Ұлы ағартушы Абай Құнанбаев

1.Кіріспе.
Абай Құнанбаевқа жалпы сипаттама.
2.Негізгі бөлім.
a) Абайдың жастық шағы.
б) Абайдың шығармашылықпен айналысуы.
в) Абайдың өлеңдері мен поэмалары.
г) Өмір шындығын көздеген . қарасөздері мен нақылдары
3. Қорытынды.
Абай . XIX ғ. гуманитарлық сананың ой жемісі .
Ол – ұлы ағартушы, композитор, философ, қазақ жазба әдебиетінің негізін қалаушы, өз халқының келешегін терең ойлап, мың толғанған, жанжүрегімен езгіле жырлаған ақындардың бірегейі. Қазақ халқының тұтас бір дәуірінің ақыл-ойы мен мәдениетінің, өнері мен әдебиетінің асқар шыңын бейнелейтін ке-
менгері Абай Құнанбаев - өз ұлтының реалистік гуманистік жаңа әдебиетінің негізін қалаушы, қазақ поэзиясын қоғамдық дамудың озық деңгейіне бағыттап, өз кезінің ең басты мәселерін дәл бейнелеп, дұрыс қорытынды шығара білген прогресшіл ақын.
Кемеңгер ақынның ұлы мақсат-мүдделері бізге тамаша гуманистік әдеби еңбектері арқылы жетті. Абай қалдырған бұл мұралар өз дәуірінің алуан түрлі мәселерін қамтыды,сол кездегі қазақ елінің шын сырын ашты. Абайдың шығармалары - өз дәуірінің келелі мәселерін реалистікпен суреттейтін, ағартушылық гуманистік мазмұнға бай, ізгі ниеттер мен терең ойға толы, шебер тілді көркем туындылар.
Амал не, Абайдың осы асыл мұралары өзі тірі кезінде, бүгінгідей жоғары бағаланып, кең танылып кете алмады.Абай шығармалары қолжазба күйінде не жатқа айту арқылы ғана тарала-ды. Ақын өлеңдерін шағын жинақ ретінде 1909 ж. Кәкітай Ысқақов бастырған еді.
Ресей геомографиялық қоғамы Абай туралы мәліметтері ерте кезден-ақ бере бастады. 1906-1907 ж.ж. хабарларында ақынның суретін және ол туралы Ә.Бөкейхановтың көлемді мақаласын жариялады. ХХ ғ. басында өмір сүрген ұлы жазушылар – А.Бай-
тұрсынов, М.Дулатов, Мағжан, Сұлтанмахмұт т.б ақынның ерекше-лігін танып, оны “Қазақтың бас ақыны”- деп ардақтады, үлгі тұтты. Оның шығармалары толық жинақ түрінде де, жекелеген кітап түрінде де бірнеше рет баспа бетін көрді.
Кейнгі жылдары республикамыздың ғылыми-зерттеу орындары мен әдебилері Абай шығармаларын игеруде жаңа қадамдар жасады.
Абайтану қазір өз алдына белгілі бір ғылым болып қалыптасты. Абайдың өмірі мен шығармашылығы туралы фактілерге бай, ғылы-ми тұжырымдары терең көлемді монография жариялады.
1. Х.Сүйіншалиев. “Қазақ әдебиетінің тарихы”
Алматы “Санат” 1997 жыл.
2 .Абай және қазіргі заман.
Алматы “Ғылым” 1994 жыл.
3. Қаз Ұлттық ғылым академиясы.
“Абай I-том”,
Алматы “Жазушы” 1995 жыл.
4.Асанбай Асқаров. “Ұлы тұранның ұлдары”
Алматы “Нұрлы-әлем” 1998 жыл.
5. Қаз Ұлттық ғылым академиясы.
“Абай II-том”
Алматы “Жазушы” 1995 жыл.
        
        Тақырыбы:Абай Құнанбаев.
Жоспар:
1.Кіріспе.
Абай Құнанбаевқа жалпы сипаттама.
2.Негізгі бөлім.
a) Абайдың жастық шағы.
б) Абайдың ... ... ... ... мен ... Өмір ... ... - қарасөздері мен
нақылдары
3. Қорытынды.
Абай – XIX ғ. гуманитарлық сананың ой жемісі .
Кіріспе
Ол – ұлы ағартушы, композитор, философ, қазақ жазба ... ... өз ... келешегін терең ойлап, мың толғанған,
жанжүрегімен езгіле жырлаған ақындардың бірегейі. Қазақ халқының тұтас бір
дәуірінің ақыл-ойы мен ... ... мен ... асқар шыңын
бейнелейтін ке-
менгері Абай Құнанбаев - өз ұлтының реалистік гуманистік жаңа әдебиетінің
негізін қалаушы, ... ... ... дамудың озық деңгейіне бағыттап,
өз кезінің ең басты мәселерін дәл бейнелеп, дұрыс қорытынды шығара білген
прогресшіл ақын.
Кемеңгер ақынның ұлы мақсат-мүдделері бізге ... ... ... ... ... Абай ... бұл мұралар өз дәуірінің алуан түрлі
мәселерін қамтыды,сол кездегі қазақ ... шын ... ... ... - өз ... ... ... реалистікпен суреттейтін,
ағартушылық гуманистік мазмұнға бай, ізгі ниеттер мен терең ойға толы,
шебер тілді көркем туындылар.
Амал не, ... осы асыл ... өзі тірі ... ... бағаланып, кең танылып кете алмады.Абай шығармалары қолжазба күйінде
не жатқа айту арқылы ғана тарала-ды. Ақын өлеңдерін шағын ... ... ж. ... ... ... еді.
Ресей геомографиялық қоғамы Абай туралы мәліметтері ерте кезден-ақ
бере бастады. 1906-1907 ж.ж. хабарларында ақынның суретін және ол туралы
Ә.Бөкейхановтың көлемді ... ... ХХ ғ. ... өмір сүрген ұлы
жазушылар – А.Бай-
тұрсынов, М.Дулатов, Мағжан, Сұлтанмахмұт т.б ақынның ерекше-лігін танып,
оны “Қазақтың бас ақыны”- деп ... үлгі ... Оның ... ... түрінде де, жекелеген кітап түрінде де бірнеше рет баспа бетін ... ... ... ғылыми-зерттеу орындары мен
әдебилері Абай шығармаларын игеруде жаңа қадамдар жасады.
Абайтану ... өз ... ... бір ғылым болып қалыптасты. Абайдың өмірі
мен шығармашылығы туралы ... бай, ... ... ... ... ... ... ж.ж)
Абай Құнанбаев 1845 жылы Қарқаралы округінде, Шыңғыстау ... ... ... ... Азан ... ... аты ... екен.
Абай- Құнанбайдың екінші әйелі Ұлжаннан туған. Бұл қазақ жерінде феодалдық-
рулық қатынастар дәуірлеп тұрған кез еді. Оның ... ... осы ... күшті ірі байдың бірі болатын.
Абайдың балалық шағы XIX ғасырдың орта тұсында өтті. Бқл кезең
Қазақстанда патшалық отарлау саясаты ... ескі ... мен жаңа ... ... ... ең әуелі ауыл молдасынан сауат ашып, сосын ... ... ... ... Осындай ортада тәрбиеленіп өскен Абай өмірге жас
шағынан ойлы көзқарасымен, ... ... ... зер сала ... ... болып шықты. Аға сұлтан Құнанбай осындай қоғамдық өмірде Абайдың
да атақты жуан ортада отырғанын ... ... мен ... ... тұла
бойынан табылатын Құнанбайдың бабасы “шынжыр балақ, бұлақ төс Ырғызбай ”
еді. өзге баларынан озып шыққан ... ... ... ... өр ... келіп бағады. Жастайынан жорықшылық, батырлық сияқты істерге ... ... өр ... ... ел ...... ... Сол
кездегі атқа мінерлерден қалған сөздкрге қарағанда, Құнанбай-“қарадан хан”
болған бірі. Бұл туралы Абайдың өмірбаянын жан-жақты ... ... те ашық ... ... мол, билік құмарлығы мен халықтың жанына
батқан әрекеті көп Құнанбай мен халық мұңын жоқтаушы 28 жастағы жас ... әке мен бала ... ... Абай ел ... ... пен ... ... өсті. Қоғамдық, тарихи қайшылықтарды терең
аңғарып, тани бастады.
Абай ел арасындағы озбыр күштер мен оған иек ... ... ... ғана ... өз ... мен оның ... достарын да
сынайды. Осылай әкенің, би-болыстардың елді зар еңіреткен мінезі мен
озбырлы істерінен жиіркенеді. Оларға қарсы алысушы ... етіп ... ... гөрі тарих төріне өмірдің өзі шығарады. Абайды да алысқа құлаш
серметіп, тарихи қоғамдық ойларға ... ... ... ... да анық ... - ... жаңа реалистік жазбаша әдебиетінің негізін салды.
Абайдың ақындық дарыны аса қуатты және сан ... ... ақын және ... ... сирек кездесетін шебері.
Абайды ойшыл ақын дейміз.
Абайдың ... ... ... ... ойлы ... ... ... жүрген орыс демократтарымен достасуы үлкен әсерін
тигізді. Солардың бірі– көрнекті революцио-нер ... ... ... Е. ... ... ... ... Абай қарыздар еді. А.Пушкин, Л.Н.Толстой, М. Ю.
Лермонтов, М. А. Крылов, М. ... ... ... ... ... Солардың туындыларын ана тіліне аударды. А. Пушкиннің “Евгений
онегинін” тамаша тәржімалай отырып ... әнін ... ... Да-
Наларды таный Абайдың да ұлылығы осында.
Абай тегі
Кішік
Әйтек
Олжай
Айдос, Қайдос, Жандос
Ырғызбай
Өскенбай
Құнанбай
Абай (Ибраһим)
Абай қытымыр замандағы халық өмірін жан-жүрегімен ... ... ... ... ... ... ... кедергі әрекеттерімен күресті.
Жүрегімнің түбіне терең бойла,
Мен бір жұмбақ адаммын, оны да ... ... ... өстім,
Мыңмен жалғыз алыстым, кінә қойма!
Бұл ұлы жазушы Әуезов сөзімен айтқанда: “өсер ұрпақ, келер ... ... ... арнап кеткен мұңды, сырлы бір әлем, наз сәлем осы еді.
Шөл ғасырлардың қу медиен, құла түзінен болар заманға, жарқын заманға қарай
жалғыз аяқ жол ... ақын ... ... жаңа ... үлгі болған орыстың классик
жазушылары – Пушкин, Лермонтов, Крылов т.б еді. Бұлар Абайды өзі ... ... ... басқа ортаға – қалың ел ішіне, өркенді өнерпаздар
қауымына әкеліп қосты. Клас-сиктердің озық идеасы, реалистік еңбектері
Абайға жаңа күш берді. Оның ... жаңа ... ... бұл ... ... бекем буғанша біраз уақыт ой кезді, көп ізденді,
ақыры өзіне демеу ... арын таза ... ... ... өтеу жолында
анық бекінді. Мал құмар бақталастық жолында ел тағдырын талғайды. ... ... ... ... азабынан арыртарлықжол қарастырды. Абай
ондай жолды өнерден, адал еңбектен күтіп, үлкен ойға келді. Сол келген
ойларын тұрмыс ... ... ... ... ... ... ... ақын Абай халық санасын өзгертерлік жаңа әдіс
тапты. Абай енді ... ... ... ... ... түгелдей іске
кірістірді. Сол жолда, өзгеше бір тың ойды өзге кестеге орап шебер істелген
көрікті мәнері бар сөздермен ... ... Бұл Абай ... жаңа ... бойына халқымыздың ғасырлар бойы жасап жетілдірген сөз кестесінде,
көрші елдер халқы жасаған алуан түрлі құбылысты мәдени ... ... ... өзі ... ... ... жерде өсті, отаршылдар
билеген ауыр заманда өмір сүрді. Сол қоғамның ... ... ... отырған
айуандық қылмыстарын көзімен көрді. Ол халық игілігін, болашақ қамын
көздеді, ел дертіне ем ... ... ... дем ... қуат – оқу, ... оның жаңа түрін, жетілудің тың жолын ұсынды.
Абай өзінің жастық шағы мен ер жеткен кезін, кездескен соқтық-паларын,
етек ... ... ... ... ... жырақ,
Айлаға, ашуға да жақтым шырақ.
Ерте ояндым, ойландым, жете алмадым,
Етек басты көп ... ... ... ... тимеді ерік өзіме.
Сандалмамен күн кешкен түспе ізіме,
Өзі бермей, ерік ... жұрт қор ... ... ... ұйықтат, бақ сезіме, -
деп түйді.
Абай қазақ халқын қараңғылықтан алып шығатын жол тек алдыңғы қатарлы
мәдениет ғана деп ... ... өмір ... үгітші, үлгі берер азамат жыр-шы болуы
керек деп білді. Өзі, “көкірегі сезімді, тілі орамды” жас-тарға үлгі болды,
оларға ақыл айтты, өлең ... ... ... үлгілерін көрсетіп берді.
Абайдың ойынша, қиыстырып айтылған сөздің бәрі өлең емес, кұр айқай,
санасыз саран ән емес, ...... ... сөз ... ”, оның тілі
жеңіл, жүрекке жылы тиерлік, құрылыс шебер, айналысы теп-тегіс, ас сөзді,
терең мағыналы келуі керек.
Абай ... ... ... ... мәдениетті жоғары, білімді ақын ғана
бере алатынын ескеріп, “Бөтен смөзбен былған,са сөз арасы, ол –
ақынсызбілімсіз бейшарасы” деп ... ... Абай ... ... ... ... тек жай, ... ғана
емес, сонымен бірге өзінің үлкен сыншыл ақын екенін де танытты. Қазақ
болыстарын сайлаған күнен бастап шұғылданатын іс-әрекеттерінің, ... ... ... ... ... типтік образдарын жасап
берді. Олардың болыс болғандығы мақсаттары ел қамы үшін қызмет ету емес, өз
қамы, құлқыны екенін әшкеріледі.
Қайнайды қаның,
Ашиды ... ... - деп, Абай ... ... ... білдіреді.
Осылайша, Абай кезіндегі ел билеушілерге қарсы шығып, патшаның
болыстық, билік тәртібін сыңға алады. Реғі кеткен қазақ елінің ... ... ... ... ... қазағым, қайран жүртым!...
Өзімдікі дей алмай өз малыңды,
Күндіз күлкін ... ... ... ... ... осы сияқты өлеңдерінде (“Болыс болдым, мінекей”, “Мәз
болады болысың”,“Бойы бұлған”, “Сабырсыз,арсыз,еріншек”, “Адасқанның ... арты ... ... ... – сатирик жазушы ретінде бой көрсетті.
Абай қазақ жерінднгі теңсіздікті, тағы басқа қайшылықтарды түсіне білді.
Оны өзінің бойындағы ақындық,шабыттық бар ... ... ... ... желтоқсан мен сол бір екі ай ” деген өлеңдерінде қазақ кедейлері-
мен байларының өмірін салыстыра бейнелеп, кедейлердің аянышты халінайқын
суреттейді.
Абай өлеңдеріндегі негізгі ... ... ... - ... ... ... қазақ жастарының махаббаты,
еркіндік мәселесі.
Махаббат, әйел теңдігі тақырыбы. Абай ... кең ... ... Абай ... ... ... езіліп, сүегіне қосыла алмай
келген ауыр халін көріп, ... ... ... сезімге толы өлеңдерін
шығарады. Ол өзінің “Бір сұлу қыз ... хан ... ... ... ... сол бойынша жас өмірін қор еткен қазақ қызының трагедиясын суреттейді.
Абай үйлену, ерлі-зайыпты болу ісіне немқұрайлы қарауға, мал ... бәрі жар ... дос өмір сүре ... ... ескі ... шығады.
Кәрі, жас дәурені өткен тату емес,
Епке көнер, ет жүрек сату емес.
Кімді-кім үлкен болса мүшел,
Мол беріп алғанымен қатал емес, - ... ... ... ... ... ана, ... қарын-дас, қыз;
біреудің қорғаны, ақылшысы, жанашыр қымбаты, сүйген жары деп дұрыс
түсіндірді.
Өзінің “Масғұт” поэмасының бір жерінде Абай:
Еркектің еркек адам ... ... ... қызы жоқ кімнің басы,
Хан қалар, қара кісі қастақ ... ... ма ... адам басы сау бола ... ... дау бола ма?
Ері ашу айтса, әйелі басу айтып,
Отырса, бұрынғыдай әлсіз бола ма? ... Осы ... ... ... ... ... ... ұсынғанда дүниедегі ең байлық пен ақыл даналағын алғызбай, Абай оған
әйел жұртшылығымен достықты қалауды ұсынды.
Абай ... ... орын ... ендігі бір үлкен тақырып –
оның ағартушылық идеясы. Абай - өнер-біліи, тәлім-тәрбиеге ерекше көңіл
аударған, ... ... ... адам ... ... ... ол дүниенің кетігін
қалауға жарарлық кірпіш сияқты. Өзінің орнын тауып, өмірдің керегіне асып,
ел үшін еңбек еткендей азамат болуға тиіс. Дәулеттің ең ... ... ... деп ... Абай ... ... меңгеруге шақырды.
Ғылым жолы оның жолы емес, соқпақсыз шатқалды қиын жол дей ... ... ... көп еңбек етіп, зор ынтамен бейнеттеніп ізденген адам
ғана ғылымды меңгере ... ... Абай ... ... және ... ... ... береді. “Тілеген
өмірің алдында, оған қайғы жесеңіз ” деп жастарды келе-шекке ... Одан ... адам ... деп ... ... ... ең
қажет, “бес нәрсе” бар. Олар: талап, нңбек, терең ой, қанағат, рахым; қашық
болар бес ... бар, ... ... ... еріншік бекер мал
шашпақ, - деп көрсетеді.
Абайдың табиғат туралы өлеңдерін оқығанда, ол суреттеген жерде
өзіңде жүргендей боласың. Шын суреткерлік шеберлікпен жасалған ... ... ... адам ... тебірентеді. Ал “Күз” өлеңін оқығанда көңілін
жадау тартып, ... ... ... ... бойыңды тітіркентіреді:
Сұрт бұлыт түсі суық қаптады аспан,
Күз болып, дымқыл тұман жерді басқан.
Білмеймін тойғаны ма, тоңғаны ма,
Жылқы ... бие ... тай ... ... ...... түрлі, мазмұнға бай, адам жанын тебірентерлік
нәзік. Абай лирикасы – нәзік сезімді толғанысымен ғана емес, сонымен бірге,
өзінің ... ... де, ... ойлылығымен де, адам суреттілігімен де
жаңа мәнді реалистік шы-ғармалар. XIX ғасырдың екінші жартысында Абай да
реалистік әдебиет үшін күресті, әдеьиетке айрықша ... ... ... ... ... орыс ... саяси сатириктері
Н.А.Некрасов, М.А.Салтыков-Шедринднр өз шығар-маларында халықты қорлаушы,
озбыр топтардың, помещниктік құ-рылыстың және қоғамдық тәртібінің зұлымдық
негіздеріне қарсы шығады. М.А.Салтыков-Шедриннің “Бір қаланың ... ... ... ... ... ... дәл осындай
шығармалары еді. Абай олардың бұл дәстүрлерін шығармашылық түрде меңгре
отырып, “Мәз болады болысың”, “Ойға түстім, толғандым” т.б. өлеңдерін
жазды. Бұл Абай ... жаңа ... ... ... мен ... реалистік әдістерін жете
меңгерген еді.Әлеуметтік жаңа мазмұнды толық ашатын поэзияның жаңа қисының
іздеген Абай осылайша орыстың классикалық әдеюиетіне иек артты. И.А.Крылов
мысалдарын(“Бақа мен ... ... мен ... ... мен ... ”, ... ... “Жарлы мен бай”, “Есек пен бұлбұл” т.б.) аудурып таратты.
Абай – терең ойдың ақыны. Ол ... ... ... ... ... Кемеңгер ақын өлеңдерін сыдыртып оқып шығып, толық
түсінік ... деу ... ... өлең жолдары-ның сөзіне үңіле, ойлана оқу
ғана дегенге жеткізеді. Абай дүниенің құбылымын терең түсінген ақын.
Өмірде, қоғамда ... ... ... еш нәрсе болмайды.
Бәрінің де өмірге келмегі, дүниенің қызығына елігіп ермегі, ақыры алжып
өлмегі қақ. Адам өз ... ... ... ақылмен өмір сүруге тиіс.
“Егер жазушының сөзі, - дейді Н.Г.Чернышевский, - шындық идеясы мен
қоғамдық ой – ... ... әсер ... ... ... ... сөзде өмірдің арқауы бар, ол ешқашан өлмейді”. Олай болса, Абай бұл
саладағы шығармаларының да өмірі ұзақ, әдебиет ... үшін ... ... ...... мен түрі ... сай, ең асыл ... Абай поэзиясы мазмұны жағынан қандай салмақты болса, түр ... ... Абай ... ... ... ... кездеспейді.
Абай өлеңнің теориясын терең танып, ұстаздық көрсетті. Ол қазақ
өлеңдерінің бұрынғы тар тақырып шеңберін әлдеқайда кеңейтіп, оған жаңа
мазмұнды түр енгізеді. ... ... ... ... төрт жолды не көп жолды
шумақтар болса, екі, үш, төрт, алты, сегіз жолды бір ... ... ... жаңалық болатын.
Абай – тек өсиетші емес, шебер өрнекші. Қазақ поэзиясындағы ақын
өрнектерін кейінгі ұрпақтары жалғастырып, өсіріп, жетілтіп ... ... ... Абай – ... жаршысы. Халқына да, поэзаға да, оны жол
сілтеп, өсу-өзгеру бағытын бастады.
Абайдың поэмалары. Ақын творчествосынан елеулі орын ада-
тын шығармаларының бір саласы – оның ... ... ... , ... ... Бұл – ... ... – оқиғалы, көлемді шығарма
жазуға бастаған кезеңін танытатын маңызды еңбектері.
“Ескендір” поэмасында Александр Македонскийдің озбырлы-ғын,
сожқұмарлығын, дүниеқұмарлығын әшкерелейді. Ескендір патша туралы ... ... сөз, ... ... Абай ... ... ... жасады. Ескендірге қарсы ақыл иесі филосф Аристотельді алып, өзі
сол дана филосф жағында екенін ... жұрт ... ... ... ... оған ... ... баласы, ер көңілді,
Мақтан сүйгіш, қызғаншақ адам, -
деп бастаған жерде Абай ... ... ... ... ... ... “Масғұт” поэмасында да – жаңа идеяға негізделген шығарма.
Ақын өз ... ... ... ... адамгершілік үшін күрескер
етіп көрсетеді. Абайдың екі поэмасы да революцияға ... ... ... орны бар ... Бұл ... Абай ... да, түр ... де айқын танылады. Бұл поэмаларында өмірде
кездесетін шындықты романтизм әдісімен суреттейді. Абайдың аяқталмай қалған
“Әзімнің ... ... ... араб ... ... бір түн” хаһарманы
Шахризада хикаяларының бірінен мәлім Хасан заргердің әңгімесіне ұқсайды.
Ақын хикаяны түгел баяндамайды.
Сонымен Абай ... ... да ... қайталаған жоқ. Ол өзіндік жаңа
саладағы дастандар туғызды. Біздіңше Абай бұл жаңа жолды Байрон мен
Пушкинге еліктей отырып қолданады.
Абайдың қарасөздері мен ... – ақын ... ... ... ... идея-лас, бірін-бірі толықтыра түсетін
маңызды шығармалар. Сонымен бірге, әдеби жаңа түр, алғаш көрінген проза,
публистика. Ол – қарасөздерінде де өмір шындығын, ... ... ... ... жазушы.
Абай прозасы ішінде ғақлия, нақыл сөздер де, ғылыми мақала да,
айшық трактат та, өткір сын, мысқыл ... ... ... ... де,
адамгершілік өсиеттерде, публистикалық насихат түрлері де, шешендік әңгіме
кеңестері де бар. Тек көлемді проза жазбаған.
Абайдың ... ... қара сөзі ... ... ... мен өзі ... кешкен уақытқа қарай өмір жо-лындағы өмір
туралы ұзақ ... ... ... ... ой ... Оған ... сөзі ... куә.
Біріші сөз
Бұл жасқа келгенше жақсы өткіздік пе, жаман өткіздік пе, әйте-
уір бірталай өмірді өткіздік; алыстық, жұлыстық, айтыстық, ... ... ... ... Енді жер ортасы жасқа келдік: қажыдық,
жалықтық; қылып жүрген ... ... ... байлаусызын көрдік:
бәрі қоршылық екенін білдік. Ал енді қалған өмірімізді қайтіп, не қылып
өткіземіз? Соны таба ... ... ... бұл ... ... ... ... түңілу, тү-
сініксіздік, әрнәрнесе көңілі толмау халіне ұшыраса да өзіне ерен ерік-
жігер береді. Абай осындай өз мұңы мен халық мұңын, ... ... ... ... атты әнге ... ... ... төртеу,
Жалғыздық көрер жерім жоқ.
Ағайын бек көп,
Айтамын ептеп,
Сөзімді ұғар елім жоқ.
Моласындай бақсының,
Жалғыз қалдым тап шыным – деп, өзі ... ... ... ... көргенде жаны ашып, қаны қайнап, халық үшін ең қасиетті іс
еңбек екенін айтады.
Абай өз ... ... ... қол ... ... ... ел
қатарына қосылатынында өнеге етеді.
Қысқасы біз: 1) Абайдың қарасөздері негізінен прозаның шағын түрі деп атау
керек, 2) ... ... ... ... ... ... бар ... Өсиет ғақлияға Абайдың адамгершілік мораль, мінез- құлық
туралы мысал жөнінен келетін келетін өсиет мазмұнды ... ... және діни ... ... ... ... “он ... “жиырма сегізінші”, “отыз сегізінші” ... ... ... ... ... ... Бұған Абайдың философиялық
ойларын, дүниеге көзқарасын білдіретін ғылыми пікірлер айтқан ... ... ... “он ... ... ... ... бесінші” .
Бұдан басқа “жиырма жетінші” мен “отыз сегізінші” де трактат ... ... ... сөздер Абайдың өлеңдері де қарасөздерінде тауып
айтқан тұжырымды, үлгілі деп аталып ... сөзі ... ... ... де көп. ... ... ... жетінші сөзде”, бұдан басқа өзге
де афоризмдері көп. Олар әр жерде шашылып жатыр, ... де ... ... еске ... ... ... ... өз алдына тізсе, мол
дүние болып шығады.
4. Әңгіме, кеңес ретінде диалог, монологтарында Абай кейде екі
адамды не адам мүшелерін сөйлестіріп, ... ... өзі ... ... не өзімен өзі кеңеседі. Мысалы: “Бесінші”,
“Сегізінші”, “Тоғызыншы”, “Оныншы”, “Он екінші”, “Он ... ... ... ... “Жиырма жетінші”, “Отыз бірінші”, “Отыз
екінші”, “Қырықыншы”
Сөздері.
5. Публицистикалары: “Бірінші”, “ Екінші”, ... ... ... ... ... ... ... тоғызыншы”,
“Отыз үшінші”, “Отыз тоғызыншы” және “Біраз сөз ... ... ... ...... ... ... байланысты пайда болған
жанр. Онда саяси-әлеуметтік, мемлекеттік, қоғамдық маңызы бар мәселелер
қозғалады.
Абайдың қарасөздері тек ... ... ғана ... ... сонымен бірге, ол өзінің тілі, стилі жағынан дааса маңызды еңбектер.
Қорытынды.
Бүгінгі таңда Абай туралы, оның шығармалары жайлы сөз ... ... ... жазу қажет екені анық.
Абай – XIX ғасырдағы гуманитарлық ой сананың жемісі, ол – көркем
әдебиеттің ... ... ... ... тіліне жақындастырып, оның бұхаралық
сипатын зорайтқан, қазақ әдеби тілін қалыптастырып, ... Абай ... ... ... композитор. Оның бізге жеткен көптеген әсем әндері
бар. Ақынның музыка саласындағы өнерін А.Жұбанов өзінің “Замана
бұлбұлдарында” (1963ж.) кең талдап, танытқан ... ... ... ... ... ... ... “Май” және “Тор жорға” күйлері.
Абай - XIX ғасырдағы ағартушыларының озық ... ... ... алғаш
әкелуші, олардың тамаша шығармаларын өз халқы тіліне аударып, таратушы.
Абай өз халқы ... ... қол ... арқылы өркениетті ел
қатарына қосылатынында өнеге етеді.
Кемеңгер ақынның ұлы мақсат-мүдделері бізге ... ... ... ... ... Абай ... бұл мұралар өз дәуірінің алуан түрлі
мәселерін қамтыды,сол кездегі қазақ елінің шын сырын ашты. Абайдың
шығармалары - өз ... ... ... ... суреттейтін,
ағартушылық гуманистік мазмұнға бай, ізгі ниеттер мен терең ойға ... ... ... ... не, ... осы асыл мұралары өзі тірі кезінде, бүгінгідей
жоғары бағаланып, кең танылып кете алмады.Абай шығармалары қолжазба ... ... айту ... ғана ... әдебиеттер:
1. Х.Сүйіншалиев. “Қазақ әдебиетінің тарихы”
Алматы “Санат” 1997 ... ... және ... ... “Ғылым” 1994 жыл.
3. Қаз Ұлттық ғылым академиясы.
“Абай ... ... 1995 ... ... ... ... ұлдары”
Алматы “Нұрлы-әлем” 1998 жыл.
5. Қаз Ұлттық ғылым академиясы.
“Абай II-том”
Алматы “Жазушы” 1995 жыл.

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Абай жолы романындағы Абай бейнесі8 бет
Абай Құнанбаев.(1845-1904)7 бет
Абайдың өмірі мен шығармашылығы26 бет
Әлеуметтану ғылымының даму кезеңдері20 бет
Абай құнанбайұлы туралы14 бет
А.Құнанбаев, Ш.Құдайбердиев, М.Әуезов шығармаларындағы педагогикалық идеялардың сабақтастығы және оны оқу-тәрбие үрдісіне ендіру 21 бет
Абай Құнанбаев, Шәкәрім Құдайбердиев және Мұхтар Әуезовтің педагогикалық идеялары7 бет
Абай Құнанбаевтың музыкалық мұралары арқылы студенттерге эстетикалық тәрбие беру туралы51 бет
1. М.Қалтаевтың шығармашылық мұрасы 2. Ағартушы-демократтық бағыттағы ақын-жазушылар»15 бет
XIX ғасыр қазақ ағартушыларының дүниеге көзқарасы15 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь