Заң алдындағы жауаптылық және оның қағидалары

КІРІСПЕ

1 ЗАҢ АЛДЫНДАҒЫ ЖАУАПТЫЛЫҚ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАҒИДАЛАРЫНЫҢ ТҮСІНІГІ

1.1 Заң алдындағы жауаптылықтың түсінігі
1.2 Заң алдындағы жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидаларының түсінігі
1.3 Заң алдындағы жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидаларының түрлері

2 ЗАҢ АЛДЫНДАҒЫ ЖАУАПТЫЛЫҚТЫҢ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚТЫҚ САНКЦИЯНЫҢ ҚАҒИДАЛАРЫНЫҢ ЖҮЙЕСІ

2.1 Заңдылық қағидасы
2.2 Әділеттілік қағидасы
2.3 Гуманизм қағидасы


ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Зерттеу тақырыбының өзектілігі. Қазақстан Республикасы Конституциясының 1 бабы мемлекеттің ең қымбат қазынасы адам және адамның өмірі, құқықтары мен бостандықтары деп жариялайды. Адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын тану, сақтау және қорғау мемлекет міндеті болып табылады. Әрі қарай, Конституциясының 17 бабында «Адамның қадір-қасиетіне қол сұғылмайды» делінген, яғни жеке тұлғаның қадір-қасиеті мемлекетпен қорғалады. Конституцияның аталған нормалары қоғамның қай саласы болсын, қандай субъектілеріне болсын бірдей, тең жағдайда қолданылады. Біздің зерттеу тақырыбымыз құқық бұзушыға қолданылатын Заң алдындағы жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидаларына арналады .
Заң алдындағы жауаптылықтың қағидалары – құқық нормасымен, құқықтық қатынастармен, құқық қолданумен, құқықтық идеологиямен, құқық қорғаумен, құқық бұзушылықпен тікелей байланысты күрделі, кешенді феномен.
Бүгінгі таңда Қазақстан қоғамы құқық бұзушылық санының айтарлықтай өсуімен, мемлекет, оның органдары мен лауазымды тұлғаларының тарапынан, сондай-ақ құқықтық қатынастардың өзге де қатысушыларының тарапынан болатын азаматтар мен заңды тұлғалардың субьективтік құқықтары мен заңды мүдделерін бұзушылықпен қақтығысып отыр. Осыған байланысты заң алдындағы жауаптылық институты құрылатын негізгі бастауларды нақты айқындау өте өзекті болып отыр, өйткені, осы мәселедегі нақтылық заң шығарушылықтың тұрақтылығы мен жүйелі келісімділігінің, бірыңғай құқық қолданушылықтың және де мемлекетте заңдылық пен құқықтық тәптіптің қамтамасыз етілуінің нәтижесінің кепілдігі болып табылады.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, мақсаты осы феноменнің дамуындағы негізгі мәселелерлі табу, нормативтік реттеудің кемшіліктерін анықтау, сондай-ақ заң алдындағы жауаптылық институтын жетілдірудің жолдарын белгілеу болып табылатын әрекет етуші заңнамада бекітілген Заң алдындағы жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидаларының анализі өте орынды болып табылады деп білеміз.
Теориялық тұрғыда тақырыптың өзектілігі сол, бұл мәселе заң ғылымында осы күнге дейін полемикалық болып қалып отыр. Заң алдындағы жауаптылықтың түсінігін, мазмұнын, санатын анықтауда біркелкі пікір жоқ, заң алдындағы жауаптылықтың жеке қағидаларын анықтау мәселелеріндегі көзқарастарда да бірегейлілік жоқ.
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы (2007 жылғы 21 мамырдағы №254-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) – Алматы: «Юрист» баспасы, 2007. – 40 бет
2. Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Жалпы және Ерекше бөлімдері) – Алматы: ЮРИСТ, 2006. – 296 бет
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі (2007 жылғы 15 мамырдағы №253-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) – Алматы: ЮРИСТ, 2007. – 144 бет
4. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодексі (2006 жылғы 2 наурыздағы №123-ІІІ Заңымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) – Алматы: Юрист, 2006. – 280 бет
5. 1996 жылғы 10 маусымдағы Қазақстан Республикасының «Құқық шығармашылық және сабақтас құқықтар туралы» Заңы (2007 жылы 7 шілдеде енгізілген өзгертулер және толықтырулармен) //Источник: Справочная правовая система ЮРИСТ
6. 1998 жылғы 10 қарашадағы Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының Әдеби және көркем шығармаларды қорғау туралы Берн конвенциясына қосылуы туралы» Заңы //Источник: Справочная правовая система ЮРИСТ
7. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 29 наурыздағы №411 «Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің Санаткерлік меншік құқықтары бойынша Комитеті мәселелері» Қаулысы (Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2004 жылғы 28 қазандағы №1120 Қаулысымен енгізілген өзгерістер және толықтырулармен) //Әділет министрлігінің құжаттары, 2004, 20 желтоқсан, №1120
8. Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігінің 2002 жылғы 27 қыркүйектегі №146 «Құқық және сабақтас құқықтармен қорғалатын туындыларға құқықтарды мемлекеттік тіркеу туралы Нұсқаулықты бекіту туралы» Бұйрығы //Әділет Министрлігінің құжаттары, 2003, 9 ақпан, №146. – 35-97 беттер

Халықаралық құқықтық актілер:
9. Бернская конвенция об охране литературных и художественных произведений 1886 года (Парижский акт от 24 июля 1971 года, измененный 28 сентября 1979 года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
10. Всемирная конвенция об авторском праве (Женева, 6 сентября 1952 года /Парижский акт от 24 июля 1971 года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
11. Соглашение о сотрудничестве в областе охраны авторских и смежных прав (Москва, 24 сентября 1993 года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
12. 1996 жылы 20 желтоқсанда қабылданған Дүниежүзiлiк зияткерлiк меншiк ұйымының құқық шығармашылық жөнiндегi шарты //Источник: Справочная правовая система ЮРИСТ


Ғылыми әдебиеттер:
13. Абдреев Н. Юридическое лицо, как субъект авторского права. //Фемида, 2004, №7. – 35-36 беттер
14. Абдуразаков М.Г. Борьба с нарушителями на потребительском рынке. //ИС: Авторское право и смежные права. – Алматы, 2000, №1. – 39 бет
15. Абуова Р.Ж. Авторский договор в гражданском праве. /Автореферат диссертации на соискание ученой степени к.ю.н. – Алматы, 2002. – 29 бет
16. Айдарбеков Б. Доверено управлять. //А.: Юридическая газета, 2005, 25 ноября. – 2 бет
17. Амангельды А. Эволюция формирования юридической сущности понятия «авторское право» //Фемида, 2008, №8 (152). – 16-17 беттер
18. Антимонов Б.С., Флейшиц Е.А. Авторское право. – М.: Наука, 1957. – 369 бет
19. Богуславский М.М. Проблемы авторского права в международных отношениях. – М.: Наука, 1973. – 305 бет
20. Богуславский М.М. Международное частное право: Учебник. – М.: Юристъ, 1999. – 408 бет
21. Вальтер М.М. Связь и сопоставление Римской конвенции, договора ВОИС по исполнениям и фонограммам (ДВИФ) и Соглашения по аспектам прав интеллектуальной собственности, связанным с торговлей (соглашения ТРИПС); развитие и возможное совершенствование охраны смежных прав, признаваемых Римской ковенцией //Бюллетень по авторскому праву, 2000, том XXXIV, №3. – 28-40 беттер
22. Гаврилов Э.П. Советское авторское право. – М.: Юридическая литература, 1985. – 466 бет
23. Гражданское и торговое право капиталистических государств: Учебник /Под ред. Е.А. Васильева. – М.: Международные отношения, 1993. – 571 бет
24. Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть). Комментарий. М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – А.: Жеті жарғы, 2000. – 726 бет
25. Гордон М.В. Советское авторское право. –М.: Наука, 1955. – 576 бет
26. Дозорцев В.А. Проблемы современного авторского права. – Свердловск: Свердловский юридический институт, 1980. – 378 бет
27. Дозорцев В.А. Исключительные права и их развитие /Права на результаты интеллектуальной деятельности. Сборник нормативных актов. – М.: ДЕ-ЮРЕ, 1994. – 619 бет
28. Дюма Р. Литературная и художественная собственность. Авторское право Франции: перевод с французского языка. – М.: Международные отношения, 1989. – 233 бет
29. Жан Муанэ. Частное копирование в сравнительном праве Франции. Тэзисы доклада на семинаре по смежному праву. – М.: Международные отношения, 1996. – 187 бет
30. Зенин И.А. Интеллектуальная собственность и ноу-хау: Учебно-практическое пособие. – М.: Юристъ, 2001. – 223 бет
        
        Жоспар
Кіріспе
1 ЗАҢ АЛДЫНДАҒЫ ЖАУАПТЫЛЫҚ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАҒИДАЛАРЫНЫҢ ТҮСІНІГІ
1. Заң алдындағы жауаптылықтың түсінігі
1.2 Заң ... ... және ... санкцияның қағидаларының
түсінігі
1.3 Заң алдындағы жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидаларының
түрлері
2 ЗАҢ ... ... ЖӘНЕ ... ... ... ... қағидасы
2.2 Әділеттілік қағидасы
2.3 Гуманизм қағидасы
ҚОРЫТЫНДЫ
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
КІРІСПЕ
Зерттеу тақырыбының ... ... ... ... бабы мемлекеттің ең қымбат қазынасы адам және адамның өмірі, құқықтары
мен бостандықтары деп ... Адам мен ... ... ... ... ... және қорғау мемлекет міндеті болып табылады.
Әрі қарай, ... 17 ... ... ... қол
сұғылмайды» делінген, яғни жеке ... ... ... Конституцияның аталған нормалары қоғамның қай саласы болсын,
қандай субъектілеріне ... ... тең ... ... ... тақырыбымыз құқық бұзушыға қолданылатын Заң алдындағы жауаптылықтың
және құқықтық санкцияның ... ... ... ... ...... ... құқықтық
қатынастармен, құқық қолданумен, құқықтық идеологиямен, құқық қорғаумен,
құқық бұзушылықпен тікелей ... ... ... ... ... Қазақстан қоғамы құқық бұзушылық санының айтарлықтай
өсуімен, мемлекет, оның ... мен ... ... ... ... қатынастардың өзге де қатысушыларының тарапынан ... мен ... ... ... құқықтары мен заңды мүдделерін
бұзушылықпен қақтығысып отыр. Осыған байланысты заң алдындағы жауаптылық
институты құрылатын ... ... ... ... өте ... ... өйткені, осы мәселедегі нақтылық заң шығарушылықтың тұрақтылығы мен
жүйелі келісімділігінің, бірыңғай құқық қолданушылықтың және де мемлекетте
заңдылық пен ... ... ... ... ... ... табылады.
Жоғарыда айтылғандарды ескере отырып, мақсаты осы феноменнің дамуындағы
негізгі мәселелерлі табу, нормативтік ... ... ... заң ... ... институтын жетілдірудің жолдарын
белгілеу болып табылатын ... ... ... ... Заң ... және құқықтық санкцияның қағидаларының анализі өте ... ... деп ... ... ... ... сол, бұл мәселе заң ғылымында
осы күнге дейін полемикалық болып қалып отыр. Заң алдындағы ... ... ... ... ... ... жоқ, заң ... жеке қағидаларын анықтау мәселелеріндегі көзқарастарда да
бірегейлілік жоқ. Сонымен қатар, осы ... ... ... ... ... ... құқық субъектілерінің қызметін алдын ала анықтайды,
атап айтқанда, құқыққолданушылар мен ... ал бұл ақыр ... пен ... тәртіптің жағдайына әсер етеді.
Жүргізілген зерттеулер осы уақытқа дейін заң алдындағы жауаптылықтың
теориясы да, Заң ... ... және ... санкцияның
қағидаларының тұжырымдамасы да ... ... ... ... ... Заң және оны ... үшін жауапкершілік өзара тығыз
байланысты және, осылайша қылмыстық құқық жалпы ... ... ... ... жалпыны ауыстыратын бөлік болып табылады» деп жазады.
Мойындауларды ... ... ... ... ... ... дәстүр
құқықтың жеке және жария болып бөлінуі ендігі жерде өзгеріссіз күйде бола
алмайды. Жеке және жария құқық ... ... ... режимдері бойынша
ажыратылады, бұл жеке-құқықтық және жария-құқықтық жауапкершіліктің
болмысына, мазмұнына, ... ... ... ... ... ... ... айтылғандарға орай, құқық теориясының затын және оның ... ... ... ... Заң алдындағы жауаптылықтың және құқықтық
санкцияның қағидаларының жалпы теориялық ... ... өте ... табылады.
Тақырыптың зерттеліну деңгейі. Заң алдындағы жауаптылық және ... заң ... ... рет ... Әр ... ... ... А.Н. Ағыбаев, С.С. Алексеев, Б.Т. Базылев, Д.Н. Бахрах,
С.Н. Братусь, А.С. Булатов, А.С. ... О.С. ... В.Н. ... ... О.Э. Лейст, В.С. Нерсяснец, С.С. Сартаев, С.Н. ... ... М.Х. ... ... М.Д. ... Р.Г. ... және
т.б. ғалымдар бет бұрған.
Қарастырылып отырған мәселе тек құқық теориясының ... ғана ... ... ... ... әкімшілік құқық ғылымдарында да
зерттелгендігін атап ... жөн. ... ... ... ... ... ... олардың көпшілігінде Заң алдындағы
жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидаларының ... өзге ... ... ... ... ... зерттеудің жеке
қағидалар шеңберінде шектелгендігін мойындаған жөн.
Курстық жұмыс кіріспе, екі тараудан, қорытынды, пайдаланған әдебиеттер
тізімінен тұрады ... ... ... ашылды.
Бірінші бөлімде заң алдындағы жауаптылықтың және құқықтық санкцияның
түрлері, түсінігі, қағидалары қарастырылды.
Екінші бөлімде заң алдындағы ... және ... ... жүйесін талдау берілді.
1 ЗАҢ АЛДЫНДАҒЫ ЖАУАПТЫЛЫҚ ЖӘНЕ ОНЫҢ ҚАҒИДАЛАРЫНЫҢ ТҮСІНІГІ
1.1 Заң алдындағы жауаптылықтың түсінігі
Әдебиеттерде заңды жауапкершілікті мемлекеттік ... ... ... сияқты құқықтың белгісімен тығыз байланысты, құқықтанудың фундаменталды
санаты деп айтылады. ... ... ... ... заңгерлердің
назарында келеді, алайда, ... ... оның ... және
теориялық өзектілігін арттыра түсетіндей.
Заңды жауапкерлік маңыздылығы оның екі түрлі табиғатымен ... ... бұл ... ... ... бұзатын азаматтарға әсер
етудің ең бір қатаң институттарының бірі, сәйкесінше ... ... өмір сүру ... ... ... бірі болып табылса, екінші
жағынан, заң алдындағы жауаптылық қоғамның қалыптасқан тәртіптерге ... ... ... ... ... Заң алдындағы жауаптылық
туралы дәлелді теориялық көзқарастарды жинастырып, өңдеу, аталған құбылысты
нормативті реттеуді оңтайландыруға ... ... және ... ... ... ... ... күшейтеді.
Жоғарыда айтылып кеткеніндей, заң әдебиеттерінде жауапкершілік тақырыбы
салалық ғылымда болсын, ... ... ... ... белсенді түрде
талқыланып келеді. Жауапкершіліктің мәніне байланысты барлық пайымдауларды
талдай келе, жауапкершілік түсінігін анықтаудағы ... ... ... ... ... ... көруге болады.
Осыдан келіп, теориялық негізі бойынша жауапкершіліктің барлық тұжырымдарын
екі топқа бөлуге болады.
Бірінші топқа ... ... ... ... ... қарастыратын көзқарастарды жатқызуға болады. Құқық бұзушылықсыз,
жауапкершіліктің болуы мүмкін емес.
Екінші топқа, ... ... ... ... ... сай ... деп, ... адамдардың, қоғамның, мемлекеттің
алдындағы қарыздарлық сезім деп, сыртқы және ішкі ... ... ... іс-әрекетін алдын-ала болжау мүмкіндіктері мен қасиеттерінің ара-
қатынасы деп, құқықтық ... ... ... деп пайымдайтын
көзқарастарды жатқызуға болады.
Жауапкершілік туралы сөз болғанда оның құқыққа қайшы әрекет пен ... ... ... ... ғана ... пайда болады.
Жауапкершілікті осылайша түсіну жалпылама ... ... ... теориялық тұрғы шеңберінің өзінде, жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... категорияны мемлекет пен қоғамның құқық ... ... ... ... нормаларының талаптарын орындатуға мемлекеттік
мәжбүр ету деп ... ... ету ... ... ... және ... ... жауапкершіліктің кез-келген құқықтық құбылыс секілді
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... мәжбүр
ету белгісі басқа да құқықтық құбылыстарға тән ... ... ... болып қызмет атқара алмайды.
Сондай-ақ, мұндай тұрғыдан келу жауапкершілк пен ... ... ... ... біріктіріп жібереді: мысалы ҚР Қылмыстық кодексінің 38
бабына сәйкес жаза сот ... ... ... ... ... деп ... Алайда заң шығарушы жауапкершілік пен ... ... ... ... ... ҚР ... ... 5 тарауында
қылмыстық жауапкершілік пен қылмыстық жазадан ... ... ... ... мемлекеттік мәжбүр ету түрінде түсіну ... ... ... ... ... ... ... түрлі қыры және түрлі көріністері бар. ... ету – ... ... мен ... ... ... өкілдірінің қоғамдық
қауіпсіздік пен тәртіпті қорғау мақсатында, құқық бұзушылықпен және ... ... ... ... мақсатында процессуалды тәртіпте бекітілген
мәжбүр ету ... мен ... ... ... санкцияларды
қолдану жолымен субъектілердің мінез-құлқы мен ... ... және ... да әсер ... Заң ... ... жалпы құқық
секілді мемлекеттік мәжбүрлеумен байланысты екені ... ... ... ... басқа да мәжбүр ету шаралары байланысты болып
келеді. Осыған байланысты теорияда ... ... ...... ... ... бұзушылықтың алдын алу үшін
қолданылатын, сондай-ақ қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету ... ... ... ету ... бір ... ... ... құжат тексеру, бостандықтан айыру орындарынан босап шыққан
тұлғаларды әкімшілік ... ... ... ...... ... ... тоқтату үшін немесе
олардың зиянды салдарының алдын алу үшін ... ... ... ... бір түрі.
Жауапкершілікті мемлекеттік мәжбүр ету деп түсінуді басшылыққа ала
отырып, ... ... мен ... ... ... ... деп
айтуға толық негіз бар деген қорытындыға Д.Н. Бахрах келеді [4, 21 б.].
Мұндай ... ... ... ... деп ... ... ... қолдану мен бұлтартпау шараларын ... ... ... ... ... мәжбүр ету шараларының ішінде қорғау ... ұғым да бар ... ... ... ... түсінікпен шектеулер
туралы сұрақтар осы күнге дейін жалғасын ... келе ... ... ... ... ... шаралары деп құқыққа қайшы әрекеттері үшін
немесе субъективті құқықты бұзғаны үшін тұлғаға қолданылатын жеке ... ... ... ... ... көздемейтін, заң шеңберіндегі
құқықтық шаралары деп ... ... ... қатарына мәмілені жарамсыз деп
тануды даулау, құқықты мойындау, шарттан бас тарту мысалдарын келтіруге
болады. ... ... ... ету ... ... ... ... жауапкершілік шаралары болып табылатынын мойындау қажет.
Мұндай қорытындыға көбінесе И.С. Самощенко мен М.Х. ... ... ... ... ... ... отырып, олар «қорғау
шараларын бөліп ... ... ... ... ... ... теріс жауап қайтаруы, құқық бұзушылыққа мемлекеттік ... ... ... түрлі тәртіптегі құбылысқа ... ... ... . Қорғау шаралары мен жауапкершілік шараларының арасын
шектеуге С.Н. Братусь те ... ... Ол ... міндеттерді мәжбүрлеп
орындатуды заң алдындағы жауаптылық деп қарастырады. Зиянның орнын толтыру,
оның пікірінше, қорғау шарасы да, ... ... да ... ... ].
Д.Н. Бахрах жауапкершілікке қалпына келтіру ... да, ... және ... алу шараларын да енгізеді ]. ... ... деп ... ... деп ... Әрекет етіп тұрған
заңнамаларды ... заң ... ... ... ... ... пайдаланатынын көрсетеді. Егер бір құбылыс
туралы сөз болса, онда екі түрлі термин қолданудың ... ... ... ... ... ... мен жауапкершілік шаралары мәні бойынша
айырмашылықтарға ие. ... ... ... ... ... өтті. Ал
жауапкершілік шаралары деп заңмен рұқсат берілген шеңбер мен ... ... ... сипаттағы құқықтан айыруға әкеліп соғатын, ... ... үшін ... ... ... ... үшін қолданылатын құқықтық
тәсіл деп түсіну керек деп ойлаймыз. Осылайша, жауапкершілік шаралары мен
қорғау шараларын ... ... жеке ... ... ... құқықтан
айырылуға әкеліп соғады ма жоқ па, сол жағынан ... ... ... айта ... жәйт, «айыру» категориясы осы күнге дейін даулы ... ... ... ... ... ... ... жаңа міндетке
ауыстыру, бұзылған міндеттен шығатын немесе құқықтан ... ... ... жаңа ... қосылуы, құқықтық мәртебесі өзгеруімен
байланысты құқық бұзушы үшін жағымсыз салдары деп түсіндіріледі. ... ... ... ... ... ... мен ... міндеттер
жүктеуден көрініс табады, яғни заң алдындағы ... ... ... ... ... ... әкеліп соғады. Алайда, қорғау шараларын
қолдануда субъектіде кейде қосымша ... ... ... ... тиісті
емес сападағы тауар берілген сатып алушы тауардың кемшілігін белгіленген
мерзімде ... ... ... ... ете ... яғни ... ... қолдана
алады. Бұл жағдайда сатушыда алдын болмаған, қосымша міндет пайда болады:
тауардың кемшілігін жою жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... өзгеруіне әкеледі.
Құқықтан айыруды субъектілерге тиесілі конституциялық құқықтардан (өмір
сүру, бостандық, жеке басқа қол сұғылмаушылық, тұрғылықты ... ... ... не ... немесе мүліктік саладағы кемсітуден ... заң ... ... ... ... ... деп түсінген жөн
деп ойлаймыз.
Мәлiметтi байқамай жасалған құқық бұзушылық ... ... ... мәжбүрлеу мүмкiн емес, сондықтан осы тұжырымды
жақтаушылары ... ... ... тек қана ... ... ... ... затты сатып алу кезінде қандай да бір ақаулықтар немесе
шектеулер пiшiнде жоқ, ... ... ... ... ... ... жағдайдың салдарынан заттың немесе мүліктің ақаулығы пайда
болса, ... ... ... тарапқа қолданылмайды. Осы позиция
қазiргi таңда ғалымдардың пікірі бойынша мемлекеттің қателігі деп ... ... және ... екi әр түрлi ұғымдар мұндай ... ... ... ... - бұл ... ... ... өмiрлiк қағида, көзқарастар, бағалар, ... ... ... және ... қатынастарына негiзделген,
қоғамға, мемлекетке, ұжымға, жанұяға, қоршаған ортаға ... ... . ... және ... - ... ... әр түрлi
топтары және оның теңестiре алмайтын және ... ... ... ... ... ... ... айғақсыз тарату болып табылады[3].
Тiптi, (жауапкершiлiктiң өлшемдерiн материалдық құқықтық қатынаста
қолдану) өлшем ... ... ... ... ... С.Н. Братусь осыған ... ... ... ... мiндеттiң орындалуы жанама түрдегi ... ... ... Егер ... ерiктi жағдайда орындалса, онда бұл ... ... ... ... бұл ...... ... сыртқы пiшiннен әсер етуiн тәуелдiлiк ете алмайды, деп ойлайды. Бұл,
оқиғаның сипаттамасы туынды қолданудың түрі ретiнде факультативтi ... ... ... түрі ... факультативтiк
жауапкершілік болып санналады. Жауапкершiлiктiң өлшемi оның қолдану
әдiстемесі ... ... ... тыс сақтайды.
В.М. Горшенев және В.В. Меньшиктің пікірі бойынша заңды ... ... ... ... адам және тағы ... тұлғаның мемлекетпен
танылатын қабiлеттiлiктерін қолдану кезінде ... ... ... ... ... ... ... түрде мемлекеттiк ықтиярсыз әсердi
қолдану кезіндепайда болатын жауапкершілік. В.М. Горшенев және ... осы ... Э. ... өз ... ... ... көрcеткен: парыздың ұғынуымен тұлға құқық бұзушылықа әдейі барады,
заңды түсінеді(адамның қабiлеттiлiгi өз ... ... ... заңды жауапкершілікті қолдану міндетті болып табылады . И.С. Самощенко
және М.Х. ... ... ... ... мазмұнына қосылған
жауапкершiлiктiң түсiнуiне мұндай тәсiлдеме iс жүзiнде әдiл көрсеткен .
Одан ... ... ... ... ... ... негiзге ала
отырып, заңды тұлғаларды заңды жауапкершiлiгінің табиғатын анықтау мүмкiн
емес деп көрсетедi.
В.М. ... ... ... ... ... ... айыруын құқық бұзушылық кезінде және ... ... ... ... қолданылу мәртебесінiң компоненттеін бір бірлеп деп
түсiндiре бастады. Ол мұндай түсiндiру барысында екi ... ... ... заң ... қалай қолданылған және нақты
құқықтық қатынастың қалай пайда болғандығы . Егер ... ... ... ... ... реттейтiн заңға сүйенген нормалардың
тобы) заңды жауапкершiлiк институты қолданса, жеке ... ... ... болса, онда - заңды жауапкершiлiк бұл құқықтық ... ... ... теориясының мiндетi деген анықтамаға сай болар еді.
Өз уақыты ... ... ... ұғымы анықталып және
заңдық жауапкершiлiк ерекшеленіп келген. В.А. Тархов ... ... ... кезінде өз әрекеттерiнне есеп беру, деп ... . ... ... ненi ... ... жауапкершiлiк бар болғанымен
қолданылылмайды. Жауапкершiлiкке тарту қажеттiлiк ... ... және ... ... бұзады. Заңды жауапкершiлiк - бұл
мiндеті реттелген құқық өз ... есеп беру ... ... «Есептiң
талап етуi - жауапкершiлiктiң негiзгi белгiсі және мәнi, ал ... ... - бұл ендi ... ... . Айтып ескертетін жайт ,
жауапкершiлiк термины түсiндiрілуi сол сияқты ... ... ...... ... ... ұшыраған. Бұл феномен назарсыз
қалдырмады, терминның ... не ... ... ... ... ... ... жемiссiз болып қала бермеді. Анықтамасын әр түрлі ғалымдар әр
түрлі жорамалдады, бірақ нақты, ... ... ... жок. Ол ... ... қолданылмайтын, өйткенi бұл позицияда сезiктi,
айыпкер, айыпталушы үшін ... ... ... ... ,
семантикалық iздеулер туралы түсіндермелер аз, өйткенi ол әр түрлi сөздерді
және түсініктерді білдіреді және де арқа ... ... ... ... ... ... жiберетiнiн атап өтiледi. Семантикалық
iздеулер құқықтың зерттеуiн алмастырып отырады , ол қарама ... ... Заң ... ... және ... санкцияның қағидаларының
түсінігі
Әлденеше рет заң алдындағы жауаптылық қағидалары теорияның зерртеу пәні
болған. Сонымен қатар ... күші ... ... ... мәні мен ... ... жинақталған болатын. Бұл ретте Заң алдындағы
жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидасы ... ... және ... ... ... жүйесінде алатын орнына аз көңіл бөлінген.
Заң алдындағы жауаптылық құқықтық құбылыс екендігі күмән тудырмайды,
демек онда ... ... ... ... ... қатынастардың
реттеуішінің бірі ретінде көрініс табады. Осыған орай «Заң ... ... ... ... ... ... ... арқылы
ашу керек.
Құқық қағидаларының мәселесі құқықтанудың аса маңызды ... ... ... ... мәні мен ... ... құқық
жүйесінің қалыптасу негізін, қайсы бір құқық жүйесінің ерекшеліктерінің
себептерін айқындауға мүмкіндік береді.
Кейбір авторлар ... ... ... нормалар» категориясы
арқылы ашуға тырысуда . Бұл ... ... ... ... ... ... ... ашу концепциясымен органикалық байланыстағы, бостандық
шарасы ретінде түсінумен, оның ... ... іске ... ... қатар, объективті нормалар негізі ... ... ... ал заң ... оларды тану мен айқындау
ғана қалады деп саналады. Құқық ... ... ... ... ... жүргізілуде, алайда бұл ізденістердің қорытынтысы
әрқашан субъективті,сондықтан олар әр ... және ... ... олардың объективті негізінде «бостандық шарасы», «биліктің,
бағынуды талап ететін бұйрығы», «ақылдың ұйғарымы», ... ... ... ... ... ... «таптық ынтымақтастықтың нормалары»,
«қоғамдық бекітілген ... ... ... ... ... ретінде қарастырылған болатын. Құқық қағидалары ұғымын «объективті
нормалар» категориясы арқылы ашу ... ... ... ... ... деп ... ... объективті нормалардың
табиғаты мен қайнар көздерінің, кіммен ... және заң ... ... қабылдайтыны түсініксіз. Екіншіден, егер, бұндай нормалар расында
бар және олар заңдардың мазмұнын болжайды (болжау керек) деп ұйғарсақ, ... ... неге ... ... ... түрі бар ... түсіндіру қиын
болады, өйткені объективті нормалар бірыңғай[5].
Құқық қағидаларын аталмыш, ұғымын отандық және ... ... ... ... «ақиқат нормаларымен» теңдестіруге негіз жоқ
деп ойлаймыз. Құқықтық нормаларды «ақиқат» және «ақиқат емес (жалған)» ... ... ... ... ала ... бірін-бірінен ажыратуға
болатын өлшемдердің жоқтығы. Ондай өлшемдер ретінде, қоғамдық тәжірибеде
расталмаған, идеологиялық штамптар мен ... мен ... ... прогресстің абстрактілі ұғымы аталатын. Дәл осы себептен нормалар
жігін «ақиқат ... ... және ... «жалған (ғылыми
емес,кертартпа)» деп негіздеу сәтті болмады . Құқықтық нормаларға «ақиқат»
және ... ... ... ... сілтеген авторлармен
келіскеніміз жөн. Мысалы, Ганс ... ... бір ... заңның ресми
хабаршысы мен ғылыми түсініктеменің, қылмыстық кодекс пен қылмыстық ... ... ... ... ... ... алмайды. Бұл
айырмашылықтар келесі жағдайларда ... ... ... еш ... ... және ... ... құқықтанумен
тұжырымдалған міндеттеме туралы пікірлер ақиқат және жалған болады ал,
билікпен бекітілген, ... ... ... ... ... ... ... немесе жалған бола алмайды, бірақ олар нақты
немесе жарамсыз болады, сонымен қатар, ... ... ... ... бола ... олар я бар, я жоқ ... тек қана деректер туралы
пікірлер ғана ақиқат немесе жалған бола ... ... ... ... құқықтың нысаны мен мазмұнының елеулі қасиеттерін, оның
жалпы және қажетті ерекшеліктерін, негізгі қағидаларға жатқызады ... ... ... ... ... ... емес, және ... ... де» бола ... деп ... ... ... ... мазмұнына қатысты, құқықтан талап етілген осы ... ... ... ... ... ... ... Құқықтың құрылымдық
элементтері құқықтың барлық жүйелерінде, барлық тарихи типтерінде бірыңғай,
бірақ құқықтың қағидалары ... ... ... дәл сол ... осы
қоғамның құқығына сапалық анықтама береді.
Отандық теорияда, құқық қағидаларын, құқықтық реттеудің жалпы бағыты
мен ... ең ... ... ... жетекші идеялар ретінде
түсіну кеңінен таралған . Құқық ... ― бұл ... ... ... ... асуына белгілі бір түрде әсер ететін және ақыры
соңында құқықық ... ... ... ... ... ... келіскеніміз жөн.
Құқық қағидалары ұғымын жазып шығу тек оның табиғатын, құқықтық
құбылыстардағы іске асу ... даму ... ... ... мүмкін болады, деп ойлаймын. Қағидалар-идеясының қалыптасуы ... ... ... ... ... ... жөн болар.
Сонымен қатар идеялар тек ... ғана ... деп ... ... Мысалы, құқық қағидасы-идеяларының қалыптасуының алғашқы
сатысы, «құқықтың идеялары қағидалар ретінде ұғымдарда және ... ... ... ... ... деп ... ... заңи
білім құқықтық идеялардың тірегі болады. Құқықтық теория ... ... және ... ... ... ... ... ретінде
әзірлеу». Құқықтық қағидалар идеясының қалыптасу процесін бұлай талдау
әдісі өте жеңілдетілген, деп ... ... ... ... ... ... теорияда емес, сонымен қатар басқа да ғылымдарда қалыптасады.
Екіншіден, олар тек қана ... ... оған қоса ... ... ... ... да пайда болады. ... ... ... ... ... айрықша болып келеді, өйткені олар, ... ... ... кей ... ... ... Құқықтық санада қалыптасқан идеялар, ... ... ... ол заң ... ... керек, өйткені, концепция,
доктрина, ғылыми қорытынды, әлде не туралы түсінік ретінде бар ... ... ... ... ... ғана ... қағидасы бола алады.
Құқық шығармашылық процессі кезінде заң шығарушы тек қана өз ... ... ... саяси және қоғамдық процесстерге азда ... ... ... ... ... да ... деп ... Олар қоғамның
бетке ұстарлары, төрешілдер, әлеуметтік топтар, қабаттар және т.б. болуы
мүмкін. Мұратында заң шығарушы ... ... ... ... ... ... ... қамтып көрсетуі керек.Әдебиеттерде, қағидалық
сипатта болатын ... ... ... ... ... ... ... өйткені олардың орындауға міндетті күші жоқ, екені
әділ ... ... ... барлық идеялар, ... өте ... және ... ... өзі құқық қағидасы бола
алмайды[6].
С.С.Алексеев негізі құқықтық нормаларда ... ... ... жатқызуға болмайтынын өте әділетті атап өткен. Олар
құқықтың қағидалары емес, тек қана ... ... ... ... ... ... құқық қағидаларына, құқық
нормаларында бекітілген идеяларды ғана жатқызуға болады. ... ... ... ... ... екі ... ... және жанама жолмен
бекітілуі мүмкін. Жанама бекітулер, норма тұжырымдамасы белгілі бір құқық
қағидасын жаңғыртқан ... орын ... ... ... нақты нормаларда
тікелей бекітілмеген, бірақ олардан шығарыла алатын қағидалар құрайды.
Құқықтық нормалардан шығарылатын ... ... ... ... құқықтағы қағидалардың бекітілуіндегі айырмашылық, ... ... ... деп есептеймін. Заңнамалар тарихын
зерттеу барысында, алғашында жүріс-тұрыс ережелер нормасы пайда болғанын,
көруге ... ... ... ... норма-қағидалар туралы
білмеген, олар тек заң ... ... ... ... ... олардың деңгейі жоғары болған сайын, арнайы норма қағидаларында
бекітілетін, құқық қағидаларының да саны көбееді, деген ... ... ... ... заңи акт құрастырудағы кейбір жағдайларда, қағиданы
жалпы норма түрінде емес, жүріс-тұрыс ережелер нормаларының жиынтығы ... ... ... ... ... ... ... ережелердің мәнін кемітпей,
оларды құқық нормалары деп есептемейтінін, атап ... жөн. О.Э. ... ... ... және ... ережелер нормасы деп бөлуге
ешқандай объективті негіз жоқ өйткені құқықтың мағынасы ... ... мен ... ... ... деп есептеген. Норма
қағидалар, көптеген құқық нормаларының жақша сыртына шығарылған жүріс-тұрыс
ережелері, ... әр ... ... ... және заңи ... ие
болатын, жоғары дәрежелі жалпылау нормативтік бұйрығы болып саналады.
Бұндай ... ... ... деп ... ... да, ... жалпылау сипаттағы құқықтық жарлық болып саналатындықтан,
айрықша ерекшеліктерге ие. Бірақ сонымен қатар ... ... ... ... тіке ... ... ... ережелері де бола алады.
Мысалы, ҚР Конституциясының 4 ... ... (ал ... ... ... ... бекітілген) оның нормалары ҚР – ның ... ... тіке ... ... жіне ... заңи ... ие [1]. ... қатар
норма қағидаларға құқықтық нормалардың барлық белгілері органикалық тән:
нормативтілік, жүйеліллік, жалпыға бірдейлік, формальды анықтылық, мемлекет
тарапынан ... ... ... мемлекеттік жүріс-
тұрыс ереже-нормаларымен бірдей тұжырымдайды. Неге белгілерінің ... ... ... ... екі құбылысты әр түрлі сияқты қарастыру
керек екенін елестету қиын?
Алайда, отандық теорияда норма-қағидаларға кейде заңдарда және ... ... бар ... ... ... ... негіздеуге және қолдауға тартылған ... ... ... ... ... ... ... заңдағы мұндай
ережелерді, ресми түрдегі (мақсат бекітетін) ... ... деп ... ... ... ... ақиқаттың құрылысы және қызмет ... не бір ... ету ... заңи ... ... тұрған
міндеттерін жариялайды. Бұндай нормалар қатарына нормативтік ... атап ... ҚР ... ... ... ... актілердің ережелері жатады. Мәселен, О.С. Иоффе
мен М.Д. Шаргородский, КСРО социалисттік жұмысшы және ... ... ... 1936 жылғы КСРО Конституциясының 1 бабы туралы ... ... ... формуласы емес, заң бабы тұрғандықтан, біз ... ... ... ретінде қарай алмаймыз, сонымен қатар одан шығатын заңи
талаптарды да анықтауымыз керек және бұл бап шын ... ... ... ... және біздің мемлекетімізді
таныған, оның заңдарын таныған барлық мемлекеттерден КСРО-ны социалисттік
жұмысшы және ... ... ... ... талап етеді. Оның
диспозициясы осындай» . Құқық теориясының көзқарасы бойынша, ... заңи ... ... ... атап ... ... ... заңдағы бұндай ережелер тіпті құқық жүйесіне кірмейді
өйткені, онда құқық нормалары жоқ және олар ... бір ... ... Бұл ... құқық теориясы өкілдері, заңнама ұғымы
құқықтан кеңірек екенін әділетті атап өткендіктен, бұнда ешқендай қарама-
қайшылық жоқ ... Заң ... ... және құқықтық санкцияның қағидаларының
түрлері
Заңи жауапкершілік қағидаларын ... ... ... ... ... ... ... құқығының жалпыланған сипаттамасын
береді және осы ... ... ... ... ... Ұстанымдарды
талдау жауапкершіліктің нақты сұрақтарын теориялық өңдеуде және заңды
жауапкершілігіндегі шаралар сияқты ... ... ... ... ... ... білдіреді. Заң алдындағы жауаптылық
ұстанымдарының түрлері әлі ... ... ... ... ... әдебиетте
айтылған болатын. Бұл осы сұрақ бойынша көзқарастардың көптігін ғана емес,
сондай-ақ ... ... ... ... және жалпытеориялық
жұмыстарды талдау қарастырылған ұстанымдарды біріктіретін ... ... ... ... ұқсас ұстанымдарға сүйенгенімен, алайда, осы
ортақ белгіде жасалған олар ... ... ... ... жиі бірікпейді, кейде дәл бірдей сапа мен рөлді оған тікелей қатыссыз
артық бөліп қараса, кейде керісінше оның ... ... ... ... ... заң алдындағы теңдік, жауапкершіліктен
бұлтартпау, жарыспалылық қағидаты және құқығын ... ... ... мақсаттылық, айыптылығы үшін жауапкершілік арту, іс
әрекеті үшін жауапкершілік ... ... ... ... және т.б. заң ... ... ... ретінде
айтылады. Б.Т. Базылев атап көрсеткендей, расында аталғандар айтарлықтай
жауапкершілік ... ... ... ... ... ... ... жаза тағайындау ұстанымдары, немесе құқықбұзушылық құрамының
элементтері. Әдебиетте көрсетілген кейбір жауапкершілік ... ... ... ... олар ... ... ... тек жеке
жауапкершілік түрінде ғана ... ... ... мен ... ... заң ... ... жатады. Жауапкершілікке тартылған, яғни қылмыс
жасады деп ресми ... ... ... ... қолданатыноны
айыптаушы мемлекеттік органмен анығында бірдей дәрежеде бола алмайдыдеп
атап көрсетті О.Э. Лейст. Кім ... ... ... ... ауыртпалығына», яғни тәртіп бұзушылық айғақтарын және оның
айыпталушымен жасалғандығын дәлелдеуге, немесе істі ... және ... ... ... бұл ... ... да бір шамада жарыспалылық
қағидатымен теңеледі .
Құқығын қорғау, жауапкершілікке тартылған тұлғаның не үшін айыпталғанын
білу, оған келіспеу, істің ... ... ... ... ... ... шараларын қолдану және ... ... ... ... ... ... шешімге және оның орындалу тәртібіне
шағымдану және т.б. мүмкіндігін ... ... ... құқық
ретіндезаңмен бекітілген.
Жарыспалылық қағидасы мен құғығын қорғау ... ... ... ... ... ... және олар заңи ... туралы
қағидаларды жүзеге асырумен сөзсіз байланысты. Бірақ оларды ... ... ... ... ... ... ... атап көрсетілгендей, заңи жауапкершілік институтына тек ... ... ... ... ғана ... ... құқығын қорғау туралы іс жүргізу қағидалары оның ... ... ... ... ... негізінен институт құқығына ұқсас
заңи жауапкершілік ұстанымдары және құқық жүйесіндегі басқа элементтердің
ұстанымдары теңдестіріледі (азаматтық іс ... және ... іс ... ... ... ... жүзеге асыруды
реттейтін әдебиеттерде көрсетілген ұстанымдарға жатқызуға ... ... ... ... ... бірі болып
табылатын кінәсіздік ... заңи ... ... жатқызылмайды. Одан бөлек, күнәсіздік презумпциясы жан-жақтылықтан
айырылған, өйткені ол көпшілік-құқықтық жауапкершілік туралы ... ... ... ... ... ... басқа ұстанымдар – ... ... ... ... ... заң ... де ... жиі заңи
жауапкершілік ұстанымдары ретінде атайды. Мысалы, В.С. ... және ... ... ... ішінен дәлелділікті бөліп қарауға
болады деп есептейді . Оның ... ... істі ... ... жинау және жан-жақты бағалау, ... ... оған ... ... тұлғаның кінәлілігі, заңмен
қарастырылатын санцияда қолданылатындығы туралы айғақтардың қорытындысы;
екіншіден ... ... ... сәйкес нақты жазалау, зиянды
өтеу шараларын анықтау қарастырылады. Олардың ... ... ... ... санкциясын қолданғанда тәртіп бұзушылық болғандығын анықтау
дәлелділікпен көрсетіледі, бірақ санкцияны нақтылауда: келтірілген зиянды
өтеудің көлемі мен ... ... ... азайту немесе бөліп төлеу
мүмкіндіктері туралы), құқыққа қайшы жағдайларды жою тәсілдері,шығындар мен
залалдарды өтеу ... және т.б. ... ... ... ... дәлелділік ұстанымдары жауапкершіліктің іс жүргізу жағын
бейнелейді деп атап ... ... ... ... институты –
материалдық құқық институты, демек, оның іс жүргізу жағы – ... ... ... жеке жиынтығымен сипатталатынын тағы да
атап өткім ... ... ... ...... ... ол құқықтық
актілерді қолдануда ұсынылатын талап деп ... ... ... ұстанымы заңи жауапкершіліктің ерекше
құқықтық құбылыс және ... ... өзін ... мен ... ... ... тепе-теңдік ұстанымдарында көрсетілген құқықтың барлық
шынайы қасиеті мен талаптарына сәйкес келуі тиіс дегенді бөліп көрсетеді.
Заңи жауапкершіліктің ... ... ... (ол ... жүзеге асқанға дейін) оның табиғи құқығымен шартталған. Дәл құқық
шаралары сияқты заңи жауапкершілік құқық бұзушылыққа және ... ... ... ... ... ... құқықтық жауаппен бірдей түрде
бола алады .
Автор ұстаным құбылысы мен табиғи ... ... ... ... теңдестіріп отыр деп ойлаймын. Заңи жауапкершілік ... ... ал заңи ... институты – құқық жүйесінің бөлігі
екендігіне күмән жоқ, осыған орай бұл ... ... ... ... белгілері мен ерекшеліктерін көрсетеді. Бірақ, ерекшелік құбылысын
ұстанымдарға жатқызу дұрыс болмас еді, өйткені қаралып отырған категориялар
әртүрлі жазықтықта «жатыр». Ұстанымдар – ... ... ... ... ол ... қандайда бір өзгешеәсер ететін ойлар, пайда болудың
мазмұны мен ... ... ... ... ... белгілердің жиынтығы
ретінде оған пайда болған сәттен бастап оның ішкі жағын сипаттайды[8].
Одан ... В.С. ... ... ... ... басқа құқықтық құбылыстарға дәл осы ... ... деп ... болады.
Бірнеше авторлар, мысалы, И.С. Самощенко және М.Х. Фарукшин заң
алдындағы жауаптылық ... ... ойы, ... ... қасиеттері, адамдардың туыстық немесе басқа байланыстарын емес,
тек мінез-құлық жауапкершілігін ғана жатқызады.
Барлық тәртіп бұзушылық ... және ... бір зат ... аңдардың әрекетінен емес, сөзсіз адамдардың ... ... ... ... мойындалған. «Іс-әрекет» термині адам
мінез-құлқының екі түрін көрсетеді – оның ... ... және ... ... ... ... адам ... объективтендірілген
түрін көрсетеді. Жеке адамның ойы, сезімі құқық бұзушылық бола ... ... ... ... ... ҚР заңнамаларынан да көрініс
тапты. Мысалы, ҚР ҚК 3 бабына сәйкес ҚК қарастырылған ... ... ... бар ... ... ... ... болып
табылады.
Алайда, көпшілік құқыққақарағанда «іс-әрекетке жауапкершілік» тезисі
азаматтық құқық үшінайтарлықтай маңызды емес деп ... ... ... заңи ... шараларын қабылдау туралы шешім қабылдағанда, сот
көбінесе құқыққа қайшы іс-әрекеттерді, қарыз ... ... ... ... ... ... іс-әрекеттің
салдарын, жағдайын, оның құқық бұзушылығын, ... ... ... т.б. ... ... пен ... арасындағы байланыс жобаланады,
бірақ, іс-әрекеттің өзі зерттелмейді. Шындығына келгенде, қарыз алушының
қандай ... ... ... ... ... ... орындаудың себептері болғандығы туралы кредиторға, қарыз ... ... үшін ... ... ... талаптарды
қарастыратын сотқа да мүлдем айырмашылығы жоқ. Қарыз алушыны осы бұзушылық
қандай әрекетке немесе әрекетсіздікке апарып ... заң, ... ... ... үшін ... ... ... орындамаудағы қарыз алушы тарапынан
бақылаудың болмауы; оның қызметкерлерінің ұқыпсыздығы немесе біліксіздігі,
құрылыс ... ... ... ... кемшіліктері, қарыз алушының
басқа өндіріспен жеткіліксіз белсенді жұмысы және т.б. Заңда ... ... бұл ... ... ... қандай әрекеттерінің нәтижесінен
болғандығы емес, міндеттемелері бұзылған айғақ қана қарастырылады. Сонымен,
азаматтық құқықта осындай ... ... ... ... ... ... ... (әрекетсіздік) емес, қарыз ... ... ... ... үшін жауап беретінін мойындау керек.
Сондықтан, іс-әрекетке жауапкершілік туралы ереже заңи ... ... ... ... ... ... сипаттамаға
жатпайды,одан бөлек, кейде оның басқа құқықтық ... ... ... ЗАҢ ... ЖАУАПТЫЛЫҚТЫҢ ЖӘНЕ ҚҰҚЫҚТЫҚ САНКЦИЯНЫҢ ҚАҒИДАЛАРЫНЫҢ
ЖҮЙЕСІ
2.1 Заңдылық қағидасы
Заң алдындағы ... жеке ... ... ... заң ... ... ... айналысқан барлық
ғалымдар дәстүрлі бөліп қараған ... ... ойға ... Бұл ... барлық ұстанымдардың мағынасын ашады: бұрын айтылғандай идея заңмен
бекітілмеген, құқықтық ұстаным болып табылмайды. ... ... ... ... ... ... мазмұныды осыған дейiн iстеп шығармағанын
көрсету керек. Бұл едәуiр дәрежеде заңдылықтың дәрежесiнiң көп мәндiлiгiмен
байланған, не заңды ... ... ... ... ... ... ... зерттеушiлердің көзқарастары құқықтық теорияда қабылданған үш
сапаның ішінде ... ... ... ... ... әдiс және
құқық тағы басқа көздерiнiң заң күшiндегi нормативтiк актiлердiң ... заң ... ... ... ... ... және ... қатысушыларының (қызмет) мiнез-құлықтың сәйкестiгiнiң
тәртiбi, заңи жауапкершіліктің ... ... ... органдардың
қызметінің заңдылығымен байланыстырады.
А.Ф. Черданцев, мысалы, заңдылық ... ... ... ... органдарға;
б) нақты жауапкершілік шараларын қарастыратын заң негізінде (заңды
дәлелділік);
в) ... ... факт ... ... ... жағдайда
(ақиқатты дәлелділік);
д) қылмыстық жауапкершілік арту кезіндегі ұқсас құқықтарға жол бермеу
негізінде .
И.С. Самощенко және М.Х. Фаркушин: ... ... іс ... ... ... талаптары, - құзіретті органдарға заңмен
бекітілген тәртіпті және ... ... ... істі ... және ... ... ... керек .
Заң алдындағы жауаптылық аясында заңдылық ұстанымы мазмұнына басқа
талаптарменқатар тек заң ... ғана ... ... ... және сол ... қатаң дәлелділігін талап етеді.
Заң алдындағы жауаптылықтың заңдылық ұстанымына мұндай ... ... ... ... ... табылмайды[9].
Бiрiншiден, әрине, заңдардың талаптарының ұдайы орындауы заңдылықтың
дәрежесi әсiресе ... ... жиi зат ... ... жеткiлiктi
лауазымды тұлғалардың барлық азаматтардың ... актi оған ... ... ... заң ... ... ... керек емес, соның
iшiнде және соңғы кезде. Алайда, зерттеу және ашылуы үшiн мұндай анықтамасы
заңды жауапкерлiгiнiң қолданбайтын ... ... ... ... айтылғандай, заң алдындағы жауаптылық ұстанымдарын
құқықтық институт ... ... ғана ... ... Және ... ... заңды жауапкерлiктiң қағидасы сияқты заңдылық жүйенi түр
емес соншалықты болып жаңа ... ... және жаңа ... ... ... өте жақсы айқындалғаннан жоғарыда
көрcетiлген.
Екiншiден, осы жол ... ... ... оның ... ... жауапкерлiктiң институты заттық - заңға сүйенген болып
табылғаны ... ... ... ... заң ... жауаптылық
шараларының қолдану тәртібі басқа құқықтық нормалармен реттеледi, атап
айтқанда, iс ... ... ... Сонымен, заңды жауапкерлiк
емес, тиiстi процесстiң қағидасы құзіретті ... ... ... ... ... оған ... заңға сәйкес
(қылмыстық, азаматтық және т.б.) нормаларымен сипатталады.
Зерттеушілердің басқа тобы заң ... ... ... ... оның ... ... байланысын орнату жолымен
ашуға тырысты.
Сонымен, заңдылық оның түрі жағынан заңи жауапкершілік ұстанымдарының
барлық жүйесін ... ... күші ... ... Мұндай заң
алдыңдағы жауаптылықтiң заңдылық ұстанымын ұғыну жолының құндылығы, автор
ресейлiк құқықтық ... ... ... ... ... ... ... қоғамның саяси өміріндегі заңдылықтың өзіндік мәсеребесі жеке
құқығына қарағанда мағыналы деген ойын білдірді. Оның ... ... ... ... түрінде қоладнылатын заңдылық, құқыққа
қатысты негізгі анықтайтын қандай да бір дәрежеде болады және ол жәй ... ... ... ... ... терминін қолдану қажет деп
санайды ... ... ... ... ... заңи жауапкершілікті
бұлтартпаумен және жекеленумен нақтыланды. Мұндай ... ... деп ... ... ... ... ұстанымына
да, құқық қолдану қызметінің ұстанымына да жатпайтындығы туралы ... ... ол ... ... органдарының қызметi үшiн міндетті
талап ретiнде орнатылмаған. Сондықтан нормативті сипатқа ие ... ... ... ... ... ... ... елестету
қиын. Жекелену жауапкершілігі, біздің ойымызша, бұл ... ... ... заңи ... әділ ұстанымы айқындалады.
Айтылған ескертулерден басқа, келтiрiлген пiкiрлердiң ... ... ... ... сол ... қағидасында болатын
айғақ, басқа қағида заңды жауапкершілiгiнiң мазмұнынан iс жүзiнде ... ... ... Тiптi ... ... маңызды заңға сүйенген
«құқықтық күштің» рөлi басқалар үшiн ... ... ... ... ... ... осы қағиданың әсер
етулерiнiң тек қана жалғызы шағылысу ... ... және оның ... ... ... ... Заң алдындағы жауаптылықтың
заңдылық ... ... ... ... ... ... ... басталу негізіндегі заңдылықпен байланыстырады.
Сонымен, И.С. Самощенко және М.Х. Фарукшин заң алдындағы жауаптылықтың
материалдық жағын бөліп ... және ... ... ... ... жағына қолданысынан тұрады, ... ... ... ... және заң ... ғана рұқсат етіледі» .
Б.Т. Базылев заң алдындағы жауаптылықтың негізін қалаушы ұстаным
заңдылық ... ... ... деп ... . ... М.Т.,
Вайсберг Л.М. пікірі бойынша, сонымен бiрге, құрамның барлық элементтерi
тек қана құқық бұзушылық құрамының ... ... ... жағдайда
жауапкершiлiктiң міндетіндегі заңдылықтың барлық қағидасы ... ... ... ... жауаптылық заңдылығының қағидасының зерттеу жолы өте
қолайлы, және өзi тұтас көрiнiстегi бұл қағиданың мазмұны ... ... ... заң ... ... ... ... органның
өте маңызды қоғамдық қатынастардың реттеу бағытталған ... заң күш ... заң актi ... ... ретте тек қана заңдарымен реттеледi.
Мұндай түсініктегі заңдылық ұстанымының құқықы бекітілуі азаматтардың
құқықтары, бостандықтарын және мүдделерi қорғаудың ... ... ... деп ... ... заңдылықтың қағидасының құқығындағы бекiту
қорғаудың маңызды, әдiл және әдiлетсiз ең үлкен ... ... ... ... ... және тыйым салынған құрастырған болып
бiлдiруге болатын, сонымен бiрге басқа ... ... ... ... ғылыми зерттеулерге ие болады. Көрсетілген заң басымдылығы
оған тән ... ... ... ... оған төмендегілер жатады:
- Мемлекеттік биліктегі заңды (өкілетті) органдармен немесе ... ... ғана ... ... ... ... күші бар ... нормативті-құқықтық актілер заңға
қарсы келмеуі ... ... ... ... басқа ешкім заңды
өзгертуге және ауыстыруға құқығы жоқ;
- заң маңызды қоғамдық қатынастарды реттейді;
- ... ... ... ... ... ерекше іс жүргізу тәртібімен қабылданады.
Заң алдындағы жауаптылық әрқашанда адамның және азаматтың қандай да бір
құқығынан айыру немесе шектеумен байланысты. ... ... ... ... денсаулықтың, басқа тұлғалардың құқықтық және
заңды мүдделерін қорғау мақсатында, елді қорғау және ... ... ... бекітіледі.
Енді заңды жауапкершілікке қатысты нақты қандай ереже заңда бекітілуі
тиіс екендігін анықтап алу қажет.
Біз ұстанған жауапкершілік ... ... ... ... барлық зерттеушілер, заңда заң алдындағы жауаптылықтың
пайда болуымен байланысты жағдай, яғни оның негізі нақты анықталуы тиіс ... ... ... ... ... ... ... заңды негізге сәйкес, құқық бұзушылық ... кең ... ... бұзушылық – бұл ең алдымен жігерлі мінезді адамның іс-әрекеті,
ол жалпы қоғам қызығушылықтарына қайшы, ... ... ... ретінде
бағаланады және сипатталады. Құқық бұзушылық – ... ... ... ... ... ... арқылы: субъект және субъективті жақ,
объект және объективті жақ ... ... Егер осы ... ... бір компонент шығатын ... ... ... ... ... негізі болмайды. Бірнеше авторлар, заң ... ... ... ... ... ... құқық бұзушылық емес басқа
өзгерістер деп санайды. Мысалы, А.А. ... ... ... ... ... Я.М. ... М.Н. Капушин, В.И. Курляндский және т.б. қылмыс
құрамын, Б.С. Утевский – кінәні, Т.Л. ...... ... ... деп ... ... ұстанымдарды талдай отырып, жауапкершілік
негізінде қызмет ете ... ... ... бар және ... нормада
бекітілгенін қорытындылауға болады. Бұндай фактілер анықталған қасиеті ... ... ... ... ... ... ... заңдар
мен нормативті актілерде көрсетілген. ... да, ... ... ... ... ... мойындай отырып, қылмыстық
құрам іс-әрекетінсіз қылмыстық ... ... ... да болмайды
деген ғалымдардың да пікірін ... деп ... ... олар құрамның
белгілері бар іс-әрекеттің өзін айтып отыр.
Құқық бұзушылық тұжырымдамасының (яғни, құқық бұзушылық ... ... бар ... заң алдындағы жауаптылық негізі ретінде
қолданыстағы заңнамада белгілері бар. ҚР ҚК ... ... ... ... құрамның барлық белгілері бар қылмысты
жасау іс-әрекеті болып табылады» деп айтылған.
Құқық бұзушылықты заң ... ... ... айта ... көпшілік құқық санаттарын пайдаланатынын ... ... ... ... ... ... құқықбұзушылық азаматтық-құқықтық
жауапкершілік ретінде қарастырыла алмайды. Бұл біріншіден, азаматтық
құқықта кінәсіз ... ... ... ... ... бұзушылық
құрамның субъективті жағы «түсіп қалады»); екіншіден, азаматтық ... да ... ... ... бір ... құжат жоқ. Сөйтіп жеке
құқық (азаматтық-құқықтық) жауапкершілігі үшін басқа ... ... мен ... қызығушылықтарын бұзатын негіз болып
табылады. Осыдан заңнамалық ... ... ... өтеу ... ... ... атап ... болады. Заң оған жан-
жақты сипат ... ҚР АК ... ... ... ... заң
құжаттарында немесе шартта өзгеше көзделмесе, өзіне келтірілген залалдың
толық өтелуін талап ете ... - деп ... ... ... термині, тек қана нақты тұлғалардың
жауапкершілігінің пайда ... мен ... ... ... ... тағы ... ... қолданылатынын айта кеткен жөн. Аталған жағдайда заңи
жауапкершілік қандай ... ... не үшін орын ... ... ... ... ... нақты тұлға заңи жауапкершілік шараларына төзеді деген
мағынада айтылып тұр. Нақы осындай ... Р. ... атап ... заң ... ... ... ... заң
фактілерінің, сондай-ақ процессуалды-құқықтық сипатыныңжиынтығымен ... ... Бұл ... ол: ... ... ... ... әрекеті;
жәбірленушінің, талапкердің өтінішінің т.б. ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілікті кешіктіретін
жағдайдың болмауын және басқаларды қосады. ... ... ... арту рәсімі үшін аса маңызды екендігін атап өту ... олар ... ... заңи ... ... ... және
кейбір процессуалдық жағдайлар туралы ғана айтады, нақты негiз болған
жағдайда орын ... ... ... ... ... ... ... бірқатар жағдайларда мемлекеттік ... ... ... құқық бұзушылық туралы (мысалы, шығынды өз еркімен төлеу)
зерттеулер мен шешімдерді ... ... ... ... растайды. Мұндай
жағдайда Р. Шюсселермен көрсетілген процессуалдық негіздердің біреуі де
қажет болмайды. Iс жүргiзу сәтінде ... ... ... олар сот ... мемлекеттiк органда құқық бұзушылық туралы iстiң айыптаушы ... болу ... ... шарттарына қатысты.
Заңдылық ұстанымының жауапкершілік негізі ғана заңмен ... ... Бұл тек оның ... ... ... ұстанымының басқа
«элементі», заңи жауапкершілік шараларын заңда ... ... ... ... ... заңдылық ұсатынымынң бұл жағына үнемі ... ... ... ... ... ... талдай отырып, біз
тағы да жеке және жария құқықтарда белгіленген олардың ... ... ... құқықта заңшығарушы, ережеге сәйкес, алдымен жауапкершіліктің
барлық мүмкін ... атап ... ... ... әрбір нақты
құқықбұзушылыққа қандай жауапкершілік шарасы және ... ... ... ... Мысалы, ҚР ҚК-нің 96-бабының 1-тармағына
сәйкес, адам өлтіру, яғни, ... ... ... өлім ... алты жылдан
он бес жылға дейінгі мерзімге бас бостандығынан айыруға жазаланады.
Азаматтық құқыққа келетін болсақ, бұл жерде біз ... ... шарт ... ... алу, ... ... және ... сияқты осы саланың аталған қағидаларымен байланысты
ерекшеліктерін ... ... ... мен көлемі заңмен
тікелей белгіленген кезде мәселе туындамайды. Сәйкесінше, жауапкершіліктің
белгілі бір шараларын белгілейтін ... ... ... де жақтардың
келісіміне байланысты болуы мүмкін[11].
Жоғарыда айтылғандардан азаматтық құқықта заңи ... ... өз ... ... деп қорытынды жасауымызға болатын
сияқты. ... ол ... ... Осы ... шешерде азаматтық-құқықтық
жауапкершілік шаралары бір уақытта азаматтық құқықтарды қорғау тәсілдері
болып табылатындығын ескеру ... Бұл ... ... ҚР ... 9
бабының 1 тармағын [14] талдау негізінде жасуға болады, ... бұл ... ... ... тәсілдерінің ішінде зиянның ... ... ... моральдық шығынды өтеу атап көрсетілген, екіншіден, біреуге
қолайсыз зардап болып табылатын нәрсе, екіншіге құқықтарын қорғау, қалпына
келтіру болып ... ... ... ... және ... ... қатысушыларының біреуінің екіншісінің алдында туындайтын азаматтық-
құқықтық жауапкершіліктің негіздері мен мақсаттарының ... ... ... болады. ҚР АК-нің 9 бабы осы бапта аталмаған қорғаудың өзге
тәсілдері тек қана ... ... ... ... ... ... ... ҚР АК-нің 9 бабында[14]
немесе ... ... ... ... ... ... ... құқықтық жауапкершiлiктiң өлшемiне келетін ... ... заң ... ... үш ... iске ... Заң тараптарға жауапкершiлiктiң нақты өлшемiн орнатуға мүмкiндiк
бередi;
2. Заң жауапкершiлiктiң өлшемiн ... ... ... ... осы ... өзге де шарасының нақты мөлшері тікелей
заңмен белгіленеді.
Жоғарыда айтылғандарды талдай ... заң ... ... ... ... келесiдей болатындығын айта аламыз:
- нақты құқық бұзушылық үшін жауапкершiлiктiң негiзі, түрлері
және ... ... ... заңмен, сонымен қатар оған қайшы
емес шарт ережелерімен белгіленеді (жеке құқықта).
2.2 Әділеттілік қағидасы
Заң ... ... ... ... бірі ... ... ... Бұл қағида Заң алдындағы жауаптылықтың және
құқықтық ... ... ... ... ... әр ... ... түсер қағида болып табылады. Зерттеушілер бірауыздан аталған
қағиданың маңыздылығын құптағанымен, оның мазмұнын әртүрлі тұрғыда ... В.С. ... заң ... ... ... ... тұрғыда тұлғаның нақты құқық бұзушылық үшін заң алдындағы ... ... ... ... оны тағайындаудың әдістері болып
табылады, деп есептейді.
Автор, мұнда ... ... ... ... ... заң
алдындағы жауаптылық институтының барлық дерлік элементтерін қоса ... ... ... ... ... ... «әділеттілік қағидасы»
категориясының нақтылығын жояды, ал ол өз кезегінде құқық шығармашылық пен
құқық қолдану тәжірибесіне кері әсерін тигізері ... ... ... ... жауапкершілік әділеттілігі құқық
бұзушылыққа қолданатын ... ... ... ... ... ... ... қағидасының айқын көрінісі ретінде қылмыстық
және әкімшілік істер бойынша кінәсіздік презумпциясы, ... ... кері ... жол ... және тағы ... деп
көрсетеді[12].
Біздің ойымызша А.Ф. Черданцевтің әділеттілік қағидасына ... ... ... ... ... Мұндай тұрғыда түсінуде заң алдындағы
жауаптылық институты – материалды құқықтық екені, сәйкесінше заң ... ... ... ... ... көрініс таба
алмайтындығы ескерусіз қалады.
Әділеттілік қағидасына И.С. ... мен М.Х. ... по ... ... атты ... ұқсас
сипаттама береді. Оның мазмұнын аша отырып, авторлар, заңды жауапкершілікке
қатысты ... ... ... ... ... көрініс табуы
қажет деп есептейді:
- құқық бұзушылықпен келген зиян қайтымды сипатқа ие болған ... ... ... құқықтарды толығымен қалпына келтіруді қамтамасыз етуі
қажет;
- құқық бұзушылықпен келген зиян қайтымсыз болған жағдайда, ... ... түрі мен ... ... ... ... келтірілген
қоғамдық зиян деңгейі мен сипатына сәйке болуы тиіс.
- санкцияларды (әсіресе жазалаушы) заңмен тыйым ... ... ... ... ... мәлім болғаннан кейін ғана қолдануға
жол беріледі.
- әділеттілік, кінәлі тек өзінің құқыққа қайшы әрекетіне ғана ... ... ... ... бір ... ... үшін бір ғана талап етеді .
Мұндағы айта кетер жәйт, қағида бұл қандай-да ... ... ... ... Заң ... жауаптылықтың әділеттілік қағидасы
мазмұнына жауапкершілік мақсаттарын қосу көзқарасына байланысты айтарымыз,
мұнда жауапкершілік қағидасы мен жауапкершілік ... – әр ... ... бір ... ... ... ... екіеселенуіне жол берілмеушілік әділеттілік қағидасының
көрініс табуы ретінде қарастырыла алмайды. Жауапкершіліктің екі ... ... ... заң ... ... ... ... болып табылады.
Мұндай түрлі көзқарастарды есепке ала ... заң ... ... қағидасының мазмұнын ашу үшін «әділеттілік»
категориясын ... ... ... ... ... ... философия, этика және басқа да
қоғамдық ғылымдарда қарастырылып келеді.
Кезінде әділеттілік ... ... ... атты ... ... ... ол екі ... бөлген: заңды категория
мағынасындағы әділеттілік және бірқалыптылық мағынасындағы әділеттілік.
Заңды категория ретіндегі ... ... ... ... заң ... ... ... бірінші түрі ретінде
қарастырады. Ал арнайы ... ... ... бөлінуі мүмкін барлық
нәрсенің өзара мөлшермен теңдей болуы деп түсіндіреді.
Сондай-ақ әділеттілік «жоғары рақымшылық» (Цицерон), ... ... (И. ... ... (Л. ... ... ... ретінде де қарастырылып келді .
Р. Иеринг «Цель в праве» жұмысында әділеттілік идеясын қайырымды іс пен
оған ... ... ... іс пен ... арасындағы тепе-теңдік мүдделерінің
қоғам мүддесіне сәйкес келуі деген пікірге келеді. И. ... ... ... деп ... және ... түсінігі құқықтағы теңдік
қағидасына негізделген деп нақтылайды.
Заманауи батыс ... ... ... ... ... . ... Д. ... пікірі бойынша әділеттілік – бұл
адамдар арасындағы теңсіздікті жою құралы.
Кеңестік кезеңде әділеттілік түсінігі таптық ... ... ... ... әділеттілікті жеке меншік қатынастарынан туындайтын
қоғамдық байланыс үлгісі , деп ... Т.В. ... ... ... ... негізгі элементтері, бір жағынан айырбас және бөлу
типіндегі қоғамдық ... ... ... ... ... ... негізінде өңделген идеологиялық құндылықтар болып
табылады.
Әлеуметтік-экономикалық, саяси қатынастардың өзгеруі ... ... және ... да категорияларды талдауды елеулі түрде
өзгертеді. Бұл «әділеттілік» категориясына да қатысты.
Қазіргі ... ... ... ... ... құқық пен моральдың, өнегелік ... ... ... ... . ... ... жүзеге асырудың талаптары
ретінде қарастырылып, өзге тұлғаларға қатысты әділ болудан, оны ... ... қол ... және ... ... ... ... құралады.
Жоғарыдағы пікірлерді жинақтай отырып, әділеттілікті ... ... ... мен ... ... мен ... ... үлестіру үшін негіз болып табылатын құбылыстар арасындағы сәйкестікті
көрсететін моральдық-этикалық категория ретінде анықтауға болады.
Іздену шеңберінде әділеттілікті жалпы моральдық-этикалық категория ... ... ... ... ... ... ... де
көңіл бөлінеді. Әділеттілік пен құқықтың өзара байланысы ХІХ-ХХ ғ. ... ... Атап ... ... ... ... шынайы келбеті өнегелік сипатқа ие, сондай-ақ
құқық барлығына міндетті өнегелік талаптардан құрылған деп ... ... ... ... ... ... ... десе, С.
Котляревский демократиялық мемлекеттің заңдары жалпы ... ... ... деп түйіндейді.
Кеңестік кезең әдебиеттерінде әділеттілік қағидалар жүйесінде ерекше
орынға ие ... ... ... ... С.С. ... осы тұрғыда
әділеттілікті құқықтық институттардың құрылуы бастамаларына тән нормативті-
құқықтық реттеу әдісіне жүзеге асырылатын құқықтық ... ... ... ... ... құбылыс деген пікірге келеді. Әрі
қарай жалғастырып, « әділеттілік заң тәжірибесінде өздігінше мәнге ие: ... мен ... ... істерді шешуде жетекші бастамалардың бірі
болып табылады дейді.
Сондай-ақ В.Н. Карташов ... ... ... ... ... асады деген пікірде. Оның пікірінше, құқық қолдану тәжірибесіндегі осы
қағиданың рөлі төрт ... ... ... ... ... ... ... қалыптасқан. Екіншіден, құқық қолдану
тәжірибесінің субъектілерінің қызметі әділеттілік идеясынан құралған болуы
тиіс. Үшіншіден, ... ... ... мен міндеттерді бекітетін
құқық қолдану актілер, заңды жауапкершіліктер нысаны мен мәні ... ... ... ... ... ... ... әділеттілік
қағидасының барлық қоғамдық қатынас салаларында толық жүзеге асырылуының
негізгі заңды ... ... ... ... ... ... ... әділеттілік қағидасы құқық қағидасы ретінде
қарастырылмайтын ... да бар. ... ... ... ... ... ... нормаларының ерекшеліктері, қасиеті деушілер де бар.
Қорыта келе әділеттілік қағидасына мынадай анықтама беруге болады,
құқықтық ... ... ... ... ... ... ... қатысты қағида, адамның қоғам алдында ғана ... ... ... ... үшін де ... ... ... өмір сүру
жағдайлары мен сапасын ... ... ... ... іргетасы.
2.3 Гуманизм қағидасы
Еліміздің тәуелсіздігіне жиырма жыл толу қарсаңында қол ... ... ... ... ... ... келе жатқан
құқықтық үдерістердің орны ерекше ... атап өту ... ... ... 1 бабы мемлекеттің ең қымбат
қазынасы адам және ... ... ... мен бостандықтары деп
жариялайды. Адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын тану, ... ... ... ... ... табылады. Әрі қарай, Конституциясының 17
бабында «Адамның қадір-қасиетіне қол сұғылмайды» ... яғни ... ... ... ... Аталған нормалар гуманизмнің
жалпы құқықтық қағидасын қалыптастырады.
Біздің қоғам өмірін, соның ішінде құқық саласын тереңдеп гуманизациялау
қажеттілігінің өсуіне ... бұл ... ... ... ... жоқ екені жасырын емес. Арнайы әдебиеттерде бүгінде «гуманизм»
терминін ... ... бір ... тоғыспай жатқанын анық көруге
болады. Сондықтан да бастапқыда заң ... ... ... зерттемес бұрын, гуманизм түсінігінің өзін қарастырып ... ... ... ... ... бағыттардың бірі ретінде
түсіндіріледі. Ол Қайта ... ... ... ғ.) ... ... ХVIII ... еңбектерінде шырқау шыңына жеткендігін байқай аламыз.
Реформация дәуіріндегі Еуропадағы ұзақ ... және діни ... ... ... ... құқықтар мен міндеттерден көрініс ... ... жаңа ... ... ... ... ... бекіту мен дамытуы үшін
қажет еді .
Марксизм көзқарасы бойынша, ... ... шын ... ... орнату үшін, рақымсыздықты туғызатын талаптарды өзгерту қажет .
ХIХ-ХХ ғ. гуманизм ... ... жаңа ... ағымдар
туындайды.
Персоналистік философия «трагедиялық гуманизм» түсінігін алып келді.
Адамның қоғамдағы өмірін зерттей отыра, ... ... ... ... пен жеке тұлға; тұлғаның ішкі тұрақтылыққа ұмтылуы және ... ... ... ... өмір мен өлім сияқты трагедияның болуына
негіз бар деп есептейді. Ал адамның барлық сыртқы трагедиялары ... ... және ... ... ішкі ... ... ... Персоналистік
философияның маңызды тұжырымы – қоғамдық прогресс критериі – адам ... де өз ... ... ... орталық
категориясы ретінде қарастыра отырып, адамзат тұлғасын зерттеуге ... ... ... ... ... баласының қайталанбастығына
және олардың бостандығына ерекше назар аударады.
«Радикалды гуманизм» атауын ... жаңа ... ... ... ... З. ... К. ... Баховен ілімдерін талдау негізінде
Фромм адамзат ... ... мен ... оның ... ... ... жөнінде қорытындыға келеді.
Заманауи қоғамдық ғылымдар көзқарасы бойынша гуманизм – мәні адам
адамға жоғары ... ... ... ... ... ... ... пен сананың түбірлі сипаты деп есептеледі. Ол альтруизмнен, жақсылық
істеуге ұмтылу, мейірімділік, ... ... ... ... ... және ... ... жұмыстарының барлығында дерлік гуманизм
қағидасы қарастырылады. Мысалы, О.И. Цыбулевская гуманизм деп жеке тұлғаға,
оның абыройы мен ... ... ... ... ... ... ... тарихи өзгермелі орныққан пікірлер жүйесі - деп ... ... ... мен жеке ... өзара қарым қатынасын
көрсететінін баса ... ол өз ... ... ... және еңбекпен түзеу саясатының ажырамас белгісі болып табылады.
Гуманизм идеясына түрлі ... ... ... қарамастан, олардың
ішінен жалпыға ортақ белгі ... ... ... жалпылама бастама,
біздің көзқарасымыз бойынша келесідей болмақ: біріншіден, гуманизм ... ... ... ... ... ... ... адамға деген
белгілі-бір қатынаспен байланысады; екіншіден, мұндай қатынас Адамды жоғары
құндылық ... ... ... Ал ол өз кезегінде азаматқа
тиесілі өмір, денсаулық және ар-ождан сияқты материалдық емес ... ... және ... ... тұлғаға қатысты барлық
мүмкін деген жүріс-тұрыстың жеңіл, жұмсақ түрін ... ... ... ... біздің көзқарасымыз бойынша көзқарастар жүйесі ретінде
гуманизм негізін құрайды.
Жария құқықта жауапкершілік гуманизмі идеясы ... ... ... ... ... тапты. Мысалы, ҚР Қылмыстық кодексінің 38
бабы бойынша ... ... ... ... жаза мен ... ... құқықтық сипаттағы шаралар, физикалақ азап ... ... ... ... мақсат тұта алмайды, немесе ... 17 ... ... ... оған ... ... қатыгездік немесе адамның қадір-қасиетін ... ... не ... ... ... Заң алдындағы
жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидасы ретінде гуманизмге қатысты
мұндай ... ... ... ... ... ... азап шектіруді
көздейтін жауапкершілік шараларын, тек қана ... ... ... тиіс ... ... ... ... тасталады.
Жеке құқықта гуманизм қағидасы тікелей ... ... ... ... ... туралы нормалардың мазмұнын талдау
барысында шығарылып, ... ... ... ... ... емес ... ... тұлғаның ар-ожданын қорлауға
бағытталмағандығымен және олардың ... мен ... зиян ... көрініс табады.
Заң алдындағы жауаптылық институтының нормаларындағы гуманизм қағидасын
жүзеге асыру тұрғысындағы даулы сұрақтардың бірі болып өлім жазасы мәселесі
табылады. ... етіп ... ... ... жазаның аталған түрі тек қана
аса ауыр қылмыстарға тағайындалатын жаза деп қарастырады.[14]
Өзінің табиғаты ... өлім ... ... ... ... азап
келтіріп, тұлғаны физикалық тұрғыда ... ... ... ... ... ... 15 ... 2 тармағында өлім жазасына қатысты маңызды
тұжырымдамалар бар. Баптың тұжырымдары өлім ... ... ... нормадарына сай келетініне баса ... ... ... ... ... ... ... елдерінде күшейген өлім жазасын тоқтату
қозғалыстары, ақырындап бірқатар маңызды ... ... ... ... ... алып келді. Қазіргі уақытты БҰҰ мақұлдаған
құжаттарда, өлім жазасымен жазаланатын қылмыстық істердің шеңберін ... баса ... ... ... ... және саяси құқықтар
туралы Халықаралық пактіде «Өлім жазасы алынып тасталмаған ... ... тек аса ауыр ... үшін ғана ... делінген (6 б. 2
т.).
Қазақстан Республикасы ... 1994 жылы ... ... Құқықтық
реформа бағдарламасының өзінде-ақ өлім жазасын кезең-кезеңмен ... ... ... ... Қазақстан тәуелсіздігінің алғашқы
жылдарында-ақ ұрлық, жалған ақша ... ... ... ... ... ... ... мекемелердің жұмысына іріткі салатын
әрекеттер, зорлау мен пара алу үшін өлім ... заң ... ... ... өлім ... ... 15 ... 2 тармағы [1] өзінің әрі
қарай дамуы 1998 жылдың 1 қаңтарындағы жаңа Қылмыстық ... ... ... ... онда өлім ... ... кезде іс жүзінде
ауырлататын мән ... ... кісі ... үшін ғана сақталады.
Ең алдымен Конституция талап еткендей, өлім жазасымен ... ... ... ... ... ... кодекстің 49 бабына
сәйкес жазаның ерекше түрі ретінде өлім ... ... ... ... сондай-ақ соғыс уақытында немесе соғыс жағдайында, мемлекеттік
опасыздық (сатқындық), бейбітшілік пен азамат ... ... аса ауыр ... ... ... үшін тағайындалады. ҚР
Қылмыстық кодексінің ... ... ... ... ... ... кісі ... (96 б. 2 т.), агрессиялық соғысты
жоспарлау, дайындау, тұтандыру немесе жүргізу (156 б. 2 т.), ... ... ... ... құралдар мен әдістерді қолдану (159 б.), геноцид (160
б.), жалдап кісі өлтіру (162 б.), ... ... (165 ... қайраткер немесе қоғам қайраткерінің өміріне қастандық (167
б.), диверсия (171 б.), сот ... ... ... немесе алдын-ала
тергеуді жүзеге асырушы тұлғаның өміріне ... (340 б.), ... ... (380 б.), ... жүргізу құралдарын қарсы жаққа беру немесе
қолдану (383 б.).
Өлім жазасы үкімін шығару мүмкіндігін қарастырушы ... ... ... ... өлім ... ... өмір бойы ... айыру түріндегі балама жазаны тағайындауға жол береді.
Өлім жазасын айыптыға тек барлық судьялардың бірауыздан шығарған шешімі
бойынша тағайындау, ал үкімді ол ... ... ... ... бір ... ғана ... туралы ережелер заң жүзінде бекітілді.
Өлім жазасын тағайындау туралы үкім шығарылу мүмкіндігін ... ... ... ... 49 ... 2 тармағы [3] ... Онда ... ... ... 18 жасқа дейінгі қылмыс жасаған тұлғалар, сот
үкімі шыққан сәтте 65 ... ... ер ... ... ... Өлім ... кесілген тұлғаның кешірім жасау туралы өтініш
етуге (ҚР Президентіне) құқығы бар.
Көптеген әлеуметтік сауалнамалар ... ел ... ... ... ... ... ... әлі ертерек деп санайтындығы қуаттады. Қоғам
пікірі ескеріле отырып, жазаның ең ауыр ... ... одан әрі ... қадам ретінде өлім жазасын орындауға мораторий таңдап алынды.
Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... ... ... мақсатында Қазақстан Республикасында өлім ... ... ... ... ... [42]. ... басшысының бұл
Жарлығы қылмыстық заңнаманы одан әрі ізгілендіру туралы ҚР Құқықтық саясат
тұжырымдамасының қағидаларын іске асыруға ... ... ... ... сол ... дейінгі өлім жазасына кесілген қылмыскерлерге балама
жаза ретінде өмір бойы бас бостандығынан айыру жазасына ... ... ... ... ... өлім ... де-юре ғана бар деген
қорытындыға келе аламыз.
Осындай түрде, барлық айтылғандар ҚР ... ... ... ... ... қарамастан қазақстандық ... ... заң ... ... шаралары қатарына фактілі түрде
кірмейді, демек гуманизм ... ... яғни ... ... ... Заң ... жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидасы
деп есептеуге негіз береді[15].
Алайда заң ... ... ... ... гуманизм қағидасының
жалғыз ерекшелігі емес. Мұнда заңның кері күші, оның заң ... ... ... сәйкес келуі немесе келмеуіне байланысты
жол берілуі не ... ... ... ... ... ... Нормативтік құқықтық актілер туралы Заңының 37 бабына ... ... ... ... кері ... жол берілу немесе
берілмеуіне байланысты 3 жағдайды айтуға болады:
1. Жауапкершілікті ауырлататын заңның кері күші болмайды;
2. ... ... ... кері күші ... ... ... ... кері күші болады.
Мұнда жауапкершілікті ауырлататын заңның кері ... ... ... ... гуманизм қағидасының көрінісіне, ал
жауапкершілікті бекітетін заң - ... ... ... ... ... ... етеді.
Жауапкершiлiктi белгiлейтiн немесе күшейтетiн, ... ... ... ... ... ... ... нормативтiк
құқықтық актiлердiң керi күшi болмайды. Жауапкершілікті ... ... ... жол ... әділеттілік қағидасына жатқызылады, өйткені
қарама-қайшы норманың әрекет етуі ... ... ... ... ... ... мен тұлғаға жауапкершілік шараларын қолдану арқылы
теріс әсер етудің арасында сәйкестілік, ара қатынас бұзылатын еді. ... ... орын алса ... ... ... еді. ... ... негативті, заңсыз деген пікір беріп қойылған. ... ... ... кері күшіне жол берілмейтіндігін әлдебір
теріс қылықты қоғамның бағалауын өзгерте отырып ... өте ... бұл ... ... болу ... ... жақтан іздеу керек. Біздің
пікіріміз бойынша мұндай ... заң ... ... реттеуге
мүмкіндігі бар екі варианттың мейлінше жеңілдеуін таңдауында ... ... ... ... ... ... заңның
кері күшіне жол берілмейтіндігі нормасының ... көзі ... ... болып табылады деген қорытынды шығаруға мүмкіндік береді
.
Жоғарыда айтылғандарды ... келе заң ... ... ... мәнін біріншіден, заңмен бекітілген заң алдындағы
жауаптылық шаралары тұлғаға физикалық тұрғыда азап ... ар- ... ... ... ... ... жауапкершілікті жоятын
немесе жеңілдететін заңның кері ... жол ... ... заңның кері күшіне жол берілмейтінділігімен түсіндіруге болады.
2.4 Мақсаттылық қағидасы
Заң алдындағы жауаптылықтың ұстанымының жүйесіне заң ... ... ... ... Ол көптеген зерттеушілермен
ажыратылады, алайда оның ... ... ... ашылады.
Мысалы, А.Ф. Черданцев, не заң алдындағы жауаптылықтың ... ... өзі ... ... сәйкес келу керек деп
тұжырымдайды. Бұндай тұжырымдама анықтауды өажет етеді деп есептейміз. Заң
алдындағы жауаптылық ... ... ... ... қатар
жауапкершілік шаралары алдына ... жету ... ... алмайды.
Мысалы, азаматтық-құқықтық жауапкершіліктің мақсаты бұзылған субъективтік
құқықты қалпына келтіру болып табылады. Бұл ... ... ... соттың шешім шығару туралы шығынның өтелуі) шарасының қолданысы
жауапкершілік ... ... ... ... жауапкершілік шарасын
қолдану туралы шешім әр түрлі ... ... ... ... және т.д.) ... ... Ендеше, А.Ф. Черданцев,
қисынына ерсек заң алдындағы жауаптылық ... оның ... ... ... ... ... заңи жауапкершіліктің құқықтық
институты, құқық жүйесінің элементі екенін ұмытпау керек. Сол ... ... ... ... ғана ... болады, осы
институтты құрайтын, қайсы бір жауапкершіліктің нақты мақсатқа жету ... ... ... ... ... ... Лейст, мақсаттылық қағидасы, құқық бұзушылық жасаған және кінәлі
деп танылған тұлға,санкция колданылуынан және ... ... ... ... ... мүмкін, егер құқық бұзушы өз еркімен ... ... ... шын ... ... ... ... дәлелдесе,
оған айыппұл тағайындау немесе әрі қарай жазасын ... ... ... ... ... қағиданың бұлай түсіндірілуі біздің ойымызша
шектелген, себебі ... тек ... ... ... ... ... бір субинститутының, элементтерін бүкіл институтқа
таратады. Яғни бір бөлік ... ... ... О.Э. ... ... жауапкершілігі туралы тек жауапкершіліктен босату шеңберінде
ғана айтады. Ал, азаматтық құқықта жауапкершіліктен ... ... ... ... ... ... азаматтық-құқықтық
жауапкершілік пайдасыз деуге болмайды.
Жауапкершіліктің мақсаттылық қағидасының өте кең ... ... ... Ол: «Заң ... жауаптылықтың құқықтық
мақсаттылық қағидасы оның құқықтың мақсатына сәйкестігін білдіреді. Заңды
жауапкершілікті ... заңи емес ... ... ... ... ... мақсаттылық және т.б.) мақсаттармен бекіту
мен қолдану оның табиғатына қайшы, мағынасына және құқықтық ... ... ... әрі ... ... ... қағидасымен, заң алдындағы
жауаптылықтың мазмұны мен ... ... ... ... ... ... Заңды жауапкершілікті ықшамдау, минимизациялау. Бұл заң алдындағы
жауаптылықтың мәжбүрлеу ... ... мен ... ... ... ... келтіру мақсатының қажетті мөлшерінен,
минимумынан аспау керек екенін ... ... ... жауаптылығына байланысты екенін дұрыс
екенін мойындау керек. Алайда, азаматтық-құқықта заңи ... ... ... ... ... бұл жауапкершіліктің
түрінің негізгі бастамасы – ... ... ... ... ... өтеу б.т. Сондықтан ... ... ... ... ... ... пен ... бір-біріне сәйкес келуімен,
жауапкершіліктің әділеттілік қағидасының көрініс табуы туралы сөз қозғаған
жөн.
2 Заңи ... ... мен ... ... бұзушының
тұлғасын, оның кінәсінің ... ... ... ауырлығын,
қиындататын және жеңілдететін жағдайларын және т.б. ескере отырып заңи
жауапкершілікті нақтылау мен ... ... ... ... ... ... заңи жауапкершілік
минимизациясы туралы айтылғандарды жатқызуға ... ... ... ... ... қағидасының көрінісі ретінде
қабылдануы керек.
3 Заң алдындағы жауаптылықтың максималды мүмкін ізеткерлігі – ... ... ... ... ... ... ... алдындағы жауаптылықтың максималды мүмкін ізеткерлігі – бұл ... ... ... ... ... көрініс табуы
керек, деп есептейміз[16].
Мақсаттылық құқықбұшыға қатысты таңдалатын заңды жауапкершілікті әсер
ету шараларының мақсатының сәйкестігін ... ... ... ... ... ... деп ... Осы жұмыстың пәні заң алдындағы
жауаптылық институтының қағидаларын қарастыру болып табылады, басқа, тіпті
онымен тығыз байланысты құбылыстарды ... ... заң ... ... ... ... келесідей
жолмен: заңмен белгіленген жауапкершілік шаралары, сонымен ... ... ... ... ... ... келуі
керек деп есептеймін. Сұрақ, жауапкершіліктің нақты қай мақсатымен?
Әдебиеттерде, заңда жауапкершілік шараларын бекіту барысында ... туу ... ... туралы айтылады. Бұл мәселені қарастыра
отырып, А.Ф. Черданцев, бұндай жағдайда, ... ... ... бір
мақсатты екіншісінен артық қою арқылы немесе компрамиспен ... ... ... ... ... жазаның максималды варианты пайдалы,
ал жалпы ескертулерге минималды жазалар немесе символикалық ... ... ... ... ... ... таңдау арқылы шешіледі.
Заң шығарушы қайсы бір мақсатты ... ... ... ... ... дұрыс деп ойлаймын. Бірақ бұл таңдау келесі жолмен
жүзеге асу керек деп ...... ... ... ... сәйкес.
Айтылғандарды ескере отырып, заң жауапкершіліктің мақсаты туралы
сұрақты ... ... ... ... пен ... ... мақсаты негізгі болатынын анықтау керек.
Жауапкершілік мақсаты туралы сұрақ толығымен ... ... ... ... ... әр ... мақсаттары
ажыратылады. Ревалюцияға дейінгі орыс заңгерлерінің кейбір жұмыстарында,
жауапкершіліктің негізгі мақсаты ретінде қорқыту ... ... ... ... өзі – қылмыс үшін төленетін құн, ал қорқыту жазасы үшін
қамалғандардың азабына тура ... 1649 ... ... Жинағында тіке
бекітілген: «Аямай өлім ... ... оған ... ... үшін».
Бұл теория негізді түрде классикалық қылмыстық құқық жақтастарымен
сынға түскен. С.В. ... ... егер жаза шын ... қолданылса,
тежеуіш нәтижеге артық қатаңсыздықтар арқылы жетуге ... ал егер ... ... онда ... өте ... ... өзі бос әріп
болып қалады. Ол, қатаң жазалар қоғамдық санаға кері әсерін ... ... ... қоғамда азаматтардың тұлғасын сыйламайды, қатаңдыққа әдет
тәрбиеленеді.
Жаза мақсты теориясының әрі қарай заң ... ... үш ... ... алып ... Жаза ... – құқық бұзушылықтардың жалпы ескертулері.
2) Жаза мақсаты – құқық бұзушылықтардың арнайы ескертулері.
3) Құқық ... ... ... мен ... бұзушылықтардың
арнайы ескертулері жазаның өзара тең мақсаттары бола алады.
Бір теорияның жақтастары, жазаның басты мақсаты деп – ... ... Бұл ... ... ... жеке тұлғаның құқық бұзушылық жасау
мүмкіндігін жояды, оған қоса ... заңи ... ... ... жаза ... ... қайта тәрбиеленуінің мақсатын
қойған және нақты қылмыскердің адамгершілікті қайта тәрбиеленуіне қажетті
жаза ... ... ... ... емес ... туралы қорытындыға келген.
Жаза қылмыспен келтірілген адамгершіліктік залалдың мүмкіндігінше орнын
толтыру керек.
Жаза мақсаты келесі қылмыстық ... ... ... Бұл ... ... ... да, түгел қоғамға да қойылуы мүмкін, ал ол өз
дегеніне жазаны қолдану қорқынышы мен де, оның ... ... да ... ... қорқынышын, құқық бұзушылыққа әуес емес тұлғалар үшін
қорғалатын қоғамдық қатынастардың маңыздылығының көресткіші ретінде, құқық
бұзушылыққа әуес ... ... ... ... көрсеткіші. С.В.
Познышев, жазаның тек қана бір мақсаты бар – физикалық тежеу ... ... ... ... ... ... әсер ету
формасында, қылмыстың алдын-алу, деп есептеген .
Кеңестік ... заң ... да, ... ... ... деңгейде қарқынды зерттелген. Жазаның мақсаты ... ... ... ... түрде: құқық бұзушылардың түзелуі мен қайта
тәрбиеленуі, қылмыстық жалпы, ... ... ... бұзушының түзелуі, құқыққа формальды ... ... Бұл ... себебі әр түрлі болуы мүмкін: тұлға құқықтық
нормалардың бұзылуынан санкциялардан ... ... ... «Мен – ... ... сүйене, өзге тұлғалардың заңды мінез-құлқына
еліктейді[17].
Құқық бұзушыларды қайта тәрбиелеу, ғалымдардың ... ... ... ... ... ... бастайтынын білдіреді.
Сотталғандарда құқықтың әділеттіліктің жоғары идеалдарымен және ... ... ... ... деп ... ... тәрбиелену процессінің басталуының айғақ, белгілірі ретінде: құқық
бұзушының өз ... ... ... ... және ... ... жасаған қылмысына өкіну, түзету мекемелеріндегі үлгілі
мінез-құлық және т.б. танылатын. Дегенмен, кейбір ғалымдар, қайта ... ... ... оның ... көзқарасының терең қайта
өңделуін білдіретіндіктен,бұндай мақсат ... ... ... ... ... бір ... жауапкершілік мақсаттарының жеке және
жалпы құқық бұзушылық первенциялары ажыратыла ... Бұл ... ... ... мақсаттарды заңи жауапкершілікке тән жалғыз мақсаттар
ретінде қарастырды.
Жауапкершілік ... ... ... ... ... әуелгі ортақ элементі қорқыныш екенін көрсетті. Ол заңсыз
мінез-құлықтың жағымсыз ... бар ... ... ... Жаза алдындағы қорқыныш мотиві (жазаны өтемеуді қалай мотиві)
кейбір жағдайларда оған ... ... ... ... ... ... құқық нормаларын бұзудан сақтауы мүмкін екені, теориялық түсінікті
жайт. Бұл жерде И.С. Самощенко мен ... ... ... ... ... жеке мүдделерімен қоғам
мүддесінің арасындағы өте тар байланысты ... ... ... ... мен ... мүддесінің заңмен сәйкестігін ұғынатындай,
өскенге дейін, жаза алдындағы қорқынышты құқықбұзушылықтың алдын алу үшін
қолдану керек» ... ... ... ... Самощенко мен М.Х. Фарукшинаның пікірінше, заңи жауапкершіліктің
мақсаты құқықтық тәртіпті сақтау болып табылады. Ол ... ... ... Құқық бұзушылықтан ұстамдылықты ынталандыратын, жауапкершілік келу
мүмкіндігі;
2. Бұзылған қоғамдық құқықтық қатынастар мен құқықтық тәртіпті қалпына
келтіру;
3. Құқық бұзушылықтың ... және жеке ... алу ... айтылған мақсаттардан басқа, өш алу мақсатын да көксейді, деп
есептейтін, ... тобы да бар. И.И. ... өш алу ... өлім жазасы
мен ұзақ уақытқа бостандықтан айыруда көбірек байқалады, деп есептейді.
А.Н. Ағыбаев, өш алу ... ... тек жеке ... яғни тек жаза ... ... ... кінәсі
абайсыздықта жасалған формада және өлім ... ... ... ... ... ... ғана орын алады, деп есептеген .
Қылмыстық жазада айтылғандардан басқа, әлеуметтік ... ... Б.С. ... ... ... ... ... тәртіптерді қалпына келтіру ... және ... ... ... сезімін қанағаттандыратынын, көрсеткен.
Әдебиеттерде, жауапкершіліктің қорытынды ... ...... ... бұзушылықтарды жою. Дәл осы ... ... И.А. ... Б.Т. ... және ... ... ... айтылады.
Жаза мақсаттары туралы сұрақ кейде ғылыми әдебиеттерде күмәнға
ұшырайтынын, атап өткен жөн. Л.С. ... ... ... ... мен
алдын алу, ерекше әдістер арқылы жүзеге асса да, оны ... ... деп ... ... Оған қоса тіпті ерекше первенциялы мақсаттың
өзі тек қана заң алдындағы жауаптылық пен ... ғана орын ... ... жазаның арнайы-заңи мақсаты, жазаның әлеуметтік мақсаты бұл мәселеге
қатысты шешу ... ғана ... ... ... ... ... әділеттілік идеяларын қалпына келтіру, болып табылады, деп болжаған .
Соңғы жылдары, жаңа қылмыстық заңнама шығаруға байланысты, туындаған
қызу ... жаза және ... ... әр ... ... ...... түзелуі,
сотталғандар мен басқа тұлғалар үшін жаңа қылмыс жасаудың ... ... ... мен ... ... дейін. Бұл ретте,
жазаның мақсаттарын қайта қарау қажеттілігін және біреуді ... ... ... бас тарту, атап көрсетілді.
Ондай әдіс, тұлғаның қойылымымен, оның құқықтарымен, бостандықтарымен
және басқа құндылықтардан ... ... ... ... ... ... ... толығымен бүгінгі күн шындығына және
дүние жүзілік тәжірибеге сәйкес келеді. ... ... ... ... қылмыс субъектісінің жазасы өзінің әділетті сауап, арнайы первенция
және жалпы алдын алу мақсаттарына жетуі керек ,«бірегей теория» ... ... АҚШ ... қылмыстық кодексі құқық бұзушыға әсер ету мақсаттарының
арасында ... ... ... алу, ... ... ... ... қалпына келуіне көмектесуді айтады. ҚР ҚК-нің 38 ... ... ... ... толығырақ тоқталып кеткіміз келеді. Жаңа
қылмыстардың ... алу, ... ... екені күмән тудырмайды. ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздікті
сақтауда кіретін, құқықтың жалпы міндеттерімен үйлеседі[18].
Алайда, заңнаманың, жаза ... ... ... ... үшін
қолданылады, деген тұжырымдамасы күмән тудырады. Заң шығарушы әлеуметтік
әділеттілік ұғымына не кіретініне анықтама ... ... ... ... ... шегінде қалпына келтіретінін
көрсеткен: мемлекет ... ... бір ... ... арқылы,
мүлікті тәркілеу арқылы, түзеу жұмыстары арқылы және жазаның басқа да
түрлері ... ... ... ... және әлеуметтік
психологиялық түсінікке, яғни гуманизмнің, ұйқастылықтың, ... ... оған ... ... ... ... жазамен
қамтамассыз ететініне және заңға сәйкес жазалайтынына ... ... ... ... оның қылмыспен бұзылған заңды
құқықтары мен мүдделерін қорғау арқылы қалпына келтіріледі.Бұл ... ... ... ... ... залалдың қалпына келтіру
мүмкіндігін және сотталушының құқықтары мен ... ... ... ... ... қылмыстың әсерінен төзуге мәжбүр болған
азаптарына мүмкіндігінше теңестіруді ... ету ... ... ... ... ... ... бойынша
қылмыстық жауапкершіліктің мақсаты ретінде ... ... ... ... ... әділеттілік категориясы толығымен
анықталмаған, мораль аясында болғандықтан, әртекті болуы мүмкін, өйткені
қалың ... әр ... ... ... әр бір бөлек индивидтың әділдік
туралы түсініктері әр ... Жаза ... ... табиғаты бойынша
анықтау мүмкін емес мақсатқа қалай жететінін түсіну қиын. Бұндай мақсаттың
жүйелі жүзеге асырылуы, жазаны құқықбұзушылық үшін ... өшке ... ... тәжірибе тек қана құқық қолданушылыққа ғана ... ... ... ... да теріс әсер етуі ... Бұл ... ... тән емес ... ие ... ал адам мен ... құқығы мемлекет
тарапынан қосымша қысымға ұшырайды. Құқық бұзушының түзелуіне келсек, ол да
жауапкершіліктің мақсаты болып ... деп ... ... ... ... үдеріс. Бұл мақсатты бекіте, мемлекет шынында,
құқықтық демократиялық мемлекетте мүмкін емес, адамгершілік процестеріне
араласудың қажеттілігі мен ... ... ... үшін адам ... әрекеттерінің аясында ғана бар екенін, ал оның рухани өмірі ... ... әсер ету ... тыс болуы керек екенін, ұмытпау керек.
Құқықтық реттеудің көзқарасы бойынша, тұлғаның құқық ... ... ... Ол ... ... ... ... асатыны – жаза ... ба, алде ... бе – ... пен ... үшін ... мәні жоқ. ... – ол ... мақсаты емес, құқық
бұзушылықтың алдын алу ... ... деп ... ... ... жалғыз, яғни басым мақсаты
құқық бұзушылықтың алдын алу болып табылады.
Ал ... ... ... ... ... бұл ... одан ... мақсаттар тән. Бұл көбінесе
азаматтық құқық бойынша ... ... ... ... ... шартталады. Бұл азаматтық құқықтың өзара тең және
тәуелсіз ... ... орын ... ... ... ... ... бір қатысушының өз міндеттерін бұзуы,
міндетті түрде екінші қатысушының ... ... ... ... орын ... бұзушылық үшін қолданылатын мүліктік санкцияның
мақсаты жәбірленушінің бұзылған құқығын қалпына ... ... ... ... Айып төлеу мен шығын, басты мақсаты кредиторға келтірілген
шығынның орнын толтыру болатын, ... ... үшін ... ... ... ... ... табылады. Кез-келген айып
төлемінің, айыппұлдың да ... ... ... ... ... ... деп құқық бұзушылықтың алдын
алуды айтуға болады. Алайда жария құқыққа қарағанда бұл ... ... ие ... ... ... ... да ие ... Себебі, азаматтық құқықтық
қатынастарда кінәсіз жауапкершілік болуы мүмкін, яғни ... ... деп ... ... оның ... ... ... жоқ.
Бұндай жағдайларда, құқық бұзушылық болмағандықтан, құқық ... ... ... ... деп атауға болмайды. ... ... ... ... тек, ... ... құқық
бұзушының кінәсінің бар болуымен байланысты болған да ғана ... ... ... ... ... мақсаты құқық
бұзушылықтың алдын алу, ал жеке-құқықта – жәбірленушінің бұзылған құқығын
қалпына келтіру болып ... ... ... мақсаттылық қағидасы жария және ... да ... ... ... жүзеге асырылуда.
Біздің ойымызша, жария құқықта мақсаттылық көбінесе ... ... ... ... ... көрінеді. ҚР ҚК-нің 65-
70 баптарына сәйкес, қылмыстық жауапкершіліктен босату құқық бұзушының шын
жүректен өкінуімен, ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылады. Аталған жағдайларда
жауапкершіліктен босату, қылмыстық жауапкершіліктің негізгі ...... ... ... алуға жаза қолданбай-ақ жетумен байланысты.
Тұлға келесідей жағдайларда қылмыстық жауапкершіліктен босатылуы мүмкін:
егер ... ... ... өз ... ... ... ... қылмыстың
ашылуына көмектессе, келтірілген залалды жөндесе немесе қылмыс ... ... ... басқаша жолмен толтырса. Демек заң шығарушы
жауапкершіліктен ... ... ... мақсаты – тұлғаның
жаңа құқық бұзушылық жасауының алдын алу ... ... ... репрессияны жүзеге ... ... яғни ... ... Ескеру уақытының өтуіне байланысты жауапкершілікке тарту
қылмыстық ... ... ... да ... ... ... Демек,
көрсетілген норманы қолдану барысында, жауапкершіліктен босату тиімділігі
туралы сұрақ, заңда ... ... ... ... ғана емес,
сонымен қатар ... ... ... ... ... тұлғаның нақты ерекшеліктерін ескере отыра, шешіледі[19].
Ал азаматтық-құқықтық жауапкершілікке келсек, жоғары да айтылғандай
оның негізгі ...... ... ... Бұл саладағы
Мақсаттылық қағидасы, заңшығарушы жауапкершілік ... ... ... ... толық көлемде өтелу міндеттілігіне
сүйенетіндігінен ... Бұл ... ... ... азаматтық құқықтықта
жауапкершіліктен босату институтының жоқтығы да сәйкес келеді. Кейбір
авторлар, мысалы, Б.И. ... ҚР ... 359 ... 2 ... ... ... немесе дұрыс орындамау еңсерілмейтін
күштердің әсерінен болған ... ... ... босату,
деп есептейді. Алайда, ҚР ... ... ... заң ... ... туралы емес, оның бұл жағдайларда болмайтынын
айткып отырғанын, ... ... ... ... ... айыппұл жазасының мақсаттары тән және айыппұл жауапкершілік
шараларының қатарына шартты орындамағаны үшін ... айып ... ол ... ... ... ... байланыспайды деп
есептейді, өйткені айып төлемін қолдану кезінде келтірілген залалдың көлемі
орнатылмайды, деген тұжырымдарды кездестіруге болады.
ҚОРЫТЫНДЫ
Қазіргі заманда ... ... ... ... құрылу, құқық
бұзушылықтың қарқындап көбеюі, ... және ... ... ... бұзу жағдайларында сол негізгі бастамаларға, заң
алдындағы жауаптылық ... ... ... беру ... болып
табылады. Дәл осы сұрақтағы айқындылық, заңнаманың жүйелік келістілігі мен
тұрақтылығының, ... ... ... пен мемлекеттегі құқықтық
тәртіп пен заңдылықтың қамтамассыз етілуіне кепіл болады.
Қазақстан ... Заң ... ... және құқықтық
санкцияның қағидаларын ... ... ... ... ... ... ... жауапкершілік, құқық бұзушылық ... ... ... ... ... ... заңда көзделген мүліктік немесе
жеке сипаттағы айыруларға төзу,субъектілерге міндетті. Сонымен қатар ... ... пен заң ... жауаптылық институтын айыра білген
жөн, өйткені олар құқықтың екі ... ... ... объективтік және
субъективтік.
2. Заң алдындағы жауаптылық ...... ... ... ... жүйесінен тұраты, жауапкершілік негіздерін
анықтау немесе жауапкершілік негіздерін ... ... ... ... және ... ... ... әсер ететін
жауапкершілік қасиеті мен жағдайларын орнату арқылы, құқық бұзушылыққа
немесе субъективтік құқықтардың бұзылуына байланысты ... ... ... ... ... ... ... қағидалар – оның мазмұнын анықтайтын, құқық жүйесі мен
заңнамалар ... ... ... ... ... ... қағидаларына,
құқықтың қайсы бір құбылыстарының белгілері мен құрамын көрсететін емес,
заңнамада бекітілген және ... ие, ... ... ... көрсететін идеялар ғана жатады. Заң алдындағы жауаптылық
қағидалары – бұл заң ... ... ... ... табатын құқықтық қағидалар.
4. Заң алдындағы жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидаларын,
материалдық құқық нормалар жүйесінде бекітілген, заң ... ... ... ... ... барлық субинституттарында көрініс
табатын, идеялар ретінде түсіну керек.
Сонымен қатар, ... ... Заң ... жауаптылықтың және
құқықтық санкцияның қағидаларын тек заң ... ... ... ғана ... және ... ... Біздің ойымызша, жауапкершілік
қағидаларын не бір ... ... ... ... ... емес,
өйткені заңды міндеттілік қандай да бір пинциппен анықтала алмайды, ал
жауапкершілік ... ... ... ... ... ... негізсіз, өйткені заң алдындағы жауаптылық ... ... ... ... ... қарағанда жеке ерекшеліктері
жоқ.
5. Қолданыстағы заңнаманы әсіресе, құқық дамуын толығымен талдау
келесідей ... ... ... ... заңдылық, әділеттілік,
пайдалылық және ... заң ... ... ... ... ... онда ... да бір нормативтік ереже құқық қағидасы
ретінде ... ... ... бар.
Заң алдындағы жауаптылықтың басқа қағидаларын айқындау негізсіз екенін
мойындау керек, себебі олар құқықтық қағидаларға тән ... ... ... не басқа құқықтық институттардың қағидасы болып табылады, не ... жоқ, ... ... сияқты басқа құқықтық құбылыстарға жатады,
не ... ... ... емес ... ... ... ие.
6. Заң алдындағы жауаптылықтың заңдылық қағидасы келесіден тұрады:
нақты құқық бұзушылық жауаптылығының негізі, түрі және ... тіке ... және оған ... ... шарт ... ... Заң алдындағы жауаптылықтың әділеттілік ... ... ... ... ... қаіптілігінен, зиянылығынан;
заңды жауапылыққа негіз туындайтын жағдайларды тоқтататын, жанамалайтын;
әсіресе жауапкершілік шаралары ... ... ... ... және жауапкершілік орнататын заңдардың кері күші жоқ екенін
айтудан тұрады.
8. Заң алдындағы ... ... ... заң ... заңнамалақ реттелуі адамдарға ізеттіліксіз қатынастың тыйым
салынуынан тұрады. Олар, біріншіден, ... ... заң ... ... ... ... ... шектіру, намысына,
тұлғалық абыройына қол сұғу ... жоқ, ... ... ... кері күші жоқ, ал ... ... ... заңның кері күші бар.
9. Заң алдындағы жауаптылықтың мақсаттылық қағидасын келесідей жолмен
тұжырымдауға болады:
Жария құқықта заңмен белгіленген ... ... ... ... ... ... ... бұзушылықтың алдын алу мақсаттарына
сәйкес келуі керек.
Жеке құқықта заңмен ... ... ... азаматтық
айналым қатысушыларының бұзылған құқықтарын қалпына ... ... ... ... Заң ... ... және ... қағидалары толығымен, оның
әлеуметтік-экономикалық, саяси, мәдени ... ... ... ... да бір нақты қоғамның элементі ретінде танылатын, құқық
жүйесімен әрекеттеседі, бұл ... ... заңи ... ... ... ... басым құқықтық идеологиясының жиынтығы.
2. Заң алдындағы жауаптылық пен ... ... ... жолмен анықтауға болады:
1) Заң алдындағы жауаптылық қағидалары отандық құқығында, қолданылмау
керек заңнамалық ережелерді анықтауа мүмкіндік ... заң ... ... ... ... ... ... табылады. Бұндай
тұжырым құқықтың негіз қалаушы, ішкі ... және ... ... ... ... Заң ... жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидасы ,
құқық жүйесінде аталмыш институттың ерекшелігін анықтайтын ... ... ... мен ... ... заң алдындағы жауаптылық
институтымен бекітілген, құқықтарының шегін белгілейді. ... ... ... ... ... ... ... қайшы
келу, тәжірибеде азаматтар мен заңды тұлғалардың ... ... ... және ... ... деп ... ... актілерді баспаға шығару – азаматтардың ақпаратқа деген
құқығының сақталуының маңызды кепілі ... ... ... ... ... ... шығару барлық құқық субъектілеріне онымен
танысып, жүріс-тұрысын сәйкесінше өзгертуге мүмкіндік береді.
4. Заң ... ... пен ... ... ... келесідей жолмен анықтауға болады:
1) Заң шығарушы құқықтың қайнар ... ... ... ... қалыптасқан идеяларды анықтайды және оны құқық ... яғни Заң ... ... және ... ... ... ... олар тек құқық нормалары формасында
ғана өмір сүре алады. Сонымен қатар ҚР құқық ... тек заң ... ғана ... ... ... ... бекітілген, заң алдындағы жауаптылық қағидалары,
кейін жаңды жауапкершілік туралы нормаларды шығару барысына әсер етеді.
5. Заң алдындағы ... ... ... ... ... ... нормаларының біркелкілігін және дұрыс қолдануын
қамтамассыз етеді, ... ... ... ... ... ... ... Заң алдындағы жауаптылықтың және құқықтық санкцияның қағидаларының
интерпретациондық тәжірибедегі мағынасы ... ... заң ... ... мен ... білу ... түсіндіру процессін
жеңілдетеді, заң алдындағы жауаптылық туралы ноормалардың ... ... және ... мүмкіндік береді.
7. Заң алдындағы жауаптылық қағидалары мен құқықтық ... ... ... тұрады: заңды жауптылық қағидалары, қасиеті
мемлекеттік идеология қасиетімен ... ... ... идеялармен детерменделеді.
8. Заң алдындағы жауаптылық қағидалары жүйесін қандай да бір дәреже де
детерминдейтін, заманауи құқықтық идеологияда қалыптасқан, негізгі ... ... ... мен ... қорғау.
2) Қоғам мен құқық туралы марксисттік ілімнен бас тарту.
3) Құқықтық зерттеулерде жүйелер теориясын ... және ... ... ... және жеке деп ... ... деп тану.
5) Конституцияның заңнамада жоғарғы рөлге ие ... ... ... ... ... ... мен ... құқық нормаларын және
халқаралық келісімшарттарды ҚР ішкі мемлкеттік ... ... ... ... ... жауапкершілік туралы заңнамаларды
кодификациялау қажеттілігі.
Әрине, бұл қорытындыда барлық ... ... тек қана ... мазмұнын кеңірек ашатындары ғана.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
Нормативтік құқықтық актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы (2007 жылғы 21 мамырдағы ... ... ... ... және толықтырулармен) – Алматы: «Юрист»
баспасы, 2007. – 40 бет
2. Қазақстан ... ... ... ... және ...... ... 2006. – 296 бет
3. Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі (2007 жылғы 15 мамырдағы
№253-ІІІ Заңымен енгізілген ... және ...... 2007. – 144 бет
4. Қазақстан Республикасының Әкімшілік құқық ... ... ... ... 2 ... ... ... енгізілген өзгерістер және
толықтырулармен) – Алматы: Юрист, 2006. – 280 бет
5. 1996 жылғы 10 ... ... ... ... ... сабақтас құқықтар туралы» Заңы (2007 жылы 7 ... ... және ... ... ... ... ... 1998 жылғы 10 қарашадағы ... ... ... ... және ... шығармаларды қорғау туралы ... ... ... Заңы ... ... ... ... Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 29 наурыздағы ... ... ... министрлігінің Санаткерлік меншік құқықтары
бойынша Комитеті мәселелері» Қаулысы (Қазақстан Республикасы Үкіметінің
2004 жылғы 28 ... №1120 ... ... ... ... ... министрлігінің құжаттары, 2004, 20 желтоқсан,
№1120
8. Қазақстан Республикасы Әділет Министрлігінің 2002 жылғы 27 ... ... және ... ... ... ... ... тіркеу туралы Нұсқаулықты бекіту туралы» Бұйрығы //Әділет
Министрлігінің құжаттары, 2003, 9 ... №146. – 35-97 ... ... ... ... ... об охране литературных и художественных произведений
1886 года (Парижский акт от 24 июля 1971 года, измененный 28 ... ... ... ИС ... ... ... об ... праве (Женева, 6 сентября 1952 года
/Парижский акт от 24 июля 1971 года) //Источник: ИС ... ... о ... в ... ... ... и ... прав
(Москва, 24 сентября 1993 года) //Источник: ИС ПАРАГРАФ
12. 1996 жылы 20 желтоқсанда ... ... ... меншiк
ұйымының құқық шығармашылық жөнiндегi шарты //Источник: Справочная правовая
система ЮРИСТ
Ғылыми әдебиеттер:
13. Абдреев Н. Юридическое ... как ... ... ... ... №7. – 35-36 ... Абдуразаков М.Г. Борьба с нарушителями на потребительском рынке. //ИС:
Авторское право и смежные права. – Алматы, 2000, №1. – 39 ... ... Р.Ж. ... ... в гражданском праве. /Автореферат
диссертации на соискание ученой степени ...... 2002. – 29 ... ... Б. Доверено управлять. //А.: Юридическая газета, 2005, 25
ноября. – 2 бет
17. Амангельды А. ... ... ... сущности понятия
«авторское право» //Фемида, 2008, №8 (152). – 16-17 ... ... Б.С., ... Е.А. ... ... – М.: ... 1957. – 369
бет
19. Богуславский М.М. Проблемы авторского права в международных отношениях.
– М.: ... 1973. – 305 ... ... М.М. ... ... ... ... – М.: Юристъ,
1999. – 408 бет
21. Вальтер М.М. Связь и ... ... ... ... ВОИС по
исполнениям и фонограммам (ДВИФ) и ... по ... ... собственности, связанным с торговлей (соглашения ТРИПС);
развитие и возможное совершенствование охраны смежных прав, ... ... ... по ... ... 2000, том XXXIV, №3. ... ... Гаврилов Э.П. Советское авторское право. – М.: Юридическая литература,
1985. – 466 бет
23. Гражданское и торговое право капиталистических ... ... ... Е.А. ... – М.: ... ... 1993. – 571 ... Гражданский кодекс Республики Казахстан (Особенная часть). Комментарий.
М.К.Сулейменов, Ю.Г.Басин. – А.: Жеті жарғы, 2000. – 726 ... ... М.В. ... ... ... –М.: ... 1955. – 576 ... Дозорцев В.А. Проблемы современного авторского ...... ... ... 1980. – 378 ... ... В.А. ... права и их развитие /Права на результаты
интеллектуальной деятельности. Сборник нормативных актов. – М.: ... – 619 ... Дюма Р. ... и ... ... Авторское право
Франции: перевод с французского языка. – М.: Международные ... ... 233 ... Жан ... ... копирование в сравнительном праве Франции. ... на ... по ... праву. – М.: Международные отношения, 1996.
– 187 бет
30. Зенин И.А. ... ... и ... ... ... – М.: ... 2001. – 223 ... Қазақстан Республикасының Конституциясы: Қазақстан Республикасының 2007
жылғы мамырдағы № 254-III ... ... мен ... ... ...... Жеті Жарғы, 2007. – 136 б.
[2] Қазақстан Республикасының Конституциясы: ... ... ... ... № 254-III ... ... мен толықтырулар енгізілген
ресми мәтін. – Алматы: Жеті Жарғы, 2007. – 136 ... ... В.В. К ... о ... ... и юридической
ответственности в социалистическом обществе // Проблемы правоведения.
Новосибирск, 1967. - С.43- 46.
[4] Меньшиков В.В. К вопросу о ... ... и ... в ... ... // ... ... 1967. - С.43- 46.
[5] Меньшиков В.В. К вопросу о соотношении моральной и ... в ... ... // Проблемы правоведения.
Новосибирск, 1967. - С.43- 46.
[6] Общая теория государства и ... ... куре / Под ред. ... ... Том 2. ... права. - М., 1998. – 645 с.
[7] Общая теория государства и права. Академический куре / Под ред. проф.
М.Н. ... Том 2. ... ... - М., 1998. – 645 ... Общая теория государства и права. Академический куре / Под ред. ... ... Том 2. ... ... - М., 1998. – 645 ... ... А.Ф. О понятии и содержании ... ... - 1976. – №5. - С. ... [11] ... А.Ф. О ... и ... ... Правоведение. - 1976. – №5. - С. 39-48.
[12] Сапарғалиев Ғ., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы: Оқулық.
2- басылым, өңд., ... - ... ... 2011. – 360 ... ... Ғ., Ибраева А.С. Мемлекет және құқық теориясы: Оқулық.
2- басылым, өңд., толықт., - Астана: Фолиант, 2011. – 360 ... ... О.И. ... ... // ... ... и
права / Под ред. Н.И. Матузова, А.В. Малько. - М., 1997. – 680 ... [16] ... О.И. ... ... // Теория
государства и права / Под ред. Н.И. ... А.В. ... - М., 1997. ... ... [18] ... Мп, О ... и ... ответственности //
Вестник Волжского университета им. В.Н. Татищева, Серия «Юриспруденция».
Выпуск шестой. - Тольятти, 1999. - С. ... ... С.А. Заң ... ... және ... ... ... гуманизм қағидасы // ҚазҰУ-дің Хабаршысы. Заң
сериясы. – 2011. - №4. – 113-118 ... [21] ... С.А. Заң ... ... және ... қағидасы жүйесіндегі гуманизм қағидасы // ҚазҰУ-дің ... ... – 2011. - №4. – 113-118 ... ... Мп, О ... и функциях ответственности // Вестник
Волжского университета им. В.Н. Татищева, Серия «Юриспруденция». Выпуск
шестой. - Тольятти, 1999. - С. ... [24] ... Мп, О ... и ... ... ... Волжского университета им. В.Н. Татищева, Серия «Юриспруденция».
Выпуск шестой. - Тольятти, 1999. - С. 65-72.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 58 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 1 300 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Бас бостандығынан заңсыз айыру қылмысының құқықтық сипаттамасы»86 бет
Заң тұлғалары8 бет
Қылмыстық құқық туралы67 бет
Мемлекеттік емес заңды тұлғалар73 бет
"Қазақстан Республикасында жеке табыс салығын құру және алу қағидалары"48 бет
Іскерлік этика құндылықтары мен қағидалары13 бет
Автомобильді не өзге де көлік құралдарын заңсыз айдап әкету үшін қылмыстық жауаптылық83 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Адам ұрлау үшін қылмыстық жауаптылық4 бет
Азаматтық іс жүргізу құқығы қағидаларының түсінігі16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь