Қола дәуіріндегі металлургия

1. Дәуірдің ерекшеліктері
2. Андронов мәдениеті
3. Кен ісі, металлургия
Неолит дәуірінде – ақ байқала бастаған шаруашылық өзгерістері біздің заманымыздан бұрынғы ІІ мыңжылдықта малшылық – егіншілік экономикасы мен жоғары дамыған металлургияның қалыптасуына жеткізеді. Өндіруші тұрапаттағы экономикаға көшу Қазақстан аумағындағы бүкіл жағжайды түбірінен өзгертті. Қоныстарын жиі өзгертетін, жігерлі пысық малшы тайпалар ұлан – байтақ және қуатты бірлестіктер құрды, бұлардың қалыптасуында аулау үшін ғана емес, сонымен қатар тайпалар арасындағы қақтығыстарда да жиі пайдаланылатын болды. Қару жасау бірте – бірте металл өңдеудің дербес саласына айналды.
Археологиялық материалдар бойынша, андронов тұрпатты ескерткіштер қалдырған далалық малшы – егінші тайпалардың мәдени ортақтығы жақсы мәлім. Барлық жергілікті өзгешіліктеріне қарамастан, ұлан – байтақ аумаққа тараған бұл тайпалар неолит дәуіріндегі тайпалық ала – құлалықты айқын мәдени біркелкілік ауыстырғанын көрсетті.
Қола дәуіріндегі қоғамның ілгері басуы екі факторға байланысты. Олардың бірі – жаңа дәуірді белгілеген фактор – палеометалдардың өндірістік жолмен игерілуі болды.
Біздің заманымыдан бұрынғы ІІ мыңжылдықтың ортасында Қазақстан тайпалары қола бұйымдар жасау ісін меңгерді. Қоланың өзі бұйымының неге арналуына қарай әр түрлі пропорцияда мыс пен қалайының, кейде сүрменің, күшаланың, қорғасынның қорытпасы болып табылады. Мыспен салыстырғанда қоланың бірсыпыра артықшылықтары бар: оның өзгешілігі - өзі қатты, балқу температурасы төмен, түсі алтын сияқты әдемі. Қола еңбек құралдары мен қару жасау үшін қолданылатын негізгі шикізат бола бастады. Қазақстан жер қойнауында полиметалдардың, ең алдымен металлургияның мықты ощағы шығуының бір себебі болды.
1. Д.А.Авдусин “Основы археологии ”

2. А.И.Мартынов “Археология ”

3. К.А.Акишев, К.М.Байпаков “Вопросы археологии Казахстана”
        
        Жоспары:
1. Дәуірдің ерекшеліктері
2. Андронов мәдениеті
3. Кен ісі, металлургия
Қола дәуіріндегі металлургия
Неолит дәуірінде – ақ ... ... ... ... біздің
заманымыздан бұрынғы ІІ мыңжылдықта малшылық – егіншілік экономикасы мен
жоғары дамыған металлургияның қалыптасуына жеткізеді. ... ... көшу ... ... ... жағжайды түбірінен өзгертті.
Қоныстарын жиі өзгертетін, ... ... ... тайпалар ұлан – байтақ және
қуатты бірлестіктер құрды, ... ... ... үшін ғана ... ... ... ... қақтығыстарда да жиі ... Қару ... ...... ... ... ... саласына айналды.
Археологиялық материалдар бойынша, андронов ... ... ... ... – егінші тайпалардың мәдени ортақтығы жақсы мәлім.
Барлық жергілікті өзгешіліктеріне қарамастан, ұлан – байтақ аумаққа тараған
бұл тайпалар неолит ... ... ала – ... ... мәдени
біркелкілік ауыстырғанын көрсетті.
Қола дәуіріндегі қоғамның ілгері басуы екі факторға байланысты. Олардың
бірі – жаңа дәуірді ... ...... өндірістік жолмен
игерілуі болды.
Біздің заманымыдан бұрынғы ІІ мыңжылдықтың ... ... ... ... жасау ісін меңгерді. Қоланың өзі бұйымының неге арналуына
қарай әр түрлі ... мыс пен ... ... ... күшаланың,
қорғасынның қорытпасы болып табылады. Мыспен салыстырғанда ... ... бар: оның ... - өзі қатты, балқу
температурасы төмен, түсі ... ... ... Қола ... ... мен ... үшін қолданылатын негізгі шикізат бола ... ... ... ... ең ... ... мықты ощағы шығуының
бір себебі болды.
Біздің заманымыдан бұрынғы ІІ мыңжылдықтың басында – ақ Еділ бойы, ... ... мен ... ... ... кещенді малшылық –
егіншілік шаруашылық қалыптасады. Ал Біздің ... ... ... ... ... ... ... алғашқы өндірістің
өрлеу байқалады, мал шаруашылығы жедел ... Осы ... ... ... ... шаруашылығында мал шаруашылығы неғұрлым көбірек орын
ала бастайды. Біздің заманымыдан бұрынғы ІІ мыңжылдықтың ...... ... далалық өңірлердегі тұрғындардың көпшілігі
шаруашылықтың ... жаңа ...... мал шаруашылығына көшеді.
Батыс Азия мен Шығыс Европаның ... ... ... ... ... шынында біздің заманымыдан бұрынғы ІІ мыңжылдықтың басында
болды деуге келеді, алайда әр қилы табиғи ортадағы даму ... әр ... ... керек.
Алғашқы экономиканың қайта құрылуына бәрінен бұрын табиғи – климаттық
өзгерістер себепші ... ... қола ... ... созылған салқын –
ылғал кезеңнің орнына климаттың жылыллық пен қуаншылыққа қарай бірте ... ... мың ... ... ... келді, сөйтіп ксеротермиялық
минимум дәуірі басталды. Қуаншылық ... ... суы ... алаңқайлар бірте – бірте құрғады, көлдердің су деңгейі
төмендеді, ... ... ... жартышардағы құрлықтардың жалпы
ылғалдылығы азайды.
Климаттың жедел құрғауына байланысты Шығыс Европа мен ... ... ... ... мен ... ... ... деректемелер де растайды. Батыс және Орталық Қазақстанның
ұзақ уақытқа ... ... ... ... жаңа ... – құдық
қазу шығады.
Егер Қазақстанның солтүстік аудандарының тұрғындары мен ... ... және ... аймақтарының тайпалары энеолит пен ... ... ... және ... ... бір – ... көп ... болса,
кейін климат өзгергенде бұл ұқсастық жойылады. ... ... ... ... ... Орталық Қазақстандағы сияқты бұл аудандарда да
малшылық – ... ... ... мал шаруашылығы басым дамиды.
Оңтүстік Сібірде Нарым өлкесінің ...... ... ... бұл
аймақтың тұрғындарына тән емес ... мал ... ... кең ... және ... ... тайпалары мәдениеті
ықпалының күшеюін, сірә нақ сол табиғи – ... ... ... ... экономиканың басты – екі ... ... ... ... мен металлургияның тез дамуы өндіргіш күштердің ... ... ... күшеюіне, қоғамдық өмірдегі ірі өзгерістерге
жеткізді. Жеке отбасылар оқшауланды, ... ... ... ... ... ... ... өсті.
Қола дәуірінде Сібірдің, Жайық өңірінің, Қазақстанның және Орта Азияның
ұлан – ... ... тегі ... және ... ... ... туыс ... мекендеді; бұл тайпалар өзінше бір ... ... ... ... ... ... жері Ачинск маңындағы
Андроново селоснының ... ... бұл ... ... ... ... ... мәдениеті » деп аталады.
Андронов мәдени – тарихи қауымның негізгі орталықтарының бірі Қазақстан
аумағында болды. Батыс ... ... ... қима ... тайпаларының ықпалына үнемі түсіп және өз тарапынан оларға тікелей
ықпал жасап отырды.
Археологиялық ... ... ... ... ... өмір ... көрсетеді. Қоныс – мекендер кең ... ... ... жағаларына орналасты. Андроновтық уақытқа байланысты
металдан жасалған ... ... ... және ... ... ... бар,
дүмі шығыңқы балталар, сағасында ойығы бар пышақтар,балға-
шоттар, найзалар мен жебелердің өзгеше ... ... ... және әр ... ... көп ... ... басқа тайпалардан айыратын мәдениеттің ең басты
этнографиялық белгілері ... ... ... ... бар балшық
ыдыстардың өзінше бір жиынтығы, металл бұйымдардың түрлері ... ... ... тұрқы әр түрлі тас қоршаулар түрінде зираттар тұрғызды,
олар тік ... ... ... ... болды. Кейде,
әсіресе Орал өңірінде бұлардың орнына обалар үйілді. Өлген тайпалас ... ... не не ... ... ... ... қол – аяғы ... тақталарданжасалған « жәшікке » немесе қазылған төрт бұрышты ... ... ... ... жасалды. Мұның алдындағы уақытта ыдыстардың түбі
шығыңқы домаланып ... ... ол енді ... ... ... ... тарақ
тәрізді немесе тегіс қалыппен түсірілген күрделі геометриялық өрнектермен
сәнделді.
Сәндік заттардың андроновтық тайпалар мәдениетінің тараған шегінен ... ... ... ... бір ... ... бүктеліп жасалған
сырғалар, бас киімге және басқа да киімге тағылатын « ... ... ... « ... із ... » ... салпыншақтар, қақтама өрнекті тоғалар
шеттері иректеліп түйілген білезіктер болды.
Өндіріс техникасының ... және қола ... мен ... ... әдемілігі мәдениет деңгейінің жоғарғы болғанын көрсетеді.
Алдыңғы қола дәуірінің қоныстарында тастан және бұғы ... ... ... Жер ... ... және мүйіз теселермен
салыстырғанда тас кетпендер өнімдірек болды, ... ... ... болатын еді. Тастан астық үгетін құралдар да , ... ... ... ... ... болса керек, ал соңғы қола
дәуірінде бітімі әр түрлі қола және мыс ... қола ... ... ... ... пайда болуына байланысты егіс
те біраз ... ... ... қара ... тары егілді. Дәнді дақылдардың
бұл түрлерінің бәрі қоныстарда салынған үйлер мен қора – қонсыларда ... ... ... аудандардың бәрінде қола дәуірі мәдениетінің
даму сатыларын сипаттайтын материал шаруашылық тұрпатынынң ... қола ... ... үй маңында мал өсіруден жайлауда ... одан ... ... мал ... ... Нақ осы ... ... өзгерітерді туғызды, дегенмен бұл өзгерістер
барлық жерде бірдей болған жоқ. ... және ... ... бір ... ... ... хайуандарды қолға үйретубасталды, ал
екінші бір аудандарда әуелі қарапайым кетпендік егіншілік шығып ... ... ( ... ж.ж. ) мыс балқыту өндірісі мен қыш құмыра
жасаудың, кен ... және ... ... ... – ақ мал ... аң ... егіншілік пен үй кәсібінің ежелгі тарихын толықтырған,
Сарыарқаның оңтүстік ... ... және ... қола ... ... ... мен ... нақтылай түсуге
мүмкіндік берген жаңа деректемелер мәлім болды.
Кен ісі, ... Қола ... адам ... ... ... мал шаруашылығымен және егіншілікпен қатар әр ... ... тас пен ... ... аса маңызды рөл атқарды.
Қазақстан аумағында мыстың, ... және ... бай ... ... ... ... белгілі болатын. Көптеген көне кен орындары – мыс
( Жесқазған, Зыряновск, Қаршыға, Жалтыр, Ащылы, Ұратөбе, ... ), ... ... ... ... және ... жоталары ), алтын ( Степняк, Қазаншұнқыр,
Балажал, Ақжал, Дайбай, Майқапшағай, Ақабек ) кен ... бұл ... ... ... бірі ... ... зерттеулер ежелгі заманда тоттанған мыс рудаларын өндіріп,
балқыту ісінің зор мөлшерге жеткенін аңғартады. Ең ... ... ... ... балқытылған мыстың көлемі шамамен 100 мың тонна болғанын
көрсетеді. Успенск мыс руднигінен 200 мың тонна руда ... ал ... ... ... ... касситерит шығарылған кеніштерінің барлық
зерттелген орындары бойынша жүргізілген есептің көрсетуінше мұнда 130 ... ... Кені ... ... ... ... мен шығарылған
руданың көлемі мыс, қалайы және алтын ... ... ... ... ... ... мен қалайысы мол, тотықтанған руда ғана ( малахит, азурит, кастерит
) өндірілді. Өндірудің түрі мен ... ... ... орналасу жағдайына
байланысты болды. Ұңғып алу жұмысы тек рудалы ... ... ал бос ... ... қала берді. Қопсыма рудалар босаң
құрама тастардан, кварциттерден жасалған тоқпақшалармен, ... « ... » ... өндірілді. Қайлалауға келмейтін тығыз
рудаларға отпен уату әдісі қолданылады. Өзектің үстіне ... ... ... от ... ал тас ... қызған кезде оған су құйылады.
Босаған қабат тас ... ... ағаш ... тері қақпа салынды, сөйтіп
сыртқа шығарылды.
Отпен уатумен қатар үңгіме де ... оның ізі ... ... ( Орталық Қазақстан ). Ежелгі руда қазушылар ірі рудалы тастың
астын ... ... ... содан кейін кварциттік балғамен соққылап, асты
үңгіленген руданы түсірген. Терең қазылғанда төбесі ... ... ... ... тіреме қабат қалдырылған, кейде ағаш ... ... ... талай рет құлап, руда қазушыларды басып қалып отырған.
Үңгімелерде табылған адам қаңқалары және ... ... ... ... ... тері қаптар осыны көрсетеді.
Жер бетінде кен орнынан сыртқары жерде, әдетте ... су ... ... су ... үшін ... қазылған орда руда тас балғамен және руда
уатқышпен ... ... ... ... Су ... « сулап »
байыту үшін – оны алғашқы рет кен – ... ... алу үшін ... ... ... руда ағаш ... ... ірі жануардың жауырынымен жиналып
алынып, тері қақпа салынып, қоныстағы қорытатын ... ... ... ... ... ... Милықұдық, Сорқұдық, Кресто (
Орталық Қазақстан ) ежелгі кен орындарынан ... олар ... ... ... ... тоты ... ... уатылған жерлерде металдан, ... ... ... кен ... – төрт қырлы қола балға шоттар, тас ... ... ... ... сыналар, руданы үгетін келсаптар, келілер, содай –
ақ сүйек, ағаш ...... ... ... балғалар, киік
мүйізінен жасалған сыналар, руданы қақпа салатын ... ... ... ... Руда ... ... немесе қонысқа жақын жерде
қорытылды. Қорыту үшін ... ... ... ... ... бұлардың
іздері Милықұдықта, Жезқазғанда, Шүлбі өзенінің Ертіске құяр жерінде, Қанай
ауылының маңында табылды. Қанай ауылының қонысы жанында, ... ... ... көп мыс күлі ... ... ... үшін ағаш ... флюс
ретінде кварц, жоса пайдаланылды. Мыс рудасының күлі ... ... ...... рудалар, шлактар, мыс құймалары Былқылдақ – 1,
Бұғылы – 1 ... ... – 1, ... ... ... – 2 ... ... рудасы мен қалайы рудасы жеке – жеке балқытылды, ал кейінірек, белгілі
бір затты құйғанда, мысқа қажетті ... ... ... Мұны Г.Н. ... учаскесінің төменгі жағынан тапқан металды қалайының домалақ
кесектері бар ... ... Қола ... ... ... және
спектрлік талдау ежелгі металлургтердің қара дүрсін технологиясымен әр
түрлі ... ... мен ... ... ... ... ... қорытпада қалайының үлесі көбірек болса, металдың қатты, бірақ омырғыш
болатынын, ал оның үлесі азырақ ... ... ... ... ... және иілгіш болатынын білген. Сондықтан соққыш құралдар жасау үшін 5
проценттен 9 процентке дейін, ... ... үшін және ... кейбір түрлері үшін 9 проценттен 12 процентке дейін және одан
да көп қалайы қосатын болған. Сәндік ... да ... ... ... Ал ... ... проценті аз болады, өйткені қалайысы көбірек
болса, орақтың жұқа жүзі сынғыш келеді және тез ... ... ... шеберханаларының қалдықтары Мало – Красноярка, ... – 1, ... – 2 ... ... ... бітімі әр
түрлі тас және балшық құйма қалыптарда шаруашылыққа және тұрмысқа қажетті
құралдардың ...... мен ... ... ... мен
жебелердің ұштары құйылды. Сәндік заттар көбінесе ... ... ... ... ... Олар киімге тағуға арналған дөңгелек, ... ... ... ... ... ... және ... дәуіріндегі Қазақстан аумағында мекендеген ... ... ... ... – алтынмен апталған қола әшекейлер, самайға
тағылатын әр түрлі сырғалар, күрекше ... ... ромб ... және ... ... Сол ... өзінде – ақ адамдар әйнек
тәрізді ұнтақ ала білген, одан моншақ, тізбек жасаған.
Қазақстан ... қола ... руда ... ... ... ... жөніндегі өз қажетін қанағаттандыруға ғана емес, сонымен қатар
металдың бірсыпырасын құйма күйінде және бұйым ... ... ... үшін ... да ... ... жер қойнауында қалайы, мыс кендерінің көптігі, сондай – ... қола ... ... пайдалануы нәтижесінде тас құралдар мен
қарулардың көбінің орнына қола құралдар мен қарулар ... ... ... тас ... рөлі (балғалар,сыналар,қайлалар,т.б. )
сақталды, дегенмен ... да қол ... ... ... ... ... негізінен кейінгі тарихи замандарда да тастан ... ... ... келі, келсап, үккіш, жүкше, ұршықбас, жоса түйгіш секілді
құралдар мен ... ... ... ... ... ... қатар тұрмыста сүйек заттар да
қолданылады. Оларды жасау үшін ірі ... ... ... ... Әуелі сүйек балшық ... ... ... ... майы жоқ, иілгіш, жұмсарған сүйек оңай ұқсатылды.
Ұқсатылған сүйек кепкен соң өзіне тән қатты, берік қалпына ... ... ... алуан түрлі бұйымдар жасалды: пышақтар, жебелердің
ұштары, біздер, түйреуіштер, ыдыстарға өрнек салатын ... ... ... ... ... сылу және өсімдік талшығын таспалап алу үшін
қолданылатын жылқының ... ... жақ ... тегістегіштер
мен лөкет пышақтар; жылқының немесе сиырдың жіліншік және ... ... ... ... ... ... мен тізбектер,
түймелер; бұлан мен бұғының мүйізінен кетпендер жасалатын болды. ... мен үй ... ... және ... алқа – ... ... ... ( металдан, тастан, сүйектен ) ... ... ... қола ... Қазақстан аумағында мекендеген тайпалардың
еңбек құралдардын, қарулар, сәндік заттар, тұрмыстық ... ... ... ... ... олар құю, ... қысып өрнектеу,
тегістеп жылтырату техникасын жақсы меңгерді, қатты материалдан жасалған
заттарға өрнек сала білді.
Атасуда 1952 жылы ұшы ... ... жебе ... және XІV–XІІ ғ. біздің
дәуірімізге дейін пайдаланған, құрамында мыс, қалайы, қорғасын, ... ... ... ( 1/1000% ) ... Осы жебенің ұшының екі экземпляры
бар, біріншісі жоғарыда ... ... ұшқа ... ал ... 1979 ... қонсындағы қазбаларда қалайы күмістен және басқа ... ... ... мен қапталған, таза мыстан жасалған жебенің ұштарын
салытырсақ онда жоғары сапалы және ... ... ... ... ... қоспаның мысқа қарағанда күшті екенін байқауға болады. Олардың ... мыс және ... ... ( ... 2-5-10% ), ... 100% ... ... 0,1 - 0,3 %-ке жетеді.
Атасу обасындағы бұйымдар білезік, жүзік және т.б. ... ... ... ... бір ... басқасы қалайыдан және жоғары сапалы
қалайлы – күмістен жасалған. Мұнда бір ... ... – ол ... ол күкіртті – қорғасынды күмістен құйылған, Атасу металына
ұқсамайды. ... бұл ... ... ... ... Онда мыс-күкірт
қоспалары көп тараған.
Пайдаланған әдебиеттер:
1. Д.А.Авдусин “Основы археологии ”
2. А.И.Мартынов “Археология ”
3. ... ... ... археологии Казахстана”

Пән: Жалпы тарих
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қола дәуіріндегі қазақстан тайпалары22 бет
Ерте темір дәуіріндегі жылқы ауыздығының зерттелу тарихы (б.з.д. VIII-V ғасыр)5 бет
Платонның жан мен таным туралы ілімі6 бет
Тіршіліктің пайда болуы жөніндегі Опариннің теориясы9 бет
Қола дәуірі кезеңіндегі Қазақстан4 бет
Шығыс Қазақстанның қола дәуірінің қоныстары32 бет
Қазақстандағы қола дәуірі туралы18 бет
"Қола дәуірі."23 бет
«Ойын–технологиясы негізінде қолайлы орта туғызу – баланы субъект ретінде дамыту шарты»5 бет
«Экологиялық қолайсыз аймақтардың құқықтық режимі»25 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь