ... бір банк ... қаржылық-несиелік мекемелер банкротқа немесе
тоқырауға ұшыраған емес. Жапонияның несие ... ... ... ... ... банктер, яғни бұлар ол елде «қалалық» банктер деп ... 64 ... ... ... яғни ... операцияларды жүзеге
асырушы, сондай-ақ үш әйгілі ұзақ ... ... ... ... жатады. Қалалық 11 банк негізгі ірі бизнесті қаржыландырады ... ... ... ... қолдау көрсетеді. [4,
372 б]
Жапонияның несие жүйесінің келесі ... ... ... ... яғни олар қаржы көздері мен ресурстарының ... ... ... ... Ол компаниялар жиналған қаржыларды
бағалы қағаздарды инвестициялауға жұмсайды. Сонымен қатар елде 220 ... ... ... ... ... көпшілігі бағалы қағаздар
негізінде өз ... ... ... және ... ішіндегі ірілері
халықаралық қор биржасы бағалы қағаздарымен операцияларға қатысып, әлемдегі
өздерінің көлемі жағынан ірі ... ... ... ... ... ... Американдық үлгіде қалыптасқан. Жапонияның әлемнің
басқа елдерінің несие жүйесінен айырмашылығы жапон ... ... ... ... ... қызметтері мен операцияларын жүзеге асыру деңгейі
мен түрлері бойынша нақты заң қабылдаған, олар тек қана ... ... ғана ... ... ... жүйесі келесідей жіктеледі:
Жапония Банкі (орталық банк);
Коммерциялық банктер;
Мамандандырылған несие ... яғни ... ... орта ... ауыл ... орман шаруашылығы, басқа да жекелеген
қаржылық компаниялар жатады.
Елдің негізгі банкі Жапония Банкі 1882 жылы ... Оны ... ... ол банкке өзгеріс 1942 жылы өзгеріс енгізілді, ол өзгеріс
шешім қабылдау органын енгізумен байланысты ... Бұл ... 55% ... ... ... ... ... қатар Жапонияның несие жүйесінде мамандандырылған банктердің
маңызы ерекше болып табылады: оларға: ... ... ... ... қаржылық корпорациялар, шағын бизнестің қаржылық корпорациясы.
Мемлекеттің қаржылық қызмететрін және ... ... іске ... ... ең ірі коммерциялық банк - ... ... ... Ол ... 2000-нан аса банктерімен қарым-қатынаста.
Швейцария банк жүйесіне келер болсақ, Швейцария – бұл ... ... елде 1500 ... бір ... ... Елде 150 шетелдік ірі банктердің
филиалдары орналасқан. Швейцарияның ... ... ... ... операциялар жүзеге асырылады. [4, 375 б]
Швейцарияда банктер үш негізгі топқа бөлінеді:
Ірі ұлттық банктер – Юнион бэнк оф ... ... бэнк ... ... ... ... ... және жинақ банктері , өз аймағындағы
жергілікті салымшылар мен несиелеуді жүзеге ... ... ... негізгі қызмет түрі инвестициялық портфельдермен
қызмет істеу болып табылады.
Швейцарияда ... ... ... ... ... ... пайда
болды. Халықаралық сауданы қаржыландыруда бай және де кең ... ... ... ... ... бұны АҚШ-та Батыс елдермен астықты сатып
алуда қаржыландыру үшін қолдана бастады. Сол жылдары ... ... ... ... бәсекелестіктің өскені соншалықты, сатып алушылар
ұсынылатын кешеннің ... ... 90 ... 180 күнге дейін
ұлғайтылуын талап етті. Одан ... ... ... ... ... тұратын тауарлар пайдасына әлемдік сауда құрылымының өзгерісі
орындалады. Осылайша, халықаралық ... ... ... ... өсті және де ... өз келісім-шарттарын қаржыландырудың жаңа
әдістерін іздестіруге мәжбүр болды.
Қазіргі кезде форфейтингтің негізгі орталықтарының бірі ... ... ... ... ... елдерінің экспорты баяғыдан бері, жаңа
банктік технологияларды ... ... да ... ... Форфейтингтік кәсіпкерліктің мағыналы бөлігі, сондай-ақ,
Германия мен ... я ... [8, 151 ... ... біздің қаржылық нарық үшін бұндай жаңа қызметтің дамуы
басталуда. Форфейтингтің ... ... ... ... оның ... ... болуымен түсіндіріледі, бұл оны қаржыландырудың
тартымды әдісі етеді.
Бұл форамынң негізгі ... ... ... ... ... ... ... өз мойнына алатындығы
табылады. Одан басқа, оның тартымдылығы кейбір елдерде тіркелген пайыздық
ставкалардан бас тартуға, ... ... ... ... ... ... үшін ... әрдайым жетіспеушілігіне, саясаттық
тәуекелділіктердің өсуіне және ... да ... ... ... ... артықшылықтары мен жетіспеушіліктері.
Жоғарыда аталғандарға байланысты келесідей тұжырым жасауға болады-
форфейтинг халықаралық қаржылардың жеткілікті түрдегі икемді ... ... ... та оған ... ... қасиеті тән:
- экспортер несие мерзімін 6 айдан 10 ... ... және одан ... ... ... ... экспортер қарыздың өтелуін сериялармен қабылдауға келісуі тиіс;
- егер де импортер мемлекеттік агент немесе халықаралық ... ... ... қайтарылуы форфейтер үшін икемді банкпен
немесе мемлкеттік институтпен кепілдендірілуі тиіс.
Жалпы ... ... ... оны қолданушылардың барлығы үшін
артықшылықтар сияқты жетіспеушіліктерде иелік етеді.
Экспортер үшін артықшылықтар:
1) ... ... ... форфейтингтік қызметтер ұсыну;
2) Экспортерге регресс құқығынсыз форфейтер есебінен қаржыландыру;
3) ... ... ... ... көрсетуден кейін нақты ақшаны
бірден алу мүмкіндігі, бұл жалпы өтімділікте оңтайлы көрініс табады,
банктік қарыздар көлемін ... ... ... ... ... ... ... немесе оны өтеуді ұйымдастыруға уақыт пен ақшаның
жұмсалмауы;
5) ... ... ... ... ... ставкалардың өзгеру тәуекелділіктері, сонымен қатар кепіл
берушінің банкрот болу ... ... ... ... ... мен вексельдік қарыздық құралдардың тез
рәсімделу мүмкіндігі;
7) Берілген операциялардың ... ... ... келісім-шартты қаржыландыруға дайын екеніне көз жеткізу
және де келісім-шарт шарттарын ... ... ... Форфейттерден тіркелген ставка бойынша келісімді қаржыландыруға
опционды алдын ала алу, бұл ... өз ... ... және де ... –шарттық бағаға оларды қосуға, басқа да
қорытынды сандарды ... ... ... [12, 174 б]
Экспортер үшін жетіспеушіліктер:
1) Кепіл беруші банктротқа ұшыраған жағдайда экспортердің өзіне регресс
болмайтындай етіп құжаттарды ... ... ... ... ... және ... ... анықтайтын импортер
елінің заңдылығын білу қажеттілігі;
2) Импортердің форфейтерге икемді емес ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі;
3) Әдеттегі коммерциялық несиелендіру кезіндегіден аса жоғары форфейтер
маржасы;
Бұл жерде олар ... ... ... ... ... ... үшін ... себебінен көрсетілген. Форфейтердің саясаттық және
басқа да тәуекелділіктерге (трансферт тәуекелділіктері, валютаның ауытқуы
тәуекелділігі) иелік есте ... жөн. Олар ... үшін ... ... ... олар ... ... әрбір формасына
тән.
Кепіл беруші үшін артықшылықтар:
1) Келісім-шартты рәсімдеудің қарапайымдылығы;
2) Өз ... үшін ... ... ... үшін ... ... ... бірақ та өте маңызды-
өзімен кепілдендірілетін вексельді төленуінің абсолютті міндеттемесін өз
мойнына алады.
Интернет – ... ... құру ... ... ... болды.
Себептердің біріне банктердің басқа штаттарда филиалдар ашуға ... ... ... ... ... ... клиенттің орын ауыстыруы (ал
американдықтарда тұрғылықты халықтық миграциясы өте жоғары) екі жақ үшін де
кері әсерлі нәтижелерге ... банк ... ... ал ... ... алған барлық артықшылықтарын жоғалтып және де өзінің төлем
қабілеттілігін қайтадан ... тиіс еді. ... ... ... ... клиентке қызмет көрсетудің варианттарын іздестіруге мәжбүр ... 1995 ... 18 ... ... ең алғашқы толығымен
онлайндық банк Security First Network Bank құрылды. Ең алғашқы бір ... өмір ... банк ... ... өсімі айына 20 пайыз құрды,
активтер 40 млн долларға дейін өсті, 10 мың ... ... ... ... Сондай-ақ, британдық Egg интернет-банк мысалы да өте ... ... ... ... Egg 1999 ж соңына 600 мың клиенттік шот ашты.
Ол кезде оның үлесінде ... ... ... 223 ... ... 1998 ... май айында интернет-банкинг қызметі
алғашқыда бұрынғы Кеңес (Автобанк, Мәскеу) ... ... ... ... 2000 жылы ... болды. 2000 жылдың 1 июнінде электрондық
банкингтің өз жүйесін ҚР-ның Халық Банкі шығарды. [15, 74-77 бб.]
Қазақстандық ... ... ... ... ену ... екі ... бөлуге болады: банктің беделді орнын
қолдануға ықпал ететін имедждік және банктің клиенттерінің саны мен ... ... ... ... ену банкке мағыналы түрдегі “паблисити” береді. Шетелдік
серіктестіктермен тығыз ... ... ... ... ірі
фирманың визиттік карточкасы интернет ... ... ... “беделді” емес болып қалғанын түсінеді.
Басқалардан бұрын электрондық нарықта өз жұмысын бастап, ... ... ... ... ... және де болашақта
басқа электронды нарықтарда авторитетті және беделді әрі әсерлі ... ену ... ... өз ... басқаруда қосымша ыңғайлылықтарды
ұсына отырып, клиентке қызмет көрсетудің ... ... ... мүмкіндік береді. Қажетті ақпаратты алу үшін немесе сол ... ... ... үшін ... сәйкес батырмаға (клавишаға) басу
жеткілікті.
Жаңа электронды түрде ... ... ... отырған Қазақстандық
шарттарда электрондық бөлшектік банктік қызметтердің нақты табыстылығы мен
тиімділігіне қол ... ... ... ... ... та бұл Қазақстандық
электрондық банктік кәсіпкерлік үшін тек уақытша қиындықтар ... ... ... жүйелері болашақта банктерге жақсы ... ... ... ... болу тарихы телекомуникация
байланысының негізін қалаушы С.Морземен ... ... ... ... ... ... штаты, Сент-Луис қаласы) орналасқан. Қазіргі
кезде бұл жүйеге дүние жүзінің 130 см ... ... ... ... Ай сайынғы айналымы 40,0 млн доллар шамасында.
3.2 Банкаралық несиенің негізгі элементтерін жетілдіру жолдары
Банк жүйесін жетілдіріп отыру жалпы экономикалық ... ... ... табылады. Себебі, экономиканың қызме тетіп отырған барлық ... ... ... әр ... деңгейдегі қаржылар арқылы қызмет етеді.
Ал осы қаржыларды шоғырландыратын, оларды тиімді салаларға бағыттайтын, бос
ақша қаражаттарды айналысқа ... ... ... жалпы қаржылық
реттеп отыратын осы банк жүйесі болып ... Ал ... ... дамып келе жатқан, ұлттық экономиканы шикізаттық бағыттан
индустриялы бағытқа бет ... ... және аз ... ... ... ... үшін банк жүйесін тиімді жетілдірудің маңызы зор болып
табылады. Мұны ... ... ... ... атап ... ... қызмет көрсету тәжірибесі клиенттердің аса күрделі
қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып жаңа қызметтерді ... ... т.б.) ... ... ... ... ... банктермен бірте-
бірте енгізілуде. Қазақстанның қызіргі заман ... сай ... ... ... ... көрсетілетін қызмет диапазонына
тұрақты түрде кеңейтіп, олардың ... ... ... банк ... ... ... банкт несиелік ресурстар көлемі бірден қысқарады, оның
құрылымы, сәйкесінше, баланс өнімділігі нашарлайды.
Нәтижесінде, бұндай банк ... зиян ... ... ... ... ... ... дамуы революциялық емес, өздігінен
оның процесс ретіндегі, дәстүрлі қызметті ұсынудың ежелгі формасын ... ғана ... ... ... ... ... банктер
оларды 2000 жылы қолдана бастады, бірақ өтімділік туралы айту әлі ... ... өте баяу және ... ... электрондық төлемдер
жағына айналуда. Қазақстандық банктер өз күшінің өлшемінде ... ... ... тіреуіш қоюға тырысады. Әдетте, шетелдік мамандардың
жасалып шығарылған әдістері қолданылады.
Банкаралық несие жүйесін ... оның ... ... ... ... ... банк ... стратегиясы қаралады. Бұл
мақсаттарды іске асыру басқару ... ... ... арқылы
жүзеге асырылады, олар барлық әсер етуші факторларына ықпалын ... ... ... ... банк сенімділігіне және тұрақтылығына
жетуге мүмкіндік береді.
Банктер өзінің мәртебесі бойынша қоғамдағы ең сенімді ... ... ... ... ... ... несие жүйесінің толық сенімділігін
анықтайды, ол ... ... ... ... ... ... және ... саладағы тұрақсыз жағдайда банктер өздерінің
клиентерінің қаражаттарын тек сақтап қана қоймай, ... ... ... ... мемлекеттің бұл салада жүргізетін анық саясаты жоқ. Сондықтан
банк сенімділігі ... ... ... банк ... деңгейінде банктік менеджмент әдістерін қолдану негізгі
анықтаушы фактор болып табылады.
Банктер - коммерциялык ұйым, ақша ... ... ... және
негізгі алдына қоятын мақсаты - пайда табу. Сол ... ... ... болғандықтан, үнемі пайданы ... ... ... ... балансының ликвидтілігін сақтау іс-әрекеті мен
болжамды қауіп шығындар арасында операциялар жүргізіліп отырады.
Банкаралық несиелік қатынастардың дамуына көптеген ішкі және ... әсер ... Ішкі ... ... ... деңгейі,
- кызметкерлерінің квалификациясы,
- мекеменің техникалық жабдықталуы
- меншікті капитал мөлшері
- жүргізетін саясаты.
Сыртқы әсер етуші факторлар:
- өңірдің географиялық орналасуы, ... ... ... ... ... ... ... халықтық саны,
- олардың мамандық деңгейі.
Шетелдік тәжірибені зерттеу, әсіресе кең территорияны алып жатқан
біздің ... ... есеп ... және ақша айналысын
ұйымдастыруда біршама маңызды проблемалардың бар екенін көрсетті. Осы қолма-
қол ... ... ... ... ... түрінде береді, қолма-қол ақша
арқылы көптеген жеке тұлғалар төлемдерді және есеп айрысуларды ... ... ... де — ... — клиент" деңгейінде - ... ... ... ... ... жаңа жүйесін құру жолы арқылы
шешілуі ... Осы ... жету үшін ... және техникалық
мәселелерді шешуді қажет етеді. Ірі шетел банктері жылдық пайданың ... ... ... Сол ... қоғамдағы бәсекелестік
қабілеттілігін сақтайды.
Соңғы жылдары елімізде ҚР Ұлттық банкі ... «ҚР ... ... ... қабылданды.
Қазіргі уақытта еліміз аумағында төлемдер жасау мен ақша аударымдарын
жүзеге асырудың 2 ... ... ... Олар ... жүйелер және ерекшеліктері неде?
– Олар атап айтқанда:
1) Банкаралық ақша аударымдары жүйесі (БААЖ);
2) Банкаралық клиринг (клирингтік жүйе).
Бұл екі жүйе бір-бірінен ... ... ... ... да, ... мен
ақша аударымдарын жүзеге асырудың механизмдері бойынша да ерекшеленеді.
Банкаралық ақша аударымдары ... ... ... ... басты
күретамыры болып саналады. Бұл жүйе арқылы еліміздің ... ... ... ... (құнды қағаздар, валюта нарығы, банкаралық
депозиттер мен аударымдар) ... ірі және ... ... ... ... ... ... ерекшелігі, мұнда төлемдердің әрқайсысы
дербес негізде ... ... ... ... жүйе ... өтетін төлемдер үлесі еліміздің ... ... ... құрайды: жасалған төлемдер сомасы бойынша - 97,9%, ... саны ... - 33,6%. ... ... ... БААЖ ... ... млрд. теңге құрайтын 33 мың төлем операциясы ... ... жүйе – бұл ұсақ ... арналған еліміздің бөлшек
төлемдер жүйесі. БААЖ-дан ... ... ... ... ... жеке ... негізде емес, операциялық күн ішінде жүйе
қатысушыларынан келіп ... ... ... ... ... талаптары мен
міндеттемелері бойынша таза позициялары анықталып, тек сол ... ... ... таза ... ... ақша ... ... тұрады. Бұл жүйеде еліміздің төлем жүйесінде жасалған төлемдердің
жалпы сомасының ... 2%-ы ... ... ... ... ... жүйе арқылы өтуде. Күндігіне орташа есеппен ... жүйе ... 7,3 ... тг. құрайтын 65 мың төлем операциялары жасалуда.
Осы аталып өткен төлем жүйелерінің жұмысын қамтамасыз ететін операторы
– “Қазақстан ... ... ... Қазақстан банкаралық есеп айырысу
Орталығы” республикалық мемлекеттік мекемесі (ҚБЕО) ... ... ... ... ... алда қандай жұмыстар атқарылмақ?
– Төлем жүйесі еліміз қаржы жүйесінің ... ... ... ... ... кезекте Ұлттық банк тарапынан үнемі жоғары назар
аударуды талап етеді. Соңғы ... ... ... ... одан әрі
арттыру мен туындайтын ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру мәселелеріне айрықша мән беріліп
отыр.
Төлем жүйесінің тоқтаусыз және үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз ... ... ... ... ... Ұлттық банк төлем жүйелерінің
жаңа резервтік орталығын құруды жоспарлауда. Жаңа резервтік орталық ... ... ... ... ғана емес, сондай-ақ Ұлттық банктің
еліміздің алтын-валюта ... және ... ... ... ... ... да
стратегиялық міндеттерін жүзеге асырудың үздіксіздігі мен ... ету ... да ... ... қаласының сейсмикалық
жағдайын, басқа да болуы мүмкін техногенді апаттарды ескере отырып, ... ... ... ... ... болады. /25,145/
Одан басқа, Ұлттық банк ... ... ... ... ... жақындату мақсатында еліміз ... ... ... ... ... ... ... бойынша
жұмыстарды атқармақ. Олар:
– Қолма-қол ақшасыз төлемдер көлемін арттыруда ... ... ... да маңызы зор екендігі белгілі. Бұл ... ... Атап айту ... соңғы жылдар кезеңінде төлем карточкалары нарығы жоғарғы
қарқынмен даму ... ... күні ... ... ... карточкалар саны 3,98 млн. данаға жетті. Осы карточкаларды
ұстаушылардың саны 3,81 млн. ... ... ... ... ... ... ... құрады. Демек, қазіргі уақытта республиканың
әрбір 4-ші тұрғыны төлем карточкасына ие болып отыр.
2008 жылдың 9 айы ... ... ... ... ... ... ... сомасы 860,7 млрд. теңге болатын саны 47,3
млн. транзакция жасалды. Бұл ретте, төлем ... ... ... операциялар көлемінің 11%-ын қолма-қол ақшасыз ... ... ... 89%-ын ... мен банк кассалары арқылы төлем
карточкаларын пайдалана отырып ... ақша ... ... ... Бұл ... әлі де ... ... төлем
карточкаларын басым түрде қолма-қол ақша алу құралы ретінде ... ... ... ... қызмет түрлеріне қарағанда, болашақта банкаралық несие
нарығы ерекше қарқынмен және жаңа сипатпен дамиды деген ... ... жеке және ... ... ең тартымды және банктік көптеген қызмет
түрлерін пайдалануға жол ашатын өте оңтайлы құрал.
Валюталық ... ... ... ... ... ... және ... реттеу мен банкаралық
несиеледіруді бақылаудың нормативтік-құқықтық базасын жетілдіру ... ... ... ҚР ... ... валюталық режімді ырықтандыру саясатын
жүргізіп келеді.
Бұл саясат валюталық шектеулерден біртіндеп бас тарту және операцияны
жүргізген кезде артық ... ... ... бар екі ... ... 14 екінші деңгейдегі банктердің 32 ... ... 13 ... ... ... ... валютасымен айырбас
операцияларын жүргізуге лицензиясы бар 40 уәкілетті ұйымдармен (уәкілетті
ұйымдар) ұсынылған.
Ұлттық банктің ... ... ... ... ... ... агенттеріне отызға тарта жоспарлы және бірнеше ... ... ... реттеу және валюталық бақылау ... жаңа ... ... емес ... ... ... валютаны уәкілетті банктер
арқылы шектеусіз сатып алуға мүмкіндіктері бар. Резидент заңды тұлғалардың
шетел ... ... алу ... кеңейтілді.
Қолма-қол шетел валютасын банктік шоттан алып қою негіздері
қысқартылды.
Жаңа заңның ... ... ... ... ... ... 2005 ... 13 маусымдағы “Валюталық реттеу және
валюталық бақылау ... жаңа Заңы ... ... ... ... ... тәртіпті ырықтандыру бағдарламасын іске
асырудың құқықтық негіздерін және 2008 ... ... ... валютаның
толықтай айырбасталу принциптеріне көшуді бекітті. Бұл заң ... ... ... 2008 ... 1 ... бастап жойылатын,
тосқауылдарды нақты анықтайды. Валюталық реттеу және бақылау ... ... ... және ... ... ... ... және сыртқы қарызының жағдайын анық және
уақытында талдау және ... ... ... филиал капитал
қозғалысымен байланысты валюталық ... және ... шот ... ... ... жүргізіп жатыр. Заң әрекет еткен ... ... ... ... саны ... ... Заң ... өзгертулер мен толықтырулар қолданыстағы
(экспорттық-импорттық мәмілелерге, айырбас операцияларын ұйымдастыруға,
жеке тұлғалармен шетел және ... ... ... ... және ... ... ... өз ықпалын тигізді, жаңа актілер
шығарылды./32,169/
Елбасының Қазақстан халқына арнаған Жолдауында ... ... ... негізгі бағыттарының қатарында – инфляцияны тежеу және
қаржы нарығындағы ... ... ету ... белгіленген. Сонымен
қатар, инфляцияны тежеу жауапкершілігі Ұлттық банкпен қатар, алға ... ... ... ... ... ... Үкіметіне де
жүктеледі деп көрсетілген.
Ұлттық банк 2007 жылғы 1 ... ... ... ... ... өзінің негізгі мақсаты ретінде белгілеп,
инфляциялық ... өту ... ... ... Инфляция деңгейінің
көрсеткіші ретінде тұтынушылық бағалар индексі қолданылады. Ол белгілі ... ... мен ... ... ... ... таңдағы бүкіләлемдік қаржы дағдарысы тұсында банк секторы мен
қаржы нарығының барлық ... ... ... ... ... ... ... шекпей, керісінше өзінің ... ... ... ... ... ... ... 2007 жылдың аяғынан бастап ене бастады
және ол отандық банк ... ең ... ... әсер ... Елдегі екінші
деңгейлі банктердің барлығына дағдарыс ауыр ... ... ... ... ... ... есе кеміді. Экономиканы банк секторы арқылы
несиелеу көлемі азайып кетті. Оған ... ... елге ... ... күрт ... және ... жоғарлауы себеп болды. Аталған
несиелердің және инвестициялардың кемуі отандық ... пен ... ... ... ... ... ... жағдай
нашарлай бастады, елде жұмыссыздар саны өсу ... ... Осы ... мәселелерді ескере отырып бүкіләлемдік қаржы дағдарысынан тұрақты әрі
одан әрі дамуға бағытталған ... ... іске аса ... ... ... ... 2008 ... соңына қарай ұлттық қор және ... ... ... ... мен банк ... ... іске асыруды қолға алуын айтсак болады. Атап ... ... ... ... ... және де ... зейнетақы
қорларынан 4 млрд. АҚШ ... ... ... ... ... және ол
қаржыларды ең басты еліміздің 10 екінші ... ... ... ... Оның ... ең ... ... 4 екінші деңгейлі банк
жатқызылды. Олар: «Халық Банк» АҚ, «Банк Тұран Әлем» АҚ, ... ... ... ... АҚ ... ірі ... ... енді.
ҚР Үкіметінің бүгінгі таңдағы атқарылып жатқан шараларының барлығы
дерлік ... ... ... ... әрі дамыған мемлекет ерітнде
алып шығуға ... ... ... ... Атап ... ҚР ... уақытта банк саласын реттеуді бірінші орынға қойып, олардан ... ... ... ... қажетті деген нақты салаларға,
халыққа жеткілікті болуын, елдегі кәсіпкерлік секторды қолдау мақсатында
олардың ... ... қол ... және де қаржылық
тұрақтылығын сақтау үшін ... ... ... ... де ... Атап айтсақ корпоративтік табыс салығын 30 пайыздан 20 пайызға дейін
қысқартып отыр. Жеке тұрғындарын ... және ... ... ... ... ... ... іске асыруда және де
төлем қабілеттілігі төмен студенттердің несие ... жол ашу, ... ... ... ... ... іске ... өте күрделі тақырыпқа біршама бойлап ендік. Соның арқасында
«Банкаралық несиелер және олардың ресурстық ... ... ... ... ... ... ... мағлұмат алдық. Шамалы да ... ... ... ара ... ... ... болдық.
Сонымен, қорыта айтар болсақ Қазақстандағы экономиканың ұрақтала
бастаған жағдайындағы «Банкаралық несиелер және ... ... ... ... ... ... роль атқара бастады.
Несие экономикада ерекше роль атқарады: ол өндірісті ... етіп қана ... оның ... ... ... ... ... ықпал етеді.
а) жасауға кететін шығындарды азайтуғға, ақшалай заттарды сақтауға
және есепке алуға немесе қолданыстағы ақшаның жартысының қажет ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарды
көп реттік пайдалану;
в) резервтік қорлардың қысқаруы.
Экономикалық цикдлдің әр түрлі ... ... ролі ... ... ... ... ... деңгейдегі экономикалық
тұрақытылық жағдайында ... өсу ... ... ... ... ... ақшалай және тауар массасын қайта бөледі, банктерді қаржылай толықтырып
отырады. Оның негативтік жақтары ... ... ... ... ... Ондай жағдай инфляция кезінде байқалады.
Несие өзінің әлеуметтік жақтарына бағынбай, ... ... ... ... ... жиынтығының көлемін, ақшалай құралдарды
қайта бөлу жағдайындағы қайтымын, уақытша еркін қаражаттарды жинақтау ... ... ... ... өздерінің қаржылық жағдайларын
жақсартуға және банк нарығында тік ... ... ... ... ... ... ішінде несие беруші және несие алушы банктердің пайда
табуына ынталандырады. Банкаралық несиенің ... ... ... беруші
несие беріп қана қоймай сыйақысын да алаады деген сөз.
Қазақстандық банктердің тиімді қызмет етуі олардың ... ... ... ... ... олар ... ... микро және
макроэканомикалық салаға да ... ... да бұл ... ұлттық
эканомиканың мәселелері мен нарықтық эканомикаға көшу ... ... да ... ... әсер етпеуі де мүмкін емес.
Қазір, тауарлы және қаржылық ... ... мен ... жүйе ... ... жаңа несиелік құралдар және тұтынушыларға
қызмет көрсетудің жаңа түрлері пайда болуда. ... ... және ... ... құру - ... ... ... банктік салада іске асырылып отырған процесстерді
таңдау арқылы келесілерді көруге болады:
- дамыған елдермен салыстырғанда елдегі банктің ... ... көп ... ... ... мен өсу ... ... отандық банктердің дүниежүзілік қаржылық нарықтарға енуінің жалғасуы;
- ұзақ ... орта ... ... ... көлемін игеру есебі
мен асырылады, банк балансының құрылымдық сапасы ... ... ... негізінде елдегі экономиканың қабылданған курсы
шегінде банктік жүйенің дұрыс даму жолында екенін байқауға болады.
Қазақстанның дүниежүзілік ... ... ... ... алдында жаңа
мақсат, ал банктік сектор үздігі үлкен жауапкершілікті жүктейді. ... даму ... ... ... ... ... оларды
қалыптастыру көздерін құруға ынталандырады.
Екіншіден, Қазақстандағы экономикалық өсу жалғасуда, ... ... ... адамдар санының өсуі, жеке банкинг саласында көптеген
мүмкіндіктерді ... Бұл ... ... ... ... депозиттік
базасын аз шығындар кезінде қалыптастыруға жәрдемдеседі. Елдер арасында
сауда ... ... ... ... мен ... отандық
кәсіпорындардың шетел нарықтарына шығуын нығайтып, кеңейтеді.
Құнының тауарлай және ... ... ... ... екі ... қарастырылады – коммерциялық және банктік. Егер коммерциялық
несие тауарлық формада ... ... онда ... несие ақшалай формада
беріледі. Банктік несие әмбебап болып табылады, өйткені банк ... ... ... ... ... ... ... барлық салаларында қолданылады.
Банкаралық несие жүйесі кең мағынада – бұл несиелік қатынастар, ... мен ... ... жиынтығы, ал тар мағынада – ... есеп ... ... ... ақша ... ... ... қаржылық қызмет көрсетуші несиелік мекемелер торабы.
Қазақстанның коммерциялық банктерін заманға сай ... ... ... оларды еліміздің экономикасының маңызды секторына айналдыру
және республикамыздағы банктердің позитивті имиджін ... ... ... шешу ... ... ... банктерді несиелендіруі ұйымдастырудың қазіргі заманғы
тенденцияларын үйрену;
- коммерциялық банк ... ... және оның ... базасын
жетілдіруге жәрдемдесу жөніндегі стратегиялық ережелерді пайдалану;
- осы саланы реттеу тетігін жетілдіруге ықпал ету.
Жалпы банкаралық несие ... ... ... ... өз
тарапымнан тағы да мынадай ұсыныстар енгізуді жөн ... Олар - ... ... ... анықтау; теориялық сараптама негізінде
қазақстандық банк ісі саясатының ерекшеліктерін талдау, ... ... ... ... ... оның даму перспективасын
болжамдау.
Негізгі қорытындыға келгенде, ... ... ... ... ... ... несиелік саясат саналады;
– несие жоспарланған салада ғана беріледі;
– несие беру банк ресурстарына ғана ... ... ... ... мүмкіндіктеріне тәуелді;
– несиелеу жүйесі несиелеу қағидаларына негізделеді (қайтару,
төлеу және қамтамасыз ету);
– несие қабілеттілігі нақты дұрыс нәтиже береді;
– бүгінгі таңда ... ... ол ... ... ... ... келе ... банктер арасындағы
несие жүйесін жетілдіру үшін бірқатар ... ... ... ... ... ... міндеті тұрғандығына назар аудару керек
деп тұжырымдадым.
Ол қадамдар мыналар:
корпоративті басқару жүйесін жетілдіру;
- ішкі аудитті ... ... ... ... ... ... несие тәуекелдігіне негізделген жұмыстарды жоспарлау;
- рейтингтік және скорингтік модельдерді дұрыс реттеу үшін ... ... ... ... қоймасын құру, ақпараттық ағымдар мен
мәліметтер құрылымын кешенді түрде ... ... ... ... ... жұмысымды Елбасы Жолдауымен қорытатын болсам: «Біздің
қаржы жүйемізді құрылымдық реформалауды одан әрі жалғастыру қажет. ... ... ... ... ... қаржылық құралдарды дамытуға,
банкроттық туралы заңдарды жетілдіруге, сот жүйесін тереңдете реформалауға
қатысы бар. ... жеке ... да, ... ... ... сектордағы
да жүйелік тәуекелдерді басқаруды дамыта түсу қажет. Үкімет, Қазақастанның
Банк аралалық және ... банк ... ... ... де ... құруы керек. Сондай-ақ, күтпеген ахуалдарға қарсы ... ... ... шараларының жүйесін әзірлеу міндеті де тұр. ... ... оның ... ... де сенім деңгейі елдің қаржы жүйесі
тиімділігінің негізгі критерийіне айналуға тиіс».
Сонымен Отандық цивилизацияның қазіргі даму ... ... және ... ... ... ... рөлі» жағдайына байланысты
әдебиеттердің аздығы мені біршама ойландырып тастады. Дегенменде осы
дипломдық ... ... ... маған келешекте қызмет етер деген
сенімдемін.
қолданылған әдебиеттер тізімі
1. Қазақстан Республикасы Президентінің 2008 жылғы 6 ... ... ... «Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік
саясаттың ... ... «ҚР Банк ісін ... туралы» Заңы, Алматы, Юрист, 2003 ж. 15 б.
3. ҚР «Қазақстанның даму банкі туралы» Заңы 2001 ж. 25 сәуір ... ... Ю. А., ... ... ... ... ... 310 с.
5. Әлімбаев А. А. Банктік және өнеркәсіптік капиталдың шоғырлануы:
Қазақстанда ... ... және ... ... дамуы.
-Қарағанды 2002.
6. Байысова Ә. Экономикалық ... ... ... ... ... №2 -36-38 беттер.
7. Бобылева А. З., Финансовые управленческие технологии, ... / ... М. В. ... фак. гос. управления.- М.: ИНФРА-М, 2004.- 315-
341 с. Брег С. М., Настольная книга ... ... =The new ... ... manual / пер. с ... А. Куницын, Д. Акулов, В.
Ильина, О. Никифорова; науч. ред. А. Куницын; ред. С. Огарева.- М.:
Альпина Бизнес Букс, 2005.- 532 с.
8. ... Ж. ... ... ... ... ... 2007 ж. №5, 40-45 бет.
9. Васильева Н. А. Экономика предприятия, М.: Юрайт-Издат, 2006. 190 с.
10. Голом М., ... А., ... Е. ... новые виды кредитных
операций необходимо // Банки Казахстана 2001 г. №N11.
11. Давлетова М.Т. Кредитная деятельность банков в ... ... ... Экономика, 2001
12. Дауранов И., Шмикина А., Рудецких А. Малый бизнес: проблемы оформления
кредита // Вестник предпринимателя 2008 г. №4 –с. ... ... К. К., ... С. Р., ... ... ... Алматы:
2004.- 51 с.
14. Жуков Е.Ф., Максимова Л.М., Печникова А.В. и др. ... ... ... для ... –М. 2002 ... ... Б. ... бюро - инструмент ... ... ... 2008 г. ... ... С. А. ... управления оборотным капиталом как часть
общей финансовой стратегии предприятия, Финансы и ... 2007.- ... - С. 5 ... ... В. Г. ... по ... организации производства и
маркетингу на предприятии, учеб. пособие - ... ... ... ... ... Б.А. Ақша. Несие. Банктер. Валюта қатынастары: Оқу құралы.
–Алматы: Экономика, 2000 ж.
19. Коробейников М. Роль ... АПК в ... ... ... ... бизнес №37- с. 33-387, 2007 г..
20. Қуатова Д. Я., ... ... ... ... ... 26 ... ... «Ашық акционерлік қоғам халықтық банктің борыштық қарыз
есебінің тәртібі» 2000 ж. 20 ... ... ... ... банкінің хабаршысы №2008, №6
23. Қазақстанның Ұлттық банкінің хабаршысы №2008, №8
24. Лаврушин О.И., Мамонов И.Д., Валенцева Н.И. и др. ... ... для ... –М. 2000 ... Лисак Б. Анализ кредитоспособности и платежеспособности заемщика банка
при потребительском кредитовании // Банки ... 2007 №6. ... ... М., ... С., Алибекова Ф. Эвалюция банковской системы //
Банки Казахстана 2000 г. ... ... С.Б. ... ... ... және ... жетілдіру жолдары:
Автореферат. –Алматы. 2000 ж.
28. Масалимова С. Ж., Зиядин, С. Т. Қаржылық менеджмент, оқу құралы.-
Семей: PRINTMASTER, 2006.- 32 ... ... А.Х., ... С.М., КЕсенгелдин С.М. Ақша. Қаржы және
несие. Қарағанды: Болашақ-Баспа. 2000 ж.
30. Поляка Г.Б. Финансы. Денежное обращение. Кредит: учебник для ... 2001 ... ... Ғ.С. ... ... ... –Алматы. Экономика. 2001ж.
32. Сейткасымов Г.С., Шаяхметова К.О., Абдраимова Г.Т. Бухгалтерский учет
и отчетность в банках. Алматы, Қаржы-Қаражат, 2006
33. Самсонова Н.Ф. ... ... ... и ... учебник. М:
2001 г.
34. Смагулова Ш.А., Буханцева О.В. Малый ... и ... ... в ... // Вестник. ИПК. /Каз.Гос, Нац. ун-т им.Аль-
Фараби. –Алматы. 2007г.
35. ... ... ... ... ... 2006-2008 жж.
36. Статический бюллетень. Н.Б. 2007-2009 г.
37. Умбетов А. ... ... ... ... ... 2008. №2. –С.
21-31.
38. Утеулин Е, Кенжеханов М. Система кредитования в ... ... 2006. №5. –С. ... ... А., Керімбек Ғ. Кәсіпорын экономикасы және кәсіпкерлік,
оқу құралы.- Астана: Фолиант, 2005.- 76 б.
40. Шишаева А.В. Зачем нужен кредит и ... в ... ... ... по экономической теории. –М. 1997г.
41. Шелекбай Ә., Банк ісіндегі ... оқу ... ... – 2008, 18-39 беттер.
42. Шаяхметова К., Банктік тәуекелдер: Оқу құралы.- ... ... 2004 – 78 ... ... ... «Банкаралық несиелер».
-----------------------
ҚаЗақстандағы
НЕСИЕ жүйесі
банк
жүйесі
қаржылық кредит мекемелері
Ұлттық (эмиссиялық банкі)
екінші деңгейдегі банк ... ... ... ... аумақтық бөлімшелері
Кредит серіктестігі, одақтар, ломбардтар, инвестиция-лық, зейнетақы,
сақтандыру, лизингтік қорлар
Аумақ-тық филиал-дар
Мемлекеттік Қазақстан Даму ... ... ... ақша ... ... ... ... ұйымдастыру
Несиені саралау
Лимиттер белгілеу
Несиені авторизациялау
Несиелік ақпараттық басқару жүйесі
Несиелік тәуекелді басқару жүйесінің элементтері
Несиелік мониторинг
Күмәнді несиелерді қалпына келтіру
Несиеге ... ... ... басқару
Қарыз алушының несиелік қабілетін талдау және несие ұсынымын бағалау

Пән: Банк ісі
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 67 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Банкаралық есеп айырысу22 бет
Банкаралық есеп айырысу есебі29 бет
Банкаралық клирингтік жүйе9 бет
Банкаралық несиелеу34 бет
ҚР-ның ұлттық банк мекемесіндегі корреспонденттік шот арқылы банкаралық есеп айырысу20 бет
"АТФ Банкі" АҚ-ның тартылған қаражаттарын талдау және бағалау61 бет
«АТФБанк» АҚ банкі145 бет
«Банк ісі» лекциялық курсы70 бет
Банк ресурстарын қалыптастыру операциялары13 бет
Банк өтімділігі және оған ықпал етуші факторлар12 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь