Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық мәселесі

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

1 ЖҰМЫССЫЗДЫҚ СИПАТЫ МЕН ТҮРЛЕРІ ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5

1.1 Жұмыссыздықың экономикалық мәні және оның экономикаға тигізетін әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5

1.2 Жұмыссыздық және оның түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 9


2 ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ЖҰМЫССЫЗДЫҚ МӘСЕЛЕСІН ЖҰӨ ЖӘНЕ БАСҚА ДА ЭКОНОМИКАЛЫҚ КАТЕГОРИЯЛАР АРҚЫЛЫ ТАЛДАУ

2.1 ҚР.сы жұмыссыздық деңгейінің қазіргі таңдағы статистикалық көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 14

2.2 ҚР жұмыспен қамту мәселесін ғылыми тәжірибеде талдау ... ... ... ... .20

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..30

ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..32
Бүгiнгi таңда әлемнiң дамыған елдерiнiң қай-қайсысын алып қарасақта олардың экономикасының негiзгi бағытының бiрi әлеуметтiк салаға бағытталған болып келедi. Өйткенi әлеуметтiк сала сол елдегi халықтың тұрмыс жағдайын, халықтың өмiр сүру деңгейiн және сол елдiң жалпы экономикасының жағдайын көрсетедi.
Сондықтан әрбiр елдiң экономикасы халықтың әлеуметтiк жағдайын көтеру үшiн тұрақты экономикалық өсудi қажет етедi. Елiмiздiң нарықтық экономикаға өтуiне байланысты еңбек рыногының қатынастары күрделене түсуде. Ал әлеуметтiк саланың жағдайын жақсарту ең бiрiншi сол елдiң еңбек рыногына, халықтың ақшалай табыстарына, елдегi экономикалық активтi халық пен жұмыссыздық деңгейiне байланысты болады.
Осы еңбек рыногында макроэкономикалық тепе-теңдiктiң бұзылуы экономикада қоғам дамуына тиiмсiз құбылыс болып табылатын жұмыссыздықты қалыптастырады. Экономикада жұмыссыздар болып еңбекке жарамды жастағы еңбекке қабiлеттi, бiрақ қазiргi уақытта жұмыс орны жоқ адамдар табылады. Сондықтан да жұмыссыздық ел экономикасының жағдайын көрсететiн бiрден-бiр көрсеткiш. Себебi, жұмыссыздық тiкелей елдiң экономикалық құрылымына, өнеркәсiп салаларына, жалақы деңгейiне, халықтың әлеуметтiк жағдайына әсер етеді.
Тақырыптың өзектілігі Қазақстан Республикасы проблемасының өзектілігі жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың әлеуметтiк-экономикалық мәнi мен мазмұнын ашып, оның макроэкономикалық теңсіздікке және макроэкономикалық көрсеткіштеріне әсерін қарастыру, жұмыссыздықтың елiмiз экономикасындағы жағдайы мен ерекшелiктерiн қарастыру болып табылады.
Сондықтан курстық жұмыс тақырыбы “Қазақстан Республикасындағы жұмыссыздық пен жұмысбастылық ” деп алынды.
1 Жұмамбаев С.К. Еңбек рыногы экономикасы: Оқу құралы. – Алматы: Қазақ университетi, 2003 – 171 б.
2 Мамыров Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – Алматы. Экономика. - 2003. – 432 бет.
3 Статистический ежегодник. Алматы. – 2008г. – 467 стр.
4 Джумамбаев С.К. Рынок труда в казахстанской экономике. – Алматы: Ғылым, 2006 г.
5 Ивашковский С.Н. - Макроэкономика. - Учебник. – 2-е изд., испр., доп. – М., - Дело. 2002. – 472 с.
6 “Халықты жұмыспен қамту туралы” Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтарындағы заңы // Егемен Қазақстан, 2001 ж, 30 қаңтар. 15-16 бет.
7 Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті 50 елдің қатарына кіру стратегиясы» Жолдауы, Астана, 2006 жыл, 1 наурыз. 251-252 бет.
8 «Обзор макроэкономической ситуации в Казахстане» // Бердибек Сапарбаев, РЦБК, №4, 2007 г.
9 Журнал. Экономика и права Казахстана, 2008 г. № 1,2,3.
10 Е.Б.Жатканбаев, К.С.Мухтарова. Безработица как фактор снижения уровня жизни населения \\Вестник КазГУ. Серия Экономическая,2007№1 61-67 бет.
11 Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа қазақстан», 2007ж 3 наурыз.
12 «Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2008-2010 жылдарға арналған орта мерзімді фискалдық саясаты туралы» - Қазақстан Республикасы Үкіметінің қаулысы, 2007 жылғы 29 тамыз, №754, Астана, Үкімет Үйі.
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
............................................................................
...........................................3
1 ЖҰМЫССЫЗДЫҚ СИПАТЫ МЕН ТҮРЛЕРІ..........
..........................................5
1.1 Жұмыссыздықың экономикалық мәні және оның экономикаға тигізетін
әсері
............................................................................
................................5
1.2 Жұмыссыздық және оның
түрлері............................................................9
2 Қазақстан Республикасы жұмыссыздық мәселесін ЖҰӨ және ... ... ... ... ... ... ... деңгейінің қазіргі таңдағы статистикалық
көрсеткіштері
............................................................................
................................14
2.2 ҚР жұмыспен қамту мәселесін ғылыми тәжірибеде талдау
.................20
ҚОРЫТЫНДЫ
............................................................................
..............................30
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
..........................................................................32
КIРIСПЕ
Бүгiнгi таңда әлемнiң дамыған ... ... алып ... ... ... ... бiрi ... салаға бағытталған
болып келедi. Өйткенi әлеуметтiк сала сол елдегi халықтың тұрмыс жағдайын,
халықтың өмiр сүру деңгейiн және сол ... ... ... ... ... елдiң экономикасы халықтың әлеуметтiк жағдайын көтеру
үшiн тұрақты ... ... ... етедi. Елiмiздiң нарықтық экономикаға
өтуiне байланысты еңбек ... ... ... ... ... ... жағдайын жақсарту ең бiрiншi сол елдiң еңбек рыногына,
халықтың ақшалай табыстарына, елдегi ... ... ... ... ... ... болады.
Осы еңбек рыногында макроэкономикалық тепе-теңдiктiң бұзылуы
экономикада қоғам дамуына тиiмсiз ... ... ... ... ... ... болып еңбекке жарамды жастағы
еңбекке қабiлеттi, бiрақ қазiргi уақытта жұмыс орны жоқ ... ... да ... ел экономикасының жағдайын көрсететiн бiрден-бiр
көрсеткiш. Себебi, жұмыссыздық тiкелей елдiң ... ... ... ... деңгейiне, халықтың әлеуметтiк жағдайына әсер
етеді.
Тақырыптың өзектілігі Қазақстан ... ... ... пен жұмыссыздықтың әлеуметтiк-экономикалық мәнi
мен мазмұнын ... оның ... ... ... ... әсерін қарастыру, жұмыссыздықтың елiмiз
экономикасындағы жағдайы мен ерекшелiктерiн қарастыру болып табылады.
Сондықтан курстық ... ... ... ... пен ... ” деп ... ... орындаудағы негiзгi мақсат ... ... ... ... ... ашу, ... ... мен әлеуметтік-
экономикалық салдарын қарастыру, сонымен қатар еліміздегі жұмыссыздық пен
жұмыспен қамту жағдайын және ... ... ... ... ... жету барысындағы атқарылатын мiндеттер келесiдей болып
табылады:
- Жұмыссыздықты еңбек рыногының элементi ретiнде қарастыру және ... ... ... және ... және олардың өзара байланысын қарастыру,
сонымен қатар елiмiздегi жұмысбастылық пен ... ... ... ... пен ... жалақы, инфляция және жұмысшы күшi
ұсынысы және сұранысымен байланысын анықтау;
- Жұмыссыздықтың түрлерi мен ... ... ... ... Жалақы, жұмысбастылық, кәсiподақтар және жұмыссыздық, олардың өзара
байланыстары, мәселелерiн және шешу жолдарын ұсыну болып табылады.
- Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... ... жұмысты Жұмамбаев С.К. Мамыров Н.Қ. қарастырған. ... екі ... ... ... СИПАТЫ МЕН ФОРМАЛАРЫ
1. Жұмыссыздықдың ... мәні және оның ... ... жеке адам және ... үшiн ... әлеуметтiк-экономикалық
мәселелердi өзiмен алып келедi. Жеке адам үшiн ол өндiрiстен кету деген
сөз, қызметкер ... ... ... айырылып, көтерiңкi психикалық жүк
көтередi. Ал қоғам үшiн ол ... ... ... ... адам ... ... әлеуметтiк жiктелуi күшейедi, ... ... ... және т.б. бос уақыт пайдасы жұмыссызбен ... ... ... шүбәлi болып келедi. Сонымен қатар бұл құбылыстың
кемшiлiктерiн бiржақты атай берген ... ... ... ... ... ... тән, ... күшiнiң белгiлi резервi әрқашан да
болып тұрады. Табиғи жұмыссыздықтың болуы нарықта экономиканың ... ... бар ... ... /1, 36 ... ... ... берi зерттелуде, бiрақ жұмыссыз қатарына
кiмдi жатқызу керек, жұмыссыздық көрсеткiштерi, жұмыссыздық деңгейiне ... ... және т.б. ... осы уақытқа дейiн талқыланып жатыр.
Қазақстан жағдайында бұл мәселелер шиеленiсе түстi, өйткенi ... және ... ... қатынастары күрт өзгеруiне байланысты адам
қылықтарына өзгешелiктер ендi.
Жұмыссыздық туралы көптеген анықтамаларды ... ... ... ... ... болады: жұмыссыз адам – ол қазiргi жалақы мен
еңбек жағдайында жұмысы жоқ, бiрақ ... ... ... және ... iздеп
жүрген адамдар. Ал жұмыссыздықты – экономикалық белсендi халықтың бiр
бөлiгiн жұмыссыздар құрайтын ... ... деп ... ... ... ... ... жұмыссыз деп табыс әкелетiн жұмысы жоқ,
жұмыс iстеуге дайын және соңғы төрт ай iшiнде жұмысты әр ... ... ... ... формуласы (u) жұмыссыздар саны (U) экономикадағы
белсендi халық санына (L) бөлу арқылы табады және ... ... 97 ... = U / L = U / ... ... рыногында еңбек сұранысы еңбек ұсынысынан артық болып
отырады. Яғни, экономика заңдылығы бойынша ... ... ... ... ... бiлдiредi. Егер де осы табиғи деңгейден асып кетсе
(жұмыссыздық табиғи деңгейi ... заңы ... 3%) , онда ... жағдай жұмыссыздық мәселесi орын алады.
Бұл жағдайды келесi ... ... ... ... ... ... /2, 568 б/
Жұмыссыздық NS
W1 A ... NE Nb ...... ... ... суреттен көретiнiмiз еңбек сұранысы қисығы Nd мен еңбек ұсынысы
қисығы NS қиылысында Е нүктесi пайда болады, ол ... ... ... сипаттайды. Осы тепе-теңдiк нүктеге сәйкес WE ... және NE ... ... ... шығады. Егер
жалақы W1 деңгейде жоғары болатын ... онда ... ... ... ... көлемi еңбекке сұраныстан В-А мөлшерде өседi,
осының ... Nb- Na ... ... жұмыссыздық пайда болады.
Сонымен, жұмыссыздық бұл ... ... ... пен ... ... болатын еңбек рыногының бөлiнбес элементi. Жұмысшы
күшi болып табылатын адамдар еңбек рыногына ... ... ... ... ... ... – жасына және денсаулығына қарай ... ... ... ... ... ... бөлiнуi
олардың экономиканың рыноктық немесе рыноктық емес секторларында жұмыс
iстеуiне байланысты ... ... ... емес ... ... ... әскер, полиция, мемлекеттiк аппарат және ... ... ... ... жарамды жастағы еңбекке қабiлеттi, ... орны жоқ ... ... ... бар ... және жұмыс күнi толық
емес тұлғалар жұмысбасты адамдар болып табылады. Жалпы ... ... ... мен ... ... күшi құрамына кiрмейтiндер өзара жеке ... ... ... жұмысы жоқ және жұмыс iстеу талабы жоқ ... ... ... iстегiсi келетiн, бiрақ әр түрлi себептермен жұмыс iстеуден
күдер үзген адамдар. Адамдардың бұл ... ... ... ... ... мен ... келесi көрсеткiштер арқылы
сипатталады:
1) ... емес ... ... ... ... ... ... Жұмысшы күшiнiң құрамына кiрмейтiн адамдардың саны.
Осы көрсеткiштердiң арасында өзара келесiдей байланыс бар:
1) Жұмысшы күшiнiң саны ЧРС = ... ... ... ... ... ЧЗ = ... Халықтың жұмыссыздық дәрежесi УБ = ЧБ / (ЧЗ+ЧБ);
4) Жұмыссыздықтың нормасы NБ = ЧБ / ... * 100%; /1, 117 ... ... осы ... дәрежесi мен динамикасы
бiрнеше факторларға тәуелдi, оларға ... ... және ... халықтың әлеуметтiк құрамы, жекелеген аймақ пен салалардағы
еңбек рыногындағы сұраныс пен ... ... ... ... статистикасы қолданатын
көрсеткiштермен айқындауға ... яғни ... ... ... ... Жұмыссыздықтың таратылуының көрсеткiшi жұмысшы
күшiнiң жұмыссызданған бөлiгiн сипаттайды. ... ... ... бар болған жұмыссыздықтың орташа ... ... ... рыноктық жағдайда жұмыссыздықтың белгiлi
бiр дәрежесiн болуын заңды және қажет деп ... ... ... ... ... ... бейiмдiлiгiнiң жеткiлiксiз
екендiгiнен болады деп есептейдi. Оның пiкiрiнше, толық жұмыспен қамтылу
тиiмдi ... ... ... ... жұмысшылардың санының
өзгермеген жағдайы болып табылады. Тиiмдi сұраныстың әрi ... өсiмi ... ... өсiм ... ... ... ... жұмыссыздық нолге тең.
Кейбiр экономистер жұмыссыздықты еңбек рыногының ... деп ... Осы ... ... ... дәрежесi туралы
айтылады. Экономика ресурстардың қаншалықты жақсы қолданылатындығына
байланысты сипатталады. ... ... ... ... ... күшi ... бұл ... саясаттың маңызды мақсаты.
Табиғи жұмыссыздық деңгейi - бұл жұмыс iстеудi қалайтындардың жалпы
санының iшiнде ... жоқ ... ... ... ... әрбiр адам үш түрлi санаттың бiреуiне жатады.
Оларға: жұмыс iстейтiн, жұмыссыз және ... ... ... ... адам деп – үй ... ... оқумен шұғылданбайтын, апта бойы
жұмыс iстейтiндер осы топқа кiредi.
Жұмыссыздық мәселелері көптен бері ... ... ... кімді жатқызу керек, жұмыссыздық көрсеткіштері, жұмыссыздық
деңгейіне әсер ететін факторлар және т.б. ... осы ... ... ... ... ... бұл мәселелер шиеленісе түсті,
өйткені экономикалық дағдарыс және әлеуметтік еңбек ... ... ... адам қылықтарына елеулі өзгешеліктер енді.
Қазақстан заңдарында кімді жұмыссыз қатарына жатқызу керек екені
жазылған. ... ... да бұл ... ... ... ... жұмыспен қамту және жұмыссыздықтың шын күйін бағалау
өте қиын. Мысалы, көптеген адамдар жұмыссыз ... ... ... сәйкес келеді, бірақ объективті және субъективті ... ... ... ... ... ... ... сенбеу, алыс жерде тұруы, азаматтардың өз құқыларын білмеуі
және т.б. Екінші жағынан, халықтың ... ... ... ... түрлі себеппен бұрмаланады: олар демалыста болуы мүмкін, ауырып жұмысқа
көпке дейін шықпайды, кәсіпорын әкімшілігінің ынтасымен өндіріс біраз ... ... және ... ... көптеген анықтамаларды жинасақ, оған келесідей
анықтама беруге ... ... - ол ... ... мен ... ... жоқ, ... жұмыс істей алады және жұмыс іздеп жүрген адам. ... ... ... халықтың бір бөлігін ... ... ... деп ... ... еңбек ұйымының
анықтамасы бойынша жұмыссыз деп табыс әкелетін жұмысы жоқ, жұмыс ... және ... төрт ай ... ... әр жолмен іздеген адам танылады.
Жұмыссыздықтың табиғи деңгейi дегенiмiз – оң өлшем, өйткенi уақытша
жұмыссыздарға да ... ... үшiн ... керек. Құрылымдық
жұмыссыздарға да оқу курстарынан өту үшiн ... ... Егер ... ... ... саны бос жұмыс орындар санынан көп болса, онда еңбек күшi
рыноктары сәйкес келмейдi деген сөз, ... ... ... ... мен циклдiк жұмыссыздық пайда болады. Басқа жағынан қарағанда
жиынтық сұранысы артық болған ... ... ... ... яғни бос ... ... саны жұмыс iздеп жүрген ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың нақты деңгейi
жұмыссыздықтың табиғи деңгейiнен төмен ... ... күшi ... ... ... қатар болады. /2, 563 б/
Экономикадағы жаппай жұмыссыздықтың орын алуы әлеуметтiк-экономикалық
мәселелердiң макроэкономикалық сипаттағы ең ауыр ... ... ... ... өмiрi мен ... ... өркениеттiк қатынастар формаларына нақты
қауiп тудырады. Мысалы, жаппай жұмыссыздық орын алған кезде қоғамда ұрлық,
адам өлтiру, тонау, адамдарға сенiмсiздiк жиi ... Бұл ... ... ... ... ... ... қоғамдық,
адамзаттық қатынастарға керi әсерiн тигiзедi дегендi бiлдiредi.
Қандай да қоғам болмасын, жұмыссыздықтың әлеуметтiк және ... ... ... ... экономикалық шығындары өндiрiлген
тауарлар мен ... ... ... ... ... салық
түсiмдерiнiң азаюымен, жұмыссыздық бойынша төленетiн жәрдемақының ... ... ... ... және ... қорғау органдарға
жұмсалатын қаражаттармен өлшенедi.
Жұмыссыздық өз кезегiнде макроэкономикалық ... ... ... ... қайшылықтарды шиеленiстiредi.
Сондықтан барлық елдер жұмыссыздық ... ... ... ... ... жүргiзедi. Бұл мәселе бiздiң елiмiз үшiн де өзектi ... ... ... экономикасында егемендiгiн алғаннан кейiн жаппай жұмыссыздық
орын ... ол ... ... ... ған ... тауа бастады. Ендi
жұмыссыздық мәселесiн ұлттық экономика деңгейiнде қарастырайық.
1.2 Жұмыссыздық және оның түрлері
Шетелдік ... ... ... ... отырып, оның
әртүрлі нысандары ... ... ... ... ... сан ... нысандары болады: жасырын, фрикциондық, ... ... және т.б. ... ... тоқталайық.
Жасырын жұмыссыздық - өндіріс пен мемлекеттік аппаратта артық жұмыскерлерді
қолданған жағдайда орын ... Шын ... ... ... аз ғана ... орындауға болады.
Фрикциондық жұмыссыздық — еңбек нарығында бос жұмыс күші туралы ... ... ... ... - ауыл ... ... салаларында, әсіресе
қайта өңдеу өнеркәсібінде, жұмыс күші тек маусымдық кезеңде ... ... - ... ... ... нәтижесінде, сондай-
ақ жынысының, жасының, ұлтының және ... жеке ... ... ... таба ... жағдайда болуы мүмкін.
Технологиялық немесе өшпелі жұмыссыздық — адамды машиналармен ауыстыру
Нәтижесінде болады, ол ... ... ... ... басқа
мамандықты игеруді қажет етеді.
АҚШ конгресінің экономикалық статистика ... ... ... бойынша, казір шет елдерде жұмыссыздықтың 70-ке
жуық ... және ... ... ерекше себептері де бар екен. Батыс
елдерінің мамандары жұмыссыздықтың нысандарын екі ... ... ... жиынтық сұранымның жетіспеуіне байланысты болатын, соның ішінде ең
алдымен, ... ... ... ... ... ... байланыссыз ... ... ... жұмыссыздыктың негізгі нысандары - жасырын және фрикциондык
болып ... ... ... ... ... ... ашық ... айнала басгады. 1992 жылы ... ... кеңи ... Осы ... жылдың желтоқсан айының
өзінде-ақ 138 мыңға таяу адамы бар 160 кәсіпорындар ... ... ... ... ... ... ... босатылды, 25000 адам еріксіз
демалысқа жіберілді.
Жұмыссыздық зардабын бәсеңдететін факторлардың бірі - ... ... жаңа ... ... ... ... ететін өндіріс түрлері мен
шаруашылык салаларын тудырады, ол материалдық өндіріс саласында ... ... бар ... жұмыспен қамтамасыз етуді көбейтеді. Жалпы, ғылыми-
техникалык революция жағдайында жұмыспен камтуды тұрақты түрде ... ... емес ... ... ... ... асырылады. Оның
ұлғаюы, тұрғындардың әр түрлі қызмет түрлеріне деген шығынының тез ... ... ... ... ... ... жоғары еңбек
ауқымдылығымев сипатталады.
Қазақстан Республикасының 1991 жылдың шілде айында "Халықты жұмыспен
камтамасыз ету" ... заң ... ... Алайда, ол заң елімізде
болып жатқан сан қилы өзгерістерге ... ... ... ... біз ... елдердің тәжірибесіне сүйене отырып, осыдан үш ... жаңа ... ... ... ... ... Парламентке ұсынған.
Ол заң мәжілісте талкыланып, кабылданды. Ұсынған сол жобада мекемемізге
тіркелу ... ... ... Баяғыдай құжат жинауға уақыт
кетпейді, әрбір келушінің төлқұжаты мен ... не үшін ... ... ... ... ... ... проблемаларын шешуде еңбек биржалары айтарлықтай орын
алады. Нарық қатынастары дамыған ... ... ... ... ... беру ... ... институттары ретінде
пайда болды. Уакыт өте келе ... ... ... ... ... мен ... өзгереді.Еңбек биржасы бұл еңбекті жалдау барысында
жұмыскерлер мен кәсіпкерлердің арасында ... ... ... ... жасайтын мекеме. 1991 жылдың бірінші шілдесінен бастап
Қазақстанда барлык жерлерде тұрғындарды еңбекпен ... ... ... істей
бастады.
Қазіргі таңда Қазақстанда жұмыспен қамту жағдайына шолу жасасақ, ... 1992 жылы 9,4 ... ... жетті, немесе халықтың жалпы
санынан ол 17 ... ... 55 % - ін ... ... ... ... ... 7,4 миллион адам жұмыспен ... 6 ... ... немесе 81%- ы экономиканың мемлекеттік секторында
жұмыс істейді. Бұл мемлекеттік кәсіпорындардың әлі де басым екендігін, яғни
нарық ... тән ... ... ... ... өте ... ... көрсетеді. Сонымен қатар, казіргі еңбекпен қамту
қатынастары әкімшілік экономика жағдайында ... ... ... ... ... дағдарысын көрсетіп отыр. Біздің коғам әкімшілдік
басқару ... ... ... ... ... ... ... қамту
мәселесін шеше алмады. Еңбекпен толық ... ... ол ... ... ... деген қабілеті бар халыкты жұмыс орындарымен
қамтамасыз ету. Ал тиімді еңбекпен қамту дегеніміз-қоғамдық ... ... ... ... ... ... елдерінің тәжірибесі, тиімді еңбекпен қамту,
тек еңбек нарығы өмір ... ... ғана ... ... 1991 ... ... кызіметіне жұмыс іздеп жүрген 185 мың адам өтініш білдірді,
оның 75 мыңы ... ... ... ... орналасты. Сол жылы бірінші 4 мың
адам жұмыссыз деп тіркелді, оның 75 пайызы ... ... Ал 1992 ... ... 70,5 мың адам ... деп тіркелді. Олардың 54 пайызы
жұмыссыздық бойынша жәрдем ақы алады. Жұмыссыздардың 80 ... ... ал ... жартысына жуығы 29 жаска дейінгі жастар еді. ... ... ... ... әр ... - орта ... маман, әр
үшіншісі-жалпыға бірдей орта білімді.Болжаммен, үстіміздегі жылдың аяғына
қарай Қазақстанда ... ... саны 250-500 мың адам ... деп ... ... ... ... жинақталған тәжірибеге
сүйене отырып, бұл процесті реттеуді үйрену қажет.
Қазақстан Республикасында халықты жұмыспен қамту туралы
Осы мәселе ... ... ... ... ... , ... қалып, жұмыссыз деп тіркелген азаматтарға бұрынғы жұмыс орындағы
негізгі жалағысының 50 пайыздан кем емес ... ... ... ... ... ... ... және өмір сүру минимумынан
төмен болмайтын жәрдем ақша беруге кепілдік ... ... ... жұмыс күшінің ұсынымын азайту үшін иммиграцияны
шектеу, ... ... ... ... жұмыс аптасының
ұзақтығын қысқарту, жұмыс орнын бөлу және мерзімнен ... ... ... ... ... камту саясатын жүргізеді. Мемлекет қосымша
жұмыс орындарын жасау үшін ... бөлу ... ... ... ... ... жапа шеккен, бірінші кезекте жастар, жұмыссыз
болатындарға үнемі ... ... ... ... ... ... ... нарық түрі болып табылады.
2 Қазақстан Республикасы жұмыссыздық мәселесін ЖҰӨ және басқа да
экономикалық категориялар арқылы ... ... ... деңгейінің қазіргі таңдағы статистикалық
көрсеткіштері
Қазақстандағы ... ... ... келетiн болсақ, әрине бұл
әлеуметтiк-экономикалық сала ... ... ... ... кешiрген жылдары бұл еңбек рыногы да күрт ... Оның ... ... атап ... ... ... ... дағдарысқа ұшырауы, өндiрiс орындарыныңқысқарып,
халықтың жұмыссыз қалуына әкелiп соқтырды;
2) Елiмiз егемендiгiн алғаннан кейiн Қазақстаннның ... ... ... ... ... мен ... ең ... әсер бердi.
Яғни, елге келушiлерге қарағанда, елден кетушiлер саны көп ... ... ... ... ... ... ... және
бәсекелестiк қабiлетi жоғары, еңбекке қабiлеттi жастағы азаматтар
екенiн ескерсек, бiздiң қоғамымыздың еңбек потенциялына орны ... ... ... ... ... экономикамыздың құлдырауымен байланысты әлеуметтiк сала да
нашарлап, халқымыздың өсiмi кемуде, оған бiр ... ... ... әсер етiп ... ... мен ... өнiмiнiң бәсеке қабiлеттiлiгiнiң нашар болуына
байланысты, олардың сатуға шығарған өнiмдерiне ... аз ... ... ... ... ... экономикалық активтi
халықтың санының азаюына әкелгенi белгiлi немесе көлеңкелi экономикада
қызмет етушiлер саны артты; /7/
Алайда ... ... ... орын ... ... ... жылдары жоғарғы қарқынмен дамуы, стратегиялар мен
реформалардың оң нәтижесiн беруi, жекешелендiрудiң толық қанды жүруi, ... ... ... бiлiм ... реформаның жасауы, өнеркәсiп
орындарының ашылуы, қаржы ... ... ... ... ... және мемлекеттiк саясаттардың тиiмтi түрде жүзеге
асуынан еңбек рыногында келесiдей оң нәтижелер көрiне ... ... ... күшiнiң жылдамдылығы жоғары, Ресеймен салыстырғанда
еңбек рыногын қалыптастыру алда. Кадрлар дайындауда жеке меншiктi ... ... ... роль ... ... бiрнеше жыл iшiнде экономиканың тұрақты ... ... мен ... ... өсуi, ауыл ... ... өндiрiс немесе қызмет көрсету салаларының
дамуына байланысты ... ... ... ... ... ... ... қабiлеттi экономика құру және рыноктық қатынастарды дамыту
адамдардың бiлiмiн жетiлдiруге, еңбек ... ... Бұл ... ... ... ... ... жалақының нақты өсiмi 2005 жылдың алғашқы алты айында 13,2%
құрап отыр, ал 2006 жылы жалақының өсуі ... асып ... ... ... ... ... келесi суреттен көре аламыз.
Егер осы жалықының өсуiмен жұмыссыздық ... ... ... ... ... ... байланысты жұмыссыздықтың төмендеп отырғанын
көремiз. /6/
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | |
| | | | | | | ...... ... өсу ... Елде ... ... тұрақты өсуi, несие және ... ... ... жеке ... ... мен
фирмалардың еңбекке сұранысы өсiп, онда жалпы жұмыс iстейтiн ... 70-80% ... ... ... ... жұмысыздық 1998 жылғы 13,5% жоғары деңгейiне жеткеннен
кейiн 1999 жылдан бастап ... ... ... осы ... ұлттық
экономиканың басқа көрсеткiштерi де қарқынды дамыды. Оның бiр мысалы,
ЖIӨ-нiң ... ... ... ... және ... деңгейi де
бiршама тұрақталды.
Ендi осы елiмiздегi еңбек рыногының қазiргi кездегi және оны ... ... ... ... назар аударсақ.
Еңбек рыногындағы басты статистикалық көрсеткiштерге ... ... ... экономикалық активтi ... емес ... ... ... және жеке ... секторында
қызмет ететiн жұмысшылар.
Қазақстанда жұмыссыздықты есептеумен статистика бойынша ... ... ... мәлiметтерде жұмыссыздықтың екi
көрсеткiшi есептелiнiп жүр: ол жұмыссыздықтың ... және ... ... ... ... ... ... келесi кестеден көре аламыз.
Жұмыс күшi – жұмыссыздар мен ... ... ... ал ... – бұл ... күшiнiң жалпы санындағы жұмыссыздардың пайыз түрiнде
анықталуы.
Сондай-ақ экономиканың ... ... ... ... ... ... ұғым ... Ол дегенiмiз еңбек рыногында еңбек жасына
келген және еңбекке қабiлеттi, жұмыс iстегiсi келетiн адамдар саны.
Мысалы, ... 2000 ... ... экоонмикалық активтi халықтың
саны күннен-күнге ... оған ... ... ... ... өндiрiс орындарының ашылуы, жалақының жоғарлап, оның тұрақты
болуы, халықтың бiлiм және мамандану деңгейiнiң өсуi, ... ... ... және т.б. ... ... ... отыр.
Экономикалық активтi халықтың өсу динамикасын келесi 3-шi ... ... ... 2007 жылы экономикалық активтi ... 8,08 ... ... ... жылмен салыстырғанда шамалы ғана төмен, солардың iшiнде
жұмыспен қамтылғандары 7,3 млн. адам. ... | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | |
| | | | | | ...... ... халық
Суреттен көрiп отырғанымыздай, елiмiзде соңғы жылдары жыл санап
өндiрiстiң дамуымен және ... ... саны ... ... ... ... ал оның ... елiмiзде жұмыссыздықдың
деңгейi жылдан - жылға кемуде. Алайда 2007 жылы ... саны ... отыр айта ... Оған ... ... болып жатқан өзгерістер, және
экономикалық активті адамдардың санының өсуі және көптеген қаржы орындары
мен банктердің ... ... ... ... ... азаюына
байланысты азайтумен байланысты болып отыр.
Жұмыссыздықтың азаюы елiмiзде қызмет көрсету және өндiрiс салаларының
дамуы, жалақының өсуi басты ... ... ... ... ... саны көбейдi. Жұмыссыздықтың деңгейiн келесi 4-шi ... ... Онда 2000 ... ... жалпы жұмыссыздық деңгейiнiң 12,8%-дан
бастап, 2008 жылы 8,7%-ға дейiн төмендегенiн көремiз.
Ендi ... ... ... ... ... ... деңгейiнiң өзгерiсiн көрсек. Оны 1-шi ... және ... көре ... ... 1- ... ... ... %
|2001 |2002 |2003 |2004 |2005 |2006 |2007
|2008 | |Ресми жұмыссыздық |
2,9 |
2,7 |
2,6 |
2,5 |
2,4 |
2,5 |
2,7 |
2,8 | ... ... ... ... ... ... |
7,9 |
8,0 |
8,7 |
9,8 | |
Келесі кестеде елiмiздегi жұмыссыздық деңгейiнiң ... және ... ... 2008 жыл ... ... ... төмендегi
графиктен көре аламыз. /13/
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ... ... ... ... пен нақты ЖҰӨ көлемі арасында тәуелділік қарама қайшы
болып табылады. Жұмыс істейтіндер өндіріс тауарлары мен ... ... ... ... ... ал жұмыссыздар – ... ... ... ... ... нақты ЖҰӨ көлемінің
төмендеуіне әсерін тигізеді.
Бұл жұмыссыздық деңгейі мен ЖҰӨ ... ... ... ... болып осы тәуелділікті зерттеуші Артур Оукеннің
есімімен Оукен заңы деп ... заңы ... ... ... ... 1%-ға жоғарлауынан,
нақты ЖҰӨ көлемінің өсу қарқыны 2%-ға ... ... ... заңы
жұмыссыздық деңгейі мен ЖҰӨ арасындағы байланысты көрсетеді:
Y-Y* /Y* - β ... Y – ... өнім ... - ... ...... жұмыссыздық деңгейі
U* - табиғи жұмыссыздық деңгейі
β – эмпирикалық коэффицент
Жұмыссыздық жеке адам және қоғам үшiн көптеген әлеуметтiк-экономикалық
мәселелердi өзiмен алып ... Жеке адам үшiн ол ... кету ... ... ... ... ... айырылып, көтерiңкi психикалық ... Ал ... үшiн ол ... ... ... ... адам капиталы
жойылады, қоғамның әлеуметтiк жiктелуi күшейедi, жастарға байланысты
мәселелер асқынады және т.б. бос ... ... ... ... ... ... шүбәлi болып келедi. Сонымен қатар бұл құбылыстың
кемшiлiктерiн бiржақты атай берген дұрыс ... ... ... ... ... тән, ... ... белгiлi резервi әрқашан да
болып тұрады. Табиғи жұмыссыздықтың болуы нарықта экономиканың нормальдi
қызметiне қажеттiлiгi бар деуге ... | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | |
| | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | | ... – ЖҰӨ мен ... ... ... ... өндiрiс және қызмет ... және жеке ... ... ... ... ... ... жұмысшылардың ара салмағын айқындауға болады.
Ал 2007 жылы жеке жұмыс орны бар жұмысшылар ... ең көп ... 92,9% ... жеке ... ... ал ... жұмыс
берушi тұлғалар, жеке коперативтер және жанұялық кәсiпорында ... ... ... өсуiмен қатар, еңбек рыногының да
дамитындығын көрiп отырмыз. ... ... ... ... және
жұмыссыздық мәселесiнiң туындап отырған келеңсiз жағдайларын шешу үшiн
келесi ... iске ... ... ... және қызмет көрсету салаларының дамуы үшiн инвестиция тарту
және ғылыми-техникалық, инновациялық ... iске ... ... одан әрi дамытып, жеке меншiк кәсiпорындарын және
шағын бизнестi дамыту, ... ... ... ... ... ... ... кәсiпорынның меншiктiк формасы үлкен роль атқарады.
Қазiргi жағдайда Қазақстанда жеке меншiк секторы ... орын ... ... ... мен ... жұмыс iстейтiндер үлесi 70%-
тен асып кеттi.
3) ... ... ... ... ... ... жұмыссыздықтың
негiзгi ауыр түрi ол ауылда болып отыр.
4) Елдегi еңбек күшi ... мен ... ... ... ... ... ... бәсекеқабiлетi жоғары
мамандардың сыртқа кетуiн азайту, олардың отандық өндiрiсте қалуына
ынтасын ... ... ... ... әлеуметтiк саланы жақсарту шараларын iске
асыру;
6) Бiлiм беру саласын реформалау, мамандардың ... ... ... ... ... ... дайындау. Елiмiздiң жоспарлы экономикадан рыноктық
экономикаға өтуiне ... ... ... ... жарамсыз болып қалды немесе олардың ... ... ... келе, елiмiздiң еңбек рыногы соңғы бiрнеше жыл
iшiнде оң бетбұрыс ... ... ... ... ... ... ... мен еңбек сұранысын өз күшiмен реттеуге бет алды.
Ендiгi жерде еңбек рыногындағы ... ... ... ... ... ету үшiн жоғары сапалы бәсекеқабiлеттi мамандар дайындап,
бәсекеқабiлеттi өнiмдер өндiру.
Сонымен Елбасымыздың ... ... ... ... ... дамыған елу елдің қатарына ... үшін ең ... ... ... Ол ... беру ... жетілдіру, әлеуметтік саланы
дамыту, экономикада қызмететуші халықтың қызмет ету деңгейі мен ... ... ... ... ... ҚР жұмыспен қамту мәселесін ғылыми тәжірибеде талдау
Жұмыссыздық пен ... ... ... ... өзгерісіне де әсер етеді. Инфляцияның етек алуы ... ... ... ... ... да ... байланыста болады. Оның әлеуметтік саладағы ең маңыздысы
жұмыссыздық көрсеткіші. Яғни, жұмыссыздық деңгейі табиғи деңгейінен ... ... ... өсуі ... ... ақша ... ... өсуіне алып келеді. Бұл экономикалық теория ... ... ... яғни 2000 ... ... елімізде жұмыссыздық деңгейі 13,5%-
дан 2007 жылы 8,0%-ға төмендеу бағытын алып отыр, ал оның ... ... 2000 ... ... 2007 жылы 15%-ға дейін жетіп отыр.
Бүгінгі таңда ... орын алып ... ... дағдарысқа
байланысты көптеген шағын кәсіпорындар банкротқа ұшырап, ал ... ... ... ... ... ... қатар
экономиканың құрылыс және т.б. жеке меншік кәсіпорындарда жалақы деңгейі
төмендеу процесі байқалды, ал ... ... ... ... ... ... ... қызметкерлердің орташа айлық
жалақысын жыл сайын 30% өсіріп отыру қолға алынуда. Бұл ... өз ... ... орындары, мұғалімдер мен дәрігерлік қызметке деген
сұранысты арттыруға мүмкіндік береді. /13/
Елiмiз инфляцияны жою және ақша ... ... ... ... үстiнде. Инфляцияға қарсы саясаттар елiмiзде тiкелей және
жанама ... ... ... асып отыр. Инфляция тiкелей реттеу
табыстар саясаты ... ... ... Ол ... ... мен ... ... белгiлеу негiзiнде көрiнiс тауып отыр. Ал бағаға ... ... ... ... ... ... деп те айтсақ болады.
Елiмiздегi iске асып отырған инфляцияны реттеудiң ... ... және ... ... “дефляциялық” шаралары жатады. Ұлттық
банк инфлияцияны тежеу үшiн ақша массасына, берiлген несиелердiң ... ... ... валюталық бағам саясатына, ашық рыноктағы
бағалы қағаздармен операцияларға реттеу шараларын жанама ... ... ... бұл ... ... ... ... өз кезегiнде халықты жұмыспен қамтуға айтарлықтай әсер етедi.
1958 жылы ағылшын экономисi А.Филлипс оның ... ... ... ... үлгiнi ұсынды. Ол жұмыссыздықтың нормасы мен жалақының
арасында тәуелдiлiк бар екенiне назар аударған. Оның ... ... ... дәрежесiне (6-7%) жалақының дәрежесi тұрақты және
оның өсiмi нөлге тең болады. ... осы ... ... ... ... ... өсiмi ... және керiсiнше. Соңынан жалақы мен бағаның
өсуiнiң ... ... ... бар ... ... осы заңдылық
жұмыссыздық және бағаның өсу қарқынының өзара байланысы ... ... ... ... ... келесi суреттен көре аламыз:
W, P
W2
W1
U1 U2 U
Сурет-6 – Филипс қисық сызығы
Мұндағы,
W – ... ... өсу ...... дәрежесi;
U – жұмыссыздық дәрежесi, %;
Суреттен көрiп отырғанымыздай филипс қисық сызығы жұмыссыздық пен
инфляцияның арасында ... және ... ... керiсiнше байланыс бар
екенiн көрсетедi. Осыны кейнсшiлердiң инфляция тек жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... және ... деген де дәлелдейдi.
Экономикада практика жүзiнде бағаларды өсiрмейтiн ... ... ... мен ... ... ... ... неше түрлi
сипатта дәлелденуде. Жартылай бұл жағдай еңбек рыногының ... ... ... ... ... құрылымы, квалификациялары,
ораласқан орны т.б. бойынша сегменттелген сипаты бар, ... ... ... ... Осы жағдай мынаған әкеледi: еңбек ... ... ... бiрте-бiрте жұмыспен толық қамтуға жылжығанда,
жұмыссыздық практика жүзiнде сақталады, ал сонымен ... ... ... ... қанағаттандырылмаған сұраныс сақталады. Бұларда
шығындардың ... және ... ... әкелетiн жалақының өсуi жалғаса
бередi. Осы ... ... ...... ... ... қисық сызығының басқа да дәлелi бойынша, өндiрушiлер мен
еңбекшiлерге экономиканың өсу кезеңiнде баға мен ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық жалданып жұмыс iстеушiлердi
төмен ... ... ... етедi. Бұл инфляцияның “жалақы-баға”
шеңберiн ... ... ... ... тиiмсiз конъюктура өндiрушiлердiң
бағаны көтеруiне кедергi ... ... ... ... ... ... ... өндiрiстiң қосымша факторларына сұраныс өсе
түседi. Осының нәтижесiнде жалақы өседi және оның өсуi ... ... ... ... ... ... ... сызығына көзқарастың екi бағыты қалыптасқан. Бiрiншi
баығтта бұл сызық экономикалық заң деп қаралады. Бұл ... ... ... ... бiр ... болмайды дегендi айтады. Мемлекеттiң
реттеуiнiң ... әр ... ... ... ... сызықтың әр
қилы нүктелерiне сай келетiн, инфляция мен ... ... ... ... болады. Сөйтiп, қисық сызықтың ... ... ... ... ... ... ... мен жұмыссыздықтың өзара байланыстарының
тұрақтылығын және үзiлмейтiндiгiн жоққа шығарады. ... ... ... ... ... жұмыспен қамтудың ең жоғары деңгейiне
жетуге болады. Экономикада дағдарыстар кезiнде баға және жұмыссыздық бiрдей
қосарласып өседi. Осындай ... ... ... ... бiр ... ... экономикалық тоқырау) деп аталады. Осы
кездегi инфляция мен жұмыссыздықтың өзара байланыстары туралы ... ... ... мүмкiндiк бередi: Филипстiң қисық сызығы оңға қарай
жоғары жылжиды да, ол инфляция дәрежесiнiң әрқайсысына ... ... ... келедi немесе осы құбылыстардың арасында байланыс болмайды.
Стагфляцияның пайда болуын Кейнстiк мектептiң экономистерi бiрiнен-соң
бiрi келiп отырған ұсыныстың болмай қалуымен, үзiлумен ... ... ... болудың өара байланыстарының бұдан бұрынғы талдауы, өзгермейтiн
тұрақты ... ... ... ... дәрежесi өзгерiп тұратындығына
негiзделген болатын. Жиынтық ұсыныстың төмендеуi инфляция мен жұмыссыздық
жәрежесiнiң ... бiр ... ... ... бұл өз ... ... ... Филипс қисық сызығы жылжиды.
Кедейшілік ең өткір мәселелердің бірі ... ... ... арасында көп таралуы елдің экономикалық дамуына зор ... ... ... ... халықтың тұрмысына, әл-ауқатының деңгейінің
жоғары болуы сол елдің экономикасының артып, барлық жағынан дер қарқынмен
дәйекті ... келе ... ... Осыған байланысты қазіргі таңда
нарықты экономикамен әлеуметтік әділеттік негізіндегі ... ... ... құру ... ... оқиғаларды басынан кешіп отырған
республикамыздың бүгінгі тіршілігіміздің ... ... ... ... бақытты өмірін және мұң- мұқтажсыз ауқатты тұрмысын қамтамасыз
ету. /6, 79 б/
Жұмыссыздық Қазақстандағы кедейшіліктің басты себебінің бірі ... ... ... ... ... ... ... шағын
бизнеске қатысуының шектеулі қол жеткізуінің, ... және ... ... ... және білім саласындағы қызметтерге қол
жеткізудің төмендігін, әлеуметтік, қорғаудың қазіргі жүйесінің жеткіліксіз
тиімділігін ... ... ... ... көңіл-күйін,
сондай-ақ кедей халықтың төмен хабардарлығын және қоғам ... ... ... ... жөн.
Экономикалық белсенді халық тауарлар мен қызмет ... ... ... ... ұсынуды қамтамасыз ететін, экономикалық белсенділікті
өлшеу үшін белгіленген жастағы шықтың бір бөлігі. Жұмыссыздық- ... ... бір ... жұмыс таба алмауы мүмкін ... ... ... ... ... ... ... жұмыссыздар
үлесі. Ал енді өзіміздің ... ... ... ... айта ... ... 9 ... қорытындысы бойынша қалалық
жұмыспен қамту ... ... пен ... ... ... қарастырылған іс-шараларды жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... азаматтардың жұмысқа тұрып
кетуіне ықпал жасап, мақсатты топтағы азаматтарға барынша көмек ... ... сай ... ... ... және ... ... жұмыстарды
ұйымдастыру болып табылады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қорыта келгенде, жұмыссыздық мәселесі әрқашан болған және болады ... ... ... ... ... атқарып жатыр,
кедейшілікпен күреске арналған арнайы бағдарламалар жа ... ... ... ... болсақ, мемлекет әлеуметтік жағдайы төмен ... ... ... ... ... ... ... түрлі жолдары қарастырылуда. Дегенмен, ... ... ... ... жүргізілуде деп айтуға әлі ... ... ... ... ... ... ... бардым
қарап отыр. Қолдарында нақты ақшасы мен билігі болмағандықтан, олар ... ... ... де жасырын емес. Әкімдердің өздері басқарып
отырған ... ... ... ... ... ... ... алған деуге негіз бар. Өйткені жыл сайын мыңдаған жұмыссыздар
еңбекпен қамтылып жатқанымен нәтиже ... ... ... ... ... ... ... азаматтарға төленетін жалақы
мөлшері мардымсыз, шамамен 5-6 мың ... ... ... ... гөрі ... сол ... ... жәрдемақысын алып үйінде
отыра беру әлдеқайда тиімді. Сондықтан да елді табыс табуға баули ... ... ... ... ... ... жасау керек.
Қазақстандықтардың 40 пайызын ауыл ... ... ... ... ... бөлігін қалалардың айналасына шоғырландыру одан да қиын.
Өйткені, бұл ... ... үй ... беру ... екі ... бір жұмыс
тауып берудің өзі оңай шаруа болмақ емес.
Қалаларда жаңа ... алып ... ... ... ... шаруа шешімін табуы екіталай деуге негіз бар. Оның үстіне
шикізаттың ... ... ... ... болғандықтан, тауарлардың
өзіндік құны жоғары. Біз ... ... мен ... ... ... ол ... инфляция жетегінде кетіп жүр.
Әсіресе, осындай кедей отбасылар қатты зардап шегері жасырын емес.
Жұмыссыздық өз кезегiнде ... ... ... ... қайшылықтарды шиеленiстiредi. Сондықтан барлық елдер
жұмыссыздық мәселесiн басты орынға ... ... ... ... ... ... елiмiз Қазақстан Республикасы үшiн де өзектi мәселе болып
табылады. Өйткенi елiмiз экономикасында егемендiгiн алғаннан ... ... орын ... ол ... ... ... ған ... тауа бастады.
Қазақстандағы еңбек рыногы ... ... ... ... ... сала ... елiмiздiң экономикалық
дағдарысты басынан кешiрген жылдары бұл еңбек ... да күрт ... ... ... экономикалық реформаларды тиiмдi жүзеге асыруына
байланысты, ол реформалар бүгiнде өз ... ... ... ... ... ... және ... экономика құрылымы дамуына байланысты
жұмыссыздық мәселесi жылдан-жылға азаюда.
Сонымен ... ... ... ... шешу және ... саланы дамыту биылғы жылдан бастап басты орынға қойылды. Оның
бiрден-бiр мысалы, өткен наурыздағы Елбасымыздың ... ... ... ... мәселелердi айтсақ болады. Жолдауда елiмiздiң әлеуметтiк
мәселелерiн шешiп, халықтың тұрмыс-жағдайын көтеру үшiн елде ... ... ... ... ... 30%-ға ... ... мен
студенттердiң степендиясын жоғарлату және басқа да кәсiпорындарда жұмыс
iстейтiндердiң жалақысын ... ... атап өттi. ... бұл ... ... шешiмiн таппай отырған әлеуметтiк ... ... ... ... ... ... жұмыссыздық мәселесiн
шешедi.
Еліміз үшін жұмыссыздық мәселесінің орнын Елбасының биылғы 2008 жылғы
«Қазақстан халқының әл-ауқатын арттыру мемлекеттік ... ... ... халыққа Жолдауынан көре аламыз.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Жұмамбаев С.К. Еңбек рыногы ... Оқу ...... ... 2003 – 171 ... ... Н.Қ., Тiлеужанова М.Ә. - Макроэкономика. - Оқулық. – ... - 2003. – 432 ... ... ... ... – 2008г. – 467 ... Джумамбаев С.К. Рынок труда в казахстанской экономике. – Алматы:
Ғылым, 2006 г.
5. Ивашковский С.Н. - ... - ... – 2-е изд., ... ... М., - Дело. 2002. – 472 с.
6. “Халықты жұмыспен қамту туралы” Қазақстан Республикасының 2001 ... ... заңы // ... ... 2001 ж, 30 ... 15-16
бет.
7. Н. Ә. Назарбаев. «Қазақстан әлемдегі ... ... ... ... ... кіру ... ... Астана, 2006 жыл, 1
наурыз. 251-252 бет.
8. «Обзор ... ... в ... // ... ... №4, 2007 ... ... Экономика и права Казахстана, 2008 г. № 1,2,3.
10. Е.Б.Жатканбаев, К.С.Мухтарова. ... как ... ... ... ... ... КазГУ. Серия Экономическая,2007№1
61-67 бет.
11. Н.Ә.Назарбаев Қазақстан халқына Жолдауы «Жаңа әлемдегі жаңа
қазақстан», 2007ж 3 ... ... ... ... ... ... ... орта
мерзімді фискалдық саясаты туралы» - Қазақстан ... ... 2007 ... 29 ... №754, ... ... Үйі.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 700 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Еңбек нарығының қалыптасуы мен қызмет етуінің теориялық негізі73 бет
Жұмысбастылық пен жұмыссыздықтың Қазақстан Республикасындағы әлеуметтік жағдайына әсері 26 бет
Қазақстан Республикасындағы еңбек нарығы туралы32 бет
Ақша жүйесі және ақша айналымы. Қазақстан Республикасының ақша жүйесі38 бет
Мемлекеттік бюджет және Қазақстан Республикасындағы бюджет тапшылығы мәселесі35 бет
Отандық және шетелдік басылымдардағы Қазақстан Республикасының имиджі45 бет
Тәуелсіз Қазақстан Республикасының халықаралық қатынасы және сыртқы саясаты8 бет
Шығыс Қазақстан - Қазақстан Республикасындағы ірі өнеркәсіптік, энергетикалық, транспорттық, мәдени аймақ8 бет
Экономика саласындағы нобель сыйлық лауреаттары. ҚР жекешелендіру процесі және ерекшеліктері. Қазақстан Республикасының кәсіпкерлік қызметінің дамуы және оның ерекшеліктері. Қазақстан Республикасының нарықтық экономика қалыптастыру10 бет
Қазақстан Республикасы жоғарғы сотының тарихы13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь