Кәсіпорын қызметінің тиімділігінің теориялық негіздері

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4
1.тарау. Кәсіпорын қызметінің тиімділігінің теориялық негіздері
1.1 Кәсіпорын қызметінің тиімділігі туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ...5.8
1.2 Кәсіпорын тиімділігін бағалау көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9.15
1.3 Өндірістің тиімділік көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..16.19
2.тарау. «Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС.нің мысалында кәсіпорынның тиімділігін талдау және бағалау
2.1 Кәсіпорынның жалпы ұйымдық.экономикалық сипаттамасы ... ... ..20.23
2.2 Кәсіпорынның іскерлік белсенділік көрсеткіштерін талдау ... ... ... ..24.29
2.3 Кәсіпорынның қаржылық тиімділік көрсеткіштерін бағалау ... ... ... 30.36
3. ҚР.дағы мұнай саласы кәсіпорындарының тиімділігін арттыру жолдары
3.1 Қазақстан Республикасында мұнай.газ саласының даму перспективасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..37.51
3.2 Кәсіпорын тиімділігін арттыру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...52.57
Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..58.60
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..61.62
Қосымшалар
ҚР Президенті «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» атты халыққа Жолдауында басым бағыттардың бірі ретінде «Кәсіпкерлікке кең ауқымды мемлекеттік қолдауды іске асыру, шағын және орта бизнестің тұғырын кеңейту мен нығайтуды» атап көрсетті. Себебі шағын және орта бизнес –ел экономикасын дамытудың маңызды бағыттарының бірі болып табылады. Ал кез-келген шағын және орта бизнестің пайдалылығы оның көрсеткіштерінің табыстылығымен сиптталады.
Тиімділік – әлеуметтік-экономикалық процестер мен құбылыстардың жиынтығын сипаттайтын, нәтижеге қол жеткізу мен ресурстарды пайдаланумен байланысты категория. Экономикалық тиімділіктің өсуі, өнім бірлігіне шаққандағы шығынның қысқаруымен немесе бұрынғы шығын көлемін сақтай отырып, тиімділіктің артуымен тікелей байланысты.
Экономикалық категория ретінде пайда кәсіпорынның кәсіпкерлік қызметінің қаржылық нәтижесін сипаттайды. Пайда өндіріс тиімділігін, өндірістің өнім көлемі мен сапасын, еңбек өнімділігінің жағдайын, өндірістің қызмет деңгейін неғұрлым толық бейнелейді. Сондықтан, пайда коммерциялық есепті нығайтуға, өндірісті интесификациялауға ынталандырушы әсер етеді.
Нарықтық экономика жағдайында кәсіпорынның пайда табуы мен оның тиімділігін арттыру дипломдық жұмыстың өзектілігін көрсетеді
Зерттеу обьектісі болып «Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС табылады.
Дипломдық жұмыс құрылымы кіріспеден, 3 тараудан, қорытындыдан, пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және қосымшалардан тұрады.
1 тарауда кәсіпорын қызметінің тиімділігін экономикалық талдау және бағалаудың теориялық аспектілері қарастырылған.
2 тарауда «Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС-гі қызметінің экономикалық тиімділік көрсеткіштеріне талдау және бағалау жасалынған.
3 тарауда «Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС кәсіпорнымен шаруашылық іс-әрекетінің тиімділігін жоғарлату жолдары сипатталған.
1. ҚР Азаматтық Кодексі (77 –бап, 1-тармағы).
2. «ЖШС және қосымша жауапкершілікті серіктестіктер туралы» ҚР Заңы 1998
3. Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы ҚР Президентінің халыққа Жолдауы, 2006ж 1 наурыз
4. Баканов М. И., Шермет А. Д. Теория анализа хозяйственной деятельности: Учебник. - 4-е изд., перераб. и доп. - М.: Финансы и статистика, 2001.
5. Волков О.И. и Скляренко В.К. «Экономика предприятия». Курс лекций/ М.:-Инфра-М. 2001 г.
6. Грачев А.В. Анализ и управление финансовой устойчивостью предприятия: Учебно-практическое пособие. — М.: Издательство «Дело и Сервис», 2002.
7. Грачев А.В. Анализ и управление финансовой устойчивостью предприятия: Учебно-практическое пособие. — М.: Издательство «Дело и Сервис», 2002.
8. Дүйсенбаев К.Ш. «Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау» Алматы,Экономика,2001ж.
9. Ефимова О. В. Анализ показателей ликвидности. // Бухгалтерский учет. - 2001 - № 11, 27 – 28 беттер
10. Игнатущенко М., Беляев А., Изотова Е. Оценка финансового состояния клиента при подготовке аудиторского заключения. // Аудит. - 2002 - № 10.
11. Игнатущенко М., Беляев А., Изотова Е. Система аудиторского обслуживания предприя¬тия. // Аудит - 2001 - № 12, 20 беттер
12. Калдыбаев О.Ж., Темирбаев А.Ж «Экономика предприятия» Алматы, 2000 г.
13. Ковалев В. В. Финансовый анализ: управление капиталом, выбор инвестиций, анализ отчетности. - М.: Финансы и статистика, 1999, 86- 196беттер
14. Крейнина М. Н. Анализ финансового состояния и инвестиционной привлекательности акционерных обществ в промышленности, строительстве и торговле. - М.: АО “ДИС”, МВ - Центр, 1999.
15. Любушин П.П. «Анализ финансово-экономической деятельности предприятия» Москва: «Инфро-М», 2005 г.
16. Меиірбеков А.К. «Кәсіпорын экономикасы» Алматы-Экономика, 2005ж
17. Петров В. В., Ковалев и др. Как читать баланс - 2-е изд. - М.: Финансы и статистика, 1999.
18. Пястолов С.М. «Экономический анализ деятельности предриятия» Учебное пособие/ М.: Академический проект. 2005 г.
19. Савицкая Г. В. Анализ хозяйственной деятельности предприятия. - Мн.: ИП “Экоперспектива”, 2002, 409 – 485беттер
20. Теория экономического анализа. / Под ред. Шермета А. Д. - М.: Прогресс, 2001.
21. Фащевский В. Н. Об анализе платежеспособности и ликвидности предприятия. // Бух¬галтерский учет. - 2001 - № 11, 27 – 28 беттер
22. Финансовый менеджмент. / Под ред. Поляка Г. Б. 1999.
23. Финансовый менеджмент: теория и практика. / Под ред. Стояновой - М.: 2002.
24. Шеденов Ө.Қ.,Жүнісов Б.А, Байжомартов Ү.С, Комягин Б.И «Жалпы экономикалық теория» /Оқулық: Ақтөбе-2005ж.
25. Шермет А. Д., Сайфулин Р. С. Методика финансового анализа предприятия. - М.: ИНФРА-М, 2000, 72 – 75 беттер
26. Яркина Т.В. Основы экономики предприятия М.: ЮНИТИ, 2006 88-97 беттер
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ
ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
ӘЛ-ФАРАБИ АТЫНДАҒЫ ҚАЗАҚ
ҰЛТТЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ
Экономика және бизнес факультеті
Макро-микроэкономика кафедрасы
Дипломдық жұмыс
Орындаған
4 курс студенті
Аты-жөні
Ғылыми жетекші
Аты-жөні
(қолы, ... ... ... ... ... ... Кәсіпорын қызметінің тиімділігінің теориялық негіздері
1.1 Кәсіпорын қызметінің тиімділігі туралы жалпы
түсінік...................5-8
1.2 Кәсіпорын тиімділігін бағалау көрсеткіштері
....................................9-15
1.3 Өндірістің тиімділік
көрсеткіштері......................................................16-19
2-тарау. «Таза ... ... ... мысалында кәсіпорынның тиімділігін
талдау және бағалау
2.1 Кәсіпорынның жалпы ұйымдық-экономикалық сипаттамасы..........20-23
2.2 Кәсіпорынның іскерлік белсенділік көрсеткіштерін талдау..............24-
29
2.3 ... ... ... ... ... ҚР-дағы мұнай саласы кәсіпорындарының ... ... ... ... ... ... саласының даму
перспективасы...............................................................
...............................37-51
3.2 Кәсіпорын тиімділігін арттыру жолдары
...........................................52-57
Қорытынды...................................................................
...............................58-60
Пайдаланылған әдебиеттер
тізімі..............................................................61-62
Қосымшалар
КІРІСПЕ
ҚР Президенті «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге ... ... ... ... кіру ... атты ... ... басым бағыттардың
бірі ретінде «Кәсіпкерлікке кең ауқымды мемлекеттік қолдауды іске асыру,
шағын және ... ... ... мен нығайтуды» атап көрсетті.
Себебі шағын және орта бизнес –ел ... ... ... бірі ... ... Ал ... ... және орта бизнестің
пайдалылығы оның көрсеткіштерінің табыстылығымен сиптталады.
Тиімділік – ... ... мен ... ... ... қол ... мен ресурстарды пайдаланумен
байланысты категория. Экономикалық тиімділіктің өсуі, өнім ... ... ... ... ... шығын көлемін сақтай отырып,
тиімділіктің артуымен тікелей байланысты.
Экономикалық категория ретінде пайда кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... тиімділігін,
өндірістің өнім көлемі мен сапасын, еңбек ... ... ... ... ... ... бейнелейді. Сондықтан, пайда
коммерциялық есепті нығайтуға, өндірісті интесификациялауға ынталандырушы
әсер етеді.
Нарықтық экономика ... ... ... ... мен ... ... дипломдық жұмыстың өзектілігін көрсетеді
Зерттеу обьектісі ... ... ... ... ЖШС ... ... құрылымы кіріспеден, 3 тараудан, қорытындыдан,
пайдаланылған әдебиеттер тізімінен және ... ... ... ... ... ... ... талдау
және бағалаудың теориялық аспектілері қарастырылған.
2 тарауда «Таза Мұнай ... ... ... экономикалық
тиімділік көрсеткіштеріне талдау және ... ... ... «Таза Мұнай Ақтөбе» ЖШС кәсіпорнымен шаруашылық ... ... ... ... ... ... бірнеше талдау тапсырмаларын шешу нәтижесінде
қол жеткізіледі:
- пайда және ... ... ... ... ... ... және айналымдағы
емес активтер;
- қаржылық тұрақтылықты ... ... ... ... ... алынған және меншікті құралдар көздерінің сипаттамасы;
- ... ... ... ... ... ... ... экономикалық құбылыстар мен факторлардың ... ... ... ... бағытталғандығы және кәсіпорынның
шаруашылық әрекетіне әсер ету нәтижелері анықталады.
Дипломдық ... жазу ... ... ... ... ... және ... талдау әдістері қолданылды.
Дипломдық жұмыстың теориялық бөлімдерінің мазмұнын ашу үшін ... ... ... экономист ғалымдардың еңбектері негіз ... ... ... ІІ бөлім үшін зерттеу объектісі болып «Таза Мұнай
Ақтөбе» табылатын ... ... ... ... ... мен ... есебі, ақша құралдарының қозғалысы есебі ... ... ... тиімділігінің теориялық негіздері
1.1 Кәсіпорын қызметінің тиімділігі туралы жалпы түсінік
Нарықтық экономикада экономикалық тиімділіктің ... ... ... және ... ... ... факторларының дамуын және оларды қолдану тиімділігін сипаттайды.
Әлеуметтік тиімділік еңбек шарттарын, қоршаған ... ... ... ... ... ... ... міндеттері шешуді білдіреді.
Әдетте әлеуметтік нәтижелер экономикалық нәтижелермен тығыз ... ... ... ... ... ... ... жағдайында әрбір кәсіпорын экономикалық дебес тауарөндіруші бола
отырып, мемелекетпен бекітілген ... ... мен ... ... ... жеке ... даму тиімділігін бағалаудың кез-келген
формасын қолдана алады.
Нарықтың әрекет ету ерекшеліктері (нарықтық процеске ... ... ... ... жетудің белгісіздігі, өнім
өндіру мен ... ... ... бағалау критериилерінің
көптүрлілігі және басқалары) ... ... мен ... тән ... ... жалпы және салыстырмалы болып ... ... ... даму ... ... және олардың арасынан ең
жақсысын таңдау нарықтық конъюнктурадан тәуелді.
Нарыққа көшу өндірісті ... ... ... ... ... мен ... ... үшін экономикалық тиімділікті есептеуді
ресми шаруашылық процедурадан ... ... ... ... ... өлшеудің біріңғай тәсілдерін жасау маңыздылығын туғызады.
Өндіріс тиімділігін анықтау тиімділік критериилерін қалыптасырудан
басталады. ... ... ... мәні алынатын нәтижелерді
жоғарлатуды немесе шығындарды ... ... 20] ... даму ... ... ... мақсаттар мыналар болуы
мүмкін:
• өміршеңдікті қаматамасыз ету;
• тұрақты өсуге қол жеткізу;
• құрылмдық қайта құру;
• әлеуметтік стратегия және ... ... ... ... ең ... ... ... жеткізу, дамудың ұзақмерзімді перспективасын ескеріп неғұрдым үлкен
пайда массасын алуға ұмтылыс басымдылық ... ... ... бір ... аралығында өндірістің барлық
ресурстарын қолданудың соңғы нәтижелерін кешенді бейнелеуді білдіреді.
Өндіріс тиімділіг еңбек өнімділігінің жоғарлауын, өндірістік қуаттарды,
шикізат және ... ... ... ... ... аз ... ... жоғары пайда табуды сипаттайды.
Экономикалық тиімділікті бағалау өнідіріс нәтижелерін ... ... ... ... ... оның ... ... соңғы нәтижесін айтамыз:
1) натуралдық және құндық формадағы өнім көлемімен өлшенетін ... ... ... ... ... ... өнімнің тек санымен ғана ... ... ... ... ... ... ... қызметінің халықшаруашылық нәтижесі.
Белгілі-бір уақыт аралығындағы кәсіпорынның ... ... ... ... ... таза ... яғни жаңадан жасалған құн
саналады, ал коммерциялық ... ... ... ... болып –пайда
табылады. [15; 36-48]
Өндіріс тиімділігін жекелеген белігілері бойынша келесідей түрлерге
жіктеуге болады: [7; ... ... ... ...... ... экологиялық;
• тиімділікті (эффект) алу орны бойынша - локалды ... ... ... ... ... бойынша- алғашқы (бір ретті эффект) және
мультипликациялық (көп ретті –қайталанатын); 
• анықталу ... ... - ... ... ... ... ... бір бірлігіне шаққандағы көлемін сипаттайды) және
салыстырмалы ... ... өзге де ... ... ... ... ... таңдаған кезде).
Тиімділіктің барлық түрлерінің бірігуі кәсіпорын қызметіні жалпы
интегралды ... ... ... және ... қол жеткізу ағымдық және бірмезгілді шығындарды жүзеге ... ... ... ... ... құнына кіретін шығындар
жатады. Бірмезгілді шығындар- бұл капиталдық салымдар түрінде ... ... ... және айналым құралдарын арттыруға ... олап ... ... тек ... ... соң береді.
Кәсіпорынның қаржылық-әлеуметтік жағдайы дегеніміз – кәсіпорынның өз
қызметін қаржыландыру және әрі қарай дамыту ... Ол ... ... етуі үшін ... қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуімен,
олардың мақсатты ... және ... ... басқа заңды және жеке ... ... ... ... ... ... 32-33]
Кәсіпорынның қаржылық-әлеуметтік жағдайы тұрақты, тұрақсыз, дағдарысты
болуы мүмкін. ... ... ... ... өз ... ... қаржыландыу мүмкіндігі оның жақсы қаржылық жағдайын
білдіреді. ... ... ... оның ... және ... ... ... тәуелді. Егер
өндірістік және қаржылық жоспарлар табысты орындалса, онда ол кәсіпорынның
қаржылық-әлеуметтік жағдайына оң ... ... және ... егер ... және өткізу жоспарлары орындамаса оның өзіндік құны артады, түсім
мен ... ... ... ... ... ... мен төлемқабілеттілігі нашарлайды.
Тұрақты қаржы жағдайы ең алдымен өндірістік жоспарлардың ... ... ... ... ресурстармен қамтамасыз етуге оң
ықпал етеді. Сондықтан қаржылық ... ... ... ... ретінде ақша ресурстарының жоспарлы ... және ... ... ... ... ... ... және қарызға алынған
капиталдың рационалды пропорциясына қол ... және оны ... ... ... Өндірісті тиімді дамыту және жоғары табыс табу үшін
қаржы ресурстарын қалай, қашан, қай жерде қолдану ... ... ... ... негізгі мақсаты болып табылады.
Нарықтық экономикада тұрақты әрекет ету үшін және банкроттыққа жол
бермеу үшін ... ... ... керектігін. капитал құрылымы қандай болу
керектігін білу керек. ... ... ... шығатын
қорытынды: кәсіпорынның тиімділік көрсеткіштері болып ... ... ... ... несиеқабілеттілік көрсеткіштерін, рентабілділік қадамын
(порог), қаржылық тұрақтылық қорын (запас, ... ... ... ... тетік (рычаг) эффектісін және басқаларын, сонымен
бірге оларды ... ... білу ... ... ... ... ... тиімділігін өлшеу экономикалық тиімділік критериилерін
орнатуды білдіреді. Олар экономиканың барлық звенолары үшін – ... ... ... үшін ... ... ... ... өндірістің
экономикалық тиімділігінің жалпы критерииі болып ... ... ... ... ... ... ... тиімділігі осы аталған крит
ерии негізінде былайша бағаланады, еңбектің бір бірлігіне есептегендегі
ұлттық табыстың (таза ... ... ... ... ... ... оның қызметінің тиімділігінін ... ... ... ... ... саналады. Өндіріс
тиімділігі өндіріс процесінің негізгі элементтерін пайдаланудың тиімділігін
сипаттайтын көрсеткіштердің өзарабайланысқан жүйесінде нақты ... ... ... ... тиімділігінің көрсеткіштер жүйесі келесідей
принциптерге сәйкес келуі тиіс: [26; 95-96]
- өндіріс тиімділігінің нақты ... ... мен ... ... ... ... қолданылатын ресурстардың барлық түрлерінің ... ... ... ... ... ... ... өлшеуді қамтамасыз
ету;
- өндірістің тиімділігін арттыруың өндірісішілік ... ... ... ... ... тиімділігінің
көрсеткіштерінің келесідей жүйесі анықталған:
1)жалпылама көрсеткіштер: 
- ресурстардың бір бірлігіне есептегендегі таза өнім ... ... ... бір ... ... ... ... рентабельдігі; 
- тауарлық өнімнің бір теңгесіне шаққандағы шығындар;
- өндірістің интенсификациясы ... ... өсу ... өнім ... ... ... эффектісі;
2) еңбекті (персоналды) пайдаланудың тиімділік көрсеткіштері: 
- еңбек өнімділігінің өсу ... ... ... өсуі ... өнім ... өсу ... ... абсолютті және салыстырмалы жұмыстан босатылуы;
- тиімді жұмыс уақыты қорын пайдалану коэффициенті;
- өнім бірлігінің еңбексиымдылығы; 
- өнім бірлігінің еңбекақы ... ... ... ... ... ... ... қорқайтарымы; 
- негізгі қорлардың белсенді бөлігінің қорқайтарымы;  
- негізгі қорлардың рентабелдігі; 
- өнім бірлігінің қор сиымдылығы; 
- өнім бірлігінің материалсиымдылғы; 
- шикізат пен ... ең ... ... ... коэффициенті.
4) қаржы құралдарын қолданудың тиімділік көрсеткіштері:
- айналым құралдарының айналымдылығы;
- айналым құралдарының ... ... ... ... ... ... ... салымдар (өндіріс қуатының бір бірлігіне немесе өнімнің
бір бірлігіне ... ... ... ... капиталдық салымдардың қайтарым мерзімі және т.б.
Тиімділіктің негізгі сандық криетрийі ретінде салынған ... ... ... ... Ол келесі формуламен анықталады
,
Мұндағы, Е – салынған капиталға пайда нормасы, %;
П –салықтарды шегергендегі таза ... ...... ... ... ететін капиталға салымдар;
Ц – сату бағаларындағы өнім өндірудің жылдық көлемі;
С –өнімнің жылдық шығарылымынң толық өзіндік құны.
Пайда нормасының ... мәні ... ... ... ... сұраныс көлеміне және басқа факторларына байланысты өзгеруі
мүмкін.
Капиталдың ... ... ... ... ... алынған
критерийі кәсіпорынның дамуының әртүрлі варианттарын салыстыру үшін де,
нарықтың дара вариантын ... үшін де ... ... ... ... ... негіздеу
үшін өндіріс тиімділігінің келесідей жалпылама көрсеткіштері қолданылады:
[15; ... таза ... құн – ... ... ... ... ... мен ақша құралдары шығындарының арасындағы айырмашылық:
;
2) капитал рентабелдігі – таза ... ... ... ... ... ... ... тиімділіктің ішкі коэффициенті – қолма-қол ақша құралдарының тепе-
теңдігі мүмкін болып ... ... ... ең ... ... ... ... капитала), ал таза ағымдық құн нолге ... ... ... ... кезеңі (қайтарым мерзімі) –
кәсіпорынның болашақ табысы оның ... ... ... ... жету үшін ... ... кезеңін білдіреді. Қайтарым мерзімі
көрсеткіші оларды салғаннан кейінгі ... ... ... ... ... ... ... ЧДПср.год – ортажылдық таза ақша ағыны.
5) максималды ақша ... ...... ... ... таза
ағымдық құнның неғұрлым теріс мәні. Ол кәсіпкерлік жобаның ... ... және оны ... қаржыландыру көздерімен байланыстырады.
6) шығынсыздық нүктесі (нормасы, точка (норма) безубыточности) – бұл
нолдік пайда (табыс) ... қол ... ... өнім партиясының
минималды көлемі, яғни сатудан түскен табыстар мен ... ... ... Сату ... әрі ... ... ... түзілуіне
әкеледі.
Шығынсыздық нүктесі графикалық және сараптамылқ тәсіледрмен анықталуы
мүмкін. Графикалық түрде ... ... сату ... мен ... ... ... және ... шығындар) сызықтарының
қиылысуында орналасады.
Сараптамалық түрде шығынсыздық нүктесі мына формуламен есептеледі:
,
мұндағы, Ипост – тұрақты ... ... – өнім ... ...... ... шығындар (өнім бірлігіне есептегендегі).
Ақшалай табыстарды бағалаудың тағы бір әдісі ... ... ... ... мен ... активтерінің құнына байланысты ... ... ... ... ... ... рентабелділік көрсеткіштері
есептеледі: [12; 65-69]
1) жалпы рентабелділік
,
мұндағы, Пбал – ... ... ... таха ... ... ... құны;
– нормаланатын айналым құралдарының орташа жылдық құны;
2) сату рентабелділігі (айналым)
,
мұндағы, Псату – ... ... ... ... – сату ... ... ... рентабелділігі
;
4) меншікті капитал рентабелділігі
.
Кәсіпорын жұмысының тиімділігін бағалау жүйесінде ... ... ... ... ... ... өте маңызды болып табылады. ... ... ... ... ... ВП – өнім ... ... қор сиымдылығы
;
3) активтердің айналымдылығы
;
4)айналым құралдарының айнылымдылығы
.
Жоғарыда аталған барлық көрсеткіштер салыстырмалы болып табылады,
бірақ тиімділіктің ... ... де ... ... ... мыналар жатады: [18;25-35]
• өнімді (жұмыс, қызметтер) сату көлемі;
• өнімнің толық өзіндік құны;
• сатудан ... ... ... ... ... ... (салық салуға дейінгі)
• таза табыс (пайда) (салық салудан кейін).
Абсолюттік көрсеткіштер салыстырмалы көрсеткіштерді есептеуде негізге
алынады жіне оның ... ... ... ... оның оның ... ... Сату көлемінің артуы табыстың (пайданың)
ұлғаюына, рентабелділік көрсеткіштерінің өсуіне әкеледі.
Өндірістік қуаттарды іске ... ... ... ... ... ... ... артуы кәсіпорынның
бәсекеқабілеттілігінің артуын дәлелдейді.
Кәсіпорын жұмысының тиімділігі оның ... ... ... ... ... маңызды көрсеткіштер ретінде келесі
критериилер қолданылады.
1) Төлемқабілеттілік – өзінің активтерін ... ... ... сыртқы
міндеттемелерін(қысқамерзімді және ұзақмерзімді) орындау қабілеті.
Төлемқабілеттілік төлемқабілеттілік коэффициентімен сипатталады, ол
мына формуламен анықталады:
.
Коэффициент ... ... яғни ... ... ... ... ... минималды қаржы тәуекелін
және сырттан қосымша қаржы тартудың ... ... ... ... ликвидтілігі (өтімділігі)– оның алдағы қарыздарын
(міндеттемелерін) уақытылы өтеу қабілетін немесе ... өтеу ... ... ... ... мүмкіндігін көрсетеді.
Ликвидтілік келесі көрсеткіштермен сипатталады: [9; 27-28]
• жалы ликвидтілік коэффициенті:
;
Коэффициент мәні жоғары болған сайын, ... ... ... ... жабу ... ... :
.
1.3 Өндірістің тиімділік көрсеткіштері
Өндірістің экономикалық тиімділігі бұл шаруашылық ... мен ... ... ... ... ... ... арттыру проблемасының мәні: қолда
бар ресурстарды қолдану процесінде шығындардың әрбір бірлігіне экономикалық
нәтижелерді арттыру. Өндіріс тиімділігін арттыру факторлары:
• Ағымдық ... ... ... ... Капиталды жақсы қолдану;
• Капиталға салынған жаңа салымдарды ұтымды пайдалану;
Өндірістің әлеуметтік тиімділігі – ... ... ... ... ... ... ... қорщаған ортаны қорғау т.б.).
Халықаралық тәжірибеде инвестициялық жобалардың тиімділігін негіздеу
үшін өндіріс тиімділігінің келесідей ... ... таза ... құн (NPV), ... ... ... коэффициенті(IRR), капиталдық салымдардың қайтарым кезеңі, максималды
ақша ағыны(отток), шығынсыздық нүктесі (точка безубыточности).
Таза ағымдық құн уақыт ... ... ... ... ... ... кезеңіндегі ақшалай түсімдер мен шығындардың айырмасы
ретінде анықталады.
Капитал рентабельдігі – таза пайданың меншікті капиталға ... ішкі ...... ... ... ... ... (приток-отток) теңдігі мүмкін болатын капитал рентабелдігінің ең
бастапқы (пороговое значение) шамасы.
Капиталдық салымдардың қайтарым ... ... ... = К/П , ... Т- ... ... ... мерзімі, жыл;
К-капиталдық салымдар;
П- таза пайда;
Максималды ақшалай ағыны - бұл өспелі ... ... ... ... ... теріс шамасы.
Шығынсыздық нүктесі- бұл, «нолдік пайдаға» қол ... ... ... ... мен өндіріс шығындары тең болатын жағдайдағы
шығарылатын өнім партиясының минималды ... ... ... және ... ... ... Аналиткалық әдіс
бойынша шығынсыздық нүктесі мына формуламен анықталады:
Но = , ... Но - ... ...... ... ... тг
Цед – өнім бағасы, тг
И пер - өндірістің айнымалы шығындары, тг
Кез –келген өндірістің дамуы үнемі белгілі – бір ... ... ... ... экономикалық мәнін сандық анықтау шығындар мен
нәтижені уақытқа ... ... ... және ... ... ... ... уақыттың біртұтас кезеңіне келтіруге сүйенеді.
Тәжірибеде уақыт факторын есептеу келтіру (дисконттау) коэффициентін
қолданумен байланысты. Ол күрделі проценттер формуласы ... ... = , ...... коэффициенті;
Ед – дисконт нормасы;
t – келтіру (дисконттау) жылы.
Ақшалай табыстарды бағалаудың тағы бір әдістері бұл – ... сату ... мен ... ... ... байланысты алынған
пайда көлемін көрсетеді.
Пайда негізінде келесідей көрсеткіштер есептеледі:
1. Робщ = , ... Пб- ... ... және Об – ... ... ... мен ... айналым
қорларының ортажылдық құны;
2. Сату рентабелдігі:
Рп = , ... ... ... ... Р н.к. = ... ... капитал рентабелдігі Рм.к. = ... ... де ... ... болып саналады. Сату көлемі бойынша
фирманың қызмет ауқымы, өндірістік мүмкіндіктері жөнінде ... ... ... ... ... ... өсу ... туралы пікір
жасауға мүмкіндік береді. Сату ... ... ... және ... ... айналымдылығын анықтауда
қолданылады.
К а.а. = ; ... . ... ... ... ... пайдалылық(прибыльность),
активтерді және меншікті (акционерлік) капиталды пайдалану тиімділігімен,
ликвидтілікпен (өтімділікпен) сипатталды.
Кәсіпорынның төлемқабілеттілігі – бұл кәсіпорынынның өз ... ... ... ... ... ... және
ұзақмерзімді) орындау қабілеті. Төлемқабілтеттілік коэффициенті (Кт) ... ... [26; ... = меншікті капитал ... ... ... ... ... болуы минималды қаржылық
тәуекелді және сырттан қосымша қаражат тартудың жақсы ... ... ...... ... уақытында төлеу қабілетін немесе міндемелер бойынша төлем жасау (для
оплаты) үшін ... ... ... ... ... ... ж.л. = ақшалай айнылым құралдары/ қысқамерзімді міндеттемелер.(27)
Кж.л. неғұрлым жоғары болған сайын ... ... ... ... ... ... ЖШС-нің мысалында кәсіпорынның тиімділігін
талдау және бағалау
2.1 ... ... ... ... ... ... ... орналасқан мұнай-газ өнеркәсібі
саласының кәсіпорыны қарастырылады. Ол ұйымдық-құқықтық ... ... ... ... болып табылады. Бiр немесе бiрнеше
адам құрған, жарғылық капиталы ... ... ... ... ... ... жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiк деп
танылады; жауапкершiлiгi ... ... ... ... ... ... бермейдi және серiктестiктiң қызметiне
байланысты залалдарға өздерiнiң қосқан ... құны ... ... . ... ... ЖШС 2004 ... 23 қаңтарында № 10198-1904-ТОО
номерімен тіркелген. Кәсіпорын өз қызметін 1994 жылғы, 27 ... ... ... Кодексіне, 1998 жылғы 22 сәуірдегі
«Жауапкершіліга ... және ... ... ... ... және 2006 ... 31 қаңтардағы Қазақстан Ресупбликасының
«Жеке кәсіпкерлік туралы» Заңына сәйкес жүзеге асырады.
«Таза-Мұнай Ақтөбе» ... ... ... ... ... даңғылы 1/1-94.
«Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС ... ... ... ... мен ... ... мүдделеріне орай таза табыс табу мақсатында өз
қызметін жүзеге асыру болып табылады.
«Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС –нің негізгі қызметі:
... және ... ... ... кәдеге асыру (утилизация);
• мазутталған топырақты кәдеге асыру;
• техногенді-бұзылған жерлерді (құнарландыру) рекультивациялау;
• бұрғылау қалдықтарын және бұрғылау ерітіндісін кәдеге ... ... ... ... ... және т.б.
Осы уакытқа дейін жасалған жұмыстар толық көлемде және
бекітілген уақытта жасалды.
Атарылатын жұмыстардың техникалық сипаттамасы:
1) Мазутталған топырақты кәдеге асыру ... үшін УЗГ -1М ... ... ... ... ... және құрамында мұнай бар қатты жанғыш
қалдықтарды утилизациялауға арналған. Қалдықтарды утилизациялау 800-900 ... ... ... ... өнім ... топырақ, ол
жол құрылысында қолданылады.
2) Сұйық ... ... және ... қоспасы бар техникалық суды
утилизациялау(кәдеге асыру) КПН-Т20 қондырғысында ... ... ... алдын-ала фильтрациялаудан, мұнай өнімінде
эмульгирленген су көп көлемде болса, ... ... және ... ... Қондырғы арнайы деэмульгаторларды енгізу арқылы
жұмыс жасайды. Қондырғы келесідермен жабдықталған:
• тазарту алдындағы фильтр ... ... мен суды ... ... ... ... мұнайөнімдерінің аралық сиымдылығы;
• мұнайөнімдерін айдайтын насос;
• су мен мұнайөнімдерінің деңгейлерін бақылау және ... ... ... ... құнарландыру(рекультивация)
мазутталған топырақты мұнай төгілген жерден ... оны ... ... қалдықтарын жинақтаушысына (шламонакопитель) немесе
әріқарай утилизациялау үшін Мердігердің технологиялық учаскесіне дейін
жеткізу арқылы жүзеге асырылады.
4) Қолданылған ... ... ... ... ... ... ... механикалық қоспаларданғ, судан және ұсақ
диспергирленген (мелкодиспергированное) күйдегі бөлшектерден тазартуға
мүмкіндік берееді. Технологиялық ... ... ... ... ... және коагулянт енгізу, ластануларды тұндыру,
центрифугирлеу арқылы майды ... ... ... мен ... ... ... Флокуляция
блогын (БФК) пайдаланып бұрғылау ерітіндісін өңдеудің технологиясы
келесідей тәртіпте жүреді:
• ерітіндіні сумен араластыру;
• рН деңгейін 6,7-7,5 ... ... үшін ... өңдеу;
• бұрғылау ерітіндісін коагулянт және флокулянт ерітінділерімен ... ... ... ... ... ... ... 1-кестеде
келтірілген. Кәсіпорынның толық ... ... есеп ... ... ... ... ... негізгі мәліметтері
|Көрсеткіштер ... 2009 ж. ... ... , мың. тг. |100,0 ... ... мың.тг ... ... ... қалатын, табыс (пайда), |22356,72 ... | ... ... ... ... ... |56 ... | ... ... |32 ... ... ... |24 ... ... ... ... ... |
Кәсіпорын оз ... ... ... ... ... ... конкурстарға, тендерлерге қатысу арқылы жүзеге асырады. Олардың кейбір
ірі тапсырыстары төмендегі 2-кестеде келтірілген.
кесте 2.
Кәсіпорынның атқарған ... ... ... ... мазмұны |Құны, ... |
| | | ... |
| | | ... | |
| | | ... | |
|1 ... МГӨБ ... |184 000 000 |2007 |
| ... ... | | |
| ... ӨФ ... | | |
| | ... ... | | |
| | ... | | |
|2 ... ... ластанған |530 000 000 |2007 жыл |
| | ... және ... | |
| | ... ... | | |
| | ... | | |
|3 ... |Мұнаймен ластанған |235 000 000 |2008 ж |
| | ... ... | | |
| | ... ... | | |
|4 | ... АҚ |ГУ-85 ... ... 000 |2009 ж |
| | ... | | |
| | ... қайта | | |
| | ... | | ... ... ... ... ... ... негізгі ресурсы- адам ресурстары. Кәсіпорында барлығы -56
адам жұмыс жасайды. Олардың құрамы мен ... ... 3- ... 3.
«Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС-нің персонал құрамы мен құрылымы
адам
| |Персонал ... |01.01. 2010 ... ... % |
|1 ... ... | |
| ... ішінде: | | ... ... |5 |8,93 ... ... |9 |16,07 ... ... |18 |32,14 ... |Жұмысшылар |24 |42,86 ... |24 |- ... |- |- |
|2 ... емес ... |- |- |
| ... |56 | 100 ... ... ... ... ЖШС -де кадр құрылымында ең көп
үлес –жұмысшылардың, оның ... ... ... ... ... ... ... тиесілі екендігін байқаймыз. Бұл
көрсеткіш кәсіпорынның барлық жұмыскерлерінің құрамында – 42,86 % құрайды.
Кәсіпорындағы негізгі жұмысшылардың орташа айлық ... ақы ... ... тг., ал қызметкерлердің орташа айлық еңбек ақы деңгейі- 22600 тг.
Кәсіпорыдағы еңбек қатынастары 2007 ... 15 ... N ... ... ... ... кәсіпорынның ұжымдық
келісімшартына, жеке еңбек келісімшарттарына сай жүргізіледі.
кесте 4.
«Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС ... кадр ... ... ... |Ауытқу (+,-) |
| | | |
| |2008 |2009 ... ... Бір ... жұмыскерлердің |17 |24 |+7 ... ... адам | | | ... ... ... |7 |10 |+3 ... | | | ... шықты барлығы, адам; |1 |3 |+1 ... ... | | | |
|- өз ... бойынша |1 |3 |+1 |
|- ... ... және ... |- |- |- ... ... үшін | | | ... ... ... |0,06 |0,13 |+0,07 ... ... ... ... |0,41 |0,42 |+0,01 ... ... | | | ... ... ... бойынша |0,06 |0,13 |+0,07 ... ... | | | ... Жалпы айналым коэффициенті |0,47 |0,54 |+0,07 ... жылы ... ... ... қабылдау және жұмыстан
босатылу бойынша, жалпы айналым коэффициенттері 2008 жылмен салыстырғанда
өсіп отыр ... 1.). ... кадр ... ... мен ... ... 0,07- ге ... отыр.
Кәсіпорын мүлкінің негізін негізгі қорлар құрайды. «Таза-Мұнай
Ақтөбе» ЖШС -нің негізгі қорлары ... ... ... ... ... ... және жабдықтар
• Беру құрылылары
• Көлік құралдары
• Өндірістік және шаруашылық инвентарь
Кәсіпорынның негізгі қорларының 2009 ... ... ... ... ... ... ... Ақтөбе» ЖШС -нің 2009 жыл бойынша негізгі қорлар құрамы
мен құрылымы[1]
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... ... % |
|1. ... |92996,7 |27,67 ... ... |62546,7 |18,61 ... ... және ... |66210,1 |19,7 ... |Беру құрылғылары |38953,1 |11,59 ... ... ... |56429,8 |16,79 ... ... және шаруашылық |18955,6 |5,64 |
| ... | | ... | ... ... |100 ... ... ... ... ... Ақтөбе» ЖШС-нің негізгі
қорлары 2009 жылы – 336 092 000 ... ... ... ... мен ... талдау негізінде ондағы ең көп ... ... ... ... ... ... - 27, 67%, машина және
жабдықтар – 19,7%, және қондырғылар – 18,61 % . ... ... ... ... ... қалдықтарын утилизациялау болғындықтан, оларды
тазартатын арнайы ... ... ... ... ОГШ 50 ... , мұнаймен ластанған топырақты қазу, тиеу-түсіру, тасымалдау
жұмыстары үшін –экскаватор, кран, ... ... ... ауыр ... ... ... ... жүйесінде кәсіпорын
капиталының айналымдылығын ... ... ... ... өте ... ... табылады
кесте 6.
«Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС –нің іскерлік белсенділік көрсеткіштері
| | |2007 жыл |2008 жыл ... ... | | | ... |
|1 ... ... ... |397442,00 | 964465,00 |+2326,7 |
| ... | | | |
|2 ... ... ... ... |-53,9 |
| |орташа жылдық құны, | | | |
| ... | | | |
|3 ... тг |3,03 |1,59 |-47,5 |
|4 ... тг |0,33 |0,06 |-0,27 |
|5 ... ... ... |466206,00 |1028717,00 |+120,7 |
|6 ... ... ... |174594862,4 |+87,6 |
| |сомасы, мың.тг | | | |
|7 ... ... ... ... |-80,611 |
| |құралдарының орташа | | | |
| ... ... ... | | | |
|8 ... |5,01 |5,89 |+17,7 |
| ... | | | |
|9 ... құралдарының |1,72 |19,55 ... |
| ... | | | ... ... ... ... ЖШС –нің өнім шығару көлемі ... ... 2326,7 (‰) ... ... байқаймыз. Қор
қайтарымы көрсеткіші 2008 жылы 2007 ... ... 47,5% ... ... қорлардың 1 теңгесіне сәйкес келетін өнім шығару көлемінің
артуымен түсіндіріледі, яғни кәсіпорын қолда бар ... ... ... ... отыр. Қорсиымдылығы 2008 жылы 2007 жылға қарағанда 0,27 %-ке
азайған, яғни шығарылған өнімнің 1 теңгесіне қатысқан негізгі қорлар ... отыр ... 2.). ... ... ал қор сиымдылығының төмен
болса өнім өндіру үшін ... ... мен ... да ресурстар аз қажет
етіледі.
Айналым құралдарының айналымдылығы немесе айналым саны 2008 ... ... ол ... ... ... 10 ... жуық немесе 1036,62
(‰) промилге артқан (сурет 3
.). Айналым құралдарының айналым жылдамдығының ... ... ... азайтады және олардың ... ... ... Айналым құралдарының ... ... ... ... енгізу, материалдық-техникалық
қамтамасыз ету мен өткізуді ұйымдастыру үлкен ... ... Ал олар ... өнім ... ... әсер етеді.
2.3 Кәсіпорынның қаржылық тиімділік көрсеткіштерін бағалау
Кәсіпорын жұмысының тиімділігі оның қаржылық ... ... ... ... ... көрсеткіштер келесідей топтарға
біріктірілген.
1)Шығынсыздық көрсеткіштері;
2) Ликвидтілік ... ... ... ... Рентабелділік көрсеткіштері
кесте 7.
Шығынсыздықтың қаржылық көрсеткіштерінің динамикасы
|№ |Көрсеткіштер |2007 жыл |2008 жыл |2009 жыл |
|1 ... таза ... тг ... |466206250 ... |
|2 ... ... |398899758 ... ... |
| ... | | | |
|3 ... маржа(жабуға |544817242 ... ... |
| ... тг | | | |
|4 ... ... |57,7 |59,8 |20,9 |
| ... % | | | ... ... ... ... ... ... |
| ... | | | |
|6 ... ... тг ... |3271391 ... |
|7 |Шығынсыздық нүктесі, тг |56997477 ... ... |
|8 ... ... ... ... |771329160 |
| ... тг | | | |
|9 ... ... |1556 |430 |-386 |
| ... % | | | ... ... ... |85,2 |-0,9 ... ... негізінде мынадай қорытнды жасауға болады,
қарастырылып отырған кезеңде, яғни 2009 жылы ... ... ... 2007, 2008 ... ... ... ... себебін осы
кезеңдерде өнімді сату көлемі азайып, жиынтық айнымалы шығындар көбейіп
отырғандығымен ... ... Ал ... рычагтың шамасы өнімді
өткізуден ... ... ... ... ... көрсетеді, «Таза-
Мұнай Ақтөбе» ЖШС-де 2009 ... ... ... ... пайданы 90%-ке
төмендетті. Байқалып отырған мұндай ... ... ... жедел кіріп отырғандығын байқатады.
кесте 8.
Кәсіпорынның ликвидтілік көрсеткіштері
(30.09. 2008 жыл)
|№ |Көрсеткіштер ... ... ... |
| | ... ... | |
| | ... |сонында | |
|1 ... ... ... ... ... ... |Запастар,тг |26122097,2 |29098432,9 |2976335,66 |
|1.2 ... ... ... ... |25974774,02 |
|1.3 |Дебиторлық берешек, |18556302,2 |63376518,4 |44820216,19 |
| |тг | | | ... ... ... ... ... |18476182,39 |
| |құндылықтар бойынша | | | |
| |ҚҚС, тг | | | |
|2 ... ... ... ... |
|2.1 |Қысқамерзімді |10000000 |165170930 |155170930 |
| ... мен | | | |
| ... | | | ... ... ... ... ... |
|3 |Ликвидтілік |  |  |  |
| ... | | | |
| ... | | | ... ... айналым ... ... ... |
| ... тг | | | ... ... ... |-95,55 |-68,37 |27,18 |
| ... айналым | | | |
| ... ... %| | | ... ... ... |0,48 |0,26 |
| ... | | | ... ... ... |0,51 |0,59 |0,08 |
| ... | | | ... ... ... |0,22 |0,39 |0,16 |
| ... | | | ... |Абсолютті |0,03 |0,12 |0,09 |
| ... | | | |
| ... | | | ... ... кәсіпорынның қысқамерзімді міндеттемелерін
есептік кезеңде өтеу қабілеттілігін анықтауға мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелерін өтеу үшін қолданылатын қаражаты жеткілікті
ме соны ... ... ... «Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС –нің
ликвидтіліктің ағымдық коэффиценті 2007 жылы К а.л. = ... 2008 жылы К а.л. = 0,59 ... бұл ... ... ... ... оның ... 1≤ Ка.л. ≥ 2 аралығында болуы тиіс. Бұл кәсіпорынның
айналым құралдары қысқамерзімді міндеттемелерді өтеу үшін ... ... ... ... ... ... ... неғұрлым өтімді
бөлігінің (алғышқы құралдарының, қысқамерзімді қаржы салымдарының және
дебиторлық қарыздың) қысқамерзімді ... ... ... ... ... ... шамасы К к.л. 0,7 -0,8. Таза-Мұнай Ақтөбе»
ЖШС –нің ликвидтіліктің жедел коэффиценті 2007 жылы К ж.л. = 0,22, ... жылы 0,39 ... Бұл к ... ... ... төмен екенін байқаймыз. Ол бұл кәсіпорынның ликвидтілігі
жоғары болып табылатын ақша ... мен ... ... көлемі
қысқа мерзімді қарыздарын жабу үшін жеткіліксіз екендігін көрсетеді.
Абсолюттік ликвидтілік коэффициенті кәсіпорынның өтімділігін білдіреді
және ақша ... ... ... ... ... ақша ... ликвидтті болып саналады). Бұл көрсеткіштің де шамасы «Таза-Мұнай
Ақтөбе» ЖШС –де өте ... Ол 2007 жылы К ... ... жылы К ... ... Бұл көрсеткіш 2008 ... ... ... 9 % ке ... Бұл ... ... ... 2007 ... ... түрде азайғанын көрсетеді. Соның ... ... ... ... ... Себебі абсолютті ликвидітілік коэффицентінің
нормативтік шамасы 0,1 - 0,2. арасында болуы тиіс.
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... сонымен бірге, мемелекеттік
бюджетке қатысты компания қаншалықты төлемқабілетті екендігін көрсетеді.
кесте ... ... ЖШС ... қаржылық тұрақтылық көрсеткіштері(
|Р/с|Көрсеткіштер |Есептеу формуласы |2009ж. |2009ж. ... |
| | | |01.02 |28.02 | |
|1 ... ... ... |0,36 |0,02 |-0,34 |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|2 ... ... ... ... Қарыз |0,57 |0,03 |-0,54 |
| |мен қарыз ... | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|3 ... және ... |0,31 |0,04 |-0,27 |
| ... қарыз |қарыз/Кредиторлық қарыз | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|4 ... ... ... / ... |0,64 |0,75 |0,11 |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
|5 ... ... |- |- |- |
| ... ... ... | | | |
| ... ... + ... | | | |
| | ... | | | |
|6 ... капитал |Ұзақмерзімді |- |- |- |
| ... ... / ... | | | |
| ... ... ... | | | |
|7 ... және ... ... |1,76 |3,05 |1,29 |
| ... ... / Меншікті | | | |
| ... ... | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | ... ... Ақтөбе» ЖШС –нің қаржылық ... 2009 ... ... ... ... және ... ... Бұл кесте бойынша мынадай тұжырым жасауға болады: автономдылық
коэффициентінің нормативтік мағынасы - 0,5-0,7 аралығында болуы тиіс. ... ... оның ... ... ... басында- 0,36, ал соңында – 0,02
тең болды. Яғни ... ... ... ... ... ... автономдылық коэффициенті -1 ге жақындаған сайын кәсіпорынның
қарыздық ... ... ... ... ... капитал мен қарыз капиталының арақытанысының коэффициенті
қарыз капиталының 1 ... ... ... қандай көлемі сәйкес
келетіндігін көрсетеді. Оның нормативтік шамасы-1. ... ... ... ... 0,57, ал ай соңында- 0,03 құрады. Бұл ... ... ... екі ... де ... ... ... төмен
екендігін байқаймыз, яғни тартлыған қарыз ... ... ... ... ... ... жоғары.
Дебиторлық қарыз және кредиторлық қарыз ... ... ... ... 1 ... кредиторлық қарыздың қандай
көлемі сәйкес келетіндігін көрсетеді. Оның нормативтік минималды ... ... ... ЖШС –де оның ... ... ... басында – 0,31, ал
соңында- 0,04 құрады.
Рентабелділік көрсеткіштері кез-келген компанияның шаруашылық
қызметінің тиімділігінің жиынтық ... ... ... ... ... ЖШС –нің рентабелділік көрсеткіштері[2]
| ... ... ... |2007 ж |2008 ж |
|1 ... қызметтің |Өткізуден түскен |1,09 |1,02 |
| ... ... / ... құн| | |
| ... ... және | | |
| | ... | | |
| | ... | | |
|2 ... ... ... |0,15 |0,06 |
| ... ... | | |
| | ... түсім | | |
|3 ... ... ... ... |1,24 |6,25 |
| ... ... ... | | |
| ... |қорытындысы | | |
| ... | | | |
|4 ... ... |Таза пайда /Меншікті|4,51 |15,86 |
| ... ... | | |
| ... | | | |
|5 ... ... ... |0,1 |0,27 |
| ... | | | |
| ... | | | ... ... көрсеткішінің деңгейі 2008 жылы 2007 ... -0,09 ... 9%-ке ... отыр ... ... кәсіпорынның тиімділігі рентабелділік көрсеткіштерімен
бағаланады. «Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС –нің ... ... ... жылы 1,09, ал 2008 жылы – 1,02 құрап отыр. Бұл жақсы көрсеткіш, себебі
ол кәсіпорынның негізгі ... ... ... ... ... ... ... шығындар мен коммерциялық шығындардың азаюының
әсерінен болып отыр.
3. ҚР-дағы ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасындағы мұнай-газ саласының даму перспективасы
Мұнайға әлемдік баға –Қазақстан үшін шешуші макроэкономикалық
параметрлердің ... ... ... және ... ... ... және әлі де
ұзақ уақыт Қазақстанның экспортының ... ... ... ... ... ... компанияларының қаржылық күйін де анықтайды.
Мұнайға деген әлемдік бағалардың күйзелісі Қазақстанның тек қана ... ғана ... ... қоса ... ... ... қауіп тудырып
отыр. Қорлар бөлігінің қайтуынсыз бұрғылар тоқтап жатыр. Нәтижиесінде
–бюджетке ... ... ... ... ... ... өндірістердің жабылуы, экономикалық барлық салаларына
салықтардың күшеюі.
Мұнай мен ... ... әлем ... ... ... –экономикалық күйзелістің ықпалымен бірге сәйкес ішкі бағалардың
төмендеуінің қуатты факторына айналды.
Қазақстан үлкен ... ... ... экономикалық, ғылыми
–техникалық және парасатты патенциалға, ... ... ... қолайлы
экономикалы –географиялық орынға ие. ТМД елдерімен өзара ... ... ... ... ... ... кеңейту
үшін арналған қолайлы жағдайлар бар.
Басқа жағынан –экспорттық шикізатты өндіретін ... ... ... ... ... ... бәсекелестік жоқ.
Экономиканың құрылымдық қайта құрылуы мен күйзелістен шығу
үшін бюджетке қаржылық ... ... әсер ... ... ... ... ... шаралар қабылданды. Валюталық құрылғылардың
негізгі түсімі жақын және алыс шетел нарықтарында көмірсутегі мен минералды
шикізаттың ... ... ... ... ... табиғи патенциялы бойынша алғашқы ... ... ... ... ... да тек ... ғана емес,
сонымен бірге оларды үлкен мөлшерде экспорттауды қамтамасыз ете ... аз ... ... кіреді.
Жер құрлығынның 1,8 % территориясын алатын республикада
минералды отынның әлемдік баланстық ... 0,5 % ... ... ... мұнай үлесіне келеді, ол 4 -суретте бейнеленген.
Шикізаттық база күйі Қазақстанның отынды –энергетикалық
кешенінің ... даму ... мен ... ... маңызды
факторлардың бірі болып табылады.
сурет 4. Қазақстанның минералды отының баланстық қорлары
Көмірсутегі ... ... ... ... бойынша Қазақстан
әлемнің алғашқы ондығына кіреді. Ресубликада барланған алынатын мұнайдың
3,1 млрд. ... ... ... ... ... 191 кен ... ... мұнай мен газдың болжамды және ... ... ... ... 20 млрд ... ... ... немесе мұнай мен
конденсаттың 7 млрд тонна.
Қазіргі шығарымның ырғақтары кезінде ... ... ... ... ... 120 ... қамтамасыз етілген.
Өндірістік категориялардың мұнай қорлары алты әкімшілік облыстарда
бар ( ... ... ... ... ... ... және
Қызылорда).Батыс Қазақстанның төрт облысында 122 барланғандардан 113 кен
орны орналасқан және олармен республиканың алынатын мұнай ... 95 ... және 94 % ... бөлігімен байланысты. Мұнда өндірілетін ... 98 % ... және ... қорлармен бірге барлық ірі кен
орындар 100 млн. ... ... ... ... ... ... Каспий
маңайындағы ойысқа келеді. ... ... ... ... ... ... ... бөлігі, яғни мұнайдың 90 % 5-7 ... ... ... ... ... ... көмірсутегінің
патенциалды қорлары Ресейдің Батыс Сібірінен ғана ... ... ... ... бар ... 2010 жылы ... шығарылымын Республикада 70
млн. тоннаға дейін жеткізуге мүмкіндік береді. Республиканың ... ... ... кен ... ... ғана ... жылдарда
жүзеге асыруға болады, сонымен бірге қиын ... ... ... ... ... және ... кейінгі алынуы үлкен капиталдық салымдарды талап
етеді.
Сонымен бірге жақын болашақта көмірсутегілерін шығару бүгінгі ... ... кен ... ... ... ... ... орай соңғы жылдары экономика күйзелісі осы сфераға да әсерін
тигізді. ТМД республикаларынан реагенттермен ... ... ... ... ... ... техниканың паркі тозды. ... ... шығу үшін ... ... ... және ... жабу үшін өз қажеттіліктеріне мұнай экспортын
жоғарылатуға мәжбүр болды, бұл ... ... ... ... бағытына өңдеуші кешендер құрлысы емес, ол
республикаға үлкен коммерциялық пайданы әкеле алады, ... ... ... ... құру ... оның үлкен бөлігі экспорт үшін
арналған. Бүгінгі күні Қазақстанда газ конденсаты бар 23 млн. ... ... ... ... 14 млн. тонна жіберіледі, соның ішінде 8,8
млн. тонна Ресейге жіберіледі.
Кесте 11.
ТМД мұнай мен конденсат балансы
|Елдер |1990 ж. |1993 ж. |1995 ж. |2000 ж. |2010 ж. |
| | | | |мин ... |мин ... ... млн. ... ... |26 |23 |21 |24 |30 |35 |55 ... |516 |354 |307 |284 |297 |290 |360 ... |571 |403 |356 |343 |381 |401 |513 ... млн. ... ... |22 |13 |9 |15 |8 |25 |21 ... |243 |136 |129 |129 |129 |165 |214 ... млн. ... ... |14 |11 |7 |6 |6 |6 |6 ... |19 |11 |5 |5 |6 |10 |13 ... |144 |64 |48 |60 |64 |75 |94 ... млн. ... ... |18 |12 |19 |16 |28 |16 |40 ... |315 |242 |194 |180 |199 |189 |228 ... |471 |321 |275 |273 |316 |311 |394 ... тек теңіз кен орындарын игеруге тура ... бұл ... және ... ... ... ... көптеген
кен орындар аз дебиттік болып табылады, жеткілікті ұзақ уақыт эксплутацияда
болды. Осы ... ... ... ... шығарылымы төмендейді,
бұрғыларды эксплутациялау жағдайлары нашарлайды, капиталдық ... ... ... бір ... ... ... Соңғы 30 жылда
Қазақстанның мұнай ... ... ... ... ... елді
әлемдік шаруашылық жүйеге енгізудің маңызды саласы ретінде қарастырылды.
Бұл бағыттың негізі –сұйық отының үлкен қоры және ... ... ... мұнай өндіру шығындары салыстырмалы түрде жоғары елдер үшін
болашақта ... ... ... ... ... ... маңызды саласы ғана емес,
ол елдің экономикалық қауіпсіздігінің, оның тәуелдігінің негізгі құрамдас
бөліктерінің бірі болып ... ... кен ... ... және мұнайды
сатудан салық түсімдері әлеуметтік бағдарламаларды жүзеге аасыруға, ішкі
саяси тұрақтылықта бекітуге мүмкіндік береді.
Қазақстанның ... ... ... ... кеңейтудің, елді ғаламдану процесіне қосудың, экономикалық
мүдде-лердіжүзеге асырумен ... ... ... ... ... ... ... мұнайдың әлемдік
нарықтарындағы өзінің орнын бекіту үшін өнеркәсібі дамыған ... ... ... және ... ... ... ... бөледі. ТМД шеңберінде
ынтымақтастықты кеңейту үшін күш салады. Дегенмен ... ... ... ... ғана жүзеге асырылады.
Қазақстанның мұнай саласының дамуына, мұнайды барлау, өңдеу,
өндіру және тасымалдау үшін ... ... ... ... –ақ ... мен ... ноу ... қазіргі заманғы басқарушылық
тәжірубиенің жетіспеушілігі кедергі жасайды. Шетел компаниялары ... ... ... ... ... ... ... беріп отыр. Геологиялық барлау және мұнай өңдеу аясындағы көп
келісім шарттарға отыруға қарамастан соңғы уақытқа дейін бұл ... ... ... капиталының және өнеркәсіп қорларының ашылуына әкелген жоқ,
мұнай өндіру мен өңдеудің ... ... ... ... ... ... және Қазақстанның мұнай өнеркәсібінің
дамуына кедергі келтіретін маңызды факторлардың мұнайды елден шығару үшін
қажет ... ... ... әлі де ... транспорт
магистралдарымен қамтамасыз етілмеген. Бұл шетел инвесторларының Қазақстан
жобаларының ... ... ... ... ... ... ... көмірсутегі әлемдік нарығының коньюктурасына ... және ... ... ... ... ... шешімді жүзеге асыру әлемдік мұнай нарығындағы қуаттардың
орналасуына елеулі ... ... ... ... ... ... ... көбіне Қазақстанның сыртқы саяси және сыртқы экономикалық
стратегиясын анықтайтын болады.
Қазақстан өзінің мұнай бөлігін экспорттау үшін ... ... ... және ... ... терминалдарын қолданады. Осыған
байланысты негізгі сұрақтардың бірі ... ... ... ... ... және ... ... бойынша экспорт көлемдерінің қандай
үлесі тасымалданады.
Қазақстан экономикалық өсу шамасы ... жеке ... де ... ... ... ... ... сәйкес және шетел
серіктестерінің мүдделеріне қайшы келмейді. Мұнай ... ... салу ... ... ... дамуы және сұйық отын экспортының
өсуі Қазақстан экономикасын шикізатты ... ... ... ОЛ ... ... теріс нәтижиесі салдарынан ... ... ... ... ... мүмкін. Мұндай жағдайдың дамуын
болдырмас үшін ел экономикасын және оның экспортын ... ... ... ... ғана ... ... басқа секторларының даму
нүктесін табу қажет. Көмірсутекті экспортауға тәуелділігі ... ... ... Оның ... ... ... қорғау мұнай
кешенін дамыту стратегиясын жасауды талап етеді. Ең алдымен ол ... ... ... ... бағытталуы және әлемдік
нарықтағы оның ... ... ... ... ... өндірістің тиімділігі, қоғамның әл –ауқатын көтеру
дамыған елдің экономикасын негізін ... ірі ... ... ... ... процесі мен нәтижиесі бойынша анықталады.
Өндірістің құлдырауы экономиканың либеризациясына, бағаның
өсуіне, қаржының жетіспеушілігіне нарық жағдайындағы жұмысқа ... ... ... ... әсер ... ... ... себебі обьективті факторлармен
қатар саланың ерекшелігіне ... ... ... да
иеленеді.Өнеркәсіп дамыған елдердің өндірістің экологиялыққауіпсіздігі мен
өнімді үнемдеуге ... ... мен ... ... ... ... ... болып есептеледі. Қазіргі кездегі мұнайгаз
секторының міндеттері ол көмірсутегі ... ... ... оның ... ... ету және ... мен газөндіруді
көбейту болып табылады..Республикада көмірсутек шикізаттарына ... ... өсіп ... Яғни қажеттіліктің өсу қарқыны өте жоғары.
Қазіргі кезде ел экономикасының дамуына елеулі әсер ... ... ... ... Қазақстан әлемнің басты секторына
айналуына мүмкіндігі бар. Батыс және отандық ... ... ... ... ... ... 15 –30 ... тоннасын
иеленеді. Бүгінде бұл босалқы қордың тек 1 % -ы ғана ... яғни ... ... ... үлес мен оның ... ... жоғары. Мұнай мен оның өнімдерінің ... ... ... ... 27 % -ын ... кен орнын әзірлеуге байланысты жоба ... ... ... ... 32,3 ... АҚШ ... ... Ал көмірсутекті
ресурстарды барлауға байланысты жобалар 8,2 млрд. АҚШ долларын құрайды.
Мұнайгаз саласында қатысудың мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... негізгі үлесі
Маңғыстау, Атырау, Ақтөбе, Батыс Қазақстан және Қызылорда облыстарындағы
газ және ... ... және ... бағытталған.
Қазақстан Республикасының статистика бойынша агенттігінің
мәләметтері бойынша ... және ... ... ... ... мен ... ... өндіру бойынша ( сәйкесінше 82 және
94) құрылыс ... ... ... ... ... шетелдік
инвестицияның 77 % -ы, мұнайды айыру бойынша ... ... ... ... ... ... талдау мынаны көрсетеді, сала тартымдылық деңгейі және жобалық
перспективалары бойынша қанағатаннарлық деңгейде, ... ... салу ... және ... жобалау кезінде сақталады.
Шетелдік инвесторлар ... ... ... ... ... ... ... өңдеу кәсіпорындарының перспективалары
қолайлы емес, олардың ... ... ... ... ... мен ... жеке ... инвесторлардың назарын
аудармайды. Шетелдік инвестицияны тарту бойынша мемлекеттік саясат мынаған
әкеледі, саясатқа ... ... ... ... ... асуы қажетті
қаржыландыруды қамтамасыз ете алмайтын және ұлттық мұнай өнеркәсібінің
дамуының факторы бола ... ... ... ... ... ... ... Республикасының «Мұнай туралы», «Қойнаулар
мен қойнауларды пайдалану ... ... ... ... ... Экологиялық кодексінің қабылдануына байланысты жолшыбай
газды толықтай кәдеге жарату мәселесі ... бола ... Бұл ... ... ... ... ие ... келеді, себебі Қазақстан жалпы
әлемдік тұрақтандыру және булық ... (БГ) ... ... ... ... белсенді қатысушысы болып табылады. ... ... ... ... қойнауды пайдаланушы төмендегі
міндеттерді орындап отыруға міндетті:
• Халықаралық тәжірибеде ... ... ... орындаудың барынша тиімді әдістері мен технологияларын
таңдап алуға;
• Қойнауларды оңтайлы түрде ... ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ететін жұмыстарды жүргізудің
технологиялық сұлбалары мен жобаларын ұстанып отыруға.
Қазақстан Республикасының «Мұнай туралы» заңының 30-5 бабына ... ... ... ... және ... ... ... кәдеге
жаратусыз өнеркәсіптік игеруге тыйым салынады:
• апаттық жағдайлар мен ... ... мен ... ... төнген жағдайларды санамағанда, жолшыбай және (немесе) табиғи
газды өртеуге ... ... ҰК» ... еншілес және тәуелді ұйымдары газды кәдеге жарату
жөніндегі ... ... ... ... ... бөледі: кейінгі
заманғы технологияларды ендіру, шығарынды ... ... ... ... өзінің технологиялық ... ... ... ... ... ... ... отыру үшін қаттың ішіне айдау.
Айта кететін бір нәрсе, бұл ... ... мен ... ... қолдануды, едәуір мөлшердегі қаржылық қаражаттарды жұмсауды
қажет ететін өте күрделі жұмыс. Табиғат қорғау, соның ішінде ... ... ... ... ... ... көзқарасты қамтамасыз ету
мақсатында компанияда ... ... ... Кешенді экологиялық
бағдарлама әзірленіп жүзеге асырылуда.
Өндірістік экологиялық мониторинг жүргізу ... құру ... ... ол ... экологиялық менеджмент жүйесінің аса маңызды
элементі болып табылады. Қазіргі кезде оның 1-кезеңі ... ... ... ... ... ғарыштық мониторинг жүйесі
құрылған, Ұлттық компанияның шаруашылық қызметі аймағының ... ... ... ... ... мониторинг жүйесі табиғи орта параметрлерінің
өзгерістерін жедел түрде ... ... ... ... ... жатқан шырақтардың мониторингісін жүргізіп және қисынды басқармалық
шешімдерді, тиісті әрекет ету шараларын қабылдап отыруға мүмкіндік береді.
Корпоративтік мониторинг жүйесін ... ... ... ... ... бақылау станциялары мен экологиялық зертханалардың оңтайлы желісін
ұйымдастыру жатады. 2006 жылы ... ... ... ... ... ... талдау жасалып және тиісті бағдарлама
әзірленді, ол бұдан әрі жүзеге асырыла беретін болады.
Қоршаған ортаның ластануын ... ... ... ... ... пилоттық жоба «КазТрансОйл» АҚ-ның ... ... ... ... ... ... ҚР ... кодексінің 105
«Қоршаған ортаға шығарындыларды басқарудың ... ... ... ... ... 45-тарауында шығарындыларды азайтудың  ... ... ... ... ... ... саласындағы
қызметін реттеудің экономикалық механизмдерін ендіру туралы ережелер
ескерілген. Бұл ... ... ... ... ... ... сәйкес келеді, аталмыш хаттама жақын арада Қазақстанда
бекітілмек.
Қазақстан ... ... ... және 2005 ... ... бастап күшіне енген шырақтық қондырғыларда газды жағуға тыйым
салуға ... ... ... еншілес және тәуелді компаниялар
мемлекет органдарымен келісілген Жолшыбай және ... ... ... жарату
жөніндегі бағдарламаларды әзірледі. Мысалы ҚазМұнайГаз» БӨ» АҚ 2005-2006жж.
арналған жолшыбай газды кәдеге жарату жөніндегі шаралар ... ... ... ... ... ... ... 500,0 млн. теңгеден
артты. Осы шаралар ... ... ... ... ... мен газ ... станциясын орнатумен жалпы ұзындығы 17,2 км
болатын газ құбырларының құрылысы жүзеге асырылды.
«Эмбамунайгаз» өндірістік филиалының 2006 – 2008 ... ... ... ... жарату бағдарламасына төмендегілер кіреді:
І кезең:
«Прорвамунайгаз» НГДУ-да «Жолшыбай газды тазарту мен сұйылту ... ... ... ... жобаны жүзеге асыру, нақты
шығындар 284 млн. ... ... ... орталық жинақтау бекетінде (ОЖБ) электрқуатын өндіруге арналған
газ-турбиналық станцияны орнату және сығымдағыш станциясы бар ... ... газ ... ... ... ... ... жылдар; газ құю станциясын
сатып алып монтаждау және «Прорвамунайгаз» НГДУ-дың автокөліктеріне газ-
баллондық ... ... ... ... 2007 жыл. ... филиалына келер болсақ, мұнда қолданылып жатқан ... ... ... ... ... және аса ... болып табылады. Кеніштен
игеріліп жатқан барлық жолшыбай мұнай газы ... ... ... ... өңдеу қондырғысына (газ өңдеу зауыты) жіберіледі. Жолшыбай және табиғи
газды өңдеудің нәтижесінде ... ... ... ... дайын өнім мен бензиннен арылтылған құрғақ газ алынады. Бензиннен
арылтылған құрғақ газ тұтынушыларға: облыс кәсіпорындары мен ... ал ... ... отын ... «Өзенмұнайгаз»-дың меншікті
қажеттеріне арнап жұмсалады. Айта кететіні, кейінгі жылдары сұйытылған
газға қатысты ... ... ... оның ... мен сату ... ... ... 2003 жылы сұйытылған газдың 77,1 мың ... ... - 100,0 мың ... 2005 жылы - 107,3 мың ... ... ... кәдеге жаратуға қатысты барлық жоспарланған экологиялық шаралардың
жүзеге асырылуы «ҚазМұнайГаз» Барлау Өндіру» ... ... ... Республикасының қолданыстағы табиғат қорғау заңдарымен
толық сәйкестікке келтіріп, ... ... ... ... ... ... ... аймақтың ауалық бассейніне
тигізетін жағымсыз әсерін азайтуға мүмкіндік ... 2006 жылы ... ... ... ... алдыңғы
жылдағымен салыстырғанда 19,2%-ға азайды, ал ... ... ... ... соған сәйкес 7,3%-ға артты. ... ... ... ... зат шығарындылардың көлемі бір жыл ішінде
2428 тоннадан 397 тоннаға ... ... яғни 6 ... ... ... Шығарындыларды азайту мен қосымша пайда көру ... ... ... ... жеңіл фракцияларын резервуарлық
парктерде ұстау арқылы ие болуға болады. Жағымды мысал ретінде Атырау ... ... ... құру ... ... ... ... келтіре кетуге
болады. Атырау мұнай өңдеу зауытында көмірсутегілердің жеңіл фракцияларын
резервуарлық парктерде ... ... ... ... енгізу
төмендегілерге қол жеткізуге мүмкіндік берді:                 
• көп және аздаған ... ... ... ... шығынын 97% дейін азайтудың арқасында нысандағы
экологиялық жағдайды және ауа ... ... ... ... жасаушы жұмысшылардың еңбек ету жағдайларын жақсартуға;
• резервуарлардың жарамдылық мерзімін ... ... ... және өрт ... ... ... мұнайдың шығын азайтып және оның тауарлық қасиеттерін неғұрлым жақсы
күйінде сақтап ... ... ... ... ... ... ... алуға.
Кешенді экологиялық бағдарламаны жүзеге ... ... ... ... ... жүйесін (ӨЭМКЖ) қалыптастыру ісі
жалғасуда, ол ... ... ... аса маңызды элементтерінің бірі
болып табылады.Қазіргі кезде соның 1-ші ... ... ... -
геоақпараттық технологиялардың негізінде ғарыштық мониторинг ... ... ... қызметі аймақтарының электрондық
экологиялық картасы әзірленді және 2006 жылы ... ... ... ісі ... ... ... ... жүйесі табиғи орта параметрлерінің
өзгерістерін жедел түрде қадағалап отыруға, сонымен бірге ... ... ... ... ... және ... басқармалық
шешімдерді, тиісті әрекет ету шараларын қабылдап отыруға мүмкіндік береді.
Қазіргі кезде «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-да ӨЭМКЖ-ны құрудың 2-ші ... ... - ... ... ... ... ... мен
экологиялық зертханалардың оңтайлы желісін ұйымдастыру. 2006 жылы табиғи
ортаның параметрлерін аспаптық ... ... ... ... және тиісті бағдарлама әзірленді, ол бұдан әрі жүзеге ... ... ... ... ... ... ... автоматты
станцияларды құру жөніндегі пилоттық жоба «КазТрансОйл» ... ... ... ... ... ... асырылды. 
Экологиялық мониторингтің корпоративтік жүйесінің негізгі ... ... ... басқармалық шешімдер қабылдау үшін, соның ішінде ... ... ... ... үшін ... ... ... күйі
туралы жедел ақпарат алып отыру;
• қоршаған ортаның күйі туралы мәліметтер қорын құру және ... ... ... ҰК» ... ... ... корпоративтік
жүйесі Еуропа үшін БҰҰ-ның экологиялық комиссиясының үлкен қызығушылығын
тудырды, ол компанияның ішкі экологиялық басқару ... ... ... ... ... үшін келешегінен зор үміт күттіретін
корпоративтік геоақпараттық жүйесінің ішкі жүйесін әзірлеуге жағымды баға
берді. ... ... ... ... барлау жұмыстары,
ұңғымаларды салу, ... ... ... мен ... ... қауіпсіздікті басқару үшін, сондай-ақ «ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ
жүйесінде аталмыш ... ... ... жоспарын әзірлеу үшін
құрлық пен теңіздегі мұнай мен ... ... мен ... ... қолданылатын халықаралық стандарттар мен нормалардың
салыстырмалы талдауын жүргізді.
Тұтастай алғанда, 2006 жыл ... ... ҰК» ... ... ... ... қорғау шараларына арнап 2,3 млрд. теңгеден астам
қаржы ... ... ... саласының күйін тек ... ... ... жылы мұнай нарығындағы бағалардың түсімі 18 –20 $
-дан бастап баррель үшін 10 –12 $ ... ... ... ... ... енеді. Көптеген сарапшылардың көзқарастары бойынша қазіргі
уақыттағы бағалық күйзелісін 70 –ші және 80 –ші ... ... ... ... ... Әлемдік бағалардың төмендеуінің негізгі
факторлары ел –экспортаушылардың квоталарының жоғарылауы болып танылды:
• ирак ... ... ... және ... ... ... ... глобальді сипатқа ие азиаттық экономикалық күйзеліс;
• әрбір экспорттаушы елде ... ... мен ... ... ... ... ... жылынуы.
3.2 Кәсіпорын тиімділігін арттыру жолдары
Өнеркәсіптегі экономикалық тиімділік деңгейі ... ... ... ... тікелей тәуелді. Өнеркәсіптің кез-келген
саласы үшін оның ... ... ... ... ... ... өсу факторларын негізгі үш белгісі бойынша жіктеуге болады:
1) тиімділікті арттырудың негізгі көздері бойынша: өнім ... ... ... қор- және ... ... табиғи
ресурстарды ұтымды пайдалану, уақытты үнемдеу және ... ... ... ... мен ... ... бағыттары бойынша, оларға
мыналар жатады: ғылыми-техникалық ... ... ... ... ... ... ... жетілдіру,
басқарудың ұйымдастырушық жүйелерін енгізу, өндірісті ұйымдастырудың,
жоспарлаудың, еңбек қызметін ынталандырудың формалары мен әдістерін
жетілдіру және ... ... ... ... ... ... факторлар келесідей
болып бөлінеді:
а) ішкі (өндірісішілік), ... ... ... ... ... жаңа түрлерін игеру; ... және ... ... мен жаңа ... ... ... ... энергияны қолдануды жақсарту; басқару стилін жетілдіру ... ... ... ... және ... ... құрылымын жетілдіру,
мемлекеттік экономикалық және әлеуметтік саясат, нарықтық қатынастарды және
нарықтық инфрақұрылымды қалыптастыру және ... ... ... ... арттырудың ішкі және сыртқы
факторларын ... ... ... ... ықпал ету күші, пайдаланылу
және бақылау дәрежесі бойынша ажыратылады.
Сондықтан шарауашылық жүргізу ... ... ... ... басқа да қызмет түрлерінің ... мен ... ... үшін ... ұжымының әртүрлі басқару деңгейлеріндегі
тіиміділіктің неғұрлым маңызды ішкі және ... ... ... мен
бақылау формаларын әрекет ету ауқымын дәл білу маңызды болып табылады. Кез-
келген шаруашылық ... ... ішкі ... ... ... ... ... тиіс. Ол үшін кәсіпорын өзінің қызметінің ... жеке ... ... оны ... ... және ... факторлардың ықпалын ескеруі қажет. Осыған байланысты шаруашылық
жүргізуші субъектілердің іс-әрекетінің бағыттарын ... ... ... жаңашылдықтар, әсіресе автоматтандыру мен
ақпараттық технологиялардың қазіргі заманғы формалары өнім (қызмет көрсету)
өндірісінің тиімділгінің ... ... ... ... ... бойынша олар технологиялық жабдықтың техникалық деңгейі мен
өнімділігінде, еңбек процесінің ... мен ... ... мен біліктілігінде және т.б. маңызды ... ... ... ... ... ең ... өндірістік, сонымен
бірге басқа да қызметінің тиімділігін арттыру ... ... ие. ... етіп тұрған жабдықтың өнімділігі оның техникалық
жағдайынан ғана ... ... ... ... ... ... ету мерзімінен, жұмыс ауысымдылығынан, уақыт бойынша
жүктелімінен де тәуелді.
Материалдар мен энергия кәсіпорын қызметінің тиімділігіне оң ықпал
етеді, егер ... ... ... және ... энергия сиымдылығын және
материалсиымдылығын қысқарту мәселелері ... ... ... және кәсіпорынды ... ... ... ... құралдары, олардың сапасы мен сыртқы түрі ... ... ... ... факторлары болып табылады.
Тауардың сыртқы түрі оның пайдалы құнымен корреляцияда ... ... яғни ол ... ... ... ... ... сатып алуға дайын болатын
бағаға сай болуы тиіс. Бірақ кәсіпорынның жоғары тиімділігіне қол ... ... ... ... ... шаруашылық жүргізудің жоғары
тиімділікке қол жеткізу үшін тауардың пайдалылығы жеткіліксіз. Кәсіпорынмен
ұсынылатын өнім ... үшін ... ... ... өз ... ... ... өткізілуі тиіс. Осыған байланысты экономикалық
қызметтің ... ... ... үшін ... және ... ... туындамауын қадағалауы тиіс.
Жұмыскерлер. Кәсіпорын тиімділігінің өсудің анықтаушы факторы мен
негізгі көзі жұмыскерлер — ... ... ... ... ... қабілеті, еңбек өнімділігін арттыру еңбек
ұжымындағы қолайлы ... ... ... ... ... механизммен анықталады.
Ұйымдастыру және жүйелер. Еңбек ұжымының ... ... ... ... ... басқарушылық
процестердің қажетті мамандануы мен координациясын қаматамасыз ететін
кәсіпорынның жақсы ұйымдастырылғандығын ... ... ... ... күрделі өндрістік-шарауашылық жүйенің ... ... ... Бұл ... шаруашылық жүргізудің жоғары тиімділігі
үшін ... жүйе ... және ... ... тиіс, және
нарықтағы туындайтын кез-келген ситуация үшін ... жаңа ... ... тиіс.
Жұмыс тәсілдері. Еңбек сиымды процесстердің орын алуы жағдайында
неғұрлым ... ... ... ... ... ... үшін ... болып саналады. Еңбек тәсілдерін тұрақты
жетілдіру жұмыс орындарының ... ... мен ... ... арттырудан, өзге ұқсас кәсіпорындардағы жинақталған
тәжірибені қолданудан тұрады.
Адамдар арасындағы өзара қарым-қатынастың жоғары ... ... ... қамтитын басқару стилі кәсіпорынның
қызметінің барлық ... ... ... Одан осы немесе өзге
кәсіпорындағы ... ... ... факторлары қандай деңгейде
есепке алынатындығы тәуелді. Сәйкесінше, қазіргі ... ... ... ... ... кез-келген кәсіпорынның тиімділігінің басты
факторларының бірі болып саналады.
Мемлекеттік экономикалық және әлеуметтік саясат ... ... ... ықпал етеді. Оның негзгі элементтері болып саналады:
а) билік құрылымдарының практикалық қызметі;
б) ... ... ... ... ... в) ... мен ... г) экономикалық ережелер ... ... ... және ... реттеу, баға деңгейін бақылау,
қызметтің жекелеген түрлерін лицензиялау); д) нарықтық, өндірістік және
әлеуметтік ... е) ... ... ... ... ... жекешелендіру бағдарламалары; з) өндірістік
саланың ұйымдық құрылымдарын коммерциализациялау.
Институционалды ... ... ... ... үшін ... ... ... немесе салалық деңгейлерде ... ...... ... және ... институттардың, ассоциациялардың) тұрақты қызмет етуін
қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... келесілерге жүктеу қажет: 1) ел экономикасының және ... ... ... ... түйінді мәселелерін
шешуге; 2) ұлттық экономиканың дамуының стратегиялары мен ... ... ... ... ... ... ... әлемде
басқару мен өнімділік бойынша 150-ден астам халықаралық, ұлттық және
аймақтық ... ... бар. ... ... инфрақұрылымның әртүрлі институттарының белсенді
қызметі мен жеткілікті даму деңгейі ... ... ... маңызды алғышарты болып табылады. Кәсіпорындар қазіргі заманғы
қызметінде инновациялық қорлардың және коммерциялық банктердің, биржалардың
(тауар-шикізат, қор, ... және ... ... өзге ... ... қолданады. Кәсіпорын қызметінің нәтижелілігіне
өндірістік инфрақұрылымның (коммуникациялардың, ... ... ... ... және т.б.) қажетті даму деңгейі тікелей
әсер етеді.
Қоғамдағы құрылымдық өзгерістер шаруашылық жүргізудің әр ... ... ... ... ... ... арасында ең
маңыздылары экономикалық және әлеуметтік сипаттағы ... ... ... ... ... орын ... а) технологиялар, ғылыми
зерттеулер мен жаңалықтар (шетелдік және ... ... б) ... қорлардың құрамы мен техникалық деңгейі; в)шағын
және орта ... ... ... г) ... және
өндірістік емес салалардағы тұрғындардың жұмыспен қамтылу моделдері; ... ... және т.б. ... ... ... құрамы. Осы
жоғарыда аталған факторлардың жүйесін кешенді ... ... ... ... қарқынын қамтамасыз етеді.
Ел өңiрлерiндегi табиғи ресурстар аса тиiмсiз пайдаланылуда.
      Дипломдық жұмыстың зерттеу объектісі болып ... ... ... ЖШС ... ... ... қалдықтарын утилизациялаумен
айналысады. Өндiрiстiң және тұтынудың қалдықтары, оның iшiнде ... ... ... ... ... ... тұрмыстағы қалдықтарды
жинау, сақтау, кәдеге жарату мен қайта өңдеу жүйесiнiң жетiлмеуi табиғи
ортаның ... ... ... қалдықтар өндiрiсi мен оларды пайдалану мониторингiн
жүзеге асыру, қоршаған ортаға зиянды қалдықтарды ... ... ... ... ... ... ... енгiзу, қалдықтарды
қайта өңдеу және пайдалану жөнiндегi қызметтi ынталандыру қажет.
Өнiмдi пайдалану кезеңiн экологиялық ... және ... ... түзу мен iске ... ... Шикiзат пен қалдықтарды кешендi пайдаланудың тұйық технологиялық
циклін ... ... ... ... өндiруге, бағалы компоненттердi
кәдеге жаратуға әрi онымен бiр мезгiлде қоршаған ... ... ... ... ... ... ... келе мынадай тұжырымыдар жасауға
болады:
Тиімділік – әлеуметтік-экономикалық процестер мен ... ... ... қол ... мен ... ... категория. Экономикалық тиімділіктің өсуі, өнім ... ... ... немесе бұрынғы шығын көлемін сақтай отырып,
тиімділіктің артуымен ... ... ... ... 2 ... біріктірілген:
1. Кәсіпорынның іскерлік белсенділік көрсеткіштері;
2. Қаржылық жағдайын сипаттайтын көрсеткіштер.
Кәсіпорынның зерттеу объектісі болып «Таза ... ... ... ... ... ... мұнай қалдықтарын кәдеге асыру
(утилизациялау), ... ... ... ... ... -56 адам ... ... тиімділік көрсеткіштері:
«Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС –нің өнім шығару көлемі 2007 жылмен
салыстырғанда 2326,7 (‰) ... ... ... Қор ... 2008 жылы 2007 ... салыстырғанда 47,5% төмендеген бұл
негізігі қорлардың 1 ... ... ... өнім ... ... ... яғни ... қолда бар негізгі қорларын ұтымды
толық қолданып отыр. Қорсиымдылығы 2008 жылы 2007 жылға ... 0,27 ... яғни ... өнімнің 1 теңгесіне қатысқан негізгі қорлар үлесі
азайып отыр (сурет 2.). Қорқайтырмының жоғары, ал қор ... ... өнім ... үшін капитал салымдары мен басқа да ресурстар аз ... жылы ... ... коэффициенті алдыңғы 2007, 2008 салыстырғанда
біршама төменден, мұның себебін осы кезеңдерде өнімді сату ... ... ... ... ... ... ... болады. Ал
опретивті рычагтың шамасы өнімді өткізуден түсімнің ... ... ... ... ... ... ... 2009 жылғы түсім
көлемінің ... ... 90%-ке ... ... отырған мұндай
тенденция кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... коэффициенті кәсіпорынның өтімділігін білдіреді
және ақша құралдары көрсеткіші бойынша бағаланады (себебі ақша құралдары
абсолютті ... ... ... Бұл ... де ... ... ЖШС –де өте төмен. Ол 2007 жылы К ... ... жылы К ... ... Бұл ... 2008 ... ... салыстырғанда 9 % ке ... Бұл ... ... ... 2007 жылмен салыстырғанда
салыстырмалы түрде азайғанын ... ... ... ... ликвидті болып отыр. Себебі абсолютті ликвидітілік коэффицентінің
нормативтік ... 0,1 - 0,2. ... ... ... ... ... мағынасы - 0,5-0,7 аралығында
болуы тиіс. Бірақ бұл кәсіпорында оның шамасы ақпан ... ... ... ... – 0,02 тең болды. Яғни бекітілген нормадан біршама төмен.
Қалыптасқан теория бойынша ... ... -1 ге ... ... қарыздық міндеттемелерін орындай алмау тәуекелі төмендейді.
Меншікті капитал мен қарыз капиталының арақытанысының коэффициенті
қарыз ... 1 ... ... ... ... ... сәйкес
келетіндігін көрсетеді. Оның нормативтік шамасы-1. Біздің ... ... ... 0,57, ал ай соңында- 0,03 құрады. Бұл көрсеткіш шамасы
қарастырылып отырған екі ... де ... ... ... төмен
екендігін байқаймыз, яғни тартлыған қарыз капиталының көлемі қолда бар
меншікті капиталдан біршама жоғары.
Дебиторлық ... және ... ... капиталының арақатынасы
коэффициенті дебиторлық қарыздың 1 теңгесіне кредиторлық қарыздың қандай
көлемі сәйкес келетіндігін көрсетеді. Оның ... ... ... 1.
«Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС –де оның шамасы ақпан айының ... – 0,31, ... 0,04 ... ... ... ... көрсеткіштерімен
бағаланады. «Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС –нің негізгі ... ... жылы 1,09, ал 2008 жылы – 1,02 ... отыр. Бұл жақсы көрсеткіш, себебі
ол кәсіпорынның негізгі қызметі табысты екендігін ... ... ... ... ... мен ... шығындардың азаюының
әсерінен болып ... ... ... ... үшін ... келтіруге болады:
• өндірісті ұйымдастырудың, жоспарлаудың, еңбек ... ... мен ... ... ... және ... прогрессивті технология мен
жаңа жабдықты енгізу;
• шикізатты, ... ... ... ... ... ... ... мен инновацияларды өндіріске енгізу;
• инфрақұрылымды жетілдіру;
Пайдаланылыған әдебиеттер тізімі:
1. ҚР ... ... (77 ... ... «ЖШС және ... ... серіктестіктер туралы»
ҚР Заңы 1998
3. Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің
қатарына кіру ... ҚР ... ... 2006ж 1 ... ... М. И., ... А. Д. Теория анализа хозяйственной
деятельности: Учебник. - 4-е изд., перераб. и доп. - М.:
Финансы и статистика, ... ... О.И. и ... В.К. ... ... ... М.:-Инфра-М. 2001 г.
6. Грачев А.В. Анализ и управление финансовой устойчивостью
предприятия: Учебно-практическое пособие. — ... ... и ... ... ... А.В. ... и ... финансовой устойчивостью
предприятия: Учебно-практическое ...... ... и ... ... ... К.Ш. ... қаржылық жағдайын талдау»
Алматы,Экономика,2001ж.
9. Ефимова О. В. ... ... ... ... ... - 2001 - № 11, 27 – 28 ... ... М., Беляев А., Изотова Е. Оценка финансового
состояния клиента при подготовке аудиторского заключения.
// Аудит. - 2002 - № ... ... М., ... А., Изотова Е. Система
аудиторского обслуживания ... // ... - 2001 ... 12, 20 ... ... О.Ж., ... А.Ж ... предприятия»
Алматы, 2000 г.
13. Ковалев В. В. ... ... ... ... ... ... отчетности. - М.: Финансы и
статистика, 1999, 86- ... ... М. Н. ... ... ... ... ... акционерных обществ в
промышленности, строительстве и торговле. - М.: АО ... - ... ... ... П.П. ... финансово-экономической
деятельности предприятия» Москва: «Инфро-М», 2005 г.
16. Меиірбеков А.К. «Кәсіпорын экономикасы» Алматы-Экономика,
2005ж
17. Петров В. В., ... и др. Как ... ... - 2-е ... М.: ... и ... 1999.
18. Пястолов С.М. ... ... ... ... пособие/ М.: Академический проект.
2005 г.
19. Савицкая Г. В. ... ... ... - Мн.: ИП ... 2002, 409 ... Теория экономического анализа. / Под ред. Шермета А. Д. -
М.: Прогресс, 2001.
21. Фащевский В. Н. Об ... ... ... ... // ... учет. - 2001 -
№ 11, 27 – 28 беттер
22. Финансовый менеджмент. / Под ред. ... Г. Б. ... ... ... ... и практика. / Под ред.
Стояновой - М.: 2002.
24. Шеденов Ө.Қ.,Жүнісов Б.А, Байжомартов Ү.С, ... ... ... ... ... ... Шермет А. Д., Сайфулин Р. С. Методика финансового анализа
предприятия. - М.: ИНФРА-М, 2000, 72 – 75 беттер
26. ... Т.В. ... ... ... М.: ... 2006
88-97 беттер
-----------------------
[1]Мәлімет көзі: «Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС-нің Еңбек ... ... ... ... 2009 жыл
( «Таза-Мұнай Ақтөбе» ЖШС-нің бух.балансы, Форма 1, 28.02.2009ж.
[2] Кәсіпорынның табыстар мен ... ... ... есебі, 2007, 2008 ж
Форм 2.
Кәсіпорынның бух. балансы , 2007, 2008ж Форма ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 43 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Акционерлік қоғамдардың қызметінің экономикалық тиімділігінің теориялық негіздері38 бет
Кәсіпорын қызметінің тиімділігі жайындағы жалпы түсінік38 бет
Мемлекеттік органдардың тиімділігі78 бет
Қазіргі кездегі акционерлік қоғамдардың экономикалық тұрғыдан бағалануы42 бет
Қазіргі кездегі АҚ – ның экономикалық тұрғыдан бағалануы86 бет
Құрылыс ұйымының іскерлік белсенділігінің көрсеткіштерін талдау8 бет
"Кәсіпорынның өндірістік қорлары."5 бет
"Ұн сорттарын пішіндеу және бақылау"9 бет
Visual Basic бағдарламасы36 бет
«Батыс-2» шағын ауданындағы бу қазандығының автоматтандыру жүйесін жобалау24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь