Билік туралы

I Кіріспе
II Негізгі бөлім
1. Билік ұғымы және оның түрлері
2. Биліктің функциясы, көздері мен ресурстары
3. Саяси билік пен мемлекеттік билік. Биліктің
легатимдігі
III Қорытынды
IV Қолданылған әдебиеттер
Еліміз тәуелсіздігін алып, демократиялық мемлекеттермен терезесі теқ құқықтық мемлекет орнатуға ұмтылыс танытып отырған қазіргі кезеңде — халықтық саяси сауатын көтерудің маңызы орасан зор. Бұл бүгінгі қоғамдық және саяси құрылыстық мәнін біліп, өмірдегі өз орнын анықтауға, өз құқықтары мен бостандықтарын дұрыс түсініп, пайдалануға мүмкіндік береді Саяси ғылымның негіздерін игеру арқылы, әсіресе, қазіргі өтпелі кезеңдегі күрделі қоғамдық саяси жағдайда еркін бағдар ұстап, іс-әрекет жасауға, ішкі және сыртқы саясат құбылыстарын дұрыс ұғынуға, басқа адамдардық құқықтарын қадірлей отырып, өзінің мақсат-мүддесін қорғауға тек жол ашады. Сонымен катар, жалпыхалықтық құндылық игіліктерге негізделген демократиялық, тәртіпті құрметтеуге, ортақ мәселелерді ұжымдасып шешуге үйретеді. Ол адамға саяси кажеттіктерін мемлекет тарапынан іске асырудың жолдары мен әдістерін дұрыс таңдап алуға, демократиялық тәртіптерді қалыптастыруға көмектеседі. Сондықтан бүкіл дүние жүзі мемлекеттері саясаттануды мойындап, жоғары және орта арнаулы оқу орындарында жеке пән ретінде оқытуда. Еліміз егемендігін алған соң біздің Республикамыздық барлық жоғары оку орындары да оны міндетті академиялық пән етіп енгізді. Әйтсе де оқытушылар мен студенттер саясаттанудың қазақ тіліндегі әдебиеттері мен оку құралдарына аса мұқтаж болып отыр.
1. Қуандық Есенғазы Сләмғазыұлы «Саясаттану негізі» Астана 2000ж.
2. Д.А. Жамбылов «Саясаттану» Алматы 1996ж.
3. Рахметов, Болатова, Исмағанбетова «Социология» Алматы 2003
4. Ибрахим Шамшатұлы, «Әлеуметтану» Алматы 2004
5. Абдсаттаров «Әлеуметтану» Алматы 2004
        
        Жоспары
I Кіріспе
II Негізгі бөлім
1. Билік ұғымы және оның түрлері
2. Биліктің функциясы, көздері мен ресурстары
3. Саяси билік пен ... ... ... ... Қолданылған әдебиеттер
Кіріспе
Еліміз тәуелсіздігін алып, демократиялық мемлекеттермен терезесі ... ... ... ұмтылыс танытып отырған қазіргі кезеңде —
халықтық саяси сауатын көтерудің маңызы ... зор. Бұл ... ... саяси құрылыстық мәнін біліп, өмірдегі өз орнын анықтауға, ... мен ... ... ... пайдалануға мүмкіндік береді
Саяси ғылымның негіздерін игеру арқылы, әсіресе, қазіргі өтпелі ... ... ... ... ... ... ... іс-әрекет жасауға, ішкі
және сыртқы саясат құбылыстарын дұрыс ұғынуға, басқа адамдардық ... ... ... ... ... тек жол ашады. Сонымен
катар, жалпыхалықтық құндылық игіліктерге негізделген ... ... ... ... ... шешуге үйретеді. Ол
адамға саяси ... ... ... іске ... жолдары мен
әдістерін дұрыс таңдап алуға, демократиялық ... ... ... ... дүние жүзі мемлекеттері саясаттануды мойындап,
жоғары және орта арнаулы оқу орындарында жеке пән ... ... ... ... соң ... ... ... жоғары оку орындары да
оны міндетті академиялық пән етіп енгізді. ... де ... ... саясаттанудың қазақ тіліндегі әдебиеттері мен оку құралдарына
аса ... ... ... ... ЖӘНЕ ОНЫҢ ... адамзат баласының тіршілігімен қоса пайда болып, ғасырлар бойы
қоғам дамуының ... сай ... ... ... ... ... ... ұғымы адамзат өмірінде көптеген мағынларда айтылып,
әр түрлі әдістер арқылы ... ... ... іске ... ... ... бағыну, бой ұсыну деген сөз. Басқару және
бағыну бұл екеуі биліктің екі жағы. Оларды ... ... ... ... де қоғамға қажет. Бұлар ірі саяси ... ... ... Олар ... пен қоғам үкімет және бұқара жұртшылық арасында
болады.
Биліктің өзі басқару түрінде ... ал ... ... ... Ал бұл екі үғымның арақатынасын талдар болсақ. Онда басқарудың өзі
биліктің ... ... ... ... билікке қарағанда кеңірек. Ал билік
дегеніміз басқарудың элементі, басқару ... ... ... ... ... мақсатына жетуі үшін, өзінің биліктік еркін іске асыру
процесі болып табылады дсп білу ... ... ... ... дегеніміз
биліктің мақсатты бағытталған әсерін, мүмкіндік жағдайынан шындық жағдайға
айналдыратын процесс болып табылады.
“Билік” дегеніміз біреулердің басқаларға өмір ... ... ... ... ... мен ... біреулердің басқалар жөнінде
дегенін іске асыру және олардың тәртібі мен қызметіне белгілі бір ықпал ету
қабілеті мен мүмкіндігі. Бұл ... ... ету мен ... ... ... ... ... дегеніміз тұтас алып қарағанда бұл ерік, бедел, құқық,
күш қолдану, қорқытып-үркіту, иландыру, ... ... ... ... ... мен ... ... бір әсер еудегі қабілет
пен мүмкіндік.
Билікті топтаудың антропологиялық принципіне тоқталар болсақ. Бұл
антропология терминінің өзі ... шығу ... ... ... ... деп ... керек. Осы принцип бойынша билікті жүзеге
асырудың бірнеше ... бар. Олар ... үрей ... ... ... ... шақыру аркылы іске асырылады. Қорқыныш тек зорлық
әрекетімен қысым жасаудан ... үрей ... соны ... ... ... ықпалымен де пайда болады. Адамды иландыру, ... бір ... ... жүргізіледі. Үрей, қорқыныш кейде сезімге де әсер етіп
сол арқылы ... ... ... ... ... ... саналады. Ұлттық
және діни сезімдер қанау мен еркіндік, тәуелділік, патриоттық ... ... т. б. ... жеке ... ретінде өз бетімен ресурс бола алмайды.
Сондай-ақ биліктің ... - коры ... ... ... ... ... саяси билік бәрінен бұрын қоғамдық тәртіпті сақтау қажеттілігінен
туындайды да өзінің кызмет етуі процесіндс осы ... ... ... ... ... мемлекеттік өкіметтің тұтастығын, тұрақтылығын сақтау
да мүмкін емес.
Жалпы алғанда саяси билік дегеніміз ... ... ... оның ... ... жеке ... тарапынан халыққа
жасалатын үстемдік және оны іске асыру болып табылады. Осы мағыналардың ара-
жігін ажыратып айтар болсақ. Олар мыналар: ... ... ... ... ... ету ... қүқығы және мүмкіндігі. Олар құқық, бедел, ырық,
иландыру, сендіру, күшпен басын-жаншу, мәжбүр ету ... ... ... жеке ... ... және ... ықпал ету болып табылады. Екіншіден, зандар шеңберінде адамдарға,
ұжымға саяси үстемдік жүргізу. Үшіншіден, мемлекеттік ... ... оның ... ... ... тиісті мемлекеттік, әкімшілік
ұйымдарда істейтін, құқыққа ие болған жеке адамдар мен органдар.
Билік деген үғымның өзі бір топ ... ... ... ... ... ету, ... ... билікке жаны құмар, билікті жеккөруші
және т. б. ... ету ... ... болуы мүмкін, демократиялық,
авторитарлық т.б.
Билік бізге әртүрлі салада көрінуі мүмкін. Мысалы, экономикалық,
саяси, ... ... ... ... ... ... жердегі
билік, жеке билік, ата-ана билігі және т.б. Билік ... мен ... ... ... аумақтық болып бөлінеді. Ал биліктің ... ... олар ... ... ... толық билік,
жалпы билік биліксіздік, қолайлы билік, биліктің бұрмалануы, ... ... ... деп те ... енді осы ... ... ... жіктер болсақ, олар былай
топталады. Қызмет саласы жөнінен (саяси, идеологиялық, ... ... діни т. ... жөнінен (мемлекеттік, халықаралық, от-басылық, т. б.).
Билік мазмұны жағынан әр түрлі ... ... ... - ... қалалық, мектептік және т. б. болады.
Биліктің субъектісі бойынша - ... ... ... ... және ... саны ... - дара билік
(монократиялық), олигариялық (біріккен топ), полиархиялық ... ... ... ... типі ... - ... басқару тәртібі бойынша - демократиялық; авторитарлық,
деспоттық, тоталитарлық, бюрократиялық және т. ... ... ... - ... институттық
емес, жеке билік, екі ... ... көп ... ... ... ... ... тәсілі бойынша - үстемдік, күштеу, мәжбүр ету,
(заң шеңберінде) иландыру, сендіру т.б.
Билік жүргізушінің билік ету шеңбері бойынша - жеке ... ... топ ... ... ... ... бойынша - деспоттық,
авторитарлық, конституциялық, либералдық, демократиялық, бюрократтық т.б.
2. БИЛІКТІҢ ФУНКЦИЯСЫ, ... МЕН ... ... - ... ... бақылап-қадағалаушы,
ұйымдастырушылық, басқарушылық, ... ... ... ... ... ... де, осы бағытта, XX ғасырдың ірі ойшылы болып
саналған емес ғалымы Макс Вебер ... ... ... ... М. ... ... ... асырылуының өзін оның маңызды бөлігі деп
білген. Ол биліктің кең түрдегі түсінігін "жеке ... ... ... бар ... ... әлеуметтік қатынастардың аясында өз
еркіндігін жүзеге асыру мүмкіндігі яғни үстемдігі деп ... ... ... ... бір топты арнаулы мағынада нұсқауларға
бағындыру мүмкіндігі".
М. Вебер үстемдікті жіктеуді ... ... тегі іі ... да оның үш түрін айқындайды.
1. Ашық, жария, үстемдік. Бұл негізгі қабылданған иемесе күштеп
енгізілген ... ... ... Бұл ... ... белгісі - қолданылып жүрген заң ... ... ... ... Ол қалыптасқан дәстүрдің қуаттылығына деген
сенімге негізделеді.
3. Харизматикалық үстемдік. Ол қауымдастық ... ... ... тыс (өте ... ... ... ... негізделген.
Биліктің жария, ашық ұйымдастырылуы жалпыға бірдей қабылданған
нормаларға (зандарға) сәйкес іске ... және оның ... ... негізі болады. Осыған орай саяси көсемдер билік басына ... ... ... ... тәртіптер бойынша келеді.
Дәстүрлі билік әдетте жеке адамның ... ... ... жоғары
дәрежелі өмірші, мүрагерлік жолымен тағайындалатын хан, патша т.б.
Саяси биліктің харизматикалық түрі халық бұқарасының ... ... ... ... ерекшелігін, қайталанбайтындығын мойындауға
негізделген. Мұның өзі дәстүрлі биліктен ұтымды (рационалды) билікке өту
кезеңіне сай ... он ... ... ... ол үшін болатын
күрес күрделеніп ақыры саяси проблемаға айналды. Бұл проблеманы тек ... ғана ... ... ... ... ... ... оны
демократияландыруға талпыныс жасалды. Оны бұрынғыдай билеушілердің еркіне
жібермей заңға бағындырып, ... ... ... ... ... Осы қадамның арқасында тұтас билікті бірнеше тәуелсіз дербес,
бірақ өзара ... ... ... ... ... ... негізі жасалды. XVII ғасырдың ортасында билікті бөлудің алғашқы
жобасын ағылшынның көрнекті философы Джон Локк ... жж.) ... ... заң шығарушы, атқарушы (оның ішінде сот ... де бар) ... ... ... ... етіп ... Кейінірек XVIII
ғасырда француздың ағартушысы Шарль Луи Монтескье ... жж.) ... ... ... ... ... ... жасап берді. Бүл
қағида бойынша билік заң шығарушы (парламент, жергілікті өзін-өзі ... ... ... және оның ... ... жерлердегі
басқару әкімшіліктері-префектуралар және т.б.) және сот (конституциялық
және жоғары сот, сот ... ... ... және т.с. с.) ... Бұл ... ... ... тағы бір субъектісі қажет сияқты. Ол
өзара жанжалдасқан ... ... ... ... міндетін атқарушы
ретіндегі Монтескье ұсынған монарх, президент немесе билік жүргізуші партия
басшысы. Олардың бұл жердегі ... әр елде ... ... бола тұрса да
ол жаңағы билік буындарына ең жоғары төрелік айтуды конституциялық ... Ал ... сот ... ... ... ... оның
мүшелерінің өзара қатынастарын заңға сәйкестеңдіріп отырушы ... ... ... арасындағы қатынастар тиісті зандар мен
конституция қағидалары негізінде реттеледі. ... ... ... ... ... өзі ... ... сын айту
және халық тарапынан қолдаушылық әрекеттерге байланысты. Мұны жүзеге ... ... ... ... ... рол ... ... қоғамдық
пікірге ықпалы күшті болады. XX ... ... ... ... сөз ... жағдайында шынайы әрекет етіп "төртінші билік"
деген атқа ие болды.
Бүгінде өркениетті болып ... ... ... ... ... заң ... істі атқарушы, сот болып
демократиялық мазмұнға ие болып отыр. Осы аталған ... ... ... ... табылады. Демократиялық мемлекетте саяси биліктер құрылымы мен
жүйесі, адамдардың билікті жүзеге асыруға қатысы, билікке бұқараның бақылау
жасауы ... роль ... ... ... түпкі мақсаты халықты
басқаратын толық билікке жету. Саяси билікті бір орталықтан ... бір ... ... ... оны ... ... ... те түсінуге әбден болады.
Билікті қоғамдық қүбылыс ретінде танып біліп, оның ... ... ... жатсақта әлі де оған қатысты (яғни осы ұғымға) зерттеуші
ғалымдар ... ... ... ... ... пен саясат өзара тығыз
байланысты ... Біз ... ... іс ... ... құрал ретінде
мойындаймыз. Өкімет билігін алу үшін ... және оны ... тұру ... ... басты мәселе болып табылады. Билікті иемдену демократиялық
жол сайлау немесе тағайындау ... әлде ... ... ... алу ... ... Биліктің тұтқасын ұстаған саяси күш оны жүзеге асыратын
құрылымдарды да өмірге әкеледі (парламент, министрлер ... ... т.б.). Олар ... ... ... өз саясаттарын өздері жасап,
билікке әсер етеді. Яғни өздеріне тиімді етіп ... ... ... жүзсеге асырылады. Сөйтіп бұл екі ұғым бірін-бірі туғызып отырады.
Саяси биліктің ... ... ... Ол ... ... ... саяси процесстерге араласып қоғамдық топтарды, адамдарды бір-
бірімен әрекетке келтіреді, қарама-қарсы да қояды. Тарихи даму ... ... ... ... ... пен ... билігінің
ажырамастығы белгілі. Саяси өкімет билігі қоғамдық сипатта болып, ... ... ... ... Өкімет билігі мемлекеттің зандарына,
белгілі адамдардың адамгершілік тәрбиесіне ықпал етіп ... ... ... ... ... сүйене отырылып жүргізіледі. Сондай-ақ,
билік заң орындарының күш ... ... да ... ықтимал. Қоғамдық
өмірдің әр түрлілігі сияқты, ... ... ... қатынастардың да
құрылымдары сан қырлы. Өкімкт билігі дегеніміз ... ... ... бір объектілерге жасалатын әртүрлі әрекеттер. ... ... ... – көзі ... Осылар арқылы әртүрлі бағытта
өкімет билігі жүзеге асырылады. ... ... ... ... әр
түрлі жағдайларға белгілеріне сай топтауға, жіктеп білуге болады. Бұл
жердегі ең ... ... ... ... ... ... қүралдарды,
жағдайларды біліп тану болып табылады. ... ... ... ... заң шығарушы, сот, қүқық қорғау органдары, әртүрлі әкімшілік
органдары, министрліктер, ... ... ... ... ... ... ... Саяси биліктің іске асырылуы нормаланып, сол
мемлекеттің ұлттық ерекшеліктерінің, дәстүрінің, заңдарының принциптері
негіздеріне сай жасалынады. ... ... ... ... ... ... Ол ... арнайы құрылған басқару аппараттары, құқық
қорғау органдары ондағы адамдар тобы. Мемлекеттік аппарат ... ... ... ... ... де әрекет ететін ерекше басқару жүйесі
болып ... Тек, ... ... ету ... ... ... қандай
мемлекетте өмір сүрулеріне байланысты ... Ол ... ... ... ... ... авторитарлық, тоталитарлық)
мазмұнына қатысты.
Саяси биліктің әр түрлі, саяси институттар мен ... ... ... үш ... ... ... құрылысы өзара бірлікте әрекет ететін ... ... ... ... ... сатысының макро саяси жүйесі (үкімст, ... ... ... негізгі ішкі процесіне және
мемлекеттің сыртқы саясатына тарайды.
Макробилік (макро-көлемді, ірі) ... ... ... жоғары дәрежесі (президент, парламент,
министрлер кабинеті).
2. Биліктің орта немесе аралық деңгейі (мезобилік)
биліктің орта буындарынан құрылған олар әр ... ... ... ... басқару
орындарындағы биліктерді де қамтиды. Бұл ... ... ... емес ... ұйымдар,
қозғалыстар, топтармен) халықпен тікелей байланысты яғни ... ... ... ... келеді.
3. Биліктің микродеңгейлік өзін-өзі басқаратын адамдардың арасында
тікелей саяси қарым-қатынаста болатын ұсақ таптар ... ... ... ... ... дамығандығынан көрініс
береді, көзқарасы, пікірлері қалыптасқан болады.
Микробилік-қоғамдағы шағын билік жүргізудің ... ... ... ... ... ... арасындағ билік. Бұл
микродеңгей ең төменгі болып есептелмейді, ол ... мен ... ... ... ... ... ... биліктің барлық деңгейімен
қосылып жалпы қоғамның саяси өзегі болып табылады.
Ал енді осы ... бір ... ... ... ... ... негізгісі, билік ресурстарының-көздерінің әуелде
біркелкі бөлінбеуінен шығады. Осындай ... ... ... ие
өкімет билігі өз ресурсының үлкен арсеналының мүмкіндігіне жүгінеді. Ал ол,
сенімсіз осал кезінде өзі де, оның әр ... ... де ... Бұл ресурс - терминнің өзі кең де, тар да ... Оның кең ... жеке ... ... ... топ, өзгелерге
ықпал ету үшін қолда бардың бәрін ... ... ... ... ... ... өте жалпылама және оның әртүрлі элементтерін,
субъектілері мен объектілерін, ... да ... ... ... ... ... билікті жүзеге асыру үшін оның субъектісінің ... ... ... ... т.б.), ... белгілерін (мысалы, оның саяси сенгіштігін, бағынушылық дәрежесін
т.б.) ... үшін ... ... ... ... не дағдарыс,
оппозиция белсенділігін, халықаралық жағдай және т.б.), ... және ... ... өзге де ... ... ... білуден
айырады. Билік ресурстарын осылай кең мағынада ғана танумен ... ... ... ашып бере алмайды. Сондықтан биліктің мәнін, мазмұнын
нақты білу, оның ресурстарын жеке-жеке талдауды кажет етеді. Адамдардыц әр
түрлі ... мен ... ... ... ... ... ... ресурстары-көздері де сан қырлы және әр алуан. Олар
әрқилы жіктеледі. Соның бірі саясаттанушы А. ... ... Ол ... ... сыз көндіру және нормативтік ресурстар.
Пайда келтіру - бұл олардың кұнделікті қажеттіліктерімен байланысты
материалдық және басқа да әлеуметтік ... ... ... ... ... жеке ... ғана емес мұқым жұртшылықты да «сатып
ата алады» Бұл ресурс қолдап, ... үшін ғана емес ... ... де ... ... ... ... жалақыларын кесіп,
азайту арқылы жүргізіледі. Ал ықтиярсыз ... ету, ... ... пайда келтіру, ресурсы жарамай қалғанда, әкімшілік ... ... ... ... ... ... ... сот арқылы қудалау. Нормативтік ресурс адамдардың мінез-құлық
нормаларына олардың адамгершілік қасиеттеріне, ішкі жан ... ... Бұл ... ... ... басшы мен орындаушылардың
мүдделерінің ортақтығына сендіруге, билік ... ... ... ... ... ... құптауға шақырады. Биліктің
алғашқы екі ... ... ... әсер ... байланысты болып, сол
арқылы адамдардың мінез-құлқына ықпал етсе, үшінші ресурс адамның санасына
тікелей әсер етеді.
Қазірде кең ... және ... ... ... ... ... ... болып табылатын, тіршіліктегі маңызды салаларға
сәйкестендіріп бөлінген ресурстар мыналар:
Экономикалық ресурстар-қоғамдық ... пен ... үшін ... ... (ақша, құнарлы жерлер, қазба байлықтары, азықтүлік
т.б.).
Әлеуметтік ресурстар - бұлар көбінесе экономикалық ресурстармен сәйкес
келеді. Табыс, байлық ... ... ... ... ... ... де жатады. Олар қызмет орны (лауазымы) білімі,
мәртебесі, ... ... ... әлеуметтік қамсыздандыру және т.б.
Мәдени-ақпараттық ресурстар - білім мен ақпарат, сондай-ақ оларды алу
және ... ... ... Белгілі американ социолог болжаушысы
О.Тоффлердің айтуынша XX ғасырдың аяғы мен XXI ғасырдың ... ... ... дәл өзі ... ... ... болады деп есептелініп отыр.
Әрине бүгіннің өзінде осы ... өзге ... ... ... ... бар ... де аз емес.
Күштеу ресурстары - бұл қару жәпе аппараттар күші. Күш ... ... ету. ... ... ... ету - билік жүргізуші субъектінің өз
өктемдігін күш қолдану мүмкіндігін пайдалана отырып іске асыруы. Оны ... ... ... бар адамдар. Мемлекетте оларға, ... ... ... сот, прокуратура жатады. Ресурстың бұл түрі
билік көзінің ең тиімдісі болып саналады. Өйткені оның әрекеті ... ... ... ... ... оларды өмірінен, бостандығынан,
мүлкінен айырады.
Бедел саяси биліктің іске асырылуының негізгі формаларының бірі болып
табылады да, ... ... ... ... ... мен
олардың ортақ және жеке мүдделеріндегі келісімі қамтамасыз етіледі. Бедел
саяси ... ... мен ... ... ... ... ... басшының ерекше қабілетіне деген ... ... ... ... ... басшы бойынан
табатын, жоғары ... және ... ... ... ... қорқытпай-ақ анықтайтын сапалар.
Байлық та ертеден билік көзі болып ... Оның ... ... ... ... ... ... етуі үшін керек заттарды ... ... ... ... ... ... иелері керек-жарақ заттар
жөнінде өздеріне тәуелді адамдарды өз дегендеріне көндіреді. ... ... ... ... ... ықпал жасау мүмкіндіктері бұрынғыдан зор.
Мысалы, сайлау кезінде бұқаралық ақпарат құралдарын сатып алу ... ... ... ендігі ресурсы - адамдардың өздері. Ол демографиялық ресурс
деп ... ... ... ... ... болғандықтан басқа
ресурстарды да өздері жасайды. Адам материалдық ... ... ... ... ... мен партия мүшесі (саяси-күштеу ресурсы),
ақпаратты қабылдаушы, білімді ... ... ... ... ... ... ... ресурстардың жоғарыда
кслтірілген барлық түрлері саяси билік үшін ... ... ... ... ... ... адам тек биліктің ресурсы ғана емес, оның субъектісі мен
объектісі де болып табылады. Билік ... ... ... ... ... ... келтіріп, процесті ақырына дейін жеткізіп
шындыққа айналдырады. Бұл жағдай көбінесе ... ... ... және
механизмдерімен сипатталады. Мысалы, тіл де билікті жүзеге асыратын ресурс
болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... өте күшті
ұтымды рол атқарады. Әрбір билік ресурсы жүзеге асуы үшін өздеріне тиісті
әрекет ету формасы, жолы, механизмі ... ... ... ең бастысы
сендіру, иландыру -ол негізгі билікті орыңдаушының дұрыс қабылдауына ... ... ... ... ... ... ... ақпарат
құралдарына байланысты болады. Мәжбүр ету - күштеу ресурсы адам өміріне,
денсаулығына мүлікіне, жеке ... ... ... ... жәнс ... таңу ... әсер ... Оның басты мақсаты сол адам, топ, халық,
өз еркінше емес, сырттан таңылған биліктің ... сай ... ... ... ... етушілік күш қолдануға да жол береді. Ол денеге
жарақат салу, ... ... ... ... ... ... да ... асырылатын кезі болады. Әрбір ресурстардың өздерінің ықпал
ету шеңбері, мүмкіншіліктері, шарттары, қимыл-әрекеттерінің ... ... ... ... ... ресурстары дегеніміз олардың үстінен бағынушыларға
ықпал жасау мен ... ... іске ... ... ... ... ... болып табылады.
Батыс саясаткерлері билік арқылы ... ... ... ... ... жүзегс асыру барысындағы күш қолдану, қорқыту (заң негізінде,
қылмыскерді тұтқындау, милицияның, ... ... ... ... ... ... ... арқылы қондіру ол (рэкеттің, қарақшының әрекеті)
заңдарда көрсетілмеген әрекеттер.
Ал иландыру, ... ... ең ... ... та ... ... жүргізілетін билік, бүл жатымсыз халықты ... ... ... ... БИЛІК ПЕН МЕМЛЕКЕТТІК БИЛІК. БИЛІКТІҢ ЛЕГАТИМДІГІ
Саяси билік ұғымы мемлекеттік билік ... ... ... ... тек
мемлекет шеңберінде ғана емес, сонымен бірге әлеуметтік саяси ... ... ... ... ... ... т.б. осы сияқты құрамды
бөлімдерінде де іске ... ... ... ... Еж ... "Кез-келген мемлекетік билік... саяси билік болып
табылады. Алайда саяси биліктің бәрі бірдей мемлекеттік билік бола алмайды.
Саяси билік бұл – ... ... ... ... ... жағы да, ал
мемлекеттік билік бұл - арнаулы және бөлек аппарат арқылы іске асырылатын
билік".
Саяси билік қоғамы ... ... ... ... ... ... мен таптардың мүдделерін іске асыру, әлеуметтік
құрылымының жұмыс жасауын камтамасыз ету, ... ... ... ... бөлу ... ... ... міңдеттердің бірқатарын жүзеге
асыру қабілетіне ие болуының арқасында қоғамда өмір ... ... ... ... ... міндеттердің бәрі бір-бірімен өзара тығыз
байланыстылығы мен бір-біріне өзара ықпал ететіндігіңде. Бұл міндеттердің
біреуін ғана жоққа шығару саяси ... ... ... соқтырады. Саяси
биліктің негізгі түрі мемлекетік билік болып табылады. Бұл ... ... ... - оның ... ... бар және заң ... бірәзі шексіз түрдегі құқыққа ие
Мемлекеттік билік өзінің мақсат-міндеттемеллерін орындату үшін ... ... ету ... бір өзі ғана ие. ... өзі тең ... бір ... да, сол сияқты сол ұйымның мақсаттары мен міндеттерін
іске асыру ... іске де тең ... ... ... ... сөз. ... ... биліктің айырмашылығы - ол бұл билік ... жету үшін ... ... түрде қолданбайды. Оның есесіне
ықпал етудің ... ... және ... ... ... ... ... билік өзінің мақсаттарын орындату үшін қоғам ... ... бір өзі ғана ... ... - ... ... үшін міндетті заңдарды шығару құқығыма
бір өзі қожа және заңдар мен жарлықтардың орындалуы ... ... ... ... аппаратына сүйенетін, саяси биліктің нысаны. Осымен
байланысты, әр қоғамның, әр елдің қоғамдық-саяси ... ... ... ... ... мен мекемелері болады Сондықтан
да мемлекеттік, саяси билік әр елде тек осы елге тән мемлекеттік ... ... ... ... өзініне іске асырылады.
Сонымен, саяси билік-белгілі бір әлеуметтік ... ... ... мен қауымдастықтардың, ... және де ... ... ... ... ... ... субъектілердің қызметін бағындыру жолындағы ... ... ... ... ... ... ең ... өздерінің қажеттері мен мүдделеріне сәйкес өз дегендерін
саясатта және құқықтық ережелерде жүргізу жолындағы нақтылы қабілеті мен
мүмкіндігі.
Билік әр кез ... ... ... ... ... - ... сөзі,
ол заңды деген ұғымды білдіреді. ... ... ... ... оны
дәлелдеу әлде бір іске араласуға өкілділік беру деген сөз. Бұл ... ... ... ... ... ... корольдің билігін, ең бірден
бір заңды ... деп ... ... ... легатимдігі (заңшылығы)
реакциялық күшке, зорлыққа қарсы ... ... ... ... ... қайта қарау, мемлекеттік төңкеріс жасаушы узурпатордың
әрекеті т.б. жатады. Саяси билік, етер оны бұқара ерікті келісім бойынша
қабылдап, оның ... ... онда ол ... ... деп ... биліктің заңдылығы легатимдігі өркениеті елдердегі құқықтық
мемлекеттердің басты белгісі, азаматтық қоғам және ... ... ... ... ... ... ... билігінің легатимдігі - заңдылығы
дегеніміз, ол сол өкіметті басқалардың яғни, ... ... ... ... легатимдігін мұқым халық қолдауы мүмкін болмайтын кез ... ... ... ... ... ... барлық уақытта бірдей
саяси биліктің заңдылығының көрсеткіші бола ... ... ... ... ... тұрақтылығы шынайы заңдылықтан тыс-құралдармен де
қамтамасыз ... ... ... заңдылығын тануды екі тұрғыда бірішіден, заңдылық
принциптеріне саяси жүйенің өзгеру ... ... де, ... осы саяси
жүйенің зандылығын әр ... ... ... ... ... де
қарастыруға болады. Саяси биліктің заңдылығын тануға қоғамдық сананың да
қатысы бар. Ол ... ... да ... ... оған ... те қарай алады.
Сөйтіп, лсгатимділік - ол мемлекеттегі қабылданатын заңдар мен бұйрықтар,
қаулылар нсгізінен көпшіліктің ... сай ... ... ... - демократиялық жолмен келеді. Революциялық ... ... ... етер ол елде адам ... ... ... ... мүддесіне
қызмет етсе, ғана онда ол бастапқы мәнін өзгертіп легатимді өкімет бола
алады. Мыс, ССРО-ны, АҚШ-тың 1917 ... ... ... ... ... ... ... ретінде мойындамауы соның айғағы.
Саясаттануда биліктің легатимдігі үш деңгейге бөлінеді: идеологиялық,
құрылымдық, дербестік даралық. 1-ші ... ... ... ... төлғаның
сипаты. Басқарушы құрылымның мәніне қарай биліктер төмендегідей болып
келеді. Заң ... сот, ... ... көпшілік қозғалыстың
жетекшілерінің билігі, мемлекеттік және ... ... және т.б. ... биліктің қуаттылығы пәрменділігі, орнығуы орталықта жәнс ... ... мен ... құрылымдарда бірдей болмайды. Кез келген
жағдайда саяси биліктер жүйесі ресурсы қоры ... ... ... ... ... акт, ... басшылық нұсқау негізгі қоғамдағы
мемлекеттің ұлттық ерекшеліктерімен дәстүрлеріне, заңдарға өзге ... ... ... ... ... бір ... ... әлеуметтік топтар мен қауымдастықтардың, мемлекеттік-
құқықтық және де ... ... ... ... ... басқа
әлеуметтік субъектілердің қызметін бағындыру жолындағы ... ... ... ... Саяси билік-қоғамдық
күштердің ең әуелі өздерінің қажеттері мен мүдделеріне сәйкес өз ... және ... ... ... ... нақтылы қабілеті мен
мүмкіндігі.
Ал біз мекендеген Қазақстан ... ... жүйе ... ... өмір сүре ... көп ... жоқ, сондықтан да ондағы мемлекетте
жүргізіліп жатқан биліктердің кем ... аз ... ... бұл ... басты міндет, осы демократиялық мазмұн ала бастаған биліктерді
әлемдік дәрежеге дейін, ... ... ... ... ... етіп ... әдебиеттер
1. Қуандық Есенғазы Сләмғазыұлы «Саясаттану негізі» Астана 2000ж.
2. Д.А. Жамбылов «Саясаттану» Алматы 1996ж.
3. Рахметов, Болатова, Исмағанбетова «Социология» ... ... ... ... «Әлеуметтану» Алматы 2004
5. Абдсаттаров «Әлеуметтану» Алматы 2004

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 15 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XII – XIII ғасырдағы Моңғолдың тарихындағы Шыңғысханның билік құру кезеңі13 бет
«Билер мектебі – билік үлгісі» (қазақ халқының сот тарихынан)10 бет
А.гитлердің германияға жеке билік режимінің орнауы21 бет
Абай Құнанбаевтың қоғам және билік туралы идеялары19 бет
Атқарушы билік84 бет
Атқарушы билік органдарының әкімшілік құқықтық мәртебесі21 бет
Атқарушы билік органының ұғымы және негізгі белгілері16 бет
Атқарушы билік ұғымы мен түсінігі55 бет
Атқарушылық билік мазмұнының конституциялық- құқықтық дәрежесі. Үкіметтің міндеттері мен атқаратын функциялары64 бет
Ахмет байтұрсынұлы- білікті психолог7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь